විකිපීඩියා siwiki https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter මාධ්‍යය විශේෂ සාකච්ඡාව පරිශීලක පරිශීලක සාකච්ඡාව විකිපීඩියා විකිපීඩියා සාකච්ඡාව ගොනුව ගොනුව සාකච්ඡාව මාධ්‍යවිකි මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව සැකිල්ල සැකිලි සාකච්ඡාව උදවු උදවු සාකච්ඡාව ප්‍රවර්ගය ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව ද්වාරය ද්වාරය සාකච්ඡාව MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk සැකිල්ල:කෝපි කඩේ 10 4657 794522 726477 2026-06-21T03:55:42Z Lee 85 794522 wikitext text/x-wiki {{#ifeq: {{FULLPAGENAME}} |විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ| '''ආයුබෝවන්! කෝපි කඩේ වෙතට සාදරයෙන් පිළිගනිමු.'''. මේ විකිපීඩියා හා සම්බන්ඳ තාක්ෂණික ගැටලු, ප්‍රතිපත්ති හා ක්‍රියාකාරකම් ගැන සාකච්ඡා කිරීමට භාවිතා වන ස්ථානයයි. මෙහි ප්‍රධාන කොටස් පහෙන් ඔබේ මාතෘකාව වඩාත්ම ගැලපෙන අංශය තෝරාගැනීමට පහත වගුව භාවිතා කරන්න. වෙනත් අංශ වලට නොගැලපෙන දෑ විවිධ (miscellaneous) අංශයට යොමු කරන්න. ඔබට අවශ්‍ය නම් සියලුම අංශ එකවර බලා ගැනීමද කළ හැකියි. කරැණාකර ඔබේ සාකච්ජාවට <nowiki>~~~~</nowiki> ටයිප් කරමින් හෝ සංස්කරණ මෙවලම් ස්ථම්භකයේ (toolbar) ඇති අත්සනක් සහිත රූපය ඔබමින් දිනය හා අත්සන යොදන්න.</br></br> සැලකිය යුතුයි: මෙම පිටුව සාකච්ඡා සඳහා භාවිතා නොකළ යුතුයි. ඒ සඳහා අදාළ අංශය භාවිතා කරන්න.}}<templatestyles src="Template:Village pump/styles.css"/> <div class="tpl-vp-sections {{#if:{{yesno|{{{grey|}}}}}||tpl-vp-colors}}"> <div class="tpl-vp-heading">[[Wikipedia:Village pump|කෝපි කඩේ]] අංශ {{#if:{{{plain|}}}|<span style="font-size:100%;font-weight: normal;"><small>([[Wikipedia:Village pump (all)|view all]])</small></span>}}</div> <div class="tpl-vp-blocks"> <div class="tpl-vp-block"><!-- 1 --> <div>[[File:Edit-find-replace.svg|link=Wikipedia:Village pump (policy)|{{{icon-size|x60px}}}]]</div> <div>[[Wikipedia:Village pump (policy)|ප්‍රතිපත්ති]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{small|1=[[Special:NewSection/Wikipedia:Village pump (policy)|තැපැල් කරන්න]], <span class="plainlinks">[{{fullurl:Wikipedia:Village pump (policy)|action=watch}} මුර කරන්න]</span>, [[Special:Search/prefix:Wikipedia:Village_pump_(policy)|සොයන්න]]}}<br />}} පවතින සහ යෝජිත ප්‍රතිපත්ති සාකච්ඡා කරන්න</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 2 --> <div>[[File:Preferences-system.svg|link=Wikipedia:Village pump (technical)|{{{icon-size|x60px}}}]]</div> <div>[[Wikipedia:Village pump (technical)|තාක්ෂණික]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{small|1=[[Special:NewSection/Wikipedia:Village pump (technical)|තැපැල් කරන්න]], <span class="plainlinks">[{{fullurl:Wikipedia:Village pump (technical)|action=watch}} මුර කරන්න]</span>, [[Special:Search/prefix:Wikipedia:Village_pump_(technical)|සොයන්න]]}}<br />}} විකිපීඩියාව පිළිබඳ තාක්ෂණික ගැටළු සාකච්ඡා කරන්න</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 3 --> <div>[[File:Dialog-information on.svg|link=Wikipedia:Village pump (proposals)|{{{icon-size|x60px}}}]]</div> <div>[[Wikipedia:Village pump (proposals)|යෝජනා]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{small|1=[[Special:NewSection/Wikipedia:Village pump (proposals)|තැපැල් කරන්න]], <span class="plainlinks">[{{fullurl:Wikipedia:Village pump (proposals)|action=watch}} මුර කරන්න]</span>, [[Special:Search/prefix:Wikipedia:Village_pump_(proposals)|සොයන්න]]}}<br />}} ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධ නොවන නව යෝජනා සාකච්ඡා කරන්න</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 4 --> <div>[[File:Tools-hammer.svg|link=Wikipedia:Village pump (idea lab)|{{{icon-size|x60px}}}]]</div> <div>[[Wikipedia:Village pump (idea lab)|අදහස්]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{small|1=[[Special:NewSection/Wikipedia:Village pump (idea lab)|තැපැල් කරන්න]], <span class="plainlinks">[{{fullurl:Wikipedia:Village pump (idea lab)|action=watch}} මුර කරන්න]</span>, [[Special:Search/prefix:Wikipedia:Village_pump_(idea_lab)|සොයන්න]]}}<br />}} නව අදහස් විධිමත් ලෙස යෝජනා කිරීමට පෙර සාකච්ඡා කරන්න</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 5 --> <div>[[File:Wikimedia-logo black.svg|link=Wikipedia:Village pump (WMF)|{{{icon-size|x60px}}}]]</div> <div>[[Wikipedia:Village pump (WMF)|WMF]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{small|1=[[Special:NewSection/Wikipedia:Village pump (WMF)|තැපැල් කරන්න]], <span class="plainlinks">[{{fullurl:Wikipedia:Village pump (WMF)|action=watch}} මුර කරන්න]</span>, [[Special:Search/prefix:Wikipedia:Village_pump_(WMF)|සොයන්න]]}}<br />}} විකිමීඩියා පදනම සම්බන්ධ ගැටළු සාකච්ඡා කරන්න</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 6 --> <div>[[File:Help-browser.svg|link=Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|{{{icon-size|x60px}}}]]</div> <div>[[Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|අනෙකුත්]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{small|1=[[Special:NewSection/Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|තැපැල් කරන්න]], <span class="plainlinks">[{{fullurl:Wikipedia:Village pump (miscellaneous)|action=watch}} මුර කරන්න]</span>, [[Special:Search/prefix:Wikipedia:Village_pump_(miscellaneous)|සොයන්න]]}}<br />}} වෙනත් කිසිදු වර්ගයකට නොගැලපෙන පණිවිඩ පළ කරන්න</div> </div><!-- block --> </div><!-- blocks --> {{#if:{{{plain|}}}||<div class="tpl-vp-all">[[Wikipedia:Village pump (all)|සියලුම කෝපි කඩේ අංශ එකවර බලන්න]]</div> }}{{#if:{{{plain|}}}||<div class="tpl-vp-footer">[[File:Hyperlink-internet-search.svg|36px|link=]] <inputbox> type=fulltext prefix=විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ break=no width=40 searchbuttonlabel=සියලුම කෝපි කඩේ අංශ සහ ලේඛනාගාර සොයන්න </inputbox> </div>}}<!-- footer --> </div><!-- sections --> {{clear}} {{#ifeq: {{FULLPAGENAME}} | Wikipedia:Village pump| {{Shortcut|WP:VP|WP:PUMP|WP:VILLAGE|WP:VILLAGEPUMP}} }} {{#if:{{yesno|{{{other|yes}}}}}| {{Village pump/Other help}} {{clear}} }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> g0amkdbtin90bian7fbumkhi7z6w8lt ශ්‍රී ලංකාවේ පුස්තකාල නාමාවලිය 0 9076 794444 770473 2026-06-20T12:53:43Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794444 wikitext text/x-wiki ==ජාතික පුස්තකාලය== [http://www.natlib.lk/ජාතික පුස්තකාලය- නීල වෙබ් අඩවිය]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==විද්‍යා හා තාක්ෂණ පුස්තකාල== *නවීන තාක්ෂණය පිළිබඳ ආතර් සී.ක්ලාක් ආයතනය : පුස්තකාලය - *[http://www.nsf.ac.lk/nslrc/ ජාතික විද්‍යා පදනම : පුස්තකාලය- නීල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228182427/http://www.nsf.ac.lk/nslrc/ |date=2009-02-28 }} *කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනය : පුස්තකාලය - *පරමාණු බලශක්ති ආයතනය : පුස්තකාලය - *[[ශ්‍රී ලංකා ග්‍රහලෝකාගාරය]] : පුස්තකාලය - *ජාතික විද්‍යා හා තාක්ෂණ කොමිසම : පුස්තකාලය - *ජාතික ඉංජිනෙරු පරීක්ෂණ සහ සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානය : පුස්තකාලය - ==මහජන පුස්තකාල== *අනුරධපුරය මහජන පුස්තකාලය *කොළඹ මහජන පුස්තකාලය *ගාල්ල මහජන පුස්තකාලය * මහනුවර මහජන පුස්තකාලය *මතලේ මහජන පුස්තකාලය * මහරගම මහජන පුස්තකාලය *බෙලිඅත්ත මහජන පුස්තකාලය ==පාසැල් පුස්තකාල== *ආනන්ද විද්‍යාලය, කොළඹ *මහානාම විද්‍යාලය, කොළඹ *රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ *ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, මාතලේ *බණ්ඩාරනායක විද්‍යාලය, ගම්පහ *THOLANGAMUWA MADAYA MHA VIDAYALA ==විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාල== *[http://www.lib.cmb.ac.lk කොළඹ විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාලය] *[http://www.kln.ac.lk/library/index.htm කැළණිය විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාලය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023160927/http://www.kln.ac.lk/library/index.htm |date=2008-10-23 }} *[http://lib.ou.ac.lk විවෘත විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාලය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216232049/http://lib.ou.ac.lk/ |date=2009-02-16 }} *[http://www.lib.ruh.ac.lk රුහුණ විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාලය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081221095624/http://www.lib.ruh.ac.lk/ |date=2008-12-21 }} *[http://www.wyb.ac.lk/mkdr/lib/index.htm වයඹ විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාලය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213073054/http://www.wyb.ac.lk/mkdr/lib/index.htm |date=2007-12-13 }} *[http://www.lib.mrt.ac.lk/ මොරටුව විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාලය] *[http://www.lib.pdn.ac.lk/ පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාල පුස්තකාලය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100727025545/http://www.lib.pdn.ac.lk/ |date=2010-07-27 }} *[http://www.sab.ac.lk/library/index.htm ශ්‍රී ලංකා‍ සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාල පුස්තකාලය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025103629/http://www.sab.ac.lk/library/index.htm |date=2011-10-25 }} == අායතනික පුස්තකාල== *මානව සම්පත් කලමණාකරණ අායතන පුස්තකාලය ==පුස්තකාල සම්බන්ධ වැදගත් ආයතන== ===දේශීය=== *[http://www.slla.org.lk/ ශ්‍රී ලංකා පුස්තකාල සංගමය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121027101014/http://www.slla.org.lk/index.php/slla-publications/sllr |date=2012-10-27 }} ===විදේශීය=== ==විමර්ශන== [[ප්‍රවර්ගය:පුස්තකාල]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුස්තකාල]] jfv6tb4onrh6jh89w1k3boer4n6qzdx විමෝචිතයන් වෙළඳාම 0 12785 794439 790777 2026-06-20T12:00:47Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794439 wikitext text/x-wiki [[Image:Coal power plant Datteln 2 Crop1.png|thumb|A coal power plant in Germany. Due to emissions trading, [[coal]] may become less competitive as a fuel.]] ==විශ්ලේෂණය== {{empty section}} ==ඉතිහාසය == {{empty section}} === උදාහරණ === {{empty section}} ===ආර්ථික විද්‍යා න්‍යායන් එක්කිරීම=== {{empty section}} ===ඔස්ට්‍රේලියාව=== {{empty section}} ===යුරෝපියානු සංගමය=== {{empty section}} ===නවසීලන්තය=== {{empty section}} ===එක්සත් රාජධානිය=== {{empty section}} ==කාබන් වෙළදපොල== {{empty section}} === ව්‍යාපාරික ප්‍රතිචාර === {{empty section}} ==විවේචන== {{empty section}} == මේවාත් බලන්න == {{col-begin}} {{col-2}} * [[Acid Rain Retirement Fund]] * [[AP 42 Compilation of Air Pollutant Emission Factors]] * [[Birth credit]] * [[Carbon emissions reporting]] * [[Carbon finance]] * [[Demand Responsive Transit Exchange]] * [[Emission standard]] * [[Flexible Mechanisms]] * [[Green certificate]] {{col-2}} * [[Green investment scheme]] * [[Greenwash]] * [[Individual and political action on climate change]] * [[Low-carbon economy]] * [[Mobile Emission Reduction Credit (MERC)]] * [[Pigovian tax]] * [[Tradable smoking pollution permits]] * [[United States Carbon Cap and Trade Program]] {{col-end}} {{EnergyPortal}} == යොමුව == {{reflist|2}} ==බාහිර සබැදුම්== <!--========================({{No More Links}})============================ | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA | | IS NOT A COLLECTION OF LINKS NOR SHOULD IT BE USED FOR ADVERTISING. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | | See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | | If there are already plentiful links, please propose additions or | | replacements on this article's discussion page, or submit your link | | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | | and link back to that category using the {{dmoz}} template. | =======================({{No More Links}})=============================--> ===සාමන්‍ය වෙළදාම=== * Chemical Engineering Topics[http://www.newseminar.co.cc Chemical Engineering Topics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212071314/http://newseminar.co.cc/ |date=2009-02-12 }} * [http://www.nature.com/news/2004/041115/pf/432268a_pf.html Emissions trading: The carbon game news@nature.com Nov. 17, 2004] * [http://business.guardian.co.uk/comment/story/0,,1975207,00.html Ministers know emissions trading is a red herring and won't work, by George Monbiot, The Guardian, December 19, 2006] * [http://www.epa.gov/airmarkets/progsregs/arp/index.html US EPA's Acid Rain Program] * [http://www.aetf.net.au/ Australasian Emissions Trading Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302190102/http://www.aetf.net.au/ |date=2021-03-02 }} * [http://www.epa.state.il.us/air/erms/ Illinois' Emissions Reduction Market System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141128104812/http://www.epa.state.il.us/air/erms/ |date=2014-11-28 }} * [http://www.tceq.state.tx.us/permitting/air/nav/air_banking.html Texas' Emissions Banking and Trading program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613163714/http://www.tceq.state.tx.us/permitting/air/nav/air_banking.html |date=2007-06-13 }} * [http://www.ieta.org/ieta/www/pages/index.php International Emissions Trading Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070521055519/http://www.ieta.org/ieta/www/pages/index.php |date=2007-05-21 }} * [http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544225 Carbon Trading: A Critical Conversation on Climate Change, Power and Privatisation edited by Larry Lohmann, the Corner House] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091213210459/http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544225 |date=2009-12-13 }} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6132826.stm Obscenity of Carbon Trading by Kevin Smith, Carbon Trade Watch, BBC News, Science and Nature] * [http://www.strategy-business.com/press/article/08201?pg=0 "The Making of a Market-Minded Environmentalist"], article by [[Fred Krupp]] in ''[[Strategy+Business]]'' (registration req'd) that articulates some of the reasoning and history behind emissions trading in [[California]] ===කාබන් වෙළදාම=== * [http://www.ieta.org/ International Emissions Trading Association] * [https://web.archive.org/web/20061209022829/http://www.hm-treasury.gov.uk/independent_reviews/stern_review_economics_climate_change/sternreview_index.cfm The Stern Review on the economics of climate change] - Chapters 14 and 15 have extensive discussions on emission trading schemes and carbon taxes * [http://www.thecornerhouse.org.uk/item.shtml?x=546606 Carry On Polluting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100207202217/http://www.thecornerhouse.org.uk/item.shtml?x=546606 |date=2010-02-07 }} - Comment and analysis piece by Larry Lohmann, published in [[New Scientist]] magazine on the 2nd December 2006 * [http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544238 Ways Forward] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090825100823/http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544238 |date=2009-08-25 }} - Chapter 5 of the book, "Carbon Trading: A Critical Conversation on Climate Change, Privatisation and Power", published October 2006 by [[Dag Hammarskjöld Foundation]], Durban Group for Climate Justice and [[The Corner House (organisation)|The Corner House]]. * [http://environment.guardian.co.uk/climatechange/story/0,,2048918,00.html EU shows carbon trading is not cutting emissions] * [http://www.cfr.org/publication/14203/ Chandler: More Flexibility Needed for Effective Emissions Cap-and-Trade Policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201190138/http://www.cfr.org/publication/14203/ |date=2010-02-01 }} Council on Foreign Relations * [http://www.mayerbrown.com/publications/article.asp?id=4090&nid=6 Green Structured Products are likely to Proliferate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723201605/http://www.mayerbrown.com/publications/article.asp?id=4090&nid=6 |date=2011-07-23 }} piece by Edmund Parker and Nicole Purin, Mayer Brown, published in Financial News, 3 December 2007 <!--========================({{No More Links}})============================ | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA | | IS NOT A COLLECTION OF LINKS NOR SHOULD IT BE USED FOR ADVERTISING. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | | See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | | If there are already plentiful links, please propose additions or | | replacements on this article's discussion page, or submit your link | | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | | and link back to that category using the {{dmoz}} template. | =======================({{No More Links}})=============================--> {{Global warming}} {{Sustainability}} {{Natural resources}} [[Category:පරිසරය]] [[Category:පරිසරවේදය]] [[Category:ආර්ථිකවේදය]] [[Category:සංවර්ධනය]] [[Category:තිරසාරබව]] {{stub}} moqajv7uah8nea8r4sf6474kdgy4qz4 හිමායන ජීව විද්‍යාව 0 14536 794475 623385 2026-06-20T15:26:04Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794475 wikitext text/x-wiki '''හිමායන ජීව විද්‍යාව''' යනු [[ජීව විද්‍යාව|ජීව විද්‍යාවෙහි]] ශාඛාවක් වන අතර එහිදී අධ්‍යයනය කරනුයේ ජීවි දෙයට අඩු [[උෂ්ණත්වය|උෂ්ණත්වයෙහි]] බලපෑමයි. ව්‍යවහාරයෙහි දී, හිමායන ජීව විද්‍යාව යනු සාමාන්‍ය අගයට වඩා පහළ උෂ්ණත්වයන්හි දී ජීව විද්‍යාත්මක ද්‍රව්‍යයන් හෝ පද්ධතීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. අධ්‍යයනයට පාත්‍ර වන්නාවූ ද්‍රව්‍යය හෝ පද්ධතීන් හට [[ප්‍රෝටිනය|ප්‍රෝටීන]], [[සෛලය (ජීව විද්‍යාව)|සෛල]], [[පටකය (ජීව විද්‍යාව)|පටක]], [[ඉන්ද්‍රියයන්]], හෝ සමස්ත [[ජීවින්]] අයත් විය හැක. උෂ්ණත්ව පරාසය, මැදහත් [[අධෝතාපය|අධෝතාපී]] තත්ත්වයන් හි සිට [[හිමායන]] උෂ්ණත්වයන් දක්වා විය හැක. == ඉංග්‍රීසි වදන == මෙයට භාවිත කරන ඉංග්‍රීසි වදන වන ක්‍රයියබයොලොජි යන්න ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ "ක්‍රයිය" = සිසිලස, "බයොස්" = ජීවය, සහ "ලෝගොස්" = විද්‍යාව යන්නාවූ ග්‍රීක වදන් සුසංයෝග වීමෙනි. මෙහි අරුත වන්නේ අඩු උෂ්ණත්වයෙහි දී ජීවය පැවැත්ම පිළිබඳ විද්‍යාව යන්නයි. == අර්ථදැක්වීම්/විලක්ෂණයන් == ;හිමායන ජීව විද්‍යාව: අඩු [[උෂ්ණත්වය]]යන්හි දී [[ජීවය]] පිළිබඳ අධ්‍යයනය. ;[[හිමයන ජනනය]]: (ඉංග්‍රීසියෙන් ක්‍රයියජනික්ස්) යනු ඉතා අඩු [[උෂ්ණත්වය]]න් නිපදවීම හා ඒවායේ භාවිතය පිළිබඳ අධ්‍යයනයට වෙන් වූ [[භෞතික විද්‍යාව]] හා [[ඉංජිනේරු විද්‍යාව]]හි ශාඛාවන්ය. බොහෝ අය පටලවා ගත්ත ද, හිමායන ජනනය යනු හිමාරක්ෂණය (ඉංග්‍රීසියෙන් ක්‍රයියනික්ස්) නොවේ. ;[[හිමාරක්ෂණය]]: (ඉංග්‍රීසියෙන් ක්‍රයියනික්ස්) යනු අනාගත ප්‍රත්‍යානයනය බලාපොරොත්තුවෙන්, අබලි තත්ත්වයෙන් පවත්නා මානවයන් හා සත්ත්වයන්, අඩු උෂ්ණත්වයන් යටතේ සංරක්ෂණය කිරීමයි. හිමාරක්ෂණය යන්න මුඛ්‍යධාරා හිමායන ජීව විද්‍යායෙහි කොටසක් නොවන්නේ හිමාරක්ෂණය තවමත් සමපේක්ෂාත්මක අනාගත තාක්ෂණයක් මත බෙහෙවින් රඳා පවතින බැවිනි. == හිමායන ජීව විද්‍යාවෙහි ප්‍රධාන අධ්‍යයනාංශ == හිමායන ජීව විද්‍යාවෙහි ප්‍රධාන අධ්‍යයනාංශ අවම වශයෙන් 6 න් හඳුනාගත හැක: #[[ක්ෂුද්‍ර ජීවියා|ක්ෂුද්‍ර ජීවින්]], [[ශාකය|ශාක]] (= ශිශිර දෘඪතාව), [[අපෘෂ්ඨවංශියා|අපෘෂ්ඨවංශීන්]], සහ [[සත්ත්වයා|සත්තවයන්]] (= [[ශිශිර නිද්‍රාව]]) ගේ ශිශිර-අනුවර්තනය පිළිබඳ අධ්‍යයනය . #සත්ත්ව හා මානව සම්භූතී, සෛලයන්, පටකයන්, [[ජන්මාණුව|ජන්මාණු]], සහ [[කලලය|කලල]] (වෛද්‍ය) කර්තව්‍යයන්ට අදාළ දිගු-කාලීන ගබඩාකිරීම් සඳහා හිමායන-සංරක්ෂණයෙහි යෙදීම. අධිශීතනයෙහිදී හා ශීතහරණයෙහිදී සෛලයන්ට සිදුවිය හැකි හානිය වලක්වන ද්‍රව්‍යයන් ([[හිමාරක්ෂකය|හිමාරක්ෂකයන්]]) එක් කිරීම මෙහිදී සාමාන්‍යයෙන් අවශ්‍ය වෙයි. # අවයවයන්, ප්‍රතිබද්ධය සඳහා, අධෝතාපී තත්ත්වයන් යටතේ සංරක්ෂණය කිරීම. # [[ඖෂධය|ඖෂධ]] වල ද්‍රවහරණය ([[ශිත වියලනය|ශීත වියලීම]]). #[[හිමායන-සැත්කම]], හිමායජනිත වායුන්/ද්‍රවයන් භාවිතා කොට රෝගී පටක විනාශ කිරීමෙහි ලා භාවිත වන a (අවම වශයෙන්) ආක්‍රමණශීලි ක්‍රමවේදයකි. #[[සුපිරිසිසිලනය]], [[අයිස්]] [[න්‍යෂ්ටියනය]]/වර්ධනය පිළිබඳ භෞතික විද්‍යාව සහ සිසිලනය හා උණුසුම් කිරීමෙහිදී සිදුවන [[තාප හුවමාරුව]] පිළිබඳ යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුමය දැක්ම. == ‍ඓතිහාසික පසුබිම == == මානවයයන් විෂයයෙහි හිමායන ජීව විද්‍යාව == == ව්‍යවහාරික හිමායන ජීව විද්‍යාව == == විද්‍යාත්මක සංගම් == == ජර්නල == ''CRYOBIOLOGY'', (publisher: [[Elsevier]]) is the foremost scientific publication in this area, with approximately 60 refereed contributions published each year. Articles concern any aspect of low temperature biology and medicine (e.g. freezing, [[Freeze drying|freeze-drying]], hibernation, cold tolerance and adaptation, [[cryoprotectant|cryoprotective compounds]], medical applications of reduced temperature, [[cryosurgery]], [[hypothermia]], and perfusion of organs). ''CRYO LETTERS'' is an independent UK based rapid communication journal which publishes papers on the effects produced by low temperatures on a wide variety of biophysical and biological processes, or studies involving low temperature techniques in the investigation of biological and [[ecology|ecological]] topics. ''CELL PRESERVATION TECHNOLOGY'' is a [[peer-reviewed]] quarterly [[scientific journal]] published by [[Mary Ann Liebert, Inc.]] dedicated to the diverse spectrum of preservation technologies including [[cryopreservation]], dry-state ([[Cryptobiosis#Anhydrobiosis|anhydrobiosis]]), [[vitrification|glassy-state]] and hypothermic maintenance. == සටහන් == <references /> == මෙයද බලන්න == * [[Cryogenics]] * [[Cryonics]] * [[Cryopreservation]] * [[Cryoprotectant]] * [[Cryosurgery]] * [[Cryptobiosis]] * [[Freezing]] * [[Freeze drying]] * [[Hibernation]] * [[Hypothermia]] * [[Organ transplant]] * [[Perfusion]] * [[Tissue Engineering]] * [[Vitrification]] == බාහිර සබැඳියන් == * [http://www.societyforcryobiology.org/mc/page.do සොසයිටි ෆො ක්‍රයියබයොලොජි]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100118151900/http://www.societyforcryobiology.org/mc/page.do |date=2010-01-18 }} * [http://www.SLTB.info සොසයිටි ෆො ලෝ ටෙම්පරේච බයොලොජි] * [http://www.elsevier.com/locate/cryo ක්‍රයියබයොලොජි] * [http://www.cryoletters.org ක්‍රයියලෙටර්ස්] * [http://www.liebertpub.com/publication.aspx?pub_id=110 සෙල් ප්‍රෙසර්වේෂන් ටෙක්නලජි] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060904011015/http://www.liebertpub.com/publication.aspx?pub_id=110 |date=2006-09-04 }} * [http://www.CRYO2006.org 43ර්ඩ් ඇනුවල් ජෙනරල් මීටින් ඔෆ් ද සොසයිටි ෆො ක්‍රයියබයොලොජි ඉන් ඇසෝසියේෂන් විත් ද සොසයිටි ෆො ලෝ ටෙම්පරේච බයොලොජි, ජූලි 23 - 27, 2006, හැම්බර්ග්, ජර්මනිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210614182654/http://cryo2006.org/ |date=2021-06-14 }} * [http://www.CRYO2007.org 44ත් ඇනුවල් ජෙනරල් මීටින් ඔෆ් ද සොසයිටි ෆො ක්‍රයියබයොලොජි, ජූලි 28 - අගෝස්තු 1, 2007, ලේක් ලුවීස්, කැනඩාව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119061338/http://www.cryo2007.org/ |date=2012-01-19 }} * [http://cryo2008.uncc.edu/ 45ත් ඇනුවල් ජෙනරල් මීටින් ඔෆ් ද සොසයිටි ෆො ක්‍රයියබයොලොජි, ජූලි 20 - 23, 2008, චාලොට්, NC, ඇඑජ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205211947/http://cryo2008.uncc.edu/ |date=2009-02-05 }} * [http://www.phys.unsw.edu.au/~jw/cryoblurb.html සෙලියුලර් ක්‍රයියබයොලොජි ඇන්ඩ් ඇන්ඩ්‍රොබයොලොජි] * [http://www.scq.ubc.ca/?p=337 ඇන් ඕවරවීව් ඔෆ් ද සයන්ස් බිහයින්ඩ් ක්‍රයියබයොලොජ් ඇට් ද සයන්ස් ක්‍රියෙටිව් ක්වාර්ටර්ලි] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401033119/http://www.scq.ubc.ca/?p=337 |date=2007-04-01 }} [[ප්‍රවර්ගය:හිමායන ජීව විද්‍යාව| ]] [[ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව]] dp07n10cfbo1061iwrmxurhszfq7qjt ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ් 0 14632 794507 794162 2026-06-21T02:19:05Z Yasasuru 23090 794507 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව_කලාකරු | bgcolour = #EEDD82 | name = ෂාක් ලුවිස් ඩේවිඩ් | image = David_Self_Portrait.jpg | caption = ලුවිස් ඩේවිඩ් ගේ පින්තාරුවක්, 1794, මුසේ ඩු ලුවෙර් කෞතුකාගාරය | birthname = ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ් | birthdate = {{birth date|df=yes|mf=yes|1748|8|30}} | location = පැරීසිය, ප්‍රංශය | deathdate = {{death date and age|df=yes|mf=yes|1825|12|29|1748|8|30}} | deathplace = බ්‍රසල්ස්, බෙල්ජියම | nationality = ප්‍රංශ ජාතික | field = සිතුවම් කිරීම, ඇදීම | training = | movement = [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] | works = ''[[හොරේෂී ප්‍රතිඥාව]]'' (1784), ''[[මරාගේ මරණය]]'' (1793) | patrons = | awards = [[Prix de Rome]] }} 1748 අගෝස්තු 30 සිට 1825 දෙසැම්බර් 29 දක්වා ජීවත් වුණු '''ෂාක් ලුවිස් ඩේවිඩ්''' නව සම්භාව්‍යවාදයේ දැඩිව බලපෑම් කළ චිත්‍ර ශිල්පියෙකි. යුගයේ ප්‍රමුඛතම චිත්‍ර ශිල්පියා ලෙස සැලකේ. 1780 දශකයේ ඔහුගේ ඓතිහාසික චිත්‍ර ශිල්පයේ නිපුනතාව Rococo විකට සම්ප්‍රදායේ සිට සම්භාව්‍ය ලුහුපෙවත හා ගොරහැඩි බව දක්වා රුචිකත්වය වෙනස් කළේය. අතීත ආධිපත්‍යයේ අවසන් භාගයේ මානසික පසුබිම එය ඔපවත් කළේය. පසුව ඩේවිඩ් [[ප්‍රංශ විප්ලවය|ප්‍රංශ විප්ලවයේ]] සක්‍රීය සහකරුවකු හා මැක්සිමීලියන් රෝබේස් පියර්ගේ මිතුරකු බවට පත් වෙයි. ප්‍රංශ සමුහාණ්ඩුව යටතේ කලාවේ ඒකාධිපතියා බවට පත් වෙයි. රෝබේස් පියර්ගේ බලය බිද වැටීම සමග ඔහු සිරගත කරන ලදී. නිදහස් කිරීමත් සමගම ඔහු ඔහු විසින‍්ම තවත් දේශපාලන ආදිපත්‍යයක් අරඹන ලදී. ඒ සමයේ ඔහු අධිරාජ්‍ය වාදි සම්ප්‍රදාය වර්ධනය කළේ උණුසුම් වැනිසියානු පැහැයන් භාවිතයෙනි. 19 වන ශත වර්ෂයේ ප්‍රංශ ශාස්ත්‍රාලීය ශාලා සිතුවම් කලාවට ප්‍රභලතම බලපෑම සනිටුහන් කරමින් ඔහුට විශාල ශිෂ්‍යයන් සංඛ්‍යාවක් විය. ==ෆ්‍රීමේසන්රි සමග සම්බන්දතා== ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම ,උකුස්සන් බෙදා දීම සහ තර්මොපිලේ ලියොනයිඩස් වැනි සිතුවම් ෆ්‍රීමේසන් ලාගේ යාතිකා මත පදනම් වූ චිත්‍ර බවට සැලකේ. 1989 දි “ඩේවිඩ් ට විරුද්දව ඩේවිඩ් “ සම්මන්ත්‍රණයේදී ඇල්බෙර්ට් බෝයිම් හැකි වුව 1787ට අදාළ ලිපි ගොනුවකින් මෙමෙ චිත්‍ර ශිල්පියා “ලා මොඩරේෂන්” නම් වූ ෆ්‍රීමෙසන්රි ලෝඩ්ජයේ සාමාජිකයෙකු බව ඔප්පු කිරීමට. <ref>Les thèmes du serment, David et la Franc-maçonnerie ;page 83 (Boime, 1989)</ref><ref>Le Paris des Francs- Maçons (Emmanuel Pierret, Laurent Kupferman - 2013 - ed. Cherche midi)</ref> == පින්තූර ගැලරිය == {{Image gallery |lines=4 |David - Belisarius.jpg||''බෙලිසරියස්'' (1781), මුසේ දි බෝ චිත්‍ර, ලිලී |Jacques-Louis David- Andromache Mourning Hector.JPG||''ඇන්ද්‍රෝමේක් ගේ වැලපීම'' (1783), මුසේ ඩු ලුවෙර් කෞතුකාගාරය, පැරීසිය |David - The Death of Socrates.jpg||''සොක්‍රටිස් ගේ මරණය'' (1787), මෙට්‍රොපොලිටන්ට් චිත්‍ර කෞතුකාගාරය, නිව්යෝර්ක් |David - Portrait of Monsieur Lavoisier and His Wife.jpg||''ඇන්ටෝනි ලොරෙන්ට් සහ ඔහුගේ බිරිද'' (1788), මෙට්‍රොපොලිටන්ට් චිත්‍ර කෞතුකාගාරය, නිව්යෝර්ක් |Les Amours de Pâris et d'Hélène (painting by Jacques-Louis David).jpg||''පැරිස් සහ හෙලෙන්'' (1788), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය |David Brutus.jpg||''ලික්ටර් වරු බ්රුටස් ගේ පුතාගේ මල මිනිය ඔහුට බාරදීම'' (1789), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය |David98.jpg||''ඈන් මාරිස් ලුවී ගේ චිත්‍රය' (1790), නු පිනකොතෙක්, මියුනිච් |Death of Marat by David.jpg||''මාරත් ගේ මරණය'' (1793), බෙල්ජියමේ රාජකීය කළා කෞතුකාගාරය, බ්‍රසල්ස් |Portrait de madame de Verninac by David Louvre RF1942-16 n2.jpg||''වෙර්නිනැක් තුමියගේ පින්තාරුව),'' (1798–1799), ඉයුජින් ඩේලක්‍රෝස් ගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය,මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය |Madame Récamier painted by Jacques-Louis David in 1800.jpg||''රෙකමියර් තුමියගේ පින්තාරුව'' (1800), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය |Jacques-Louis_David_018.jpg||''7ත් වන පියස් පාප්වහන්සේ'' (1805), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය |Jacques-Louis David - Le Sacre de Napoléon.jpg||''නැපෝලියන් ගේ කිරුළු පැලදීම'', (1806), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය |The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries, by Jacques-Louis David (1812) - National Gallery of Art (Samuel H. Kress Foundation) - 2.jpg|Full length portrait of Napoleon standing|''නැපෝලියන් අදිරාජ්‍යා අධ්‍යයන කටයුතු වලදී'' (1812), ජාතික චිත්‍ර ගැලරිය, වොෂින්ටන් , D.C. |Madame David by Jacques-Louis David, 1813, oil on canvas - National Gallery of Art, Washington - DSC09988.JPG||''මර්ගරිට් ශාර්ලට් ඩේවිඩ්'' (1813), ජාතික චිත්‍ර ගැලරිය, වොෂින්ටන් , D.C. |Léonidas aux Thermopyles (Jacques-Louis David).PNG||''ලියෝනයිඩස් තර්මොපලියි හි දි'' (1814), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය|David_Etienne_Maurice_Gerard.jpg||''Étienne-Maurice Gérard'' (1816), මෙට්‍රොපොලිටන්ට් චිත්‍ර කෞතුකාගාරය, නිව්යෝර්ක් |David Vilain.jpg||''14වන කොම්ටෙස් විලන් තම දියණිය සමග'' (1816), ජාතික ගැලරිය,ලන්ඩනය|Cupid and psyche.jpg||''මල්සරා සහ මනොත්මකයා'' (1817), ක්ලිව්ලන්ඩ් කළා කෞතුකාගාරය |Jacques-Louis David - Anger of Achilles.jpg ||''ඇකිලීස්ගේ කෝපය'' (1825),පෞද්ගලික එකතුවක් }} ==මුලාශ්‍ර== {{Reflist}} ==තව කියවන්න== * [[ඉලුමිනාටි]] * [[ඇඩොල්ෆ් ෆ්‍රයිහර් නිග්]] * [[ඇඩම් වයිස්හාප්ට්]] ==භාහිර ලිපි== *[http://www.louvre.fr/llv/dossiers/detail_oal.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&CURRENT_LLV_OAL%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&FOLDER%3C%3Efolder_id=0&bmLocale=en A Closer Look at David's ''Consecration of Napoleon''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001212107/http://www.louvre.fr/llv/dossiers/detail_oal.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&CURRENT_LLV_OAL%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&FOLDER%3C%3Efolder_id=0&bmLocale=en |date=2009-10-01 }} multimedia feature; Louvre museum official website *[http://www.louvre.fr/llv/oeuvres/detail_notice.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&CURRENT_LLV_NOTICE%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500815&fromDept=false&baseIndex=36&bmLocale=en ''The Intervention of the Sabines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325110600/http://www.louvre.fr/llv/oeuvres/detail_notice.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&CURRENT_LLV_NOTICE%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500815&fromDept=false&baseIndex=36&bmLocale=en |date=2010-03-25 }} (Louvre museum) *[http://www.wga.hu/html/d/david_j/index.html Web Gallery of Art] *[http://www.jacqueslouisdavid.org www.jacqueslouisdavid.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180616154006/https://www.jacqueslouisdavid.org/ |date=2018-06-16 }} 101 paintings by Jacques-Louis David *[http://www.abcgallery.com/D/david/david.html Jacques-Louis David at Olga's Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210219012528/https://www.freeart.com/gallery/d/david/david.html |date=2021-02-19 }} *[http://www.all-art.org/neoclasscism/david1.html Jacques-Louis David in the "History of Art"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205223809/http://www.all-art.org/neoclasscism/david1.html |date=2007-02-05 }} *[http://smarthistory.org/blog/59/an-enhanced-podcast-about-davids-death-of-socrates-1787-metropolitan-museum-of-art/ smARThistory: ''Death of Socrates''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070602062727/http://smarthistory.org/blog/59/an-enhanced-podcast-about-davids-death-of-socrates-1787-metropolitan-museum-of-art/ |date=2007-06-02 }} *[http://www.clarkart.edu/exhibitions/david/content/index.cfm Sterling and Francine Clark Art Institute 2005 exhibition, ''Jacques-Louis David: Empire to Exile''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180616153339/https://www.clarkart.edu/exhibitions/david/content/index.cfm |date=2018-06-16 }} *[http://www.wilanow-palac.pl/the_equestrian_portrait_of_stanislaw_kostka_potocki.html ''The equestrian portrait of Stanislaw Kostka Potocki'' at the Wilanow Palace Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720113758/http://www.wilanow-palac.pl/the_equestrian_portrait_of_stanislaw_kostka_potocki.html |date=2012-07-20 }} [[ප්‍රවර්ගය:1748 උපත්]] [[ප්‍රවර්ගය:1825 මරණ]] [[ප්‍රවර්ගය:චිත්‍ර ශිල්පීන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] ivb8bqrldp45rxx1vj4iknr2iq9pe9y ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය 0 16481 794441 791886 2026-06-20T12:37:00Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794441 wikitext text/x-wiki {{යාවත්කාලීන නැත}} {{translate}} {{Infobox economy | country = Sri lanka | image = UG-LK Photowalk - Colombo Skyline - 2017-03-12 (5).jpg | image_size = | caption = [[Colombo]], the financial centre of Sri Lanka | currency = [[Sri Lankan rupee]] (LKR) (Rs// =) (රු) (ரூ) | fixed exchange = | year = Calendar year | organs = [[World Trade Organization|WTO]], [[World Customs Organization|WCO]], [[South Asian Free Trade Area|SAFTA]], [[Indian Ocean Rim Association for Regional Cooperation|IOR-ARC]], [[Shanghai Cooperation Organisation|SCO]], [[BIMSTEC]], [[AIIB]] and others | group = {{plainlist| * [[Developing country|Developing/Emerging]]<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weoselco.aspx?g=2200&sg=All+countries+%2f+Emerging+market+and+developing+economies |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=29 September 2019}}</ref> * Lower-middle income economy<ref>{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=[[World Bank]] |website=datahelpdesk.worldbank.org |access-date=1 July 2020}}</ref>}} | population = {{decreaseNeutral}} 22,037,000 <small>(2023 est)</small> <ref name="mid-year-population">{{cite web |title=Mid-year Population, Births, Deaths and Net Migration |url=https://lankastatistics.com/economic/mid-year-population.html |publisher=lankastatistics.com |access-date=14 June 2024}}</ref><ref name="mid year population2023">{{cite web |title=Mid-Year Population Web Release - September, 2023 |url=https://www.rgd.gov.lk/web/images/statistic/web-release---eng.pdf |publisher=Dept of Census and Statistics |access-date=14 June 2024 |archive-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614172558/https://www.rgd.gov.lk/web/images/statistic/web-release---eng.pdf |url-status=dead }}</ref> | gdp = {{plainlist| * {{increase}} $84.36 billion <small>(nominal, 2023)</small><ref name="World Bank national accounts data">{{Cite web |title=GDP (current US$) - Sri Lanka| url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=LK&skipRedirection=true&start=2000|access-date=2024-07-25 |website=www.worldbank.org}}</ref> * {{increase}} $318.55 billion <small>([[Purchasing power parity|PPP]], 2023)</small><ref name="World Development Indicators database, World Bank">{{cite web |title=GDP, PPP (current international $) - Sri Lanka |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?locations=LK&skipRedirection=true&start=2000 |access-date=2024-07-25 |website=worldbank.org}}</ref>}} | gdp rank = {{plainlist| * [[List of countries by GDP (nominal)|79th <small>(nominal, 2022)</small>]] * [[List of countries by GDP (PPP)|60th <small>(PPP, 2022)</small>]]}} | growth = {{plainlist| *{{Increase}} -2.3%&nbsp;(FY2023) *{{Increase}} 4.4%&nbsp;(FY2024f)}}<ref name="Worldbank">{{Cite web |title=Sri Lanka Development Update 2024 |url=https://www.worldbank.org/en/country/srilanka/publication/sri-lanka-development-update-2024 |access-date=2024-10-10 |website=worldbank.org}}</ref> | per capita = {{plainlist| * {{increase}} $3,828 <small>(nominal, 2023)</small><ref name="World Bank national accounts data, and OECD National Accounts data files">{{cite web |title=GDP per capita (current US$) - Sri Lanka |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=LK&start=2000 |access-date=2024-07-25 |website=worldbank.org}}</ref> * {{increase}} $14,455 <small>(PPP, 2023)</small><ref name="Percapita income PPP">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD?end=2023&locations=LK&skipRedirection=true&start=2000&view=chart |title=GDP per capita, PPP (current international $) - Sri Lanka |website=worldbank.org |access-date=2024-07-25}}</ref>}} | per capita rank = {{plainlist| * [[List of countries by GDP (nominal) per capita|133rd <small>(nominal, 2022)</small>]] * [[List of countries by GDP (PPP) per capita|101st <small>(PPP, 2022)</small>]]}} | sectors = {{plainlist| * [[Primary sector of the economy|agriculture]]: 7.9% * [[Secondary sector of the economy|industry]]: 25.3% * [[Tertiary sector of the economy|services]]: 60.6% * <small>(2023)</small><ref name="GDPshare2023">{{Cite web |title=GDP share |url=https://www.cbsl.gov.lk/sites/default/files/cbslweb_documents/national_account_estimates_2023_annual_e.pdf |website=www.cbsl.gov.lk}}</ref>}} | components = | inflation = -0.50% (deflation) <small>(September 2024)</small><ref name="Inflation">{{Cite web |title=Consumer Price Inflation |url=https://www.cbsl.gov.lk/en/measures-of-consumer-price-inflation |access-date=2024-10-01 |website=www.cbsl.gov.lk}}</ref> | poverty = {{plainlist| * {{decreasePositive}} 4.3% on less than $2.15/day <small>(International poverty rate 2024e)</small> * {{decreasePositive}} 23.4% on less than $3.65/day <small>(Lower middle-income poverty rate 2024e)</small> * {{decreasePositive}} 64.3% on less than $6.85/day <small>(Upper middle-income poverty rate 2024e)</small> }}<ref>{{cite news |title=Sri Lanka's Economy Stabilized; Continued Reforms Critical to Boost Exports and Attract Investment |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2024/10/09/sri-lanka-s-economy-stabilized-continued-reforms-critical-to-boost-exports-and-attract-investment |publisher=World Bank |date= 11 October 2024 }}</ref> | gini = 37.7 {{color|darkorange|medium}} (2019, [[World Bank]])<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=LK |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=14 July 2024}}</ref> | hdi = {{plainlist| *{{increase}} 0.780 {{color| green|high}} (2022)<ref name="UNHDR">{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=29 May 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> ([[List of countries by Human Development Index|78th]]) *{{increase}} 0.630 {{color|darkorange|medium}} [[List of countries by inequality-adjusted HDI|IHDI (75th)]] (2022)<ref name="UNHDR"/>}} | edbr = {{increase}} [[Ease of doing business#Ranking|99th <small>(medium, 2020)</small>]]<ref name="World Bank and International Financial Corporation">{{cite web |url=http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/sri-lanka |title=Ease of Doing Business in Sri Lanka |publisher=Doingbusiness.org |access-date=24 January 2017 }}</ref> | labour = {{plainlist| * {{decreaseNegative}} 8,408,000 <small>(2023)</small><ref name="labour force">{{cite web |title=Labour Force, Labour Force Participation, Unemployment |url=https://lankastatistics.com/economic/labour-force-and-unemployment.html |publisher=Central Bank of Sri Lanka |website=lankastatistics.com |access-date=15 June 2024}}</ref> * {{decrease}} 48.6% participation rate <small>(2023)</small><ref name="labour force participation">{{cite web |title=Labour Force, Labour Force Participation, Unemployment |url=https://lankastatistics.com/economic/labour-force-and-unemployment.html |publisher=Central Bank Of Sri Lanka|website=lankastatistics.com |access-date=15 June 2024}}</ref>}} | occupations = {{plainlist| * [[Primary sector of the economy|agriculture]]: 25.7% * [[Secondary sector of the economy|industry]]: 26.3% * [[Tertiary sector of the economy|services]]: 48.1% * (2023-3Q)<ref name="Monthly Economic Indicators 2023 Dec">{{cite web |url=https://www.cbsl.gov.lk/sites/default/files/cbslweb_documents/statistics/mei/MEI_202312_e.pdf |title=Labour Force Participation |publisher=www.cbsl.gov.lk |access-date=30 May 2024 }}</ref>}} | unemployment = {{plainlist| * {{decreasePositive}} 5.1% <small>(2021)</small> * {{decreasePositive}} 4.7% <small>(2022)</small> * {{steady}} 4.7% <small>(2023)</small><ref name="Sri Lanka economy snapshot">{{cite web |url=https://www.cbsl.gov.lk/en/economic-and-statistical-charts/unemployment-rate-chart |title=Unemployment of Sri Lanka |publisher=www.cbsl.gov.lk |access-date=30 May 2023 }}</ref>}} | industries = [[Apparel industry of Sri Lanka|textiles & clothing]], [[tourism]], [[telecommunications]], [[Information technology in Sri Lanka|information technology services]], [[banking]], [[shipping]], [[petroleum refining]], [[construction]] and processing of [[tea]], [[rubber]], [[coconut]]s, [[tobacco]] and other agricultural commodities | exports = {{plainlist| * {{decreaseNegative}} $14.94 billion<small>(2023)</small> * merchandise exports US$ 11.85 billion<small>(2023)</small> * service exports (est) US$ 3.08 billion <small>(2023)</small><ref name="SRI LANKA EXPORTS DEVELOPMENT BOARD 2023">{{Cite web |title=SRI LANKA'S EXPORT PERFORMANCE IN DECEMBER 2023 |url=https://www.srilankabusiness.com/news/sri-lanka-s-export-performance-in-december-2023.html |access-date=2024-06-04 |website=www.srilankabusiness.com}}</ref> }} | export-goods = textiles and apparel, tea and spices, electronics, IT services, rubber manufactures, fish, precious stones | export-partners = {{plainlist| * {{flag|USA}} 25.29% * {{flag|UK}} 9.18% * {{flag|India}} 6.09% * {{flag|Germany}} 5.75% * {{flag|Italy}} 5.35% * (2020)<ref name="Sri Lanka Export Development Board">{{cite news|url=https://www.srilankabusiness.com/ebooks/expo-news-april-2021.pdf|title=Expo News, Page No. 08, Major Export Partners of Sri Lanka |access-date=29 April 2021}}</ref>}} | imports = {{decrease}} $16.8 billion <small>(2023)</small><ref name="Annual Economic Review 2023 by CBSL">{{Cite web |title=EXTERNAL TRADEImports |url=https://www.cbsl.gov.lk/sites/default/files/cbslweb_documents/publications/aer/2023/en/03_KEI.pdf|access-date=2024-04-25 |website=www.cbsl.gov.lk}}</ref> | import-goods = Mineral fuels including petroleum product <small>(12.3%)</small><br />Machinery including computers <small>(9%)</small><br />Electrical machinery, equipment <small></small><br />Vehicles <small>(7.1%)</small><br />Textile fabric <small>(5%)</small><br />Plastics <small>(3.7%)</small><br />Cotton <small>(3.3%)</small><br />Heavy metals <small>(3%)</small><br />Ships and boats <small>(2.8%)</small><br />Iron, steel, aluminium <small>(2.8%)</small> | import-partners = {{plainlist| * {{flag|China}} 22.96% * {{flag|India}} 19.30% * {{flag|UAE}} 5.57% * {{flag|Malaysia}} 4.08% * {{flag|Singapore}} 3.96% * (2020)<ref name="Sri Lanka Export Development Board" />}} | current account = {{increasePositive}} $1.6 billion <small>(2023)</small><ref name="Sri Lanka current account 2023">{{cite web |title=Sri Lanka current account in US$1.6bn surplus in 2023 |url=https://economynext.com/sri-lanka-current-account-in-us1-6bn-surplus-in-2023-156688/ |website=economynext.com|date=April 2024 |publisher=Economynext|access-date=30 May 2024}}</ref> | FDI = {{plainlist| * US$13.05 Billion <small>(2019)</small><ref>{{cite news |title=Sri Lanka FDI slows to US$528mn up to Sept 2020 |url=https://economynext.com/sri-lanka-fdi-slows-to-us528mn-up-to-sept-2020-79033/ |access-date=21 February 2021 |publisher=[[Economynext]] |date=20 February 2021}}</ref> * {{steady}} Abroad: NA<ref name="CIAWFCE">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612194622/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=16 March 2019}}</ref>}} | gross external debt = {{decreasePositive}} $37,040 million (2024) <small>(43% of GDP)</small><ref>{{cite news |title=Sri Lanka foreign debt slightly down in March quarter, rupee debt up |url=https://economynext.com/sri-lanka-foreign-debt-slightly-down-in-march-quarter-rupee-debt-up-165951/ |publisher=EconomyNext |date=June 3, 2024 }}</ref> | revenue = Rs 2,110,487 million<small>(2023)</small><ref name="Fiscal Management Report 2024">{{cite web |url=https://www.treasury.gov.lk/api/file/0dd9229c-80f6-4248-9ac6-4e935ae9bf6f |title=Fiscal Management Report 2024 |publisher=[[Ministry of Finance]] |website=www.treasury.gov.lk |access-date=30 May 2024}}</ref> | expenses = Rs 3,732,331 million<small>(2023)</small><ref name="Fiscal Management Report 2024"/> | balance = −8.3% <small>(of GDP) (2023)</small><ref name="Sri Lanka budget deficit">{{cite web |title=Sri Lanka budget deficit down in 2023, tax revenue up 54-pct |url=https://economynext.com/sri-lanka-budget-deficit-down-in-2023-tax-revenue-up-54-pct-160234/ |website=economynext.com |publisher=EconomyNext |access-date=30 May 2023}}</ref> | credit = <table> <tr> <td> [[Standard & Poor's]]:</td> <td><ref>{{cite news |title=Sri Lanka downgraded to CC by S&P, on track for selective default |url=https://economynext.com/sri-lanka-downgradged-to-cc-by-sp-on-track-for-selective-default-92995/ |access-date=17 April 2022 |publisher=Economynext.com |date=13 April 2022}}</ref></td> </tr> <tr> <td>CC (Fx)</td> <td>Outlook: Negative</td> </tr> <tr> <td>[[Moody's]]:</td> <td><ref>{{cite web |url=https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades-Sri-Lankas-ratings-to-Caa1-outlook-changed-to--PR_431359 |title=Moody's downgrades Sri Lanka's ratings to Caa1, outlook changed to stable |publisher=[[Moody's]] |website=Moodys.com |date=28 September 2020 |access-date=12 December 2020}}</ref></td> </tr> <tr> <td>Caa2</td> <td>Outlook: Stable</td> </tr> <tr> <td>[[Fitch Group|Fitch]]:</td> <td><ref>{{cite web |title=Fitch downgrades Sri Lanka to C |url=https://www.fitchratings.com/research/sovereigns/fitch-downgrades-sri-lanka-to-c-13-04-2022 |website=Fitchratings.com |publisher=Fitch Ratings |access-date=17 April 2022}}</ref></td> </tr> <tr> <td>C</td> <td>Outlook: None at this level</td> </tr> </table> | reserves = {{plainlist| * {{increase}} $6.0 billion (September 2024)<ref>{{cite web |title=The Central Bank of Sri Lanka maintains policy interest rates at their current levels |publisher=Central Bank Of Sri Lanka|url=https://www.cbsl.gov.lk/sites/default/files/cbslweb_documents/press/pr/press_20240927_Monetary_Policy_Review_No_5_2024_e_Hw9e5.pdf |date=2024-09-28}}</ref>}} | cianame = sri-lanka | spelling = }} ශ්‍රී ලංකාවේ [[මිශ්‍ර ආර්ථිකය]] 2019<ref>{{cite web |url=https://www.cbsl.gov.lk/en/publications/economic-and-financial-reports/annual-reports/annual-report-2019 |title=Annual Report 2019 |publisher=[[Central Bank of Sri Lanka]] |website=cbsl.gov.lk |access-date=28 November 2020}}</ref> දී නාමික [[gross domestic product|දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන්]] (GDP) ඩොලර් බිලියන 84 ක් සහ [[purchasing power parity|මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයෙන්]] (PPP)<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?locations=LK |title= GDP PPP (current international $) - Sri Lanka |publisher=[[World Bank]] |website=worldbank.org |access-date=4 December 2020}}</ref> ඩොලර් බිලියන 296.959 ක් විය. 2003 සිට 2012 දක්වා කාලය තුළ රට සිය කලාපීය සම වයසේ මිතුරන්ට වඩා සියයට 6.4 ක වාර්ෂික වර්ධනයක් අත්විඳ ඇත. මෙම වර්ධනයට හේතු වූයේ වෙළඳාම කළ නොහැකි අංශවල වර්ධනය වන අතර, [[ලෝක බැංකුව]] තිරසාර නොවන සහ අසමාන ලෙස අනතුරු ඇඟවීය. එතැන් සිට වර්ධනය මන්දගාමී විය. In 2019 with an income per capita of 13,620 PPP Dollars<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD?locations=LK|title= GDP perc apita PPP (current international $) - Sri Lanka |publisher=[[World Bank]] |website=worldbank.org |access-date=4 December 2020}}</ref> or 3,852 (2019) nominal US dollars,<ref>{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/srilanka/overview |title=World Bank and Sri Lanka -2019 |publisher=[[World Bank]] |website=worldbank.org |access-date=28 November 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Enhancing competitiveness in Sri Lanka June 2016 |url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/24927/Enhancing0Competitiveness0in0Sri0Lanka.pdf?sequence=1&isAllowed=y |publisher=[[World Bank]] |access-date=9 March 2021}}</ref> Sri Lanka was re-classified as a [[List of countries by GNI (nominal) per capita#Lower-middle-income group|lower middle income nation]] with the population around 22 million (2021)<ref>{{Cite web |title=Population, total - Sri Lanka {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=LK&name_desc=false |access-date=2023-03-08 |website=data.worldbank.org}}</ref> by the World Bank from a previous upper middle income status.<ref>{{cite news|url=https://economynext.com/sri-lanka-downgraded-to-world-bank-lower-middle-income-country-as-per-capita-income-falls-71644/|title=Sri Lanka downgraded to World Bank lower middle income country as per capita income falls|newspaper=[[EconomyNext]]|access-date=28 November 2020|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103221116/https://economynext.com/sri-lanka-downgraded-to-world-bank-lower-middle-income-country-as-per-capita-income-falls-71644/|url-status=dead}}</ref> ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආර්ථික අංශ වන්නේ [[සංචාරක කර්මාන්තය]], [[තේ]] අපනයනය, [[ඇගලුම් කර්මන්තය]], [[වී]] නිශ්පාදනය, සහ අනෙකුත් කෘෂි නිශ්පාදනයි. ඉහත සඳහන් අංශ වලට අමතරව විදේශ රැකිය නියුක්තිකයන් මගින් [[විදේශ විනිමය]] සදහා ඉහල දායකත්වයක් ලැබෙයි. එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් [[මැද පෙරදිග]] රටවල රැකියා නියුක්තිකයන් සදහන් කල හැක. </br> 1948 පෙබරවරි 04 වන දින[[ බ්‍රිතාන්‍ය]] පාලනයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් අනතුරුව උදාවූ කාලවකවානු වල ඇතිවූ [[සුනාමි]] ව්‍යසනය වැනි ස්වාභාවික ආපදා, විටින් විට රට අභ්‍යන්තරයෙ අතිවූ කැරළි කෝළාහල සහ 1989 සිට 2009 වනතුරු පැවති යුධමය තත්වය හේතුවෙන් ශ්‍රි ලංකාවේ ආර්ථිකයට විශල බලපැමක් සිදුවුනි. නිවැරදි ආර්ථික සැලස්මක් හෝ ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමයන කිරීමට 1948 පසු බලයට පත් වූ දේශපලන පක්ෂ අසමත් විය. <ref>{{cite web|url=http://www.adb.org/Documents/Books/ADO/2008/SRI.pdf|format=PDF|title=Asian Development Outlook 2008|work=Asian Development Bank}}</ref></br> 1970-77 දක්වා පැවති රජය සමාජවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා ක්‍රියාකාරකම් අනුගමනය කළේය. 1977 - 1994 දක්වා කාලය තුල එක්සත් ජාතික පක්ෂය බලයට පත් වූ අතර 1994 - 2004 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කරනු ලැබුවේ ශ්‍රි ලංකා නිදහස් පක්ෂයයි. මෙම පක්ෂ දෙකම අනුගමනය කලේ ධනවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියකි. 2001 වසරේදී ශ්‍රි ලංකා ආර්ථිකයේ ඉතා පසු බෑමක් දක්නට ලබෙනුයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් 101% පමණ ණය ප්‍රතිශතයක් පෙන්නුම් කල නිසාවෙනි. මෙහිදී [[එල්. ටී. ටී. ඊ.|එල්. ටී. ටී. ඊ. සංවිධානය]] සමඟ සිදු කරන ලද කඩිනම් තාවකාලික සටන් විරාම සාකච්ඡා හා ප්‍රමාණවත් විදේශ ණය ලබා ගැනීම හේතුවෙන් සිදු වීමට ගිය මුල්‍ය අර්බුදයෙන් මිදීමට හැකි විය. මහා පරිමාණයෙන් වී, ධාන්‍ය වර්ග හා අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ගෘහස්ථ පරිබෝජනය සඳහා නිපදවීම පිළිබඳව 2004 න් පසු බලයට පැමිණි [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] වැඩි අවදානයක් යොමු කලේය. == ආර්ථික ඉතිහාසය == ශ්‍රි ලංකාව පැවති සමාජවාදී තත්වය 1977 සිට ධනවාදී නැඹුරුවක් පෙන්නුම් කළේය. එතැන් සිට රජය පෞද්ගලීකරණය, විවෘත ආර්ථිකය හඳුන්වාදීම ආදිය සිදු කළේය. උතුරේ පැවති අවුරුදු 25ක සිවිල් යුද්ධය (ත්‍රස්තවාදය ) හා දකුණේ විටින් විට ඇති වූ කැරලි කෝලාහල (ජා.වි.පෙ. ක්‍රියාකාරකම්) ශ්‍රි ලංකවේ ආර්ථික සංවර්ධනයට දැඩි ලෙස බලපෑම් එල්ල කලේය. 1993 වසරේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙහි 7%ක් දක්වා වර්ධනයක් ඇති කිරීමට මුලිකවම ජ.වි.පෙ. ක්‍රියාකාරකම් අවසන් වීමත් සමඟ ඇතිවූ පෞද්ගලීකරණය හා අපනයනයේ සිදුවූ වැඩි වීමත් බලපාන ලදි. 1993 වසරේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙහි 7%ක් දක්වා වර්ධනයක් ඇති කිරීමට මුලිකවම . ක්‍රියාකාරකම් අවසන් වීමත් සමඟ ඇතිවූ පෞද්ගලීකරණය හා අපනයනයේ සිදුවූ වැඩි වීමත් බලපාන ලදි. රටේ සමස්ත ආර්ථික වර්ධනය අසමතුලිත වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් ජාත්‍යන්තර හා දේශීය ආර්ථිකයේ සහ දේශපාලන වෙනස්වීම් ඍජුවම බලපෑවේය. 1991 සිට 2000 දක්වා වූ කාලයේදී වාර්ශික සාමාන්‍ය දළ දේශීය වර්ධනය 5.2% අගයකින් යුක්ත විය. නමුත් එම අගය 2001 වසරේදී 1.4% ඍණ අගයක් දක්වා පහත වැටුනි. එය ශ්‍රි ලංකාව නිදහස ලැබීමෙන් පසු සිදුවූ විශාලතම ආර්ථික පසු බෑමකි. එසේම දේශීය හා ජාත්‍යන්තරව අතිවූ ගැටලු, විශේෂයෙන් ශ්‍රි ලංකාවට හා අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට එල්ල වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාර ආර්ථිකය කෙරෙහි විශාල ලෙස බලපාන ලදි. මූලික ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියවල වූ අසාර්ථකත්වය, ආර්ථික සැලැස්මේ වූ අඩුපාඩු කම් සහ නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක අවශ්‍යතවය මෙවන් වූ ව්‍යසනයන්ගෙන් ඉස්මතු විය. == ශ්‍රමය == ලංකාවේ සමස්ත ශ්‍රම බලකාය මිලියන 6.1 වන අතර (මෙයට උතුර හ නැගෙනහිර අයත් නොවේ ), ඉන් 20%කට වැඩි ප්‍රමණයක් වෘත්තීය සංගම් වල සාමාජිකත්වය ලබා ඇත. ලියපදිංචි වූ වෘත්තීය සංගම් 1650ක් ඇති අතර ඉන් බොහෝමයක සිටින්නේ සාමාජිකයන් 50කටත් අඩු සංඛ්‍යාවකි. වෘත්තීය සංගම් වල සාමාජිකයන් අඩු වීමක් පෙන්නුම් කෙරේ. ඊට අමතරව විවිඩ සංධානයන්ද ඇත. බොහෝමයක් වෘත්තීය සංගම් වලට දේශපාලන සම්බන්ධතාවන් ඇත.ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය සහ ලංකා ජාතික වතු කම්කරු සංගමය ප්‍රධාන හා විශාලම වෘත්තීය සංගම් වේ.ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසයේ සභාපතිවරයා පශු සම්පත් හා යටිතල පහසුකම් අමාත්‍යවරායද වේ.මෑත කාලයේදී විරැකියාව 10% දක්වා පහළ බැස ඇත. කෙසේ නමුත් උපාධිදාරී හා උසස් අධ්‍යාපනය ලැබූවන් අතර විරැකියාව සාමන්‍ය අධ‍යාපන මට්ටමක් ලබූවන් අතර විරැකියාවට වඩා ඉහළ අගයක පවතී.මෙම තත්වය අවම කිරිම සඳහා රජය අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා යොමු වී තිබේ. එහිදී උපාධිදාරීන් හා අනෙකුත් උසස් අධ්‍යාපනය ලත් විද්‍යාර්තීන් හට රැකියා අවස්ථා ලබා ගත හැකි වන අයුරින් අධ්‍යාපනය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට අවදානය යොමුව ඇත. තවද තරුණයන් සවි බල ගැන්වීම තුලින් විරැකියාව අවම කිරීම සඳහාත් විවිධ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වේ. == සාර්ව ආර්ථික උපනතිය == පහත වගුවෙන් දැක්වෙන්නේ ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ උපනතිය වෙළඳ මිල අනුව ශ්‍රි ලංකා රුපියල් මිලියන වලිනි. {|class="wikitable" ! අවුරුද්ද || දළ දේශීය නිෂ්පාදනය || ඇ. ඩො. විනිමය |- | 1980 || 66,167 || 16.53 |- | 1985 || 162,375 || 27.20 |- | 1990 || 321,784 || 40.06 |- | 1995 || 667,772 || 51.25 |- | 2000 || 1,257,637 || 77.00 |- | 2005 || 2,363,669 || 100.52 |- | 2016 || 6,718,000 || 145.00 |- |2020 ||14,601,600 ||189.00 |} 1977 දී කොළඹ විසින් වෙළඳපල ඉලක්ක කර ගත් ප්‍රතිපත්ති හා අපනයන ඉලක්ක කර ගත් වෙළඳාම් සඳහා වූ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා ආනයන ආදේශන වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති අත්හල ලදි. වර්තමානයේ ශ්‍රි ලංකාවේ වඩාත් වේගවත් කර්මාන්ත වන්නේ ආහාර නිෂ්පාදන කර්මාන්තය, ඇඟලුම් කර්මාන්තය, ආහාරපාන කර්මාන්තය, ජනසංන්නිවේදනය, රක්ෂණය සහ බැංකු කර්මාන්තයයි. 1996 වසරේදී වැවිලි බෝග අපනයනය 20%ක් පෙන්නුම් කිරිමේදී ඇඟලුම් කර්මාන්තය 63%ක අපනයනයක් විය. 90 දශකය පුරවට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වාර්ශික සාමාන්‍ය වර්ධන අනුපාතය 5.5% ක අගයක් ගන්න ලදි. නමුත් 1996 වසර ඇතුලත ඇති වූ නියඟය හා සිවිල් ආරක්ෂාව පිරිහීම නිසවෙන් ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය 3.8% වූ අඩු අගයකට පහත වැටුනි. 1997 හා 1998 වසර වලදී 6.4%ක හා 4.7%ක වර්ධනයක් ඇති වීමෙන් ආර්ථිකයේ නව පිබිදීමක් පෙන්නුම් කලත් 1999 වසරේදී නැවතත් 3.4% වර්ධනයක් ඇති වීමෙන්ට් ආර්ථිකය පසුබෑමකට ලක් වුනි. == මුල්‍ය ආයතන == [[Image:eco1.jpg|thumb|left|225px|[[ශ්‍රී ලංකා මුදල් ]]]] 1950 දී පිහිටවනු ලැබූ [[ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව]], රටේ මුල්‍ය පරිපාලන අධිකාරිය ලෙස කටයුතු කරයි. එහි ප්‍රධාන වගකීම වන්නේ රටේ උන්නතිය සඳහා වූ මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කිරීම හා මුල්‍ය පද්ධතිය පාලනය සඳහා වූ බලය ක්‍රියාවට නැංවීමයි. </br> ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රධානතම කොටස් වෙළඳපල වන්නේ [[කොළඹ කොටස් වෙළඳපල|කොළඹ කොටස් වෙළඳපලයි]]. එය දකුණු ආසියාවේ නවීනතම තාක්ෂනයෙන් යුත් කොටස් හුවමාරු පද්ධතියකින් සමන්විත කොටස් වෙළඳපල ලෙස හඳුන්වයි. කොළඹ කොටස් වෙළඳපලේ ප්‍රධාන ශාඛාව, 1995 වසරේ සිට කොළඹ ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ පිහිටා ඇති අතර [[මහනුවර]], [[මාතර]], [[කුරුණෑගල]] හා [[මීගමුව]] යන ප්‍රදේශයන්හි අනෙකුත් ශාඛා පිහිටුවා ඇත. == ආර්ථික යටිතල පහසුකම් සහ සම්පත් == ===ප්‍රවාහනය සහ මහමාර්ග=== [[Image:Colombo_Fort_Sri_Lanka,_1.jpg|thumb|right|225px|[[කොළඹ කොටුව]] දුම් රිය ස්ථානය]] ලංකාවේ බොහෝමයක් නගර රාජ්‍ය දුම් රිය සේවය වන[[ ශ්‍රි ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව]]ට අයත් [[දුම් රිය මර්ග]] වලින් යාවි ඇත. සියළුම් පොදු [[බස්]] ප්‍රවාහන කටයුතු වල වගකීම ජාතික ගමනා ගමන මණ්ඩලයට පැවරී ඇත.</br> ශ්‍රි ලංකාවේ [[මහාමාර්ග]] වල මුළු දිග ප්‍රමාණය කිලෝ මීටර් 11000 පමණ වේ. රටේ ආර්තිකය හා ප්‍රවාහන පද්ධතියේ වර්ධනයට උපකාරී වන [[අධිවේගී මාර්ග]] තැනීමේ ව්‍යපෘති කිහිපයක් වර්තමාන රජය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර අත. එහිදී කොළඹ - කටුනායක අධිවේගී මාර්ගය, කොළඹ - මහනුවර (කඩුගන්නව )අධිවේගී මාර්ගය, කොළඹ - පාදෙණිය අධිවේගී මාර්ගය, සහ පිටත වෘත්තීය අධිවේගී මාර්ගය, යනදී ව්‍යාපෘති මගින් කොළඹ මාර්ග තදබදය අඩු කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටී. ===බල ශක්තිය=== [[Image:MampuriLakvijaya-December2012-3.JPG|thumb|right|225px|[[ලක් විජය බලාගාරය|නොරොච්චෝලේ තාප බලාගාරය]]]] බලශක්ති නිෂ්පාදනයේ පාලිත ආයතනය වන්නේ [[බලශක්ති අමාත්‍යාංශය]]යි. [[විදුලිය]] නිෂ්පාදනය හා බෙදාහැරීම සිදුකරනු [[ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය]] මගිනි. රටට අවශ්‍ය බොහොමයක් බලශක්තිය නිෂ්පාදනය කරනුයේ මධ්‍යම පළාතේ ඇති [[විදුලි බලාගාර]] වලිනි. == ප්‍රධාන ආර්ථික අංශ == ===සංචාරක ක්ෂේත්‍රය=== [[Image:Unawatuna.jpg|thumb|left|225px|[[උණවටුන]] වෙරළ, සංචාරකයින්ගේ ආකර්ශනය දිනා ගත් දකුණු මුහුදු තීරයේ පිහිටි සුන්දර වෙරළකි.]] ශ්‍රි ලංකවේ ප්‍රධාන ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස සංචාරක කර්මාන්තය පිළිගැනේ. ශ්‍රි ලංකාවට සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට ප්‍රධාන ලෙස ශ්‍රි ලංකාව වටා ඇති විශේෂයෙන් දකුණු හා නැගෙනහිර මුහුදු තීරයන් ඓතිහාසික වටිනාකම් වලින් පිරිපුන් [[ලෝක උරුම නගර]] හා සුන්දර කඳුකරයේ පිහිටා අති ස්වාභාවික සෞන්දර්‍යෙන් අනූන වූ හරිත වර්ණ තානායම් ඉවහල් වේ.</br> [[රත්නපුර]] ප්‍රදේශයේ නිරන්තරයෙන් හමුවන [[පද්මරාග]] හා [[නිල් මැණික්]] වැනි වටිනා මැණික් ගල් කර්මාන්තය සහ ඒ අවට පරිසරයන් ද මෙරට සංචාරකයන්ගේ අවදානය යොමු වන තවත් ස්ථාන වේ. මෙලෙසින් වටිනා [[මැණික් ගල්]] නරඹන්නට පැමිණෙන සංචාරකයින් හට [[ශ්‍රි පාදය]] කන්ද, [[සිංහරාජය]] වැසි වනාන්තරය, [[උඩවළව ජාතික වනෝද්‍යානය]] හා[[ කිතුල්ගල]] ( [[The Bridge on the River Kwai]] චිත්‍රපටය රූපගත කල ස්ථානය ) වැනි සුවිශේෂි ස්ථාන ද නැරඹීමට අවස්ථාව ලැබේ. </br> 2004 වසරේදී ඇතිවූ සුනාමි ව්‍යසනය හා දශක 3ක් පුරා පැවති යුධමය වාතාවරණය මෙරට සංචාරකයින්ගේ පැමිණීමට දැඩි බාධාවක් විය. එහෙත් ජ්‍යාත්යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරන්නේ 2007 වර්ශය හා සන්සන්දනය කිරීමේදී 2008 වසරේ ජනවාරි මස 0.6% ලෙස පැවති සංචාරකයින්ගේ පැමිණීම 2008 මාර්තු මාසය වන විට 8.6% කින් ඉහළ ගිය බවයි. ===තේ කර්මාන්තය=== [[File:Sri Lanka-Tea plantation-02.jpg|left|225px|thumb|කඳුකරයේ පිහිටා ඇති තේ වතුයායක්]] ශ්‍රි ලංකාවට විදේශ විනිමය දෙනු ලබන ප්‍රධානතම වැවිලි කර්මාන්තය වන[[ තේ කර්මාන්තය]] , 1995 වසරේ ලෝකයේ තේ අපනයන වෙළඳපලෙන් 23%ක දායකත්වයක් ලබා දුනි. ඒ කෙන්යාව 22% වෙළඳපලක් හිමි කර ගන්න්න විටදීය. ඉහළ තත්වයෙන් යුත් තේ නිශ්පාදනය කිරීමට[[ ශ්‍රි ලංකාව]]ට හැකි වී ඇත්තේ, [[තේ]] කර්මාන්තයට හිතකර භූගෝලීය සාධක වලින් අනූන වූ රට අභ්‍යන්තර ඇති සිසිල් බවෙන් යුත් කඳුකරය , අවුරුද්ද පුරා පවතින අඩු උෂ්නත්වයෙන් යුත් කාළගුණය, වාර්ශික වර්ශාපතනය හා ආර්ද්‍රතාවයයි. </br> තේ කර්මාන්තය ශ්‍රි ලංකාවට හදුන්වා දෙනු ලැබුවේ 1852 වසරේදී මෙරටට පැමිණි බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික වැවිලි කරුවකු වන[[ ජේම්ස් ටේලර්]] විසින් 1867 වසරේදීය. වර්තමානයේදී බ්‍රිතාන්‍ය හා අනෙකුත් යුරෝපා සහ බටහිර රටවලට තේ අපනයනය කරන්නන් අතර ශ්‍රී ලංකාවද ඉහළ ස්ථානයක සිටී. තේ කර්මාන්තයේ වර්ධනය තුළින් රට තුල ඇති දරිද්‍රතාවය පිටු දැකීමට හැකිවෙනු ඇත. ===ඇඟලුම් කර්මාන්තය=== ඉහළ තත්වයෙන් යුත් නිමි ඇඳුම් නිෂ්පාදනයේ නියුතු ශ්‍රි ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය තවත් එක් ප්‍රධාන ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයකි. ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයනකරුවන් වන්නේ[[ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය]] හා යුරෝපා රටවල්ය. ප්‍රධාන පෙළේ විලසිතා නිපයුම් ව්‍යාපාර වන Victoria's Secret, Liz Claiborne සහ Tommy Hilfiger සඳහා වන ඉහල තත්වයෙන් යුත් නිමි ඇඳුම් නිපදවන ඇඟලුම් කර්මාන්තශාලා 900 ක් පමණ රට පුරා විසිරී ඇත. ===කෘෂිකර්මාන්තය=== [[File:Rice Field.jpg|thumb|220px|වී වගා කිරීමේ නියුතු ගොවියෙක්]] කෘෂිකර්මාන්තය ශ්‍රි ලංකවේ පැරණිතම ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයයි. එය වසර 2500ක් පමණ පැවති කර්මාන්තයකි. ගෘහස්ත පරිභෝජනය් සඳහා වී, [[පොල්]] හා[[ ධාන්‍ය]] වර්ග නිෂ්පාදනය ශ්‍රි ලංකාවේ සංස්කෘතිය හා බැඳි පවතින්නා වූ අංගයක් වේ. 1967 වසරේ සිට පැවති තේ කර්මාන්තය කෘෂිකර්මාන්තය යටතට නොගන්නේ, එය හුදෙක්ම අපනයනය සඳහා යොදා ගන්නා බැවිනි. </br> ශ්‍රි ලංකාවට ආවේනික වූ වෛද්‍ය ක්‍රමය වන [[ආයුර්වේදය]] සඳහා බොහෝ විට [[ගංජා]] සහ[[ කංසා]] වැවීම ද සිදුවේ. </br> == ලෝක ආර්ථික සබඳතා == ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු අපනයන වලින් 38% ක් වූ අපනයනය සිදු කරනු ලබන්නේ, රටට ඉතාමත් වැදගත් , 2002 වසරේ දී ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.8ක වටිනාකමකින් යුක්ත වූ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද වෙළඳපලයි. බොහෝ කාලයක් සිට ශ්‍රි ලංකවේ ඇඟලුම් සඳහා වන විශාලතම වෙළඳපල පැවතියේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේය. එය රටේ මුළු ඇඟලුම් අපනයනයෙන් 63%කටත් වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් පෙන්නුම් කරයි.</br> 2002 වසරේදී ශ්‍රි ලංකාවේ විශාලතම සැපයුම්කරුවා වූයේ ඉන්දියාවයි. එය ඇ. ඩො. මිලියන 835ක අපනයනයන්ගෙන් යුක්ත විය. සම්ප්‍රදානුකූලව ශ්‍රි ලංකාවේ හතරවෙනි විශාලතම සැපයුම්කරුවා වන්නේ, 2002 වසරේදී ඇ. ඩො. මිලියන 355ක අපනයනයක් සිදු කරනු ලැබූ ජපානයයි. අනෙකුත් ප්‍රධාන පළේ සැපයුම්කරුවන් වන්නේ හොංකොං, සිංගප්පූරුව, තායිවානය හා දකුණු කොරියාවයි. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ශ්‍රි ලංකාවේ 10 වැනි විශාලතම සැපයුම්කරුවාය. ශ්‍රි ලංකා මහ බැංකුවේ වෙළඳ දත්ත අනුව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය මෙරටට සිදු කරනු ලැබූ අපනයනය 2002 වසරේදී ඇ. ඩො. මිලියන 218ක් විය. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද රේගු වාර්තා අනුව ශ්‍රි ලංකාවට සිදු කල අමෙරිකානු අපනයනය ඇ. ඩො. මිලියන 166කි. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ශ්‍රි ලංකාවට සිදු කල අපනයනයෙන් 14%ක්ම තිරිඟු පිටි සඳහා විය. ==සබැඳි පිටු== [[ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව]]</br> [[කොළඹ කොටස් වෙළඳපල]] ==යොමුව== {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} ==අඩවියෙන් බැහැර පිටු== * [http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:21160796~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html Global Economic Prospects: Growth Prospects for South Asia]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921113938/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:21160796~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html |date=2016-09-21 }} [[The World Bank]], Dec. 13, 2006 * [http://finance.yahoo.com/q/bc?s=%5ECSE&t=my&l=off&z=m&q=l&c=%5EGSPC CSE ALL-SHARE] * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224211303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |date=2018-12-24 }} * {{dmoz|Regional/Asia/Georgia/Business_and_Economy/Economic_Development/}} * [http://lankadailynews.com Information and News] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රි ලංකාව]] [[ප්‍රවර්ගය:2012]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය]] {{stub}} 99i3ybw037ekyln4cw8ivav78qbtt8i විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ (miscellaneous) 4 23867 794523 792754 2026-06-21T04:00:12Z Lee 85 /* ෆිල්මි */ නව ඡේදය 794523 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Villagepumppages|Miscellaneous|The '''miscellaneous''' section of the කෝපි කඩේ is used to post messages that do not fit into any other category. Please post on the [[Wikipedia:කෝපි කඩේ (policy)|policy]], [[Wikipedia:කෝපි කඩේ (technical)|technical]], or [[Wikipedia:කෝපි කඩේ (proposals)|proposals]] pages, or - for assistance - at the [[Wikipedia:Help desk|help desk]], rather than here, if at all appropriate. For general knowledge questions, please use the [[WP:RD|reference desk]].|WP:VPM}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- -->{{පරිශීලක:MiszaBot/config |archive = විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ (miscellaneous)/Archive %(counter)d |algo = old(26w) |counter = 15 |maxarchivesize = 50T |archiveheader = {{විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ/සංරක්ෂිත ශීර්ෂකය}} |minthreadsleft = 20 }}<!-- -->{{cent}}__TOC__ {{Clear}} {{anchor|below_toc}} </noinclude> [[Category:Non-talk pages that are automatically signed]] [[Category:විකිපීඩියා දැන්වීම්පුවරු|{{PAGENAME}}]] == Reusing references: Can we look over your shoulder? == ''Apologies for writing in English.'' The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references. * The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here]. * Interviews can be conducted in English, German or Dutch. * [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]]. * Sessions will be held in January and February. * [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.] * Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment. We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]] <!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 --> == Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br> ''Currently, we are only able to conduct interviews in English.'' The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time. For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&oldid=26055343 --> == Feminism and Folklore 2024 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 07:26, 18 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' -- [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 07:26, 18 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available. Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available. Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter. A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks. Please look forward to hearing about the next steps soon. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:24, 12 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26160150 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) </div> <!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26166467 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 මාර්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26276337 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> : ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' : ''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear all, This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 2024: Call for candidates and call for questions * June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5] * June-August 2024: Campaign period * End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period * October–November 2024: Background check of selected candidates * Board's Meeting in December 2024: New trustees seated Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan. '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]]. Best regards, [[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group) [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:57, 12 මාර්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26349432 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 අප්‍රේල් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/>Hello all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page]. This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource. Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]]. We look forward to your participation! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 14 මැයි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' [[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]] Dear community members, The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language. On behalf of the CAC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:26, 22 මැයි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello, The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term: * North America (USA and Canada) ** – * Northern and Western Europe ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]] * Latin America and Caribbean ** – * Central and East Europe (CEE) ** — * Sub-Saharan Africa ** – * Middle East and North Africa ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]] * East, South East Asia and Pacific (ESEAP) ** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]] * South Asia ** – The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term: * [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]] * – * – * – * – Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 ජූනි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hi everyone, The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading. '''What is the Wikimedia Movement Charter?''' The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. '''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”''' Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote. '''Movement Charter ratification vote''' Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta. If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org]. On behalf of the MCDC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:45, 11 ජූනි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading. Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]]. After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further. If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org''']. On behalf of the CEC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:52, 25 ජූනි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''. If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:46, 8 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">U4C Special Election - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024. The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]]. In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]]. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimedia Movement Charter ratification voting results</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.   As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy. The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: '''Individual vote:''' Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333). '''Affiliates vote:''' Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111). '''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:''' The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].   With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''. We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance. The Charter Electoral Commission, [[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:52, 18 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == වික්ෂනරි පරිපාලක ඡන්ද විමසීම == වික්ෂනරිය තුළ, නව පරිපාලක ඡන්ද විමසීම ගැන ඔබ දැනුවත් ද? 2024-07-31 දිනෙන් අවසන් වන ඡන්ද විමසීමක් මේ මොහොතේ දී ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතියි. ඔබට මෙම ව්‍යාපෘතිය තුළ ගිණුමක් පවතියි නම්, හැකි ඉක්මනින් ඡන්ද විමසීම් පිටුව වෙත යන්න. * [[:wikt:si:වික්ෂනරි:පරිපාලකවරු#Lee]] ඔබගේ සහාය හෝ විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 07:03, 24 ජූලි 2024 (යූටීසී) :සිහි කැඳවීම: මෙම ඡන්ද විමසීම ක්‍රියාත්මක වන්නේ තව දින තුනක් (3) පමණි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:47, 28 ජූලි 2024 (යූටීසී) == විකිපොත් පරිපාලක ඡන්ද විමසීම == විකිපොත් තුළ, නව පරිපාලක ඡන්ද විමසීම ගැන ඔබ දැනුවත් ද? 2024-07-31 දිනෙන් අවසන් වන ඡන්ද විමසීමක් මේ මොහොතේ දී ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතියි. ඔබට මෙම ව්‍යාපෘතිය තුළ ගිණුමක් පවතියි නම්, හැකි ඉක්මනින් ඡන්ද විමසීම් පිටුව වෙත යන්න. * [[:b:si:විකිපොත්:පරිපාලකවරු#Lee]] ඔබගේ සහාය හෝ විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:25, 25 ජූලි 2024 (යූටීසී) :සිහි කැඳවීම: මෙම ඡන්ද විමසීම ක්‍රියාත්මක වන්නේ තව දින තුනක් (3) පමණි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:47, 28 ජූලි 2024 (යූටීසී) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:48, 27 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now. '''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:31, 6 අගෝස්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC == Hi all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page]. This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites. Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation! [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 23:19, 22 අගෝස්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]]. I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026: * North America (USA and Canada) ** Ajraddatz The following seats were not filled during this special election: * Latin America and Caribbean * Central and East Europe (CEE) * Sub-Saharan Africa * South Asia * The four remaining Community-At-Large seats Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]]. On behalf of the U4C and the Elections Committee,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:06, 2 සැප්තැම්බර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board. Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]]. When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 12:14, 3 සැප්තැම්බර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 18:58, 27 සැප්තැම්බර් 2024 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 --> == <span lang="en" dir="ltr">Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted. The following four candidates were the most voted: # [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]] # [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]] # [[User:Victoria|Victoria Doronina]] # [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]] While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]] Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group <section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:25, 14 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:08, 16 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27601062 --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 --> == Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC == Hello everyone, The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone <https://zonestamp.toolforge.org/1732896000>). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: <https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024>. This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation. Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Proposal to enable the "Contribute" entry point in Sinhalese Wikipedia == {{Int:Hello}} Sinhalese Wikipedians, Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia. Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Sinhalese Wikipedia. '''Who can access it''' Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the "Contribute" icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to "view contributions" is also available to access the list of your contributions. [[ගොනුව:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] [[ගොනුව:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]] For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the "Contributions" option unless they change it to the "Contribute" manually. This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the "Contributions" entry point as default.           We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th December 2024. We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the "Contribute" entry point in your Wikipedia. We look forward to your response soon. Thank you! On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 04:18, 28 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28074658 --> == Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikipedians, Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations! The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody! For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month. If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: <code>Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org</code> in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page. Thank you! On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]]. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 22:15, 21 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&oldid=28153450 --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:36, 29 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:36, 29 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 පෙබරවාරි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 08:29, 22 පෙබරවාරි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 මාර්තු 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:56, 13 මාර්තු 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 16:11, 16 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|සාකච්ඡාව]])</bdi> 22:07, 15 මැයි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 මැයි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:08, 28 මැයි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|සාකච්ඡාව]]) 16:47, 29 මැයි 2025 (යූටීසී)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 --> == Help needed with translating User Interface message strings == Hello Wikimedians I hope this message finds you well! We have some User Interface message strings that need your help to be translated into Sinhala. Right now, they're at 0 percent, and it would be fantastic to get them fully localized. @[[පරිශීලක:BuddhikaW88|BuddhikaW88]], @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]] and @[[පරිශීලක:Lee|Lee]], thank you for all your contributions in this Wikipedia. Maybe you are interested in volunteering to translate the message strings, and anyone else interested in jumping in and lending a hand. Below is the link for the message strings on translatewiki: * [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-contenttranslation-automatic-translation&language=si&filter=%21translated&action=translate https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-contenttranslation-automatic-translation&language=el&filter=%21translated&action=translate] If you haven’t used [https://translatewiki.net/ translatewiki.net] before, no worries! Here’s what you need: * A good grasp of both English and Sinhala. * A TranslateWiki account (your wiki account won’t work here, but you can easily create one with your existing Wiki details, so you don’t have to remember anything new). * A willingness to follow some simple instructions! Once you’ve got your account set up, you’ll need to translate a few random messages for the site to authenticate your knowledge of the language. After that, you can dive right into the translations using the links above. Thanks so much for helping! If you have any questions or need help, let me know. [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 06:34, 7 ජූනි 2025 (යූටීසී) :Last time I tried working with translatewiki, it was 2021-04-08, and I couldn't do it. I asked for help in my talk page, but nobody was there. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 06:39, 7 ජූනි 2025 (යූටීසී) ::Sorry about not getting the help you needed to get started. You can check out [[mediawikiwiki:Help:Extension:Translate/Translation_example|this resource]] and see if it will help. You can also ask a specific person, User: BuddhikaW88, for help directly. Thank you! [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 23:21, 9 ජූනි 2025 (යූටීසී) :::Thanks. I'll try one more time then. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 06:21, 10 ජූනි 2025 (යූටීසී) :Thank you so much, @[[පරිශීලක:BuddhikaW88|BuddhikaW88]]! I truly appreciate your swift work on this. [[:el:Χρήστης:UOzurumba_(WMF)|UOzurumba (WMF)]] [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 23:23, 9 ජූනි 2025 (යූටීසී) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 ජූනි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:44, 17 ජූනි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 ජූනි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 අගෝස්තු 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 04:48, 9 ඔක්තෝබර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 ඔක්තෝබර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 ඔක්තෝබර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 නොවැම්බර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:21, 18 ජනවාරි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 ජනවාරි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Scholarship Applications Open for WikiConference India 2026 == Hello everyone, Scholarship applications are now open for WikiConference India 2026. The conference will take place from 4th to 6th September 2026 in Kochi, India. WikiConference India brings together Wikimedians, community organizers, and contributors from across India, South Asia, and beyond. It is a space to connect, learn, share experiences, and collaborate on strengthening the free knowledge movement. If you are an active contributor to Wikimedia projects or involved in community activities, you are encouraged to apply for the scholarship. Detailed announcement is [[diffblog:2026/03/19/namukku-othukoodam-scholarships-now-open-for-wikiconference-india-2026/|'''here''']]. 🙂 Application deadline: [15th April 2026 11:59 p.m. IST] Application link: [[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform?usp=header application link]] More information: [<nowiki/>[[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|Meta page link]]] Please feel free to share this announcement with others in your community. Thank you. WikiConference India 2026 Organising Team [[User:Athulvis|Athulvis]] ([[User talk:Athulvis|talk]]) 06:41, 9 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 00:58, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 මැයි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 23:21, 2 ජූනි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&oldid=30626143 --> == ෆිල්මි == ෆිල්මි යන්න පෙරදී මෙම ව්‍යාපෘතිය තුළ භාවිතා වූ යෙදුමක්. එයට අදාළ ප්‍රවර්ග හිස් කොට මකා දැමීම වෙනුවට ඒවා වෙනස් කරන්නේ නම් පැහැදිලි paper trail එකක් ඉතිරි කිරීම අවශ්‍යයි. මෙම වෙනස් කිරීමට අදාළ සාකච්ඡාවක් සිදු වූ ස්ථානය සොයා දිය හැකි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:00, 21 ජූනි 2026 (යූටීසී) ohsbg1189up7w5awxb38awrqdpo0qec 794525 794523 2026-06-21T04:51:10Z Οἶδα 76576 /* ෆිල්මි */ Reply 794525 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Villagepumppages|Miscellaneous|The '''miscellaneous''' section of the කෝපි කඩේ is used to post messages that do not fit into any other category. Please post on the [[Wikipedia:කෝපි කඩේ (policy)|policy]], [[Wikipedia:කෝපි කඩේ (technical)|technical]], or [[Wikipedia:කෝපි කඩේ (proposals)|proposals]] pages, or - for assistance - at the [[Wikipedia:Help desk|help desk]], rather than here, if at all appropriate. For general knowledge questions, please use the [[WP:RD|reference desk]].|WP:VPM}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- -->{{පරිශීලක:MiszaBot/config |archive = විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ (miscellaneous)/Archive %(counter)d |algo = old(26w) |counter = 15 |maxarchivesize = 50T |archiveheader = {{විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ/සංරක්ෂිත ශීර්ෂකය}} |minthreadsleft = 20 }}<!-- -->{{cent}}__TOC__ {{Clear}} {{anchor|below_toc}} </noinclude> [[Category:Non-talk pages that are automatically signed]] [[Category:විකිපීඩියා දැන්වීම්පුවරු|{{PAGENAME}}]] == Reusing references: Can we look over your shoulder? == ''Apologies for writing in English.'' The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references. * The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here]. * Interviews can be conducted in English, German or Dutch. * [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]]. * Sessions will be held in January and February. * [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.] * Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment. We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]] <!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 --> == Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br> ''Currently, we are only able to conduct interviews in English.'' The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time. For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&oldid=26055343 --> == Feminism and Folklore 2024 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 07:26, 18 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' -- [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 07:26, 18 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available. Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available. Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 ජනවාරි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter. A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks. Please look forward to hearing about the next steps soon. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:24, 12 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26160150 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) </div> <!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26166467 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 මාර්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26276337 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> : ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' : ''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear all, This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 2024: Call for candidates and call for questions * June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5] * June-August 2024: Campaign period * End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period * October–November 2024: Background check of selected candidates * Board's Meeting in December 2024: New trustees seated Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan. '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]]. Best regards, [[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group) [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:57, 12 මාර්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26349432 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 අප්‍රේල් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/>Hello all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page]. This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource. Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]]. We look forward to your participation! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 14 මැයි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' [[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]] Dear community members, The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language. On behalf of the CAC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:26, 22 මැයි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello, The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term: * North America (USA and Canada) ** – * Northern and Western Europe ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]] * Latin America and Caribbean ** – * Central and East Europe (CEE) ** — * Sub-Saharan Africa ** – * Middle East and North Africa ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]] * East, South East Asia and Pacific (ESEAP) ** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]] * South Asia ** – The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term: * [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]] * – * – * – * – Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 ජූනි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hi everyone, The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading. '''What is the Wikimedia Movement Charter?''' The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. '''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”''' Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote. '''Movement Charter ratification vote''' Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta. If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org]. On behalf of the MCDC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:45, 11 ජූනි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading. Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]]. After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further. If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org''']. On behalf of the CEC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:52, 25 ජූනි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''. If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:46, 8 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">U4C Special Election - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024. The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]]. In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]]. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimedia Movement Charter ratification voting results</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.   As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy. The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: '''Individual vote:''' Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333). '''Affiliates vote:''' Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111). '''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:''' The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].   With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''. We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance. The Charter Electoral Commission, [[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:52, 18 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == වික්ෂනරි පරිපාලක ඡන්ද විමසීම == වික්ෂනරිය තුළ, නව පරිපාලක ඡන්ද විමසීම ගැන ඔබ දැනුවත් ද? 2024-07-31 දිනෙන් අවසන් වන ඡන්ද විමසීමක් මේ මොහොතේ දී ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතියි. ඔබට මෙම ව්‍යාපෘතිය තුළ ගිණුමක් පවතියි නම්, හැකි ඉක්මනින් ඡන්ද විමසීම් පිටුව වෙත යන්න. * [[:wikt:si:වික්ෂනරි:පරිපාලකවරු#Lee]] ඔබගේ සහාය හෝ විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 07:03, 24 ජූලි 2024 (යූටීසී) :සිහි කැඳවීම: මෙම ඡන්ද විමසීම ක්‍රියාත්මක වන්නේ තව දින තුනක් (3) පමණි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:47, 28 ජූලි 2024 (යූටීසී) == විකිපොත් පරිපාලක ඡන්ද විමසීම == විකිපොත් තුළ, නව පරිපාලක ඡන්ද විමසීම ගැන ඔබ දැනුවත් ද? 2024-07-31 දිනෙන් අවසන් වන ඡන්ද විමසීමක් මේ මොහොතේ දී ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතියි. ඔබට මෙම ව්‍යාපෘතිය තුළ ගිණුමක් පවතියි නම්, හැකි ඉක්මනින් ඡන්ද විමසීම් පිටුව වෙත යන්න. * [[:b:si:විකිපොත්:පරිපාලකවරු#Lee]] ඔබගේ සහාය හෝ විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:25, 25 ජූලි 2024 (යූටීසී) :සිහි කැඳවීම: මෙම ඡන්ද විමසීම ක්‍රියාත්මක වන්නේ තව දින තුනක් (3) පමණි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:47, 28 ජූලි 2024 (යූටීසී) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:48, 27 ජූලි 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now. '''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:31, 6 අගෝස්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC == Hi all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page]. This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites. Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation! [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 23:19, 22 අගෝස්තු 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]]. I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026: * North America (USA and Canada) ** Ajraddatz The following seats were not filled during this special election: * Latin America and Caribbean * Central and East Europe (CEE) * Sub-Saharan Africa * South Asia * The four remaining Community-At-Large seats Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]]. On behalf of the U4C and the Elections Committee,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:06, 2 සැප්තැම්බර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board. Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]]. When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 12:14, 3 සැප්තැම්බර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 18:58, 27 සැප්තැම්බර් 2024 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 --> == <span lang="en" dir="ltr">Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted. The following four candidates were the most voted: # [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]] # [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]] # [[User:Victoria|Victoria Doronina]] # [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]] While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]] Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group <section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:25, 14 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:08, 16 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27601062 --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 --> == Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC == Hello everyone, The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone <https://zonestamp.toolforge.org/1732896000>). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: <https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024>. This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation. Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Proposal to enable the "Contribute" entry point in Sinhalese Wikipedia == {{Int:Hello}} Sinhalese Wikipedians, Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia. Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Sinhalese Wikipedia. '''Who can access it''' Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the "Contribute" icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to "view contributions" is also available to access the list of your contributions. [[ගොනුව:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] [[ගොනුව:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]] For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the "Contributions" option unless they change it to the "Contribute" manually. This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the "Contributions" entry point as default.           We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th December 2024. We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the "Contribute" entry point in your Wikipedia. We look forward to your response soon. Thank you! On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 04:18, 28 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28074658 --> == Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikipedians, Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations! The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody! For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month. If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: <code>Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org</code> in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page. Thank you! On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]]. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 22:15, 21 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&oldid=28153450 --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:36, 29 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 02:36, 29 ජනවාරි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 පෙබරවාරි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 08:29, 22 පෙබරවාරි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 මාර්තු 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:56, 13 මාර්තු 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 16:11, 16 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 අප්‍රේල් 2025 (යූටීසී)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|සාකච්ඡාව]])</bdi> 22:07, 15 මැයි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 මැයි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 03:08, 28 මැයි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|සාකච්ඡාව]]) 16:47, 29 මැයි 2025 (යූටීසී)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 --> == Help needed with translating User Interface message strings == Hello Wikimedians I hope this message finds you well! We have some User Interface message strings that need your help to be translated into Sinhala. Right now, they're at 0 percent, and it would be fantastic to get them fully localized. @[[පරිශීලක:BuddhikaW88|BuddhikaW88]], @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]] and @[[පරිශීලක:Lee|Lee]], thank you for all your contributions in this Wikipedia. Maybe you are interested in volunteering to translate the message strings, and anyone else interested in jumping in and lending a hand. Below is the link for the message strings on translatewiki: * [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-contenttranslation-automatic-translation&language=si&filter=%21translated&action=translate https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-contenttranslation-automatic-translation&language=el&filter=%21translated&action=translate] If you haven’t used [https://translatewiki.net/ translatewiki.net] before, no worries! Here’s what you need: * A good grasp of both English and Sinhala. * A TranslateWiki account (your wiki account won’t work here, but you can easily create one with your existing Wiki details, so you don’t have to remember anything new). * A willingness to follow some simple instructions! Once you’ve got your account set up, you’ll need to translate a few random messages for the site to authenticate your knowledge of the language. After that, you can dive right into the translations using the links above. Thanks so much for helping! If you have any questions or need help, let me know. [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 06:34, 7 ජූනි 2025 (යූටීසී) :Last time I tried working with translatewiki, it was 2021-04-08, and I couldn't do it. I asked for help in my talk page, but nobody was there. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 06:39, 7 ජූනි 2025 (යූටීසී) ::Sorry about not getting the help you needed to get started. You can check out [[mediawikiwiki:Help:Extension:Translate/Translation_example|this resource]] and see if it will help. You can also ask a specific person, User: BuddhikaW88, for help directly. Thank you! [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 23:21, 9 ජූනි 2025 (යූටීසී) :::Thanks. I'll try one more time then. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 06:21, 10 ජූනි 2025 (යූටීසී) :Thank you so much, @[[පරිශීලක:BuddhikaW88|BuddhikaW88]]! I truly appreciate your swift work on this. [[:el:Χρήστης:UOzurumba_(WMF)|UOzurumba (WMF)]] [[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|talk]]) 23:23, 9 ජූනි 2025 (යූටීසී) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 ජූනි 2025 (යූටීසී) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:44, 17 ජූනි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 ජූනි 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 අගෝස්තු 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 04:48, 9 ඔක්තෝබර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 ඔක්තෝබර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 ඔක්තෝබර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 නොවැම්බර් 2025 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 13:21, 18 ජනවාරි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 ජනවාරි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Scholarship Applications Open for WikiConference India 2026 == Hello everyone, Scholarship applications are now open for WikiConference India 2026. The conference will take place from 4th to 6th September 2026 in Kochi, India. WikiConference India brings together Wikimedians, community organizers, and contributors from across India, South Asia, and beyond. It is a space to connect, learn, share experiences, and collaborate on strengthening the free knowledge movement. If you are an active contributor to Wikimedia projects or involved in community activities, you are encouraged to apply for the scholarship. Detailed announcement is [[diffblog:2026/03/19/namukku-othukoodam-scholarships-now-open-for-wikiconference-india-2026/|'''here''']]. 🙂 Application deadline: [15th April 2026 11:59 p.m. IST] Application link: [[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform?usp=header application link]] More information: [<nowiki/>[[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|Meta page link]]] Please feel free to share this announcement with others in your community. Thank you. WikiConference India 2026 Organising Team [[User:Athulvis|Athulvis]] ([[User talk:Athulvis|talk]]) 06:41, 9 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 00:58, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 මැයි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 23:21, 2 ජූනි 2026 (යූටීසී) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-04_Wikipedias&oldid=30626143 --> == ෆිල්මි == ෆිල්මි යන්න පෙරදී මෙම ව්‍යාපෘතිය තුළ භාවිතා වූ යෙදුමක්. එයට අදාළ ප්‍රවර්ග හිස් කොට මකා දැමීම වෙනුවට ඒවා වෙනස් කරන්නේ නම් පැහැදිලි paper trail එකක් ඉතිරි කිරීම අවශ්‍යයි. මෙම වෙනස් කිරීමට අදාළ සාකච්ඡාවක් සිදු වූ ස්ථානය සොයා දිය හැකි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:00, 21 ජූනි 2026 (යූටීසී) :ඔව්. මෙම වෙනස්කිරීමට අදාළ සාකච්ඡාව ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ මෙහි ඇත: :[[:en:Talk:Indian film music#Requested_move_10_May_2026]] :එම සාකච්ඡාවේදී "Filmi" යන්න සමස්ත ඉන්දීය චිත්‍රපට සංගීතය සඳහා භාවිත වන නාමයක් නොවන බවත්, එය බොහෝවිට බොලිවුඩ්/හින්දි චිත්‍රපට සංගීතය සඳහා භාවිත වන යෙදුමක් බවත් පෙන්වා දෙන ලදී. ඒ අනුව ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ "Filmi" ලිපිය "Indian film music" ලෙස ගෙන යන ලදී. :සිංහල විකිපීඩියාවේ මෙම ප්‍රවර්ගය පැරණි ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා වර්ගීකරණය අනුගමනය කරමින් නිර්මාණය කර තිබූ බව පෙනේ. එබැවින් මෙය ස්වාධීනව ස්ථාපිත වූ දේශීය වර්ගීකරණයක් නොව, ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ වසර ගණනාවක් පැවති නාමකරණ/විෂය පථ දෝෂයක් අනුකරණය කිරීමක් ලෙස මම සලකමි. මගේ වෙනස්කිරීමේ අරමුණ වූයේ එම උරුම වූ දෝෂය නිවැරදි කිරීමයි. [[User:Οἶδα|Οἶδα]] ([[User talk:Οἶδα|talk]]) 04:51, 21 ජූනි 2026 (යූටීසී) kex9gbe89d478qei65qqcohb3naefg0 වේල්ස් කුමර විදුහල 0 26550 794440 712819 2026-06-20T12:09:57Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794440 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues|{{More citations needed|date=October 2024}} {{Copy edit|date=October 2024}}}}{{Infobox_School |image =[[File:Prince_of_Wales's_feathers_Badge.svg|200px]] |city = [[මොරටුව]] |country = [[ශ්‍රී ලංකාව]] {{flagicon|Sri Lanka}} |type = පොදූ පාසල් |motto = ICH DIEN, NIHIL PER SALTUM |motto_translation = Not at a leap, I serve <br /> පියවරෙන් පියවර, මම සේවය කරමි |principal = හසිත කේසර වෙත්තමුණි |established = 1876 |grades = ශ්‍රේණි 1 - 13 |gender = පිරිමි |students = 5000+ |lower_age = 6 |founder = සර් චාල්ස් හෙන්රි ද සොයිසා මහතා |upper_age = 18 |coordinates = {{Coord|6|55|30|N|79|52|09|E|display=inline,title}} |colors = <font color=Purple>'''දම් '''</font> <font color=Gold>'''රන්'''</font> <font color=Red>'''රතු'''</font> |pupils = Cambrians |alumini = Old Cambrians |website = [http://www.princeofwalescollege.org PrinceOfWalesCollege.org] }} '''වේල්ස් කුමර විදුහල ''' [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] පාසලකි. වේල්ස් කුමර විදුහල පිහිටා තිබෙනුයේ [[කොළඹ|කොළඹට]] ආසන්න නගරයක් වන [[මොරටුව]] නගරයෙහිය. වර්තමානයේ (2024 වසරේ) පළමු වසරේ සිට අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා වූ අධ්‍යන වර්ෂ 11 තුල සහ ද්විතික අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයන් වන [[ජීව විද්‍යාව]], වාණිජ්‍ය, තාක්ෂණ ,[[ගණිතය]] සහ කලා අංශ තුල 5000කට අධික ශිෂ්‍යයන් (පිරිමි) අධ්‍යාපනය හදාරනු ලැබේ. ==ඉතිහාසය== {{main|වේල්ස් කුමර විදුහලේ ඉතිහාසය}} ===ආරම්භය=== වේල්ස් කුමර විදුහල (සහ වේල්ස් කුමරි විදුහල) 1876දී මහජන හිතෛෂියකු වන සර් චාල්ස් හෙන්රි ද සොයිසා විසින් ප්‍රතිස්ථාපිත කරන ලදි. මොරටුව නගරය හැඩගන් වී තිබෙන ඉහල සාක්ෂරතාව සහ විවිධ හැකියාවලින් පිරිපුන් පුද්ගලයන් බිහිවිමට සර් චාල්ස් හෙන්රි ද සොයිසා මහතා විසින් සිදුකරන ලද මෙම අධ්‍යාපන, ආගමික සභසාධන සහ අනෙකුත් කටයතු වලින් මහත් දායකත්වයක් ලැබි ඇත. [[ගොනුව:Statue of Charles Henry de Soysa in pwc.jpg|300px|thumbnail|දකුණ|වේල්ස් කුමර විදුහලේ ඉදිකර ඇති සර් චාල්ස් හෙන්රි ද සොයිසා මහතාගේ පිළිරුව]] ශ්‍රී ලංකා‍වේ අධ්‍යාපන රටාව ගොඩනැගි තිබුනේ පන්සල් ආශ්රිතතව වු අතර ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යයට රට නතු වීමත් සමග මෙය බිද වැටුනි. කොළඹ, මහනුවර, ගාල්ල, මාතර ආශ්රිජතව අධ්යාිපන පුනරුදයක් 19වන සියවස අගභාගයේදි ඇති වුවත් මොරටුව තුල මෙවැනි පසුබිමක් දක්නට නොවීය. මෙම වපසරිය හොදින් හදුනාගත් චාර්ල්ස් හෙන්ද්රිග ද සොයිසා මැතිතුමා මොරටුවේ මෙම අවශ්ය තාවය පුරවාලීමට වේල්ස් කුමර සහ වේල්ස් කුමරි විදුහල් ආරම්භ කිරීම‍ට මුල්විය‍. 1876 සැප්තැම්බර් 14 දින මෙම පසුබිම තුල [[මොරටුව|මොරටුවට]] ඉතා සුවිශේෂි දිනයක් උදාවිය. එදින මුලු මොරටුවම සැණකෙලි සිරිගෙන තිබුනි. එක් පසෙකින් ගාලු පාර ද අනෙක් පසින් ලුනාව කලපුවට මාවිම් වු අධ්යාතපන කටයුතු සදහා යොග්යක වු අක්කර 15ක මනරම් භූමියක පාසල පිහිටුවන්නට කටයුතු සුදානම් විය. එවකට ඉංග්‍රීසි අධිරා‍ජ්යව නියෝජනය කල ආන්ඩුාකාරයා වු සර් විලියම් ග්රේයගරි මැතිතුමාගේ සුරතින් මුල් ගල තබා පාසලේ කටයුතු අරඹන ලදි. ආරම්භක වකවානුවේදි පාසැල් 4 ක් පිහි‍ටවනු ලැබිය. එනම්, *වේල්ස් කුමර විදුහල - මෙහි [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන්]] ඉගැන්වීම් සිදුවිය. මෙය උසස් පාසල විය. මෙය‍ට අමතරව උපාධි අපේක්ෂකයින් සදහාද පංති පැවැත්විය. *වේල්ස් කුමරි විදුහල - මෙහි ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඉගැන්වීම් සිදුවිය. මෙය උසස් පාසල විය *වේල්ස් කුමර ස්වභාෂා විදුහල - මෙහි [[සිංහල භාෂාව|සිංහල භාෂාවෙන්]] පංති පැවැත්වීය. හත්වන ‍ශ්‍රේණිය දක්වා පංති පවත්වන ලදි. *වේල්ස් කුමරි ස්වභාෂා විදුහල - මෙහි සිංහල භාෂාවෙන් පංති පැවැත්වීය. හත්වන ශ්‍රේණිය දක්වා පංති පවත්වන ලදි. විදුහල‍ට ඇතුලත් වු මුල්ම ශිෂ්‍යා වු‍යේ වනක්කු වඩුගේ හෙන්ඩ්‍රික් මෙන්ඩිස් ශිෂ්‍යායි. පාසලේ මුල්ම ප්‍රධානාචාර්ය වරයා වු‍යේ ඩබ්ලිව්.එස්. ගුණවර්ධන මහතායි. එතුමා 1876 සිට 1891 දක්වා පාසලේ දියුණුවට අනගි සේවයක් කලේය. ආරම්භයේදි පාසලේ ගුරුභවතුන් 40 ක් සේවය කල අතර එයින් 25 පිරිමි ගුරුවර‍යෙක් විය. ===රජයට පවරාදීම=== දශක ගණනාවක් සහය පාසල් ලෙස කටයතු කල මෙම පාසල් ද්විත්වය 1962 වර්ෂයේදි පුර්ණ රාජ්‍ය පරිපාලන පාසල් බවට පත්වන ලදි. මෙම පාසල් ද්විත්වය වසර ගණනක් මුලුල්ලේ දේශපාලනික, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික, වාණිජ්‍යයව ම සහ ආගමික වැනි විවිධ ක්‍රියාකාරකම් වල නියැලුණ බොහෝ ග්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයන් බිහිකිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉමහත් වූ ගෞරවයකට හිමිකමි කියනු ලැබේ. ==සුවිශේෂතා== කොළඹ පාසල් කෙරෙහි සමාජ ප්‍රමඛුතාව යොමුව පැවති කාලපරිච්ඡේයේ දී පවා මෙම පාසල් ද්විත්වය තම අනන්‍යතාව රැකගන්නා ලදි. දෙවන ලෝක සමයේදී මිත්‍ර සේනා තම භූමිය හා ගොඩනැගිලි අත්පත් කල ගත් කාල සීමාව ඇතුලතද මෙම පාසල් ද්විත්වය තම දෛනික කටයතු බාධාවකින් තොරව ඉදිරියට ගෙන යාමට සමත්වුනි. ඉහත කාල සීමාව තුලදී අධ්‍යායාපන කටයතු වැඩ මාරු(shift) ක්‍රමයට පවත්වාගෙන යන ලදි. එසේම නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පියා වන දිවංගත මහාචාර්ය C.W.W. කන්නංගර මැතිතමා සහ හිටපු ජේෂ්ඨ දේශපාලක්ඥයකු සහ ඇමතිවරයකු වන T.B. ජයලත් යන මහත්වරු දෙපලද ආචාර්ය මන්ඩලයේ සේවය කර ඇත. වේල්ස් කුමර විදුහල ඉතාමත් දිග කාල සීමාවක් සිට ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රය තුල පවා නොවෙනස්ව තම අනන්‍යතාව පවත්වාගෙන එන ලදි. වේල්ස් කුමර විදුහල ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට සහ පාසල් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කරන කීර්තිමත් ක්‍රීඩකයන් බිහිකල පාසලකි. එසේම වේල්ස් කුමර විදුහලේ ශිෂ්‍ය භට කණ්ඩායම "Herman Loos" කුසලානය කීප වතාවක් දිනාගැනීමට සමත් වී ඇත. ==ලාංඡනය== වේල්ස් කුමර විදුහලේ ලාංජනය සහ වර්ණ සැකසිම [[වේල්සයේ කුමරු]] සහ කුමරියට අනුරූප ලෙස සකස් වුවකි.වේල්සයේ චාල්ස් කුමරු ශ්‍රී ලංකාවේ 50 වැනි නිදහස් සැමරුම උලෙලට සහභාගී වෙමින් සිටියදි වේල්ස් කුමර විදුහල නියෝජනය කරමින් පැමිණි සිටි අමුත්තන් හමුවෙමින් සහ ආචාරය පුද කරමින් කාලය ගතකලේය. එසේම ඉතා උනන්දු ලෙස වේල්ස් කුමර විදුහලේ ඉතිහාසය සහ සංවර්ධනය පිළිබදවද අසා දැනගන්නා ලදි. 125 වන සංවත්සරය නිමිත්තෙන් 2001 වසරේදි බොහෝ ක්‍රියාකාරකම් සිදුකරන ලදි. ආරම්භයේදි සර්ව රාත්‍රි පිරිත් සජ්ජායනයක් සහ එකාබද්ධ ක්‍රිස්තියානී දේවමෙහෙයක් පවත්වන ලදි. ආගමික කටයුතු වලින් අනතරුව ඒකාබද්ධ ක්‍රිඩා උත්සවයක්, රාත්‍රි භෝජන සංග්‍රහයක් සහ රැගුම් උත්සවයක්, ඒකාබද්ධ කැරොල් ගීත ටෙලි විකාශයක්, සමාජ සත්කාරයක් වැනි බොහෝ ක්‍රියාකාරකම් පවත්වන ලදි. ==පාසල් ගී== === සිංහල පාසල් ගීය === සිරිලක ඉපැරණි වේ අප විදුහල<br /> වේල්ස් කුමාර මවුන් //<br /> කුළුණෙනි දන විසඳා - සිප්සල නිසි අරඹා<br /> සමරමු සිරිමත් ආදිකතිතුමා - දක්වමු කළ ගුණ අපි සැවොමා<br /> දම් රන් රතු ඈ තෙවණක් මුසු වී - අඹරේ ලෙළ දෙන්නේ<br /> ගුණ දම් පිරිපුන් සිසු කැළ විදුහල් - මව්තුමි හොබවන්නේ<br /> සිප්සත නොමසුරු දෙන අප ඇදුරන් - බැතියෙනි පුද දෙන්නේ<br /> දින දින දිනෙවා විදුහල් මව්තුමි - ලකඹර බැබලෙමිනේ<br /> සිරිලක ඉපැරණි වේ අප විදුහල<br /> වේල්ස් කුමාර මවුන් //<br /> හෙළ බිම යස ගොස රැව් පිළි රැව් දී - පැතිරෙන තුරු එතෙරේ<br /> දෙස බස දැය විදුහල ඉඳ වැඩුමට - අප සේවය දෙන්නේ<br /> *පබැඳුම : බී. ගොඩහේවා මහතා<br /> *තනුව : ජෙරාඩ් පීරිස් මහතා<br /> *තේමාව : විමලසිරි ඒ. ප්‍රනාන්දු මහතා<br /> ===ඉංග්‍රිසි පාසල් ගීය=== Among our ancient mountains<br /> And from our lovely vales<br /> O let the prayer re-echo<br /> God bless our Prince of Wales'<br /> With heart and voices awaken<br /> Those minstrel strains of yore<br /> Till Lanka's name and glory<br /> Resound from shore to shore<br /> Among our ancient mountains<br /> And from our lovely vales<br /> O let the prayer re-echo<br /> God bless our Prince of Wales'<br /> *1926 වසරේදී නිමැවුනි. (එල්. ඊ. බ්ලේස් මහතා විදුහල්පතිව සිටි කාලයේ) == සමිති සහ සංගම් == {{Full citation needed|date=ඔක්තෝබර් 2024}} *බෞද්ධ සංගමය *සෞඛ්‍යදාන ඒකකය *ශිෂ්‍ය නායක සංගමය *ගුවන් විදුලි සංගමය *බාලදක්ෂ සමාජය *තොරතුරු තාක්ෂණ සමාජය *තාරකා විද්‍යා සංගමය *වාණිජ සංගමය *කථික සමාජය *ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය සංගමය *පරිසර සංගමය *පුරාවිද්‍යා සංගමය *සිංහ සමාජය *ගණිත සංගමය *සංගීත කවය *ජාතික ඉතිරි කිරීමේ බැංකුව *ඡායාරූප කලා සංසදය *දැණුම මිනුම සමාජය *නව නිපයුම් ඒකකය *ශිෂ්‍ය භට බලකාය *විද්‍යා සංගමය *පෙරදිග තුර්ය වාදන කාණ්ඩය *අපරදිග තුර්ය වාදන කාණ්ඩය *සිංහල සාහිත්‍ය සංගමය *පුස්තකාල සංගමය ==ක්‍රීඩා== කේම්බ්‍රියන් ක්‍රිකට් වලට ප්‍රසිද්ධය.<ref name="Cambriancricket">{{cite web |title=Cricket at Prince of Wales' College -140 years |url=http://dailynews.lk/2016/12/03/sports/100935 |publisher=Dailynews}}</ref> විද්‍යාලය ආරම්භ කරන විට 1876 දී ක්‍රීඩාව හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙම කාලය තුළ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් පමණක් සහභාගී විය. 1896 දී සංවිධිත පාසල් ක්‍රිකට් හඳුන්වා දුන් අතර ප්‍රථම අන්තර් පාසල් ක්‍රිකට් තරගය කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයට එරෙහිව පැවැත්විණි. පාසල්, වෙළඳ සමාජ, රාජ්‍ය සේවා, ආරක්ෂක සේවා, සංස්ථා සහ ක්‍රිකට් පරිපාලන ක්ෂේත්‍රය ඇතුළුව ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රීඩාවේ සියලුම අංශ සඳහා කේම්බ්‍රියන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත. ඇතැමුන් ජාතික හා ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කණ්ඩායම්වල නියෝජිතයන් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් වී ඇත.<ref name="Cambriancricket" /> 1904 දී කැඩෙටින් විද්‍යාලයට හඳුන්වා දෙන ලදී. පසුව මලල ක්‍රීඩා සහ පාපන්දු සහ,{{when|date=June 2016}} පසුව, වොලිබෝල් හඳුන්වා දෙන ලදී. 2012 දී වේල්ස් කුමර විද්‍යාලය [[පාකිස්ථානය|පකිස්ථානයේ]] [[කරච්චිය|කරච්චි නුවර]] පැවති සිව්වන ආසියානු පාසල් ඔරු පැදීමේ රෙගට්ටා තරඟයේ දී රන් පදක්කම් දෙකක්, රිදී පදක්කම් 4ක් සහ ලෝකඩ පදක්කම් 9ක් දිනා ගනිමින් ඉතිහාසගත විය.<ref name="Rowing">[http://www.sundaytimes.lk/121014/sports/cambrian-rowers-do-well-in-pakistan-16071.html Cambrian rowers do well in Pakistan], Sunday Times. Retrieved 18 November 2012</ref> වාර්ෂික ක්රීඩා ඉසව් === රන් සටන === වේල්ස් කුමර විද්‍යාලය වාර්ෂික මහා තරගය මොරටුව [[ශාන්ත සෙබස්තියන් විද්‍යාලය]] සමඟ ක්‍රීඩා කරයි. එය රන් සටන ලෙස ද හැඳින්වේ.<ref>{{Citation |title=Cambrians-Sebs clash in 63rd Battle of the Golds |url=http://www.dailynews.lk/2013/03/07/spo10.asp |access-date=3 October 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091116/http://www.dailynews.lk/2013/03/07/spo10.asp }}</ref> පාසල් කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරූ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් අතර විරන්ත ප්‍රනාන්දු සහ කුසල් මෙන්ඩිස් ඇතුළත් වේ.<ref>''[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]'',[http://www.dailynews.lk/sports/kusal-first-cambrian-lead-sri-lanka-under-19-team "Kusal – first Cambrian to lead Sri Lanka under 19 team"], 26 August 2013</ref> ==බාහිර සබැඳි== * [http://www.princeofwalescollege.org නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104065459/http://princeofwalescollege.org/ |date=2014-01-04 }} * [http://www.pwc.sch.lk/ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ වෙබ් අඩවිය] == මූලාශ්‍ර == [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]] [[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]] [[ප්‍රවර්ගය:වේල්ස් කුමර විදුහල]] 89mbp0y77dqmihefq9nzorgtoblqjwm ශ්‍රී ලංකාවේ නගර ලැයිස්තුව 0 29603 794443 727155 2026-06-20T12:43:35Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794443 wikitext text/x-wiki [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] නගර හා ඒවායෙහි පිහිටීම , ජනගහන ප්‍රමානය , විශාලත්වය ආදී විස්තර දක්වා ඇත. [[File:Colombo - Lake.jpg|thumb|right|250px|[[කොළඹ]], නගරයේ දර්ශනයක්]] [[File:Un-sri-lanka.png|thumb|right|250px|ශ්‍රී ලංකා සිතියම]] ==විශාලතම නගර පළාත්== {|class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! නගර නාමය !! පළාත !! දිස්ත්‍රික්කය !! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (Km²) !! ජන ඝනත්වය (/km²) !! ආරම්භය !! නිල වෙබ් අඩවිය |- |align="left"|[[කොළඹ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||682,046||37.31|| || ||[http://www.cmc.lk/] |- |align="left"|[[දෙහිවල-ගල්කිස්ස]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||232,220|| || || || |- |align="left"|[[මොරටුව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||202,021|| || || || |- |align="left"|[[මීගමුව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||142,451|| || || || |- |align="left"|[[ත්‍රිකුණාමලය]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කය]]||131,954||7.5|| || ||[http://www.sathi-us.net/sindu/designs/trincomalee/]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |align="left"|[[කෝට්ටේ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||125,914||17|| || || |- |align="left"|කැගල්ල||සබර්ගමු පළාත |[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|කැගල්ල දිස්ත්රික්කය]]||119,186|| || || ||[http://www.kandycity.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190819221326/http://www.kandycity.org/ |date=2019-08-19 }} |- |align="left"|[[කල්මුනේ]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය]]||103,879|| || || || |- |align="left"|[[වවුනියාව]]||[[උතුරු පළාත]]||[[වවුනියා දිස්ත්‍රික්කය]]||101,143|| || || || |- |align="left"|[[යාපනය]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||98,193||20.2|| || ||[http://www.eelavar.com/jaffna/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207220447/http://www.eelavar.com/jaffna/ |date=2006-12-07 }} |- |align="left"|[[ගාල්ල ]]||[[දකුණු පළාත]]||[[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||97,209|| || || || |- |align="left"|[[මඩකලපුව]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය]]||95,489|| || || ||[http://members.optushome.com.au/pluxmy/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210231203/http://members.optushome.com.au/pluxmy/ |date=2011-02-10 }} |- |align="left"|[[කටුනායක]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||90 231|| || || || |- |align="left"|[[බත්තරමුල්ල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||84,200|| || || || |- |align="left"|[[දඹුල්ල]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||75,290|| || || || |- |align="left"|[[දළුගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||74,129|| || || || |- |align="left"|[[මහරගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||74,117|| || || || |- |align="left"|[[කොටිකාවත්ත]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||71,879|| || || || |- |align="left"|[[චාවකච්චේරි]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||70,273||19.4|| || || |- |align="left"|[[අනුරාධපුර]]||[[උතුරු මැද පළාත]]||[[අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||66,951|| || || || |- |align="left"|[[කොලොන්නාව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||63,734|| || || || |- |align="left"|[[හැඳල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||57,359|| || || || |- |align="left"|[[පේදුරු තුඩුව]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||51,086||11.65|| || || |- |align="left"|[[ඇඹිලිපිටිය]]||[[සබරගමුව පළාත]]||[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||51,398 || || || || |- |align="left"|[[රත්නපුර]]||[[සබරගමුව පළාත]]||[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||50,764|| || || || |- |align="left"|[[පුත්තලම ]]||[[වයඹ පළාත]]||[[පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය]]||49,517|| || || || |- |align="left"|[[බදුල්ල]]||[[ඌව පළාත]]||[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||46,625|| || || || |- |align="left"|[[කෙසෙල්වත්ත]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||45,877|| || || || |- |align="left"|[[මාතර]]||[[දකුණු පළාත]]||[[මාතර දිස්ත්‍රික්කය]]||45,445|| || || || |- |align="left"|[[වල්වෙට්ටිතුරෙයි]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||44,447|| || || || |- |align="left"|[[වැලිසර]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||41,582|| || || || |- |align="left"|[[මාතලේ ]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||39,869|| || || || |- |align="left"|[[කාත්තන්කුඩි]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය]]||39,283|| || || || |- |align="left"|[[හෝමාගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||38,590|| || || || |- |align="left"|[[කළුතර]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||38,280|| || || || |- |align="left"|[[මුල්ලේරියාව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||37,339|| || || || |- |align="left"|[[මන්නාරම් දූපත]]||[[උතුරු පළාත]]||[[මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය]]||36,940|| || || || |- |align="left"|[[බේරුවල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||34,907|| || || || |- |align="left"|[[රාගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||34,543|| || || || |- |align="left"|[[කඳාන]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||33,648|| || || || |- |align="left"|[[පානදුර]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||33,434|| || || || |- |align="left"|[[ජා ඇළ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||30,760|| || || || |- |align="left"|[[වත්තල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||30,086|| || || || |- |align="left"|[[කැළණිය]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||29,472|| || || || |- |align="left"|[[කුරුණෑගල]]||[[වයඹ පළාත]]||[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]||29,093|| || || || |- |align="left"|[[පෑළියගොඩ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||28,981|| || || || |- |align="left"|[[නුවර එළිය]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කය]]||27,449|| || || || |- |align="left"|[[ගම්පොල]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||26,481|| || || || |- |align="left"|[[අවිස්සාවේල්ල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||25,447|| || || ||[http://www.seethawakapura.uc.gov.lk/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310081629/http://www.seethawakapura.uc.gov.lk/index.html |date=2016-03-10 }} |- |align="left"|[[එරාවුර්]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය]]||24,581|| || || || |- |align="left"|[[හලාවත]]||[[වයඹ පළාත]]||[[පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය]]||24,541|| || || || |- |align="left"|[[වැලිගම]]||[[දකුණු පළාත]]||[[මාතර දිස්ත්‍රික්කය]]||23,492|| || || || |- |align="left"|[[අම්බලන්ගොඩ]]||[[දකුණු පළාත]]||[[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||20,950|| || || || |- |align="left"|[[කෑගල්ල]]||[[සබරගමු පළාත]]||[[කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||18,083|| || || || |- |align="left"|[[අම්පාර]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය]]||18,048|| || || || |- |align="left"|[[හැටන්]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||16,790|| || || || |- |align="left"|[[කිලිනොච්චිය ]]||[[උතුරු පළාත]]||[[කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය]]||15,126|| || || || |- |align="left"|[[නාවලපිටිය]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||14,685|| || || || |- |align="left"|[[බළන්ගොඩ]]||[[සබරගමු පළාත]]||[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||12,688|| || || || |- |align="left"|[[හම්බන්තොට]]||[[දකුණු පළාත]]||[[හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය]]||12,002|| || || || |- |align="left"|[[මොණරාගල]]||[[ඌව පළාත]]||[[මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය]]||10,633|| || || || |- |align="left"|[[තංගල්ල ]]||[[දකුණු පළාත]]||[[හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය]]||10,528|| || || || |- |align="left"|[[හොරණ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||197,667|| || || || |- |align="left"|[[ගම්පහ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||8,485|| || || || |- |align="left"|[[බණ්ඩාරවෙල]]||[[ඌව පළාත]]||[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||7,971|| || || || |- |align="left"|[[වත්තේගම]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්ක]]||8,770|| || || || |- |align="left"|[[කුළියාපිටිය]]||[[වයඹ පළාත]]||[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]||7,508|| || || || |- |align="left"|[[මිනුවන්ගොඩ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||7,241|| || || || |- |align="left"|[[හපුතලේ]]||[[ඌව පළාත]]||[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||4,979|| || || || |- |align="left"|[[තලවාකැලේ]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කය]]||3,458|| || || || |- |align="left"|[[හාරිස්පත්තුව]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||1,690|| || || || |- |align="left"|[[කඩුගන්නාව]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||1,323|| || || || |- |align="left"|[[සීගිරිය]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||1,068|| || || || |- |align="left"|[[උකුවෙල]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||1,043|| || || || |- |align="left"|[[හතරලියද්ද]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||1500|| || || || |- |} ==නගර ජනගහනය 500,000+== |}{|class="wikitable sortable" width="81%" style="text-align:right" ! නගර නාමය !! පළාත !!දිස්ත්‍රික්කය!! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (Km²) !! ජන ඝනත්වය (/km²) !! ආරම්භය !! නිල වෙබ් අඩවිය |- |align="left"|[[කොළඹ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||682,046||37.31|| || ||[http://www.cmc.lk/] |} ==නගර ජනගහනය 100,000+== {|class="wikitable sortable" width="81%" style="text-align:right" ! නගර නාමය!! පළාත !!දිස්ත්‍රික්කය!! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (Km²) !! ජන ඝනත්වය (/km²) !! ආරම්භය !! නිල වෙබ් අඩවිය |- |align="left"|[[දෙහිවල-ගල්කිස්ස]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||232,220|| || || || |- |align="left"|[[මොරටුව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||202,021|| || || || |- |align="left"|[[මීගමුව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||142,451|| || || || |- |align="left"|[[ත්‍රිකුණාමලය]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය]]||131,954||7.5|| || ||[http://www.sathi-us.net/sindu/designs/trincomalee/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605152647/http://www.sathi-us.net/sindu/designs/trincomalee/ |date=2011-06-05 }} |- |align="left"|[[කෝට්ටේ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||125,914||17|| || || |- |align="left"|[[මහනුවර]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||119,186|| || || ||[http://www.kandycity.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190819221326/http://www.kandycity.org/ |date=2019-08-19 }} |- |align="left"|[[කල්මුනේ]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය]]||103,879|| || || || |- |align="left"|[[වවුනියාව]]||[[උතුරු පළාත]]||[[වවුනියා දිස්ත්‍රික්කය]]||101,143|| || || || |} ==නගර ජනගහනය 50,000+== {|class="wikitable sortable" width="81%" style="text-align:right" ! නගර නාමය !! පළාත !!දිස්ත්‍රික්කය!! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (Km²) !! ජන ඝනත්වය (/km²) !! ආරම්භය !! නිල වෙබ් අඩවිය |- |align="left"|[[යාපනය]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||98,193||20.2|| || ||[http://www.eelavar.com/jaffna/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207220447/http://www.eelavar.com/jaffna/ |date=2006-12-07 }} |- |align="left"|[[ගාල්ල]]||[[දකුණු පළාත]]||[[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||97,209|| || || || |- |align="left"|[[මඩකලපුව ]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය]]||95,489|| || || ||[http://members.optushome.com.au/pluxmy/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210231203/http://members.optushome.com.au/pluxmy/ |date=2011-02-10 }} |- |align="left"|[[කටුනායක]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||90 231|| || || || |- |align="left"|[[බත්තරමුල්ල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||84,200|| || || || |- |align="left"|[[දඹුල්ල]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||75,290|| || || || |- |align="left"|[[දළුගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||74,129|| || || || |- |align="left"|[[මහරගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||74,117|| || || || |- |align="left"|[[කොටිකාවත්ත]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||71,879|| || || || |- |align="left"|[[චාවකච්චේරි]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||70,273||19.4|| || || |- |align="left"|[[අනුරාධපුර]]||[[උතුරු මැද පළාත]]||[[අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||66,951|| || || || |- |align="left"|[[කොලොන්නාව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||63,734|| || || || |- |align="left"|[[හැඳල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||57,359|| || || || |- |align="left"|[[පේදුරු තුඩුව]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||51,086||11.65|| || || |- |align="left"|[[ඇඹිලිපිටිය]]||[[සබරගමුව පළාත]]||[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||51,398 || || || || |- |align="left"|[[රත්නපුර]]||[[සබරගමු පළාත]]||[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||50,764|| || || || |} ==නගර ජනගහනය 10,000+== {|class="wikitable sortable" width="81%" style="text-align:right" ! නගර නාමය !! පළාත !!දිස්ත්‍රික්කය!! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (Km²) !!ජන ඝනත්වය(/km²) !! ආරම්භය !! නිල වෙබ් අඩවිය |- |align="left"|[[පුත්තලම ]]||[[වයඹ පළාත]]||[[පුත්තලම]] දිස්ත්‍රික්කය||49,517|| || || || |- |align="left"|[[බදුල්ල]]||[[ඌව පළාත]]||[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||46,625|| || || || |- |align="left"|[[කෙසෙල්වත්ත]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||45,877|| || || || |- |align="left"|[[මාතර]]||[[දකුණු පළාත]]||[[මාතර දිස්ත්‍රික්කය]]||45,445|| || || || |- |align="left"|[[වල්වෙට්ටිතුරෙයි]]||[[උතුරු පළාත]]||[[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]]||44,447|| || || || |- |align="left"|[[වැලිසර]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||41,582|| || || || |- |align="left"|[[මාතලේ ]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||39,869|| || || || |- |align="left"|[[කාත්තන්කුඩි]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය]]||39,283|| || || || |- |align="left"|[[හෝමාගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||38,590|| || || || |- |align="left"|[[කළුතර]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||38,280|| || || || |- |align="left"|[[මුල්ලේරියාව]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||37,339|| || || || |- |align="left"|[[මන්නාරම් දූපත]]||[[උතුරු පළාත]]||[[මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය]]||36,940|| || || || |- |align="left"|[[බේරුවල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||34,907|| || || || |- |align="left"|[[රාගම]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||34,543|| || || || |- |align="left"|[[කඳාන]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||33,648|| || || || |- |align="left"|[[පානදුර]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||33,434|| || || || |- |align="left"|[[ජා ඇළ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||30,760|| || || || |- |align="left"|[[වත්තල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||30,086|| || || || |- |align="left"|[[කැළණිය]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||29,472|| || || || |- |align="left"|[[කුරුණෑගල]]||[[වයඹ පළාත]]||[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]||29,093|| || || || |- |align="left"|[[පෑළියගොඩ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||28,981|| || || || |- |align="left"|[[නුවර එළිය]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කය]]||27,449|| || || || |- |align="left"|[[ගම්පොල]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||26,481|| || || || |- |align="left"|[[අවිස්සාවේල්ල]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]||25,447|| || || ||[http://www.seethawakapura.uc.gov.lk/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310081629/http://www.seethawakapura.uc.gov.lk/index.html |date=2016-03-10 }} |- |align="left"|[[එරාවුර්]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය]]||24,581|| || || || |- |align="left"|[[හලාවත]]||[[වයඹ පළාත]]||[[පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය]]||24,541|| || || || |- |align="left"|[[වැලිගම]]||[[දකුණු පළාත]]||[[මාතර දිස්ත්‍රික්කය]]||23,492|| || || || |- |align="left"|[[අම්බලන්ගොඩ]]||[[දකුණු පළාත]]||[[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||20,950|| || || || |- |align="left"|[[කෑගල්ල]]||[[සබරගමු පළාත]]||[[කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||18,083|| || || || |- |align="left"|[[අම්පාර]]||[[නැගෙනහිර පළාත]]||[[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය]]||18,048|| || || || |- |align="left"|[[හැටන්]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||16,790|| || || || |- |align="left"|[[කිලිනොච්චිය ]]||[[උතුරු පළාත]]||[[කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය]]||15,126|| || || || |- |align="left"|[[නාවලපිටිය]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||14,685|| || || || |- |align="left"|[[බළන්ගොඩ]]||[[සබරගමු පළාත]]||[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]||12,688|| || || || |- |align="left"|[[හම්බන්තොට]]||[[දකුණු පළාත]]||[[හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය]]||12,002|| || || || |- |align="left"|[[මොණරාගල]]||[[ඌව පළාත]]||[[මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය]]||10,633|| || || || |- |align="left"|[[තංගල්ල ]]||[[දකුණු පළාත]]||[[හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය]]||10,528|| || || || |} ==නගර ජනගහනය 10,000 ට වඩා අඩු කිරීම== {|class="wikitable sortable" width="81%" style="text-align:right" ! නගර නාමය !! පළාත !!දිස්ත්‍රික්කය!!ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (Km²) !! ජන ඝනත්වය (/km²) !! ආරම්භය !! නිල වෙබ් අඩවිය |- |align="left"|[[හොරණ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[කළුතර දිස්ත්‍රික්කය]]||8,649|| || || || |- |align="left"|[[ගම්පහ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||8,485|| || || || |- |align="left"|[[බණ්ඩාරවෙල]]||[[ඌව පළාත]]||[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||7,971|| || || || |- |align="left"|[[වත්තේගම]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||8,770|| || || || |- |align="left"|[[කුළියාපිටිය]]||[[වයඹ පළාත]]||[[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]]||7,508|| || || || |- |align="left"|[[මිනුවන්ගොඩ]]||[[බස්නාහිර පළාත]]||[[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]||7,241|| || || || |- |align="left"|[[හපුතලේ]]||[[ඌව පළාත]]||[[බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය]]||4,979|| || || || |- |align="left"|[[තලවාකැලේ]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කය]]||3,458|| || || || |- |align="left"|[[හාරිස්පත්තුව]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||1,690|| || || || |- |[[Rakwana|රක්වාන]] |[[සබරගමු පළාත]] |[[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]] |2084 | | | | |- |align="left"|[[කඩුගන්නාව]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||1,323|| || || || |- |align="left"|[[සීගිරිය]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||1,068|| || || || |- |align="left"|[[උකුවෙල]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]||144|| || || || |- |align="left"|[[කරල්ලියද්ද]]||[[මධ්‍යම පළාත]]||[[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]||130|| || || || |} ==ඡයාරූප== <center> <gallery perrow="5"> ගොනුව:Monaragala.jpg ගොනුව:Kandy.jpg|[[මහනුවර]] ගොනුව:Srilanka galle fort.jpg|[[ගාල්ල]] ගොනුව:Sri Lanka-Trincomalee-Bucht.JPG|[[ත්‍රිකුණාමලය]] ගොනුව:Negombo dutch canal.jpg|[[මීගමුව]] ගොනුව:Diyawanna.jpg|[[කෝට්ටේ]] ගොනුව:Jaffnalibrary1-edit1.jpg|[[යාපනය]] ගොනුව:Dambulla-outside.jpg|[[දඹුල්ල]] ගොනුව:Ruvanvelisaya Dagoba.jpg|[[අනුරාධපුරය]] </gallery> </center> ==මේවාත් බලන්න== * [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාල]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවර]] * [[නාගරීකරණය - ශ්‍රී ලංකා]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සභා]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ මහනගර සභා]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය සභා]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් සභා]] * [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස]] ==අඩවියෙන් බැහැර පිටු== *[https://web.archive.org/web/20120716184751/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1126092799&men=gcis&lng=en&gln=xx&dat=32&srt=npan&col=aohdq&geo=-127 Map] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]] p6c39j3ghlmw9lfy9ih6ev2v15uhj9g ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය 0 34297 794495 794356 2026-06-20T17:12:01Z KSLwiki24 70498 /* ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව */ 794495 wikitext text/x-wiki {{Pp-vandalism|small=yes}}{{Pp-move-vandalism}} {{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය | name = මහා විහාර වංශික<br> ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව | native_name = අමරපුර මහා නිකාය | native_name_lang= th | image = File:logo of Amrapura Nikaya.jpg | image_size = 250px | caption = අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය | abbreviation = අමරපුර | formation = 1802 | founder = වැලිතර ඤාණවිමලතිස්ස මහානායක හිමි | type = බෞද්ධ භික්ෂු නිකාය | status = ථේරවාද බෞද්ධ භික්ෂු නිකාය | purpose = කුලභේදය නොසලකා පාරිශුද්ධ උපසම්පදාව ලබා දීම සහ පිරිසිදු ථේරවාද ධර්ම ප්‍රචාරය | headquarters = ●කොළඹ අමරපුර මහා සංඝ සභා කාර්යාලය - සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාව සඳහා <br>● වැලිතර අඹගහපිටිය ශ්‍රී අම්බරුක්ඛාරාම මූල මහා විහාරය - අමරපුර මූල මහා නිකාය<br>● දොඩන්දූව ශෛලබිම්බාරාම මූල මහා විහාරය - අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය | location = ශ්‍රී ලංකාව | region_served = | membership = | language = සිංහල,පාලි,ඉංග්‍රීසි,සංස්කෘත | leader_title = උත්තරීතර මහානායක පදවිය | leader_name = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි]]<br>(2024 සිට) | parent_organization = | website = | remarks = }} '''ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය''' නැතහොත් '''ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව''' යනු වර්ෂ 1802 දී ආරම්භ කරන ලද ශ්‍රී ලාංකීය පැවිදි නිකායකි. එය එවකට බුරුමයේ කොන්බෝං රාජවංශයේ අගනුවර වූ අමරපුර නගරය මුල්කොට නම් කර ඇත. අමරපුර නිකායේ හිමිවරු ථෙරවාදී බෞද්ධයෝය. 2019 අගෝස්තු 16 වන දින අමරපුර සහ රාමඤ්ඤ නිකායන් ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම බෞද්ධ නිකාය බවට පත් කරමින්, අමරපුර - රාමඤ්ඤ නිකාය ලෙස ඒකාබද්ධ කරන ලදී.<ref name=unity>[http://www.themorning.lk/amarapura-and-ramanna-denominations-unified/ Amarapura and Ramanna denominations unified], the Morning Lanka, accessed 2019.08.17</ref> ==අතීතය== 18 වන සියවසේ මැද භාගය වන විට ලක්දිව උපසම්පදාව නැති වී ගොස් තිබුණි. ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු සසුන තෙවරක්ම පිරිහුණු අතර එය නැවත ඇති කිරීමට ගත් උත්සාහය ව්‍යර්ථ විය. එමනිසා කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රාජ්‍ය සමයේ (1747 - 1782) වැලිවිට සරණංකර මාහිමිපානන්ගේ ආරාධනාවෙන් උපාලි නම් තෙරණුවන් වහන්සේ නමක් 1753දී මහනුවරට වැඩම කර උපසම්පදාව නැවත පිහිට වු අතර, එය සියම් නිකාය නම්වේ. එයට හේතුව උපසම්පදාව රැගෙන ආවේ සියම් දේශයෙන් වීමයි.<ref>{{Cite web |url=http://www.divaina.com/2010/01/20/feature02.html |title=ගණින්නාන්සේලා කියවිය යුතු සංඝරජ වැලවිට සරණංකර චරිතය |access-date=2010-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120202643/http://www.divaina.com/2010/01/20/feature02.html |archive-date=2017-01-20 |url-status=dead }}</ref> [[Image:Most Venerable Walitota Sri Gnanawimalatisssa Maha Thera (1766-1833).jpg|thumb|right|238px|ශ්‍රීමත් පරම පූජ්‍යතර මහා ධම්ම රාජාධි රාජගුරු ගණාචරිය ශ්‍රී විභූෂණ වැලිතර (අඹගහපිටිය) ශ්‍රී ඤාණවිමලතිස්සාභිධාන මහා නාහිමිපාණන් වහන්සේ (ශ්‍රී ලංකා අමරපුර නිකායේ නිර්මාතෘ)]] බුදු දහම නැවත ස්ථාපිත කර දශකයක් පමණ ගතවීමෙන් පසු 1764 දී එම නිකායට අයත් භික්ෂුන්වහන්සේලා කණ්ඩායමක් එක්ව එම නිකායේ උපසම්පදාව ලැබීමට ගොවිගම කුලයට අයත් විය යුතු බවට නීතියක් පැනවීය. මෙම සමයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ විනය නොසලකා හැර තිබුණු අතර, සමහර භික්ෂුන් වහන්සේලා වතුපිටි අයත් කරගෙන අඹුදරුවන් සමඟ පුද්ගලික නිවාස වල ජීවත් වුහ. ඔවුන් තන්නාසි නමින් හැඳින්වේ. මෙම සම‍යේදී ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළ බඩ ප්‍රදේශය ලන්දේසී ආක්‍රමණ වලට ලක්වෙමින් පැවතුණි. සියම් නිකායේ මෙම ගොවිගම කුල භේදයට විරෝධය පල කෙරමින් වෙනත් කුල වලට අයත් භික්ෂුන් වහන්සේලා රජුගේ අනුග්‍රහය නොලබමින් උපසම්පදා උත්සව 2 ක් 1772 දී තොටගමුව විහාරයේදී ද, 1796 දී තංගල්ලේදී ද පැවැත්විය. නමුත් සියම් නිකාය මෙය විනය නීති කැඩීමක් බව පවසා ඒවාට අනුමැතිය ලබා නොදුන්හ. ===ආරම්භය=== ගොවිගම කුලවාදයත්, ක්‍රි .ව. 1762 ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහයන් විසින් පැනවූ කතිකාවතත් කරණකොටගෙන වෙරළබඩ පළාත් වල විසු භික්ෂුන් වහන්සේලාට උපසම්පදා භාවය ලබාගත නොහැකි විය. මෙම තත්ත්වය වෙනස් කිරීමට සිතූ 1779 දී අඹගහපිටියේ ඤාණවිමලතිස්ස නම් භික්ෂුන් වහන්සේ නමක් තවත් සාමණේර හිමිවරුන් කණ්ඩායමක් සමඟ පහතරට ධනවත් දානපතියෙකුගේ අනුග්‍රහය සහිතව උපසම්පදාව ලබා ගැනීම සඳහා බුරුමය වෙත පිටත්වුහ. 1800 දී බුරුමයේ සංඝරාජ මාහිමියන් අතින් ඔවුන් උපසම්පදාව ලැබීය. මෙම කණ්ඩායම 1802 දී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියහ. එහිදී ඔවුන් සමඟ පැමිණි ජ්‍යෙෂ්ඨ මියන්මාර් භික්ෂුන් අතින් බලපිටිය මාදු ගඟේ තනවන ලද විශේෂ සීමා මාලකයක වෙසක් පුන් පොහොය දිනයේදී උපසම්පදා උළෙලක් පැවැත්විණි. ඒ සමගින්මෙ පරම පූජ්‍යතර මහා ධම්ම රාජාධි රාජගුරු ගණාචරිය ශ්‍රී විභූෂණ අඹගහපිටියේ ශ්‍රී ඤාණවිමලතිස්සාභිධාන මහා නාහිමිපාණන් වහන්සේගේ ආදිකර්තෘත්වයෙන් වැලිතර අඹගහපිටියේ ශ්‍රී අම්බරුක්ඛාරාම මූල මහා විහාරය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් අමරපුර සමාගම නම් වූ නවනිකායක් ඇරඹි අතර ආරම්භයේ දීම පහතරටට පමණක් සීමා නොවී උඩරට ඇතුළු සමස්ත සිරිලක සිසාරා පූජ්‍යතර බෝගහපිටියේ ශ්‍රී ධම්මජ්ජෝති මහනාහිමි, පූජ්‍යතර කපුගම ශ්‍රී ධම්මක්ඛන්ධ මහනාහිමි, පූජ්‍යතර කතළුවේ ශ්‍රී ගුණරතන තිස්ස මහනාහිමි, පූජ්‍යතර අත්තුඩාවේ ශ්‍රී ධම්මරක්ඛිත මහනාහිමි යන මහා ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේලාගේ උත්සාහයේ ප්‍රතිඵල වශයෙන් මහා නිකායක් වශයෙන් ව්‍යාප්ත කෙරිණ. ===නිල පිලිගැනීම=== සලාගම, කරාව හා දුරාව කුල වලට අයත් භික්ෂුන්වහන්සේලාද බුරුමය වෙත ගොස් උපසම්පදාව ලබාගත් අතර, 1810 දී බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුව අමරපුර නිකායේ උපසම්පදාව පිළිගන්නා බවට නිවේදනයක් නිකුත් කළේය. නමුත් සියම් නිකාය විසින් බුදුදහමට පටහැනිව සිදුකල මෙම ක්‍රියාව හේතුවෙන් කුල වශයෙන් බෙදීමට ලක්විය. ==වැදගත්කම== අමරපුර නිකායේ ආරම්භය ශ්‍රී ලාංකික බුදුදහමේ හා සමාජයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරයි. පළමුවරට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය රහිතව බුදුදහම වෙනුවෙන් කැපවුනු ගිහි දානපතියන් මුල් වීමෙන් නව නිකායන් බිහිවිය. එම හේතුවෙන් වෙනත් නිකායන් මෙන් නොව අමරපුර නිකාය රාජ්‍ය බලය හා රජතුමාගෙන් නිදහස් විය. ඒ වෙනුවට මධ්‍යම පාන්තික දායකයන් සමඟ වඩාත් සමීපව කටයුතු කලහ. මේ හේතුවෙන් 18 හා 19 වන සියවස් වල මධ්‍යම පංතියේ බලය වැඩි විය. එසේම කුලවාදයට එරෙහි භික්ෂු පරපුරක් මෙතුළින් බිහිවූ අතර මෑත භාගයේදී අමරපුර මහා සංඝ සභාව රාමඤ්ඤ මහා නිකාය හා එක්ව එක් සාමග්‍රී ධර්ම සංඝ සභාවක් ලෙස ස්ථාපිත විය. එය ශාසන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස සැලකිය හැකිය. ==ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව== {{main|උත්තරීතර මහානායක හිමි}} අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමප්‍රපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. ‘ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව’ පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උසස් පැවිදි කිරීමේ උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී. ලංකාව. ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන් පත් කරන ලදී.[3] උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.[4] 2019 අගෝස්තු 16 දින, අමරපුර සහ රාමඤ්ඤ නිකාය, ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම බෞද්ධ සහෝදරත්වය බවට පත් කරමින්, අමරපුර-රාමඤ්ඤ සාමග්‍රී මහා සංඝ සභාව ලෙස ඒකාබද්ධ කරන ලදී.[1] මෙතෙක් ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකායේ උත්තරීතර මහානායක හිමිපාණන් වහන්සේලා මෙසේය. {| class="wikitable" ! !නම !සිට !දක්වා |- |1 | [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමි]] |1969 ජූලි 13 |2003 සැප්තැම්බර් 9 |- |2 |[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|අතිපූජ්‍ය දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහනාහිමි]] | සැප්තැම්බර් 2003 |3 අප්‍රේල් 2017 |- |3 |[[කො‍ටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|අතිපූජ්‍ය කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහනාහිමි]] |3 අගෝස්තු 2017 |22 මාර්තු 2021 |- |4 |[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|අතිපූජ්‍ය දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහනාහිමි]] |20 ජූලි 2021 |16 මැයි 2023 |- |5 |[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|අතිපූජ්‍ය කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහනාහිමි]] |26 නොවැම්බර් 2024 |වර්තමානය |} ==ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ පරිපාලනමය ව්‍යුහය== <div class="toccolours" style="max-width:650px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #ff9933; background-color:#fffaf5; font-family:sans-serif;"> <div style="text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#ff9933; color:black; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:15px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);"> ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකායේ පරිපාලන ගැලීම් සටහන </div> <div style="text-align:center; margin-bottom:10px;"> <div style="display:inline-block; background:#ffebd6; padding:8px 15px; border:2px solid #ff9933; border-radius:4px; font-weight:bold;">උත්තරීතර මහානායක ධුරය</div> <div style="font-size:18px; color:#ff9933; margin:5px 0;">⬇️</div> <div style="display:inline-block; background:#fff0db; padding:8px 15px; border:1px solid #ff9933; border-radius:4px; font-weight:bold;">සමස්ත අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ සභාපති ඇතුළු නිලධාරී මණ්ඩලය</div> <div style="font-size:18px; color:#ff9933; margin:5px 0;">⬇️</div> <div style="font-size:11px; color:#666; font-style:italic; margin-bottom:15px;"> (පහත දැක්වෙන සියලුම පාර්ශවයන් සමාන්තර මට්ටමකින් නියෝජනය වේ)</div> </div> * '''අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව :::''' ↳ {{smaller|{{smaller|තපෝවන සම්ප්‍රදාය}}}}''' :::''' ↳ {{smaller|{{smaller|මහමෙව්නාව සංඝ සභාව (අසපු සංචිතය)}}}}''' * '''අමරපුර අඹගහපිටිය පාර්ශවය<br>(අමරපුර මූල මහා නිකාය)''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර මූලවංශික පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව :::''' ↳ {{smaller|{{smaller|අමරපුර ශ්‍රී සද්ධර්මෝදය සංඝ සභාව<br>(සිරිසුගත සාසනෝදය සංඝ සභාව)}}}}''' * '''අමරපුර සිරි සද්ධම්මවංශ පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර චූලගන්ධි පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර සම්බුද්ධ සාසනෝදය සංඝ සභාව''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''උඩරට අමරපුර පාර්ශවය : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර ශ්‍රී ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර සද්ධම්මයුක්තික පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර සද්ධම්මයුක්තික මාතර පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව :::''' ↳ {{smaller|{{smaller|අරිසිමලේ වන සෙනසුන් සංචිතය}}}}''' * '''අමරපුර ශ්‍රී ධර්මාරාම සද්ධම්මයුක්තික පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර අරියවංශ සද්ධම්මයුක්තික පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර භ්‍රම්මවංශාභිධජ සද්ධම්මයුක්තික පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර මහා නිකායේ වජිරවංශ පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර සිරිසුමන (දඩලු) පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර එක්නැලිගොඩ විහාර පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර ඉද්දමල්ගොඩ විහාර පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''ඌව අමරපුර පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර ඌව උඩුකිඳ පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර රාස්සගල පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''අමරපුර ස්වේජින් පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව * '''සබරගමු අමරපුර පාර්ශවය''' : ↳ මහානායක ධුරය :: ↳ අනුනායක ධුරයන් සහිත කාරක සංඝ සභාව </div> ==අමරපුර සංඝ සභාවේ පාර්ශවයක ධුරයන් බෙදීයාමේ සංවිධාන ව්‍යුහය== <div class="toccolours" style="max-width:750px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #ff9933; background-color:#fffaf5; font-family:sans-serif;"> <div style="text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#ff9933; color:black; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);"> අමරපුර සංඝ සභාවේ නිකාය පාර්ශවයක ධුරයන් බෙදීයාමේ සංවිධාන ව්‍යුහය </div> <div style="text-align:center; margin-bottom:15px;"> <div style="font-weight:bold; background:#ffe0b3; padding:6px 15px; border:1px solid #ff9933; display:inline-block; border-radius:4px;">අමරපුර නිකායික පාර්ශවය</div> <div style="font-size:16px; color:#ff9933; margin:3px 0;">⬇️</div> <div style="font-weight:bold;">මහානායක හිමි</div> <div style="font-size:16px; color:#ff9933; margin:3px 0;">⬇️</div> <div style="font-weight:bold;">අනුනායක හිමිවරුන්</div> <div style="font-size:16px; color:#ff9933; margin:3px 0;">⬇️</div> <div style="font-weight:bold;">ත්‍රිංශත්වර්ගික විධායක සංඝ සභාව</div> <div style="font-size:16px; color:#ff9933; margin:3px 0;">⬇️</div> <div style="font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #ff9933; display:inline-block; border-radius:4px;">විධායක කාරක සංඝ සභාව</div> </div> <hr style="border:0; border-top:1px dashed #ff9933; margin:15px 0;"> {| width="100%" cellspacing="10" cellpadding="0" style="background:transparent;" |- valign="top" | width="33%" style="background:#ffffff; border:1px solid #cca473; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);" | <center>'''ලේඛකාධිකාරී ධුරය'''</center> <hr style="border:0; border-top:1px solid #cca473; margin:5px 0;"> * <small>මහා ලේඛකාධිකාරී හිමි</small> :: ↳ <small>උප ලේඛකාධිකාරී හිමි</small> | width="33%" style="background:#ffffff; border:1px solid #cca473; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);" | <center>'''ප්‍රධාන සංඝනායක'''</center> <hr style="border:0; border-top:1px solid #cca473; margin:5px 0;"> * <small>පළාත් ප්‍රධාන සංඝනායක හිමිවරුන්</small> :: ↳ <small>උප ප්‍රධාන සංඝනායක හිමිවරුන්</small> * <small>දිස්ත්‍රික්/පත්තු ප්‍රධාන සංඝනායක හිමිවරුන්</small> :: ↳ <small>උප ප්‍රධාන සංඝනායක හිමිවරුන්</small> | width="33%" style="background:#ffffff; border:1px solid #cca473; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);" | <center>'''අධිකරණ සංඝනායක'''</center> <hr style="border:0; border-top:1px solid #cca473; margin:5px 0;"> * <small>ප්‍රධාන අධිකරණ සංඝනායක හිමි</small> :: ↳ <small>පළාත් අධිකරණ සංඝනායක හිමිවරුන්</small> ::: ↳ <small>දිස්ත්‍රික්/පත්තු අධිකරණ සංඝනායක හිමිවරුන්</small> :::: ↳ <small>දිස්ත්‍රික්/පත්තු උප අධිකරණ සංඝනායක හිමිවරුන්</small> |} </div> ==ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහ නිකායේ පාර්ශවයන්හි මහානායක හිමිවරු== {{main|උත්තරීතර මහානායක හිමි}} "උත්තරීතර මහානායක ධුරය" අමරපුර මහා සංඝ සභාව සතු විශේෂ ධුරයකි. {| class="wikitable sortable"width="100%" style="background:#ffffff;" |- !align="left" style="background:#ffdead;" | පාර්ශවය !align="left" style="background:#ffdead;" | මහානායක හිමි !align="left" style="background:#ffdead;" | අනුනායක හිමි |- |සියලු පාර්ශව නියෝජනය කරනු ලබන උත්තරීතර මහානායක ධුරය |කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි |නොපවතී. |- |අමරපුර මහ නිකායේ රාස්සගල පාර්ශ්වය |මහෝපාධ්‍යාය අතිපූජ්‍ය කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රී මූර්ති මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ - සමස්ථ අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යායතන පිරිවෙන,බළංගොඩ |මහෝපාධ්‍යාය පූජ්‍ය පල්ලේවෙල විසුද්ධාජීව අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ ශ්‍රී සුධර්ශනාරාමය,බෙලිහුල්ඔය |- |අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |ශ්‍රී සරණපාලවංශාලංකාර ආචාර්ය අතිපූජ්‍ය දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ පරම විචිත්‍රාරාම රාජමහා විහාරය,දෙවිනුවර |1.පූජ්‍ය කොටපොල අමරකිත්ති අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ ශාන්ති පදනම සහ සේරුවිල බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය,බෞද්ධාලෝක මාවත,කොළඹ 2.අතිපූජ්‍ය තපෝවනයේ නිවාත අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ අභයභූමි තපෝවනය,කෑගල්ල 3.පූජ්‍ය තපෝවනයේ මිතභානි අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ ගෝතම තපෝවනය,කලපළුවාව,රාජගිරිය |- |අමරපුර මූලවංශික පාර්ශ්වය |අතිපූජ්‍ය අහුංගල්ලේ විමලධම්මතිස්ස මහානායක හිමි අම්බරුක්කාරාම මූල මහා විහාරය,බලපිටිය |1.පූජ්‍ය යෝගියානේ සෝභිතතිස්ස අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ ජයසින්දරාරමය,යෝගියා 2.පූජ්‍ය කළුවාමෝදර සීලරතනතිස්ස අනුනායක හිමි කේෂ්ථාසන්න මහා විහාරය,අලුත්ගම |- |අමරපුර සිරි සද්ධම්මවංශ පාර්ශවය |අතිපූජ්‍ය අහුංගල්ලේ සිරි සීලවිසුද්ධි මහානායක හිමි රංගිරි උල්පත් රජමහා විහාරය, ත්‍රිකුණාමලය |පූජ්‍ය කොස්‌ගොඩ සුභූති අනුනායක හිමි සංඝරාජ විහාරය, අම්බලන්ගොඩ |- |උඩරට අමරපුර පාර්ශ්වය |මහෝපාධ්‍යාය පූජ්‍ය නිකපොත චන්දජෝති (වැඩබලන මහානායක) ස්වාමින්වහන්සේ ඥාණානන්ද බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය, මාදිවෙල, |නොපවතී. |- |අමරපුර පාර්ශ්වය |මහෝපාධ්‍යාය අතිපූජ්‍ය කහපොළ සුගතරතන මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ රන්කොත් විහාරය,පානදුර |නොපවතී. |- |ශ්‍රි ලංකා අමරපුර මහා නිකායේ අඹගහපිටිය පාර්ශ්වය |අතිපූජ්‍ය මාදම්පාගම අස්සජි තිස්ස මහානායක ස්වාමින්වහන්සේ ශ්‍රී ඉසිපතනාරාමය,වින්සන්ට් පෙරේරා මාවත, කොළඹ 14 |පූජ්‍ය රන්දොඹේ සුමනාලෝකතිස්ස අනුනායක ස්වාමින් වහන්සේ එනසරුක්ඛාරාමය,නවුත්තුඩුව |- |අමරපුර ශ්‍රී ධම්මරක්ෂිත නිකාය |අතිපූජ්‍ය ත්‍රිකුණාමලයේ ආනන්ද මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ සිරි වජිරාරාමය,කොළඹ 05 |පූජ්‍ය වටගෙදර විමලබුද්ධි අනුනායක ස්වාමින් වහන්සේ සිරි පඤ්ඤාතිලකාරාමය,මහරගම |- |අමරපුර සද්ධම්මයුක්තික මාතර පාර්ශ්වය |පූජ්‍ය අම්බලන්ගොඩ සුධම්ම මහානායක ස්වාමින් වහන්සේ ශ්‍රී විජයාරාමය,අම්බලන්ගොඩ |නොපවතී. |- |අමරපුර අරියවංශ සද්ධම්ම යුක්තික පාර්ශ්වය |අතිපූජ්‍ය එගොඩමුල්ලේ අමරමෝලි තිස්ස මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ විද්‍යාසාගර පිරිවෙන, රිදීගම |1.පූජ්‍ය වල්පොල විමලඥාන අනුනායක ස්වාමින්වහන්සේ ශ්‍රී ගංගාරාම මහ විහාරය,පෑලියගොඩ 2.පූජ්‍ය නවගමුවේ රේවත නායක ස්වාමින්වහන්සේ ශ්‍රී පුෂ්පාරාමය,පැපිලියවෙල 3.පූජ්‍ය ඉහළමුල්ලේ සුගුණවංශ අනුනායක ස්වාමින්වහන්සේ ශ්‍රී බෝධිරාජාරාම මූලමහා විහාරය,අංකුඹුර |- |අමරපුර මහා නිකායේ වජිරවංශ පාර්ශ්වය |පූජ්‍ය පල්ලෙකන්දේ රතනසාර මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ ශ්‍රී සාරිපුත්තාරාමය,නාරාහේන්පිට, කොළඹ 08 |- |අමරපුර සිරිසුමන (දඩලු) පාර්ශ්වය |අතිපූජ්‍ය කොළොන්නාවේ සිරි සුමංගල මහානායක ස්වාමීන් වහනසේ ශ්‍රී දෙව්රම් මහා විහාරය,පන්නිපිටිය |1.පූජ්‍ය කථලුවේ රතනසීහ අනුනායක ස්වාමින්වහන්සේ ශ්‍රී සම්බුද්ධජයන්ති විහාරය,මොරටුව 2.පූජ්‍ය පල්ලේපොල දේවානන්ද අනුනායක ස්වාමින්වහන්සේ ශ්‍රී ජයන්ති මහා විහාරය,ගලලියද්ද,මාබෝවල |- |අමරපුර චූලගන්ඨි පාර්ශ්වය |අතිපූජ්‍ය ගන්තුනේ අස්සජි මහානායක ස්වාමින් වහන්සේ උල්ගල පුරාණ විහාරය,ගන්තුන |1.අතිපූජ්‍ය කරව්වේ විජයතිස්ස අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ නන්දන විහාරය,පිටිගල 2.පූජ්‍ය වැලිතර අමරනන්ද අනූනායක ස්වාමින් වහන්සේ පුලිිනතරාමය,අහුංගල්ල 3.අතිපූජ්‍ය රදාවඩුන්නේ අස්සජි අනුනායක ස්වාමින් වහන්සේ පාරමී ධර්මාශ්‍රමය,රදාවඩුන්න |- |ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකායේ එක්නැලිගොඩ විහාර පාර්ශ්වය |අතිපුජ්‍ය කදන්ගොඩ සද්ධානන්ද (වැඩබලන මහානායක) ස්වාමීන් වහන්සේ ශ්‍රී ශෛාරාම මහා විහාරය,බලංගොඩ |පූජ්‍ය පලීගල නාරද අනුනායක ස්වාමින් වහන්සේ ශ්‍රී පූෂ්පාරාම අසූමහා ශ්‍රවක මහා විහාරය,ඇහැලියගොඩ. |- |අමරපුර මහා නිකාය ඉද්දමල්ගොඩ විහාර පාර්ශ්වය |පූජ්‍ය කදන්ගොඩ සමිත මහානායක ස්වාමින් වහන්සේ ශ්‍රී විජයින්දාරාමය,කහවත්ත |1.පූජ්‍ය කරවිට සුජාත අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ සිරිනිවාසාරාම මූලමහා විහාරය,උඩකරවිට 2.පූජ්‍ය පැල්මඩුල්ලේ රතනසිරි අනුනායක ස්වාමින් වහන්සේ සුදර්මෝදය පිරිවෙන,පැල්මඩුල්ල |} == අයත් පාර්ශව == අමරපුර - රාමඤ්ඤ නිකායට ඒකරාශී වීමට පෙර, අමරපුර නිකාය අනුශාසනා 21 කට නොඅඩු ලෙස බෙදා ඇත.<ref name="subordrs">{{Cite web |url=http://www.metta.lk/temples/sangha/index.html |title=Maha Sangha of Sri Lanka |website=metta.lk/ |access-date=2010-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100306174930/http://www.metta.lk/temples/sangha/index.html |archive-date=2010-03-06 |url-status=dead }}</ref> මෙම උප නියමයන් කුල භේද සහ ප්‍රාදේශීය වෙනස්කම් ඔස්සේ ගොඩනැගුණු බව විශ්වාස කෙරේ. #අමරපුර මූලවංශික පාර්ශවය #උඩරට අමරපුර සාමග්‍රි සංඝ සභාව #අමරපුර ඌව උඩුකිඳ පාර්ශවය #ඌව අමරපුර පාර්ශවය #අමරපුර සිරි සද්ධම්මවංශ පාර්ශවය #අමරපුර එක්නැළිගොඩ පාර්ශවය #අමරපුර ඉද්දමල්ගොඩ පාර්ශවය #අමරපුර රාස්සගල පාර්ශවය #අමරපුර මූලවංශික පාර්ශවය #අමරපුර නිකායේ අමරපුර පාර්ශවය #අමරපුර අඹගහපිටිය පාර්ශවය #අමරපුර ශ්‍රී ධර්මරක්‍ෂිත පාර්ශවය #අමරපුර සද්ධම්මයුත්තික පාර්ශවය #අමරපුර වජිරවංශ පාර්ශවය #අමරපුර සිරි සුමන පාර්ශවය #අමරපුර ස්වේජින් පාර්ශවය #අමරපුර භ්‍රම්මවංශාභිධජ පාර්ශවය #අමරපුර චූලගණ්ඨි පාර්ශවය #උඩරට අමරපුර නිකාය(උඩරට අමරපුර පාර්ශවය) #අමරපුර සම්බුද්ධ සාසනෝදය සංඝ සභාව #[[අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශවය]] මීට අමතරව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායට අයත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ "මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව" නමින් භික්ෂූන් වහන්සේ 1000කට ආසන්න සංඝ සභාවක් ද පවතී. == මූලාශ්‍ර == {{reflist}} == අමතර කියවීමට == * Gombrich, Richard. ''Theravada Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo''. Oxon, England: Routledge and Kegan Paul, Ltd., 2004. * [https://web.archive.org/web/20090201174605/http://dailynews.lk/2003/09/17/fea09.html Rohan L. Jayetilleke, 'The bi-centennial of the Amarapura Maha Nikaya of Sri Lanka', ''Daily News'', 17 September 2003] accessed 16 December 2005. * [https://web.archive.org/web/20100306174930/http://www.metta.lk/temples/sangha/index.html Main Orders of the Sangha] (metta.lk) [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ නිකායන් සහ පාර්ශව]] 7eghnzpu7j23ftcaj6sqxm8fwgw52fx ස්ටීව් ජොබ්ස් 0 35629 794446 739064 2026-06-20T13:39:29Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794446 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා | name = ස්ටීව් ජොබ්ස් | image = Steve_Jobs_Headshot_2010-CROP_(cropped_2).jpg | alt = Shoulder-high portrait of smiling man in his fifties wearing a black turtle neck shirt with a day-old beard holding a phone facing the viewer in his left hand | image_size = | caption = 2010 [[විකාසකයන්ගේ සාර්වභෞමික සම්මන්ත්‍රණය| විකාසකයන්ගේ සාර්වභෞමික සම්මන්ත්‍රණයෙහිදී]] සුදු පැහැති [[iPhone 4]] අල්ලාගෙන සිටින ජොබ්ස් | birth_name = ස්ටීවන් පෝල් ජොබ්ස් | birth_date = {{උපන් දින|1955|2|24|mf=y}}<ref name="Smithsonian 1995" /> | birth_place = {{nowrap|[[සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ]], [[කැලිෆෝර්නියා]], එ.ජ.}}<ref name="Smithsonian 1995" /> | death_date = {{මරණ දින හා වයස|2011|10|5|1955|2|24|mf=y}} | death_place = [[පාලෝ අල්ටෝ, කැලිෆෝර්නියා]], එ.ජ. | death_cause = <!--Please don't add pancreatic cancer as cause of death without sources explicitly identifying it as such--> | occupation = සම-නිර්මාතෘ සහ ප්‍රවිනි, [[ඇපල් සංස්ථාපිත සමාගම.]] | years_active = 1974–2011 | networth = {{gain}}$8.3&nbsp;බිලියන (2011)<ref>{{උපන්‍යාස පුවත්|url=http://www.forbes.com/profile/steve-jobs|title=Forbes 400 Richest Americans|work=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|accessdate=March 10, 2011|date=March, 2011}}</ref> | boards = [[වොල්ට් ඩිස්නි සමාගම]],<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://corporate.disney.go.com/corporate/board_of_directors.html|title=The Walt Disney Company and Affiliated Companies&nbsp;– Board of Directors|publisher=[[The Walt Disney Company]]|accessdate=October 2, 2009}}</ref> [[Apple, Inc.]] | alma_mater = [[රීඩ් විද්‍යාලය]] (1972 දී එක් සෙමෙස්ටරයක්) | religion = [[බුද්ධාගම]]<ref name="sjfortune">{{උපන්‍යාස පුවත්| last = Elkind | first = Peter | title = The trouble with Steve Jobs | work=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | date = March 15, 2008 | url = http://money.cnn.com/2008/03/02/news/companies/elkind_jobs.fortune/index.htm | accessdate =July 21, 2008}}</ref> | spouse = [[ලොරීන් පවල් ජොබ්ස්]]<br>(1991–2011, එනම් ඔහුගේ මරණය දක්වා) | children = 4 | signature = Firma de Steve Jobs.svg | signature_size = | relatives = [[මොනා සිම්ප්සන් (නවකතාකරු)|මොනා සිම්ප්සන්]] (සොහොයුරිය) }} '''ස්ටීවන් පෝල් ජොබ්ස්''' (පෙබරවාරි 24, 1955 - ඔක්තෝබර් 5, 2011) යනු ඇමරිකානු ව්‍යාපාරිකයෙක්, නව නිපැයුම්කරුවෙකු සහ ආයෝජකයෙකි. ඔහු [[ඇපල් ඉන්කෝපරේෂන්|ඇපල් ඉන්කෝපරේෂන් නම්]] තාක්‍ෂණ සමාගම සම-ආරම්භ කිරීම සඳහා වඩාත් ප්‍රසිද්ධය. ජොබ්ස් [[NeXT|නෙක්ස්ට්]] හි නිර්මාතෘ සහ [[පික්සාර්]] හි සභාපති සහ බහුතර කොටස් හිමියා ද විය. ඔහු 1970 සහ 1980 ගණන්වල [[පුද්ගලික පරිගණක විප්ලවය|පුද්ගලික පරිගණක විප්ලවයේ]] පුරෝගාමියෙකු වූ අතර, ඔහුගේ මුල් ව්‍යාපාරික සහකරු සහ ඇපල් සම-නිර්මාතෘ [[ස්ටීව් වොස්නියැක්]] සමඟ එක් විය. ජොබ්ස් 1955 දී සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ හි උපත ලැබූ අතර ඉන් ටික කලකට පසු දරුකමට හදා ගන්නා ලදී. ඔහු 1972 දී [[රීඩ් විද්‍යාලය|රීඩ් විද්‍යාලයට]] ඇතුළත් වූ අතර එම වසරේම එයින් ඉවත් විය. 1974 දී ඔහු [[බුදු දහම බටහිරට පැතිරිම|සෙන් බුද්ධාගම]] හැදෑරීමට පෙර බුද්ධත්වය පතා ඉන්දියාව හරහා ගමන් කළේය. වොස්නියැක්ගේ [[ඇපල් I]] පුද්ගලික පරිගණකය තවදුරටත් සංවර්ධනය කර විකිණීම සඳහා ඔහු සහ වොස්නියැක් 1976 දී ඇපල් සමාගම සම-ආරම්භ කළහ. එක්ව, වසරකට පසුව, මහා පරිමාණයෙන් නිපදවන ලද පළමු සාර්ථක [[ක්ෂුද්‍ර පරිගණකය|ක්ෂුද්‍ර පරිගණකවලින්]] එකක් වන [[Apple II|ඇපල් II]] නිෂ්පාදනය සහ විකිණීමත් සමඟ මෙම යුගලය කීර්තිය සහ ධනය ලබා ගත්හ. 1979 දී ජොබ්ස් Xerox Alto හි වාණිජමය විභවය දුටුවේය, එය මූසිකය මඟින් ධාවනය කරන ලද අතර චිත්‍රක පරිශීලක අතුරුමුහුණතක් (GUI) තිබුණි. මෙය 1983 දී බොහෝ දුරට අසාර්ථක වූ [[Apple Lisa]] සංවර්ධනයට හේතු වූ අතර, ඉන්පසු 1984 දී GUI සහිත පළමු මහා පරිමාණයෙන් නිපදවන ලද පරිගණකය වන Macintosh හි පෙරළිකාර ඉදිරි ගමනට හේතු විය. 1985 දී මැකින්ටොෂ් සමාගම ඩෙස්ක්ටොප් ප්‍රකාශන කර්මාන්තය (උදාහරණයක් ලෙස, ඇල්ඩස් පේජ්මේකර් ) දියත් කළේ දෛශික ග්‍රැෆික්ස් සහ පෝස්ට් ස්ක්‍රිප්ට් ඇතුළත් පළමු ලේසර් මුද්‍රණ යන්ත්‍රය වන ඇපල් ලේසර් රයිටර් එකතු කිරීමත් සමඟ ය. 1985 දී, සමාගමේ මණ්ඩලය සහ එහි එවකට ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ජෝන් ස්කලී සමඟ ඇති වූ දිගු බල අරගලයකින් පසු ජොබ්ස් ඇපල් සමාගමෙන් ඉවත් විය. එම වසරේම, ජොබ්ස් ඇපල් සේවකයින් කිහිප දෙනෙකු රැගෙන උසස් අධ්‍යාපන සහ ව්‍යාපාර වෙළඳපොළ සඳහා පරිගණක පිළිබඳ විශේෂිත වූ පරිගණක වේදිකා සංවර්ධන සමාගමක් වන NeXT සොයා ගැනීමට එහි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා ලෙස කටයුතු කළේය. 1986 දී, ඔහු ලූකස්ෆිල්ම් හි පරිගණක ග්‍රැෆික් අංශය මිලදී ගත් අතර, එය ස්වාධීනව පික්සාර් ලෙස බෙදා හරින ලදී.<ref>{{උපන්‍යාස පොත|url=https://books.google.com/books?id=-UHNCgAAQBAJ&pg=PA52|date=2015-11-03|pages=52|language=en}}</ref> Pixar සමාගම පළමු [[ත්‍රිමාණ සජීවීකරණය|පරිගණක සජීවිකරණ]] වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය වන ''Toy Story'' (1995) නිෂ්පාදනය කළ අතර, වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක සහ විචාරක පැසසුමට ලක් වූ චිත්‍රපට දුසිම් ගණනක් නිෂ්පාදනය කරමින් ප්‍රමුඛ සජීවිකරණ චිත්‍රාගාරයක් බවට පත්විය. 1997 දී, සමාගම NeXT අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු ජොබ්ස් නැවත ඇපල් සමාගමේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා ලෙස පත් විය. බංකොලොත්භාවයේ අද්දර සිටි ඇපල් සමාගම නැවත පණ ගැන්වීම සඳහා ඔහු බොහෝ දුරට වගකිව යුතු විය. ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය නිර්මාණකරුවෙකු වන ජොනී අයිව් සමඟ සමීපව කටයුතු කර, " වෙනස්ව සිතන්න " වෙළඳ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරයෙන් ආරම්භ වී [[iMac]], [[iTunes]], [[මැක් ඕඑස් එක්ස්|Mac OS X]], [[Apple Store]], [[iPod]], [[iTunes Store]], [[iPhone]], [[App Store (iOS)|App Store]] සහ [[iPad]] දක්වා විශාල සංස්කෘතික ප්‍රතිවිපාක සහිත නිෂ්පාදන සහ සේවා පෙළක් සංවර්ධනය කළේය. ජොබ්ස් 1999 සිට 2002 දක්වා ගැප් ඉන්කෝපරේෂන් හි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු ද විය.<ref>{{Cite news|url=http://www.berkeleydailyplanet.com/issue/2002-10-05/article/15120|title=Steve Jobs resigns from Gap's board|last=Liedtke, Michael|date=October 5, 2002|work=The Berkeley Daily Planet|access-date=December 23, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114034440/http://www.berkeleydailyplanet.com/issue/2002-10-05/article/15120|archive-date=November 14, 2012}}</ref> 2003 දී ජොබ්ස්ට අග්න්‍යාශයේ ස්නායු අන්තරාසර්ග ගෙඩියක් ඇති බව හඳුනා ගන්නා ලදී. ඔහු 2011 දී ශ්වසන පද්ධතිය ආශ්‍රිත පිළිකාවක් නිසා මිය ගියේය; 2022 දී ඔහුට මරණින් පසු ජනාධිපති නිදහස් පදක්කම පිරිනමන ලදී. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු, ඔහු පේටන්ට් බලපත්‍ර 141ක් දිනා ඇත; ජොබ්ස් සතුව මුළු පේටන්ට් බලපත්‍ර 450කට වඩා තිබේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Steve Jobs Still Wins Plenty of Patents – MIT Technology Review |url=https://www.technologyreview.com/2014/11/27/170289/steve-jobs-lives-on-at-the-patent-office/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120034224/https://www.technologyreview.com/2014/11/27/170289/steve-jobs-lives-on-at-the-patent-office/ |archive-date=January 20, 2022 |access-date=June 20, 2022 |website=MIT Technology Review}}</ref> == මූලාශ්‍ර == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව|30em}} == බාහිර සබැඳි == * {{Official website|https://apple.com/stevejobs|Steve Jobs}} official memorial page at [[ඇපල් ඉන්කෝපරේෂන්|Apple]] * {{Discogs artist|Steve Jobs (2)|Steve Jobs}} * {{IMDb name|423418|Steve Jobs}} * [https://www.forbes.com/profile/steve-jobs Steve Jobs] profile at [[Forbes]] * [https://vault.fbi.gov/steve-jobs Steven Paul Jobs] ''The Vault'' at [[ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය|FBI]] Records * [https://www.folklore.org/ProjectView.py?characters=Steve%20Jobs Steve Jobs] at [[Andy Hertzfeld]]'s ''The Original Macintosh'' (folklore.org) * [https://web.archive.org/web/20150527041838/http://www.woz.org/taxonomy/term/11 Steve Jobs] at [[Steve Wozniak]]'s woz.org * 2011: "[https://www.computerhistory.org/atchm/steve-jobs Steve Jobs: From Garage to World's Most Valuable Company]." [[Computer History Museum]] * 2005: [https://www.youtube.com/watch?v=UF8uR6Z6KLc Steve Jobs commencement speech] at [[ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලය|Stanford University]] * 1995: [http://americanhistory.si.edu/comphist/sj1.html Steve Jobs], Founder, NeXT Computer, excerpts from an Oral History Interview at [[Smithsonian Institution]], April 20, 1995 * 1994: [https://www.rollingstone.com/culture/news/steve-jobs-in-1994-the-rolling-stone-interview-20110117 Steve Jobs] in 1994: The Rolling Stone Interview in ''[[Rolling Stone]]'' * 1990: [http://www.mlfilms.com/productions/m_and_i Steve Jobs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216230720/http://www.mlfilms.com/productions/m_and_i|date=December 16, 2014}} – memory and imagination "What a computer is to me is it's the most remarkable tool that we've ever come up with, and it's the equivalent of a bicycle for our minds" * 1983: [https://web.archive.org/web/20140826090317/http://www.pointerbrain.com/the-lost-steve-jobs-speech-is-found/ The "Lost" Steve Jobs Speech from 1983]; Foreshadowing Wireless Networking, the iPad, and the App Store (audio clip) * {{Open access}} {{YouTube|s4pVFLUlx8g|History of Steve Jobs (Full Documentary)}} {{Apple}}{{අධිකාරී පාලනය}}{{Bio-stub}} __FORCETOC__ 67eee57w22os9bwzl74nm101qs4fr3e හම්බන්තොට සුළං විදුලි බල උද්‍යානය 0 51928 794462 593903 2026-06-20T15:11:00Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794462 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව බලාගාරය | name =හම්බන්තොට සුළං විදුලි බල උද්‍යානය<br>Hambantota Wind Farm | image = HambantotaWindFarm01.JPG | image_caption = සුළං බලාගාරයට අයත් ටර්බයින කුළුණු දෙකක් | location_map = | location_map_width = | location_map_text = | lat_d = 06 | lat_m = 08 | lat_s = 46 | lat_NS = N | long_d = 81 | long_m = 06 | long_s = 47 | long_EW = E | coordinates_type = type:landmark_region:LK | coordinates_display = inline,title | official_name = | country = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | locale = [[හම්බන්තොට]] | status = සක්‍රීය | construction_began = | commissioned = 1999 මාර්තු | decommissioned = | licence_expires = | cost = ශ්‍රී ලංකා රුපියල් මිලියන 280 (1999 වර්ෂයේදී) | developer = | owner = <!-- Commented out: [[File:Ceylon Electricity Board logo.png|20px|link=Ceylon Electricity Board]] --> [[ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය]] | operator = | wind_turbines = 5 | turbine_manu = NEG Micon (වර්ථමානයේ Vestas) | turbine_model = M1500-600 | hub_height = {{පෙරලන්න|46|මී|අඩි|0|abbr=on}} | rotor_diameter = {{පෙරලන්න|43|මී|අඩි|0|abbr=on}} | rated_wind_speed = | wind_farm_type = මුහුදු වෙරළාශ්‍රිත | onshore_elevation = ≈[[මුහුදු මට්ටම]] | onshore_land_use = Shrub lands | offshore_depth = | offshore_distance = | installed_capacity = 3 [[මෙගාවොට්]] | max_planned_cap = | capacity_factor = 14% | average_annual_gen = 4,500 මෙගාවොට් පැය | net_generation = | website = | as_of = November 1, 2010 }} '''හම්බන්තොට සුළං විදුලි බල උද්‍යානය,''' [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුල ස්ථාපනය කෙරූ පළමු [[සුළං විදුලි බල උද්‍යානය]] වේ. එය [[හම්බන්තොට]] නගරයේ ගිණිකොන දෙසට වන්නට පිහිටුවා තිබෙන අතර, බලාගාරය සතුව NEG Micon, M1500-600 වර්ගයේ වා රෝද (ටර්බයින) 5 ක් ක්‍රියාත්මකව පවතී. එක් වා රෝදයකින් කිලෝවොට් 600 බැගින්, බලාගාරයේ වා රෝද පහෙන්ම මෙගාවොට් 3 ක විදුලි ධාරිතාවයක් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබේ. වාර්ෂිකව දළ වශයෙන් මෙගාවොට් පැය 4,500 ක ශක්ති ප්‍රමාණයක් මින් ජනනය කරයි.<ref name="CEB">[http://www.ceb.lk/EPT/ept31.htm හම්බන්තොට වින්ඩ් ෆාර්ම්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722145524/http://www.ceb.lk/EPT/ept31.htm |date=2011-07-22 }} සිලෝන් ඉලෙක්ට්‍රිසිටි බෝර්ඩ්</ref><ref name="CEB-PEU">[http://www.ceb.lk/PVT/Pilot%20Wind/windhome1.htm හම්බන්තොට වින්ඩ් ෆාර්ම්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110831140254/http://www.ceb.lk/PVT/Pilot%20Wind/windhome1.htm |date=2011-08-31 }} සීඊබී ප්‍රි-ඉලෙක්ට්‍රිෆිකේෂන් යුනිට්</ref> බලාගාරය සහ එයට අයත් කොටස්, වර්ග කිලෝමීටර 1500 ක පමණ භූමි ප්‍රමාණයක පැතිර පවතී. බලාගාරය ඉදිකිරීම සඳහා රුපියල් මිලියන 280 ක් පමණ වැයවී තිබෙන (1999 වර්ෂයේදී) අතර, එම මුදලින් 34% ක ප්‍රමාණයක් දේශීය අරමුදල් වලින්ද, 66% ක ප්‍රමාණයක් විදෙස් අරමුදල් වලින්ද සපයා ගත් බව සඳහන් වෙයි.<ref name="CEB"/><ref name="CEB-PEU"/> බලාගාරය ඉදිකිරීම සම්බන්ධ අධ්‍යයන කටයුතු 1988 වර්ෂයේ සිදුකොට තිබෙන අතර, ඉන් වසර එකොළහකට පමණ පසුව, එනම් 1999 වර්ෂයේදී බලාගාරය ඉදිකොට ඇත. වර්ථමානයේ බලාගාරයේ හිමිකාරීත්වය [[ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය]] සතුවේ. {| class="wikitable" |+ සුළං ටර්බයින පිළිබඳ කරුණු |- ! කරුණ !! විස්තරය |- | ටර්බයින නිෂ්පාදකයා || NEG Micon |- | ආකෘතිය || M1500-600 |- | ජනන ධාරිතාවය (එකකින්) || කිලෝවොට් 600 |- | භ්‍රමකයේ විශ්කම්භය || {{පෙරලන්න|43|මී|අඩි|0|abbr=on}} |- | භ්‍රමක ආවරණ වර්ගඵලය || වර්ග මීටර 1452 |- | භ්‍රමකයේ මිනිත්තුවට සිදුවන වට සංඛ්‍යාව || 18 - 27 |- | භ්‍රමකයක බර || කිලෝ ග්රෑම් 13000 |- | කුළුණක බර || කිලෝ ග්රෑම් 40000 |- | කුළුණු පාදමේ විශ්කම්භය || {{පෙරලන්න|11|මී|අඩි|0|abbr=on}} |- |} ==මේවාද බලන්න== * [[ශ්‍රී ලංකාවේ බලාගාර ලැයිස්තුව]] ==ආශ්‍රිත== {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} {{සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි බලය}} {{Authority control}} [[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සුළං බලාගාර]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ සුළං විදුලි බල උද්‍යාන]] [[ප්‍රවර්ගය:හම්බන්තොට]] b8asi2b1ybh86tebxjxstmtpxqbsmrn ගෞතම බුදුන්ගේ ධාතූන් 0 53347 794451 749407 2026-06-20T14:38:47Z Yasasuru 23090 /* අකු ධාතූන් */ 794451 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} ශාක්‍යමුණි සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ධාතූන් වහන්සේලා, 1. ශාරීරික ධාතු, 2. පාරිභෝගික ධාතු, 3. උද්දේසික ධාතු, ලෙස කොටස් තුනකට බෙදේ. ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා යනු බුදුරාජාණන් වහන්සේගේ ශරීරයේ ඇති කෙස්, දත්, ලෝම, අස්ථි ආදී කොටස් වේ. පාරිභෝගික ධාතු යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පාරිභෝග කළ ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය, පාත්‍රයන්, සිවුරු චිවරයන් ආදී වස්තූන් ය. සිරිපා සටහන් ද මෙයට ම අයත් වේ. උද්දේසික ධාතු යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ වන්දනාමාන කිරීම සඳහා නිමකරන ලද්දා වූ බුද්ධ ප්‍රතිමා හා පිළිම වහන්සේලා යනාදිය වේ. මෙහි විස්තර කරනු ලබන්නේ ශාරීරික ධාතු හා පාරිභෝගික ධාතු පිළිබදව මූලික කරුණු ස්වල්පයක් පමණි. {|class=wikitable |- !වර්ගය!!ධාතූන් |- |පාරිභෝගික ධාතූන් වහන්සේලා || *ජය ශ්‍රී මහා බෝධින් වහන්සේ *සතර සිරිපා සටහන් *පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ *පටී ධාතූන් වහන්සේ *ජලසාටිකා ධාතූන් වහන්සේ |- |ශාරීරික ධාතූන් || *ලලාට ධාතූන් වහන්සේ *අකු ධාතූන් වහන්සේලා දෙනම *දාඨා ධාතූන් සතරනම (සතර දළදාවන්) *ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන් වහන්සේ *කේශ ධාතූන් වහන්සේලා *නඛ(නිය) ධාතූන් වහන්සේලා *ඌර්ණ රෝම ධාතූන් වහන්සේ *භින්න ධාතූන් |- |} ==ලලාට ධාතූන්== නොවිසිරුණු ධාතු අතරින් ලලාට ධාතුවට ප්‍රමුඛස්ථානයක් හිමිවේ. ලලාට ධාතුව යනුවෙන් හදුන්වන්නේ නලල් ඇටය යි. (Frontal Bone) පාලි භාෂාවෙන් මෙයට " උණ්හීස " යනුවෙන් කියනු ලැබේ. මෙය තරමක් විශාල අස්ථියකි. සර්වඥයන් වහන්සේට පිරිපුන් නලල් තලයක් ද පිරිපුන් ශීර්ෂයක් ද වූ බව දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයේ දැක් වේ. එය මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි. එය හදුන්වන්නේ "උෂ්ණීෂ ශීර්ෂ ලක්ෂණය" යනුවෙනි. {{quote|"මාගේ ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන්න"}} ධාතු බෙදී මේ දී සර්වඥ ලලාට ධාතුව මල්ල රජ දරුවන් ගේ ධාතු කොටසට අයත් විය. බුදු රජාණන් වහන්සේ ජීවමාන සමයෙහි "මාගේ ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන්නැ" යි කියා අනුදැන තිබුණි. මේ බව හොදින් දැනගෙන හිටි මහා කාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ මල්ල රජ දරුවන් වෙත එළැබ "රජ දරුවනි, අප බුදු රජුන් වැඩ සිටි සමයෙහි ම ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන ලෙසට අනුදැන තිබුනි. එබැවින් ධාතූන් වහන්සේලා අපට දෙන්නැ" යි කී සේක. මෙය ඇසූ මල්ල රජ දරුවෝ "ස්වාමිනී, එසේනම් ගනු මැනවැ" යි කියා ධාතූන් වහන්සේ මහ තෙරුන්ට භාර දුන්හ. එකල්හි මහා කාශ්‍යප මහ තෙරණුවෝ තමන් වහන්සේ ගේ සද්ධිවිහාරික වූ මහා නන්ද තෙරුන් කැදවා " නන්දයෙනි, අනාගතෙයේ දී මේ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාද්වීපයෙහි මහවැලි ගඟ දකුණු තෙර සේරු නම් විල් තෙර වරාහසොණ්ඩ් නම් වූ තැන පිහිටුවා කාවන්තිස්ස නම් වූ රජතුමා මහා දාගැබක් බැද සංඝාරාමයක් ද කරවන්නේය. ඔබ මේ ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන විශාලා මහ නුවර මහ වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි අප බුදුන් වැඩ සිටි ගඳකිළියෙහි තැන්පත් කර මලින් ගඳින් පුද සත්කාර පවත්වන්නැ " යි කියා ධාතූන් වහන්සේ භාර දුන් සේක. මහා නන්ද තෙරණුවෝ මහා කාශ්‍යප මහ තෙරුන්ට වැඳ ධාතූන් වහන්සේ පිලිගෙන අහසට පැන නැගී විශාලා මහ නුවර මහ වනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි බුදුරදුන් වැඩ සිටි ගඳකිළියට වැඩ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ එහි තැන්පත් කර නොයෙක් ආකාරයෙන් පුද සත්කාර පැවැත්වූහ. මෙසේ මහ රහත් පරපුරෙන් පරපුරට මහා සත්කාර ලබමින් ආරක්ෂා වූ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ පසු කලෙක මහාදේව මහ තෙරුන් වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කර වූහ. ඒ සමයෙහි ලක්දිව මාගම රාජ්‍ය කලේ මහා නාග රජු ය. මහා නාග රජු ධාතූන් වහන්සේ උදෙසා මනරම් මන්දිරයක් තනා ධාතූන් වහන්සේ එහි තැන්පත් කර නිරන්තරයෙන් ම ධාතු පූජා පැවැත්වීය. ඉන් පසුව රජ වූ යටාලතිස්ස රජු ද ගෝඨාභය රජු ද ධාතු පූජා පැවැත් විය. ගෝඨාභය රජු ගෙන් පසුව රජ වූයේ කාවන්තිස්ස රජුය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා ජීවමාන බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ශරීරයේ ප්‍රමාණයට සත් රුවනින් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් තනවා ලලාට ධාතුව එම බුද්ධ ප්‍රතිමා වේ නලල් තලයෙහි තැම්පත් කළේය. තැන්පත් කර සිව තෙරුන් නාලොවෙන් වැඩම කර වූ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා විහාරමහා දේවිය ලවා බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ ශීර්ෂයෙහි තැන්පත් කරවා එම බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිධන් කොට සේරුවිල මංගල මහා සෑය තැනුවේය. එතැන් පටන් ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ඉතා දුර්ලබ වූ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ දෙවිමිනිසුන් සහිත ලෝකයා ගේ වන්දනා ලබමින් මේ දක්වා නැගෙනහිර පළාතේ සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ වැඩ සිටිති. මේ මහා ධාතු ස්ථූපයෙන් අවස්ථා කිහිපයක දී නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්‍යන් සිදු වී ඇත. බුදුරදුන් තෙවැනි වරට ලක් දිවට වැඩම කල අවස්ථාවේ දී පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් සේරුවිලට ද වැඩම කර මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටියහ. ලලාට ධාතූන් සහ කේශ ධාතූන් තැම්පත් කර මංගල මහා සෑය තනා ඇත්තේ බුදුරජුන් පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටි ඒ ස්ථානයේය. ==අකු ධාතූන්== අකු ධාතු දෙකද ද නොවිසිරුනු ධාතු අතරට අයත් වේ. අකු ධාතුව යනුවෙන් හදුන්වන්නේ අකු ඇටයයි ([[අක්ෂකාස්ථිය]]). පාලි භාෂාවෙන් අකු ඇටයට "අක්ඛකට්ඨි" යනුවෙන් කියනු ලැබේ. සංස්කෘත භාෂාවෙන් "අක්ෂකාස්ථි" යනුවෙන් කියනු ලැබේ. වම් හා දකුණු ලෙස අකු ඇට දෙකකි. ස්ර්ව්ඥ අකු ධාතු දෙනම ගෙන් දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ මුලින්ම වැඩ සිටියේ තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි සෑයේය. පසුව මිහිදු මහ රහතන් වහන්සේ ගේ උපදෙස් පරිදි සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ තව්තිසා දෙව්ලොවට වැඩම කොට සක් රජුගෙන් දකුණු අකු ධාතුව ලබා ගෙන ලක් දිවට පැමිණියහ. දේවානම්පියතිස්ස මහ රජු ස්ර්වඥ දකුණු අකු ධාතුව නිධන් කර අනුරාධපුරයේ ස්ථූපයක් කලේය. මේ ස්ථූපය "ථූපාරාම මහා සෑය" ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. ලක්දිවට බුදු දහම වැඩම කරවීමෙන් පසුව ඉදි වූ මුල්ම ස්ථූපය මෙයයි. බුදුරදුන් තෙවැනි වරට ලක්දිවට වැඩම කළ අවස්ථාවේ දී දැන් මේ ථූපාරාමය පිහිටා ඇති ස්ථානයේ ද පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටියහ. (එපමණක් නොව මේ මහා භද්‍ර කල්පයේ ලොව පහළ වූ කකුසඳ බුදුරජුන් ගේ ඩබරා ධාතුව ද කෝණාගමන බුදුරජුන් ගේ පටී ධාතුව ද කාෂ්‍යප බුදුරජුන් ගේ ජලසාටිකා ධාතුව ද තැන් පත් කර තිබුනේ දැන් මේ ථූපාරාම මහ සෑ පිහිටා ඇති ස්ථානයේම ය.{{cn}}) දකුණු අකු ධාතුන් වහන්සේ ථූපාරාම මහ සෑයේ පිහිටුවන දිනයෙහි බුදුරදුන් ගේ අදිටනකට අනුව ධාතූන් වහන්සේ අහසට පැන නැගී යමා මහ පෙළහර දක්වා ඇත. දෙවැනි අග්බෝ රජු සමයේ දී ථූපාරාම සෑයේ කොටසක් කඩා වැටීම නිසා දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ ඉන් පිටතට වැඩම කිරීමට සිදු විය. මේ බව චූල වංශයේ දැක්වේ. එම කතා පුවත මෙසේ යි. දිනක් ජෝතිපාල තෙරුන් වහන්සේ ථූපාරාම මහා සෑය වන්දනා කරන කල්හි සෑයෙන් භාගයක් කඩාගෙන වැටුණි. මෙයින් දුකට පත් ජෝතිපාල තෙරුන් රජතුමා කැදවා එය පෙන්වීය. රජු කඩා වැටී ඇති සෑය දැක බියට පත්ව දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ පිටතට වැඩම කරවා ලෝවාමහාපායේ සුරක්ෂිතව තැන්පත් කර සෑය පිලිසකර කර වීමට කටයුතු යෙදුවේය. ඒත් ඒ කටයුතු පමා විය. එකල්හි ථූපාරාමයේ දෙවතාවෝ ආරාමිකයන් මෙන් රජුට සිහිනන් පෙනී "සෑය තැනීමට තවත් පමා වෙනවා නම් අපි ධාතූන් වහන් සේ ගෙන වෙනත් තැනකට යමු" යි කීහ. මෙයින් බියට පත් වූ අග්බෝ රජු වහ වහා සෑයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කරවා ලෝවාමහාපායේ වැඩ සිටි සර්වඥ දකුණු අකු ධාතුව ගෙණ ථූපාරාම සෑයේ තැන්පත් කර එහි සියලු වැඩ කටයුතු අවසන් කරවා මහා පූජාවක් කලේය. මෙසේ ගෞතම බුදුරජුන් ගේ දකුණු අකු ධාතූන් ලක් දිව ථූපාරාම මහ සෑයේ වැඩ සිටිති. බුද්ධවංශ පාළියේ ධාතු භජනීය කතාවේ සදහන් ගාථාවන් ට අනුව ස්ර්වඥ වම් අකු ධාතූන් බ්‍රහ්ම ලෝකයේ වැඩ සිටින බව දක්වා තිබුණත් එයට වඩා වැඩි විස්තරයක් දක්වා නැත. ==දාඨා ධාතූන්== {{main|සතර දළදා}} සතර දළදාවන් ද නොවිසිරුනු ධාතූන් අතරට අයත් වේ. "දළදා" යනුවෙන් හදුන් වන්නේ "රදනක" (Canine) නම් වූ දත් විශේෂයයි. රදනක දත් සතරකි. පාලි භාෂාවෙන් රදනක දත් වලට "දාඨා" යැයි කියනු ලැබේ. මේ දත් සතර අනෙක් දත් වලට වඩා මදක් උල් ය. දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයට අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේට දත් සතළිසක්(40) විය. උඩු ඇන්දේ දත් විස්සකි. යටි ඇන්දේ දත් විස්සකි. ඒ දත් අතර සිදුරු, හිඩැස් නොවීය. එසේම දත් උස නොවීය, කෙටි නොවීය, ඇල නොවීය. සියලු දත් මුතු ඇට පෙලක් මෙන් සමව පිහිටා තිබුණි. දළදා සතර අනෙක් දත් වලට වඩා ඉතා සුදු පැහයෙන් යුක්ත විය. සතර දළදවන් ගෙන් දීප්තිමත් ආලෝක ධාරා විහිදේ. ඒවාට "දාඨා ප්‍රභා" යයි කියනු ලැබේ. සතර දළදාවන් හොදින් දැක ගැනීමට ලැබෙන්නේ ස්ර්වඥයන් වහන්සේ සිනහ පහළ කරන අවස්ථාවන්හි දී පමණි. ධාතු බෙදන අවස්තාවේ දී දෙදෙවු ලොවට අධිපති සක්‍ දෙවු රජු බුදුරජුන්ගේ දකුණු දළදාව නොදැක "සර්වඥයන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව කවරෙකු විසින් ගනු ලැබුවා දැ?" යි කියා දිවැසින් බලන කල්හි ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ම ගෙන ජටාව තුල සගවා ගෙන සිටින බව දැක "මොහුට මේ ධාතූන් වහන්සේට පුද සත්කාර කිරීමට හැකියාවක් තිබෙන්නේ දැ?" යි කියා බලන ලදි. එහිදී එය නොහැකි බව දැන "මොහු ගෙන් ධාතූන් වහන්සේ ගනිමි" යි සිතා ඉතා සියුම් අතක් මවා ඔහුට නොදැනෙන ලෙස ධාතූන් වහන්සේ ගෙන රන් කරඬුවක තැන්පත් කර හිස මුදුනේ තබා ගෙණ තව්තිසා දෙව්ලොවට ගෙන ගොස් සිළුමිණි සෑයේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර කළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව ඇසූ නාග ලෝකයේ ජයසේන නම් නාරජු මහත් වූ දුකට පත්ව "අවසන් වතාවටත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක බලා ගෙන වන්දනා කරන්නෙමි" සිතා මහත් වූ නාගයින් පිරිවරාගෙන කුසිනාරාවට පැමින මහා පූජා කොට ධාතු බෙදන කල්හි එතැන්ට ගොස් එකත්පස්ව සිට ගෙන සිටියේය. ධාතු බෙදන අවස්ථාවේ දී ද්‍රෝණ බමුණා අනෙක් දකුණු දළදාව බිම දමා පයින් වසා ගත් අයුරු ජයසේන නාරජු දුටුවේය. දැක ඔහුට නොදැනෙන ලෙස දළදාව ඍදියෙන් ගෙන නාග භවනට ගෙන ගොස් නාග පුරය මධ්‍යයේ මැණික් සෑයක් තනා දකුණු දළදාව එහි තැන්පත් කර මහත් වූ පුද පූජා පැවැත්වීය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා සමයෙහි මහාදේව මහ තෙරුන් ගේ සිසුවෙකු වූ මහින්ද නැමති තෙරණුවෝ නාග භවට ගොස් සර්වඥ දකුණු දළදාව ගෙන ලක්දිවට වැඩම කලහ. ගිරි අභය රජතුමා මහින්ද තෙරුන් සතුව පැවති ඒ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කර ස්ථූපයක් කලේය. එය "සෝමාවතී මහ සෑය" නම් වෙයි.මෙම සෝමාවතී ස්ථූපය කුමක්ද යන්න තවම නිශ්චිතව හදුනාගෙන නොමැති අතර එය පොලොන්නරුව සෝමාවතිය රජ මහා විහාරය වන බවටත්,තවද එය සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය වන බවටත් මත පවතී. කෙසේ වෙතත් මූලාශ්‍ර වල සඳහන් මේ සෝමාවතී ස්ථූපය ඉදිකරන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදීය.මෙයින් පෙනී යන්නේ හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු සර්වඥ වම් දළදාව ලක් දිවට වැඩම කිරීමටත් ප්‍රථම සර්වඥ දකුණු දළදාව ලක්දිවට වැඩම කරවා ඇති බවයි. පොලොන්නරුව සෝමාවතී මහ සෑය; බොහෝ ප්‍රාතිහර්‍යයන් සිදු කරන මහා සෑයක් බව බොහෝ දෙනා ගේ පිළිගැනීමයි. අවස්ථා කිහිපයක දී ම ධාතු ස්ථූපයෙන් දීප්තිමත් අලෝක ධාරා විහිදී ඇත. ඇතැම්විට හේවිසි ශබ්ද ඇසී ඇත. පොලොන්නරුව සෝමාවතී පුදබිම නොයෙක් අසිරිමත් සිදුවීම් වන මහා පින්බිමක් වශයෙන් බෞද්ධයන් අතර පමණක් නොව අබෞද්ධයන් අතර ද ප්‍රකට ය. ද්‍රෝණ බමුණා ධාතු බෙදන අතර තුර බුදුරජුන් ගේ වම් උඩු දළදාව වස්ත්‍ර අතරේ සගවා ගත්තේය. දළදාව වස්ත්‍රයේ සගවා ගත් අයුරු දුටු පෙර කරන ලද මහා පින් ඇති ගාන්ධාර දේශයෙන් පැමිණි වැසියෙක් කුසල් සිතින් යුතුව එම දළදාව ගෙන ගන්ධාර වැසියන් ද සමගින් තම රටට ගොස් චේතිය නැමති වනයේ වම් උඩු දළදාව තැන්පත් කර පුද සත්කාර පැවැත් වීය. ගන්ධාර දේශයට වැඩම කර වූ සර්වඥයන් වහන්සේගේ වම් උඩු දන්ථ ධාතූන් වහන්සේ මේ වන විට කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි නිශ්චිතව කිව නොහැක්කේ ඒ පිලිබඳ ව වැඩි විස්තරයක් සදහන් නොවන නිසා වෙනි. දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේ ගේ සිසුවෙකු වූ ඛේම මහ රහතන් වහන්සේ සර්වඥ චිත්කයේ ගිනි නිවීමටත් පෙර චිතකයෙන් යටි වම් දළදාව ගෙන කාලිංග දේශයට ගොස් එහි රජතුමාට දළදා වහන්සේ භාර දුන්හ. මුලින් ම මිසදිටුවෙකු වූ මේ රජතුමා පසුව මහ තෙරුන් නිසා බුද්ධ සාසනයෙහි පැහැදී බුදු දහම වැලඳ ගෙන මනහර මන්දිරයක් තනා දළදා වහන්සේ එහි තැන්පත් කර ධාතු පූජා පැවැත්වීය. මෙසේ දළදා වහන්සේ වසර අටසියයක කාලයක් කාලිංග දේශයේ රජ දරුවන්ගේ මහා සත්කාර ලබමින් දඹදිව වැඩ සිටියහ. පසුව එරට රජ කල ගුහසීව රජතුමා පරසතුරු උවදුරු වලින් දළදා වහන්සේ ආරක්ෂා කර ගනු රිසියෙන් හේමමාලා කුමරියට හා දන්ත කුමරුට දළදා වහන්සේ භාර දී ලක්දිවට යෑමට උපදෙස් දුන්නේය. හේමමාලා කුමරිය බැමිණියක ගේ වෙස් ගෙන දළදා වහන්සේ තම කෙස් කළඹ තුල සගවා ගෙන බමුණු වෙස් ගත් දන්ත කුමරු ද සමගින් නැව් නැගී ලක්දිවට පැමිණියාය. ඔවුන් පැමිණෙන විට ලක්දිව රජකම් කලේ මහසෙන් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වූ කිත්සිරිමෙවන් රජතුමාය. (ක්‍රි. ව. 301-328) හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු කිත්සිරිමෙවන් රජුවෙත ගොස් දළදා වහන්සේ රජු වෙත භාර කළහ. රජතුමා මහත් වූ සතුටට පත්ව අගනා කරඬුවක දළදාව තැන්පත් කර දේවානම්පියතිස්ස රජු කර වූ දම්සක්ගෙයි දළදා වහන්සේ සහිත කරඬුව වඩා හිදුවා මහත් වූ පුද සත්කාර පැවැත් වීය. එතැන් සිට සිංහල රජ දරුවන් ගේ අප්‍රමාණ ගෞරවයට හා වන්දනාවට පාත්‍ර වූ දළදා වහන්සේ මේ වන විට මහනුවර ශ්‍රී දළාදා මැදුරේ අගනා කරඬු සතක් තුල වැඩ සිටිති. දළදා වහන්සේ නොයෙක් අවස්ථාවල දි නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් සිදු කර ඇත. මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයට අනුව බුදු රජුන් ගේ අනෙකුත් දන්ත ධාතූන් ද, කේශ ධාතූන් හා ලෝම ධාතූන් ද නොයෙක් සක්වළින් පැමිණි දේවතාවෝ ගෙන ගොස් ඇත. බුදුරදුන් පිරිනිවීමට පෙර දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයාට වැද පුදා ගෙන පින් සිදු කර ගැනීමට මේ ධාතු ශේෂ වීමට අදිටන් කල බව පාළි ධාතු වංශයේ සදහන් වේ. ඊට වඩා වැඩි විස්තරයක් දක්වා නැත. ඒත් හියුං සියං හිමියන් ඉන්දියාවේ හා අෆ්ගනිස්ථානයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක බුදුරදුන් ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව තම දේශාටන වාර්තවේ සදහන් කර තිබේ. එහි සදහන් කර ඇති ආකාරයට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බාමියන් දේශයේ එක් විහාරයක බුදුරදුන් ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ නමක් හැරුණු විට පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ කෙනෙකුගේ දන්ත ධාතූවක් ද සක්විති රජ කෙනෙකුගේ දන්තයක් ද තැන්පත් කර තිබුනි. ඇෆ්ගනිස්ථාන්යේ කපීෂ දේශයේ එක් විහාරයක සිදුහත් කුමරු ගේ කිරිදතක් තැන්පත් කර තිබුණි. ෆාහියන් හිමියන් ඛල්චා දේශයේ වැඩ හිදින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් ඇෆ්නනිස්ථානයේ නගරහාර දේශය තුල වැඩ හිදින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් තම වාර්තාවේ සදහන් කර ඇත. ඒත් එම ධාතූන් වහන්සේලා එම ප්‍රදේශ වලට ලැබුන ආකාරය ගැන විස්තර සදහන් කර නැත. මෙසේ ඉන්දියාවේ ත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේත් ප්‍රදේශ කිහිපයක දන්ත ධාතු කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව සදහන් කර තිබුණ ත් මේ වන විට එම දන්ත ධාතූන් වහසේලා කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි කිව නොහැක. චීනයේ එක් විහාරයක අගනා කරඬුවක් තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යැයි සැලකෙන දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් කර තිබේ. "චීන දළදාවහන්සේ" යැයි ප්‍රකට මේ ධාතුන් වහන්සේ 1961 වසරේ දී ලංකාවට වැඩම කරවා ප්‍රදර්ශනය කර ඇත. ==ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන්== කොඳු ඇට පෙලේ ඉහලින්ම් ඇති අස්ථි සත " ග්‍රෙවී කශේරුකා " නම් වෙයි. මේවා සත එකට ගෙන ග්‍රීවාස්ථිය ලෙස ද හදුන්වයි. බුද්ධ ශරීරය ආදාහනය කරණ කල්හි දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහ තෙරුන් ගේ සිසුවෙකු වූ " සරභූ " නම් මහත් ඍදි ඇති තෙරහු දැවෙන චිත්කයෙන් සූවාසූ දහසක් ධර්මස්කන්දය ස්පර්ශ කලා වූ ස්ඵටික මාණික්‍යමය මෘදංග භේරියක් (මිහිඟු බෙරයක්) වැනි වූ සර්වඥ ග්‍රීවාස්ථි ධාතුව ගෙණ අහසට පැන නැගී පන්සියයක් භික්ෂූන් ද සමගින් ලක්දිව මහියංගනයට වැඩම කළහ. වැඩම කර සුමන සමන් දෙව් රජු බුදුන් වහන්සේගේ කේශ ධාතු නිදන් කර සත්‍ රියන් උසට කර තිබූ ඒ ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යමය ස්තූපයෙහි සර්වඥ ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන් වහන්සේ තබා සීවලී සහ සුමන යන මහා ඍදි ඇති සාමණේරයන් වහන්සේලා දෙනම ලවා නාලොවින් ගෙන්වා ගත් මේද වර්ණ පාෂාණයෙන් සෑය වසා දොලොස් රියන් උසට ස්තූපය කරවා කුසිනාරා නුවරට ම වැඩම කලහ. පසු කලෙක දේවානම්පියතිස්ස මහ රජු ගේ සොහොයුරෙකු වූ උද්ධචූළාභය කුමරු මහත් ආනුභවය ඇති ඒ සෑය දැක එය වසා තිස් රියන් උසට ස්ථූපයක් කර වීය. පසුව දුටු ගැමුණු මහ රජතුමා තිස් රියන් උස ඒ සෑය වසා අසූ රියන් උසට මහ සෑයක් කරවීය ==මූලාශ්‍ර== *මෙහි සියලු තොරතුරු උපුටා ගන්නා ලද්දේ ගයාන් චානුක විදානපතිරන මහතා විසින් බුදු රදුන්ගේ ධාතූන් වහන්සේලා පිලිබද විස්තර කරමින් රචිත "ධාතු විස්තරය" නම් වූ ග්‍රන්තයෙනි. 0gabarjm14x8k9pkevg8ocnvzst6qp2 794452 794451 2026-06-20T14:39:25Z Yasasuru 23090 /* ලලාට ධාතූන් */ 794452 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} ශාක්‍යමුණි සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ධාතූන් වහන්සේලා, 1. ශාරීරික ධාතු, 2. පාරිභෝගික ධාතු, 3. උද්දේසික ධාතු, ලෙස කොටස් තුනකට බෙදේ. ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා යනු බුදුරාජාණන් වහන්සේගේ ශරීරයේ ඇති කෙස්, දත්, ලෝම, අස්ථි ආදී කොටස් වේ. පාරිභෝගික ධාතු යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් පාරිභෝග කළ ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය, පාත්‍රයන්, සිවුරු චිවරයන් ආදී වස්තූන් ය. සිරිපා සටහන් ද මෙයට ම අයත් වේ. උද්දේසික ධාතු යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ වන්දනාමාන කිරීම සඳහා නිමකරන ලද්දා වූ බුද්ධ ප්‍රතිමා හා පිළිම වහන්සේලා යනාදිය වේ. මෙහි විස්තර කරනු ලබන්නේ ශාරීරික ධාතු හා පාරිභෝගික ධාතු පිළිබදව මූලික කරුණු ස්වල්පයක් පමණි. {|class=wikitable |- !වර්ගය!!ධාතූන් |- |පාරිභෝගික ධාතූන් වහන්සේලා || *ජය ශ්‍රී මහා බෝධින් වහන්සේ *සතර සිරිපා සටහන් *පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ *පටී ධාතූන් වහන්සේ *ජලසාටිකා ධාතූන් වහන්සේ |- |ශාරීරික ධාතූන් || *ලලාට ධාතූන් වහන්සේ *අකු ධාතූන් වහන්සේලා දෙනම *දාඨා ධාතූන් සතරනම (සතර දළදාවන්) *ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන් වහන්සේ *කේශ ධාතූන් වහන්සේලා *නඛ(නිය) ධාතූන් වහන්සේලා *ඌර්ණ රෝම ධාතූන් වහන්සේ *භින්න ධාතූන් |- |} ==ලලාට ධාතූන්== නොවිසිරුණු ධාතු අතරින් ලලාට ධාතුවට ප්‍රමුඛස්ථානයක් හිමිවේ. ලලාට ධාතුව යනුවෙන් හදුන්වන්නේ නලල් ඇටය යි. ([[ලලාටාස්ථිය]]) පාලි භාෂාවෙන් මෙයට " උණ්හීස " යනුවෙන් කියනු ලැබේ. මෙය තරමක් විශාල අස්ථියකි. සර්වඥයන් වහන්සේට පිරිපුන් නලල් තලයක් ද පිරිපුන් ශීර්ෂයක් ද වූ බව දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයේ දැක් වේ. එය මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකි. එය හදුන්වන්නේ "උෂ්ණීෂ ශීර්ෂ ලක්ෂණය" යනුවෙනි. {{quote|"මාගේ ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන්න"}} ධාතු බෙදී මේ දී සර්වඥ ලලාට ධාතුව මල්ල රජ දරුවන් ගේ ධාතු කොටසට අයත් විය. බුදු රජාණන් වහන්සේ ජීවමාන සමයෙහි "මාගේ ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන්නැ" යි කියා අනුදැන තිබුණි. මේ බව හොදින් දැනගෙන හිටි මහා කාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ මල්ල රජ දරුවන් වෙත එළැබ "රජ දරුවනි, අප බුදු රජුන් වැඩ සිටි සමයෙහි ම ලලාට ධාතුව ලංකාද්වීපයේ පිහිටුවන ලෙසට අනුදැන තිබුනි. එබැවින් ධාතූන් වහන්සේලා අපට දෙන්නැ" යි කී සේක. මෙය ඇසූ මල්ල රජ දරුවෝ "ස්වාමිනී, එසේනම් ගනු මැනවැ" යි කියා ධාතූන් වහන්සේ මහ තෙරුන්ට භාර දුන්හ. එකල්හි මහා කාශ්‍යප මහ තෙරණුවෝ තමන් වහන්සේ ගේ සද්ධිවිහාරික වූ මහා නන්ද තෙරුන් කැදවා " නන්දයෙනි, අනාගතෙයේ දී මේ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාද්වීපයෙහි මහවැලි ගඟ දකුණු තෙර සේරු නම් විල් තෙර වරාහසොණ්ඩ් නම් වූ තැන පිහිටුවා කාවන්තිස්ස නම් වූ රජතුමා මහා දාගැබක් බැද සංඝාරාමයක් ද කරවන්නේය. ඔබ මේ ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන විශාලා මහ නුවර මහ වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි අප බුදුන් වැඩ සිටි ගඳකිළියෙහි තැන්පත් කර මලින් ගඳින් පුද සත්කාර පවත්වන්නැ " යි කියා ධාතූන් වහන්සේ භාර දුන් සේක. මහා නන්ද තෙරණුවෝ මහා කාශ්‍යප මහ තෙරුන්ට වැඳ ධාතූන් වහන්සේ පිලිගෙන අහසට පැන නැගී විශාලා මහ නුවර මහ වනයේ කූටාගාර ශාලාවෙහි බුදුරදුන් වැඩ සිටි ගඳකිළියට වැඩ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ එහි තැන්පත් කර නොයෙක් ආකාරයෙන් පුද සත්කාර පැවැත්වූහ. මෙසේ මහ රහත් පරපුරෙන් පරපුරට මහා සත්කාර ලබමින් ආරක්ෂා වූ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ පසු කලෙක මහාදේව මහ තෙරුන් වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කර වූහ. ඒ සමයෙහි ලක්දිව මාගම රාජ්‍ය කලේ මහා නාග රජු ය. මහා නාග රජු ධාතූන් වහන්සේ උදෙසා මනරම් මන්දිරයක් තනා ධාතූන් වහන්සේ එහි තැන්පත් කර නිරන්තරයෙන් ම ධාතු පූජා පැවැත්වීය. ඉන් පසුව රජ වූ යටාලතිස්ස රජු ද ගෝඨාභය රජු ද ධාතු පූජා පැවැත් විය. ගෝඨාභය රජු ගෙන් පසුව රජ වූයේ කාවන්තිස්ස රජුය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා ජීවමාන බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ශරීරයේ ප්‍රමාණයට සත් රුවනින් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් තනවා ලලාට ධාතුව එම බුද්ධ ප්‍රතිමා වේ නලල් තලයෙහි තැම්පත් කළේය. තැන්පත් කර සිව තෙරුන් නාලොවෙන් වැඩම කර වූ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා විහාරමහා දේවිය ලවා බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ ශීර්ෂයෙහි තැන්පත් කරවා එම බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිධන් කොට සේරුවිල මංගල මහා සෑය තැනුවේය. එතැන් පටන් ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ඉතා දුර්ලබ වූ ලලාට ධාතූන් වහන්සේ දෙවිමිනිසුන් සහිත ලෝකයා ගේ වන්දනා ලබමින් මේ දක්වා නැගෙනහිර පළාතේ සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ වැඩ සිටිති. මේ මහා ධාතු ස්ථූපයෙන් අවස්ථා කිහිපයක දී නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්‍යන් සිදු වී ඇත. බුදුරදුන් තෙවැනි වරට ලක් දිවට වැඩම කල අවස්ථාවේ දී පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් සේරුවිලට ද වැඩම කර මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටියහ. ලලාට ධාතූන් සහ කේශ ධාතූන් තැම්පත් කර මංගල මහා සෑය තනා ඇත්තේ බුදුරජුන් පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටි ඒ ස්ථානයේය. ==අකු ධාතූන්== අකු ධාතු දෙකද ද නොවිසිරුනු ධාතු අතරට අයත් වේ. අකු ධාතුව යනුවෙන් හදුන්වන්නේ අකු ඇටයයි ([[අක්ෂකාස්ථිය]]). පාලි භාෂාවෙන් අකු ඇටයට "අක්ඛකට්ඨි" යනුවෙන් කියනු ලැබේ. සංස්කෘත භාෂාවෙන් "අක්ෂකාස්ථි" යනුවෙන් කියනු ලැබේ. වම් හා දකුණු ලෙස අකු ඇට දෙකකි. ස්ර්ව්ඥ අකු ධාතු දෙනම ගෙන් දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ මුලින්ම වැඩ සිටියේ තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි සෑයේය. පසුව මිහිදු මහ රහතන් වහන්සේ ගේ උපදෙස් පරිදි සුමන සාමණේරයන් වහන්සේ තව්තිසා දෙව්ලොවට වැඩම කොට සක් රජුගෙන් දකුණු අකු ධාතුව ලබා ගෙන ලක් දිවට පැමිණියහ. දේවානම්පියතිස්ස මහ රජු ස්ර්වඥ දකුණු අකු ධාතුව නිධන් කර අනුරාධපුරයේ ස්ථූපයක් කලේය. මේ ස්ථූපය "ථූපාරාම මහා සෑය" ලෙස හදුන්වනු ලැබේ. ලක්දිවට බුදු දහම වැඩම කරවීමෙන් පසුව ඉදි වූ මුල්ම ස්ථූපය මෙයයි. බුදුරදුන් තෙවැනි වරට ලක්දිවට වැඩම කළ අවස්ථාවේ දී දැන් මේ ථූපාරාමය පිහිටා ඇති ස්ථානයේ ද පන්සියයක් මහ රහතුන් වහන්සේලා සමගින් මොහොතක් කල් සමවත් සුවයෙන් වැඩ සිටියහ. (එපමණක් නොව මේ මහා භද්‍ර කල්පයේ ලොව පහළ වූ කකුසඳ බුදුරජුන් ගේ ඩබරා ධාතුව ද කෝණාගමන බුදුරජුන් ගේ පටී ධාතුව ද කාෂ්‍යප බුදුරජුන් ගේ ජලසාටිකා ධාතුව ද තැන් පත් කර තිබුනේ දැන් මේ ථූපාරාම මහ සෑ පිහිටා ඇති ස්ථානයේම ය.{{cn}}) දකුණු අකු ධාතුන් වහන්සේ ථූපාරාම මහ සෑයේ පිහිටුවන දිනයෙහි බුදුරදුන් ගේ අදිටනකට අනුව ධාතූන් වහන්සේ අහසට පැන නැගී යමා මහ පෙළහර දක්වා ඇත. දෙවැනි අග්බෝ රජු සමයේ දී ථූපාරාම සෑයේ කොටසක් කඩා වැටීම නිසා දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ ඉන් පිටතට වැඩම කිරීමට සිදු විය. මේ බව චූල වංශයේ දැක්වේ. එම කතා පුවත මෙසේ යි. දිනක් ජෝතිපාල තෙරුන් වහන්සේ ථූපාරාම මහා සෑය වන්දනා කරන කල්හි සෑයෙන් භාගයක් කඩාගෙන වැටුණි. මෙයින් දුකට පත් ජෝතිපාල තෙරුන් රජතුමා කැදවා එය පෙන්වීය. රජු කඩා වැටී ඇති සෑය දැක බියට පත්ව දකුණු අකු ධාතූන් වහන්සේ පිටතට වැඩම කරවා ලෝවාමහාපායේ සුරක්ෂිතව තැන්පත් කර සෑය පිලිසකර කර වීමට කටයුතු යෙදුවේය. ඒත් ඒ කටයුතු පමා විය. එකල්හි ථූපාරාමයේ දෙවතාවෝ ආරාමිකයන් මෙන් රජුට සිහිනන් පෙනී "සෑය තැනීමට තවත් පමා වෙනවා නම් අපි ධාතූන් වහන් සේ ගෙන වෙනත් තැනකට යමු" යි කීහ. මෙයින් බියට පත් වූ අග්බෝ රජු වහ වහා සෑයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කරවා ලෝවාමහාපායේ වැඩ සිටි සර්වඥ දකුණු අකු ධාතුව ගෙණ ථූපාරාම සෑයේ තැන්පත් කර එහි සියලු වැඩ කටයුතු අවසන් කරවා මහා පූජාවක් කලේය. මෙසේ ගෞතම බුදුරජුන් ගේ දකුණු අකු ධාතූන් ලක් දිව ථූපාරාම මහ සෑයේ වැඩ සිටිති. බුද්ධවංශ පාළියේ ධාතු භජනීය කතාවේ සදහන් ගාථාවන් ට අනුව ස්ර්වඥ වම් අකු ධාතූන් බ්‍රහ්ම ලෝකයේ වැඩ සිටින බව දක්වා තිබුණත් එයට වඩා වැඩි විස්තරයක් දක්වා නැත. ==දාඨා ධාතූන්== {{main|සතර දළදා}} සතර දළදාවන් ද නොවිසිරුනු ධාතූන් අතරට අයත් වේ. "දළදා" යනුවෙන් හදුන් වන්නේ "රදනක" (Canine) නම් වූ දත් විශේෂයයි. රදනක දත් සතරකි. පාලි භාෂාවෙන් රදනක දත් වලට "දාඨා" යැයි කියනු ලැබේ. මේ දත් සතර අනෙක් දත් වලට වඩා මදක් උල් ය. දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයට අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේට දත් සතළිසක්(40) විය. උඩු ඇන්දේ දත් විස්සකි. යටි ඇන්දේ දත් විස්සකි. ඒ දත් අතර සිදුරු, හිඩැස් නොවීය. එසේම දත් උස නොවීය, කෙටි නොවීය, ඇල නොවීය. සියලු දත් මුතු ඇට පෙලක් මෙන් සමව පිහිටා තිබුණි. දළදා සතර අනෙක් දත් වලට වඩා ඉතා සුදු පැහයෙන් යුක්ත විය. සතර දළදවන් ගෙන් දීප්තිමත් ආලෝක ධාරා විහිදේ. ඒවාට "දාඨා ප්‍රභා" යයි කියනු ලැබේ. සතර දළදාවන් හොදින් දැක ගැනීමට ලැබෙන්නේ ස්ර්වඥයන් වහන්සේ සිනහ පහළ කරන අවස්ථාවන්හි දී පමණි. ධාතු බෙදන අවස්තාවේ දී දෙදෙවු ලොවට අධිපති සක්‍ දෙවු රජු බුදුරජුන්ගේ දකුණු දළදාව නොදැක "සර්වඥයන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව කවරෙකු විසින් ගනු ලැබුවා දැ?" යි කියා දිවැසින් බලන කල්හි ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ම ගෙන ජටාව තුල සගවා ගෙන සිටින බව දැක "මොහුට මේ ධාතූන් වහන්සේට පුද සත්කාර කිරීමට හැකියාවක් තිබෙන්නේ දැ?" යි කියා බලන ලදි. එහිදී එය නොහැකි බව දැන "මොහු ගෙන් ධාතූන් වහන්සේ ගනිමි" යි සිතා ඉතා සියුම් අතක් මවා ඔහුට නොදැනෙන ලෙස ධාතූන් වහන්සේ ගෙන රන් කරඬුවක තැන්පත් කර හිස මුදුනේ තබා ගෙණ තව්තිසා දෙව්ලොවට ගෙන ගොස් සිළුමිණි සෑයේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර කළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව ඇසූ නාග ලෝකයේ ජයසේන නම් නාරජු මහත් වූ දුකට පත්ව "අවසන් වතාවටත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක බලා ගෙන වන්දනා කරන්නෙමි" සිතා මහත් වූ නාගයින් පිරිවරාගෙන කුසිනාරාවට පැමින මහා පූජා කොට ධාතු බෙදන කල්හි එතැන්ට ගොස් එකත්පස්ව සිට ගෙන සිටියේය. ධාතු බෙදන අවස්ථාවේ දී ද්‍රෝණ බමුණා අනෙක් දකුණු දළදාව බිම දමා පයින් වසා ගත් අයුරු ජයසේන නාරජු දුටුවේය. දැක ඔහුට නොදැනෙන ලෙස දළදාව ඍදියෙන් ගෙන නාග භවනට ගෙන ගොස් නාග පුරය මධ්‍යයේ මැණික් සෑයක් තනා දකුණු දළදාව එහි තැන්පත් කර මහත් වූ පුද පූජා පැවැත්වීය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා සමයෙහි මහාදේව මහ තෙරුන් ගේ සිසුවෙකු වූ මහින්ද නැමති තෙරණුවෝ නාග භවට ගොස් සර්වඥ දකුණු දළදාව ගෙන ලක්දිවට වැඩම කලහ. ගිරි අභය රජතුමා මහින්ද තෙරුන් සතුව පැවති ඒ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කර ස්ථූපයක් කලේය. එය "සෝමාවතී මහ සෑය" නම් වෙයි.මෙම සෝමාවතී ස්ථූපය කුමක්ද යන්න තවම නිශ්චිතව හදුනාගෙන නොමැති අතර එය පොලොන්නරුව සෝමාවතිය රජ මහා විහාරය වන බවටත්,තවද එය සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය වන බවටත් මත පවතී. කෙසේ වෙතත් මූලාශ්‍ර වල සඳහන් මේ සෝමාවතී ස්ථූපය ඉදිකරන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදීය.මෙයින් පෙනී යන්නේ හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු සර්වඥ වම් දළදාව ලක් දිවට වැඩම කිරීමටත් ප්‍රථම සර්වඥ දකුණු දළදාව ලක්දිවට වැඩම කරවා ඇති බවයි. පොලොන්නරුව සෝමාවතී මහ සෑය; බොහෝ ප්‍රාතිහර්‍යයන් සිදු කරන මහා සෑයක් බව බොහෝ දෙනා ගේ පිළිගැනීමයි. අවස්ථා කිහිපයක දී ම ධාතු ස්ථූපයෙන් දීප්තිමත් අලෝක ධාරා විහිදී ඇත. ඇතැම්විට හේවිසි ශබ්ද ඇසී ඇත. පොලොන්නරුව සෝමාවතී පුදබිම නොයෙක් අසිරිමත් සිදුවීම් වන මහා පින්බිමක් වශයෙන් බෞද්ධයන් අතර පමණක් නොව අබෞද්ධයන් අතර ද ප්‍රකට ය. ද්‍රෝණ බමුණා ධාතු බෙදන අතර තුර බුදුරජුන් ගේ වම් උඩු දළදාව වස්ත්‍ර අතරේ සගවා ගත්තේය. දළදාව වස්ත්‍රයේ සගවා ගත් අයුරු දුටු පෙර කරන ලද මහා පින් ඇති ගාන්ධාර දේශයෙන් පැමිණි වැසියෙක් කුසල් සිතින් යුතුව එම දළදාව ගෙන ගන්ධාර වැසියන් ද සමගින් තම රටට ගොස් චේතිය නැමති වනයේ වම් උඩු දළදාව තැන්පත් කර පුද සත්කාර පැවැත් වීය. ගන්ධාර දේශයට වැඩම කර වූ සර්වඥයන් වහන්සේගේ වම් උඩු දන්ථ ධාතූන් වහන්සේ මේ වන විට කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි නිශ්චිතව කිව නොහැක්කේ ඒ පිලිබඳ ව වැඩි විස්තරයක් සදහන් නොවන නිසා වෙනි. දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේ ගේ සිසුවෙකු වූ ඛේම මහ රහතන් වහන්සේ සර්වඥ චිත්කයේ ගිනි නිවීමටත් පෙර චිතකයෙන් යටි වම් දළදාව ගෙන කාලිංග දේශයට ගොස් එහි රජතුමාට දළදා වහන්සේ භාර දුන්හ. මුලින් ම මිසදිටුවෙකු වූ මේ රජතුමා පසුව මහ තෙරුන් නිසා බුද්ධ සාසනයෙහි පැහැදී බුදු දහම වැලඳ ගෙන මනහර මන්දිරයක් තනා දළදා වහන්සේ එහි තැන්පත් කර ධාතු පූජා පැවැත්වීය. මෙසේ දළදා වහන්සේ වසර අටසියයක කාලයක් කාලිංග දේශයේ රජ දරුවන්ගේ මහා සත්කාර ලබමින් දඹදිව වැඩ සිටියහ. පසුව එරට රජ කල ගුහසීව රජතුමා පරසතුරු උවදුරු වලින් දළදා වහන්සේ ආරක්ෂා කර ගනු රිසියෙන් හේමමාලා කුමරියට හා දන්ත කුමරුට දළදා වහන්සේ භාර දී ලක්දිවට යෑමට උපදෙස් දුන්නේය. හේමමාලා කුමරිය බැමිණියක ගේ වෙස් ගෙන දළදා වහන්සේ තම කෙස් කළඹ තුල සගවා ගෙන බමුණු වෙස් ගත් දන්ත කුමරු ද සමගින් නැව් නැගී ලක්දිවට පැමිණියාය. ඔවුන් පැමිණෙන විට ලක්දිව රජකම් කලේ මහසෙන් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වූ කිත්සිරිමෙවන් රජතුමාය. (ක්‍රි. ව. 301-328) හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු කිත්සිරිමෙවන් රජුවෙත ගොස් දළදා වහන්සේ රජු වෙත භාර කළහ. රජතුමා මහත් වූ සතුටට පත්ව අගනා කරඬුවක දළදාව තැන්පත් කර දේවානම්පියතිස්ස රජු කර වූ දම්සක්ගෙයි දළදා වහන්සේ සහිත කරඬුව වඩා හිදුවා මහත් වූ පුද සත්කාර පැවැත් වීය. එතැන් සිට සිංහල රජ දරුවන් ගේ අප්‍රමාණ ගෞරවයට හා වන්දනාවට පාත්‍ර වූ දළදා වහන්සේ මේ වන විට මහනුවර ශ්‍රී දළාදා මැදුරේ අගනා කරඬු සතක් තුල වැඩ සිටිති. දළදා වහන්සේ නොයෙක් අවස්ථාවල දි නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් සිදු කර ඇත. මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍රයට අනුව බුදු රජුන් ගේ අනෙකුත් දන්ත ධාතූන් ද, කේශ ධාතූන් හා ලෝම ධාතූන් ද නොයෙක් සක්වළින් පැමිණි දේවතාවෝ ගෙන ගොස් ඇත. බුදුරදුන් පිරිනිවීමට පෙර දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයාට වැද පුදා ගෙන පින් සිදු කර ගැනීමට මේ ධාතු ශේෂ වීමට අදිටන් කල බව පාළි ධාතු වංශයේ සදහන් වේ. ඊට වඩා වැඩි විස්තරයක් දක්වා නැත. ඒත් හියුං සියං හිමියන් ඉන්දියාවේ හා අෆ්ගනිස්ථානයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක බුදුරදුන් ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව තම දේශාටන වාර්තවේ සදහන් කර තිබේ. එහි සදහන් කර ඇති ආකාරයට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බාමියන් දේශයේ එක් විහාරයක බුදුරදුන් ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ නමක් හැරුණු විට පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ කෙනෙකුගේ දන්ත ධාතූවක් ද සක්විති රජ කෙනෙකුගේ දන්තයක් ද තැන්පත් කර තිබුනි. ඇෆ්ගනිස්ථාන්යේ කපීෂ දේශයේ එක් විහාරයක සිදුහත් කුමරු ගේ කිරිදතක් තැන්පත් කර තිබුණි. ෆාහියන් හිමියන් ඛල්චා දේශයේ වැඩ හිදින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් ඇෆ්නනිස්ථානයේ නගරහාර දේශය තුල වැඩ හිදින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් තම වාර්තාවේ සදහන් කර ඇත. ඒත් එම ධාතූන් වහන්සේලා එම ප්‍රදේශ වලට ලැබුන ආකාරය ගැන විස්තර සදහන් කර නැත. මෙසේ ඉන්දියාවේ ත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේත් ප්‍රදේශ කිහිපයක දන්ත ධාතු කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව සදහන් කර තිබුණ ත් මේ වන විට එම දන්ත ධාතූන් වහසේලා කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි කිව නොහැක. චීනයේ එක් විහාරයක අගනා කරඬුවක් තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යැයි සැලකෙන දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් කර තිබේ. "චීන දළදාවහන්සේ" යැයි ප්‍රකට මේ ධාතුන් වහන්සේ 1961 වසරේ දී ලංකාවට වැඩම කරවා ප්‍රදර්ශනය කර ඇත. ==ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන්== කොඳු ඇට පෙලේ ඉහලින්ම් ඇති අස්ථි සත " ග්‍රෙවී කශේරුකා " නම් වෙයි. මේවා සත එකට ගෙන ග්‍රීවාස්ථිය ලෙස ද හදුන්වයි. බුද්ධ ශරීරය ආදාහනය කරණ කල්හි දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහ තෙරුන් ගේ සිසුවෙකු වූ " සරභූ " නම් මහත් ඍදි ඇති තෙරහු දැවෙන චිත්කයෙන් සූවාසූ දහසක් ධර්මස්කන්දය ස්පර්ශ කලා වූ ස්ඵටික මාණික්‍යමය මෘදංග භේරියක් (මිහිඟු බෙරයක්) වැනි වූ සර්වඥ ග්‍රීවාස්ථි ධාතුව ගෙණ අහසට පැන නැගී පන්සියයක් භික්ෂූන් ද සමගින් ලක්දිව මහියංගනයට වැඩම කළහ. වැඩම කර සුමන සමන් දෙව් රජු බුදුන් වහන්සේගේ කේශ ධාතු නිදන් කර සත්‍ රියන් උසට කර තිබූ ඒ ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යමය ස්තූපයෙහි සර්වඥ ග්‍රීවාස්ථි ධාතූන් වහන්සේ තබා සීවලී සහ සුමන යන මහා ඍදි ඇති සාමණේරයන් වහන්සේලා දෙනම ලවා නාලොවින් ගෙන්වා ගත් මේද වර්ණ පාෂාණයෙන් සෑය වසා දොලොස් රියන් උසට ස්තූපය කරවා කුසිනාරා නුවරට ම වැඩම කලහ. පසු කලෙක දේවානම්පියතිස්ස මහ රජු ගේ සොහොයුරෙකු වූ උද්ධචූළාභය කුමරු මහත් ආනුභවය ඇති ඒ සෑය දැක එය වසා තිස් රියන් උසට ස්ථූපයක් කර වීය. පසුව දුටු ගැමුණු මහ රජතුමා තිස් රියන් උස ඒ සෑය වසා අසූ රියන් උසට මහ සෑයක් කරවීය ==මූලාශ්‍ර== *මෙහි සියලු තොරතුරු උපුටා ගන්නා ලද්දේ ගයාන් චානුක විදානපතිරන මහතා විසින් බුදු රදුන්ගේ ධාතූන් වහන්සේලා පිලිබද විස්තර කරමින් රචිත "ධාතු විස්තරය" නම් වූ ග්‍රන්තයෙනි. rnat64mkf2pk4qej3vzqrgptpua62if සිද්ධ යකඩ 0 54854 794447 593758 2026-06-20T14:14:43Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794447 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:Eiffel tower from below.jpg|thumb| [[අයිෆල් කුළුණ]] ගොඩනගා ඇත්තේ, සිද්ධ යකඩ වර්ගයක් වන [[ඇළලුම් කිරීම (ලෝහ විද්‍යාව)|ඇළලූ යකඩ]] භාවිතයෙනි]] {{වානේ වර්ග}} <!-- [[Image:wrought iron flower.jpg|right|thumb|A wrought iron flower, on the fence in front of the [[Royal Courts of Justice]]]] --> '''සිද්ධ යකඩ''' යනු, [[චීනචට්ටි]] වල [[කාබන්]] අන්තර්ගතයට (2.1% සිට 4%) හාත්පසින් වෙනස්, ඉතා අඩු කාබන් අන්තර්ගතයක් (0.04 සිට 0.08%) සහිත [[යකඩ]] [[මිශ්‍ර ලෝහය|මිශ්‍ර ලෝහයක්]] වන අතර, [[ලෝබොර]] නමින් හැඳින්වෙන තන්තුමය [[අන්තර්ගතය (ඛණිජය)|අන්තර්ගත]] බරෙන් 2% දක්වා එහි අඩංගු වෙයි. යකඩ සහ ලෝබොර අන්තර්ගතයන්ගේ අඩ-විලීන ස්කන්ධයක් වන එය, නිරේධනය කල විට හෝ විකල ලක්ෂ්‍යය දක්වා නැවූ විට හෝ, ලී වල දක්නට ලැබෙන වැනි "කණිකා" රටාවක් පෙන්නුම් කරයි. සිද්ධ යකඩ, දැඩි, ආහන්‍ය, තන්‍ය සහ පහසුවෙන් [[පෑස්සීම|පෑස්සිය හැකි]] වෙයි. [[වානේ නිෂ්පාදනය|වානේ නිෂ්පාදනයෙහි]] කාර්යසාධක ක්‍රම ප්‍රවර්ධනය කිරීමට පෙර හා විශාල ප්‍රමාණයන්ගෙන් වානේ තොගයන් අත තිබීමට ප්‍රථම, වඩාත් සුලබ ආහන්‍ය යකඩ වර්ගය වූයේ සිද්ධ යකඩ වෙයි. වානේ බවට ප්‍රසාදනය කෙරුමට අමු ද්‍රව්‍යයක් ලෙසින් සිද්ධ යකඩ ප්‍රමාණවත් තරමක් භාවිතා කරන ලද අතර, එය ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා කෙරුණේ [[කඩුව|කඩු]], [[හැඳි ගෑරෙප්පු]], නියන, [[පොරොව|පොරෝ]] සහ අනෙකුත් තියුණු මුවහතැති ආයුධ මෙන්ම දුනු සහ පීරී තැනීමටය. [[යකඩ-ආවරණිත යුද්ධනැව|යකඩ-ආවරණිත යුද්ධනැව්]] සහ [[දුම්රිය මාර්ගය|දුම්රිය මාර්ග]] භාවිතයට ගැනුමත් හා සමගම, සිද්ධ යකඩ සඳහා ඉල්ලුම කූටප්‍රපාප්ත වූයේ 1860 ගණන් වලදී වන අතර, [[මෘදු වානේ]] වල භංගූරභාවය වැනි තත්ත්වය පිළිබඳ ගැටළු විසඳාගෙන එහි මිල අඩුවී පුළුල් ලෙසින් සපයාගත හැකිවූ විට සිද්ධ යකඩ වල පරිහානිය ඇතිවිය. ඒවා මෘදු වානේ වලින් තැනීම ඇරඹීමට පෙර, බොහෝ දේවල්, සිද්ධ යකඩ වලින් තැනුනු අතර, ඒවා අතර [[මිටියම්]], [[ඇණ (අගුළ)|ඇණ]], [[කම්බි]], [[පුරුක් දම්වැල් |දම්වැල්]], [[පීල්ල (දුම්රිය ප්‍රවාහනය)|පීලි]], [[දුම්රිය ඈඳුම|දුම්රිය ඈඳුම්]], [[ජල නලය |ජල]] සහ හුමාල නල, [[මුරිච්චිය (ලෝහ භාණ්ඩය)|මුරිච්චි]], [[ඉස්කුරුප්පුව|පොට ඇණ]], [[අශ්ව ලාඩම|අශ්ව ලාඩම්]], [[අත් වැල|අත් වැල්]], දැවමය [[පියසි රාමු සැකිල්ල|පියසි රාමු සැකිලි]] සඳහා තහඩු සහ, [[විසිතුර යකඩ වැඩ]] වූහ.<ref>{{උපහරණය |title= ඇමරිකන් අයන් 1607–1900 |last=ගෝර්ඩන් |first= රොබට් බී |authorlink= |year=1996 |publisher = ජොන්ස් හොප්කින්ස් විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය |location=බැල්ටිමොර් සහ ලන්ඩනය |isbn= 0-8018-6816-5 |pages= |url= | postscript = <Some but not all of these items mentioned.>}}</ref> වාණිජ පරිමාණයෙන් සිද්ධ යකඩ තවදුරටත් නිපදවනු නොලැබේ.<!-- For references see below in the Aston process section --> සිද්ධ යකඩ වලින් තැනී යැයි විස්තර කෙරෙන, [[නිරාපද පීල්ල|නිරාපද පීලි]], [[උද්‍යාන භාණ්ඩ]]<ref>{{උපන්‍යාස පුවත් |title=රොට් අයන්: අ පටියෝ ෆර්නිචර් ඩ්‍රීම් |work=cnet reviews |url=http://www.patioset.com/Wrought_Iron_Patio_Sets/ |accessdate=2009-09-29}}</ref> සහ [[ගේට්ටුව‍‍‍|ගේට්ටු]] වැනි නිෂ්පාදියන්, සදනු ලබන්නේ මෘදු වානේ වලිනි.<ref name="ccwi"/> එම විස්තරය තවම ඒවා සඳහා භාවිතා කෙරෙන්නේ, ඒවා තැනීම සිද්ධ කෙරෙන්නේ (සාදන අන්දම) අතින් බැවිනි.<ref>ඩැනියෙල්, ටොඩ් (මැයි 3, 1997), ක්ලියරිං ද කන්ෆියුෂන් ඕවර් රොට් අයන්, http://www.artmetal.com/project/NOMMA/WROUGHT.HTM {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402101642/http://www.artmetal.com/project/NOMMA/WROUGHT.HTM |date=2015-04-02 }}, සම්ප්‍රවේශය 2008-01-05</ref> == නාමකරණය == "සිද්ධ" යන වචනය, "වැඩ කිරීම" වන ක්‍රියාපදයෙහි පුරාතන අතීත කාල කෘදන්තය වන අතර, එබැවින් "සිද්ධ යකඩ " යන්නෙහි වචනාර්ථය වන්නේ "වැඩ සිදුකල යකඩ" වෙයි. සිද්ධ යකඩ යනු, භාණ්ඩය සඳහා පොදු නාමයක් වන නමුදු, [[ලෝකුරුවා‍|ලෝකුරුවෙකු]] හෝ අනෙකුත් ආචාරියෙකු විසින් නිපැයුනු, නිමාවට පත් යකඩ භාණ්ඩ සඳහාද භාවිතා වෙයි. සිද්ධ යකඩ මෙන් නොව, [[චීනචට්ටි]], භංගූර වන අතර සහ උණු හෝ සිසිල් හෝ තත්ත්වයෙන් එය භාවිතයෙන් කර්මාන්ත කල නොහැක. මිටියකින් පහරදුනහොත් චීනචට්ටි බිඳී යෑ හැක. ==ආශ්‍රිත== {{ආශ්‍රලැයිස්තුව|30em|refs= <ref name="ccwi">{{Citation | last = Daniel | first = Todd | title = ක්ලියරිං ද කන්ෆියුෂන් ඕවර් රොට් අයන් | script-title = en:Clearing the Confusion Over Wrought Iron | date = May 3, 1997 | url = http://www.artmetal.com/project/NOMMA/WROUGHT.HTM | accessdate = 2008-01-05 | access-date = 2014-09-13 | archive-date = 2012-07-18 | archive-url = https://archive.is/20120718224655/http://www.artmetal.com/project/NOMMA/WROUGHT.HTM }}</ref> }} ==භාහිර සබැඳි== * {{Commons category-inline|Wrought iron|සිද්ධ යකඩ}} {{යකඩ සහ වානේ නිෂ්පාදනය }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:සිද්ධ යකඩ }} [[ප්‍රවර්ගය:ලෝහ කර්මාන්ත]] [[ප්‍රවර්ගය:ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය]] [[ප්‍රවර්ගය:ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පමය මූලාවයව]] [[ප්‍රවර්ගය:උද්‍යාන අංග]] [[ප්‍රවර්ගය:ෆෙරස් මිශ්‍ර ලෝහ]] [[ප්‍රවර්ගය:යකඩ]] g8odcd433xxbok111hcattke554bv80 හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය 0 74200 794460 648125 2026-06-20T15:08:54Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794460 wikitext text/x-wiki {{coord|25.738266|N|32.606588|E|type:landmark_scale:5000_region:US|display=title}} {{Infobox ancient site |name = හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය |native_name = |alternate_name = ඩ්ජෙසර්-ඩ්ජෙසරු |image = Hatshetsup-temple-1by7.jpg |alt = |caption = හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය |map_type = Egypt |map_alt = |latd = |latm = |lats = |latNS = |longd = |longm = |longs = |longEW = |coordinates_display = |location =[[ඉහළ ඊජිප්තුව]] |region = |type = [[මතකාගාර දේවස්ථානය]] |part_of = |length = |width = |area = |height = |builder = |material = |built = |abandoned = |epochs = |cultures = |dependency_of = |occupants = |event = |excavations = yes |archaeologists = |condition = ප්‍රතිසංස්කරණය කළ |ownership = |management = |public_access = |website = |notes = }} '''හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය''' හෙවත් '''ඩ්ජෙසර්-ඩ්ජෙසරු''' ("ශුද්ධාතිශුද්ධ") යනු [[ඉහළ ඊජිප්තුව|ඉහළ ඊජිප්තුවේ]] පුරාතන අවමංගල පූජාස්ථානයකි. [[හට්ෂෙප්සුට්]] පාරාවෝවරිය වෙනුවෙන් කැපකළ මෙය පිහිටා ඇත්තේ [[රජුන්ගේ නිම්නය]] අසල, [[නයිල්]] නදියේ බටහිර ඉවුරේ [[ඩේර් එල් බහරි]]හි ගිරිකුළුවලට පහළිනි. මෙම [[මතකාගාර දේවස්ථානය]] හිරු [[පුරාතන ඊජිප්තු දෙවිවරු|දෙවියන්]] වන [[අමූන්]] හට පූජා කොට ඇති අතර එය [[මෙන්ටුහොටෙප් II|IIවන මෙන්ටුහොටෙප්]]ගේ මතකාගාර දේවස්ථානයට යාබදව පිහිටා ඇත. එම දේවස්ථානය හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය ඉදිකිරීමට සංකල්පනාව ඇති කරන්නට ඇති අතර, පසුව එය ගල් වැඩපළක් ලෙස භාවිතයට ගෙන ඇත. මෙම හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය "''පුරාතන ඊජිප්තුවේ අසමසම ස්මාරකයක්''"‍ලෙස සැලකේ.<ref name="tra">{{harvnb|Trachtenberg|Hyman|2003|p=71}}</ref> [[වෝර්සෝ]]හි [[පෝලන්ත විද්‍යා ඇකඩමිය]] මෙම දේවස්ථානයේ පේසා තුනෙහි අධ්‍යයනය සහ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු භාරව කටයුතු කරයි. 1995 තරම් මුල් කාලයේ දී, මෙහි පළමු මහල් දෙක බොහෝ දුරට සම්පූර්ණ කළ අතර, ඉහළ මහලේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු තවමත් සිදු වෙමින් පවතියි.<ref>[http://www.memphis.edu/egypt/westbank3.php ] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150314140232/http://www.memphis.edu/egypt/westbank3.php |date=March 14, 2015}}</ref> ==ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය== [[File:Mortuary Temple of Hatshepsut 01.jpg|left|thumb|200px|හ්ටෂෙප්සුට් දේවස්ථානය, මෙහි පසුපසින් පිහිටි ගිරිකුළුවල උස පෙන්වයි.]] [[File:S10.08 Deir-El-Bahari, image 9935.jpg|thumbnail|right|20වන සියවසේ මුල් කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රයත්නයන්ට පෙර ඩේර් එල්-බහරි]] හට්ෂෙප්සුට්ගේ චාන්සලර්වරයා මෙන්ම රාජකීය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියා ද වූ [[සෙනෙන්මුට්]] මෙහි ඉසිකිරීම් කටයුතු මෙහෙයවී ය.<ref name="klei">{{harvnb|Kleiner|2006|page=56}}</ref> මෙයට යාබද පැරණි මෙන්ටුහොටෙප්ගේ දේවස්ථානය මෙය ඉදි කිරීමේ දී ආදර්ශයට ගැනුණ ද, මෙම දේවස්ථාන දෙක අතර වෙනස්කම් ගණනාවක් ඇත. මෙන්ටුහොටෙප්ගේ දෙවොලේ මෙන් නොව හට්ෂෙප්සුට්ගේ දේවස්ථානයේ මධ්‍ය ව්‍යූහයකින් පැන නගින දීර්ඝ කුළුණු සහිත පේසාවක් ඇත. මෙම අසාමාන්‍ය ලක්ෂණයට හේතුව ඇගේ භූමදාන කුටීරයේ විමධ්‍යගත පිහිටීම වන්නට ඇත.<ref name="tra"/> මෙහි අඩි 97ක් උසට විහිදෙන පේසා ස්තර තුනක් ඇත. මධ්‍ය මහලේ වයඹදිග කොන හැර මේ සෑම මහලක්ම චතුරස්‍ර හැඩැති ද්විත්ව ස්තම්භාවලියකට සම්බන්ධව ඇත. දේවම්ථානය සිහත මෙම වයඹදිග පෙදෙසේ ප්‍රාක් ඩොරික් කුළුණු දක්නට ලැබේ. මෙම මහල් දිගු බෑවුම් මගකින් සම්බන්ධව තිබූ අතර, එය අතීතයේ කට්ටකුමංජල් සහ අගිල් වෘක්ෂ වැනි විදේශීය ශාකවලින් යුත් උද්‍යානයකින් වටවී පැවතිණි.<ref name="klei"/> හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානයේ ස්තරීකරණය සම්භාව්‍ය තීබානු ආකෘතියට අනුරූප වේ. එහි [[අටලුය (ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය)|අටලු]], [[අංගණය]], [[බුහුටැම් පාය|බුහුටැම් ශාලාවක්]], සූර්ය අංගණයක්, [[දෙව්මැඳුර]]ක් සහ [[සිද්ධස්ථානය]]කින් සමන්විත විය. [[File:HatshepsutTempleRelief.jpg|thumb|180px|දේවස්ථානයේ ඇති අර්ධ වශයෙන් සංරක්ෂිත කැටයමක්]] ==උන්නත සහ ප්‍රතිමා== හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය ඇතුළත පිහිටි උන්නත කැටයම් මගින් මේ අයුරින් රාජ්‍යත්වයට පත් මෙම ප්‍රථම පාරාවෝවරියගේ දිව්‍යමය උපත පිළිබඳ කථා පුවත නිරූපණය වේ. මෙහි ඇති ලේඛන සහ රූ මගින් රතු මුහුදු වෙරළ තීරයේ පිහිටි විදේශ රාජ්‍යයක් වූ [[පුන්ට් දේශය]] වෙත සිදුකළ ගවේෂණයක් පිළිබඳ තොරතුරු හෙළි කරයි. මෙහි ප්‍රතිමා සහ අලංකාර අංග සොරකම් කොට හෝ විනාශ කොට තිබුණ ද, මෙම දේවස්ථාන‍ය තුළ අතීතයේ [[ඔසිරිස්]] ප්‍රතිමා ද්විත්වයක්, ස්ෆින්ක්ස් මාවතක් මෙන්ම සිටගෙන, හිඳගෙන හෝ දණගසා සිටින ලෙස විවිධ ඉරියව්වලින් නිර්මිත රැජිනියගේ ප්‍රතිමා ගණනාවක් ද තැන්පත් කොට තිබී ඇත. මෙම ප්‍රතිමා බොහෝමයක් විනාශ කරන ලද්දේ ඇගේ සුළුපුත්‍රයා වූ [[තුත්මෝස් III|IIIවන තුත්මෝස්]] විසින් බව ප්‍‍රසිද්ධ වුුුවද එය අසත්‍ය ය. ==තාරකාවිද්‍යාත්මක ගැළපුම== [[File:Mortuary Temple of Hatshepsut.jpg|left|thumb|300px|‍මතකාගාර දේවස්ථානයේ හාත්පස දර්ශනය]] දේවස්ථානයේ ප්‍රධාන සහ අක්ෂය 116½°ක පමණ උද්දිගංශයකින් පිහිටා ඇති අතර, මෙය ශිශිර නිවෘත්තීය සූර්යඋදාව අනුව පෙළගස්වා ඇත.<ref name="furlong1">Furlong, David [http://www.kch42.dial.pipex.com/egyptarticle_temple_hatshep.html Winter Solstice Alignment at Deir El Bahari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006092923/http://www.kch42.dial.pipex.com/egyptarticle_temple_hatshep.html |date=2014-10-06 }} – Photographic evidence of the winter solstitial alignment</ref> නූතන යුගයේ නම්, මෙය සිදුවන්නේ සෑම වර්ෂයකම දෙසැම්බර් 21 හෝ 22 අවට ය. 2වන කුටියේ ද්වාරය දෙපස වූ ඔසිරිස්ගේ ප්‍රතිමා දීප්තිමත් කරවීමට දකුණට ගමන් කිරීමට පෙර, සූර්යාලෝකය දෙව්මැඳුරේ පසුපස බිත්තිය විනිවිද යයි.<ref name="furlong1"/> මෙම ප්‍රධාන සැකැස්මේ ඇති තවත් සූක්ෂ්මභාවයක් නම් ආලෝක පේටිකාවයි. එහි ආලෝක කිරණ දේවස්ථානයේ මධ්‍ය අක්ෂය ඔස්සේ සෙමෙන් ගමන් කරමින් පළමුව [[අමෙන්-රා]] දේව ප්‍රතිමාවත්, අනතුරුව දණගසා සිටින අයුරින් නිර්මිතව තිබූ [[තුත්මෝස් III|IIIවන තුත්මෝස්]] ප්‍රතිමාවත්, අවසානයේ නයිල් දෙවියන් වූ [[හාපි (නයිල් දෙවියා)|හාපි]] ද ආලෝකවත් කෙරිණි.<ref name="furlong1"/> මීට අමතරව සූර්යයාගේ උච්චිත කෝණය නිසා සූර්ය නිවෘත්තියේ දෙපස දින 41ක් ඇතුළත සූර්යාලෝකයට ද්විතීයික ආලෝක-පේටිකාවක් ඔස්සේ අභ්‍යන්තර කුටියට පිවිසිය හැකි විය.<ref name="furlong1"/> මෙහි අභ්‍යන්තරයේම පිහිටි දෙවොල ටොලමියානු යුගයේ නවීකරණය කොට පුළුල් කෙරුණු අතර, එහි [[ඩ්ජෝසර්]]ගේ [[පේසා පිරමිඩය|පේසා පිරමිඩයේ]] නිර්මාතෘ [[ඉම්හොටෙප්]]ට සහ [[අමෙන්හොටෙප් III|IIIවන අමෙන්හොටෙප්]]ගේ ඉදිකිරීම් පාලක වූ [[හාපුගේ පුත් අමෙන්හොටෙප්]]ට සම්බන්ධ වන්දනා සැඳහුම් දැකිය හැක.<ref name="wilkinson">{{harvnb|Wilkinson|2000|page=178}}</ref> ==ඓතිහාසික බලපෑම== ඊජිප්තුව [[සම්භාව්‍ය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]]ට වඩාත්ම සමීප වූ අවස්ථාව ලෙස හට්ෂෙප්සුට්ගේ දේවස්ථානය සැලකේ.<ref name="tra"/> නව රාජධානි අවමංගල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයට නිදසුනක් ‍වන මෙමගින් පාරාවෝගේ බලය උසස් කොට දක්වා ඇති අතර, ඇගේ මරණින් මතු දිවිය සඳහා දෙවියන්ට ගෞරව වශයෙන් ඉදිකළ සිද්ධස්ථානවලින් සමන්විත විය.<ref>{{harvnb|Strudwick|Strudwick|1999|p=80}}</ref> මෙය පුරාතන ඊජිප්තු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් සනිටුහන් කරයි. මෙමගින් සක්‍රීය වන්දනාව සඳහා අවස්ථාව සැලසුණු පැරණි රාජධානියේ මෙගලිතික ජ්‍යාමිතිය අත්හරින ලදී. හ්ටෂෙප්සුට් දේවස්ථානයෙහි ඇති රේඛීය ආක්ෂකභාවය පසුකාලීන නව රාජධානි දේවස්ථානවල ද දක්නට ලැබේ. මෙහි දේවස්ථානයේ මුල් ගෘහනිර්මාණ සැලැස්ම ක්‍රි.ව. විසිවන සියවසේ මුල් කාලයේ සිදුකළ අවිධිමත් ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු නිසා තරමක් වෙනස් වී ඇත. ==ගැලරිය== <gallery> File:Temple of Hatshepsut 4.jpg|හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය File:Deir el Bahari 080410.jpg|ඩේර් එල්-බහරි File:Flickr - Gaspa - Tempio di Hatshepsut, testa della Regina.jpg|හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය File:Hatschepsut-Tempel 44.JPG|හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය File:Deir el-Bahari 0526.JPG|හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය File:File by Alexander Baranov - . (6181825659).jpg|හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය File:Tempio di Hatshepsut 003.JPG|හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය File:Deir el-Bahari TIII.JPG|ඩේර් එල්-බහරි TIII File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut13.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut11.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut10.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut9.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut8.jpg|thumb|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut7.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, කුළුණක සමීප දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut6.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, කුළුණක සමීප දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut4.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut3.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut5.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, විස්තරාත්මක දසුනක් File:Mortuary-Temple-of-Hatshepsut2.jpg|හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය, කුළුණක සමීප දසුනක් </gallery> ==මේවාත් බලන්න== *[[ලුක්සෝර් සංහාරය]] ==සටහන්== {{Reflist}} == ආශ්‍රේයයන් == *{{cite book |last=Kleiner |first=Fred S. |title=Gardner's Art Through the Ages: The Western Perspective Volume I |year=2006 |publisher=Cengage Learning |location=Victoria |isbn=0495573604 |page=56 |edition=12th |ref=harv}} *{{cite book |last=Strudwick |first=Nigel |title=Thebes in Egypt: A Guide to the Tombs and Temples of Ancient Luxor |year=1999 |publisher=Cornell Univ. Press |location=Ithaca, NY |isbn=0-8014-3693-1 |edition=1. publ. |last2=Strudwick |first2= Helen | ref = harv}} *{{cite book | last = Trachtenberg | first = Marvin | first2 = Isabelle | last2= Hyman | title = Architecture, from Prehistory to Postmodernity | publisher = Prentice-Hall Inc. | year = 2003| location = Italy | isbn =978-0-8109-0607-5 | ref = harv}} *{{cite book | last = Wilkinson | first = Richard | title = The Complete Temples of Ancient Egypt | publisher = Thames and Hudson. | year = 2000 | location = United Kingdom | isbn =0-500-05100-3 | ref = harv}} ==බාහිර සබැඳි== {{sisterlinks|d=Q660692|c=category:Temple of Hatshepsut|wikt=no|q=no|n=no|s=no|v=no|voy=Luxor|b=no|m=no|mw=no|species=no}} *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/82622/rec/1 හ්ටෂෙප්සුට්: රැජිනක සිට පාරාවෝ දක්වා], මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශන නාමාවලියක් (මාර්ගස්ථව සම්පූර්ණයෙන් PDF ලෙස ලබාගත හැක), මෙහි හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානය පිළිබඳ දෑ ඇත (සුචිය බලන්න) *[http://www.imagesjourney.com/Main.aspx?Category=52 හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානය නිදහස් ඉහළ විභේදනයෙන් යුත් පින්තූර] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316014152/http://imagesjourney.com/Main.aspx?Category=52 |date=2016-03-16 }} *[http://www.ancient-egypt-online.com/temple-of-hatshepsut.html#illustration හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානයේ සැලැස්මේ සිතුවම්] *[http://templeofhatshepsut.uw.edu.pl/en ඩේර් එල්-බහරිහි හට්ෂෙප්සුට් දේවස්ථානයේ කාර්යයේ නියුතු පෝලන්ත-ඊජිප්තු මෙහෙයුම්] [[Category:ක්‍රි.පූ. 15වන සියවසේ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ]] [[Category:ලුක්සෝර්]] [[Category:තීබානු සුසානභූමිය]] [[Category:ලුක්සෝර් දිස්ත්‍රික්කයේ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ]] [[Category:ඊජිප්තුවේ දේවස්ථාන]] [[Category:හට්ෂෙප්සුට්]] br1k3w2vg31pp31w35fr5rjmmmr984x හේමා මාලිනී 0 75865 794476 788543 2026-06-20T15:32:29Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794476 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි |name = හේමා මාලිනී |office = [[පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජික, ලෝක් සභා]] |honorific-suffix = [[පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජික|පාම]] |image = Hema malini bhungama1.jpg |caption = |predecessor = [[ජයන්ත් චෞධරි]] |successor = |party = [[භාරතීය ජනතා පක්ෂය]] |birth_name = හේමා මාලිනී ආර්. චක්‍රවර්තී |birth_date = {{Birth date and age|1948|10|16|df=y}}<ref name=birth>{{cite web|url=http://in.rediff.com/movies/2003/oct/16sd1.htm |title=rediff.com: A dream called Hema Malini |publisher=Rediff.com |date=16 October 1958 |accessdate=14 June 2011}}</ref> |birth_place = [[අම්මන්කුඩි (ඔරාතනාඩු)|අම්මන්කුඩි]], [[තිරුචිරපල්ලි දිස්ත්‍රික්කය]], [[මදුරාසි ජනපදය]], ඉන්දියාව |nationality = [[ඉන්දියාව|ඉන්දියානු]] |spouse = {{marriage|[[ධර්මේන්ද්‍ර]]|1979}} |children = [[ඊෂා දියොල්]]<br />අහානා දියොල් |occupation = {{hlist|නිළියක|නිෂ්පාදකවරියක|දේශපාලනඥවරියක}} |awards = [[පද්ම ශ්‍රී]] (2000) |term_start = 16 මැයි 2014 }} '''හේමා මාලිනී''' ("හේමා මාලිනී චක්‍රවර්ති") (උපත 16 ඔක්තෝබර් 1948, [[අම්මන්කුඩි (ඔරාතනාඩු)|අම්මන්කුඩි]], [[තමිල් නාඩු]], ඉන්දියාව) යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ ඉන්දියානු නිළියක, අධ්‍යක්ෂකවරියක, නිෂ්පාදිකාවක, නර්තන ශිල්පිනියක සහ දේශපාලනඥවරියකි.<ref>[http://www.cinemanewstoday.com/hemaji-hemamalini-ever-dream-girl-turned-65/|title=Hemaji ''Hemamalini, ever dream girl turned 65.''] cinemanewstoday.com.</ref> 1963දී ඇය සිය රංගන දිවිය ඇරඹූයේ දෙමළ චිත්‍රපටයක් වූ "ඉදු සතියම්" හි නර්තන ශිල්පිනියකගේ සහාය චරිතයක් නිරූපණය කරමිනි. මාලිනී පළමුවරට ප්‍රධාන චරිතයක් නිරූපණය කළේ ''[[සප්නෝ කා සෞදගර්]]'' (1968) තුළ වන අතර, ඇය [[බොලිවුඩ්]] චිත්‍රපට ගණනාවක ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කොට ඇත. ඉන් බොහෝ චිත්‍රපටවල ඇය ප්‍රධාන චරිත නිරූපණයෙහි යෙදුණේ ඇගේ සැමියා වූ [[ධර්මේන්ද්‍ර]] සමග හෝ [[රාජේෂ් ඛන්නා]] සහ [[දේව් ආනන්ද්]] යන නළුවන් සමග ය.<ref name="Rediff 2003">[http://in.rediff.com/movies/2003/oct/16sd4.htm ''A dream called Hema Malini.''] Rediff.com. Accessed 24 September 2009.</ref> මුලින් මාලිනීව ප්‍රවර්ධනය කරන ලද්දේ "සිහින යුවතිය"ක ලෙස වන අතර, 1977දී, [[ඩ්‍රීම් ගර්ල් (1977 චිත්‍රපටය)|එම නාමයම ඇති චිත්‍රපටයක]] ඇය ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළා ය.<ref name="Rediff 2003"/> නර්තන දායකත්වයන්ට අමතරව ඇය ප්‍රහසව මෙන්ම නාට්‍යමය චරිත ද නිරූපණය කොට තිබේ.<ref name="b'wooddiva"/><ref name="top actresses">[http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress ''Top Actresses.'' Box Office India. Accessed 8 January 2008.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017104803/http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress |date=17 October 2013 }}</ref><ref>[http://www.hindu.com/fr/2009/05/01/stories/2009050151260600.htm ''Friday Review Chennai / Tribute : Bollywood's macho man bids goodbye.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506081216/http://www.hindu.com/fr/2009/05/01/stories/2009050151260600.htm |date=2009-05-06 }} ''The Hindu'' 1 May 2009 Accessed 14 June 2011.</ref><ref>[http://www.ibosnetwork.com/asp/topactors.asp?isactress=true ''Top Box Office Draws of Indian Cinema.'']{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} IBOS. Accessed 24 September 2009.</ref> ඇය චිත්‍රපට 150කට අධික සංඛ්‍යාවක පෙනී සිට ඇත.<ref name="top actresses"/> සිය රංගන දිවිය තුළ මාලිනී [[හොඳම නිළිය සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]]ට එකොළොස් වරක් නිර්දේශ වූ අතර, 1972දී එම සම්මානය දිනා ගැනීමට සමත් වූවා ය. 2000දී මාලිනී විසින් [[දිවියේ එක්වරක් පමණක් පිදෙන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]] හිමි කරගත් අතර, [[ඉන්දියානු රජ‍ය]] විසින් පිරිනමන සිව්වන ඉහළම ජනතා ගෞරවය වන [[පද්ම ශ්‍රී]] සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබුවා ය.<ref name=padma>[http://www.hindu.com/2000/01/27/stories/02270005.htm ''Padma Vibhushan, Padma Bhushan, Padma Shri awardees.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414041137/http://www.hindu.com/2000/01/27/stories/02270005.htm |date=2010-04-14 }} ''The Hindu'' 27 January 2000 Accessed 14 June 2011.</ref> 2012දී, [[ඉන්දියානු සිනමාව]]ට දැක්වූ දායකත්වය අගයනු වස් ඇයට [[ශ්‍රීමත් පාදම්පාත් සිංහානියා විශ්වවිද්‍යාලය]] විසින් [[ගෞරව ආචාර්ය උපාධිය]]ක් පිරිනමන ලදී.<ref name="Subhash K Jha">[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Here-comes-Dr-Hema-Malini/articleshow/16640990.cms ''Here comes Dr. Hema Malini!''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017183202/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Here-comes-Dr-Hema-Malini/articleshow/16640990.cms |date=17 October 2012 }} ''[[ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා|The Times of India]]'' 2 October 2012. Accessed 2 October 2012.</ref> මාලිනී [[ඉන්දියාවේ ජාතික චිත්‍රපට සංවර්ධන සංස්ථාව|ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ]] සභාපති ධුරය ද උසුලා ඇත. 2006දී, මාලිනීහට දිල්ලියේ [[භජන් සෝපොරි]] වෙතින් සංගීත සහ අභිවාහ්‍ය කලා පිළිබඳ සෝපොරි ඇකඩමියේ (සාමාපා) විතස්ත සම්මානය පිරිනැමුණේ ඉන්දියානු සංස්කෘතිය සහ නර්තනය වෙනුවෙන් ඇය සිදුකළ දායකත්ය වෙනුවෙනි. 2013දී, ඉන්දියානු සිනමාව වෙනුවෙන් ඇය දැක්වූ දායකත්වය උදෙසා ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශ් රජය විසින් ඇයට [[NTR ජාතික සම්මානය]] පරිනමන ලදී.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|first=Special|last=Correspondent|publisher=}}</ref> 2003 සිට 2009 දක්වා, මාලිනී පාර්ලිමේන්තුවේ උත්තර මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ [[රාජ්‍ය සභා]] සඳහා [[භාරතීය ජනතා පක්ෂය|භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ]] අපේක්ෂිකාවක ලෙස තරගවැදුණා ය.<ref name=PIB>[http://164.100.24.167:8080/members/website/Mainweb.asp?mpcode=1922 Smt. ''Hema Malini, Member of Parliament (Rajya Sabha)- Bio Data''] Press Information Bureau of India. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080622125207/http://164.100.24.167:8080/members/website/Mainweb.asp?mpcode=1922 |date=22 June 2008}}</ref> 2014දී, මාලිනී [[ලෝක් සභා]] සඳහා තේරී පත්වූවා ය. මාලිනී පුණ්‍යාධාර සහ සමාජ සේවා කටයුතු සඳහා ද දායක වී ඇත. මේ වනවිට මාලිනී [[ක්‍රිෂ්ණා විඥානය සඳහා අන්තර්ජාතික සංගමය|ක්‍රිෂ්ණා විඥානය සඳහා අන්තර්ජාතික සංගමයේ]] (ISKCON) ජීවිතාන්තය දක්වා සාමාජිකාවක ද වේ. ඇගේ රංගන දිවිය තුළ ඉහළම සහ සාර්ථකම නිළිය වූයේ ද ඇයයි. ඇගේ රංගන සහ නර්තන කුසලතාව විචාරක පැසසුමට ලක්ව ඇත. == මුල්කාලීන දිවිය සහ පවුල == මාලිනී උපත ලැබූයේ [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] පවුලක තෙවන දරුවා ලෙසයි. ඇගේ මව චිත්‍රපට නිෂ්පාදිකාවක වූ ජය ලක්ෂ්මී චක්‍රවර්තී වූ අතර, ඇගේ පියා වී. එස්. ආර්. චක්‍රවර්තී‍ විය.<ref>{{cite web|title=My dad opposed my marriage: Hema|url=http://www.ibnlive.com/news/india/my-dad-opposed-my-marriage-hema-259863.html|publisher=IBNLive.com|accessdate=21 February 2016}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?ei=8prkUKTKLIK8rAesv4GQBA&id=8L8aAQAAIAAJ&dq=hema+malini+iyengar&q=iyengar#search_anchor ''Hema Malini.''] Living Media International Limited 2004 p23.</ref> මාලිනී [[චෙන්නායි]]හි ආන්ධ්‍රා මහිලා සභා වෙත ඇතුළත් වූ අතර, ඇගේ ප්‍රියතම විෂය වූයේ ඉතිහාසයයි.<ref name=telegraph1>[http://www.telegraphindia.com/1110629/jsp/telekids/story_14171108.jsp ''My Fun Days.''] Telegraph India 29 June 2011. Accessed 6 July 2011.</ref> මාලිනී DTEA මන්දිර් මාර්ග්හි අධ්‍යාපනය හදාළ අතර, 12වන පන්තියෙන් පසු ඇය රංගන වෘත්තියට ඇතුළත් වූවා ය.<ref name=rajyasabha>[http://india.gov.in/govt/rajyasabhampbiodata.php?mpcode=1922 ''Detailed Profile, Smt. Hema Malini, Members of Parliament (Rajya Sabha), Who's Who, Government: National Portal of India.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201012024511/https://www.india.gov.in/ |date=2020-10-12 }} India.gov.in Accessed 6 July 2011.</ref> [[ධර්මේන්ද්‍ර]] සමග රඟපෑ මාලිනීගේ පළමු චිත්‍රපට වූයේ ''[[ෂරාෆත්]]'' (1970) ය.<ref>[http://www.indianexpress.com/pictureStory.php?galId=1101&pg=4&view=4 "Dharmendra, Action King: Personal life.''] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130126142727/http://www.indianexpress.com/pictureStory.php?galId=1101&pg=4&view=4 |date=2013-01-26 }} The Indian Express. Accessed 2 July 2011.</ref> 1979දී ඔවුහු විවාහ වූහ.<ref name="newindianexpress">{{cite news|title=Hema Malini Drives into Mathura Nagari|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Hema-Malini-Drives-into-Mathura-Nagari/2014/04/02/article2144667.ece|accessdate=18 June 2016|publisher=[[නිව් ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්|New Indian Express]]|date=2 April 2014|archive-date=8 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808202922/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Hema-Malini-Drives-into-Mathura-Nagari/2014/04/02/article2144667.ece|url-status=dead}}</ref><ref name="dnaindia">{{cite news|title=From Hema Malini-Dharmendra, Rekha-Vinod Mehra to Aamir Khan-Reena: Bollywood's most controversial and secret marriages|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-from-hema-malini-dharmendra-rekha-vinod-mehra-to-aamir-khan-reena-bollywoods-most-controversial-and-secret-marriages-1944902|accessdate=18 June 2016|publisher=[[ඩේලි නිව්ස් ඇන්ඩ් ඇනලයිසිස්|Daily News and Analysis]]|date=3 January 2014}}</ref> ඒ වනවිටත් විවාහකයකුව සිටි ධර්මේන්ද්‍ර හට දරුවන් ‍සිටි අතර, ඉන් දෙදෙනකු වූයේ [[බොලිවුඩ්]] නළුවන් වන [[සනී දියොල්]] සහ [[බොබී දියොල්]] ය. මාලිනී [[ඉස්ලාම්|ඉස්ලාමය]] වැළඳගත් අතර<ref name="newindianexpress"/><ref name="dnaindia"/><ref>{{cite news|title=Hema Malini concealed her educational qualification, conversion to Islam in affidavit: AAP|url=http://www.indiatvnews.com/news/india/hema-malini-concealed-her-educational-qualification-conversion--35600.html|accessdate=18 June 2016|publisher=[[ඉන්ඩියා ටීවී|India TV]]|date=18 April 2014|archive-date=25 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625105456/http://www.indiatvnews.com/news/india/hema-malini-concealed-her-educational-qualification-conversion--35600.html|url-status=dead}}</ref><ref name="JerryPinto">{{cite book|last1=Pinto|first1=Jerry|title=Helen: The Life and Times of an H-bomb|isbn=9780143031246|page=9|url=https://books.google.co.in/books?id=Ng_vVIcq5yQC&pg=PA9&dq=%22Hema+Malini%22+Dharmendra+convert+OR+islam+OR+hindu&hl=en&sa=X&ei=zhnMU53oHZaeyASMgYGwBg&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Hema%20Malini%22%20Dharmendra%20convert%20OR%20islam%20OR%20hindu&f=false}}</ref> ධර්මේන්ද්‍ර හා විවාහ විය. ඔවුනට දරුවන් දෙදෙනකු ද වේ. ඔවුන් නම් බොලිවුඩ් නිළියක වන [[ඊෂා දියොල්]] (1981 දී උපන්)<ref>Times of India 30/6/12</ref> සහ සහාය අධ්‍යක්ෂකවරියක වන අහානා දියොල් ය.<ref>Joshi T. [http://www.mid-day.com/entertainment/2009/may/260509-Guzaarish-Ahana-Deol-VJ-Aditya-Aishwarya-Hrithik-Roshan.htm ''Ahana Deol and boyfriend VJ Aditya working together in Guzaarish.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202192833/http://www.mid-day.com/entertainment/2009/may/260509-Guzaarish-Ahana-Deol-VJ-Aditya-Aishwarya-Hrithik-Roshan.htm |date=2012-02-02 }} Mid-day.com 26 May 2009 Accessed 6 July 2011.</ref><ref>[http://www.hindu.com/mp/2009/10/10/stories/2009101050230200.htm ''Metro Plus Mangalore, Cinema : Sister act!''] ''The Hindu'' 10 October 2009 Accessed 6 July 2011.</ref><ref>[http://www.telegraphindia.com/1110303/jsp/entertainment/story_13658720.jsp ''Next in line.''] The Telegraph, Kolkota. 3 March 2011. Accessed 6 July 2011.</ref> ''[[ෆූල් ඕර් කාන්ටේ]]'' (1991), ''[[රෝජා]]'' (1992) සහ ''[[අන්නයියා (1993 චිත්‍රපටය)|අන්නයියා]]'' (1993).යන චිත්‍රපටවල ප්‍රධාන නිළිය ලෙස කටයුතු කළ [[මධූ]] ඥාතීත්වයෙන් මාලිනීගේ ලේලියකි.<ref>[http://www.screenindia.com/old/20020426/fcover.html ''Hits and misses.''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022114050/http://www.screenindia.com/old/20020426/fcover.html |date=22 October 2008 }} Screenindia.com Accessed 24 September 2009</ref> ==චිත්‍රපට වෘත්තිය== === 1960-1970 මුල්කාලීන කෘති === මාලිනී ''ඉදු සතියම්'' (1963) චිත්‍රපටයේ සහාය රංගනයෙහි නිරත වූ අතර, ''[[පාණ්ඩව වනවාසම්]]'' (1965) චිත්‍රපටයේ නාට්‍යාංගනාවකගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. 1968 ''[[සප්නෝ කා සෞදගර්]]'' චිත්‍රපටයේ මාලිනී සහ [[රාජ් කපූර්]] විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන ලදී<ref name=dgirl>[http://www.rediff.com/entertai/2002/oct/25dinesh.htm ''Hema Malini: Bollywood's dreamgirl.''] Rediff.com 25 October 2002. Accessed 1 July 2011</ref> මෙය "බොලිවුඩ් සිහින යුවතියක" ලෙස ඇගේ ප්‍රවර්ධනයේ ආරම්භයයි.<ref name=dgirl/> ===1970-1978 ප්‍රමුඛත්වයට පත්වීම සහ සාර්ථකත්වය === ''[[ජොනී මේරා නාම්]]'' (1970) චිත්‍රපටයේ මාලිනී විසින් ප්‍රධාන චරිතයක් නිරූපණය කරන ලදී. අනතුරුව ඇය අභියෝගාත්මක චරිත රැසක්ම නිරූපණය කළා ය. මෙයට උදාහරණ ලෙස ''[[අන්දාස් (1971 චිත්‍රපටය)|අන්දාස්]]'' (1971) චිත්‍රපටයේ තරුණ වැන්දඹුවගේ චරිතය සහ ''[[ලාල් පට්ඨර්]]'' (1971) චිත්‍රපටයේ දිළිඳු ස්ත්‍රියගේ චරිතය දැක්විය හැක.<ref name=dgirl/> 1972දී, මාලිනී, [[ධර්මේන්ද්‍ර]] සහ [[සංජීව් කුමාර් (නළුවා)|සංජීව් කුමාර්]] යන නළුවන් සමග ''[[සීතා ඕර් ගීතා]]'' චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නි‍රූපණය කළා ය.<ref name=seeta>[http://movies.rediff.com/slide-show/2009/may/25/slide-show-1-revisiting-seeta-aur-geeta.htm ''Revisiting Seeta Aur Geeta.''] Rediff.com 25 May 2009 Accessed July 2011</ref> මෙම චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් මාලිනී [[ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නිළිය]] සම්මානය හිමි කරගත්තා ය.<ref name=firstff>[https://web.archive.org/web/20130906184702/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/366872.cms ''The Winners – 1972– The 51st Filmfare Awards.''] ''The Times of India.'' 14 June 2011.</ref> රංගන ක්ෂේත්‍රයට පිවිස වසර හතරකින්, මාලිනී බොලිවුඩයේ ප්‍රධාන නිළියක සහ සම්භාව්‍ය නර්තන ශිල්පිනියක ලෙස ස්වකීය නාමයක් ගොඩනගා ගත්තා ය.<ref name="b'wooddiva">[http://www.hindu.com/mp/2010/12/03/stories/2010120351811100.htm ''Abhinetri (1970)''] ''The Hindu'' 3 December 2010. Accessed 30 June 2011.</ref><ref name=paktribune>[http://www.paktribune.com/news/print.php?id=172750 ''Biography reveals dream girl's love affairs.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224030639/http://www.paktribune.com/news/print.php?id=172750 |date=2012-02-24 }} Paktribune.com Accessed 1 July 2011.</ref><ref name=valour>[http://www.hindu.com/fr/2011/03/25/stories/2011032550140300.htm ''Goddess of valour.''] ''The Hindu'' 25 March 2011. Accessed 30 June 2011.</ref> 1970 දශකයේ මාලිනීගේ චිත්‍රපට අතර ''[[සන්‍යාසි (1975 චිත්‍රපටය)|සන්‍යාසි]]'' (1975), ''[[ධර්මාත්ම]]'', ''[[ප්‍රතිග්‍යා (1975 චිත්‍රපටය)|ප්‍රතිග්‍යා]]'' (1975) වැනි චිත්‍රපට ප්‍රමුඛ ය. ''[[ෂෝලේ]]'' (1975) චිත්‍රපටයෙහි මාලිනී විසින් බසන්ති නැමැති කටකාර තරුණියකගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලදී.<ref name="dgirl" /> මෙම යුගයේ අනෙකුත් නිර්මාණ අතරට ''[[ත්‍රිශූල් (චිත්‍රපටය)|ත්‍රිශූල්]]'', ''[[ජෝෂිලා]]'', ''[[ඛූෂ්බූ (1975 චිත්‍රපටය)|ඛුෂ්බූ]]'' (1975), ''කිනාරා'' (1977) සහ ''[[මීරා (1979 චිත්‍රපටය)|මීරා]]'' (1979) වැනි චිත්‍රපට අයත් වේ. මාලිනී, ධර්මේන්ද්‍ර සමග චිත්‍රපට 28කට රංගනයෙන් දායක වී ඇත. මේ අතරට ''[[ෂරාෆත්]]'', ''[[තුම් හසීන් මේන් ජවාන්]]'', ''[[නායා සමානා (1971 චිත්‍රපටය)|නායා සමානා]]'', ''[[රාජා ජානි]]'', ''[[සීතා ඕර් ගීතා]]'' , ''[[පට්ඨාර් ඕර් පායල්]]'', ''[[දෝස්ත් (1974 චිත්‍රපටය)|දෝස්ත්]]'' (1974), ෂෝලේ (1975), ''[[චරස්]]'', ''[[ජුග්නු]]'', ''[[අසාද් (1978 චිත්‍රපටය)|අසාද්]]'' (1978) සහ ''[[දිල්ලාගි (1978 චිත්‍රපටය)|දිල්ලාගි]]'' (1978) වැනි චිත්‍රපට අයත් ය. === 1980- 1990 ආර්ථික සාර්ථකත්වය === විවාහයෙන් පසුව චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කෙරෙහි යොමුවූ මාලිනී ''[[ක්‍රාන්ති]]'', ''[[නසීබ් (1981 චිත්‍රපටය)|නසීබ්]]'' (1981), ''[[සත්තේ පේ සත්තා]]'', ''[[රාජ්පුත්]]'', සහ ''[[ඒක් නේ පහේලි]]'' (1984) යන චිත්‍රපට නිර්මාණය කළා ය.<ref>Pawar Y. [http://www.dnaindia.com/mumbai/report-kamal-haasan-and-rajinikanth-s-guru-k-balachander-passes-away-2046580 ''Kamal Haasan and Rajinikanth’s guru K Balachander passes away.''] DNA 21 June 2012 Accessed 27 December 2014.</ref> [[රාජේෂ් ඛන්නා]] සමග රංගනයෙහි යෙදුණු ඇය චිත්‍රපටයෙහි සම්භාව්‍ය නර්තන ශිල්පිනියකගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා පුවත්පත ඒ සම්බන්ධයෙන් පැවසූයේ චිත්‍රපට යුවළවල් අතුරින් ඉහළම යුවළක් බවයි.<ref>Purva D. [http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-21/news-interviews/32353350_1_rajesh-khanna-asha-parekh-amar-prem ''Rajesh Khanna's top five jodis.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120923193610/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-21/news-interviews/32353350_1_rajesh-khanna-asha-parekh-amar-prem |date=2012-09-23 }} The Times of India 21 June 2012 Accessed 26 June 2012</ref> ඇගේ කෘති අතරට ''[[ආන්ධි තූෆන්]]'', ''[[දුර්ගා]]'' (1985), ''[[රාම්කාලි]]'' (1985), ''[[සීතාපුර් කි ගීතා]]'' (1987), ''[[ඒක් චාදර් මේයිලි සි]]'' (1986), ''[[රිහායි (චිත්‍රපටය)|රිහායි]]'' සහ ''[[ජමේ රාජා]]'' (1990) වැනි චිත්‍රපට ද ඇතුළත් ය.<ref name=dgirl/> මෙම යුගයේ දී මාලිනී ධර්මේන්ද්‍ර සමග ''[[අලිබාබා ඕර් 40 චෝර් (1980 චිත්‍රපටය)|අලිබාබා ඕර් 40 චෝර්]]'', ''[[භගවත්]]'', ''[[සම්රාත්]]'', ''[[රෂියා සුල්තාන් (චිත්‍රපටය)|රෂියා සුල්තාන්]]'', ''[[අන්ද කනූන්]]'' (1983), සහ ''[[රාජ් තිලක් (1984 චිත්‍රපටය)|රාජ් තිලක්]]'' (1984) යන චිත්‍රපටවල චරිත නිරූපණයෙහි නියැළුණා ය. ඇය විසින් ''[[දිල් ආෂ්නා හේ]]'' චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කළ අතර, [[දිව්‍යා භාරතී|දිව්‍යා භාරති]] සහ [[ෂාරුක් ඛාන්]] විසින් එහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන ලදී. ඉන් අනතුරුව මාලිනී නර්තනය සහ රූපවාහිනී නිර්මාණ කෙරෙහි සිය අවධානය යොමු කරන්නට වූවා ය.<ref name=dgirl/> === 2000 දශකයේ විචාරක පැසසුම ලත් චරිත === වසර ගණනාවක් චිත්‍රපට ක්ෂේත්‍රයෙන් විරාමයක් ගෙන සිටීමෙන් පසු සිය නැවත ආගමනය සනිටුහන් කරමින් හේමා ''[[බාඝ්බාන් (චිත්‍රපටය)|බාඝ්බාන්]]'' (2003) චිත්‍රපටයෙන් රංගනයට පිවිසියා ය.<ref name=dgirl/> මෙහි රංගනය වෙනුවෙන් ඇය ෆිල්ම්ෆොයර් හොඳම නිළියට හිමි සම්මානය සඳහා ඇගේ නම යෝජනා විය. 2004 ''[[වීර්-සාරා]]'' චිත්‍රපටයේ ද ඇය සහාය චරිතයක් නිරූපණය කළා ය. 2011දී ඇය සිය දෙවන වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය වූ ''[[ටෙල් මී ඕ ඛුඩා]]'' අධ්‍යක්ෂණය කළා ය. මෙහි ඇය, ඇගේ සැමියා වූ [[ධර්මේන්ද්‍ර]] සහ දියණියක වූ [[ඊෂා දියොල්]] ද පෙනී සිටියා ය.<ref>{{cite web|author=Kalyani Prasad Keshri |url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2010/hema-malini-director-260710.html |title=Dream Girl &#124; Esha Deol |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=26 July 2010 |accessdate=4 December 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Hema-Malini-s-Diwali-wish-for-Tell-Me-O-Khuda/Article1-761404.aspx |title=Hema Malini's Diwali wish for Tell Me O Khuda |work=Hindustan Times |date=25 October 2011 |accessdate=4 December 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111128035604/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Hema-Malini-s-Diwali-wish-for-Tell-Me-O-Khuda/Article1-761404.aspx |archivedate=28 November 2011 |df=dmy-all }}</ref> ==දේශපාලන වෘත්තිය== 1999දී, මාලිනී [[භාරතීය ජනතා පක්ෂය|භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ]] (BJP) අපේක්ෂකයකු වූ හිටපු බොලිවුඩ් නළුවකු වූ [[විනෝද් ඛන්නා]]ට සහයෝගය පල කරමින් මැතිවරණ ව්‍යාපාරය හා සම්බන්ධ වූවා ය. ඛන්නා [[පන්ජාබ්, ඉන්දියාව|පන්ජාබයේ]] [[ගුර්දාස්පූර් (ලෝක් සභා ඡන්ද කොට්ඨාසය)|ගුර්දාස්පූර්]] ඡන්ද කොට්ඨාසයෙන් [[ලෝක් සභා මැතිවරණය]]ට සහභාගී විය. 2004 පෙබරවාරි මස මාලිනී නිල වශයෙන් BJP පක්ෂය සමග සම්බන්ධ වූවා ය.<ref name=BJP>[http://www.hindu.com/2004/02/20/stories/2004022007841100.htm ''Hema Malini joins BJP.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040403235216/http://www.hindu.com/2004/02/20/stories/2004022007841100.htm |date=2004-04-03 }} ''The Hindu'' 20 February 2004 Accessed 14 June 2011.</ref> 2003 සිට 2009 දක්වා ඇය උත්තර මන්තී මණ්ඩලයේ හෙවත් [[රාජ්‍ය සභා]]වේ [[පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජික#ඉන්දියාව|පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකාවක]] (MP) ලෙස කටයුතු කළා යත ඇයව නිර්දේශ කරන ලද්දේ එවකට ඉන්දියානු ජනපති වූ [[ඒ. පී. ජේ. අබ්දුල් කලාම්|ආචාර්ය ඒ. පී ජේ. අබ්දුල් කලාම්]] විසිනි. 2010 මාර්තු මස, මාලිනී BJP පක්ෂයේ සාමාන්‍ය ලේකම් පදවියට පත්කෙරුණු අතර, 2011 පෙබරවාරි මස [[අනන්ත් කුමාර්]] විසින් ඇයව පක්ෂයේ සාමාන්‍ය ලේකම් පදවිය නිර්දේශ කරන ලදී.<ref name=secretary>[http://www.hindu.com/2011/02/19/stories/2011021966281000.htm ''Karnataka News : BJP picks Hema Malini for RS.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226095251/http://www.hindu.com/2011/02/19/stories/2011021966281000.htm |date=2011-02-26 }} ''The Hindu'' 19 February 2011 Accessed 14 June 2011.</ref> 2014 මහමැතිවරණයේ දී මාලිනී, [[මථුරා (ලෝක් සභා ඡන්ද කොට්ඨාසය)|මථුරා]] අපේක්ෂක [[ජයන්ත් චෞධරි]]ව (RLD) වැඩි ඡන්ද 3,30,743 කින් පරාජය කිරීමට සමත්වූවා ය.<ref>[http://zeenews.india.com/news/general-elections-2014/hema-malini-makes-dream-debut-in-mathura_932712.html ''Hema Malini makes dream debut in Mathura.''] Zeenews 2014.</ref><ref>[http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS2417.htm?ac=17 ''Constituency wise.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140529230845/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS2417.htm?ac=17 |date=2014-05-29 }} ECI results.</ref> අනතුරුව මාලිනී ලෝක් සභාවට තේරී පත් විය.<ref name=BJP/><ref name=secretary/> ==සමාජ ගැටලුවල දී දායකත්වය== මාලිනී [[PETA]] ඉන්ඩියා නැමැති සත්ත්ව අයිතිවාසිකම් සංවිධානයේ ආධාරකාරිණියකි. 2009දී මුම්බායි මහනගර කොමසාරිස් වෙත ලිපියක් යවමින් ඔහුගෙන් ඉල්ලා තිබුණේ මුම්බා‍යේ තදබදකාරී මාවත්වල අශ්ව රථ ධාවනය තහනම් කරන ලෙසයි.<ref>[http://zeenews.india.com/entertainment/and-more/hema-malini-campaigns-for-being-vegetarian_144166.html ''Hema Malini campaigns for being vegetarian''] Zee News 8 October 2013</ref> 2011දී, පරිසර සහ වනාන්තර සඳහා ඒකාබද්ධ අමාත්‍යවරයා වූ [[ජයිරාම් රමේෂ්]] වෙත ලිපියක් ලියමින් ඇය ඉල්ලා සිටියේ [[ගොන් පොර]] (''[[ජල්ලිකට්ටු]]'') ක්‍රීඩාව තහනම් කරන ලෙසයි.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Ban-Tamil-Nadus-jallikattu-Hema-Malini/articleshow/9102732.cms ''Ban Tamil Nadu's jallikattu: Hema Malini.''] Times of India 4 July 2011.</ref> ඇය පැවසූයේ, "ජල්ලිකට්ටු සිදුවීම් පිළිබඳ විමර්ශන දියත් කළ PETAහි මාගේ මිතුරන් වාර්තා කළේ ගවයන්ගේ නාස් වළලුවලින් තදින් අදින බවත්, ඔවුනට පහර දෙන බව හා තියුණු කෝටුවලින් තලන බවත් ය. එසේම එහාමෙහා චලනය වීමටවත් නොහැකි ලෙස ඔවුන්ව තදින් ට්‍රක් රථවලට පටවනු ලබයි".<ref>[http://ibnlive.in.com/news/hema-malini-urges-ban-on-tamil-nadus-jallikattu/164245-8-66.htm ''Hema Malini urges ban on Tamil Nadu's Jallikattu.'']{{dead link|date=March 2017}} IBN Live 1 July 2011.</ref> Malini won the title of "PETA Person of the Year".<ref>[http://www.deccanherald.com/content/212905/hema-malini-named-peta-person.html ''Hema Malini named PETA Person of the Year.''] Deccan Herald 19 December 2011.</ref> [[නිර්මාංශ පුද්ගලයා|නිර්මාංශ පුද්ගලයකු]] වන ඇය පැවසූයේ, "මාගේ ආහාර තේරීම් මේ ග්‍රහලොවට සහ සතුන්ට උපකාරී වන බව වටහා ගැනීමෙන් මා සතුටට පත්වනවා" යනුවෙනි.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Hema-Malini-stars-in-PETA-ad/articleshow/23782157.cms ''Hema Malini stars in PETA ad.''] Times of India 9 October 2013.</ref> ==වෙනත් කෘති== === නර්තනය === [[File:Hema Bharatnatyam.jpg|thumb|right|220px|ප්‍රසංගයක දී කර්තනාංගයක් ඉදිරිපත් කරන මාලිනී]] මාලිනී යනු ප්‍රවීණ [[භරතනාට්‍යම්]] නර්තන ශිල්පිනියකි. ඇගේ දියණියන් වන [[ඊෂා දියොල්]] සහ අහානා දියොල් ප්‍රවීණ [[ඕදිසි]] නර්තන ශිල්පිනියන් වේ. ඔවුන් පුණ්‍යාධාර කටයුතු වෙනුවෙන් සැකසූ ''පරම්පරා'' නම් අංගයන්හි දී මාලිනී සමග එක්ව නර්තනයෙහි යෙදේ.<ref>[http://www.hindu.com/thehindu/lf/2002/06/16/stories/2002061601530200.htm Star daughter awaits a big hit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110153122/http://www.hindu.com/thehindu/lf/2002/06/16/stories/2002061601530200.htm |date=2012-11-10 }}, ''The Hindu'' 16 June 2002 Accessed 14 June 2011.</ref><ref>[http://www.hindu.com/fr/2011/03/25/stories/2011032550140300.htm Friday review Hyderabad / Dance : Goddess of valour.] ''The Hindu'' 25 March 2011 Accessed 14 June 2011.</ref> මීට අමතරව ඇය ඇගේ දියණියන් සමග ඛජුරාහෝ නර්තන උළෙලේ දී ද සිය දක්ෂතා ප්‍රදර්ශනය කොට ඇත.<ref>[http://www.hindu.com/2011/02/03/stories/2011020367570700.htm Hema Malini mesmerises at Khajuraho Dance Festival.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110153443/http://www.hindu.com/2011/02/03/stories/2011020367570700.htm |date=2012-11-10 }} ''The Hindu'' 3 February 2011. Accessed 6 July 2011.</ref> මාලිනී [[වෙම්පාටි චින්න සත්‍යම්]] වෙතින් [[කුචිපුඩි]] නර්තනය හදාළ අතර, [[කලාමණ්ඩලම් ගුරු ගෝපාලක්‍රිෂ්ණන්]] වෙතින් [[මෝහිනියට්ටම්]] හදාළා ය. ඇය විසින් [[නරසිංහ]], [[තුලාසිදාස්]]ගේ ''[[රාම්චරිත්මානස්]]''හි [[රාම]] වැනි නර්තන අංග ගණනාවක් නිරූපණය කොට ඇත.<ref>[http://www.hindu.com/fr/2006/04/07/stories/2006040701730300.htm Friday review Hyderabad / Dance : Hema's celestial dance recital.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326064940/http://www.hindu.com/fr/2006/04/07/stories/2006040701730300.htm |date=2009-03-26 }} ''The Hindu'' 7 April 2006 Accessed 14 June 2011.</ref> 2007දී, ඇය [[මයිසෝර්|මයිසෝරයේ]] [[දුස්සෙරා]] සන්ධ්‍යාවෙහි දී, සති, [[පාර්වති|පාර්වතී]] සහ [[දුර්ගා]] වැනි චරිත රඟ දක්වා ඇත.<ref>Kumar K. [http://www.hindu.com/2007/10/22/stories/2007102261390500.htm Hema Malini presents 'Durga' to a standing ovation.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024122932/http://www.hindu.com/2007/10/22/stories/2007102261390500.htm |date=2007-10-24 }} ''The Hindu'' 22 October 2007. Accessed 6 July 2011.</ref> නාට්‍ය විහාර් කලාකේන්ද්‍ර නර්තන පාසල මාලිනීගේ හිමිකාරීත්වය යටතේ පවතියි.<ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/hema-malini-enthrals-audience/article628920.ece Hema Malini enthrals audience.] ''The Hindu'' 13 September 2010. Accessed 25 June 2016.</ref> === රූපවාහිනිය === මාලිනී විසින් [[පනීත් ඉසාර්]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ ''ජායි මාතා කි'' (2000) නම් රූපවාහිනී කතාමාලාවේ චරිත නිරූපණය කොට තිබේ. මෙහි ඇය [[දුර්ගා]] දෙවඟනගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030330/spectrum/tv.htm ''Godly choices.''] The Sunday Tribune 30 March 2003. Accessed 10 January 2012.</ref> [[සහරා වන්]] නාළිකාවෙන් විකාශය වූ ''[[කාමිනි දාමිනි]]'' නැමැති රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ඇය විසින් නිවුන් සොයුරියන් දෙපළකගේ චරිත නිරූපණය කරන ලදී. මාලිනී විසින්ම අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''නූපුර්'' කතාමාලාවේ ඇය [[භරතනාට්‍යම්]] නළඟනකගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය.<ref name=dgirl/> === නිෂ්පාදනය සහ ප්‍රවර්ධන කෘති=== මාලිනී විසින් ''[[නිව් වුමන් (සඟරාව)|New Woman]]'' නැමැති හින්දි කාන්තා සඟරාවේ සංස්කාරක ධුරය උසුලයි.<ref>[http://www.writing-world.com/international/india.shtml ''India as a writer's market.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617025255/http://www.writing-world.com/international/india.shtml |date=2011-06-17 }} Writing-world.com Accessed 1 July 2011.</ref><ref>[http://www.rediff.com/money/2004/feb/20quiz.htm Which business family owns Outlook?] Rediff.com 1 July 2011.</ref> 2000දී වසර තුනක කාලයක් සඳහා [[ඉන්දියාවේ ජාතික චිත්‍රපට සංවර්ධන සංස්ථාව|ජාතික චිත්‍රපට සංවර්ධන සංස්ථාවේ]] ප්‍රථම සභාපතිනිය ලෙස මාලිනී පත්වූවා ය.<ref name=rajyasabha/><ref>[http://www.rrtd.nic.in/med-up1oct2k.html ''Are You surprised?''] Rrtd.nic.in 15 October 2000. Accessed 6 July 2011.</ref> 2007දී, ඛනිජ ජල පිරිපහදු පද්ධතියක නිෂ්පාදකයින් වූ [[කෙන්ට් ආර්ඕ සිස්ටම්ස්|කෙන්ට් RO සිස්ටම්ස්]] සමග ප්‍රවර්ධන ගිවිසුමකට මාලිනී එළැඹියා ය.<ref>[http://www.hindu.com/2009/02/20/stories/2009022060712000.htm Business : Kent RO aims to consolidate market position.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090223181332/http://www.hindu.com/2009/02/20/stories/2009022060712000.htm |date=2009-02-23 }} ''The Hindu'' 20 February 2009. Accessed 6 July 2011.</ref> මීට අමතරව මාලිනී [[චෙන්නායි]]හි විලාසිතා ප්‍රදර්ශනාගාරයක් වූ [[පෝතයිස්]] වෙනුවෙන් සන්නාම තානාපතිනියක ලෙස කටයුතු කොට ඇත.<ref>[http://www.hindu.com/2010/12/31/stories/2010123153810500.htm Tamil Nadu / Chennai News : Prizes distributed to winners of 'Pothys Pattu Parisu'.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104070651/http://hindu.com/2010/12/31/stories/2010123153810500.htm |date=2011-01-04 }} ''The Hindu'' 31 December 2010. Accessed 6 July 2011.</ref> == නිර්මාණ දායකත්වය == {{Main|හේමා මාලිනී නිර්මාණ දායකත්වය}} ==මේවාත් බලන්න== * [[හේමා මාලිනී ලද සම්මාන සහ නිර්දේශ ලැයිස්තුව]] * [[ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියන් ලැයිස්තුව]] ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist|30em}} ==වැඩිදුර කියවීමට== * {{cite book|author=Bhawana Somaaya|authorlink=භාවනා සෝමයියා|title=Hema Malini: The Authorized Biography|url=https://books.google.com/books?id=jhoIGQAACAAJ|year=2007|publisher=Lotus Collection|isbn=978-81-7436-467-8}} * {{cite news|title=Hema Malini: Bollywood's Dreamgirl |url=http://www.rediff.com/entertai/2002/oct/25dinesh.htm|work=Rediff |first=Dinesh |last=Raheja |accessdate=15 June 2011}} ==බාහිර සබැඳි== {{commons category|හේමා මාලිනී}} {{wikiquote}} * {{IMDb name|id=0004564|name=හේමා මාලිනී}} {{Padma Shri Awards}} {{FilmfareBestActressAward}} {{FilmfareLifetimeAchievementAward}} {{16th LS members from Uttar Pradesh}} {{Bharatiya Janata Party|state=collapsed}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:මාලිනී, හේමා}} [[Category:1948 උපත්]] [[Category:ජීවත්වන්නෝ]] [[Category:තන්ජාවුර් දිස්ත්‍රික්කයේ ජනයා]] [[Category:ඉන්දියානු නර්තන ශිල්පිනියන්]] [[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියන්]] [[Category:නන්දි සම්මාන ජයග්‍රාහකයින්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ]] [[Category:හින්දි සිනමාවේ නිළියන්]] [[Category:හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරුන්]] [[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිෂ්පාදිකාවන්]] [[Category:කලාව තුළ පද්ම ශ්‍රී ලාභීන්]] [[ප්‍රවර්ගය:දෙමළ සිනමාවේ නිළියෝ]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ්හි භාරතීය ජනතා පක්ෂ දේශපාලනඥයින්]] [[Category:රාජ්‍ය සභාහි නිර්දේශිත සාමාජිකයින්]] [[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරියන්]] [[Category:ඉන්දියානු නළු-දේශපාලනඥයින්]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ්හි රාජ්‍ය සභා සාමාජිකයින්]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ්හි ලෝක් සභා සාමාජිකයින්]] [[Category:16වන ලෝක් සභා සාමාජිකයින්]] [[Category:20වන සියවසේ ඉන්දියානු නිළියන්]] [[ප්‍රවර්ගය:21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නිළියෝ]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ් දේශපාලනයේ ස්ත්‍රීන්]] [[Category:20වන සියවසේ ඉන්දියානු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරුන්]] [[Category:තමිල් නාඩුවේ නර්තන ශිල්පීන්]] [[Category:21වන සියවසේ ඉන්දියානු දේශපාලනඥවරියන්]] [[Category:20වන සියවසේ දේශපාලනඥවරියන්]] [[Category:ලෝක් සභාහි සාමාජිකාවන්]] jbjfe54oxz6gsqjxojzelix20b6dwgz ප්‍රවර්ගය:හින්දි චිත්‍රපට ගීත 14 89816 794498 787238 2026-06-20T17:29:47Z Οἶδα 76576 "ෆිල්මි" (Filmi) යන පදය ඉන්දීය සිනමාව සඳහා රචිත සංගීතයට අදාළ නොවේ. සාමාන්‍යයෙන් සංගීත ශෛලියක් ලෙස බොලිවුඩ් Bollywood චිත්‍රපටවල සංගීතය "ෆිල්මි" ලෙස හැඳින්වේ. මෙම දෝෂය ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවෙන් Wikipedia පිටපත් කරගෙන ඇත. 794498 wikitext text/x-wiki {{cat see also|හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත}} :''මෙම ප්‍රවර්ගය [[බොලිවුඩ්|බොලිවුඩය]] තුළ හෝ ඉන් පිටත නිර්මාණය වූ [[හින්දි චිත්‍රපට]]ව්ල අන්තර්ගත ගීත පිළිබඳ වේ''. {{CatAutoTOC}} [[Category:බොලිවුඩ්]] [[Category:හින්දි ගීත|ච]] [[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට ගීත]] e8dlpo0wg29y3mndoeob98a18tgrbp8 794516 794498 2026-06-21T03:44:14Z Lee 85 [[Special:Contributions/Οἶδα|Οἶδα]] ([[User talk:Οἶδα|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන් [[User:Lee|Lee]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි 787238 wikitext text/x-wiki {{cat see also|හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත}} :''මෙම ප්‍රවර්ගය [[බොලිවුඩ්|බොලිවුඩය]] තුළ හෝ ඉන් පිටත නිර්මාණය වූ [[හින්දි චිත්‍රපට]]ව්ල අන්තර්ගත ගීත පිළිබඳ වේ''. {{CatAutoTOC}} [[Category:බොලිවුඩ්]] [[Category:හින්දි ගීත|ච]] [[Category:ෆිල්මි]] [[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට ගීත]] ddrm1uzbizq1ebtj4seuzop9m5uwcas සතර දළදා වහන්සේලා(දාඨා ධාතූන් වහන්සේලා) 0 96848 794450 783452 2026-06-20T14:37:10Z Yasasuru 23090 /* වම් උඩු දළදා වහන්සේ(ගාන්ධාර දළදා වහන්සේ) */ 794450 wikitext text/x-wiki [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] රදනක දත් සතර "'''සතර දළදා'''" යනුවෙන් හැඳින්වේ.පාලියෙන් රදනක දත්වලට "දාඨා" යනුවෙන් කියනු ලැබේ. සතර දළදා වහන්සේලා ද නොවිසිරුණු ධාතු කොටස(නොභින්න ධාතූන් වහන්සේල) අතරට අයත් වේ. මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව මේ ලෝකයේ ඇත්තේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදා වහන්සේලා 4 නමක් පමණි. එම දාඨා ධාතූන් වහන්සේල සතර නම්,{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=34}} *උඩු වම් දළදා වහන්සේ *යටි වම් දළදා වහන්සේ *උඩු දකුණු දළදා වහන්සේ *යටි දකුණු දළදා වහන්සේ දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයේ සඳහන් ආකාරයට බුදුරජාණන් වහන්සේට දත් 40 ක් විය.උඩු ඇන්දේ දත් 20 ක් සහ යටි ඇන්දේ දත් 20 කි.ඒ දත් අතර සිදුරු හා හිඩැස් නොතිබූ අතර එම දත් සියල්ල උස් නොවී,කෙටි නොවී,ඇල නොවී මුතු ඇට පෙලක් මෙන් සමව පිහිටා තිබූ බව දක්වේ.සතර දළදා අනෙක් දත්වලට වඩා ඉතා සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වූ බව ද සදහන් වේ. සතර දළදාවන්ගෙන් දීප්තිමත් ආලෝක ධාරා විහිදුනු බවත් ඒවා "දාඨා ප්‍රභා" යැයි හදුන්වනු ලැබූ බවත් සදහන් වේ.දළදා වහන්සේලා හොදින් දැක ගැනීමට ලැබෙන්නේ සර්වඥයන් වහන්සේ සිනා පහළ කරණ අවස්ථාවන්හි දී පමණකි.එවිට දළදා වහන්සේලාගෙන් විහිදෙන සියම් සුදු රශ්මියක් තෙවරක් සිරස වටා පැදකුණු වී අතුරුදහන් වන බවත් දැක්වේ.මේ නිසා බුදුරජාණන් වහන්සේට පිටුපසින් වැඩම කරන ආනන්දයන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිනා පහළ කළ බව දැනගැනීමට ලැබෙන අතර පසුව උන්වහන්සේගෙන් "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිනා පහළ කිරීමට කාරණය මන්දැයි?" පෙරලා ප්‍රශ්නයක් අසනු ලැබූ බවත් ධර්මය තුල විස්තර වේ. සතර දළදා වහන්සේලා හැර ඉතිරි දළදා වහන්සේලා 36ත්, කේශ ධාතූන් සහ ලෝම ධාතූන් වහන්සේලාත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ආදාහනය කරන අවස්ථාවේ එක් එක් සක්වලින් පැමිණි දෙවිවරුන් විසින් රැගෙන ගිය බැව දැක්වේ. මූලාශ්‍රවලට අනුව එක් සක්වලකට රැගෙන ගොස් ඇත්තේ එක් ධාතුන් වහන්සේ නමක් පමණි.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|pp=34,35}} ==සතර දළදා පිහිටීම== සතර දළදා වහන්සේලා වැඩසිටින ස්ථාන පිළිබඳව බුද්ධවංස පාළියේ ධාතු භාජනීය කථාවේ මෙසේ දැක්වේ. '''ඒකා දාඨා තිදසපුරෙ-එකා නාගපුරෙ අහු,<br>එකා ගන්ධාරවිසයෙ-එකා කාලිංගරාජිනො.''' මේ ගාථාව පාලි ධාතුවංශය තුල ද දක්නට ලැබේ.ඊට අමතරව මේ පිළිබඳව මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ දැක්වා ඇත්තේ මෙසේ ය. '''එකා හි දාඨා තිදිවෙහි පූජිතා<br> '''එකා පන ගන්ධාරපුරෙ මහීයති,<br> '''කාලිංගරඤ්ඤෝ විජිතෙ පුනෙකං<br> '''එකං පුන නාගරාජා මහෙන්ති'''{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=35}} ඒ අනුව මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව ඒවායේ පෙර පිහිටීම පහත පරිදි වේ.ඊට අමතරව වර්තමාන පිහිටීම ද පෙළ ගැස්විය හැක. {| class="wikitable sortable" style="background:#ffffff;" width="70%" ! align="left" style="background:#ffdead;" |දළදා නාමය ! align="left" style="background:#ffdead;" | පෙර ස්ථානය ! align="left" style="background:#ffdead;" | වත්මන් ස්ථානය |- | යටි වම් දළදා වහන්සේ |දන්තපුරය(දන්තපුරම්),කාලිංග රාජධානිය, ඉන්දියාව | ශ්‍රී ලංකාවේ [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව|දළදා මාලිගාව]] |- | උඩු වම් දළදා වහන්සේ | [[ගාන්ධාර|ගන්ධාර]] - වර්තමාන වයඹදිග පකිස්ථානයේ සහ ඊසානදිග ඇෆ්ගනිස්ථානයේ | නිශ්චිතව හඳුනාගෙන නොමැත |- | දකුණු දළදා වහන්සේ | තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය | තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය |- | දකුණු දළදා වහන්සේ | ජයසේන නා රජුගේ නාග භවන | සෝමාවතිය ස්තූපය <br> {{smaller|([[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතිය ස්තූපය]] හෝ [[සෝමාවතිය විහාරය|පොලොන්නරුව සෝමාවති ස්ථූපය]] විය හැක)}} |} ==වම් යටි දළදා වහන්සේ(නුවර දළදා වහන්සේ)== {{main|දළදා වහන්සේ}} [[File:Zahntempel Kandy.jpg|thumb|[[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]]]] මහාවංශය,පාලි ධාතුවංශය,පාලි දාඨාවංශය,දළදා සිරිත ආදී ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර ගත කරුණු අනුව කාලිංග දේශයට වැඩම කරවනු ලැබුවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යටි වම් දළදාවයි. ධර්ම සේනාධිපති අග්‍රශ්‍රාවක සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේගේ සිසුවෙකු වූ ඛේම නම් මහ රහතන් වහන්සේ සර්වඥ චිතකයේ ගිනි නිවීයාමට පෙර චිතකයෙන් යටි වම් දළදාව ගෙන කාලිංග දේශයට ගොස් එහි රජතුමාට දළදා වහන්සේ භාර දුන්හ. මුලින් මිසදිටුවෙකු වූ මේ රජු මහ තෙරුන් නිසා බුදුසසුනෙහි පැහැදී බුදුදහම වැලඳ ගෙන මනහර මන්දිරයක් තනා දළදා වහන්සේ එහි තැන්පත් කර ධාතු පූජා පැවැත්වීය. මෙසේ දළදා වහන්සේ වසර අටසියයකට ආසන්න කාලයක් [[කාලිංග (ඉන්දියාව)|කාලිංග දේශයේ]] රජ දරුවන්ගේ මහා සත්කාර ලබමින් [[දඹදිව]] වැඩ සිටියහ. කාලිංග දේශයේ දන්ත පුරයෙහි වූ යටි වම් දළදාව, ක්‍රි.ව. 4 වන සියවසේ ආරම්භය තෙක් සුරක්ෂිතව පැවතිණි.මෙම ඓතිහාසික දන්ත පුරයෙහි දළදා වහන්සේ වැඩ සිටි දළදා මන්දිරය, වර්තමාන ඉන්දියාවේ [[ඔරිස්සා|ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ]] පූරී ප්‍රදේශයේ ජගන්නාථ කෝවිල සේ සැලකිය හැකි බවට විශ්වාසය පළ වී තිබේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016|p=19}}ඊට අමතරව ඒ ප්‍රදේශයට ආසන්නව දන්තපුරම් නම් ප්‍රදේශයේ ද බෞද්ධ විහාර නටඹුන් ස්ථාන හමුවන බැවින් එහි ද තැන්පත් කර තිබෙන්නට ඇති බවට ද මත පල වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=දළදා වහන්සේ වැඩසිටි කාලිංගයේ දන්තපුරය|url=https://www.theleader.lk/featured/31569-2025-04-17-10-52-43}}</ref> [[File:PURI JAGANATHA TEMPLE, PURI, ORISSA, INDIA, ASIA.jpg|thumb|200px|ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ පූරී නම් ප්‍රදේශයේ දළදා වහන්සේ වැඩසිටි බවට සැලකෙන ස්ථානයේ ඉදිකර ඇති ජගන්නාථ කෝවිල]] එරට පාලනය කළ ගුහසීව රජු පරසතුරු උවදුරු වලින් දළදා වහන්සේ ආරක්ෂා කර ගනු රිසියෙන් හේමමාලා කුමරියට සහ දන්ත කුමරුට දළදා වහන්සේ භාර දී ලක්දිවට යෑමට උපදෙස් දුන් අතර හේමමාලා කුමරිය බැමිණියකගේ වෙස් ගෙන දළදා වහන්සේ තම කෙස් කළඹ තුළ සඟවා ගෙන බමුණු වෙස් ගත් දන්ත කුමරු ද සමගින් නැව් නැගී ලක්දිවට පැමිණියා ය. ඔවුන් පැමිණෙන විට ලක්දිව රජකම් කලේ මහාසෙන් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වූ කිත්සිරිමෙවන් රජතුමා ය.(ක්‍රි.ව. 301-328) හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු කිත්සිරිමෙවන් රජු වෙත ගොස් දළදා වහන්සේ රජුට භාර කළහ. රජතුමා මහත් වූ සතුටට පත්ව අගනා කරඬුවක දළදාව තැන්පත් කර දේවානම්පියතිස්ස රජු කර වූ දම්සක්ගෙයි දළදා වහන්සේ සහිත කරඩුව වඩා හිදුවා මහත්වූ පුද සත්කාර පැවැත්වීය.එතැන් සිට සිංහල රජ දරුවන්ගේ අප්‍රමාණ ගෞරවාදරයට හා වන්දනාවට පත් වූ දළදා වහන්සේ මේ වන විට [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව|මහනුවර ශ්‍රී දළදා මැදුරේ]] අගනා කරඬු සතක් තුළ වැඩ සිටිති.දළදා වහන්සේ නොයෙක් අවස්ථාවල දී නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්ය සිදු කර ඇති බව සදහන් වේ.දළදා වහන්සේ පිළිබඳව බොහෝ විස්තර මහාවංශය, දාඨාවංශය, දළදා සිරිත ආදී ග්‍රන්ථ තුල දැකිය හැකිය.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|pp=39,40}} ==වම් උඩු දළදා වහන්සේ(ගාන්ධාර දළදා වහන්සේ)== {{Location map | Pakistan | width = 250 | lat = 34.6 | long = 72.0 | label = ගන්ධාර | label_position = right | mark = Red_pog.svg | marksize = 10 }} පාලි ධාතුවංශය ආදී ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර අනුව [[ගාන්ධාර|ගාන්ධාර දේශයට]] වැඩම කරවනු ලැබුවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වම් උඩු දළදාවයි. ගාන්ධාරය බුද්ධ කාලීන භාරතයේ පැවතී සොළොස් මහා ජනපද වලින් එකකි.මෙහි සීමාවන් කොතෙක් දුරට විහිදී තිබුණා දැයි නිශ්චිතවම කිව නොහැකි මුත් උතුරු [[පාකිස්ථාන‍යේ බුදු දහම|පාකිස්තානයේ]] සහ [[ඇෆ්ගනිස්ථාන‍යේ බුදු දහම|ඇෆ්ගනිස්ථානයේ]] විශාල ප්‍රදේශයක් පුරාණ ගාන්ධාර දේශයට අයත්ව තිබූ බව සැලකිය හැකිය.බුද්ධ කාලයේ මේ දේශය පාලනය කළේ [[බිම්බිසාර රජ|බිම්බිසාර මහ රජුගේ]] මිතුරෙකු වූ දැහැමි පුක්කුසාති රජු ය. මහා කච්චාන මහරහතන් වහන්සේ මෙරට ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සිදු කළ අතර බුදුරදුන් ජීවමාන සමයේ දී මෙරට බුදුසමය පැතිරී ගියේ ය.ලෝකප්‍රකට තක්සලා විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටියේ ද මෙහි ය.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=38}} [[File:Takht-e-bahi.jpg|thumb|250px|ඉන්දු-පර්සියානුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ගාන්ධාරයේ [[තඛ්ත්-ඉ-බාහි]] පුරාණ බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණය]] ගාන්ධාර දේශයට දළදා වහන්සේ නමක් ලැබීම පිළිබඳව සලකා බැලූ විට,බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසු ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ධාතූන් වහන්සේල ද්‍රෝණ 8 කට රජවරු අතර බෙදා දෙන අවස්ථාවේ ධාතූන් වහන්සේල බෙදීමට පෙර එක් දළදා වහන්සේ නමක් තම ජටාවේ ද,තව දළදාවක් වස්ත්‍ර අතරේ ද,තව දළදාවක් බිම දමා පයින් වසා ගනිමින් ද සඟවා ගනු ලැබී ය.ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා බුදුරදුන්ගේ වම් දළදාව වස්ත්‍ර අතරේ සඟවා ගත් අයුරු,ධාතූන් වහන්සේල තමන් ලග තබාගෙන වන්දනා කිරීමට කරන ලද පෙර පින ඇති ගාන්ධාර දේශයෙන් එතනට පැමිණි වැසියෙක් දුටුවේය.එය දැක කුසල් සිතින් යුතුව ඒ දළදා වහන්සේ ද්‍රෝණ බමුණාට නොදැනෙන සේ ගෙන ඔහු සමග පැමිණි ගාන්ධාර වැසියන් සමග තම රටට ගොස් චේතිය නැමැති වනයේ වම් උඩු දළදා වහන්සේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර පැවැත්වීය.{{Sfn|ධාතු විස්තරය|2008|p=38}}[[File:Gandhara Buddha (tnm).jpeg|thumb|upright|ග්‍රීක-බෞද්ධ ආභාෂය පෙන්වන ගාන්ධාර හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්]] ගාන්ධාර දේශයේ චේතිය නැමැති වනයේ තැන්පත් කළ එම දළදාව පිළිබඳව ඊට වඩා වැඩි විස්තරයක් සදහන්ව නොමැත.මේ වනවිට නිශ්චිතව කුමන ස්ථානයක වැඩසිටී දැයි කිව නොහැකි මුත් මේ පිළිබඳව විවිධ මත පළව ඇත. සෝමාවතී දකුණු දළදා වහන්සේ පිළිබඳව පර්යේෂණයක යෙදුන මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න මහතාගේ නිගමනයකට අනුව ගාන්ධාර දළදා වහන්සේ වැඩසිටින දාගැබ වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කන්දහාර් ප්‍රදේශයේ සිංග්ලිප්(Singlip) ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබිය යුතු බවට නිගමනය කරයි.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|විජේරත්න|2016|p=19}}: ගාන්ධාර දේශයට(වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කන්දහාර් ප්‍රදේශයට) වැඩමවන ලද දළදා වහන්සේ තැන්පත් කළ දාගැබ එකී දේශයේ නගරාහර නම් නුවර දී දුටු බව ක්‍රි.ව.පස්වන සියවසේ ඉන්දියාවේ සංචාරයක යෙදුණු පාහියන් තෙරහු සඳහන් කරති.ඉන්දියාවේ උත්තර සීමාවෙහි,"හිංගල" නම් ගමෙහි බුදුන් ගේ දන්ත ධාතුවක් පවත්නා බැව් තිබ්බතයෙහි ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් වේ.ගාන්ධාර දේශයෙහි(කන්දහාර්)හිංගල නම් පෙදෙසක් ඇති බවත් එය වර්තමානයේ සින්ග්ලිප්(Singlip) නමින් හැදින්වෙන බවත් ටොලමිගේ සිතියමේ එය Singala යයි දක්වා ඇති බවත් දැක්වේ.මෙහි යථෝක්ත දළදා වහන්සේ නිදහන් කළ චෛත්‍යය පිහිටා ඇතැයි සිතිය හැකි ය.</ref> මීට අමතරව මෙම දළදාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතී.ඉන් එකක් නම් ගාන්ධාර දළදාව 11 වන සියවසේ දී චීනයට රැගෙන ගිය බවත් එය වර්තමානයේ බීජිං හී ලිංගුවාං විහාරයේ තැන්පත් කර ඇති "චීන දළදා වහන්සේ" ලෙස හදුන්වන දන්තය බවට චීන බෞද්ධයන් විශ්වාස කරනු ලබයි.<ref name="chinadaily">{{Cite news|title=Buddha's tooth relic stupa celebrates 60th anniversary in Beijing|url=https://global.chinadaily.com.cn/a/202406/21/WS66754a08a31095c51c50a36c.html|date=21 ජූනි 2024|work=China Daily|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref>තවද 2004 වර්ෂයේ දී පකිස්ථානයේ ධම්මරාජික ස්ථූපය ආසන්නයේ සිදු කල ස්තූප කැණීමකින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාවක් ලෙස සැලකෙන දන්තයක් හමු වී තිබෙන අතර පකිස්ථාන පුරාවිදයාඥයන් එය ගාන්ධාර දළදාව විය හාකි බවට අනුමාන කරයි.එය මේ වනවිට තක්ෂිලා ජාතික කෞතුකාගාරයේ වෙඩි නොවදින වීදුරු ආවරණයක සුරකෂිතව තැන්පත් කර තිබේ.<ref>{{Cite news|title=Buddha relics on display at Taxila Museum|url=https://tribune.com.pk/story/2349548/buddha-relics-on-display-at-taxila-museum|last=Mir|first=Asim|date=25 මාර්තු 2022|work=Tribune|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> තවද,පකිස්ථානයේ ම Lower Dir පළාතේ ශල්කන්ඩි ස්තූපයේ කැණීමකින් බුදුරදුන්ගේ කුඩා දන්ත කොටසක් යැයි සැකකෙරෙන ධාතු මංජුසාවක් සොයාගත් අතර එය මේ වනවිට Chakdara හෙවත් Dir කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබේ.<ref>{{Cite news|title=BUDDHA’S TOOTH RELIC FOUND IN DIR MUSEUM, PAKISTAN|url=https://hamariweb.com/articles/40424|last=Hussain|first=Waqar|date=1 දෙසැම්බර් 2013|work=Hamari Web|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> මීටත් අමතරව ලංකාවේ සමහර පිරිසක් ගාන්ධාර දළදාව පසුකලෙක ලංකාවට ලැබී යටාල වෙහෙරෙ තැන්පත්ව ඇති බවට ද විශ්වාස කරයි.යටාල වෙහෙරේ ගාන්ධාර දළදාව තැන්පත්ව ඇතැයි සැලකීම බොහෝ පුරාවිදයාඥයන් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බැහැර කරයි.එසේම ඉහත සඳහන් කී අනෙකුත් මතයන් පිළිබඳව ද වාද විවාද පවතී.කෙසේ නමුත් ගාන්ධාර දළදාව පිළිබඳව තවමත් නිශ්චිත,පිළිගත හැකි තොරතුරක් සොයා ගැනීමට කිසිවකුත් සමත්වී නොමැත. ==සෝමාවතිය දකුණු දළදා වහන්සේ== {{main|දකුණු දළදා වහන්සේ}} පාලි ධාතුවංශයට අනුව,භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව ඇසූ නාග ලෝකයේ ජයසේන නම් නාරජු මහත් වූ දුකට පත්ව "අවසන් වතාවටත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක බලා ගෙන වන්දනා කරන්නෙමි" සිතා මහත් වූ නාගයින් පිරිවරාගෙන කුසිනාරාවට පැමින මහා පූජා කොට ධාතු බෙදන කල්හි එතැනට ගොස් එකත්පස්ව සිට ගෙන සිටියේය. ධාතු බෙදන අවස්ථාවේ දී ද්‍රෝණ බමුණා අනෙක් දකුණු දළදාව බිම දමා පයින් වසා ගත් අයුරු ජයසේන නාරජු දුටුවේය. දැක ඔහුට නොදැනෙන ලෙස දළදාව ඍදියෙන් ගෙන නාග භවනට ගෙන ගොස් නාග පුරය මධ්‍යයේ මැණික් සෑයක් තනා දකුණු දළදාව එහි තැන්පත් කර මහත් වූ පුද පූජා පැවැත්වීය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා ලක්දිව [[රුහුණු රට]] පාලනය කරන සමයෙහි මහාදේව මහරහතන් වහන්සේගේ <ref group="විස්තරය">දඹදිව සිට ලක්දිව මාගම ප්‍රදේශයට ලලාට ධාතූන් වහන්සේ වැඩමවාගෙන පැමිණි මහරහතන් වහන්සේ වේ.</ref> සිසුවෙකු වූ මහා මහින්ද නැමති මහරහතන් වහන්සේ ජයසේන නා රජුගේ නාග භවට ගොස් සර්වඥ දකුණු දළදාව ගෙන ලක්දිවට වැඩම කලහ. ඒ ගිරි අභය මහ රජු ඉදිකල ස්ථූපයේ නිදන් කිරීම සඳහා ය. ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවසේ කාවන්තිස්ස රජ සමයේ දී සේරුවිල සමීපයෙහි පිහිටි සෝමනුවර පාලනය කල ගිරි අභය(ගිරි අභා) නම් රජෙකු විසින් එතුමා පාලනය කළ සෝමනුවරට සමීපයේ සේරු නම් විල් කෙළවර මහින්ද නම් තෙර කෙනෙකු සැටක් පමණ වූ භික්ෂු පිරිසක් සමඟින් වාසය කළ භූමයේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිදන් කරමින් ස්ථූපයක් තැනූ බව එම ග්‍රන්ථන්හි සදහන් වේ. එය තම දේවියගේ නමින්ම "සෝමාවතී මහ සෑය" ලෙස නම් කළ බව විශ්වාස කෙරේ. එසේම රජු දිනකට තුන්වරක් තම නුවර සිට උපස්ථාන කටයුතු සදහා වෙහෙරට පැමිණි බව ද සදහන් වේ.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=37}} මෙය ඉදිකරන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදීය. මෙයින් පෙනී යන්නේ හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු සර්වඥ වම් දළදාව ලක් දිවට වැඩම කිරීමටත් ප්‍රථම සර්වඥ දකුණු දළදාව ලක්දිවට වැඩම කරවා ඇති බවයි. ඒසේම සේරුවිල මංගල මහා සෑය හෙවත් තිස්ස මහා විහාරය සැදීමටත් ප්‍රථම මෙම ස්ථූපය සෑදී ඇති බවය. ===නිවැරදි සෝමාවතිය පුදබිම පිළිබඳව පල වූ විශේෂඥ මත=== {{Main|විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය, සේරුවිල| සෝමාවතිය විහාරය}} බොහෝ දෙනා පොලොන්නරුව සෝමාවතී ස්තූපය යැයි වර්තමානයේ හදුන්වන ස්තූපය දකුණු දළදා වහන්සේ නිධාපිත බවට සැලකුවත් දකුණු දළදා වහන්සේ නිධාපිත සැබෑ සෝමාවතී ස්ථූපය කුමක්ද වග නිවැරදිව සොයාගෙන සනාථ කර නොමැත. [[ගොනුව:20230115 Somawathiya Chaitya (6).jpg|thumb|පොළොන්නරුව සුංගාවිල සෝමාවතිය විහාරය]] විශේෂයෙන්ම ලක්දිව ශ්‍රේෂ්ඨතම පුරාවිද්‍යාඥයන් වන සී.ඩබ්ලිව්.නිකලස්, මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන සහ පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී මහාචාර්ය එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් පවා සෝමාවතිය ස්තූපය යැයි වර්තමානයේ හදුන්වන පොලොන්නරුව සුංගාවිල පිහිටි ස්තූපය නිවැරදි දකුණු දළදා ස්තූපය නොවන බවට කරුණු ප්‍රකාශ කර තිබේ. සී. ඩබ්ලිව්. නිකලස් සූරීන් වර්තමානයේ දී මෙම ස්ථානයට “සෝමාවති” යන නම භාවිතා කිරීම වැරදි සහගත බව කෙළින්ම ප්‍රකාශ කර සිටියි.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|නිකලස්|1979|p=42}}: At the neighbouring Somavati Cetiya theගre is an inscription recording the foundation of the Vihara, which is named Pajini-Nakala-araba-vihara, by the prince Nakala, son of king Mahallaka Naga (136-143) : another, later inscription of the Kanittha Tissa at the site names the Cetiya, Mani- agaya-cetiya. The present name and so-called traditions about this site are therefore spurious.</ref> මේ පිළිබඳව මහාචාර්ය [[සෙනරත් පරණවිතාන]] ශූරීන් දරන මතය ද පහත දැක්වේ. {{Blockquote |text='''"තමන්කඩුව දිසාවේ සෝමාවතී චේතිය අසල පසින් යට වී පිහිටි තුන්වැනි සියවසට අයත් ලිපියක් සහිත ගල් පුවරුවක් සොයා ගන්නා ලද්දේ ය.මේ දාගැබේ දළදා නමක් තුන්වන සියවසින් පෙර කාලයක දී නිදන් කරන බැව් බොහෝ අය විශ්වාස කරති.එහෙත් ලේඛන විද්‍යාවෙන් ඒ විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට කිසිදු සාක්ෂියක් නැත්තේ ය."''' {{smaller|{{smaller|(උපුටාගැනීම:1945 වර්ෂය පිළිබඳව පුරාවිදු අධිකාරි තැන ගේ පාලන වාර්තාව VI කොටස-අගෝස්තු 1995 ආණ්ඩුවේ නියමයෙන් මුද්‍රණය කරන ලදී.A.S.C.A.R 1945)}}}} }} තවද,සී ඩබ්ලිව්.නිකලස් ශූරින්ගේ මතයම සෙනරත් පරණවිතානයන් තහවුරු කරන බව ද පෙනේ.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|පරණවිතාන|2001|p=39}}: The inscription found on the pavement of the Somavati, when it refers to the foundation of a Vihara, must mean establishment of which that stupa is the centre. When it is admitted that the religous establishment at the place was founded by the son of a king who ascended the throune in 9 A.C., the bliefs held by many Buddhists of ceylon that this Dagaba was built in the second century B.C. by a contemporary of Kakavanna Tissa, have to be regarded, as C.W. Nicholas has done, as having no historical basis. apart from the efidence furnished by this inscription against the credibility of this belief, the account in the Dhatuwamsą, on which the belief is based, is concerned with a Stupa in Rahana and the Stupa now called Somavati is not in Rohana, but in the Rajarattha.</ref> ​එම කරුණු සැලකිල්ලට ගත් කළ ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසයේ දී දකුණු දළදා නිදන්කොට කාවන්තිස්ස රජ සමයේ තැනූ සෝමාවතී ස්තූපය මෙය නොවන බවට පෙන්වාදෙන සී. ඩබ්ලිව්. නිකලස් මහතාගේ සටහන නිවැරදි බව; මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් ද තහවුරු කරයි.එතුමා ද සෝමවතිය යනු ධාතුවංශයට අනුව රුහුණු රටේ පිහිටි ස්තූපයක් බවත්, නමුත් දැන් එනමින් හඳුන්වන පොලොන්නරුව සුංගාවිල පිහිටි ස්තූපය රජරට පිහිටා ඇති බවද කරුණු සමග පෙන්වා දෙමින් එකී චෛත්‍ය(පොළොන්නරුව සෝමාවතිය) ධාතුවංශයේ දැක්වෙන දකුණු දළදා නිදන් කළ සෝමවතී චෛත්‍යය නොවන බවටත් පෙන්වා දේ. ඊට අමතරව පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණසූරී එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් දරන මතය ද පහත දැක්වේ. {{Blockquote |text='''"දැනට පොලොන්නරුව දිසාවේ සුංගාවිලට සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් මීන්විල විල්ලුවේ කෙළවරට වන සේ පිහිටි ස්තූපයක් සහිත නටබුන් පුදබිමක් ද කාලයක සිට සෝමාවතිය ලෙස සලකා ඇති බව මුලින් සඳහන් කර ඇත.මෙහි ගරා වැටී තිබූ සෑය පසුගිය කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කරන ලදී.මෙහි ද විවධ ආරාම ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ.මේ ස්ථානයෙන් හා මීන්විල විල්ලුව පිහිටි ගල් තලයෙන් ද(එරික් ස්වෝන්)ලැබුණු සෙල්ලිපි පහක් තිබේ.මේ ලිපි වල මහා චූලික මහා තිස්ස රජුගේ පරපුරේ සමාජිකයන් ගැන සඳහන් කෙරෙයි.ඉන් එක ලිපියක ස්ථානයේ පජින නකල අරම(ප්‍රාචීන නාගාරාමය)වශයෙන් ද තවත් ලිපියක "මණි අගිය රජ මහ විහර"(මණිඅග්ගික රාජ මහා විහාරය)වශයෙන් ද සදහන් වේ.''' '''මෙයින් පැරණිම ලිපිය ක්‍රි.ව.9-21 අතර රජ කළ මහාදාඨික මහා නාග රජුගේ යුගයට අයත් ලිපියයි.ඒ ලිපිය අනුව මේ ආරාමය තානා ඇත්තේ එතුමාගේ පුත්‍රයකු වූ එහෙත් වංශකතාවේ නොදැක්වෙන නකල නම් කුමාරයෙකු විසිනි.සෝමා දේවිය නමින් කර වූ සෝමාවතී විහාරය මෙය නම් එය කරවා ශත වර්ෂ දෙකක් පමණ යාමට පෙර එය අමතක වීමට හෝ හේතුවක් තිබිය යුතුය.එබඳු හේතුවක් ද නොපෙනෙන බැවින් හා ගඟේ ද ගමන් මඟ වෙනස් වීම පිළිගත්ත ද නියම සෝමාවතිය මෙය නොවන බව පැැහදිලි වේ."''' <ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|මේධානන්ද හිමි|2014|p=34}}: දැනට පොලොන්නරුව දිසාවේ සුංගාවිලට සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් මීන්විල විල්ලුවේ කෙළවරට වන සේ පිහිටි ස්තූපයක් සහිත නටබුන් පුදබිමක් ද කාලයක සිට සෝමාවතිය ලෙස සලකා ඇති බව මුලින් සඳහන් කර ඇත.මෙහි ගරා වැටී තිබූ සෑය පසුගිය කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කරන ලදී.මෙහි ද විවධ ආරාම ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ.මේ ස්ථානයෙන් හා මීන්විල විල්ලුව පිහිටි ගල් තලයෙන් ද(එරික් ස්වෝන්)ලැබුණු සෙල්ලිපි පහක් තිබේ.මේ ලිපි වල මහා චූලික මහා තිස්ස රජුගේ පරපුරේ සමාජිකයන් ගැන සඳහන් කෙරෙයි.ඉන් එක ලිපියක ස්ථානයේ පජින නකල අරම(ප්‍රාචීන නාගාරාමය)වශයෙන් ද තවත් ලිපියක "මණි අගිය රජ මහ විහර"(මණිඅග්ගික රාජ මහා විහාරය)වශයෙන් ද සදහන් වේ.<br> මෙයින් පැරණිම ලිපිය ක්‍රි.ව.9-21 අතර රජ කළ මහාදාඨික මහා නාග රජුගේ යුගයට අයත් ලිපියයි.ඒ ලිපිය අනුව මේ ආරාමය තානා ඇත්තේ එතුමාගේ පුත්‍රයකු වූ එහෙත් වංශකතාවේ නොදැක්වෙන නකල නම් කුමාරයෙකු විසිනි.සෝමා දේවිය නමින් කර වූ සෝමාවතී විහාරය මෙය නම් එය කරවා ශත වර්ෂ දෙකක් පමණ යාමට පෙර එය අමතක වීමට හෝ හේතුවක් තිබිය යුතුය.එබඳු හේතුවක් ද නොපෙනෙන බැවින් හා ගඟේ ද ගමන් මඟ වෙනස් වීම පිළිගත්ත ද නියම සෝමාවතිය මෙය නොවන බව පැැහදිලි වේ.</ref> }} කෙසේ නමුත් 2020 වර්ෂයේ දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල විසින් ඒකාබද්ධ මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක් පවත්වා, 2015 වර්ෂයේ සොයාගෙන සංරක්ෂණය කිරීම ආරම්භ කළ වර්තමානයේ [[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය, සේරුවිල|විල්ගම්වෙහෙර]] ලෙස හදුන්වන සේරුවිල තොප්පූර් ප්‍රදේශයේ පිහිටි ස්තූපය; නිවැරදි සෝමාවතී ස්ථූපය විය හැකි බවට බොහෝ දුරට කරුණු අනාවරණය වී ඇති බව ප්‍රකාශ කළේ ය.<ref>{{Cite news|title=විල්ගම් වෙහෙර රජමහ විහාර පරිශ්‍රයේ කැනීම්වලින් මෙරට ඉතිහාසය සම්බන්ධ වැදගත් සාක්ෂි කිහිපයක්|url=https://www.hirunews.lk/245888|date=19 ජූලි 2020|work=හිරු ප්‍රවෘත්ති|access-date=30 ජූලි 2025}}</ref><ref>{{Cite news|title=බුදුහිමියන්ගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ බවට සැලකෙන ස්ථූපයක්|url=https://sinhala.adaderana.lk/news.php?nid=140502|date=19 ජූලි 2020|work=අද දෙරණ|access-date=30 ජූලි 2025}}</ref> [[File:Wilgamwehera Somawathi Stupa.jpg|thumb|විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්තූපය]] සේරුවිල ලලාට ධාතු ස්තූපය සහ සෝමාවතිය දකුණු දළදා වහන්සේ පිළිබඳව සදහන් පාලි ධාතුවංශය පිළිබඳව පර්යේෂණයක නියැලුණු ජ්‍යේෂ්ඨ මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න මහතා ද නිවැරදි සෝමාවතිය වර්තමානයේ විල්ගම්වෙහෙර ලෙස හදුන්වන ස්තූපයම වන බව පර්යේෂණාත්මකව සනාථ කර තිබේ.ඒ පිළිබඳව සදහන් සිංහල ධාතුවංශය(සේරුවාවිල තිස්ස මහා විහාරවංශය) නම් ශාස්ත‍්‍රීය පර්යේෂණ(Ph.D) කෘතිය 2012 වර්ෂයේ හොදම සිංහල ස්වතන්ත්‍ර විවිධ විෂය ශාස්ත‍්‍රීය පර්යේෂණ ග්‍රන්ථයට හිමි රාජ්‍ය සම්මානය ඇතුලු සම්මාන 3 කින් පිදුම් ලැබීය.පසුව 2016 දී කතුවරයා මේ සඳහා වෙනමම ග්‍රන්ථයක් "දකුණු දළදා නිදන් කළ ඓතිහාසික සෝම නුවර සහ සෝමාවතී විහාරය හඳුනාගැනීම" යන නමින් මුද්‍රණය කර තිබේ.එම ග්‍රන්ථය ද 2018 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන ඇගයීමේ දී විවිධ(මානව) අංශයෙහි ග්‍රන්ථ යටතේ 2018 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන සඳහා ද නිර්දේශ වී තිබේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016}} ==තව්තිසා දෙව්ලොව දකුණු දළදා වහන්සේ== ධාතු බෙදන අවස්තාවේ දී දෙදෙව්ලොවට අධිපති සක්‍ දෙවු රජු බුදුරජුන්ගේ දකුණු දළදාව නොදැක "සර්වඥයන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව කවරෙකු විසින් ගනු ලැබුවා දැ?" යි කියා දිවැසින් බලන කල්හි ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ම ගෙන ජටාව තුල සගවා ගෙන ඇති බව දැක "මොහුට මේ ධාතූන් වහන්සේට පුද සත්කාර කිරීමට හැකියාවක් තිබෙන්නේ දැ?" යි කියා බලන ලදී.එසේ බලන කල්හි නොහැකි බව දැන "මොහු ගෙන් ධාතූන් වහන්සේ ගනිමි" යි සිතා ඉතා සියුම් අතක් මවා ඔහුට නොදැනෙන ලෙස ධාතූන් වහන්සේ ගෙන රන් කරඬුවක තැන්පත් කර හිස මුදුනේ තබා තව්තිසා දෙව්ලොවට ගෙන ගොස් සිළුමිණි සෑයේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර කළේය. ද්‍රෝණ බමුණා ධාතු බෙදා අවසන් වූ පසු හිස අතගා ධාතූන් වහන්සේ නැති බව දැක"හොරාට ගෙන ජටාවේ සඟවා ගත් දළදාව කවුරුන් විසින් හැර ගත්තා ද?"යි කියා ඇසීමට නොහැකිව "මෙහි මටත් වඩා හොරෙක් ධාතූන් වහන්සේ ගෙණ ඇතැ" යි සිතා කිසිවක් නොදන්නා සේ නිහඬව සිට ධාතු බෙදූ රන් නැළිය ගත්තේ ය.ඒ හැර ඔහුට වෙන කිසිවක් නොවීය.මේ කථා පුවත මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍ර අටුවාවේ මෙන්ම පාලි ධාතුවංශය,සිංහල ථූපවංශය,පූජාවලිය යන ග්‍රන්ථයන් හි ද දක්නට ඇත. මෙසේ සර්වඥයන් වහන්සේගේ එක් දකුණු දළදාවක් තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි සෑය තුළ වැඩ සිටිති.එම දළදාව යටි දකුණු දළදාව ද,උඩු දකුණු දළදාව යන්න නිශ්චිතව මූලාශ්‍ර තුළ නොදැක්වේ.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=36}}නමුත්;මූලාශ්‍රගත කරුණු හොදින් අධ්‍යනය කල විට එම දකුණු දළදාව, උඩු දකුණු දළදාව විය හැකි බවට නිගමනයකට පැමිණිය හැක,එසේ උපකල්පනය කලහොත් සෝමාවතිය ස්තූපය තුල වැඩසිටින්නේ සර්වඥ ශ්‍රී යටි දකුණු දළදාව බවට ද සිතිය හැක.<ref group="විස්තරය "> ද්‍රෝණ බමුණා රන් දෙනෙ විවිර කරනවිට බුදුරදුන්ගේ ශිර්ෂය පෙදෙසේ සිටි බව සිතිය හැක,මන්ද යත් රන් දෙන විවර කළ වහාම රජවරු හඩාවැලපෙන්නට පටන්ගත් මොහොතේ පළමු කොට දළදා වහන්සේලා සඟවා ගත් බව දැක්වෙන බැවිනි.ඒ අනුව ශීර්ෂය අසළ සිටි ද්‍රෝණ බමුණා ප්‍රථමයෙන්ම සඟවා ගත් බවට සදහන් වන්නේ ද මේ තව්තිසා දෙව්ලොව දකුණු දළදාවයි.එසේ පලමුව ඉක්මනින්ම ලබා ගැනීමට නම් ද්‍රෝණ බමුණාට වඩාත් ළඟින්,රන් දෙන තුළ තිබූ දළදාව විය යුත්තේ උඩු දකුණු දළදාව බවට සීතිමේ ගැටලුවක් නොමැත</ref> ==වෙනත් දළදා වහන්සේලා පිලිබද මත== ===තිස්සමහාරාම යටාල වෙහෙරේ තැන්පත්ව ඇතැයි සඳහන් දළදා වහන්සේ=== [[File:Tissamaharama dagoba.jpg|thumb|තිස්සමහාරාම යටාල වෙහෙර]] ක්‍රි.ව.10 වැනි සියවසට අයත් වන කිරින්දෙන් හමු වූ ටැම් ලිපියක; ".....ඈපා මිහින්ද්හු විසින් පෙරෙ තුන් බුදුන් දා නින්දු තන්හි මෙ අප ගොයුම් දසබුල් යටිවම්දළදා වසා (ම) හතුම්බු කරැ, තුන්සිය තෙසැට් පිරිවෙනින් ලකර්කොට් කාවන්තිස් මහරද්හු තමා නම්නෙන් කැර දෙ (වූති) සරම්රද්මහවෙහෙරට...." යනුවෙන් බුදුන්ගේ යටි වම් දළදාව ගැන සදහන් වෙයි.මේ ටැම් ලිපිය විවරණය කොට පළ කළ සී.ඊ.ගොඩකුඹුරේ මහතාගේ අදහස වූයේ කාවන්තිස්ස රජු විසින් තිස්සමහාරාම දාගැබ කරවන ලද බවය.මේ ටැම් ලිපිය ඉහත කී විවරණය සමග පළවීමෙන් පසු මේ ගැන විවේචන ලිපියක් පළ කළ සිරිමල් රණවැල්ල මහතා දක්වා සිටියේ ම,බුදුන්ගේ යටි වම් දළදාව වසා දාගැබක් බදවන ලද්දේ කාවන්තිස්‌ස රජු විසින් නොව ඈපා මිහිඳු විසින් බව මේ ටැම් ලිපියෙන් කියැවෙන බවයි.තවදුරටත් කරුණු දක්වන ඒ මහතා සතුරු කරදර පැමිණි අවස්ථාවල දී දළදා වහන්සේ(නුවර දළදා වහන්සේ) තැන්පත් කොට තිබූ තැනින් ඉවත් කොට ආරක්ෂා සහිත ස්ථානයකට වැඩමවා ගෙන යාමේ පුරුද්දක් පැවති බවත් අනුරාධපුරයෙහි රජ කළ සිවුවැනි උදය රජු දවස(ක්‍රි.ව.946-954) සිදු වූ චෝළ ආක්‍රමණයේදී එයට මුහුණ දීමට අසමත් වූ ඒ රජු ඔටුනු ආදිය රැගෙන රුහුණට පලාගිය අවස්ථාවේ දී දළදා වහන්සේ ද වඩමවා ගෙන රැගෙන යන්නට ඇති බවත් එවකට රුහුණේ නිදහස් පාලකයාව සිටි යුවරජ ඈපා මිහිඳු(සිව්වන මිහිඳු) විසින් දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිණිස දාගැබක් කොට එහි තාවකාලික ව තැන්පත් කරන්නට ඇති බවත් පසුව ඈපා මිහිඳු යුවරජ සිව්වන මිහිඳු නමින් අනුරාධපුරයේ රජකම ලබාගත් විට ඒ රජ දවස(ක්‍රි.ව.956-972) දළදා වහන්සේ රුහුණේ සිට අනුරාධපුරයට යළි වඩමවා ගෙන ගොස් දළදා මන්දිරයක් කොට එහි තැන්පත් කරන්නට ඇති බවට විශ්වාස කළ හැකි බව සඳහන් කරයි. පසුගිය කාලයේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ තිස්සමහාරාම ප්‍රදේශයේ යටාල නමින් හැදින්වෙන දාගැබ් මලුවේ සිදු කළ කැණීම් වලදී "දළදා වෙහෙර" යන නම් සඳහන් ශිලාලේඛන හමු වී ඇති බැවින්,කිරින්දේ ටැම් ලිපියේ සඳහන් වූ යටි වම් දළදාව වසා බැඳි දාගැබ,වර්තමාන යටාල ස්තූපය බව නිගමනය කළ හැකිය.<ref group="විස්තරය"> කිරින්දෙන් හමු වූ ටැම් ලිපිය තුළ සදහන් වන්නේ යටි වම් දළදාව නිධන් කළ තිස්සමහාරාම නම් ස්ථූපයක් පිළිබඳව ය.මේ ලිපිය නිසා සමහරු වර්තමානයේ [[තිස්සමහාරාමය]] ලෙස හදුන්වන ස්තූපයේ ද දළදාවක් නිධන් කර ඇති බවට විශ්වාස කළ ද එය සාවද්‍ය බවත්,වර්තමානයේ තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වන විහාරය "නාග මහා විහාරය" ලෙස හදුන්වන විහාරයක් වන බවට එම විහාර භූමියෙන් හමු වූ සෙල්ලිපිවල දැක්වෙන බවත්,එම විහාරය තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වා දීම ද උචිත නොවන බවත්,කාවන්තිස්ස රජු විසින් ඉදිකළ තිස්සමහාවිහාර දෙකෙන් දකුණු පළාතේ ඉදිකළ තිස්සමහාරාමය යටාල වෙහෙර බවත්,දළදා වෙහෙර ලෙස හදුන්වන්නේ ද එම විහාරය බවත් මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව ඇතුලු පුරාවිද්‍යාඥයන් මත පළ කරයි.</ref> රණවැල්ල මහතාගේ යථෝක්ත මතය පරිදි ක්‍රි.ව.10 වන සියවසේ දී ඈපා මිහිඳු විසින් රෝහණයේ දාගැබක් කොට තැන්පත් කරවන ලද්දේ ක්‍රි.ව.4 වැනි සියවසේ ආරම්භයෙහි හේමමාලා දන්තකුමරු විසින් ලක්දිවට වැඩමවා ගෙන එන ලදුව ක්‍රි.ව.10 වන සියවසේ මධ්‍ය භාගය තෙක් අනුරාධපුරයෙහි තැන්පත්ව තිබූ දළදා වහන්සේ බවත් අනුරාධපුර රාජ්‍ය යළි නිරවුල් වූ පසු එකී දළදා වහන්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කර වූ බවත් රාජධානි වෙනස්වීමේ දී හා සතුරු උපද්‍රවවලදී පොළොන්නරුව,දඹදෙණිය,යාපහුව,කුරුණෑගල,බෙලිගල,කෝට්ටේ,සීතාවක,දෙල්ගමු විහාරයේ කුරහන් ගලක් තුළ ආදී ස්ථානවල ආරක්ෂිතව වැඩ සිට මහනුවර පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු දවස(ක්‍රි.ව.1592-1604) සිට අද තෙක් මහනුවර දළදා මාළිගාවේ තැන්පත්ව තිබෙන්නේ එකී දළදාව වහන්සේ බවත් ප්‍රකටය. කෙසේ නමුත් සමහරු ගාන්ධාර දළදාව පසුකලෙක ලංකාව ලැබී යටාල වෙහෙර තැන්පත් කළා යැයි විශ්වාස කරන අතර ඒ පල වන ජනමතය හා වර්තමානයේ තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වන වෙහෙරේ හෝ යටාල වෙහෙරේ දළදා වහන්සේ නමක් තැන්පත්ව ඇතැයි යන සමාජය තුළ පවතින මතය ද ඉහත කී විද්වත් මත සමගම ඒ ජනමතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බිඳවැටෙන බව පැහැදිලි වේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016|pp=20,21}} ===ලිංගුවාං විහාරයේ චීන දළදා වහන්සේ=== බඩාචු උද්‍යානයේ(Badachu Park) ලිංගුවාං විහාරය(Lingguang Temple) නැතහොත් බඩාචු බෞද්ධ විහාරය යනු බීජිං නගරයට මඳක් බටහිරින් පිහිටි මහායාන බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණයකි.බාඩාචු යන්නෙන් “අෂ්ඨ විශිෂ්ඨ ස්ථාන” යන අරුතක් ගේන දේ.චීනයේ Shijingshan දිස්ත්‍රික්කයේ, Cuiwei, Pingpo, සහ Lushi යන බීජිං නගරයට බටහිරින් බටහිර කඳු මත විහිදී ඇති අටක් වූ බෞද්ධ විහාර සහ භික්ෂුණි ආරාම මෙසේ බාඩාචු බෞද්ධ විහාර ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.<ref>{{Cite news|title=Celebration event held at Lingguang Temple in Beijing to commemorate 60th Anniversary of Tooth Relic Pagoda|url=https://www.globaltimes.cn/galleries/5314.html|last=Hao|first=Li|date=20 ජූනි 2024|work=Global Times|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> [[File:Lingguang Temple, Badachu (20250427095256).jpg|thumb|ලිංගුවාං විහාරය 2025 අප්‍රේල් මස]] Cuiwei කඳුවැටියෙන් මැද ප්‍රදේශයක පහල සිට කිලෝමීටරයකට අඩු දුරකින් Temple of Divine Light වෙත ළඟා විය හැක. මුලදී මෙය Dragon Spring Temple ලෙස හැඳින්වුණි.1162 වසරේදී එහි නම Mountain of Awakening Temple ලෙස වෙනස් කරන ලදී.පසුව,1428 දී මිං රාජධානි කාලය තුළ එය පුනර්නවීකරණය කර පැරණි නමට ආපසු ගෙන ආ අතර, 1478 වසරේදී දැනට පවතින නම හෙවත් Temple of Divine Light යන්න ලබා දෙන ලදී. මෙම විහාරය මුලදී විශිෂ්ට පරණ ගොඩනැගිලි, කැටයම් සහ පින්තූර රැසක් අන්තර්ගත විය. කෙසේ වෙතත්, 1900 දී බීජිං නගරය යටත් කරගත් Eight-Power Allied Forces විසින් එම සියලු දේවල් විනාශ කරන ලද බව දැක්වේ.එම විශේෂ ගොඩනැගිලි අතරින් එකක් වූයේ 1071 දී Liao රාජධානියේ දී ඉදිකරන ලද විශාල අෂ්ටාංගක (octagonal) පැගෝඩාවකි(මහායාන ස්තූප ක්‍රමයක් පැගෝඩාව ලෙස හැදින්වේ).ශෛලමය ගඩොල් වලින් තනා ඇති එම පැගෝඩාව මුලදී Goldfish Lake නම් විලෙහි නැගෙනහිර පැතිකඩට වන්නට පිහිටා තිබුණි.එය Pagoda for Entertaining Immortals ලෙස හැඳින්වුණි.වර්තමානයේ පවතින්නේ එහි මූලික ආකෘතයකි. මෙම පැගෝඩාව චීනයේ බෞද්ධ ඉතිහාසය තුළ විශිෂ්ට වැදගත්කමක් ගෙන ඇති බව පෙනේ.බෞද්ධ මූලාශ්‍ර අනුව,බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ශ්‍රී දේහය ආදාහනයේ දී දන්ත ධාතූන් වහන්සේල හතර නමක් පමණක් ඉතිරි වූ බව සදහන් වේ(මීට ඉහත දී ප්‍රධාන සතර දළදා ලෙස සාකච්ඡා කරනු ලැබුවේ එම දන්තයන් ගැන ය).එම දළදාවන් අතරින් එකක් වන ගාන්ධාර දළදාව 11වැනි ශතවර්ෂයේදී චීනයට ගෙනැවිත් මෙහි තැන්පත් කරන ලද බවට චීන බෞද්ධයන්ගේ පිළිගනිති.ඔවුන්ට අනුව Liao රාජවංශයේ ඉතිහාසය පවසන්නේ Daozong රජතුමා (පාලන කාලය: 1055–1100) එම දළදාව මෙහි පිහිටි පැගෝඩාවේ තැන්පත් කර තිබෙන බවයි.නමුත් එම දළදාව කෙසේ චීනය වෙත ලැබුනි දැයි වැඩි විස්තර හෝ ඒ බව සදහන් කෙරෙන විශ්වසනීය මූලාශ්‍ර ද අවම වේ. 1900 දී පැගෝඩාව විනාශ වූ පසු,චීන භික්ෂූන් විසින් සුන්බුන් අතර සෙවීමේදී ශෛලමය මංජුසාවක් සොයාගෙන තිබෙන අතර එහි ලී පෙට්ටියක් තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාව යැයි සැලකෙන එම දන්තය සොයා ගනු ලැබීය.එය අඟල් 3 ක ප්‍රමාණයකින්ක්‍ යුතු බව සදහන් වේ.ක්‍රි.ව. 963 දී එම පඟොඩාව ඉදිකිරීමට පෙර ක්‍රි.ව. 855 දී Shan Hui නම් භික්ෂුව එම ශෛලමය මංජුසාවේ ඇතුළත හා පිටත "ශාක්‍යමුනිගේ දත", දිනය සහ සංස්කෘත මහායාන බෞද්ධ මන්ත්‍ර කිහිපයක් කෙටීම සිදුකර තිබුණි බව ද පැවසේ.<ref>{{Cite news|title=No. 48: Lingguang Temple, Beijing|url=https://chinaskeytemples.thetempleguy.org/2011/07/no-48-lingguang-temple-beijing.html|last=Baquet|first=James|date=9 ජුලි 2011|work=China's Key Temples|access-date=30 ජුලි 2025|publisher=The Temple Guy|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> පැගෝඩාව විනාශ කරීමෙන් පසුව නැවත සොයා ගත් මෙම දන්තය 1955 වසර දක්වා එම විහාරය තුළ තැන්පත් කර තිබුණි.පසුව එය චීන බෞද්ධ සංගමය විසින් Guangji විහාරය වෙත ගෙන ගොස්, එහි බෞද්ධ ධාතු මණ්ඩපය තුළ ටික කලක් තැන්පත් කර තබන ලදී. 1956 දී, ජනරජ රජය විසින් විනාශ වූ පුරාණ Liao පැගෝඩාවේ අත්තිවාරම මත මහල් 13ක නව පඟොඩාවක් ඉදිකළ අතර එය Pagoda of the Buddha’s Tooth යන නම ලබා දෙන ලදී.වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන්නේ එම පැරණි පැගෝඩාවේ අත්තිවාරම මත ඉදිකළ නව පැගෝඩාවයි.මෙම චීන දළදාව අවසරයකින් තොරව රටින් පිට කිරීම තහනම් කළ ජාතික වස්තුවක් විදිහට එරට නම් කර තිබෙන බවට ද වාර්තා වේ.කෙසේ වෙතත් මෙම දන්ත ධාතුවෙහි සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව ද විවිධ මතයන් විවිධ විශේෂඥයන් විසින් දරනු ලබයි.<ref name="chinadaily"/> [[File:Lingguangsita.JPG|thumb|චීන දළදාව තැන්පත් කර ඇති පැගෝඩාව]] සාමාන්‍යෙන් චීන දළදාව ලෙස හදුන්වන මෙම දළදාව කාලයෙන් කාලයට විවිධ රටවල ඉල්ලීම මත දළදා ප්‍රදර්ශන උදෙසා චීන රජය යැවීමට කටයුතු කරයි.ඒ අනුව වර්ෂ 1961 දී මෙම දළදාව ලංකාවට වැඩමවා දළදා ප්‍රදර්ශනයෙන් සිදු කරනු ලැබීය.ඒ වනවිට මෙරට අග්‍රාමාත්‍ය ධුරය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිණිය දරන ලද අතර එතුමිය හා චීන රජය සමඟ තිබූ දැඩි මිත්‍රත්වය මේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා තවත් හේතුවක් වී තිබෙන්නට ඇති බව පෙනේ.එවකට ලංකා ආණ්ඩුව විසින් එම චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාළිගාවෙහි පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබුණි.නමුත් බොහෝ විද්වතුන් හා ලෝක බෞද්ධයන් බුදුරදුන්ගේ සැබෑ දන්තයක් ලෙස අවිවාදිතව පිළිගන්නා නුවර දළදා වහන්සේ මාළිගාව තුල වැඩ සිටිය දීම වෙනත් රටකින් වැඩමකරවන ලද දළදාවක් යැයි හදුන්වන දන්තයක් ප්‍රදර්ශනය කිරීම එවකට මල්වතු-අස්ගිරි උභය මහා විහාරීය මහා නාහිමිවරුන්ගේ බලවත් අප්‍රසාදයට පත් විය.පෙර රජවරු දිගින් දිගටම දිවි හිමියෙන් රැකගෙන ආ ලංකාවේ දළදා වහන්සේ වැඩසිටියදී පිටරටකින් දළදාවක් වැඩමවා ප්‍රදර්ශනය කිරීම දළදා වහන්සේට සිදු කරන අවමානයක් යැයි මහානාහිමිවරු ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළහ.ඒ අනුව මාළිගාව තුල එම ප්‍රදර්ශනය සිදු කිරීමට එවකට මල්වතු පාර්ශවයේ මහානායක පුරිජ්ජල ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සරණංකර මානාහිමයන්ගේ(1856-1963) සහ අස්ගිරි පාර්ශවයේ මහානායක යටවත්තේ ධම්මරතන නාහිමියන්ගේ(1847-1967) අවසරය නොලැබුණු අතර එම නිසා දළදා මාලිගාව තුල එම ප්‍රදර්ශනය සිදු කිරීමේ බලාපොරොත්තුව අත්හළේ ය.නමුත් ඒ වනවිට මහමළුවේ අයිතිය රජයට තිබූ බැවින් එම දළදා ප්‍රදර්ශනය මහමළුවේ සිදු කිරීමට කටයුතු සංවිධානය කළේය.මහමළුවේ අයිතිය රජයට තිබූ බැවින් මේ සඳහා මහා නාහිමිවරුන්ගේ ද එතරම් විරෝධයක් නොපැමිණි අතර රජය මහමළුවේ චීන දළදාව ප්‍රදර්ශනයට විශේෂ කුටියක් ද සකස් කෙරිණ.රජය චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය පිළිබඳව ලබා දුන් ප්‍රචාරණය නිසා රටේ නන් දෙසින් චීන දළදාව වැඳ පුදා ගැනීමට මහමළුව වෙත ඇදී ආහ.මෙසේ මල්වතු-අස්ගිරි උභය විහාරීය මහා නායක හිමිවරුන්ගේ විරෝධය ද මත රජය චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය, මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාළිගාවේම මහමළුවේ දී සාර්ථකව පවත්වන ලදී.<ref>{{Cite news|title=MINISTER OF BUDDHIST AFFAIRS PAY HOMAGE TO BUDDHA RELICS IN CHINA|url=https://srilanka-china-buddhist.com/event-page/minister-of-buddhist-affairs-pay-homage-to-buddha-relics-in-china/|work=ශ්‍රී ලංකා-චීන බෞද්ධ මිත්‍රත්ව සංගමය|access-date=30 ජුලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref>{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=41}} ===සිංගප්පූරු දළදා වහන්සේ=== [[File:BTRTM as seen from Maxwell MRT entrance (2025) - img 05.jpg|thumb|200px|සිංගප්පූරුවේ Buddha Tooth Relic Temple and Museum ]] මියන්මාර ජනප්‍රවාද අනුව මහා පරිනිර්වාණයෙන් අනතුරුව බුදුරජුන්ගේ ශ්‍රී දේහය ආදාහනයේ දී සතර දළදා වහන්සේලා ට අමතරව තිබුන අනෙකුත් දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා කිහිපයක් "ගවුන්පාඩි" හා "කුත්ලයොන්" නම් භික්ෂූන් වහන්සේලා දෙනමක් විසින් ලබා ගෙන තිබෙනවා,ඉන් යටි වම් හකුවේ වැඩසිටි එක දන්තයක් "බුහල" කියන භික්ෂුවට ලැබී තිබෙන අතර ඒ දන්ත ධාතුව රැගෙන උන්වහන්සේ බුරුමය වෙත වැඩම කර තිබෙනවා.පසුව එහිදී "මහාසන්ද්‍ර" නම් බුරුම රජු එම ධාතුව පිළිගෙන "බගාන්" ලෙස හැදින්වෙන කදු මුදුන මත ස්තූපයක් ඉදිකර තිබෙනවා.පසුකාලයේ ගරා වැටුනා යැයි සැලකෙන මේ ස්තූපය 1980 දශකය අවසන් භාගයේදී,බෞද්ධ භික්ෂූන් පිරිසක් විසින් කැණීම් සිදු කරන අවස්ථාවේදී බුදුන්ගේ වම් දළදාවක් ලෙස විශ්වාස කල හැකි දන්තයක් සහිත ධාතු මංජුසාවක් ලැබුණ බව සැලකෙනවා.එම දන්ත ධාතුවෙහි දිග 7.5cm පමණ වන බවට සදහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple & Museum |url=https://chinatown.sg/visit/buddha-tooth-relic-temple |url-status=live |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Chinatown Singapore}}</ref> පසුව, සිංගප්පූරු හි '''පූජ්‍ය ෂි ෆා ෂාඕ''' හිමියන් (වර්තමාන මෙම විහාරයේ අධිපති හිමි) මියන්මාර සංචාරයකදී මෙම දළදාව පිළිබඳව දැනගත් අතර, බෞද්ධ සංඝයා සහ බෞද්ධ සභාවක් සමඟ සාකච්ඡා කරමින්, එම දළදා වහන්සේ සිංගප්පූරුවට ගෙන ඒමට අවසර ලබා ගත්හ.ඒ අනුව 2002 වසරේදී,Shi Fa Zhao හිමියන්ට එම දළදාව ලැබීමෙන් පසු, ධාතුව සඳහා සුදුසු ආකාරයෙන් ස්ථානයක් සකස් කළ යුතු බව තීරණය කළ අතර,ඒ අනුව අළුත්ම විහාර සංකීර්ණයක් ඉදිකිරීම ආරම්භ විය.<ref name ="NLB">{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple and Museum |url=https://www.nlb.gov.sg/main/article-detail?cmsuuid=389e7067-97fb-4e1d-b7e9-688efd442319 |last=Chua |first=Alvin |access-date=30 ජුලි 2025 |website=සිංගප්පූරු ජාතික පුස්තකාල මණ්ඩලය}}</ref> සිංගප්පූරුවේ චයිනාටවුන් ප්‍රදේශයේ පිහිටි එය Buddha Tooth Relic Temple and Museum ලෙස නම් කී අතර ටැං රාජවංශ චීන වාස්තු විලාසිතාවකින් සැරසුණු ආගමික සහ සම්ප්‍රදායික කලා සංකීර්ණයක් ලෙස සැලකේ.2007 වසරේ වෙසක් උත්සව දිනයේදී විවෘත කරන ලද මෙය එතැන් පටන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් කර ඇති බෞද්ධ පූජනීය ස්ථානයක් ලෙසද ප්‍රසිද්ධියක් ලබා තිබේ. ටැං රාජවංශයේ වාස්තු ශිල්පය අනුව නිර්මාණය කර ඇති අතර එහි මධ්‍යම මහලේ ඇති රන් ස්තූපය තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යැයි සැලකෙන දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත.ස්තූපය සදහා භාවිතා වූ රන් ප්‍රමාණය කිලෝග්‍රෑම් 320ක් වන අතර, එය සම්පූර්ණයෙන්ම පරිත්‍යාග කරන ලද රන් වලින් සාදන ලදී. ඊට අමතරව විහාරය තුළ කෞතුකාගාරයක්, පුස්තකාලයක්,චිත්‍රපට ශාලාවක්,භාවනා කාමර සහ බෝධිසත්ත්ව මන්දිර,ථේරවාද,මහායාන,වජ්‍රයාන ආදී බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන් නිරූපණය වන නිර්මාණය වලින් සමපන්විත වේ.මෙහි තැන්පත්ව ඇති දළදාව දිනයකට නියමිත වෙලාවක දී වන්දනා කිරීම උදෙසා ප්‍රදර්ශනය කරනු ලබයි.ඒ සදහා නවීන තාක්ෂණය සහිත ස්වයංක්‍රීයව විවෘත වන වැසී යන උපකරණ භාවිතා වේ.කෙසේ නමුත් මෙහි ඉතිහාසය පිළිබඳව විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර නොමැති වීම හා වෙනත් කරුණු නිසා මෙම දන්ත ධාතුවේ සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතිනවා.<ref name ="NLB"/><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple and Museum in Singapore |url=https://www.aswesawit.com/buddha-tooth-relic-temple-singapore|date=19 අගෝස්තු 2024|access-date=30 ජුලි 2025 |website=As We Saw It}}</ref> ===තායිවාන දළදා වහන්සේ=== [[File:Fo Guang Shan Buddha Museum 佛光山佛陀紀念館 .jpg|thumb|200px|තායිවාන දළදාව තැන්පත් Fo Guang Shan Buddha Museum නම් මහායාන බෞද්ධ විහාරස්ථානය]] තායිවානයේ කාඕෂියුං නගරයේ පිහිටි Fo Guang Shan Buddha Museum හි තැන්පත් කර ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්තයක් ලෙස සැලකෙන මෙය 1998 දී බුරුම භික්ෂුවෙකු විසින් Fo Guang Shan ආගමික නිකායේ ආරම්භකයා වූ වන්. සිං යුන් හිමියන් ඉන්දියාවේ බුද්ධගයාවට වැඩම කළ අවස්ථාවක Kunga Dorje Rinpoche නම් ටිබෙට් ජාතික භික්ෂුව විසින් ත්‍යාගයක් ලෙස ලබා දී ඇත.13 වන සියවස තෙක් නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයේ තැන්පත් කර තිබූ බවට සැළකෙන දළදාවක් ටිබෙටය වෙත ගෙනගොස් ආරාමයක තැන්පත්කර තිබී ඇති අතර පසුව වර්ෂ 1950 සමයේ සමයේ චීන ආක්‍රමණ මත එම ආරාමය විනාශ වීමෙන් පසු Tibetan Lama Kunga Dorje Rinpoche විසින් රැකගනිමින් තිබූ ධාතුව ඉන්දියාව වෙත රැගෙන ගය බවත්, පසුව 1998 දී මෙම තායිවාන විහාරයේ ප්‍රධාන භික්ෂුව වෙත ලබා දුන් බවත් සඳහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha's tooth relic |url=https://www.fgsbmc.org.tw/EN/collection-special-relics.aspx |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Fo Guang Shan Buddha Museum|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><!--same source <ref>https://artsandculture.google.com/asset/tooth-relic-fo-guang-shan-buddha-museum/RwGVLK-i7FAgGg</ref> --> මෙම දන්ත ධාතුව තායිවානයට ගෙනගොස් ඇති පසුව, එය Fo Guang Shan ආරාමය තුළ තාවකාලිකව තැන්පත් කරන ලදී.එහි විශේෂත්වය හඳුනාගත් වන්. සිං යුන් හිමියන් විසින් මෙම දළදාව ස්ථිරව තැන්පත් කිරීම සඳහා විශාල විහාර සංකීර්ණයක් ගොඩනැගීම ඒ වනවිටත් අරඹා තිබුණි.ඒ අනුව ඉදිකරන ලද Fo Guang Shan Buddha Museum, 2011 දෙසැම්බර් මාසයේදී විවෘත විය. මෙහි මධ්‍යස්ථානය වන ප්‍රධාන මැදිරිය හෙවත් Main Hall හි Buddha Memorial Center නම් ස්ථානයේ මෙම දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත.කෙසේ නමුත් මෙම දන්ත ධාතුවෙහි ද ඉහත සඳහන් චීන,සිංගප්පූරු දළදාවන්හි මෙන් සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතී.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=DISCOVER THE SERENITY OF TAIWAN’S LARGEST BUDDHIST COMPLEX |url=https://www.getmetotaiwan.com/culture/fo-guang-shan-buddha-museum |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Get me to Taiwan|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> ===ජපාන දළදා වහන්සේ=== [[File:Stairs to Sanmon, Engaku-ji.jpg|thumb|200px|බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් ව ඇතැයි සැලකෙන Engaku-ji සෙන් බෞද්ධ විහාරය]] බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාවක් තැන්පත් කර ඇතැයි සැලකෙන ජපානයේ කමකුරා නගරයේ පිහිටි විශිෂ්ටතම සෙන් (Zen) විහාරවලින් එකක් වන Engaku-ji විහාරය; එහි ආගමික සහ වාස්තු විද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙසද ප්‍රසිද්ධය. මෙම විහාරය ආරම්භ වූයේ 1282 දී මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණවලින් පසුව කාමකුරා ශොගුන රාජධානියේ පාලකයාව සිටි හෝජෝ ටෝකිමුනෙ (Hōjō Tokimune) මගින්ය.ඉතිහාසගත මූලාශ්‍ර වලට අනුව ආක්‍රමණවලදී මියගිය සෙබළුන්ට ගෞරව දැක්වීමට සහ සෙන් බුද්ධාගම ජපානයේ වැඩිදියුණු කිරීමට අරමුණුකොට ගත් දැවැන්ත ආගමික ව්‍යාපෘතියක් ලෙසය මෙය සැලකේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Engaku‑ji Temple in Kamakura: Zen Heritage & National Treasures on a Hillside Oasis |url=https://ashigarukumakichi.com/02-engakuji |date=7 ජුලි 2024 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Ashigaru Kumakichi|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> Engaku-ji විහාරයේ වාර්තා සහ ජපන් බුද්ධ වංශ කතා අනුව, මෙම දළදාව චීනයෙන් හෝ කොරියාවේ සිට රාජතාන්ත්‍රික තෑගි ලෙස කාමකුරා යුගයේදී ලැබුණු බවට විශ්වාස කෙරේ.මෙම දළදාව තැන්පත් කිරීම සඳහා ගොඩනඟන ලද්දේ Shariden නමින් හැඳින්වෙන, චීනයේ සොං රාජවංශයේ වාස්තු ශෛලයෙන් නිර්මාණය කළ සුන්දර ශාලාවකි.කෙසේ නමුත් මීට පෙර විස්තර කර අමතර දළදා වහන්සේලාගේ මෙන්ම මෙහි ද සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතී.නමුත් මේ දන්ත ධාතුව ගෞරවය සහ පූජනීයත්වය තුළින් සියවසකට අධික කාලයක පුරාවට මෙම විහාරයෙහි තැන්පත්ව තිබේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Engaku-ji Temple |url=https://kamakuraguide.com/en/kitakamakura/engakuji-kamakura |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Kamakura Guide|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> ===පැරණි ඉතිහාස මූලාශ්‍රගත වෙනත් දළදා වහන්සේලා=== හියුං සියෑං හිමියන් ඉන්දියාවේ හා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතු කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව තම දේශාටන වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබේ.[[File:Xuanzang w.jpg|thumb|150px|හියුං සියෑං හිමියන් දැක්වෙන සිතුවමක්]] [[File:Xuanzang route.jpg|thumb|200px|upright=1.5|හියුං සියෑං හිමියන්ගේ ගමන් මාර්ගය]] එහි සඳහන් කර ඇති ආකාරයට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බාමියන් දේශයේ එක් විහාරයක බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතුවක් හැරුණුවිට පසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ නමක් ද සක්විති රජෙකුගේ දන්තයක් ද තැන්පත් කර තිබී තිබේ.පසේ බුදුරදුන් ආදි-කල්පික උතුමකු නිසා උන්වහන්සේගේ දන්ත ධාතුව අඟල් 5 ක් තරම් දිග ය.සක්විති රජුගේ දන්තය අඟල් 3 ක් තරම් දිගය.ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කපීෂ දේශයේ එක් විහාරයක සිදුහත් කුමරුගේ කිරිදතක් තැන්පත් කර තිබුණි.මේ කිරිදතේ දිග අඟල් එකහමාරක් තරම් ය. [[File:Fa Hsien at the ruins of Asoka's palace.jpg|thumb|right|250px|ෆාහියන් හිමියන් ආශෝක රජුගේ මාළිගයේ නටඹුන් නරඹන අවස්ථාව දැක්වෙන සිතුවමක්]] ෆාහියන් හිමියන් ඛල්ඡා දේශයේ වැඩ හිඳින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ නගරාහර දේශය තුළ වැඩ හිඳින දන්ත ධාතුවක්(නගරාහර දළදාව ගැන මීට පෙර ගාන්ධාර දළදාව යටතේ සඳහන් කෙරිණ)ගැනත් තම වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබේ.ඒත් එම දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයට ලැබුණු ආකාරය ගැන විස්තර සඳහන් කර නැත. [[File:BEAL(1869) FAH-HIAN'S ROUTE THROUGH INDIA AND TARTARY.jpg|thumb|right|250px|බීල්ස් සංස්කරණයට අනුව ඉන්දියාව හරහා වැටී තිබූ ෆාහියන් හිමියන්ගේ ගමන්මාර්ගය{{sfnp|බීල්|1884}}]] මෙසේ ඉන්දියාවේත්,ඇෆ්ගනිස්ථානයේත් ප්‍රදේශ කිහිපයක දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා යැයි සැලකෙන ධාතූන් වහන්සේල පිළිබඳව සඳහන් කර තිබුණත් මේ වනවිට එම දන්ත ධාතූන් වහන්සේල කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි කිව නිශ්චිතව කිව නොහැක. {{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=41}} ===වර්තමානයේ බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා යැයි විශ්වාස කරන ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල පිහිටි දන්ත ධාතූන් වහන්සේල=== 2024 දී ලොව පුරා සිදු කළ සමීක්ෂණයකින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්තයන් ඇතැයි ලෙස විශ්වාස කරනු ලබන ස්ථාන 32 ක් වාර්තා වී තිබේ.ඉන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ. *ධම්මරාජික ස්ථූපය අසල ස්තූපයක් කැපීමෙන් හමු වූ දන්ත ධාතුව - තක්ෂිලා ජාතික කෞතුකාගාරය, [[පාකිස්ථානය|පකිස්ථානය]]<ref>{{Cite news|title=Taxila stands with Dalada Maligawa in housing the Lord Buddha’s Sacred Relic|url=https://www.dailymirror.lk/news-features/Taxila-stands-with-Dalada-Maligawa-in-housing-the-Lord-Buddhas-Sacred-Relic/131-307333|last=බණ්ඩාර|first=කැළුම්|date=25 අප්‍රේල් 2025|work=Daily Mirror|access-date=30 ජුලි 2025|publisher=සී/ස විජය පුවත්පත් සමාගම|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><br> *ශල්කන්ඩි ස්තූපයෙන් හමු වූ දන්ත ධාතුව - Chakdara හෙවත් Dir කෞතුකාගාරය, පකිස්ථානය<ref>{{Cite news|title=Archaeologists grapple with ‘Buddha’s tooth’|url=https://www.dawn.com/news/599598/archaeologists-grapple-with-buddhas-tooth|date=18 ජනවාරි 2011|work=Dawn|access-date=30 ජුලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><br> *නාගාර්ජුනකොන්ඩාවේ මහා චෙෙත්‍ය - ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශය, [[ඉන්දියාව]]<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Rescued From A Dam: Nagarjunakonda, India’s Flooded Buddhist Center |url=https://www.ancient-origins.net/ancient-places-asia/nagarjunakonda-0017242 |last=පාන්ඩේ |first=සාහිර් |date=8 සැප්තැම්බර් 2022 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Ancient Origins}}</ref> <br> *ලූ මවුන්ටන් විහාරය - කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තය, [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය]]<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=No April Fools': Followers Claim Rare Buddha's Tooth With Healing Powers Continues to Grow |url=https://www.nbclosangeles.com/news/local/not-april-fools-day-prank-supernatural-rare-buddhas-tooth-healing-powers-continues-grow/2059018 |last=නවරෝ |first=හෙදර් |date=1 අප්‍රේල් 2013 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=NBC Los Angeles}}</ref> ==දළදා අනුරූ නිර්මාණයේ අතීතය සහ වර්තමානය== {{Under construction }} ලක්දිව දළදා අනුරූ නිර්මාණය බැදී පවතින්නේ මහනුවර දළදා වහන්සේ සම්බන්ධව ය.ඒ අනුව දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව උදෙසාත්,විවිධ රටවල්වලට තුටු පඬුරු ලෙස ලබා දීම උදෙසාත්,ස්තූපවල නිධන් කරන ධාතූන් වහන්සේලට අමතරව ධාතු අනුරූ ලෙස නිධන් කිරීම උදෙසාත් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කරනු ලැබූ බව ඉතිහාස ගත මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.අද ද වර්තමානයේ නිර්මාණය කරනු ලබන ස්තූපයන්හි මෙසේ අනුරූ ද තැන්පත් කිරීම සිදුකරන බව දැකිය හැක.එහිදී දළදා අනුරූ වලට අමතරව නොභින්න ධාතූන් වහන්සේල සිහිකරමින් ඒ වෙනුවට ලලාට ධාතු අනුරූ,අකු ධාතු අනුරූ,ග්‍රීවා ධාතු අනුරූ ආදිය ද නිර්මාණය කරනු දැකගත හැකිය. මේ අනුරූ නිර්මාණය උදෙසා ඇත් දළ සහ වටිනා දැව විශේෂයෙන්ම සුවඳ සදුන් දැව වැනි ද්‍රව්‍ය යොදාගත් බව දැක්වේ.මෙහිදී සිදු වන්නේ සැබෑ දළදා වහන්සේගේ ප්‍රමණයට සහ හැඩයට සපයාගන්නා ලද ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් අනුරුවක්(A Replica) නිර්මාණය කර ගැනීමයි.සමහර අවස්ථාවල,විශේෂයෙන්ම විදේශයන් වෙත ලබා දීමේ දී එසේ නිර්මාණය කරන අනුරූ සුලු මොහොතක් දළදා කරඬුව අසලින් තබා හෝ සැබෑ දළදා වහන්සේ ස්පර්ශ කළ සුවඳ කුඩු මත සුලු මොහොතක් තබා ලබා දීම,දළදා වහන්සේ පරිහරණයේ දී ස්පර්ශ කරන සේද සලුව මත සුලු මොහොතක් තබා ලබා දීම ද සිදු වූ බව වාර්තා වේ.ඊටත් අමතරව දළදා වහන්සේ ස්පර්ශ වූ සුවඳ කුඩු හෝ සේල සලුව සමගම අනුරූ දළදාව ද ලබා දීමත් වාර්තා වේ.වැදගත් කරුණ නම් මේ අනුරූ කිසිවක් සැබෑ ධාතූන් වහන්සේ නොවීමයි.මහාවංශය ආදී මූලාශ්‍රගත තොරතුරු අනුව,මේ ආකාරයෙන් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කළ අවස්ථා කිහිපයක් ම දැකිය හැක. ===ආරක්ෂක හේතු මත හා වෙනත් හේතු මත නිර්මාණය කළ දළදා අනුරූ=== ====1.හිරිපිටියේ දිවනිළමේ විසින් නිර්මාණය කළ දළදා අනුරුව==== කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ පෘතුගීසි බලය දිනෙන් දින වැඩි වූ සමයක [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|හත්වන බුවනෙකබාහු රජුගෙන්]] පසු පෘතුගීසීන්ගේ සහයෙන් [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]](1551-1597) වර්ෂ 1551 දී රජ බවට පත් වෙන අතර එවකට කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව බාරව සිටි කීරිවැල්ලේ හිරිපිටියේ ඒකනායක දිවනිළමෙට තවදුරටත් දළදාව කෝට්ටේ රාජධානිය තුළ තබා ගැනීම අනතුරුදායක බව තේරුම්ගොස් තිබූ බව ඉතිහාස මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.හිරිපිටිය නිළමේ දළදා වහන්සේ ලංකාවට වැඩමෙව් දන්ත කුමරුගේ පරම්පරාවට අයත් පුද්ගලයෙකි.එබැවින් හේ දළදාව රැකීමට රාජකාරි මට්ටමෙන් මෙන්ම පාරම්පරික උරුමයෙන්ද බැඳී සිටියේය.කීරවැල්ලේ හිරිපිටිය නිළමේ මේ ආසන්න කාලයක දිනක් හීනයක් දැක තිබෙන අතර එහි දී නිල් පැහැති ඇඳුමක් ඇඳගත් පුද්ගලයෙක් නැගෙනහිර දිශාවට තම අසිපත දිගුකර '''“කෝට්ටේ කලාලේ කිසිල්ලේ,දත මැදගන්න රාළේ “''' යැයි එම සිහිනයේදී නිළමෙට පැවසූ බව දැක්වේ. මේ සිහිනයෙන් යම් අනතුරක සේයාවක් පෙනුනත් කීරවැල්ලේ නිළමේට එය හරිහැටි තේරුම් නොවීය.නියම දළදාව තමා අතට ගත් කීරවැල්ලේ නිළමේ දළදාවේ අනුරුවක් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාවේ තබා පැපිළියාන විහාරස්ථානයට ගොස් එහි විසූ නාගසේන හිමියන් බැහැදකින ලදී.එහිදී මෙම සිහිනය පිළිබඳව විමසූවිට නාගසේන හිමියන් එම සිහිනය පිළිබඳ විවරණය කර වහාම දළදාව රැගෙන පළායන ලෙස කීරවැල්ලේ නිළමෙට පැවසුවේය. පැපිළියාන විහාරස්ථානයේ තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමි විසින් නිර්මානය කළ “ ශබ්ද ද්වනී වාහිනී“ නැමති යන්ත්‍රයක් විය.එය පිළිබඳව වැඩි විස්තරයක් සොයා ගැනීමට නොහැකි වූවත් එයින් සැතපුමක් පමණ දුර සිට කරන කතාබහකට සවන් දීමට හැකි බව වාර්ථාවී තිබේ.එහිදී එම යන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක කළ විට නාගසේන හිමියන්ට දැනගැනීමට හැකිවී ඇත්තේ ධර්මපාල රජු පෘතුගීසීන් සමග එක්වී දළදා මාළිගාව කොල්ල කෑමට සැලසුම් කරන බවයි.ක්‍රියාත්මකවූ කීරවැල්ලේ නිළමේ දළදාව රැගෙන සීතාවක රාජධානියට එදිනම පළා ගියේය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=දළදා වහන්සේ වැඩමෙව් සමන් දේව පෙරහැර|url=https://elearning.lk/blog/saman-devala-perahera-and-the-tooth-relic/}}</ref> දළදා වහන්සේ සීතාවක [[මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ රජුට]] භාරකළ හිරිපිටිය නිළමේ තමා මුහුණපෑ සිද්ධිය රජුට පවසන ලදී.තම රාජධානියේ දළදා වහන්සේට ආරක්ෂාව නොමැති බව සිතූ මායාදුන්නේ රජු කුරුවිට දෙල්ගමුව රජමහ විහාරයේ නව දළදා මාළිගාවක් සාදා දළදා වහන්සේ එහි තැම්පත්කර දළදාවේ භාරකාරත්වය දෙල්ගමුව විහාරයේ ශ්‍රී මහින්දාලංකාර තෙරණුවන්ට භාර කරන ලදී.දළදා වහන්සේ වැඩමවීමට තරමක කාලය ගතවූ පසු සබරගමුවටද පෘතුගීසි තර්ජන එල්ලවන්නට විය.මෙය දළදාවේ ආරක්ෂාවට තරජනයක් බව දැනගත් මහින්දාලංකාර තෙරණුවෝ අතිවිශාල කුරහන් ගලක් සාදා එහි පත්ලෙහි දළදා වහන්සේ තැම්පත් කෙරිණ.මෙම යෝධ කුරහන්ගල අඩි 4ක් දිගවේ.පළල අඩි 2 අඟල් 9කි.ගලේ වට ප්‍රමානය අඩි 8 අඟල් 9කි.ශ්‍රීපාද කන්දෙහි සීත ඟඟුලෙන් ඇරඹෙන කුරු ගඟ ගලා බසින්නේ මෙම දෙල්ගමුව විහාරය ආසන්නයෙන්ය.දළදාවේ වැඩි ආරක්ෂාව සඳහා මහින්දාලංකාර හිමි කුරු ගඟෙන් ලද මැණිකකින් කොපුවක් සාදා,දළදා වහන්සේ එහි තැම්පත් කරන ලදී.මේ බව එමර්සන්ට් ටෙනන්ට් ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා වල ද සඳහන්වේ.එසේ දළදා වහන්සේ වසර 43 කට ආසන්න කාලයක් කුරහන් ගල තුළ වැඩ සිට මායාදුන්නේ රජුගෙන් පසු රජු මරා රජු වූ සීතාවක රාජසිංහ හෙවත් [[පළමුවන රාජසිංහ රජ]] සිදුකළ පීතෘ ඝාතක අකුසලය නිසා හා හින්දු ආගම වැළදගැනීම නිසා සීතාවක ද අස්ථාවර තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කළ බැවින් එසමයේම [[පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජ]] මහනුවර රජු වූ බැවින් පසුව දෙල්ගමුවේ සිට මහනුවරට දළදා වහන්සේ හිරිපිටිය රාළ විසින් ම වැඩමවනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=සීතාවකින් මහනුවරට දළදා වහන්සේ මහනුවරට වැඩම කළේ කවුද?|url=https://www.lankadeepa.lk/Rasawitha/%E0%B7%83%E0%B6%AD%E0%B7%80%E0%B6%9A%E0%B6%B1-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B6%A7-%E0%B6%AF%E0%B7%85%E0%B6%AF-%E0%B7%80%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%83-%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B6%B8-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B6%AF/57-536980}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title= කෝට්ටේ කලාලේ දත මැදගන්න රාළේ - කුරහන් ගලක දළදාව සැගවූ අඳුරු යුගයක කතාව|url=https://trisinhala.blogspot.com/2017/06/blog-post_28.html?m=1}}</ref> [[File:Delgamuva Vihara, Sri Lanka.jpg|thumb|දන්ත ධාතූන් වහන්සේ සඟවා තැබූ කුරහන් ගල]] ====2.වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව තිබූ දළදා අනුරුව==== සීතාවක දළදා වහන්සේ වැඩසිටින කාලය තුළ හිරිපිටිය රාළ විසින් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාවේ තැන්පත් කර තිබූ දළදා අනුරුව සැබෑ දළදාව යැයි සිතා ධර්මපාල රජුගේ පියා වන [[වීදිය බණ්ඩාර]] දළදා අනුරුව රැගෙන, බෙංගයි රාළ නම් තැනැත්තෙකු සමඟ යාපනයට පලා ගියේ ය.<ref group="විස්තරය">සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව ඔහු වැදුම් පිදුම් කල අනුරුවක් ලෙසත්,සමහර අවස්ථාවල හිරිපිටිය රාළ දළදාව රැගෙන දෙල්ගමුවට යනවිට වීදිය බණ්‌ඩාරට ලබා දුන් අමතර අනුරුවක් ලෙසත් දැක්වේ.කෙසේ නමුත් ඔහු අනුරුව ද යාපනය වෙත පළා යන විට රැගෙන ගිය බව දැක්වේ</ref> යාපනය පාලනය කළ [[පළමු සංකිලි රජ]] සමඟ පැමිණි මුල් කල සහයෝගීව සිටියත් 1555 දී ඇති වූ වැරදි වටහාගැනීමක් මත වීදිය බණ්‌ඩාර හා සංකිලි රජුගේ සේනාව අතර සටනක් ඇති විය.දක්ෂ රණශූරයකු වූ වීදිය බණ්‌ඩාර තනිව සටන් කරමින් සිටින අතරතුර පිටුපසින් ආ දෙමළ සොල්දාදුවකු ගසක සිට වීදිය බණ්ඩාරගේ පිට මතට හෙල්ලකින් පහර දුන්නේය.ඒ පහරින් මරණයට පත් වනවිට දළදාව(අනුරුව) අතේ ඇඟිලි අතර වැරෙන් ගුලිකර තබාගෙන තිබෙන අතර ඉතිහාස ගත තොරතුරු අනුව දෙමළ සේනාවේ කිසිවෙකුටත් ඒ අතැඟිලි දිගහැර දළදාව ගන්නට සමත් නොවීය.මේ නිසා ඇඟිලි කපා ඉවත් කර දළදාව ලබාගෙන සංකිලි රජු විසින් එය තම මාළිගායේ තබා ගත්තේ ය. නමුත් ටික කලකට පසු පෘතුගීසි සේනාවන් යාපනය ආක්‍රමණය කර යාපනය රාජධානිය යටත් කරගත් අතර එහිදී අනුරුවක් යැයි නොදන්නා ඔවුන් ද කෝට්ටෙන් අස්ථානගත වූ දළදාව යැයි සිතා එම අනුරුව ගෙන ගෝව වෙත පිටත් කර යැවීය.ගෝව වෙත පිටත් කර යැවූ එම දළදාව කතෝලික පූජකයන් සහ පෘතුගීසින් විසින් එය ගිනි තබා විනාශ කර එහි අලු ගඟට දැමූ බව සඳහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title =“The Buddha’s Tooth: Western Tales of a Sri Lankan Relic” by John S Strong|url=https://asianreviewofbooks.com/the-buddhas-tooth-western-tales-of-a-sri-lankan-relic-by-john-s-strong/?utm_source=chatgpt.com}}</ref> ====3.දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූ අනුරුව==== වීදිය බණ්ඩාරගේ සිදුවීම වන අතරේ බුරුම රජු දළදා වහන්සේ ඉල්ලන අතර එම ඉල්ලීම මත සැබෑ දළදාව නොමැති බැවින් කෝට්ටේ ධර්මපාල රජු විසින් දළදා අනුරුවක් නිර්මාණය කර වර්ෂ 1576 දී බුරුමය වෙත යවන ලදී,ඉන් ටික කලකට පසු 1580 වර්ෂයේ දී [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] විසින් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව ඇතුලු සියලු දේපල සහිත කෝට්ටේ රාජධානිය තෑගි ඔප්පුවකින් පෘතුගීසීන් වෙත පවරා දුන්නේ ය.බුරුමයට යැවූ මෙම අනුරුව පිළිබඳව පසුව සාකච්ඡා කෙරේ.<ref group="විස්තරය">ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යවන ලද්දේ කිනම් අනුරුව ද යන්න නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැක,සමහර මූලාශ්‍ර වල කෝට්ටේ මාලිගාවේ හිරිපිටිය රාල තබා ගිය අනුරුව වීදිය බණ්‌ඩාර රැගෙන ගිය බව දැක්වෙන බැවින් ධර්මපාල රජු විසින් අනුරුවක් නිර්මාණය කර බුරුමය වෙත යැවූ බව දැක්වේ.සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බවත් සමහර මූලාශ්‍ර වල හිරිපිටිය රාල ම වීදිය බණ්‌ඩාර වෙත එම අනුරුවක් දුන් බවත් දැක්වෙන නිසා එවිට වීදිය බණ්‌ඩාර මාලිගාවේ අනුරුව නොගෙනගිය බැවින් නම් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූයේ මාලිගාවේ අනුරුව යැයි ද විස්තර වේ.</ref> ====4.කැබලියපොල පුරාණ විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව==== කොළවෙනිගම ලේඛනයට අනුව කෝට්ටේ ධර්මපාල රජ සමයටත් පෙර, එනම් දෙවැනි ජයවීර පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ (1467-1469) අභාවයෙන් පසු දළදා වහන්සේ අගනුවරින් කොළවෙනිගමටත්, පසුව සත්මලේ ඇල්ල හා රත්මලේ කන්දටත්, අවසානයේ දෙල්ගමු විහාරයටත් වැඩම කරවන ලද බව පෙනේ. දළදා වහන්සේ කොළවෙනිගම වැඩසිටි කාලසීමාවේ එහි ආරක්ෂාව උදෙසා කටයුතු කළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට, කන්ද උඩරට පළමුවැනි විමලධර්මසූරිය රජතුමා විසින් දළදා අනුරුව බැගින් ප්‍රදානය කරන ලදැයි කියැවේ. ඒ අනුව කැබලියාපොල සාමණේර තැනට හිමි වූ දළදා අනුරුව කැබලියපොල පුරාණ විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව වශයෙන් පිළිගැනේ. ====5.දකුණු පළාතේ කසාගල රජමහා විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව==== [[File:Kasagala Raja Maha Vihara 1.jpg|thumb|කසාගල රජමහ මහා විහාරයේ පැරණි ස්තූපය සහ ශිලා ලිපි]] මහනුවර යුගයේ නිර්මාණය කළ තවත් දළදා අනුරුවක් දකුණු පළාතේ කසාගල රජමහ විහාරය සතුව පවතී. එකී මාණික්‍යමය දළදා අනුරුව හා එය තැන්පත් කර තිබෙන කරඬුව කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමා (1747-1782) විසින් එය පූජා කරන ලදැයි සැලකේ. විහාරස්ථ වාර්ෂික දළදා පෙරහැර පවත්වන්නේ එම දළදා අනුරුව මුල්කොටගෙන ය. ====6.වර්ෂ 1817 උඩරට මහකැරැල්ල සමයේ නිර්මාණය කළ දළදා අනුරුව==== වර්ෂ 1817 උඩරට මහකැරැල්ල ආරම්භ වූ කාලය වන විටත් දළදා අනුරුවක් සකසා තිබූ බව කියැවේ.ඒ නිදහස් අරගලකරුවන් යුධ උපායක් ලෙස භාවිතා කිරීමට ය.නමුත් වාරියපොල ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් තේවාව කරන වේලාව අතරතුර සැබෑ දළදා වහන්සේම ලබාගෙන නිදහස් අරගල කරුවන් අතට පත්කළ නිසා දළදා අනුරුව ඒ අවස්ථාවේ භාවිත කළ බවක් නොපෙනේ.නමුත් නැවතත් දළදා වහන්සේ බ්‍රිතාන්‍යයන් යටතටම පත් වී තිබේ. ====7.කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු සඳුන් කල්කයක සටහන් කර තබා ගත් දළදා ලාංඡනය==== ඉහතින් සඳහන් දළදා අනුරූවලට අමතරව කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ දවස දළදා වහන්සේගේ ලාංඡනයක් සඳුන් කල්කයක සටහන් කර ගැනීමේ පුවතක් පිළිබඳ තොරතුරු හමු වේ. මහාවංසය හා පුණ්‍යක්‍රියා සන්දේශයේ සඳහන් වන ආකාරයට සියම් උපසම්පදාව පිහිටුවීම සඳහා මෙරටට වැඩම කළ සියම් දූතයන් අතරින් පිරිසක් සියරට බලා පිටත් වූ අවස්ථාවේ රජතුමා විසින් ඔවුන්ට ලබාදුන් ත්‍යාග අතර දළදා ලාංඡනය සහිත සඳුන් කල්කය බහා ඇති කරඬුවක් ඇතුළත් වී තිබේ මීට අමතරව ලක්දිව තවත් වෙහෙර විහාර කිහිපයක අතීතයේ නිර්මාණය කරන්නට ඇති දළදා අනුරූ අප්‍රකටව වන්දනාවට පාත්‍ර වන බව නම් නිසැක ය.මේ ආකාරයෙන් බැලූ කල ඉතිහාස පුරාවටම වාර්තාගත වූ හා වාර්තාගත නොවූ අයුරින් දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිණිසත් විවිධ හේතු සඳහාත් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කළ බව පෙනෙන අතර අදට ද එසේ දළදා අනුරූ ආරක්ෂාව පිණිස හදසි අවස්ථාවල භාවිතා වන බවට මතයක් ද පවතී. ===චීනයට යැවූ දළදා අනුරූ=== ====1.මහානාම රජු චීනය වෙත යැවූ දළදා අනුරුව සහ ජෙඩ් ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව==== [[මහානාම රජ]] දවස(412-434) නැගෙනහිර චීනයේ ක්‍රි.ව. 407-453 අතර කාලයේ ජිං(Jin) රාජවංශයේ- Lin Song/දකුණු Song වංශයේ තුන්වන පාලකයා වූ Yuanjia අධිරාජ්‍යා(Lia Yilong/Emperor Wen of Liuson) විසින් දළදාව ඉල්ලා ඇති අතර එවිට දළදා අනුරුවක් යැවූ බව සදහන් වේ. [[File:Liu Yilong (Emperor Wen of Liu Song).jpg|thumb|200px|Liu Yilong අධිරාජ්‍යා]] දළදා අනුරුවක් යැවීමට අමතරව "පියන්-ඉ-ටියන්" චීන ඉතිහාස ග්‍රන්ථයේ සඳහන් පරිදි ක්‍රි.ව. පස්වන සියවසේ මුල් කාලයේදී මහානාම රජු විසින් දූතයන් පිරිසක් චීන රාජ්‍යයට පිටත් කර තිබේ. මෙම දූත පිරිස ඇත්දළ,ඒ ආශ්‍රයෙන් තැනූ භාණ්ඩ සහ මැණික් ආදී වටිනා තෑගි ද ගෙන ගොස් තිබේ. මේ අතර වැදගත්ම ත්‍යාගය ලෙස මහානාම රජු විසින් එවූ අඩි හතරයි අඟල් දෙකක් පමණ උස නීල ගරුඬ(හරිත මිණි) නොහොත් ජෙඩ් ගලින් නෙලන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් ද යවා තිබේ.මෙම බුදු පිළිමය සහ දූත පිරිස චීනයට ගිය කාල වකවානුව වනවිට චීන රාජාවලියේ සඳහන් පරිදි සුන් රාජ වංශය බලය පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. චීනයේ "නැන්ජින්(Nanjing)" නුවර එකල අගනගරය ලෙස භාවිතා කළ අතර චීන රජු මෙම බුදු පිළිමය දැක බොහෝ සතුටට පත්ව එම ජෙඩ් ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව නැන්ජින්(Nanjing) හි "වෝ-කොන් නම් බුද්ධ මන්දිරයේ(Wu-Kon Buddha Temple/Waguan Buddha Temple) තැන්පත් කොට පූජා පැවැත්වූහ. රාජ දූතයන්ට සම්මාන සත්කාර කරිමින් එම දූත පිරිස වසර දහයක් පමණ එහි නවත්වා ගෙන සිටි බව ද ඉතිහාස මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.<ref>https://seneviruwan.blogspot.com/2017/09/blog-post_21.html</ref>මහාවංශය තුළ ද [[මහානාම රජ]] දවස විශේෂයෙන්ම චීනය ඇතුලු විදේශීය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පුළුල්ව පැවති කාලසීමාවක් ලෙස විස්තර කර තිබේ.ඊට අමතරව; ලෝක ප්‍රසිද්ධ චීන ජාතික [[ෆාහියන්]] හිමියන් ලක්දිවට පැමිණියේ ද, [[බුද්ධඝෝෂ]] හිමියන් හෙළ අටුවා පාලියට පරිවර්තනය කලේ ද මහානාම රජ දවසේ දීමය. [[File:Waguan Temple 02 2011-05.JPG|thumb|බුද්ධ ප්‍රතිමා 5 ක් සහිත ජෙඩ් බුද්ධ මන්දිරය]] ====2.තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු චීනයේ කුබ්ලායි ඛාන් අධිරාජ්‍යා වෙත යැවූ දළදා අනුරූ දෙක==== මාකෝ පෝලෝගේ වාර්තා සහ මහාවංශයේ සඳහන් කරුණු මත [[පළමු බුවනෙකබාහු රජ]] (1272-1284) සමයේ දී ආර්යයචක්‍රවර්ති නම් දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණිකයා යාපහුව රාජධානිය ආක්‍රමණය කර,එවකට යාපහුවේ දළදා මාළිගාවේ වැඩසිටි දන්ත ධාතුන් වහන්සේ සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ රැගෙන වර්තමාන තමිල්නාඩුවේ මධුරා නුවර පාලනය කළ පාණ්ඩ්‍ය රජු කුලසේකර වෙත යැවීය. පළමුවන බුවනෙකබාහු රජුගෙන් පසු [[තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ]] (1287-93) නමින් බලයට පත් ඔහුගේ පුත් රජවීමට ප්‍රථම මධුරා පුරයට ගොස්, කුලසේකර සමඟ කතා කර, දන්ත ධාතුන් වහන්සේ සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ නිරුපද්‍රිතව නැවත ලංකාවට වඩමවා ගෙන ආවේය. මේ සිදුවීම් සිදුවන අතරතුර [[පළමු බුවනෙකබාහු රජ]] දවස (ක්‍රි.ව. 1272-1284) Yuan රාජවංශයේ ආරම්භ පාලකයා වූ Eublai Khan චීන අධිරාජ්‍යා(1215-1294) විසින් 1284 දී දළදා වහන්සේ,කේෂ ධාතූන් වහන්සේලා සහ පාත්‍රා ධාතුව ඉල්ලා ලංකාව වෙත දූතයන් එවා ඇති අතර ඒ වනවිටත් දළදාව සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ තමිල්නාඩුවේ මධුරාව වෙත රැගෙන ගොස් තිබුණු බැවින්, ඒ බව දැනගත් Khan අධිරාජ්‍යා තමිලනාඩුවේ කුලසේකර නම් පාණ්ඩ්‍ය රජු වෙත ද දූතයන් පිටත් කර ධාතූන් වහන්සේල දෙනම ඉල්ලූ නමුත් ඒ දූතයන් පැමිණෙන විට තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු නැවත ලංකාවට ධාතූන් වහන්සේල වඩමවා ගෙන පැමිණ තිබේ. [[File:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg|thumb|150px|Kublai Khan චීන අධිරාජ්‍යා දැක්වෙන සිතුවමක්]] පසුව නැවතත් Khan රජු විසින් ලංකාවට පණිවිඩ එවූ අතර ඒ අවස්ථාවේ තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් දළදා වහන්සේගේ අනුරූ 2 ක් චීනය වෙත යවා තිබේ.රජු විසින් එම අනුරූ මහත් හරසරින් පිළිගෙන පුදපූජා පැවැත් වූ බව සදහන් වන මුත් පසුව එම දළදාවන්ට කුමක් වූයේදැයි වැඩි යමක් සදහන් නොවේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History of Sri Dalada Maligawa, Temple of the Sacred Tooth Relic, Kandy |url=https://daladamaligawa.org/asiaexplorers.htm |access-date=2025-08-15 |website=දළදා මාලිගාව}}</ref><ref>https://www.lankaweb.com/news/items/2020/04/29/the-tooth-relic-of-sri-lanka/?</ref> ===බුරුමය වෙත යැවූ දළදා අනුරූ=== ====1.මහා විජයබාහු රජු විසින් බුරුමයේ මහා අනවරථ රජු වෙත යැවූ දළදාව==== පළමුවරට පොළොන්නරුව තම අගනුවර කරගත් [[පළමුවන විජයබාහු රජ]] විසින් (ක්‍රි.ව.1055-1110) සොලීන්ගෙන් රට මුදාගෙන රට එක්සේසත් කළ අතර යුද්ධයේ දී හා නැවත මෙරට උපසම්පදාව පිහිටු වීමට උපසම්පදා භික්ෂූන් ලබා දෙමින් ද,ධර්ම පුස්තක හා සුදු ඇත්පැටවෙක් ද ලබාදෙමින් උදව් උපකාර කළ රාමඤ්ඤ රට(බුරුම රටේ කොටසක්) රජු වූ අනුරුද්ධ හෙවත් මහා අනවරථ රජු(ක්‍රි.ව 1044-1077) විසින් ඒ වෙනුවට දළදා වහන්සේ ඉල්ලා සිටියේය.{{Sfn|ඤාණානන්ද|2019|pp=283}} [[File:Anawrahta at National museum.JPG|thumb|200px|බුරුමයේ මහා අනවරථ රජුගේ ප්‍රතිමාවක්]] විජයබාහු රජු විසින් සැබෑ දළදා වහන්සේ වෙනුවට ඇත්දළින් නිම වූ අනුරුවක් එම රජු වෙත යවා ඇති අතර එය මහත් හරසරින් පිළිගත් මහා අනවරථ රජු විසින් තවත් අනුරූ 4 ක් නිර්මාණය කර තිබේ.<ref group="විස්තරය">ශ්‍රී ලංකාවෙන් වැඩම කරවන ලද දළදා අනුරුවට සමාන අයුරින් රජුගේ ප්‍රාර්ථනාවක් මත මෙම ඉතිරි අනුරූ නිර්මාණය වූ බව බුරුම වංශ කතා පැහැදිලි කරයි.</ref> [[File:Shwezigon.jpg|thumb|බුරුමයේ ශ්වෙසිගොන් ස්තූපය]] ලංකාවෙන් රැගෙන ආ අනුරුව නිධන් කර බුරුමයේ Nyaung-U හි ශ්වෙසිගොන් ස්තූපය (Shwezigon Pagoda) නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ අතර එහි වැඩ නිමවෙන්නේ ඔහුගේ පුත්‍රයා වන ක්යාන්සිථ(Kyansittha) රජ සමයේ එනම් ක්‍රි.ව.1102 දීය.අනවරථ රජු විසින් පළමුවෙන් නිර්මාණය කළ අනුරුව බුරුමයේ ටැන්ගි කන්දේ(Mt.Tangyi) ස්තූපයක් ඉදිකර තැන්පත් කළේය. තවත් අනුරුවක් අයෙයර්වඩි(Ayeyarwaddy) ගං ඉවුරේ Pagan හි ඉදිකරන ලද වර්තමානයේ [[ලෝකානන්ද ස්තූපය]] (Lawkananda Pagoda) ලෙස හඳුන්වන ස්තූපයේ තැන්පත් කර ක්‍රි.ව 1059 දී නිර්මාණය කර අවසන් කළේය. ඉතිරි අනුරූ දෙක ටුයිවින් කන්දේ(Mt.Tuywin) සහ පියෙක් කන්ද(Mt.Pyek නැතහොත් Mt.Pyektaung) මත ඉදිකරන ලද ස්තූපවල තැන්පත් කරන ලද බව සඳහන් වේ. [[File:Loka Nanda temple.jpg|thumb|බුරුමයේ Pagan හි ලෝකානන්ද ස්තූපය]]මේ පිළිබඳව බුරුම රට Chronicle of Glass Palce ආදී වංශ කතා වල සදහන් වුවත් මහාවංශය තුල සදහන්ව නොමැත.මහාවංශය තුළ සදහන්ව ඇත්තේ බුරුමයේ රාමඤ්ඤ රටින් උසම්පදාව රැගෙන පැමිණීම පිළිබඳව පමණකි.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Manjula |first=H.A.K.L. |date=2022-06-30 |title=Lawkananda Pagoda |url=https://www.lankapradeepa.com/2022/03/lawkananda-pagoda.html |access-date=2025-08-15 |website=Lankapradeepa - Gateway to Sri Lanka |language=en}}</ref>[[File:Glass Palace Chronicle.JPG|thumb|150px|බුරුම රජවරුන්ගේ Glass Palce වංශකතාව]] ====2.හයවැනි බුවනෙකබාහු රජ සමයේ බුරුමයේ ධම්මචේතිය රජුට යැවූ අනුරුව==== හයවැනි බුවනෙකබාහු රජ සමයට අදාළව ය. බුරුමයේ හංසවතී රාජධානියේ සිට උපසම්පදාව ලබාගැනීම සඳහා බුරුම භික්ෂූන් කණ්ඩායමක් ලක්දිවට වැඩම කළ පුවතක් එරට කල්‍යාණි ශිලාලේඛනවල සඳහන් වේ. උන්වහන්සේලා උපසම්පදාව ලබා නැවත සියරට බලා පිටත්වීමට පෙර හයවැනි බුවනෙකබාහු රජතුමා (1470-1478) විසින් හංසවතියේ(Hanthawaddy) ධම්මචේතිය/ධම්මසෙඩි(Dhammazedi) රජතුමාට(1471–1492) වන්දනා කිරීම සඳහා දළදා අනුරුවක් පිරිනැමූ බව එහි වැඩිදුරටත් දැක් වේ. පුෂ්පරාග හා දියමන්තිවලින් සරසා තිබූ එකී දළදා අනුරුවේ විශේෂත්වය නම් එය තම පියරජතුමා වූ පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (හයවැනි පරාක්‍රමබාහු) වන්දනාමාන කළ එකක් යැයි හයවැනි බුවනෙකබාහු රජතුමා සඳහන් කර තිබීමයි. මීට අමතරව දළදා වහන්සේගේ ආලේප කළ සඳුන් සුණු කරඬුවක් ද බුරුම භික්ෂූන්ට හිමිව තිබේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=History of Kelaniya Raja Maha Vihara|url=https://www.lankapradeepa.com/2020/07/kelaniya-raja-maha-viharaya.html?}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title= KALYANI ORDINATION HALL, PEGU|url=https://www.buddhistdoor.com/OldWeb/bdoor/archive/budd_story/blpg61.htm?}}</ref> ====2.දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු විසින් බුරුමයේ බයින්නෞන්ග් රජු වෙත යැවූ අනුරුව==== වර්ෂ 1551 දී බුරුමයේ රජ පැමණි Bayinnaung රජු(1551-1581) ද දළදාව වෙත මහත් ගෞරව භක්ත්‍යාදරයක් දැක්වූ තවත් විදේශ රජ කෙනෙකි.එය කෙතරම් ද කිවහොත් වරක එතුමා තමන්ගේ සහ තම අගමෙහෙසියගේ හිසකෙස් මගින් නිර්මාණය කළ දූවිලි පිසිනයක් පවා කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව වෙත එවා තිබුණි.ඊට අමතරව කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව වෙත විශේෂ පූජාවන් කිහිපයක් හා දළදා මාලිගාව අලංකාර කිරීම උදෙසා මියන්මාර ශිල්පීන් ද එවා තිබේ. [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|හත්වන බුවනෙකබාහු රජුගේ]] අභාවයෙන් පසු වර්ෂ 1551 දී ම(Bayinnaung රජු බවට පත් වූ වර්ෂයේදී ම) පෘතුගීසි උපකාර ද මත කෝට්ටේ රජ බවට පත්වන [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] සමයේ දී එවකට දළදාව බාර හිරිපිටිය ඒකනායක දියවඩනරාළ විසින් දළදාව දෙල්ගමුවට වැඩම කර ඇති අතර අනුරූ දළදාවක් [[වීදිය බණ්ඩාර|වීදිය බණ්ඩාරට]] ලබා දී තිබේ.කෙසේ නමුත් හිරිපිටිය රාල තවත් අනුරුවක් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව තුළ ද තැන්පත් කර තිබේ.(සමහර මූලාශ්‍ර වල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බව දැක්වේ,තවත් මූලාශ්‍ර වල වීදිය බණ්‌ඩාර කෝට්ටේ දළදා මැදුරේ තිබූ අනුරුව රැගෙන ගිය බව දැක්වේ)මේ අතර වීදිය බණ්‌ඩාර වර්ෂ 1555 දී යාපනය වෙත දළදාව(අනුරූ) සමග පලා ගිය අතර එහි දී යාපනය රජු වූ පළමුවන සංකිලි රජු සමඟ ඇති වූ සටනකින් වීදිය බණ්‌ඩාර මිය ගිය පසු දළදාව යාපනය රජු අතට පත් විය.පසුව මේ කාලයේ ම පෘතුගීසින් විසින් යාපනය ආක්‍රමණය කළ අතර මේ දළදාව සෑබෑ දළදාව යැයි සිතූ පෘතුගීසින් විසින් එය ලබා ගෙන ගෝව වෙත පිටත් කර හැර තිබේ. මේ බව දැනගත් බුරුම රජ Bayinnaung(1551-1581) ගෝව වෙත රත්‍රං සහ තුටු පඬුරු යවමින් දළදාව ඉල්ලා ඇති මුත් 1563 දී පෘතුගීසින් විසින් සෑබෑ දළදාව යැයි සිතා මෙම දළදා අනුරූව පුළුස්සා විනාශ කර තිබේ.නමුත් මේ බවක් ද නොදන්නා [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] ඒ වන විටත් කෝට්ටේ දළදා මැදුර තුළ තැන්පත් කර තිබූ දළදා අනුරුව සැබෑ දළදාව බවට විශ්වාස කළේ ය.පසුව පෘතුගීසින් ද කෝට්ටේ හි තවමත් දළදාව වැඩ සිටිති යැයි විශ්වාස කරන්නට ඇත.නැවත 1970 දශකයේ මැදභාගයේ දී Bayinnaung රජ විසින් විවාහ වීමට කුමරියක් හා දළදාව නැවත ඉල්ලූ අතර මෙය දළදා අනුරුවක් යැයි නොදන්නා [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] විසින් තම දියණියක වශයෙන් හදාගවඩාත් කුමාරිකාවක් එම දළදාවත්,පාත්‍රා ධාතුවත් යැයි සලකන පූජා වස්තුවක්(එය ද අනුරුවක් විය හැක) විවාහ ත්‍යාග ලෙස වර්ෂ 1576 දී බුරුමය වෙත පිටත් කර තිබේ.<ref group="විස්තරය">ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යවන ලද්දේ කිනම් අනුරුව ද යන්න නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැක,සමහර මූලාශ්‍ර වල කෝට්ටේ මාලිගාවේ හිරිපිටිය රාල තබා ගිය අනුරුව වීදිය බණ්‌ඩාර රැගෙන ගිය බව දැක්වෙන බැවින් ධර්මපාල රජු විසින් අනුරුවක් නිර්මාණය කර බුරුමය වෙත යැවූ බව දැක්වේ.සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බවත් සමහර මූලාශ්‍ර වල හිරිපිටිය රාල ම වීදිය බණ්‌ඩාර වෙත එම අනුරුවක් දුන් බවත් දැක්වෙන නිසා එවිට වීදිය බණ්‌ඩාර මාලිගාවේ අනුරුව නොගෙනගිය බැවින් නම් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූයේ මාලිගාවේ අනුරුව යැයි ද විස්තර වේ.කෙසේ නමුත් මේ පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නම් තවදුරටත් මූලාශ්‍ර අධ්‍යයනය යෝග්‍ය බවට යෝජනා කෙරේ</ref> මෙය ද දළදා අනුරුවක් බව නොදන්නා Bayinnaung රජු ද මේ සියලු වස්තු මහත් හරසරින් පිළිගෙන එම දළදාව තැන්පත් කර බුරුමයේ Pegu(Bago) නුවර මහාචේති ස්තූපය හෙවත් මහාසෙඩි ස්තූපය (Macheti Pagoda/Mahazadi Pagoda) නමින් ස්තූපයක් ශ්‍රී ලංකාවේ ස්තූප ආකෘතියට අනුව වර්ෂ 1559 නොවැම්බර් මස ඉදිකිරීම් ආරම්භ කොට මාස 6 ක් වැනි කෙටි කාලයකින් වර්ෂ 1560 මැයි මස වැඩ අවසන් කරනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahazedi Pagoda Bago - Pagoda of the Buddha tooth relic |url=https://www.renown-travel.com/burma/bago/mahazedipagoda.html |access-date=2025-08-15 |website=renown-travel.com}}</ref> [[File:Bago-Mahazedi Paya.JPG|thumb|Bago හි මහාසෙඩි හෙවත් මහාචේති ස්තූපය]] නමුත් මීළඟට රජ පැමිණි Anaukpetlun රජ විසින් වර්ෂ 1599 දී Bago හි එම ස්තූපයේ තැන්පත් කර තිබූ දළදාව,පාත්‍රා ධාතු කොටස ඇතුලු නිධන් වස්තු Taungoo නුවර වෙත ගෙන ගියේ ය.වර්ෂ 1636 දී Thalun රජ(1629-1648) විසින් නැවත එම ධාතූන් Inwa නුවර වෙත රැගෙන ගිය අතර පසුව එම අනුරූ දළදාවත්,පාත්‍රා ධාතුව යැයි ලෙස සැලකෙන පාත්‍රයත් ඊට අමතරව කේශ ධාතූන් වහන්සේල 11 නමක් සහ වෙනත් ධාතූන් වහන්සේලා ද නිධන් කරමින් [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] ආකෘතික කොට ලංකාවේ ස්තූප ආකෘතියට අනුරූප අයුරින් මහා යසමුණි චූල ස්තූපය(Maha Yaza Mani Sula Pagoda) හෙවත් කෞංමුඩාව් ස්තූපය(Kaunghmudaw Pagoda) නමින් ස්තූපයක් Sagaing නුවර නිර්මාණය කිරීම ඇරඹීය. වර්ෂ1636 ජූලි මස 23 වන දින ඇරඹි එම කටයුතු වර්ෂ 1648 මැයි මස 17 වන දින අවසන් කරනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kaung Mutaw Pagoda – Asia Blossom |url=https://myanmarblossom.com/kaung-mutaw-pagoda/ |access-date=2025-08-15 |website=myanmarblossom.com |language=en}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title= Myanmar and its many connections to the Sacred Tooth Relic of Kandy|url=https://www.sundaytimes.lk/150726/plus/myanmar-and-its-many-connections-to-the-sacred-tooth-relic-of-kandy-158166.html?utm_source=chatgpt.com}}</ref> [[File:Kaunghmudaw Pagoda.jpg|thumb|Kaunghmudaw ස්තූපය]] ===තායිලන්තයේ දළදා අනුරූ=== ===දළදා අනුරූ පිළිබඳව විද්වත් මත=== ==වෙනත් ලිපි== * [[සෝමාවතිය විහාරය]] * [[ගෞතම බුදුන්ගේ ධාතූන්]] * [[වෙල්ගම් වෙහෙර]] * [[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] * [[දළදා වහන්සේ]] * [[දකුණු දළදා වහන්සේ]] ==වැඩිදුර අධ්‍යයනයට== *මහාවංශය *ධාතුවංශය *දාඨාවංශය *සිරි දළදා සිරිත ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} == පැහැදිලි කිරීම් == <references group="විස්තරය" /> ==යොමු== {{Reflist}} ==මූලාශ්‍ර== *{{cite book | last = විදානපතිරණ | first = ගයාන් චානුක | title = ධාතු විස්තරය | publisher = දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම | year = 2008 | isbn = 978-955-551-622-8 | language = si }} *{{cite book | last = විජේරත්න | first = එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් | title = දකුණු දළදා නිදන් කළ ඓතිහාසික සෝම නුවර සහ සෝමාවතී විහාරය | publisher = සී/ස ඇස්.ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ (පුද්.) සමාගම | year = 2016 | isbn = 978-955-30-7385-3 | language = si }} *{{cite book | last1 = නිකලස් | first1 = සී. ඩබ්ලිව්. | translator-last1 = ජයවර්ධන | translator-first1 = සෝමපාල | title = පුරාතන හා මධ්‍යතන ලංකාවේ ඓතිහාසික ස්ථාන විස්තරය | publisher = තිසර ප්‍රකාශකයෝ | year = 1979 | language = si }} *{{cite book | last = පරණවිතාන | first = සෙනරත් | title = Inscriptions of Ceylon, Volume II Part II | publisher = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] | year = 2001 | isbn = 9789559264057 | language = en }} *{{cite book | last = මේධානන්ද හිමි | first = එල්ලාවල | title = සැඟවුණු ඓතිහාසික පුදබිම් | publisher = දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම | year = 2014 | isbn = 9789556862256 | language = si }} *{{cite book | last = බීල් | first = සැමුවෙල් | title = Buddhism in China | publisher = ඊ. සහ ජේ.බී. යං සහ සමාගම | year = 1884 | isbn = | language = en }} *{{cite book | last = ඤාණානන්ද | first = කිරිබත්ගොඩ | title = මහාවංශය 2 | publisher = මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ | year = 2019 | isbn = 978-955-687-182-1 | language = si }} ==බාහිර සබැඳි== * [https://youtube.com/playlist?list=PLaIyA_suCnHydNiQU8COXG91u_vs_S9Kw&si=qa5HmkT9ukGJy2am ධාතු පරිනිර්වාණය යටතේ සතර දළදා වහන්සේලා පිළිබඳව ධර්ම දේශනා මාලාව] [[ප්‍රවර්ගය:සතර දළදා]] dum95mthloain9vr05kiczjbgfhyzil 794520 794450 2026-06-21T03:49:00Z KSLwiki24 70498 /* ජපාන දළදා වහන්සේ */ 794520 wikitext text/x-wiki [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] රදනක දත් සතර "'''සතර දළදා'''" යනුවෙන් හැඳින්වේ.පාලියෙන් රදනක දත්වලට "දාඨා" යනුවෙන් කියනු ලැබේ. සතර දළදා වහන්සේලා ද නොවිසිරුණු ධාතු කොටස(නොභින්න ධාතූන් වහන්සේල) අතරට අයත් වේ. මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව මේ ලෝකයේ ඇත්තේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදා වහන්සේලා 4 නමක් පමණි. එම දාඨා ධාතූන් වහන්සේල සතර නම්,{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=34}} *උඩු වම් දළදා වහන්සේ *යටි වම් දළදා වහන්සේ *උඩු දකුණු දළදා වහන්සේ *යටි දකුණු දළදා වහන්සේ දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයේ සඳහන් ආකාරයට බුදුරජාණන් වහන්සේට දත් 40 ක් විය.උඩු ඇන්දේ දත් 20 ක් සහ යටි ඇන්දේ දත් 20 කි.ඒ දත් අතර සිදුරු හා හිඩැස් නොතිබූ අතර එම දත් සියල්ල උස් නොවී,කෙටි නොවී,ඇල නොවී මුතු ඇට පෙලක් මෙන් සමව පිහිටා තිබූ බව දක්වේ.සතර දළදා අනෙක් දත්වලට වඩා ඉතා සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වූ බව ද සදහන් වේ. සතර දළදාවන්ගෙන් දීප්තිමත් ආලෝක ධාරා විහිදුනු බවත් ඒවා "දාඨා ප්‍රභා" යැයි හදුන්වනු ලැබූ බවත් සදහන් වේ.දළදා වහන්සේලා හොදින් දැක ගැනීමට ලැබෙන්නේ සර්වඥයන් වහන්සේ සිනා පහළ කරණ අවස්ථාවන්හි දී පමණකි.එවිට දළදා වහන්සේලාගෙන් විහිදෙන සියම් සුදු රශ්මියක් තෙවරක් සිරස වටා පැදකුණු වී අතුරුදහන් වන බවත් දැක්වේ.මේ නිසා බුදුරජාණන් වහන්සේට පිටුපසින් වැඩම කරන ආනන්දයන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිනා පහළ කළ බව දැනගැනීමට ලැබෙන අතර පසුව උන්වහන්සේගෙන් "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිනා පහළ කිරීමට කාරණය මන්දැයි?" පෙරලා ප්‍රශ්නයක් අසනු ලැබූ බවත් ධර්මය තුල විස්තර වේ. සතර දළදා වහන්සේලා හැර ඉතිරි දළදා වහන්සේලා 36ත්, කේශ ධාතූන් සහ ලෝම ධාතූන් වහන්සේලාත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ආදාහනය කරන අවස්ථාවේ එක් එක් සක්වලින් පැමිණි දෙවිවරුන් විසින් රැගෙන ගිය බැව දැක්වේ. මූලාශ්‍රවලට අනුව එක් සක්වලකට රැගෙන ගොස් ඇත්තේ එක් ධාතුන් වහන්සේ නමක් පමණි.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|pp=34,35}} ==සතර දළදා පිහිටීම== සතර දළදා වහන්සේලා වැඩසිටින ස්ථාන පිළිබඳව බුද්ධවංස පාළියේ ධාතු භාජනීය කථාවේ මෙසේ දැක්වේ. '''ඒකා දාඨා තිදසපුරෙ-එකා නාගපුරෙ අහු,<br>එකා ගන්ධාරවිසයෙ-එකා කාලිංගරාජිනො.''' මේ ගාථාව පාලි ධාතුවංශය තුල ද දක්නට ලැබේ.ඊට අමතරව මේ පිළිබඳව මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ දැක්වා ඇත්තේ මෙසේ ය. '''එකා හි දාඨා තිදිවෙහි පූජිතා<br> '''එකා පන ගන්ධාරපුරෙ මහීයති,<br> '''කාලිංගරඤ්ඤෝ විජිතෙ පුනෙකං<br> '''එකං පුන නාගරාජා මහෙන්ති'''{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=35}} ඒ අනුව මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව ඒවායේ පෙර පිහිටීම පහත පරිදි වේ.ඊට අමතරව වර්තමාන පිහිටීම ද පෙළ ගැස්විය හැක. {| class="wikitable sortable" style="background:#ffffff;" width="70%" ! align="left" style="background:#ffdead;" |දළදා නාමය ! align="left" style="background:#ffdead;" | පෙර ස්ථානය ! align="left" style="background:#ffdead;" | වත්මන් ස්ථානය |- | යටි වම් දළදා වහන්සේ |දන්තපුරය(දන්තපුරම්),කාලිංග රාජධානිය, ඉන්දියාව | ශ්‍රී ලංකාවේ [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව|දළදා මාලිගාව]] |- | උඩු වම් දළදා වහන්සේ | [[ගාන්ධාර|ගන්ධාර]] - වර්තමාන වයඹදිග පකිස්ථානයේ සහ ඊසානදිග ඇෆ්ගනිස්ථානයේ | නිශ්චිතව හඳුනාගෙන නොමැත |- | දකුණු දළදා වහන්සේ | තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය | තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය |- | දකුණු දළදා වහන්සේ | ජයසේන නා රජුගේ නාග භවන | සෝමාවතිය ස්තූපය <br> {{smaller|([[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතිය ස්තූපය]] හෝ [[සෝමාවතිය විහාරය|පොලොන්නරුව සෝමාවති ස්ථූපය]] විය හැක)}} |} ==වම් යටි දළදා වහන්සේ(නුවර දළදා වහන්සේ)== {{main|දළදා වහන්සේ}} [[File:Zahntempel Kandy.jpg|thumb|[[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]]]] මහාවංශය,පාලි ධාතුවංශය,පාලි දාඨාවංශය,දළදා සිරිත ආදී ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර ගත කරුණු අනුව කාලිංග දේශයට වැඩම කරවනු ලැබුවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යටි වම් දළදාවයි. ධර්ම සේනාධිපති අග්‍රශ්‍රාවක සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේගේ සිසුවෙකු වූ ඛේම නම් මහ රහතන් වහන්සේ සර්වඥ චිතකයේ ගිනි නිවීයාමට පෙර චිතකයෙන් යටි වම් දළදාව ගෙන කාලිංග දේශයට ගොස් එහි රජතුමාට දළදා වහන්සේ භාර දුන්හ. මුලින් මිසදිටුවෙකු වූ මේ රජු මහ තෙරුන් නිසා බුදුසසුනෙහි පැහැදී බුදුදහම වැලඳ ගෙන මනහර මන්දිරයක් තනා දළදා වහන්සේ එහි තැන්පත් කර ධාතු පූජා පැවැත්වීය. මෙසේ දළදා වහන්සේ වසර අටසියයකට ආසන්න කාලයක් [[කාලිංග (ඉන්දියාව)|කාලිංග දේශයේ]] රජ දරුවන්ගේ මහා සත්කාර ලබමින් [[දඹදිව]] වැඩ සිටියහ. කාලිංග දේශයේ දන්ත පුරයෙහි වූ යටි වම් දළදාව, ක්‍රි.ව. 4 වන සියවසේ ආරම්භය තෙක් සුරක්ෂිතව පැවතිණි.මෙම ඓතිහාසික දන්ත පුරයෙහි දළදා වහන්සේ වැඩ සිටි දළදා මන්දිරය, වර්තමාන ඉන්දියාවේ [[ඔරිස්සා|ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ]] පූරී ප්‍රදේශයේ ජගන්නාථ කෝවිල සේ සැලකිය හැකි බවට විශ්වාසය පළ වී තිබේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016|p=19}}ඊට අමතරව ඒ ප්‍රදේශයට ආසන්නව දන්තපුරම් නම් ප්‍රදේශයේ ද බෞද්ධ විහාර නටඹුන් ස්ථාන හමුවන බැවින් එහි ද තැන්පත් කර තිබෙන්නට ඇති බවට ද මත පල වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=දළදා වහන්සේ වැඩසිටි කාලිංගයේ දන්තපුරය|url=https://www.theleader.lk/featured/31569-2025-04-17-10-52-43}}</ref> [[File:PURI JAGANATHA TEMPLE, PURI, ORISSA, INDIA, ASIA.jpg|thumb|200px|ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ පූරී නම් ප්‍රදේශයේ දළදා වහන්සේ වැඩසිටි බවට සැලකෙන ස්ථානයේ ඉදිකර ඇති ජගන්නාථ කෝවිල]] එරට පාලනය කළ ගුහසීව රජු පරසතුරු උවදුරු වලින් දළදා වහන්සේ ආරක්ෂා කර ගනු රිසියෙන් හේමමාලා කුමරියට සහ දන්ත කුමරුට දළදා වහන්සේ භාර දී ලක්දිවට යෑමට උපදෙස් දුන් අතර හේමමාලා කුමරිය බැමිණියකගේ වෙස් ගෙන දළදා වහන්සේ තම කෙස් කළඹ තුළ සඟවා ගෙන බමුණු වෙස් ගත් දන්ත කුමරු ද සමගින් නැව් නැගී ලක්දිවට පැමිණියා ය. ඔවුන් පැමිණෙන විට ලක්දිව රජකම් කලේ මහාසෙන් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වූ කිත්සිරිමෙවන් රජතුමා ය.(ක්‍රි.ව. 301-328) හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු කිත්සිරිමෙවන් රජු වෙත ගොස් දළදා වහන්සේ රජුට භාර කළහ. රජතුමා මහත් වූ සතුටට පත්ව අගනා කරඬුවක දළදාව තැන්පත් කර දේවානම්පියතිස්ස රජු කර වූ දම්සක්ගෙයි දළදා වහන්සේ සහිත කරඩුව වඩා හිදුවා මහත්වූ පුද සත්කාර පැවැත්වීය.එතැන් සිට සිංහල රජ දරුවන්ගේ අප්‍රමාණ ගෞරවාදරයට හා වන්දනාවට පත් වූ දළදා වහන්සේ මේ වන විට [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව|මහනුවර ශ්‍රී දළදා මැදුරේ]] අගනා කරඬු සතක් තුළ වැඩ සිටිති.දළදා වහන්සේ නොයෙක් අවස්ථාවල දී නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්ය සිදු කර ඇති බව සදහන් වේ.දළදා වහන්සේ පිළිබඳව බොහෝ විස්තර මහාවංශය, දාඨාවංශය, දළදා සිරිත ආදී ග්‍රන්ථ තුල දැකිය හැකිය.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|pp=39,40}} ==වම් උඩු දළදා වහන්සේ(ගාන්ධාර දළදා වහන්සේ)== {{Location map | Pakistan | width = 250 | lat = 34.6 | long = 72.0 | label = ගන්ධාර | label_position = right | mark = Red_pog.svg | marksize = 10 }} පාලි ධාතුවංශය ආදී ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර අනුව [[ගාන්ධාර|ගාන්ධාර දේශයට]] වැඩම කරවනු ලැබුවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වම් උඩු දළදාවයි. ගාන්ධාරය බුද්ධ කාලීන භාරතයේ පැවතී සොළොස් මහා ජනපද වලින් එකකි.මෙහි සීමාවන් කොතෙක් දුරට විහිදී තිබුණා දැයි නිශ්චිතවම කිව නොහැකි මුත් උතුරු [[පාකිස්ථාන‍යේ බුදු දහම|පාකිස්තානයේ]] සහ [[ඇෆ්ගනිස්ථාන‍යේ බුදු දහම|ඇෆ්ගනිස්ථානයේ]] විශාල ප්‍රදේශයක් පුරාණ ගාන්ධාර දේශයට අයත්ව තිබූ බව සැලකිය හැකිය.බුද්ධ කාලයේ මේ දේශය පාලනය කළේ [[බිම්බිසාර රජ|බිම්බිසාර මහ රජුගේ]] මිතුරෙකු වූ දැහැමි පුක්කුසාති රජු ය. මහා කච්චාන මහරහතන් වහන්සේ මෙරට ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සිදු කළ අතර බුදුරදුන් ජීවමාන සමයේ දී මෙරට බුදුසමය පැතිරී ගියේ ය.ලෝකප්‍රකට තක්සලා විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටියේ ද මෙහි ය.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=38}} [[File:Takht-e-bahi.jpg|thumb|250px|ඉන්දු-පර්සියානුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ගාන්ධාරයේ [[තඛ්ත්-ඉ-බාහි]] පුරාණ බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණය]] ගාන්ධාර දේශයට දළදා වහන්සේ නමක් ලැබීම පිළිබඳව සලකා බැලූ විට,බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසු ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ධාතූන් වහන්සේල ද්‍රෝණ 8 කට රජවරු අතර බෙදා දෙන අවස්ථාවේ ධාතූන් වහන්සේල බෙදීමට පෙර එක් දළදා වහන්සේ නමක් තම ජටාවේ ද,තව දළදාවක් වස්ත්‍ර අතරේ ද,තව දළදාවක් බිම දමා පයින් වසා ගනිමින් ද සඟවා ගනු ලැබී ය.ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා බුදුරදුන්ගේ වම් දළදාව වස්ත්‍ර අතරේ සඟවා ගත් අයුරු,ධාතූන් වහන්සේල තමන් ලග තබාගෙන වන්දනා කිරීමට කරන ලද පෙර පින ඇති ගාන්ධාර දේශයෙන් එතනට පැමිණි වැසියෙක් දුටුවේය.එය දැක කුසල් සිතින් යුතුව ඒ දළදා වහන්සේ ද්‍රෝණ බමුණාට නොදැනෙන සේ ගෙන ඔහු සමග පැමිණි ගාන්ධාර වැසියන් සමග තම රටට ගොස් චේතිය නැමැති වනයේ වම් උඩු දළදා වහන්සේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර පැවැත්වීය.{{Sfn|ධාතු විස්තරය|2008|p=38}}[[File:Gandhara Buddha (tnm).jpeg|thumb|upright|ග්‍රීක-බෞද්ධ ආභාෂය පෙන්වන ගාන්ධාර හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්]] ගාන්ධාර දේශයේ චේතිය නැමැති වනයේ තැන්පත් කළ එම දළදාව පිළිබඳව ඊට වඩා වැඩි විස්තරයක් සදහන්ව නොමැත.මේ වනවිට නිශ්චිතව කුමන ස්ථානයක වැඩසිටී දැයි කිව නොහැකි මුත් මේ පිළිබඳව විවිධ මත පළව ඇත. සෝමාවතී දකුණු දළදා වහන්සේ පිළිබඳව පර්යේෂණයක යෙදුන මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න මහතාගේ නිගමනයකට අනුව ගාන්ධාර දළදා වහන්සේ වැඩසිටින දාගැබ වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කන්දහාර් ප්‍රදේශයේ සිංග්ලිප්(Singlip) ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබිය යුතු බවට නිගමනය කරයි.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|විජේරත්න|2016|p=19}}: ගාන්ධාර දේශයට(වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කන්දහාර් ප්‍රදේශයට) වැඩමවන ලද දළදා වහන්සේ තැන්පත් කළ දාගැබ එකී දේශයේ නගරාහර නම් නුවර දී දුටු බව ක්‍රි.ව.පස්වන සියවසේ ඉන්දියාවේ සංචාරයක යෙදුණු පාහියන් තෙරහු සඳහන් කරති.ඉන්දියාවේ උත්තර සීමාවෙහි,"හිංගල" නම් ගමෙහි බුදුන් ගේ දන්ත ධාතුවක් පවත්නා බැව් තිබ්බතයෙහි ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් වේ.ගාන්ධාර දේශයෙහි(කන්දහාර්)හිංගල නම් පෙදෙසක් ඇති බවත් එය වර්තමානයේ සින්ග්ලිප්(Singlip) නමින් හැදින්වෙන බවත් ටොලමිගේ සිතියමේ එය Singala යයි දක්වා ඇති බවත් දැක්වේ.මෙහි යථෝක්ත දළදා වහන්සේ නිදහන් කළ චෛත්‍යය පිහිටා ඇතැයි සිතිය හැකි ය.</ref> මීට අමතරව මෙම දළදාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතී.ඉන් එකක් නම් ගාන්ධාර දළදාව 11 වන සියවසේ දී චීනයට රැගෙන ගිය බවත් එය වර්තමානයේ බීජිං හී ලිංගුවාං විහාරයේ තැන්පත් කර ඇති "චීන දළදා වහන්සේ" ලෙස හදුන්වන දන්තය බවට චීන බෞද්ධයන් විශ්වාස කරනු ලබයි.<ref name="chinadaily">{{Cite news|title=Buddha's tooth relic stupa celebrates 60th anniversary in Beijing|url=https://global.chinadaily.com.cn/a/202406/21/WS66754a08a31095c51c50a36c.html|date=21 ජූනි 2024|work=China Daily|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref>තවද 2004 වර්ෂයේ දී පකිස්ථානයේ ධම්මරාජික ස්ථූපය ආසන්නයේ සිදු කල ස්තූප කැණීමකින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාවක් ලෙස සැලකෙන දන්තයක් හමු වී තිබෙන අතර පකිස්ථාන පුරාවිදයාඥයන් එය ගාන්ධාර දළදාව විය හාකි බවට අනුමාන කරයි.එය මේ වනවිට තක්ෂිලා ජාතික කෞතුකාගාරයේ වෙඩි නොවදින වීදුරු ආවරණයක සුරකෂිතව තැන්පත් කර තිබේ.<ref>{{Cite news|title=Buddha relics on display at Taxila Museum|url=https://tribune.com.pk/story/2349548/buddha-relics-on-display-at-taxila-museum|last=Mir|first=Asim|date=25 මාර්තු 2022|work=Tribune|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> තවද,පකිස්ථානයේ ම Lower Dir පළාතේ ශල්කන්ඩි ස්තූපයේ කැණීමකින් බුදුරදුන්ගේ කුඩා දන්ත කොටසක් යැයි සැකකෙරෙන ධාතු මංජුසාවක් සොයාගත් අතර එය මේ වනවිට Chakdara හෙවත් Dir කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබේ.<ref>{{Cite news|title=BUDDHA’S TOOTH RELIC FOUND IN DIR MUSEUM, PAKISTAN|url=https://hamariweb.com/articles/40424|last=Hussain|first=Waqar|date=1 දෙසැම්බර් 2013|work=Hamari Web|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> මීටත් අමතරව ලංකාවේ සමහර පිරිසක් ගාන්ධාර දළදාව පසුකලෙක ලංකාවට ලැබී යටාල වෙහෙරෙ තැන්පත්ව ඇති බවට ද විශ්වාස කරයි.යටාල වෙහෙරේ ගාන්ධාර දළදාව තැන්පත්ව ඇතැයි සැලකීම බොහෝ පුරාවිදයාඥයන් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බැහැර කරයි.එසේම ඉහත සඳහන් කී අනෙකුත් මතයන් පිළිබඳව ද වාද විවාද පවතී.කෙසේ නමුත් ගාන්ධාර දළදාව පිළිබඳව තවමත් නිශ්චිත,පිළිගත හැකි තොරතුරක් සොයා ගැනීමට කිසිවකුත් සමත්වී නොමැත. ==සෝමාවතිය දකුණු දළදා වහන්සේ== {{main|දකුණු දළදා වහන්සේ}} පාලි ධාතුවංශයට අනුව,භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව ඇසූ නාග ලෝකයේ ජයසේන නම් නාරජු මහත් වූ දුකට පත්ව "අවසන් වතාවටත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක බලා ගෙන වන්දනා කරන්නෙමි" සිතා මහත් වූ නාගයින් පිරිවරාගෙන කුසිනාරාවට පැමින මහා පූජා කොට ධාතු බෙදන කල්හි එතැනට ගොස් එකත්පස්ව සිට ගෙන සිටියේය. ධාතු බෙදන අවස්ථාවේ දී ද්‍රෝණ බමුණා අනෙක් දකුණු දළදාව බිම දමා පයින් වසා ගත් අයුරු ජයසේන නාරජු දුටුවේය. දැක ඔහුට නොදැනෙන ලෙස දළදාව ඍදියෙන් ගෙන නාග භවනට ගෙන ගොස් නාග පුරය මධ්‍යයේ මැණික් සෑයක් තනා දකුණු දළදාව එහි තැන්පත් කර මහත් වූ පුද පූජා පැවැත්වීය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා ලක්දිව [[රුහුණු රට]] පාලනය කරන සමයෙහි මහාදේව මහරහතන් වහන්සේගේ <ref group="විස්තරය">දඹදිව සිට ලක්දිව මාගම ප්‍රදේශයට ලලාට ධාතූන් වහන්සේ වැඩමවාගෙන පැමිණි මහරහතන් වහන්සේ වේ.</ref> සිසුවෙකු වූ මහා මහින්ද නැමති මහරහතන් වහන්සේ ජයසේන නා රජුගේ නාග භවට ගොස් සර්වඥ දකුණු දළදාව ගෙන ලක්දිවට වැඩම කලහ. ඒ ගිරි අභය මහ රජු ඉදිකල ස්ථූපයේ නිදන් කිරීම සඳහා ය. ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවසේ කාවන්තිස්ස රජ සමයේ දී සේරුවිල සමීපයෙහි පිහිටි සෝමනුවර පාලනය කල ගිරි අභය(ගිරි අභා) නම් රජෙකු විසින් එතුමා පාලනය කළ සෝමනුවරට සමීපයේ සේරු නම් විල් කෙළවර මහින්ද නම් තෙර කෙනෙකු සැටක් පමණ වූ භික්ෂු පිරිසක් සමඟින් වාසය කළ භූමයේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිදන් කරමින් ස්ථූපයක් තැනූ බව එම ග්‍රන්ථන්හි සදහන් වේ. එය තම දේවියගේ නමින්ම "සෝමාවතී මහ සෑය" ලෙස නම් කළ බව විශ්වාස කෙරේ. එසේම රජු දිනකට තුන්වරක් තම නුවර සිට උපස්ථාන කටයුතු සදහා වෙහෙරට පැමිණි බව ද සදහන් වේ.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=37}} මෙය ඉදිකරන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදීය. මෙයින් පෙනී යන්නේ හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු සර්වඥ වම් දළදාව ලක් දිවට වැඩම කිරීමටත් ප්‍රථම සර්වඥ දකුණු දළදාව ලක්දිවට වැඩම කරවා ඇති බවයි. ඒසේම සේරුවිල මංගල මහා සෑය හෙවත් තිස්ස මහා විහාරය සැදීමටත් ප්‍රථම මෙම ස්ථූපය සෑදී ඇති බවය. ===නිවැරදි සෝමාවතිය පුදබිම පිළිබඳව පල වූ විශේෂඥ මත=== {{Main|විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය, සේරුවිල| සෝමාවතිය විහාරය}} බොහෝ දෙනා පොලොන්නරුව සෝමාවතී ස්තූපය යැයි වර්තමානයේ හදුන්වන ස්තූපය දකුණු දළදා වහන්සේ නිධාපිත බවට සැලකුවත් දකුණු දළදා වහන්සේ නිධාපිත සැබෑ සෝමාවතී ස්ථූපය කුමක්ද වග නිවැරදිව සොයාගෙන සනාථ කර නොමැත. [[ගොනුව:20230115 Somawathiya Chaitya (6).jpg|thumb|පොළොන්නරුව සුංගාවිල සෝමාවතිය විහාරය]] විශේෂයෙන්ම ලක්දිව ශ්‍රේෂ්ඨතම පුරාවිද්‍යාඥයන් වන සී.ඩබ්ලිව්.නිකලස්, මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන සහ පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී මහාචාර්ය එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් පවා සෝමාවතිය ස්තූපය යැයි වර්තමානයේ හදුන්වන පොලොන්නරුව සුංගාවිල පිහිටි ස්තූපය නිවැරදි දකුණු දළදා ස්තූපය නොවන බවට කරුණු ප්‍රකාශ කර තිබේ. සී. ඩබ්ලිව්. නිකලස් සූරීන් වර්තමානයේ දී මෙම ස්ථානයට “සෝමාවති” යන නම භාවිතා කිරීම වැරදි සහගත බව කෙළින්ම ප්‍රකාශ කර සිටියි.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|නිකලස්|1979|p=42}}: At the neighbouring Somavati Cetiya theගre is an inscription recording the foundation of the Vihara, which is named Pajini-Nakala-araba-vihara, by the prince Nakala, son of king Mahallaka Naga (136-143) : another, later inscription of the Kanittha Tissa at the site names the Cetiya, Mani- agaya-cetiya. The present name and so-called traditions about this site are therefore spurious.</ref> මේ පිළිබඳව මහාචාර්ය [[සෙනරත් පරණවිතාන]] ශූරීන් දරන මතය ද පහත දැක්වේ. {{Blockquote |text='''"තමන්කඩුව දිසාවේ සෝමාවතී චේතිය අසල පසින් යට වී පිහිටි තුන්වැනි සියවසට අයත් ලිපියක් සහිත ගල් පුවරුවක් සොයා ගන්නා ලද්දේ ය.මේ දාගැබේ දළදා නමක් තුන්වන සියවසින් පෙර කාලයක දී නිදන් කරන බැව් බොහෝ අය විශ්වාස කරති.එහෙත් ලේඛන විද්‍යාවෙන් ඒ විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට කිසිදු සාක්ෂියක් නැත්තේ ය."''' {{smaller|{{smaller|(උපුටාගැනීම:1945 වර්ෂය පිළිබඳව පුරාවිදු අධිකාරි තැන ගේ පාලන වාර්තාව VI කොටස-අගෝස්තු 1995 ආණ්ඩුවේ නියමයෙන් මුද්‍රණය කරන ලදී.A.S.C.A.R 1945)}}}} }} තවද,සී ඩබ්ලිව්.නිකලස් ශූරින්ගේ මතයම සෙනරත් පරණවිතානයන් තහවුරු කරන බව ද පෙනේ.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|පරණවිතාන|2001|p=39}}: The inscription found on the pavement of the Somavati, when it refers to the foundation of a Vihara, must mean establishment of which that stupa is the centre. When it is admitted that the religous establishment at the place was founded by the son of a king who ascended the throune in 9 A.C., the bliefs held by many Buddhists of ceylon that this Dagaba was built in the second century B.C. by a contemporary of Kakavanna Tissa, have to be regarded, as C.W. Nicholas has done, as having no historical basis. apart from the efidence furnished by this inscription against the credibility of this belief, the account in the Dhatuwamsą, on which the belief is based, is concerned with a Stupa in Rahana and the Stupa now called Somavati is not in Rohana, but in the Rajarattha.</ref> ​එම කරුණු සැලකිල්ලට ගත් කළ ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසයේ දී දකුණු දළදා නිදන්කොට කාවන්තිස්ස රජ සමයේ තැනූ සෝමාවතී ස්තූපය මෙය නොවන බවට පෙන්වාදෙන සී. ඩබ්ලිව්. නිකලස් මහතාගේ සටහන නිවැරදි බව; මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් ද තහවුරු කරයි.එතුමා ද සෝමවතිය යනු ධාතුවංශයට අනුව රුහුණු රටේ පිහිටි ස්තූපයක් බවත්, නමුත් දැන් එනමින් හඳුන්වන පොලොන්නරුව සුංගාවිල පිහිටි ස්තූපය රජරට පිහිටා ඇති බවද කරුණු සමග පෙන්වා දෙමින් එකී චෛත්‍ය(පොළොන්නරුව සෝමාවතිය) ධාතුවංශයේ දැක්වෙන දකුණු දළදා නිදන් කළ සෝමවතී චෛත්‍යය නොවන බවටත් පෙන්වා දේ. ඊට අමතරව පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණසූරී එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් දරන මතය ද පහත දැක්වේ. {{Blockquote |text='''"දැනට පොලොන්නරුව දිසාවේ සුංගාවිලට සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් මීන්විල විල්ලුවේ කෙළවරට වන සේ පිහිටි ස්තූපයක් සහිත නටබුන් පුදබිමක් ද කාලයක සිට සෝමාවතිය ලෙස සලකා ඇති බව මුලින් සඳහන් කර ඇත.මෙහි ගරා වැටී තිබූ සෑය පසුගිය කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කරන ලදී.මෙහි ද විවධ ආරාම ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ.මේ ස්ථානයෙන් හා මීන්විල විල්ලුව පිහිටි ගල් තලයෙන් ද(එරික් ස්වෝන්)ලැබුණු සෙල්ලිපි පහක් තිබේ.මේ ලිපි වල මහා චූලික මහා තිස්ස රජුගේ පරපුරේ සමාජිකයන් ගැන සඳහන් කෙරෙයි.ඉන් එක ලිපියක ස්ථානයේ පජින නකල අරම(ප්‍රාචීන නාගාරාමය)වශයෙන් ද තවත් ලිපියක "මණි අගිය රජ මහ විහර"(මණිඅග්ගික රාජ මහා විහාරය)වශයෙන් ද සදහන් වේ.''' '''මෙයින් පැරණිම ලිපිය ක්‍රි.ව.9-21 අතර රජ කළ මහාදාඨික මහා නාග රජුගේ යුගයට අයත් ලිපියයි.ඒ ලිපිය අනුව මේ ආරාමය තානා ඇත්තේ එතුමාගේ පුත්‍රයකු වූ එහෙත් වංශකතාවේ නොදැක්වෙන නකල නම් කුමාරයෙකු විසිනි.සෝමා දේවිය නමින් කර වූ සෝමාවතී විහාරය මෙය නම් එය කරවා ශත වර්ෂ දෙකක් පමණ යාමට පෙර එය අමතක වීමට හෝ හේතුවක් තිබිය යුතුය.එබඳු හේතුවක් ද නොපෙනෙන බැවින් හා ගඟේ ද ගමන් මඟ වෙනස් වීම පිළිගත්ත ද නියම සෝමාවතිය මෙය නොවන බව පැැහදිලි වේ."''' <ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|මේධානන්ද හිමි|2014|p=34}}: දැනට පොලොන්නරුව දිසාවේ සුංගාවිලට සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් මීන්විල විල්ලුවේ කෙළවරට වන සේ පිහිටි ස්තූපයක් සහිත නටබුන් පුදබිමක් ද කාලයක සිට සෝමාවතිය ලෙස සලකා ඇති බව මුලින් සඳහන් කර ඇත.මෙහි ගරා වැටී තිබූ සෑය පසුගිය කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කරන ලදී.මෙහි ද විවධ ආරාම ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ.මේ ස්ථානයෙන් හා මීන්විල විල්ලුව පිහිටි ගල් තලයෙන් ද(එරික් ස්වෝන්)ලැබුණු සෙල්ලිපි පහක් තිබේ.මේ ලිපි වල මහා චූලික මහා තිස්ස රජුගේ පරපුරේ සමාජිකයන් ගැන සඳහන් කෙරෙයි.ඉන් එක ලිපියක ස්ථානයේ පජින නකල අරම(ප්‍රාචීන නාගාරාමය)වශයෙන් ද තවත් ලිපියක "මණි අගිය රජ මහ විහර"(මණිඅග්ගික රාජ මහා විහාරය)වශයෙන් ද සදහන් වේ.<br> මෙයින් පැරණිම ලිපිය ක්‍රි.ව.9-21 අතර රජ කළ මහාදාඨික මහා නාග රජුගේ යුගයට අයත් ලිපියයි.ඒ ලිපිය අනුව මේ ආරාමය තානා ඇත්තේ එතුමාගේ පුත්‍රයකු වූ එහෙත් වංශකතාවේ නොදැක්වෙන නකල නම් කුමාරයෙකු විසිනි.සෝමා දේවිය නමින් කර වූ සෝමාවතී විහාරය මෙය නම් එය කරවා ශත වර්ෂ දෙකක් පමණ යාමට පෙර එය අමතක වීමට හෝ හේතුවක් තිබිය යුතුය.එබඳු හේතුවක් ද නොපෙනෙන බැවින් හා ගඟේ ද ගමන් මඟ වෙනස් වීම පිළිගත්ත ද නියම සෝමාවතිය මෙය නොවන බව පැැහදිලි වේ.</ref> }} කෙසේ නමුත් 2020 වර්ෂයේ දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල විසින් ඒකාබද්ධ මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක් පවත්වා, 2015 වර්ෂයේ සොයාගෙන සංරක්ෂණය කිරීම ආරම්භ කළ වර්තමානයේ [[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය, සේරුවිල|විල්ගම්වෙහෙර]] ලෙස හදුන්වන සේරුවිල තොප්පූර් ප්‍රදේශයේ පිහිටි ස්තූපය; නිවැරදි සෝමාවතී ස්ථූපය විය හැකි බවට බොහෝ දුරට කරුණු අනාවරණය වී ඇති බව ප්‍රකාශ කළේ ය.<ref>{{Cite news|title=විල්ගම් වෙහෙර රජමහ විහාර පරිශ්‍රයේ කැනීම්වලින් මෙරට ඉතිහාසය සම්බන්ධ වැදගත් සාක්ෂි කිහිපයක්|url=https://www.hirunews.lk/245888|date=19 ජූලි 2020|work=හිරු ප්‍රවෘත්ති|access-date=30 ජූලි 2025}}</ref><ref>{{Cite news|title=බුදුහිමියන්ගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ බවට සැලකෙන ස්ථූපයක්|url=https://sinhala.adaderana.lk/news.php?nid=140502|date=19 ජූලි 2020|work=අද දෙරණ|access-date=30 ජූලි 2025}}</ref> [[File:Wilgamwehera Somawathi Stupa.jpg|thumb|විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්තූපය]] සේරුවිල ලලාට ධාතු ස්තූපය සහ සෝමාවතිය දකුණු දළදා වහන්සේ පිළිබඳව සදහන් පාලි ධාතුවංශය පිළිබඳව පර්යේෂණයක නියැලුණු ජ්‍යේෂ්ඨ මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න මහතා ද නිවැරදි සෝමාවතිය වර්තමානයේ විල්ගම්වෙහෙර ලෙස හදුන්වන ස්තූපයම වන බව පර්යේෂණාත්මකව සනාථ කර තිබේ.ඒ පිළිබඳව සදහන් සිංහල ධාතුවංශය(සේරුවාවිල තිස්ස මහා විහාරවංශය) නම් ශාස්ත‍්‍රීය පර්යේෂණ(Ph.D) කෘතිය 2012 වර්ෂයේ හොදම සිංහල ස්වතන්ත්‍ර විවිධ විෂය ශාස්ත‍්‍රීය පර්යේෂණ ග්‍රන්ථයට හිමි රාජ්‍ය සම්මානය ඇතුලු සම්මාන 3 කින් පිදුම් ලැබීය.පසුව 2016 දී කතුවරයා මේ සඳහා වෙනමම ග්‍රන්ථයක් "දකුණු දළදා නිදන් කළ ඓතිහාසික සෝම නුවර සහ සෝමාවතී විහාරය හඳුනාගැනීම" යන නමින් මුද්‍රණය කර තිබේ.එම ග්‍රන්ථය ද 2018 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන ඇගයීමේ දී විවිධ(මානව) අංශයෙහි ග්‍රන්ථ යටතේ 2018 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන සඳහා ද නිර්දේශ වී තිබේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016}} ==තව්තිසා දෙව්ලොව දකුණු දළදා වහන්සේ== ධාතු බෙදන අවස්තාවේ දී දෙදෙව්ලොවට අධිපති සක්‍ දෙවු රජු බුදුරජුන්ගේ දකුණු දළදාව නොදැක "සර්වඥයන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව කවරෙකු විසින් ගනු ලැබුවා දැ?" යි කියා දිවැසින් බලන කල්හි ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ම ගෙන ජටාව තුල සගවා ගෙන ඇති බව දැක "මොහුට මේ ධාතූන් වහන්සේට පුද සත්කාර කිරීමට හැකියාවක් තිබෙන්නේ දැ?" යි කියා බලන ලදී.එසේ බලන කල්හි නොහැකි බව දැන "මොහු ගෙන් ධාතූන් වහන්සේ ගනිමි" යි සිතා ඉතා සියුම් අතක් මවා ඔහුට නොදැනෙන ලෙස ධාතූන් වහන්සේ ගෙන රන් කරඬුවක තැන්පත් කර හිස මුදුනේ තබා තව්තිසා දෙව්ලොවට ගෙන ගොස් සිළුමිණි සෑයේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර කළේය. ද්‍රෝණ බමුණා ධාතු බෙදා අවසන් වූ පසු හිස අතගා ධාතූන් වහන්සේ නැති බව දැක"හොරාට ගෙන ජටාවේ සඟවා ගත් දළදාව කවුරුන් විසින් හැර ගත්තා ද?"යි කියා ඇසීමට නොහැකිව "මෙහි මටත් වඩා හොරෙක් ධාතූන් වහන්සේ ගෙණ ඇතැ" යි සිතා කිසිවක් නොදන්නා සේ නිහඬව සිට ධාතු බෙදූ රන් නැළිය ගත්තේ ය.ඒ හැර ඔහුට වෙන කිසිවක් නොවීය.මේ කථා පුවත මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍ර අටුවාවේ මෙන්ම පාලි ධාතුවංශය,සිංහල ථූපවංශය,පූජාවලිය යන ග්‍රන්ථයන් හි ද දක්නට ඇත. මෙසේ සර්වඥයන් වහන්සේගේ එක් දකුණු දළදාවක් තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි සෑය තුළ වැඩ සිටිති.එම දළදාව යටි දකුණු දළදාව ද,උඩු දකුණු දළදාව යන්න නිශ්චිතව මූලාශ්‍ර තුළ නොදැක්වේ.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=36}}නමුත්;මූලාශ්‍රගත කරුණු හොදින් අධ්‍යනය කල විට එම දකුණු දළදාව, උඩු දකුණු දළදාව විය හැකි බවට නිගමනයකට පැමිණිය හැක,එසේ උපකල්පනය කලහොත් සෝමාවතිය ස්තූපය තුල වැඩසිටින්නේ සර්වඥ ශ්‍රී යටි දකුණු දළදාව බවට ද සිතිය හැක.<ref group="විස්තරය "> ද්‍රෝණ බමුණා රන් දෙනෙ විවිර කරනවිට බුදුරදුන්ගේ ශිර්ෂය පෙදෙසේ සිටි බව සිතිය හැක,මන්ද යත් රන් දෙන විවර කළ වහාම රජවරු හඩාවැලපෙන්නට පටන්ගත් මොහොතේ පළමු කොට දළදා වහන්සේලා සඟවා ගත් බව දැක්වෙන බැවිනි.ඒ අනුව ශීර්ෂය අසළ සිටි ද්‍රෝණ බමුණා ප්‍රථමයෙන්ම සඟවා ගත් බවට සදහන් වන්නේ ද මේ තව්තිසා දෙව්ලොව දකුණු දළදාවයි.එසේ පලමුව ඉක්මනින්ම ලබා ගැනීමට නම් ද්‍රෝණ බමුණාට වඩාත් ළඟින්,රන් දෙන තුළ තිබූ දළදාව විය යුත්තේ උඩු දකුණු දළදාව බවට සීතිමේ ගැටලුවක් නොමැත</ref> ==වෙනත් දළදා වහන්සේලා පිලිබද මත== ===තිස්සමහාරාම යටාල වෙහෙරේ තැන්පත්ව ඇතැයි සඳහන් දළදා වහන්සේ=== [[File:Tissamaharama dagoba.jpg|thumb|තිස්සමහාරාම යටාල වෙහෙර]] ක්‍රි.ව.10 වැනි සියවසට අයත් වන කිරින්දෙන් හමු වූ ටැම් ලිපියක; ".....ඈපා මිහින්ද්හු විසින් පෙරෙ තුන් බුදුන් දා නින්දු තන්හි මෙ අප ගොයුම් දසබුල් යටිවම්දළදා වසා (ම) හතුම්බු කරැ, තුන්සිය තෙසැට් පිරිවෙනින් ලකර්කොට් කාවන්තිස් මහරද්හු තමා නම්නෙන් කැර දෙ (වූති) සරම්රද්මහවෙහෙරට...." යනුවෙන් බුදුන්ගේ යටි වම් දළදාව ගැන සදහන් වෙයි.මේ ටැම් ලිපිය විවරණය කොට පළ කළ සී.ඊ.ගොඩකුඹුරේ මහතාගේ අදහස වූයේ කාවන්තිස්ස රජු විසින් තිස්සමහාරාම දාගැබ කරවන ලද බවය.මේ ටැම් ලිපිය ඉහත කී විවරණය සමග පළවීමෙන් පසු මේ ගැන විවේචන ලිපියක් පළ කළ සිරිමල් රණවැල්ල මහතා දක්වා සිටියේ ම,බුදුන්ගේ යටි වම් දළදාව වසා දාගැබක් බදවන ලද්දේ කාවන්තිස්‌ස රජු විසින් නොව ඈපා මිහිඳු විසින් බව මේ ටැම් ලිපියෙන් කියැවෙන බවයි.තවදුරටත් කරුණු දක්වන ඒ මහතා සතුරු කරදර පැමිණි අවස්ථාවල දී දළදා වහන්සේ(නුවර දළදා වහන්සේ) තැන්පත් කොට තිබූ තැනින් ඉවත් කොට ආරක්ෂා සහිත ස්ථානයකට වැඩමවා ගෙන යාමේ පුරුද්දක් පැවති බවත් අනුරාධපුරයෙහි රජ කළ සිවුවැනි උදය රජු දවස(ක්‍රි.ව.946-954) සිදු වූ චෝළ ආක්‍රමණයේදී එයට මුහුණ දීමට අසමත් වූ ඒ රජු ඔටුනු ආදිය රැගෙන රුහුණට පලාගිය අවස්ථාවේ දී දළදා වහන්සේ ද වඩමවා ගෙන රැගෙන යන්නට ඇති බවත් එවකට රුහුණේ නිදහස් පාලකයාව සිටි යුවරජ ඈපා මිහිඳු(සිව්වන මිහිඳු) විසින් දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිණිස දාගැබක් කොට එහි තාවකාලික ව තැන්පත් කරන්නට ඇති බවත් පසුව ඈපා මිහිඳු යුවරජ සිව්වන මිහිඳු නමින් අනුරාධපුරයේ රජකම ලබාගත් විට ඒ රජ දවස(ක්‍රි.ව.956-972) දළදා වහන්සේ රුහුණේ සිට අනුරාධපුරයට යළි වඩමවා ගෙන ගොස් දළදා මන්දිරයක් කොට එහි තැන්පත් කරන්නට ඇති බවට විශ්වාස කළ හැකි බව සඳහන් කරයි. පසුගිය කාලයේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ තිස්සමහාරාම ප්‍රදේශයේ යටාල නමින් හැදින්වෙන දාගැබ් මලුවේ සිදු කළ කැණීම් වලදී "දළදා වෙහෙර" යන නම් සඳහන් ශිලාලේඛන හමු වී ඇති බැවින්,කිරින්දේ ටැම් ලිපියේ සඳහන් වූ යටි වම් දළදාව වසා බැඳි දාගැබ,වර්තමාන යටාල ස්තූපය බව නිගමනය කළ හැකිය.<ref group="විස්තරය"> කිරින්දෙන් හමු වූ ටැම් ලිපිය තුළ සදහන් වන්නේ යටි වම් දළදාව නිධන් කළ තිස්සමහාරාම නම් ස්ථූපයක් පිළිබඳව ය.මේ ලිපිය නිසා සමහරු වර්තමානයේ [[තිස්සමහාරාමය]] ලෙස හදුන්වන ස්තූපයේ ද දළදාවක් නිධන් කර ඇති බවට විශ්වාස කළ ද එය සාවද්‍ය බවත්,වර්තමානයේ තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වන විහාරය "නාග මහා විහාරය" ලෙස හදුන්වන විහාරයක් වන බවට එම විහාර භූමියෙන් හමු වූ සෙල්ලිපිවල දැක්වෙන බවත්,එම විහාරය තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වා දීම ද උචිත නොවන බවත්,කාවන්තිස්ස රජු විසින් ඉදිකළ තිස්සමහාවිහාර දෙකෙන් දකුණු පළාතේ ඉදිකළ තිස්සමහාරාමය යටාල වෙහෙර බවත්,දළදා වෙහෙර ලෙස හදුන්වන්නේ ද එම විහාරය බවත් මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව ඇතුලු පුරාවිද්‍යාඥයන් මත පළ කරයි.</ref> රණවැල්ල මහතාගේ යථෝක්ත මතය පරිදි ක්‍රි.ව.10 වන සියවසේ දී ඈපා මිහිඳු විසින් රෝහණයේ දාගැබක් කොට තැන්පත් කරවන ලද්දේ ක්‍රි.ව.4 වැනි සියවසේ ආරම්භයෙහි හේමමාලා දන්තකුමරු විසින් ලක්දිවට වැඩමවා ගෙන එන ලදුව ක්‍රි.ව.10 වන සියවසේ මධ්‍ය භාගය තෙක් අනුරාධපුරයෙහි තැන්පත්ව තිබූ දළදා වහන්සේ බවත් අනුරාධපුර රාජ්‍ය යළි නිරවුල් වූ පසු එකී දළදා වහන්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කර වූ බවත් රාජධානි වෙනස්වීමේ දී හා සතුරු උපද්‍රවවලදී පොළොන්නරුව,දඹදෙණිය,යාපහුව,කුරුණෑගල,බෙලිගල,කෝට්ටේ,සීතාවක,දෙල්ගමු විහාරයේ කුරහන් ගලක් තුළ ආදී ස්ථානවල ආරක්ෂිතව වැඩ සිට මහනුවර පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු දවස(ක්‍රි.ව.1592-1604) සිට අද තෙක් මහනුවර දළදා මාළිගාවේ තැන්පත්ව තිබෙන්නේ එකී දළදාව වහන්සේ බවත් ප්‍රකටය. කෙසේ නමුත් සමහරු ගාන්ධාර දළදාව පසුකලෙක ලංකාව ලැබී යටාල වෙහෙර තැන්පත් කළා යැයි විශ්වාස කරන අතර ඒ පල වන ජනමතය හා වර්තමානයේ තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වන වෙහෙරේ හෝ යටාල වෙහෙරේ දළදා වහන්සේ නමක් තැන්පත්ව ඇතැයි යන සමාජය තුළ පවතින මතය ද ඉහත කී විද්වත් මත සමගම ඒ ජනමතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බිඳවැටෙන බව පැහැදිලි වේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016|pp=20,21}} ===ලිංගුවාං විහාරයේ චීන දළදා වහන්සේ=== බඩාචු උද්‍යානයේ(Badachu Park) ලිංගුවාං විහාරය(Lingguang Temple) නැතහොත් බඩාචු බෞද්ධ විහාරය යනු බීජිං නගරයට මඳක් බටහිරින් පිහිටි මහායාන බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණයකි.බාඩාචු යන්නෙන් “අෂ්ඨ විශිෂ්ඨ ස්ථාන” යන අරුතක් ගේන දේ.චීනයේ Shijingshan දිස්ත්‍රික්කයේ, Cuiwei, Pingpo, සහ Lushi යන බීජිං නගරයට බටහිරින් බටහිර කඳු මත විහිදී ඇති අටක් වූ බෞද්ධ විහාර සහ භික්ෂුණි ආරාම මෙසේ බාඩාචු බෞද්ධ විහාර ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.<ref>{{Cite news|title=Celebration event held at Lingguang Temple in Beijing to commemorate 60th Anniversary of Tooth Relic Pagoda|url=https://www.globaltimes.cn/galleries/5314.html|last=Hao|first=Li|date=20 ජූනි 2024|work=Global Times|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> [[File:Lingguang Temple, Badachu (20250427095256).jpg|thumb|ලිංගුවාං විහාරය 2025 අප්‍රේල් මස]] Cuiwei කඳුවැටියෙන් මැද ප්‍රදේශයක පහල සිට කිලෝමීටරයකට අඩු දුරකින් Temple of Divine Light වෙත ළඟා විය හැක. මුලදී මෙය Dragon Spring Temple ලෙස හැඳින්වුණි.1162 වසරේදී එහි නම Mountain of Awakening Temple ලෙස වෙනස් කරන ලදී.පසුව,1428 දී මිං රාජධානි කාලය තුළ එය පුනර්නවීකරණය කර පැරණි නමට ආපසු ගෙන ආ අතර, 1478 වසරේදී දැනට පවතින නම හෙවත් Temple of Divine Light යන්න ලබා දෙන ලදී. මෙම විහාරය මුලදී විශිෂ්ට පරණ ගොඩනැගිලි, කැටයම් සහ පින්තූර රැසක් අන්තර්ගත විය. කෙසේ වෙතත්, 1900 දී බීජිං නගරය යටත් කරගත් Eight-Power Allied Forces විසින් එම සියලු දේවල් විනාශ කරන ලද බව දැක්වේ.එම විශේෂ ගොඩනැගිලි අතරින් එකක් වූයේ 1071 දී Liao රාජධානියේ දී ඉදිකරන ලද විශාල අෂ්ටාංගක (octagonal) පැගෝඩාවකි(මහායාන ස්තූප ක්‍රමයක් පැගෝඩාව ලෙස හැදින්වේ).ශෛලමය ගඩොල් වලින් තනා ඇති එම පැගෝඩාව මුලදී Goldfish Lake නම් විලෙහි නැගෙනහිර පැතිකඩට වන්නට පිහිටා තිබුණි.එය Pagoda for Entertaining Immortals ලෙස හැඳින්වුණි.වර්තමානයේ පවතින්නේ එහි මූලික ආකෘතයකි. මෙම පැගෝඩාව චීනයේ බෞද්ධ ඉතිහාසය තුළ විශිෂ්ට වැදගත්කමක් ගෙන ඇති බව පෙනේ.බෞද්ධ මූලාශ්‍ර අනුව,බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ශ්‍රී දේහය ආදාහනයේ දී දන්ත ධාතූන් වහන්සේල හතර නමක් පමණක් ඉතිරි වූ බව සදහන් වේ(මීට ඉහත දී ප්‍රධාන සතර දළදා ලෙස සාකච්ඡා කරනු ලැබුවේ එම දන්තයන් ගැන ය).එම දළදාවන් අතරින් එකක් වන ගාන්ධාර දළදාව 11වැනි ශතවර්ෂයේදී චීනයට ගෙනැවිත් මෙහි තැන්පත් කරන ලද බවට චීන බෞද්ධයන්ගේ පිළිගනිති.ඔවුන්ට අනුව Liao රාජවංශයේ ඉතිහාසය පවසන්නේ Daozong රජතුමා (පාලන කාලය: 1055–1100) එම දළදාව මෙහි පිහිටි පැගෝඩාවේ තැන්පත් කර තිබෙන බවයි.නමුත් එම දළදාව කෙසේ චීනය වෙත ලැබුනි දැයි වැඩි විස්තර හෝ ඒ බව සදහන් කෙරෙන විශ්වසනීය මූලාශ්‍ර ද අවම වේ. 1900 දී පැගෝඩාව විනාශ වූ පසු,චීන භික්ෂූන් විසින් සුන්බුන් අතර සෙවීමේදී ශෛලමය මංජුසාවක් සොයාගෙන තිබෙන අතර එහි ලී පෙට්ටියක් තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාව යැයි සැලකෙන එම දන්තය සොයා ගනු ලැබීය.එය අඟල් 3 ක ප්‍රමාණයකින්ක්‍ යුතු බව සදහන් වේ.ක්‍රි.ව. 963 දී එම පඟොඩාව ඉදිකිරීමට පෙර ක්‍රි.ව. 855 දී Shan Hui නම් භික්ෂුව එම ශෛලමය මංජුසාවේ ඇතුළත හා පිටත "ශාක්‍යමුනිගේ දත", දිනය සහ සංස්කෘත මහායාන බෞද්ධ මන්ත්‍ර කිහිපයක් කෙටීම සිදුකර තිබුණි බව ද පැවසේ.<ref>{{Cite news|title=No. 48: Lingguang Temple, Beijing|url=https://chinaskeytemples.thetempleguy.org/2011/07/no-48-lingguang-temple-beijing.html|last=Baquet|first=James|date=9 ජුලි 2011|work=China's Key Temples|access-date=30 ජුලි 2025|publisher=The Temple Guy|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> පැගෝඩාව විනාශ කරීමෙන් පසුව නැවත සොයා ගත් මෙම දන්තය 1955 වසර දක්වා එම විහාරය තුළ තැන්පත් කර තිබුණි.පසුව එය චීන බෞද්ධ සංගමය විසින් Guangji විහාරය වෙත ගෙන ගොස්, එහි බෞද්ධ ධාතු මණ්ඩපය තුළ ටික කලක් තැන්පත් කර තබන ලදී. 1956 දී, ජනරජ රජය විසින් විනාශ වූ පුරාණ Liao පැගෝඩාවේ අත්තිවාරම මත මහල් 13ක නව පඟොඩාවක් ඉදිකළ අතර එය Pagoda of the Buddha’s Tooth යන නම ලබා දෙන ලදී.වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන්නේ එම පැරණි පැගෝඩාවේ අත්තිවාරම මත ඉදිකළ නව පැගෝඩාවයි.මෙම චීන දළදාව අවසරයකින් තොරව රටින් පිට කිරීම තහනම් කළ ජාතික වස්තුවක් විදිහට එරට නම් කර තිබෙන බවට ද වාර්තා වේ.කෙසේ වෙතත් මෙම දන්ත ධාතුවෙහි සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව ද විවිධ මතයන් විවිධ විශේෂඥයන් විසින් දරනු ලබයි.<ref name="chinadaily"/> [[File:Lingguangsita.JPG|thumb|චීන දළදාව තැන්පත් කර ඇති පැගෝඩාව]] සාමාන්‍යෙන් චීන දළදාව ලෙස හදුන්වන මෙම දළදාව කාලයෙන් කාලයට විවිධ රටවල ඉල්ලීම මත දළදා ප්‍රදර්ශන උදෙසා චීන රජය යැවීමට කටයුතු කරයි.ඒ අනුව වර්ෂ 1961 දී මෙම දළදාව ලංකාවට වැඩමවා දළදා ප්‍රදර්ශනයෙන් සිදු කරනු ලැබීය.ඒ වනවිට මෙරට අග්‍රාමාත්‍ය ධුරය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිණිය දරන ලද අතර එතුමිය හා චීන රජය සමඟ තිබූ දැඩි මිත්‍රත්වය මේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා තවත් හේතුවක් වී තිබෙන්නට ඇති බව පෙනේ.එවකට ලංකා ආණ්ඩුව විසින් එම චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාළිගාවෙහි පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබුණි.නමුත් බොහෝ විද්වතුන් හා ලෝක බෞද්ධයන් බුදුරදුන්ගේ සැබෑ දන්තයක් ලෙස අවිවාදිතව පිළිගන්නා නුවර දළදා වහන්සේ මාළිගාව තුල වැඩ සිටිය දීම වෙනත් රටකින් වැඩමකරවන ලද දළදාවක් යැයි හදුන්වන දන්තයක් ප්‍රදර්ශනය කිරීම එවකට මල්වතු-අස්ගිරි උභය මහා විහාරීය මහා නාහිමිවරුන්ගේ බලවත් අප්‍රසාදයට පත් විය.පෙර රජවරු දිගින් දිගටම දිවි හිමියෙන් රැකගෙන ආ ලංකාවේ දළදා වහන්සේ වැඩසිටියදී පිටරටකින් දළදාවක් වැඩමවා ප්‍රදර්ශනය කිරීම දළදා වහන්සේට සිදු කරන අවමානයක් යැයි මහානාහිමිවරු ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළහ.ඒ අනුව මාළිගාව තුල එම ප්‍රදර්ශනය සිදු කිරීමට එවකට මල්වතු පාර්ශවයේ මහානායක පුරිජ්ජල ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සරණංකර මානාහිමයන්ගේ(1856-1963) සහ අස්ගිරි පාර්ශවයේ මහානායක යටවත්තේ ධම්මරතන නාහිමියන්ගේ(1847-1967) අවසරය නොලැබුණු අතර එම නිසා දළදා මාලිගාව තුල එම ප්‍රදර්ශනය සිදු කිරීමේ බලාපොරොත්තුව අත්හළේ ය.නමුත් ඒ වනවිට මහමළුවේ අයිතිය රජයට තිබූ බැවින් එම දළදා ප්‍රදර්ශනය මහමළුවේ සිදු කිරීමට කටයුතු සංවිධානය කළේය.මහමළුවේ අයිතිය රජයට තිබූ බැවින් මේ සඳහා මහා නාහිමිවරුන්ගේ ද එතරම් විරෝධයක් නොපැමිණි අතර රජය මහමළුවේ චීන දළදාව ප්‍රදර්ශනයට විශේෂ කුටියක් ද සකස් කෙරිණ.රජය චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය පිළිබඳව ලබා දුන් ප්‍රචාරණය නිසා රටේ නන් දෙසින් චීන දළදාව වැඳ පුදා ගැනීමට මහමළුව වෙත ඇදී ආහ.මෙසේ මල්වතු-අස්ගිරි උභය විහාරීය මහා නායක හිමිවරුන්ගේ විරෝධය ද මත රජය චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය, මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාළිගාවේම මහමළුවේ දී සාර්ථකව පවත්වන ලදී.<ref>{{Cite news|title=MINISTER OF BUDDHIST AFFAIRS PAY HOMAGE TO BUDDHA RELICS IN CHINA|url=https://srilanka-china-buddhist.com/event-page/minister-of-buddhist-affairs-pay-homage-to-buddha-relics-in-china/|work=ශ්‍රී ලංකා-චීන බෞද්ධ මිත්‍රත්ව සංගමය|access-date=30 ජුලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref>{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=41}} ===සිංගප්පූරු දළදා වහන්සේ=== [[File:BTRTM as seen from Maxwell MRT entrance (2025) - img 05.jpg|thumb|200px|සිංගප්පූරුවේ Buddha Tooth Relic Temple and Museum ]] මියන්මාර ජනප්‍රවාද අනුව මහා පරිනිර්වාණයෙන් අනතුරුව බුදුරජුන්ගේ ශ්‍රී දේහය ආදාහනයේ දී සතර දළදා වහන්සේලා ට අමතරව තිබුන අනෙකුත් දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා කිහිපයක් "ගවුන්පාඩි" හා "කුත්ලයොන්" නම් භික්ෂූන් වහන්සේලා දෙනමක් විසින් ලබා ගෙන තිබෙනවා,ඉන් යටි වම් හකුවේ වැඩසිටි එක දන්තයක් "බුහල" කියන භික්ෂුවට ලැබී තිබෙන අතර ඒ දන්ත ධාතුව රැගෙන උන්වහන්සේ බුරුමය වෙත වැඩම කර තිබෙනවා.පසුව එහිදී "මහාසන්ද්‍ර" නම් බුරුම රජු එම ධාතුව පිළිගෙන "බගාන්" ලෙස හැදින්වෙන කදු මුදුන මත ස්තූපයක් ඉදිකර තිබෙනවා.පසුකාලයේ ගරා වැටුනා යැයි සැලකෙන මේ ස්තූපය 1980 දශකය අවසන් භාගයේදී,බෞද්ධ භික්ෂූන් පිරිසක් විසින් කැණීම් සිදු කරන අවස්ථාවේදී බුදුන්ගේ වම් දළදාවක් ලෙස විශ්වාස කල හැකි දන්තයක් සහිත ධාතු මංජුසාවක් ලැබුණ බව සැලකෙනවා.එම දන්ත ධාතුවෙහි දිග 7.5cm පමණ වන බවට සදහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple & Museum |url=https://chinatown.sg/visit/buddha-tooth-relic-temple |url-status=live |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Chinatown Singapore}}</ref> පසුව, සිංගප්පූරු හි '''පූජ්‍ය ෂි ෆා ෂාඕ''' හිමියන් (වර්තමාන මෙම විහාරයේ අධිපති හිමි) මියන්මාර සංචාරයකදී මෙම දළදාව පිළිබඳව දැනගත් අතර, බෞද්ධ සංඝයා සහ බෞද්ධ සභාවක් සමඟ සාකච්ඡා කරමින්, එම දළදා වහන්සේ සිංගප්පූරුවට ගෙන ඒමට අවසර ලබා ගත්හ.ඒ අනුව 2002 වසරේදී,Shi Fa Zhao හිමියන්ට එම දළදාව ලැබීමෙන් පසු, ධාතුව සඳහා සුදුසු ආකාරයෙන් ස්ථානයක් සකස් කළ යුතු බව තීරණය කළ අතර,ඒ අනුව අළුත්ම විහාර සංකීර්ණයක් ඉදිකිරීම ආරම්භ විය.<ref name ="NLB">{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple and Museum |url=https://www.nlb.gov.sg/main/article-detail?cmsuuid=389e7067-97fb-4e1d-b7e9-688efd442319 |last=Chua |first=Alvin |access-date=30 ජුලි 2025 |website=සිංගප්පූරු ජාතික පුස්තකාල මණ්ඩලය}}</ref> සිංගප්පූරුවේ චයිනාටවුන් ප්‍රදේශයේ පිහිටි එය Buddha Tooth Relic Temple and Museum ලෙස නම් කී අතර ටැං රාජවංශ චීන වාස්තු විලාසිතාවකින් සැරසුණු ආගමික සහ සම්ප්‍රදායික කලා සංකීර්ණයක් ලෙස සැලකේ.2007 වසරේ වෙසක් උත්සව දිනයේදී විවෘත කරන ලද මෙය එතැන් පටන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් කර ඇති බෞද්ධ පූජනීය ස්ථානයක් ලෙසද ප්‍රසිද්ධියක් ලබා තිබේ. ටැං රාජවංශයේ වාස්තු ශිල්පය අනුව නිර්මාණය කර ඇති අතර එහි මධ්‍යම මහලේ ඇති රන් ස්තූපය තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යැයි සැලකෙන දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත.ස්තූපය සදහා භාවිතා වූ රන් ප්‍රමාණය කිලෝග්‍රෑම් 320ක් වන අතර, එය සම්පූර්ණයෙන්ම පරිත්‍යාග කරන ලද රන් වලින් සාදන ලදී. ඊට අමතරව විහාරය තුළ කෞතුකාගාරයක්, පුස්තකාලයක්,චිත්‍රපට ශාලාවක්,භාවනා කාමර සහ බෝධිසත්ත්ව මන්දිර,ථේරවාද,මහායාන,වජ්‍රයාන ආදී බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන් නිරූපණය වන නිර්මාණය වලින් සමපන්විත වේ.මෙහි තැන්පත්ව ඇති දළදාව දිනයකට නියමිත වෙලාවක දී වන්දනා කිරීම උදෙසා ප්‍රදර්ශනය කරනු ලබයි.ඒ සදහා නවීන තාක්ෂණය සහිත ස්වයංක්‍රීයව විවෘත වන වැසී යන උපකරණ භාවිතා වේ.කෙසේ නමුත් මෙහි ඉතිහාසය පිළිබඳව විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර නොමැති වීම හා වෙනත් කරුණු නිසා මෙම දන්ත ධාතුවේ සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතිනවා.<ref name ="NLB"/><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple and Museum in Singapore |url=https://www.aswesawit.com/buddha-tooth-relic-temple-singapore|date=19 අගෝස්තු 2024|access-date=30 ජුලි 2025 |website=As We Saw It}}</ref> ===තායිවාන දළදා වහන්සේ=== [[File:Fo Guang Shan Buddha Museum 佛光山佛陀紀念館 .jpg|thumb|200px|තායිවාන දළදාව තැන්පත් Fo Guang Shan Buddha Museum නම් මහායාන බෞද්ධ විහාරස්ථානය]] තායිවානයේ කාඕෂියුං නගරයේ පිහිටි Fo Guang Shan Buddha Museum හි තැන්පත් කර ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්තයක් ලෙස සැලකෙන මෙය 1998 දී බුරුම භික්ෂුවෙකු විසින් Fo Guang Shan ආගමික නිකායේ ආරම්භකයා වූ වන්. සිං යුන් හිමියන් ඉන්දියාවේ බුද්ධගයාවට වැඩම කළ අවස්ථාවක Kunga Dorje Rinpoche නම් ටිබෙට් ජාතික භික්ෂුව විසින් ත්‍යාගයක් ලෙස ලබා දී ඇත.13 වන සියවස තෙක් නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයේ තැන්පත් කර තිබූ බවට සැළකෙන දළදාවක් ටිබෙටය වෙත ගෙනගොස් ආරාමයක තැන්පත්කර තිබී ඇති අතර පසුව වර්ෂ 1950 සමයේ සමයේ චීන ආක්‍රමණ මත එම ආරාමය විනාශ වීමෙන් පසු Tibetan Lama Kunga Dorje Rinpoche විසින් රැකගනිමින් තිබූ ධාතුව ඉන්දියාව වෙත රැගෙන ගය බවත්, පසුව 1998 දී මෙම තායිවාන විහාරයේ ප්‍රධාන භික්ෂුව වෙත ලබා දුන් බවත් සඳහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha's tooth relic |url=https://www.fgsbmc.org.tw/EN/collection-special-relics.aspx |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Fo Guang Shan Buddha Museum|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><!--same source <ref>https://artsandculture.google.com/asset/tooth-relic-fo-guang-shan-buddha-museum/RwGVLK-i7FAgGg</ref> --> මෙම දන්ත ධාතුව තායිවානයට ගෙනගොස් ඇති පසුව, එය Fo Guang Shan ආරාමය තුළ තාවකාලිකව තැන්පත් කරන ලදී.එහි විශේෂත්වය හඳුනාගත් වන්. සිං යුන් හිමියන් විසින් මෙම දළදාව ස්ථිරව තැන්පත් කිරීම සඳහා විශාල විහාර සංකීර්ණයක් ගොඩනැගීම ඒ වනවිටත් අරඹා තිබුණි.ඒ අනුව ඉදිකරන ලද Fo Guang Shan Buddha Museum, 2011 දෙසැම්බර් මාසයේදී විවෘත විය. මෙහි මධ්‍යස්ථානය වන ප්‍රධාන මැදිරිය හෙවත් Main Hall හි Buddha Memorial Center නම් ස්ථානයේ මෙම දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත.කෙසේ නමුත් මෙම දන්ත ධාතුවෙහි ද ඉහත සඳහන් චීන,සිංගප්පූරු දළදාවන්හි මෙන් සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතී.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=DISCOVER THE SERENITY OF TAIWAN’S LARGEST BUDDHIST COMPLEX |url=https://www.getmetotaiwan.com/culture/fo-guang-shan-buddha-museum |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Get me to Taiwan|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> ===ජපාන දළදා වහන්සේ=== [[File:Stairs to Sanmon, Engaku-ji.jpg|thumb|200px|බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් ව ඇතැයි සැලකෙන Engaku-ji සෙන් බෞද්ධ විහාරය]] බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාවක් තැන්පත් කර ඇතැයි සැලකෙන ජපානයේ කමකුරා නගරයේ පිහිටි විශිෂ්ටතම සෙන් (Zen) විහාරවලින් එකක් වන Engaku-ji විහාරය; එහි ආගමික සහ වාස්තු විද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙසද ප්‍රසිද්ධය. මෙම විහාරය ආරම්භ වූයේ 1282 දී මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණවලින් පසුව කාමකුරා ශොගුන රාජධානියේ පාලකයාව සිටි හෝජෝ ටෝකිමුනෙ (Hōjō Tokimune) මගින්ය.ඉතිහාසගත මූලාශ්‍ර වලට අනුව ආක්‍රමණවලදී මියගිය සෙබළුන්ට ගෞරව දැක්වීමට සහ සෙන් බුද්ධාගම ජපානයේ වැඩිදියුණු කිරීමට අරමුණුකොට ගත් දැවැන්ත ආගමික ව්‍යාපෘතියක් ලෙසය මෙය සැලකේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Engaku‑ji Temple in Kamakura: Zen Heritage & National Treasures on a Hillside Oasis |url=https://ashigarukumakichi.com/02-engakuji |date=7 ජුලි 2024 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Ashigaru Kumakichi|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> Engaku-ji විහාරයේ වාර්තා සහ ජපන් බුද්ධ වංශ කතා අනුව, මෙම දළදාව චීනයෙන් හෝ කොරියාවේ සිට රාජතාන්ත්‍රික තෑගි ලෙස කාමකුරා යුගයේදී ලැබුණු බවට විශ්වාස කෙරේ.මෙම දළදාව තැන්පත් කිරීම සඳහා ගොඩනඟන ලද්දේ Shariden නමින් හැඳින්වෙන, චීනයේ සොං රාජවංශයේ වාස්තු ශෛලයෙන් නිර්මාණය කළ සුන්දර ශාලාවකි.මේ දන්ත ධාතුව ගෞරවය සහ පූජනීයත්වය තුළින් සියවසකට අධික කාලයක පුරාවට මෙම විහාරයෙහි තැන්පත්ව තිබේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Engaku-ji Temple |url=https://kamakuraguide.com/en/kitakamakura/engakuji-kamakura |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Kamakura Guide|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> ===පැරණි ඉතිහාස මූලාශ්‍රගත වෙනත් දළදා වහන්සේලා=== හියුං සියෑං හිමියන් ඉන්දියාවේ හා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතු කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව තම දේශාටන වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබේ.[[File:Xuanzang w.jpg|thumb|150px|හියුං සියෑං හිමියන් දැක්වෙන සිතුවමක්]] [[File:Xuanzang route.jpg|thumb|200px|upright=1.5|හියුං සියෑං හිමියන්ගේ ගමන් මාර්ගය]] එහි සඳහන් කර ඇති ආකාරයට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බාමියන් දේශයේ එක් විහාරයක බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතුවක් හැරුණුවිට පසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ නමක් ද සක්විති රජෙකුගේ දන්තයක් ද තැන්පත් කර තිබී තිබේ.පසේ බුදුරදුන් ආදි-කල්පික උතුමකු නිසා උන්වහන්සේගේ දන්ත ධාතුව අඟල් 5 ක් තරම් දිග ය.සක්විති රජුගේ දන්තය අඟල් 3 ක් තරම් දිගය.ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කපීෂ දේශයේ එක් විහාරයක සිදුහත් කුමරුගේ කිරිදතක් තැන්පත් කර තිබුණි.මේ කිරිදතේ දිග අඟල් එකහමාරක් තරම් ය. [[File:Fa Hsien at the ruins of Asoka's palace.jpg|thumb|right|250px|ෆාහියන් හිමියන් ආශෝක රජුගේ මාළිගයේ නටඹුන් නරඹන අවස්ථාව දැක්වෙන සිතුවමක්]] ෆාහියන් හිමියන් ඛල්ඡා දේශයේ වැඩ හිඳින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ නගරාහර දේශය තුළ වැඩ හිඳින දන්ත ධාතුවක්(නගරාහර දළදාව ගැන මීට පෙර ගාන්ධාර දළදාව යටතේ සඳහන් කෙරිණ)ගැනත් තම වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබේ.ඒත් එම දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයට ලැබුණු ආකාරය ගැන විස්තර සඳහන් කර නැත. [[File:BEAL(1869) FAH-HIAN'S ROUTE THROUGH INDIA AND TARTARY.jpg|thumb|right|250px|බීල්ස් සංස්කරණයට අනුව ඉන්දියාව හරහා වැටී තිබූ ෆාහියන් හිමියන්ගේ ගමන්මාර්ගය{{sfnp|බීල්|1884}}]] මෙසේ ඉන්දියාවේත්,ඇෆ්ගනිස්ථානයේත් ප්‍රදේශ කිහිපයක දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා යැයි සැලකෙන ධාතූන් වහන්සේල පිළිබඳව සඳහන් කර තිබුණත් මේ වනවිට එම දන්ත ධාතූන් වහන්සේල කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි කිව නිශ්චිතව කිව නොහැක. {{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=41}} ===වර්තමානයේ බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා යැයි විශ්වාස කරන ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල පිහිටි දන්ත ධාතූන් වහන්සේල=== 2024 දී ලොව පුරා සිදු කළ සමීක්ෂණයකින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්තයන් ඇතැයි ලෙස විශ්වාස කරනු ලබන ස්ථාන 32 ක් වාර්තා වී තිබේ.ඉන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ. *ධම්මරාජික ස්ථූපය අසල ස්තූපයක් කැපීමෙන් හමු වූ දන්ත ධාතුව - තක්ෂිලා ජාතික කෞතුකාගාරය, [[පාකිස්ථානය|පකිස්ථානය]]<ref>{{Cite news|title=Taxila stands with Dalada Maligawa in housing the Lord Buddha’s Sacred Relic|url=https://www.dailymirror.lk/news-features/Taxila-stands-with-Dalada-Maligawa-in-housing-the-Lord-Buddhas-Sacred-Relic/131-307333|last=බණ්ඩාර|first=කැළුම්|date=25 අප්‍රේල් 2025|work=Daily Mirror|access-date=30 ජුලි 2025|publisher=සී/ස විජය පුවත්පත් සමාගම|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><br> *ශල්කන්ඩි ස්තූපයෙන් හමු වූ දන්ත ධාතුව - Chakdara හෙවත් Dir කෞතුකාගාරය, පකිස්ථානය<ref>{{Cite news|title=Archaeologists grapple with ‘Buddha’s tooth’|url=https://www.dawn.com/news/599598/archaeologists-grapple-with-buddhas-tooth|date=18 ජනවාරි 2011|work=Dawn|access-date=30 ජුලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><br> *නාගාර්ජුනකොන්ඩාවේ මහා චෙෙත්‍ය - ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශය, [[ඉන්දියාව]]<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Rescued From A Dam: Nagarjunakonda, India’s Flooded Buddhist Center |url=https://www.ancient-origins.net/ancient-places-asia/nagarjunakonda-0017242 |last=පාන්ඩේ |first=සාහිර් |date=8 සැප්තැම්බර් 2022 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Ancient Origins}}</ref> <br> *ලූ මවුන්ටන් විහාරය - කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තය, [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය]]<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=No April Fools': Followers Claim Rare Buddha's Tooth With Healing Powers Continues to Grow |url=https://www.nbclosangeles.com/news/local/not-april-fools-day-prank-supernatural-rare-buddhas-tooth-healing-powers-continues-grow/2059018 |last=නවරෝ |first=හෙදර් |date=1 අප්‍රේල් 2013 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=NBC Los Angeles}}</ref> ==දළදා අනුරූ නිර්මාණයේ අතීතය සහ වර්තමානය== {{Under construction }} ලක්දිව දළදා අනුරූ නිර්මාණය බැදී පවතින්නේ මහනුවර දළදා වහන්සේ සම්බන්ධව ය.ඒ අනුව දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව උදෙසාත්,විවිධ රටවල්වලට තුටු පඬුරු ලෙස ලබා දීම උදෙසාත්,ස්තූපවල නිධන් කරන ධාතූන් වහන්සේලට අමතරව ධාතු අනුරූ ලෙස නිධන් කිරීම උදෙසාත් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කරනු ලැබූ බව ඉතිහාස ගත මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.අද ද වර්තමානයේ නිර්මාණය කරනු ලබන ස්තූපයන්හි මෙසේ අනුරූ ද තැන්පත් කිරීම සිදුකරන බව දැකිය හැක.එහිදී දළදා අනුරූ වලට අමතරව නොභින්න ධාතූන් වහන්සේල සිහිකරමින් ඒ වෙනුවට ලලාට ධාතු අනුරූ,අකු ධාතු අනුරූ,ග්‍රීවා ධාතු අනුරූ ආදිය ද නිර්මාණය කරනු දැකගත හැකිය. මේ අනුරූ නිර්මාණය උදෙසා ඇත් දළ සහ වටිනා දැව විශේෂයෙන්ම සුවඳ සදුන් දැව වැනි ද්‍රව්‍ය යොදාගත් බව දැක්වේ.මෙහිදී සිදු වන්නේ සැබෑ දළදා වහන්සේගේ ප්‍රමණයට සහ හැඩයට සපයාගන්නා ලද ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් අනුරුවක්(A Replica) නිර්මාණය කර ගැනීමයි.සමහර අවස්ථාවල,විශේෂයෙන්ම විදේශයන් වෙත ලබා දීමේ දී එසේ නිර්මාණය කරන අනුරූ සුලු මොහොතක් දළදා කරඬුව අසලින් තබා හෝ සැබෑ දළදා වහන්සේ ස්පර්ශ කළ සුවඳ කුඩු මත සුලු මොහොතක් තබා ලබා දීම,දළදා වහන්සේ පරිහරණයේ දී ස්පර්ශ කරන සේද සලුව මත සුලු මොහොතක් තබා ලබා දීම ද සිදු වූ බව වාර්තා වේ.ඊටත් අමතරව දළදා වහන්සේ ස්පර්ශ වූ සුවඳ කුඩු හෝ සේල සලුව සමගම අනුරූ දළදාව ද ලබා දීමත් වාර්තා වේ.වැදගත් කරුණ නම් මේ අනුරූ කිසිවක් සැබෑ ධාතූන් වහන්සේ නොවීමයි.මහාවංශය ආදී මූලාශ්‍රගත තොරතුරු අනුව,මේ ආකාරයෙන් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කළ අවස්ථා කිහිපයක් ම දැකිය හැක. ===ආරක්ෂක හේතු මත හා වෙනත් හේතු මත නිර්මාණය කළ දළදා අනුරූ=== ====1.හිරිපිටියේ දිවනිළමේ විසින් නිර්මාණය කළ දළදා අනුරුව==== කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ පෘතුගීසි බලය දිනෙන් දින වැඩි වූ සමයක [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|හත්වන බුවනෙකබාහු රජුගෙන්]] පසු පෘතුගීසීන්ගේ සහයෙන් [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]](1551-1597) වර්ෂ 1551 දී රජ බවට පත් වෙන අතර එවකට කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව බාරව සිටි කීරිවැල්ලේ හිරිපිටියේ ඒකනායක දිවනිළමෙට තවදුරටත් දළදාව කෝට්ටේ රාජධානිය තුළ තබා ගැනීම අනතුරුදායක බව තේරුම්ගොස් තිබූ බව ඉතිහාස මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.හිරිපිටිය නිළමේ දළදා වහන්සේ ලංකාවට වැඩමෙව් දන්ත කුමරුගේ පරම්පරාවට අයත් පුද්ගලයෙකි.එබැවින් හේ දළදාව රැකීමට රාජකාරි මට්ටමෙන් මෙන්ම පාරම්පරික උරුමයෙන්ද බැඳී සිටියේය.කීරවැල්ලේ හිරිපිටිය නිළමේ මේ ආසන්න කාලයක දිනක් හීනයක් දැක තිබෙන අතර එහි දී නිල් පැහැති ඇඳුමක් ඇඳගත් පුද්ගලයෙක් නැගෙනහිර දිශාවට තම අසිපත දිගුකර '''“කෝට්ටේ කලාලේ කිසිල්ලේ,දත මැදගන්න රාළේ “''' යැයි එම සිහිනයේදී නිළමෙට පැවසූ බව දැක්වේ. මේ සිහිනයෙන් යම් අනතුරක සේයාවක් පෙනුනත් කීරවැල්ලේ නිළමේට එය හරිහැටි තේරුම් නොවීය.නියම දළදාව තමා අතට ගත් කීරවැල්ලේ නිළමේ දළදාවේ අනුරුවක් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාවේ තබා පැපිළියාන විහාරස්ථානයට ගොස් එහි විසූ නාගසේන හිමියන් බැහැදකින ලදී.එහිදී මෙම සිහිනය පිළිබඳව විමසූවිට නාගසේන හිමියන් එම සිහිනය පිළිබඳ විවරණය කර වහාම දළදාව රැගෙන පළායන ලෙස කීරවැල්ලේ නිළමෙට පැවසුවේය. පැපිළියාන විහාරස්ථානයේ තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමි විසින් නිර්මානය කළ “ ශබ්ද ද්වනී වාහිනී“ නැමති යන්ත්‍රයක් විය.එය පිළිබඳව වැඩි විස්තරයක් සොයා ගැනීමට නොහැකි වූවත් එයින් සැතපුමක් පමණ දුර සිට කරන කතාබහකට සවන් දීමට හැකි බව වාර්ථාවී තිබේ.එහිදී එම යන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක කළ විට නාගසේන හිමියන්ට දැනගැනීමට හැකිවී ඇත්තේ ධර්මපාල රජු පෘතුගීසීන් සමග එක්වී දළදා මාළිගාව කොල්ල කෑමට සැලසුම් කරන බවයි.ක්‍රියාත්මකවූ කීරවැල්ලේ නිළමේ දළදාව රැගෙන සීතාවක රාජධානියට එදිනම පළා ගියේය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=දළදා වහන්සේ වැඩමෙව් සමන් දේව පෙරහැර|url=https://elearning.lk/blog/saman-devala-perahera-and-the-tooth-relic/}}</ref> දළදා වහන්සේ සීතාවක [[මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ රජුට]] භාරකළ හිරිපිටිය නිළමේ තමා මුහුණපෑ සිද්ධිය රජුට පවසන ලදී.තම රාජධානියේ දළදා වහන්සේට ආරක්ෂාව නොමැති බව සිතූ මායාදුන්නේ රජු කුරුවිට දෙල්ගමුව රජමහ විහාරයේ නව දළදා මාළිගාවක් සාදා දළදා වහන්සේ එහි තැම්පත්කර දළදාවේ භාරකාරත්වය දෙල්ගමුව විහාරයේ ශ්‍රී මහින්දාලංකාර තෙරණුවන්ට භාර කරන ලදී.දළදා වහන්සේ වැඩමවීමට තරමක කාලය ගතවූ පසු සබරගමුවටද පෘතුගීසි තර්ජන එල්ලවන්නට විය.මෙය දළදාවේ ආරක්ෂාවට තරජනයක් බව දැනගත් මහින්දාලංකාර තෙරණුවෝ අතිවිශාල කුරහන් ගලක් සාදා එහි පත්ලෙහි දළදා වහන්සේ තැම්පත් කෙරිණ.මෙම යෝධ කුරහන්ගල අඩි 4ක් දිගවේ.පළල අඩි 2 අඟල් 9කි.ගලේ වට ප්‍රමානය අඩි 8 අඟල් 9කි.ශ්‍රීපාද කන්දෙහි සීත ඟඟුලෙන් ඇරඹෙන කුරු ගඟ ගලා බසින්නේ මෙම දෙල්ගමුව විහාරය ආසන්නයෙන්ය.දළදාවේ වැඩි ආරක්ෂාව සඳහා මහින්දාලංකාර හිමි කුරු ගඟෙන් ලද මැණිකකින් කොපුවක් සාදා,දළදා වහන්සේ එහි තැම්පත් කරන ලදී.මේ බව එමර්සන්ට් ටෙනන්ට් ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා වල ද සඳහන්වේ.එසේ දළදා වහන්සේ වසර 43 කට ආසන්න කාලයක් කුරහන් ගල තුළ වැඩ සිට මායාදුන්නේ රජුගෙන් පසු රජු මරා රජු වූ සීතාවක රාජසිංහ හෙවත් [[පළමුවන රාජසිංහ රජ]] සිදුකළ පීතෘ ඝාතක අකුසලය නිසා හා හින්දු ආගම වැළදගැනීම නිසා සීතාවක ද අස්ථාවර තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කළ බැවින් එසමයේම [[පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජ]] මහනුවර රජු වූ බැවින් පසුව දෙල්ගමුවේ සිට මහනුවරට දළදා වහන්සේ හිරිපිටිය රාළ විසින් ම වැඩමවනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=සීතාවකින් මහනුවරට දළදා වහන්සේ මහනුවරට වැඩම කළේ කවුද?|url=https://www.lankadeepa.lk/Rasawitha/%E0%B7%83%E0%B6%AD%E0%B7%80%E0%B6%9A%E0%B6%B1-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B6%A7-%E0%B6%AF%E0%B7%85%E0%B6%AF-%E0%B7%80%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%83-%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B6%B8-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B6%AF/57-536980}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title= කෝට්ටේ කලාලේ දත මැදගන්න රාළේ - කුරහන් ගලක දළදාව සැගවූ අඳුරු යුගයක කතාව|url=https://trisinhala.blogspot.com/2017/06/blog-post_28.html?m=1}}</ref> [[File:Delgamuva Vihara, Sri Lanka.jpg|thumb|දන්ත ධාතූන් වහන්සේ සඟවා තැබූ කුරහන් ගල]] ====2.වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව තිබූ දළදා අනුරුව==== සීතාවක දළදා වහන්සේ වැඩසිටින කාලය තුළ හිරිපිටිය රාළ විසින් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාවේ තැන්පත් කර තිබූ දළදා අනුරුව සැබෑ දළදාව යැයි සිතා ධර්මපාල රජුගේ පියා වන [[වීදිය බණ්ඩාර]] දළදා අනුරුව රැගෙන, බෙංගයි රාළ නම් තැනැත්තෙකු සමඟ යාපනයට පලා ගියේ ය.<ref group="විස්තරය">සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව ඔහු වැදුම් පිදුම් කල අනුරුවක් ලෙසත්,සමහර අවස්ථාවල හිරිපිටිය රාළ දළදාව රැගෙන දෙල්ගමුවට යනවිට වීදිය බණ්‌ඩාරට ලබා දුන් අමතර අනුරුවක් ලෙසත් දැක්වේ.කෙසේ නමුත් ඔහු අනුරුව ද යාපනය වෙත පළා යන විට රැගෙන ගිය බව දැක්වේ</ref> යාපනය පාලනය කළ [[පළමු සංකිලි රජ]] සමඟ පැමිණි මුල් කල සහයෝගීව සිටියත් 1555 දී ඇති වූ වැරදි වටහාගැනීමක් මත වීදිය බණ්‌ඩාර හා සංකිලි රජුගේ සේනාව අතර සටනක් ඇති විය.දක්ෂ රණශූරයකු වූ වීදිය බණ්‌ඩාර තනිව සටන් කරමින් සිටින අතරතුර පිටුපසින් ආ දෙමළ සොල්දාදුවකු ගසක සිට වීදිය බණ්ඩාරගේ පිට මතට හෙල්ලකින් පහර දුන්නේය.ඒ පහරින් මරණයට පත් වනවිට දළදාව(අනුරුව) අතේ ඇඟිලි අතර වැරෙන් ගුලිකර තබාගෙන තිබෙන අතර ඉතිහාස ගත තොරතුරු අනුව දෙමළ සේනාවේ කිසිවෙකුටත් ඒ අතැඟිලි දිගහැර දළදාව ගන්නට සමත් නොවීය.මේ නිසා ඇඟිලි කපා ඉවත් කර දළදාව ලබාගෙන සංකිලි රජු විසින් එය තම මාළිගායේ තබා ගත්තේ ය. නමුත් ටික කලකට පසු පෘතුගීසි සේනාවන් යාපනය ආක්‍රමණය කර යාපනය රාජධානිය යටත් කරගත් අතර එහිදී අනුරුවක් යැයි නොදන්නා ඔවුන් ද කෝට්ටෙන් අස්ථානගත වූ දළදාව යැයි සිතා එම අනුරුව ගෙන ගෝව වෙත පිටත් කර යැවීය.ගෝව වෙත පිටත් කර යැවූ එම දළදාව කතෝලික පූජකයන් සහ පෘතුගීසින් විසින් එය ගිනි තබා විනාශ කර එහි අලු ගඟට දැමූ බව සඳහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title =“The Buddha’s Tooth: Western Tales of a Sri Lankan Relic” by John S Strong|url=https://asianreviewofbooks.com/the-buddhas-tooth-western-tales-of-a-sri-lankan-relic-by-john-s-strong/?utm_source=chatgpt.com}}</ref> ====3.දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූ අනුරුව==== වීදිය බණ්ඩාරගේ සිදුවීම වන අතරේ බුරුම රජු දළදා වහන්සේ ඉල්ලන අතර එම ඉල්ලීම මත සැබෑ දළදාව නොමැති බැවින් කෝට්ටේ ධර්මපාල රජු විසින් දළදා අනුරුවක් නිර්මාණය කර වර්ෂ 1576 දී බුරුමය වෙත යවන ලදී,ඉන් ටික කලකට පසු 1580 වර්ෂයේ දී [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] විසින් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව ඇතුලු සියලු දේපල සහිත කෝට්ටේ රාජධානිය තෑගි ඔප්පුවකින් පෘතුගීසීන් වෙත පවරා දුන්නේ ය.බුරුමයට යැවූ මෙම අනුරුව පිළිබඳව පසුව සාකච්ඡා කෙරේ.<ref group="විස්තරය">ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යවන ලද්දේ කිනම් අනුරුව ද යන්න නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැක,සමහර මූලාශ්‍ර වල කෝට්ටේ මාලිගාවේ හිරිපිටිය රාල තබා ගිය අනුරුව වීදිය බණ්‌ඩාර රැගෙන ගිය බව දැක්වෙන බැවින් ධර්මපාල රජු විසින් අනුරුවක් නිර්මාණය කර බුරුමය වෙත යැවූ බව දැක්වේ.සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බවත් සමහර මූලාශ්‍ර වල හිරිපිටිය රාල ම වීදිය බණ්‌ඩාර වෙත එම අනුරුවක් දුන් බවත් දැක්වෙන නිසා එවිට වීදිය බණ්‌ඩාර මාලිගාවේ අනුරුව නොගෙනගිය බැවින් නම් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූයේ මාලිගාවේ අනුරුව යැයි ද විස්තර වේ.</ref> ====4.කැබලියපොල පුරාණ විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව==== කොළවෙනිගම ලේඛනයට අනුව කෝට්ටේ ධර්මපාල රජ සමයටත් පෙර, එනම් දෙවැනි ජයවීර පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ (1467-1469) අභාවයෙන් පසු දළදා වහන්සේ අගනුවරින් කොළවෙනිගමටත්, පසුව සත්මලේ ඇල්ල හා රත්මලේ කන්දටත්, අවසානයේ දෙල්ගමු විහාරයටත් වැඩම කරවන ලද බව පෙනේ. දළදා වහන්සේ කොළවෙනිගම වැඩසිටි කාලසීමාවේ එහි ආරක්ෂාව උදෙසා කටයුතු කළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට, කන්ද උඩරට පළමුවැනි විමලධර්මසූරිය රජතුමා විසින් දළදා අනුරුව බැගින් ප්‍රදානය කරන ලදැයි කියැවේ. ඒ අනුව කැබලියාපොල සාමණේර තැනට හිමි වූ දළදා අනුරුව කැබලියපොල පුරාණ විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව වශයෙන් පිළිගැනේ. ====5.දකුණු පළාතේ කසාගල රජමහා විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව==== [[File:Kasagala Raja Maha Vihara 1.jpg|thumb|කසාගල රජමහ මහා විහාරයේ පැරණි ස්තූපය සහ ශිලා ලිපි]] මහනුවර යුගයේ නිර්මාණය කළ තවත් දළදා අනුරුවක් දකුණු පළාතේ කසාගල රජමහ විහාරය සතුව පවතී. එකී මාණික්‍යමය දළදා අනුරුව හා එය තැන්පත් කර තිබෙන කරඬුව කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමා (1747-1782) විසින් එය පූජා කරන ලදැයි සැලකේ. විහාරස්ථ වාර්ෂික දළදා පෙරහැර පවත්වන්නේ එම දළදා අනුරුව මුල්කොටගෙන ය. ====6.වර්ෂ 1817 උඩරට මහකැරැල්ල සමයේ නිර්මාණය කළ දළදා අනුරුව==== වර්ෂ 1817 උඩරට මහකැරැල්ල ආරම්භ වූ කාලය වන විටත් දළදා අනුරුවක් සකසා තිබූ බව කියැවේ.ඒ නිදහස් අරගලකරුවන් යුධ උපායක් ලෙස භාවිතා කිරීමට ය.නමුත් වාරියපොල ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් තේවාව කරන වේලාව අතරතුර සැබෑ දළදා වහන්සේම ලබාගෙන නිදහස් අරගල කරුවන් අතට පත්කළ නිසා දළදා අනුරුව ඒ අවස්ථාවේ භාවිත කළ බවක් නොපෙනේ.නමුත් නැවතත් දළදා වහන්සේ බ්‍රිතාන්‍යයන් යටතටම පත් වී තිබේ. ====7.කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු සඳුන් කල්කයක සටහන් කර තබා ගත් දළදා ලාංඡනය==== ඉහතින් සඳහන් දළදා අනුරූවලට අමතරව කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ දවස දළදා වහන්සේගේ ලාංඡනයක් සඳුන් කල්කයක සටහන් කර ගැනීමේ පුවතක් පිළිබඳ තොරතුරු හමු වේ. මහාවංසය හා පුණ්‍යක්‍රියා සන්දේශයේ සඳහන් වන ආකාරයට සියම් උපසම්පදාව පිහිටුවීම සඳහා මෙරටට වැඩම කළ සියම් දූතයන් අතරින් පිරිසක් සියරට බලා පිටත් වූ අවස්ථාවේ රජතුමා විසින් ඔවුන්ට ලබාදුන් ත්‍යාග අතර දළදා ලාංඡනය සහිත සඳුන් කල්කය බහා ඇති කරඬුවක් ඇතුළත් වී තිබේ මීට අමතරව ලක්දිව තවත් වෙහෙර විහාර කිහිපයක අතීතයේ නිර්මාණය කරන්නට ඇති දළදා අනුරූ අප්‍රකටව වන්දනාවට පාත්‍ර වන බව නම් නිසැක ය.මේ ආකාරයෙන් බැලූ කල ඉතිහාස පුරාවටම වාර්තාගත වූ හා වාර්තාගත නොවූ අයුරින් දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිණිසත් විවිධ හේතු සඳහාත් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කළ බව පෙනෙන අතර අදට ද එසේ දළදා අනුරූ ආරක්ෂාව පිණිස හදසි අවස්ථාවල භාවිතා වන බවට මතයක් ද පවතී. ===චීනයට යැවූ දළදා අනුරූ=== ====1.මහානාම රජු චීනය වෙත යැවූ දළදා අනුරුව සහ ජෙඩ් ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව==== [[මහානාම රජ]] දවස(412-434) නැගෙනහිර චීනයේ ක්‍රි.ව. 407-453 අතර කාලයේ ජිං(Jin) රාජවංශයේ- Lin Song/දකුණු Song වංශයේ තුන්වන පාලකයා වූ Yuanjia අධිරාජ්‍යා(Lia Yilong/Emperor Wen of Liuson) විසින් දළදාව ඉල්ලා ඇති අතර එවිට දළදා අනුරුවක් යැවූ බව සදහන් වේ. [[File:Liu Yilong (Emperor Wen of Liu Song).jpg|thumb|200px|Liu Yilong අධිරාජ්‍යා]] දළදා අනුරුවක් යැවීමට අමතරව "පියන්-ඉ-ටියන්" චීන ඉතිහාස ග්‍රන්ථයේ සඳහන් පරිදි ක්‍රි.ව. පස්වන සියවසේ මුල් කාලයේදී මහානාම රජු විසින් දූතයන් පිරිසක් චීන රාජ්‍යයට පිටත් කර තිබේ. මෙම දූත පිරිස ඇත්දළ,ඒ ආශ්‍රයෙන් තැනූ භාණ්ඩ සහ මැණික් ආදී වටිනා තෑගි ද ගෙන ගොස් තිබේ. මේ අතර වැදගත්ම ත්‍යාගය ලෙස මහානාම රජු විසින් එවූ අඩි හතරයි අඟල් දෙකක් පමණ උස නීල ගරුඬ(හරිත මිණි) නොහොත් ජෙඩ් ගලින් නෙලන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් ද යවා තිබේ.මෙම බුදු පිළිමය සහ දූත පිරිස චීනයට ගිය කාල වකවානුව වනවිට චීන රාජාවලියේ සඳහන් පරිදි සුන් රාජ වංශය බලය පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. චීනයේ "නැන්ජින්(Nanjing)" නුවර එකල අගනගරය ලෙස භාවිතා කළ අතර චීන රජු මෙම බුදු පිළිමය දැක බොහෝ සතුටට පත්ව එම ජෙඩ් ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව නැන්ජින්(Nanjing) හි "වෝ-කොන් නම් බුද්ධ මන්දිරයේ(Wu-Kon Buddha Temple/Waguan Buddha Temple) තැන්පත් කොට පූජා පැවැත්වූහ. රාජ දූතයන්ට සම්මාන සත්කාර කරිමින් එම දූත පිරිස වසර දහයක් පමණ එහි නවත්වා ගෙන සිටි බව ද ඉතිහාස මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.<ref>https://seneviruwan.blogspot.com/2017/09/blog-post_21.html</ref>මහාවංශය තුළ ද [[මහානාම රජ]] දවස විශේෂයෙන්ම චීනය ඇතුලු විදේශීය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පුළුල්ව පැවති කාලසීමාවක් ලෙස විස්තර කර තිබේ.ඊට අමතරව; ලෝක ප්‍රසිද්ධ චීන ජාතික [[ෆාහියන්]] හිමියන් ලක්දිවට පැමිණියේ ද, [[බුද්ධඝෝෂ]] හිමියන් හෙළ අටුවා පාලියට පරිවර්තනය කලේ ද මහානාම රජ දවසේ දීමය. [[File:Waguan Temple 02 2011-05.JPG|thumb|බුද්ධ ප්‍රතිමා 5 ක් සහිත ජෙඩ් බුද්ධ මන්දිරය]] ====2.තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු චීනයේ කුබ්ලායි ඛාන් අධිරාජ්‍යා වෙත යැවූ දළදා අනුරූ දෙක==== මාකෝ පෝලෝගේ වාර්තා සහ මහාවංශයේ සඳහන් කරුණු මත [[පළමු බුවනෙකබාහු රජ]] (1272-1284) සමයේ දී ආර්යයචක්‍රවර්ති නම් දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණිකයා යාපහුව රාජධානිය ආක්‍රමණය කර,එවකට යාපහුවේ දළදා මාළිගාවේ වැඩසිටි දන්ත ධාතුන් වහන්සේ සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ රැගෙන වර්තමාන තමිල්නාඩුවේ මධුරා නුවර පාලනය කළ පාණ්ඩ්‍ය රජු කුලසේකර වෙත යැවීය. පළමුවන බුවනෙකබාහු රජුගෙන් පසු [[තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ]] (1287-93) නමින් බලයට පත් ඔහුගේ පුත් රජවීමට ප්‍රථම මධුරා පුරයට ගොස්, කුලසේකර සමඟ කතා කර, දන්ත ධාතුන් වහන්සේ සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ නිරුපද්‍රිතව නැවත ලංකාවට වඩමවා ගෙන ආවේය. මේ සිදුවීම් සිදුවන අතරතුර [[පළමු බුවනෙකබාහු රජ]] දවස (ක්‍රි.ව. 1272-1284) Yuan රාජවංශයේ ආරම්භ පාලකයා වූ Eublai Khan චීන අධිරාජ්‍යා(1215-1294) විසින් 1284 දී දළදා වහන්සේ,කේෂ ධාතූන් වහන්සේලා සහ පාත්‍රා ධාතුව ඉල්ලා ලංකාව වෙත දූතයන් එවා ඇති අතර ඒ වනවිටත් දළදාව සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ තමිල්නාඩුවේ මධුරාව වෙත රැගෙන ගොස් තිබුණු බැවින්, ඒ බව දැනගත් Khan අධිරාජ්‍යා තමිලනාඩුවේ කුලසේකර නම් පාණ්ඩ්‍ය රජු වෙත ද දූතයන් පිටත් කර ධාතූන් වහන්සේල දෙනම ඉල්ලූ නමුත් ඒ දූතයන් පැමිණෙන විට තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු නැවත ලංකාවට ධාතූන් වහන්සේල වඩමවා ගෙන පැමිණ තිබේ. [[File:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg|thumb|150px|Kublai Khan චීන අධිරාජ්‍යා දැක්වෙන සිතුවමක්]] පසුව නැවතත් Khan රජු විසින් ලංකාවට පණිවිඩ එවූ අතර ඒ අවස්ථාවේ තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් දළදා වහන්සේගේ අනුරූ 2 ක් චීනය වෙත යවා තිබේ.රජු විසින් එම අනුරූ මහත් හරසරින් පිළිගෙන පුදපූජා පැවැත් වූ බව සදහන් වන මුත් පසුව එම දළදාවන්ට කුමක් වූයේදැයි වැඩි යමක් සදහන් නොවේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History of Sri Dalada Maligawa, Temple of the Sacred Tooth Relic, Kandy |url=https://daladamaligawa.org/asiaexplorers.htm |access-date=2025-08-15 |website=දළදා මාලිගාව}}</ref><ref>https://www.lankaweb.com/news/items/2020/04/29/the-tooth-relic-of-sri-lanka/?</ref> ===බුරුමය වෙත යැවූ දළදා අනුරූ=== ====1.මහා විජයබාහු රජු විසින් බුරුමයේ මහා අනවරථ රජු වෙත යැවූ දළදාව==== පළමුවරට පොළොන්නරුව තම අගනුවර කරගත් [[පළමුවන විජයබාහු රජ]] විසින් (ක්‍රි.ව.1055-1110) සොලීන්ගෙන් රට මුදාගෙන රට එක්සේසත් කළ අතර යුද්ධයේ දී හා නැවත මෙරට උපසම්පදාව පිහිටු වීමට උපසම්පදා භික්ෂූන් ලබා දෙමින් ද,ධර්ම පුස්තක හා සුදු ඇත්පැටවෙක් ද ලබාදෙමින් උදව් උපකාර කළ රාමඤ්ඤ රට(බුරුම රටේ කොටසක්) රජු වූ අනුරුද්ධ හෙවත් මහා අනවරථ රජු(ක්‍රි.ව 1044-1077) විසින් ඒ වෙනුවට දළදා වහන්සේ ඉල්ලා සිටියේය.{{Sfn|ඤාණානන්ද|2019|pp=283}} [[File:Anawrahta at National museum.JPG|thumb|200px|බුරුමයේ මහා අනවරථ රජුගේ ප්‍රතිමාවක්]] විජයබාහු රජු විසින් සැබෑ දළදා වහන්සේ වෙනුවට ඇත්දළින් නිම වූ අනුරුවක් එම රජු වෙත යවා ඇති අතර එය මහත් හරසරින් පිළිගත් මහා අනවරථ රජු විසින් තවත් අනුරූ 4 ක් නිර්මාණය කර තිබේ.<ref group="විස්තරය">ශ්‍රී ලංකාවෙන් වැඩම කරවන ලද දළදා අනුරුවට සමාන අයුරින් රජුගේ ප්‍රාර්ථනාවක් මත මෙම ඉතිරි අනුරූ නිර්මාණය වූ බව බුරුම වංශ කතා පැහැදිලි කරයි.</ref> [[File:Shwezigon.jpg|thumb|බුරුමයේ ශ්වෙසිගොන් ස්තූපය]] ලංකාවෙන් රැගෙන ආ අනුරුව නිධන් කර බුරුමයේ Nyaung-U හි ශ්වෙසිගොන් ස්තූපය (Shwezigon Pagoda) නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ අතර එහි වැඩ නිමවෙන්නේ ඔහුගේ පුත්‍රයා වන ක්යාන්සිථ(Kyansittha) රජ සමයේ එනම් ක්‍රි.ව.1102 දීය.අනවරථ රජු විසින් පළමුවෙන් නිර්මාණය කළ අනුරුව බුරුමයේ ටැන්ගි කන්දේ(Mt.Tangyi) ස්තූපයක් ඉදිකර තැන්පත් කළේය. තවත් අනුරුවක් අයෙයර්වඩි(Ayeyarwaddy) ගං ඉවුරේ Pagan හි ඉදිකරන ලද වර්තමානයේ [[ලෝකානන්ද ස්තූපය]] (Lawkananda Pagoda) ලෙස හඳුන්වන ස්තූපයේ තැන්පත් කර ක්‍රි.ව 1059 දී නිර්මාණය කර අවසන් කළේය. ඉතිරි අනුරූ දෙක ටුයිවින් කන්දේ(Mt.Tuywin) සහ පියෙක් කන්ද(Mt.Pyek නැතහොත් Mt.Pyektaung) මත ඉදිකරන ලද ස්තූපවල තැන්පත් කරන ලද බව සඳහන් වේ. [[File:Loka Nanda temple.jpg|thumb|බුරුමයේ Pagan හි ලෝකානන්ද ස්තූපය]]මේ පිළිබඳව බුරුම රට Chronicle of Glass Palce ආදී වංශ කතා වල සදහන් වුවත් මහාවංශය තුල සදහන්ව නොමැත.මහාවංශය තුළ සදහන්ව ඇත්තේ බුරුමයේ රාමඤ්ඤ රටින් උසම්පදාව රැගෙන පැමිණීම පිළිබඳව පමණකි.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Manjula |first=H.A.K.L. |date=2022-06-30 |title=Lawkananda Pagoda |url=https://www.lankapradeepa.com/2022/03/lawkananda-pagoda.html |access-date=2025-08-15 |website=Lankapradeepa - Gateway to Sri Lanka |language=en}}</ref>[[File:Glass Palace Chronicle.JPG|thumb|150px|බුරුම රජවරුන්ගේ Glass Palce වංශකතාව]] ====2.හයවැනි බුවනෙකබාහු රජ සමයේ බුරුමයේ ධම්මචේතිය රජුට යැවූ අනුරුව==== හයවැනි බුවනෙකබාහු රජ සමයට අදාළව ය. බුරුමයේ හංසවතී රාජධානියේ සිට උපසම්පදාව ලබාගැනීම සඳහා බුරුම භික්ෂූන් කණ්ඩායමක් ලක්දිවට වැඩම කළ පුවතක් එරට කල්‍යාණි ශිලාලේඛනවල සඳහන් වේ. උන්වහන්සේලා උපසම්පදාව ලබා නැවත සියරට බලා පිටත්වීමට පෙර හයවැනි බුවනෙකබාහු රජතුමා (1470-1478) විසින් හංසවතියේ(Hanthawaddy) ධම්මචේතිය/ධම්මසෙඩි(Dhammazedi) රජතුමාට(1471–1492) වන්දනා කිරීම සඳහා දළදා අනුරුවක් පිරිනැමූ බව එහි වැඩිදුරටත් දැක් වේ. පුෂ්පරාග හා දියමන්තිවලින් සරසා තිබූ එකී දළදා අනුරුවේ විශේෂත්වය නම් එය තම පියරජතුමා වූ පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (හයවැනි පරාක්‍රමබාහු) වන්දනාමාන කළ එකක් යැයි හයවැනි බුවනෙකබාහු රජතුමා සඳහන් කර තිබීමයි. මීට අමතරව දළදා වහන්සේගේ ආලේප කළ සඳුන් සුණු කරඬුවක් ද බුරුම භික්ෂූන්ට හිමිව තිබේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=History of Kelaniya Raja Maha Vihara|url=https://www.lankapradeepa.com/2020/07/kelaniya-raja-maha-viharaya.html?}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title= KALYANI ORDINATION HALL, PEGU|url=https://www.buddhistdoor.com/OldWeb/bdoor/archive/budd_story/blpg61.htm?}}</ref> ====2.දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු විසින් බුරුමයේ බයින්නෞන්ග් රජු වෙත යැවූ අනුරුව==== වර්ෂ 1551 දී බුරුමයේ රජ පැමණි Bayinnaung රජු(1551-1581) ද දළදාව වෙත මහත් ගෞරව භක්ත්‍යාදරයක් දැක්වූ තවත් විදේශ රජ කෙනෙකි.එය කෙතරම් ද කිවහොත් වරක එතුමා තමන්ගේ සහ තම අගමෙහෙසියගේ හිසකෙස් මගින් නිර්මාණය කළ දූවිලි පිසිනයක් පවා කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව වෙත එවා තිබුණි.ඊට අමතරව කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව වෙත විශේෂ පූජාවන් කිහිපයක් හා දළදා මාලිගාව අලංකාර කිරීම උදෙසා මියන්මාර ශිල්පීන් ද එවා තිබේ. [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|හත්වන බුවනෙකබාහු රජුගේ]] අභාවයෙන් පසු වර්ෂ 1551 දී ම(Bayinnaung රජු බවට පත් වූ වර්ෂයේදී ම) පෘතුගීසි උපකාර ද මත කෝට්ටේ රජ බවට පත්වන [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] සමයේ දී එවකට දළදාව බාර හිරිපිටිය ඒකනායක දියවඩනරාළ විසින් දළදාව දෙල්ගමුවට වැඩම කර ඇති අතර අනුරූ දළදාවක් [[වීදිය බණ්ඩාර|වීදිය බණ්ඩාරට]] ලබා දී තිබේ.කෙසේ නමුත් හිරිපිටිය රාල තවත් අනුරුවක් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව තුළ ද තැන්පත් කර තිබේ.(සමහර මූලාශ්‍ර වල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බව දැක්වේ,තවත් මූලාශ්‍ර වල වීදිය බණ්‌ඩාර කෝට්ටේ දළදා මැදුරේ තිබූ අනුරුව රැගෙන ගිය බව දැක්වේ)මේ අතර වීදිය බණ්‌ඩාර වර්ෂ 1555 දී යාපනය වෙත දළදාව(අනුරූ) සමග පලා ගිය අතර එහි දී යාපනය රජු වූ පළමුවන සංකිලි රජු සමඟ ඇති වූ සටනකින් වීදිය බණ්‌ඩාර මිය ගිය පසු දළදාව යාපනය රජු අතට පත් විය.පසුව මේ කාලයේ ම පෘතුගීසින් විසින් යාපනය ආක්‍රමණය කළ අතර මේ දළදාව සෑබෑ දළදාව යැයි සිතූ පෘතුගීසින් විසින් එය ලබා ගෙන ගෝව වෙත පිටත් කර හැර තිබේ. මේ බව දැනගත් බුරුම රජ Bayinnaung(1551-1581) ගෝව වෙත රත්‍රං සහ තුටු පඬුරු යවමින් දළදාව ඉල්ලා ඇති මුත් 1563 දී පෘතුගීසින් විසින් සෑබෑ දළදාව යැයි සිතා මෙම දළදා අනුරූව පුළුස්සා විනාශ කර තිබේ.නමුත් මේ බවක් ද නොදන්නා [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] ඒ වන විටත් කෝට්ටේ දළදා මැදුර තුළ තැන්පත් කර තිබූ දළදා අනුරුව සැබෑ දළදාව බවට විශ්වාස කළේ ය.පසුව පෘතුගීසින් ද කෝට්ටේ හි තවමත් දළදාව වැඩ සිටිති යැයි විශ්වාස කරන්නට ඇත.නැවත 1970 දශකයේ මැදභාගයේ දී Bayinnaung රජ විසින් විවාහ වීමට කුමරියක් හා දළදාව නැවත ඉල්ලූ අතර මෙය දළදා අනුරුවක් යැයි නොදන්නා [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] විසින් තම දියණියක වශයෙන් හදාගවඩාත් කුමාරිකාවක් එම දළදාවත්,පාත්‍රා ධාතුවත් යැයි සලකන පූජා වස්තුවක්(එය ද අනුරුවක් විය හැක) විවාහ ත්‍යාග ලෙස වර්ෂ 1576 දී බුරුමය වෙත පිටත් කර තිබේ.<ref group="විස්තරය">ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යවන ලද්දේ කිනම් අනුරුව ද යන්න නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැක,සමහර මූලාශ්‍ර වල කෝට්ටේ මාලිගාවේ හිරිපිටිය රාල තබා ගිය අනුරුව වීදිය බණ්‌ඩාර රැගෙන ගිය බව දැක්වෙන බැවින් ධර්මපාල රජු විසින් අනුරුවක් නිර්මාණය කර බුරුමය වෙත යැවූ බව දැක්වේ.සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බවත් සමහර මූලාශ්‍ර වල හිරිපිටිය රාල ම වීදිය බණ්‌ඩාර වෙත එම අනුරුවක් දුන් බවත් දැක්වෙන නිසා එවිට වීදිය බණ්‌ඩාර මාලිගාවේ අනුරුව නොගෙනගිය බැවින් නම් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූයේ මාලිගාවේ අනුරුව යැයි ද විස්තර වේ.කෙසේ නමුත් මේ පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නම් තවදුරටත් මූලාශ්‍ර අධ්‍යයනය යෝග්‍ය බවට යෝජනා කෙරේ</ref> මෙය ද දළදා අනුරුවක් බව නොදන්නා Bayinnaung රජු ද මේ සියලු වස්තු මහත් හරසරින් පිළිගෙන එම දළදාව තැන්පත් කර බුරුමයේ Pegu(Bago) නුවර මහාචේති ස්තූපය හෙවත් මහාසෙඩි ස්තූපය (Macheti Pagoda/Mahazadi Pagoda) නමින් ස්තූපයක් ශ්‍රී ලංකාවේ ස්තූප ආකෘතියට අනුව වර්ෂ 1559 නොවැම්බර් මස ඉදිකිරීම් ආරම්භ කොට මාස 6 ක් වැනි කෙටි කාලයකින් වර්ෂ 1560 මැයි මස වැඩ අවසන් කරනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahazedi Pagoda Bago - Pagoda of the Buddha tooth relic |url=https://www.renown-travel.com/burma/bago/mahazedipagoda.html |access-date=2025-08-15 |website=renown-travel.com}}</ref> [[File:Bago-Mahazedi Paya.JPG|thumb|Bago හි මහාසෙඩි හෙවත් මහාචේති ස්තූපය]] නමුත් මීළඟට රජ පැමිණි Anaukpetlun රජ විසින් වර්ෂ 1599 දී Bago හි එම ස්තූපයේ තැන්පත් කර තිබූ දළදාව,පාත්‍රා ධාතු කොටස ඇතුලු නිධන් වස්තු Taungoo නුවර වෙත ගෙන ගියේ ය.වර්ෂ 1636 දී Thalun රජ(1629-1648) විසින් නැවත එම ධාතූන් Inwa නුවර වෙත රැගෙන ගිය අතර පසුව එම අනුරූ දළදාවත්,පාත්‍රා ධාතුව යැයි ලෙස සැලකෙන පාත්‍රයත් ඊට අමතරව කේශ ධාතූන් වහන්සේල 11 නමක් සහ වෙනත් ධාතූන් වහන්සේලා ද නිධන් කරමින් [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] ආකෘතික කොට ලංකාවේ ස්තූප ආකෘතියට අනුරූප අයුරින් මහා යසමුණි චූල ස්තූපය(Maha Yaza Mani Sula Pagoda) හෙවත් කෞංමුඩාව් ස්තූපය(Kaunghmudaw Pagoda) නමින් ස්තූපයක් Sagaing නුවර නිර්මාණය කිරීම ඇරඹීය. වර්ෂ1636 ජූලි මස 23 වන දින ඇරඹි එම කටයුතු වර්ෂ 1648 මැයි මස 17 වන දින අවසන් කරනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kaung Mutaw Pagoda – Asia Blossom |url=https://myanmarblossom.com/kaung-mutaw-pagoda/ |access-date=2025-08-15 |website=myanmarblossom.com |language=en}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title= Myanmar and its many connections to the Sacred Tooth Relic of Kandy|url=https://www.sundaytimes.lk/150726/plus/myanmar-and-its-many-connections-to-the-sacred-tooth-relic-of-kandy-158166.html?utm_source=chatgpt.com}}</ref> [[File:Kaunghmudaw Pagoda.jpg|thumb|Kaunghmudaw ස්තූපය]] ===තායිලන්තයේ දළදා අනුරූ=== ===දළදා අනුරූ පිළිබඳව විද්වත් මත=== ==වෙනත් ලිපි== * [[සෝමාවතිය විහාරය]] * [[ගෞතම බුදුන්ගේ ධාතූන්]] * [[වෙල්ගම් වෙහෙර]] * [[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] * [[දළදා වහන්සේ]] * [[දකුණු දළදා වහන්සේ]] ==වැඩිදුර අධ්‍යයනයට== *මහාවංශය *ධාතුවංශය *දාඨාවංශය *සිරි දළදා සිරිත ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} == පැහැදිලි කිරීම් == <references group="විස්තරය" /> ==යොමු== {{Reflist}} ==මූලාශ්‍ර== *{{cite book | last = විදානපතිරණ | first = ගයාන් චානුක | title = ධාතු විස්තරය | publisher = දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම | year = 2008 | isbn = 978-955-551-622-8 | language = si }} *{{cite book | last = විජේරත්න | first = එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් | title = දකුණු දළදා නිදන් කළ ඓතිහාසික සෝම නුවර සහ සෝමාවතී විහාරය | publisher = සී/ස ඇස්.ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ (පුද්.) සමාගම | year = 2016 | isbn = 978-955-30-7385-3 | language = si }} *{{cite book | last1 = නිකලස් | first1 = සී. ඩබ්ලිව්. | translator-last1 = ජයවර්ධන | translator-first1 = සෝමපාල | title = පුරාතන හා මධ්‍යතන ලංකාවේ ඓතිහාසික ස්ථාන විස්තරය | publisher = තිසර ප්‍රකාශකයෝ | year = 1979 | language = si }} *{{cite book | last = පරණවිතාන | first = සෙනරත් | title = Inscriptions of Ceylon, Volume II Part II | publisher = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] | year = 2001 | isbn = 9789559264057 | language = en }} *{{cite book | last = මේධානන්ද හිමි | first = එල්ලාවල | title = සැඟවුණු ඓතිහාසික පුදබිම් | publisher = දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම | year = 2014 | isbn = 9789556862256 | language = si }} *{{cite book | last = බීල් | first = සැමුවෙල් | title = Buddhism in China | publisher = ඊ. සහ ජේ.බී. යං සහ සමාගම | year = 1884 | isbn = | language = en }} *{{cite book | last = ඤාණානන්ද | first = කිරිබත්ගොඩ | title = මහාවංශය 2 | publisher = මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ | year = 2019 | isbn = 978-955-687-182-1 | language = si }} ==බාහිර සබැඳි== * [https://youtube.com/playlist?list=PLaIyA_suCnHydNiQU8COXG91u_vs_S9Kw&si=qa5HmkT9ukGJy2am ධාතු පරිනිර්වාණය යටතේ සතර දළදා වහන්සේලා පිළිබඳව ධර්ම දේශනා මාලාව] [[ප්‍රවර්ගය:සතර දළදා]] p8pa54n33j7frkol8vjxcwdfvet82mv 794521 794520 2026-06-21T03:49:37Z KSLwiki24 70498 794521 wikitext text/x-wiki [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] රදනක දත් සතර "'''සතර දළදා'''" යනුවෙන් හැඳින්වේ.පාලියෙන් රදනක දත්වලට "දාඨා" යනුවෙන් කියනු ලැබේ. සතර දළදා වහන්සේලා ද නොවිසිරුණු ධාතු කොටස(නොභින්න ධාතූන් වහන්සේල) අතරට අයත් වේ. මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව මේ ලෝකයේ ඇත්තේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදා වහන්සේලා 4 නමක් පමණි. එම දාඨා ධාතූන් වහන්සේල සතර නම්,{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=34}} *උඩු වම් දළදා වහන්සේ *යටි වම් දළදා වහන්සේ *උඩු දකුණු දළදා වහන්සේ *යටි දකුණු දළදා වහන්සේ දීඝ නිකායේ ලක්ඛණ සූත්‍රයේ සඳහන් ආකාරයට බුදුරජාණන් වහන්සේට දත් 40 ක් විය.උඩු ඇන්දේ දත් 20 ක් සහ යටි ඇන්දේ දත් 20 කි.ඒ දත් අතර සිදුරු හා හිඩැස් නොතිබූ අතර එම දත් සියල්ල උස් නොවී,කෙටි නොවී,ඇල නොවී මුතු ඇට පෙලක් මෙන් සමව පිහිටා තිබූ බව දක්වේ.සතර දළදා අනෙක් දත්වලට වඩා ඉතා සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වූ බව ද සදහන් වේ. සතර දළදාවන්ගෙන් දීප්තිමත් ආලෝක ධාරා විහිදුනු බවත් ඒවා "දාඨා ප්‍රභා" යැයි හදුන්වනු ලැබූ බවත් සදහන් වේ.දළදා වහන්සේලා හොදින් දැක ගැනීමට ලැබෙන්නේ සර්වඥයන් වහන්සේ සිනා පහළ කරණ අවස්ථාවන්හි දී පමණකි.එවිට දළදා වහන්සේලාගෙන් විහිදෙන සියම් සුදු රශ්මියක් තෙවරක් සිරස වටා පැදකුණු වී අතුරුදහන් වන බවත් දැක්වේ.මේ නිසා බුදුරජාණන් වහන්සේට පිටුපසින් වැඩම කරන ආනන්දයන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිනා පහළ කළ බව දැනගැනීමට ලැබෙන අතර පසුව උන්වහන්සේගෙන් "භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිනා පහළ කිරීමට කාරණය මන්දැයි?" පෙරලා ප්‍රශ්නයක් අසනු ලැබූ බවත් ධර්මය තුල විස්තර වේ. සතර දළදා වහන්සේලා හැර ඉතිරි දළදා වහන්සේලා 36ත්, කේශ ධාතූන් සහ ලෝම ධාතූන් වහන්සේලාත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ආදාහනය කරන අවස්ථාවේ එක් එක් සක්වලින් පැමිණි දෙවිවරුන් විසින් රැගෙන ගිය බැව දැක්වේ. මූලාශ්‍රවලට අනුව එක් සක්වලකට රැගෙන ගොස් ඇත්තේ එක් ධාතුන් වහන්සේ නමක් පමණි.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|pp=34,35}} ==සතර දළදා පිහිටීම== සතර දළදා වහන්සේලා වැඩසිටින ස්ථාන පිළිබඳව බුද්ධවංස පාළියේ ධාතු භාජනීය කථාවේ මෙසේ දැක්වේ. '''ඒකා දාඨා තිදසපුරෙ-එකා නාගපුරෙ අහු,<br>එකා ගන්ධාරවිසයෙ-එකා කාලිංගරාජිනො.''' මේ ගාථාව පාලි ධාතුවංශය තුල ද දක්නට ලැබේ.ඊට අමතරව මේ පිළිබඳව මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ දැක්වා ඇත්තේ මෙසේ ය. '''එකා හි දාඨා තිදිවෙහි පූජිතා<br> '''එකා පන ගන්ධාරපුරෙ මහීයති,<br> '''කාලිංගරඤ්ඤෝ විජිතෙ පුනෙකං<br> '''එකං පුන නාගරාජා මහෙන්ති'''{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=35}} ඒ අනුව මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව ඒවායේ පෙර පිහිටීම පහත පරිදි වේ.ඊට අමතරව වර්තමාන පිහිටීම ද පෙළ ගැස්විය හැක. {| class="wikitable sortable" style="background:#ffffff;" width="70%" ! align="left" style="background:#ffdead;" |දළදා නාමය ! align="left" style="background:#ffdead;" | පෙර ස්ථානය ! align="left" style="background:#ffdead;" | වත්මන් ස්ථානය |- | යටි වම් දළදා වහන්සේ |දන්තපුරය(දන්තපුරම්),කාලිංග රාජධානිය, ඉන්දියාව | ශ්‍රී ලංකාවේ [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව|දළදා මාලිගාව]] |- | උඩු වම් දළදා වහන්සේ | [[ගාන්ධාර|ගන්ධාර]] - වර්තමාන වයඹදිග පකිස්ථානයේ සහ ඊසානදිග ඇෆ්ගනිස්ථානයේ | නිශ්චිතව හඳුනාගෙන නොමැත |- | දකුණු දළදා වහන්සේ | තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය | තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය |- | දකුණු දළදා වහන්සේ | ජයසේන නා රජුගේ නාග භවන | සෝමාවතිය ස්තූපය <br> {{smaller|([[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතිය ස්තූපය]] හෝ [[සෝමාවතිය විහාරය|පොලොන්නරුව සෝමාවති ස්ථූපය]] විය හැක)}} |} ==වම් යටි දළදා වහන්සේ(නුවර දළදා වහන්සේ)== {{main|දළදා වහන්සේ}} [[File:Zahntempel Kandy.jpg|thumb|[[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]]]] මහාවංශය,පාලි ධාතුවංශය,පාලි දාඨාවංශය,දළදා සිරිත ආදී ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර ගත කරුණු අනුව කාලිංග දේශයට වැඩම කරවනු ලැබුවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යටි වම් දළදාවයි. ධර්ම සේනාධිපති අග්‍රශ්‍රාවක සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේගේ සිසුවෙකු වූ ඛේම නම් මහ රහතන් වහන්සේ සර්වඥ චිතකයේ ගිනි නිවීයාමට පෙර චිතකයෙන් යටි වම් දළදාව ගෙන කාලිංග දේශයට ගොස් එහි රජතුමාට දළදා වහන්සේ භාර දුන්හ. මුලින් මිසදිටුවෙකු වූ මේ රජු මහ තෙරුන් නිසා බුදුසසුනෙහි පැහැදී බුදුදහම වැලඳ ගෙන මනහර මන්දිරයක් තනා දළදා වහන්සේ එහි තැන්පත් කර ධාතු පූජා පැවැත්වීය. මෙසේ දළදා වහන්සේ වසර අටසියයකට ආසන්න කාලයක් [[කාලිංග (ඉන්දියාව)|කාලිංග දේශයේ]] රජ දරුවන්ගේ මහා සත්කාර ලබමින් [[දඹදිව]] වැඩ සිටියහ. කාලිංග දේශයේ දන්ත පුරයෙහි වූ යටි වම් දළදාව, ක්‍රි.ව. 4 වන සියවසේ ආරම්භය තෙක් සුරක්ෂිතව පැවතිණි.මෙම ඓතිහාසික දන්ත පුරයෙහි දළදා වහන්සේ වැඩ සිටි දළදා මන්දිරය, වර්තමාන ඉන්දියාවේ [[ඔරිස්සා|ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ]] පූරී ප්‍රදේශයේ ජගන්නාථ කෝවිල සේ සැලකිය හැකි බවට විශ්වාසය පළ වී තිබේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016|p=19}}ඊට අමතරව ඒ ප්‍රදේශයට ආසන්නව දන්තපුරම් නම් ප්‍රදේශයේ ද බෞද්ධ විහාර නටඹුන් ස්ථාන හමුවන බැවින් එහි ද තැන්පත් කර තිබෙන්නට ඇති බවට ද මත පල වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=දළදා වහන්සේ වැඩසිටි කාලිංගයේ දන්තපුරය|url=https://www.theleader.lk/featured/31569-2025-04-17-10-52-43}}</ref> [[File:PURI JAGANATHA TEMPLE, PURI, ORISSA, INDIA, ASIA.jpg|thumb|200px|ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ පූරී නම් ප්‍රදේශයේ දළදා වහන්සේ වැඩසිටි බවට සැලකෙන ස්ථානයේ ඉදිකර ඇති ජගන්නාථ කෝවිල]] එරට පාලනය කළ ගුහසීව රජු පරසතුරු උවදුරු වලින් දළදා වහන්සේ ආරක්ෂා කර ගනු රිසියෙන් හේමමාලා කුමරියට සහ දන්ත කුමරුට දළදා වහන්සේ භාර දී ලක්දිවට යෑමට උපදෙස් දුන් අතර හේමමාලා කුමරිය බැමිණියකගේ වෙස් ගෙන දළදා වහන්සේ තම කෙස් කළඹ තුළ සඟවා ගෙන බමුණු වෙස් ගත් දන්ත කුමරු ද සමගින් නැව් නැගී ලක්දිවට පැමිණියා ය. ඔවුන් පැමිණෙන විට ලක්දිව රජකම් කලේ මහාසෙන් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වූ කිත්සිරිමෙවන් රජතුමා ය.(ක්‍රි.ව. 301-328) හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු කිත්සිරිමෙවන් රජු වෙත ගොස් දළදා වහන්සේ රජුට භාර කළහ. රජතුමා මහත් වූ සතුටට පත්ව අගනා කරඬුවක දළදාව තැන්පත් කර දේවානම්පියතිස්ස රජු කර වූ දම්සක්ගෙයි දළදා වහන්සේ සහිත කරඩුව වඩා හිදුවා මහත්වූ පුද සත්කාර පැවැත්වීය.එතැන් සිට සිංහල රජ දරුවන්ගේ අප්‍රමාණ ගෞරවාදරයට හා වන්දනාවට පත් වූ දළදා වහන්සේ මේ වන විට [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව|මහනුවර ශ්‍රී දළදා මැදුරේ]] අගනා කරඬු සතක් තුළ වැඩ සිටිති.දළදා වහන්සේ නොයෙක් අවස්ථාවල දී නොයෙක් ආකාරයේ ප්‍රාතිහාර්ය සිදු කර ඇති බව සදහන් වේ.දළදා වහන්සේ පිළිබඳව බොහෝ විස්තර මහාවංශය, දාඨාවංශය, දළදා සිරිත ආදී ග්‍රන්ථ තුල දැකිය හැකිය.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|pp=39,40}} ==වම් උඩු දළදා වහන්සේ(ගාන්ධාර දළදා වහන්සේ)== {{Location map | Pakistan | width = 250 | lat = 34.6 | long = 72.0 | label = ගන්ධාර | label_position = right | mark = Red_pog.svg | marksize = 10 }} පාලි ධාතුවංශය ආදී ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර අනුව [[ගාන්ධාර|ගාන්ධාර දේශයට]] වැඩම කරවනු ලැබුවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වම් උඩු දළදාවයි. ගාන්ධාරය බුද්ධ කාලීන භාරතයේ පැවතී සොළොස් මහා ජනපද වලින් එකකි.මෙහි සීමාවන් කොතෙක් දුරට විහිදී තිබුණා දැයි නිශ්චිතවම කිව නොහැකි මුත් උතුරු [[පාකිස්ථාන‍යේ බුදු දහම|පාකිස්තානයේ]] සහ [[ඇෆ්ගනිස්ථාන‍යේ බුදු දහම|ඇෆ්ගනිස්ථානයේ]] විශාල ප්‍රදේශයක් පුරාණ ගාන්ධාර දේශයට අයත්ව තිබූ බව සැලකිය හැකිය.බුද්ධ කාලයේ මේ දේශය පාලනය කළේ [[බිම්බිසාර රජ|බිම්බිසාර මහ රජුගේ]] මිතුරෙකු වූ දැහැමි පුක්කුසාති රජු ය. මහා කච්චාන මහරහතන් වහන්සේ මෙරට ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සිදු කළ අතර බුදුරදුන් ජීවමාන සමයේ දී මෙරට බුදුසමය පැතිරී ගියේ ය.ලෝකප්‍රකට තක්සලා විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටියේ ද මෙහි ය.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=38}} [[File:Takht-e-bahi.jpg|thumb|250px|ඉන්දු-පර්සියානුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ගාන්ධාරයේ [[තඛ්ත්-ඉ-බාහි]] පුරාණ බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණය]] ගාන්ධාර දේශයට දළදා වහන්සේ නමක් ලැබීම පිළිබඳව සලකා බැලූ විට,බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසු ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ධාතූන් වහන්සේල ද්‍රෝණ 8 කට රජවරු අතර බෙදා දෙන අවස්ථාවේ ධාතූන් වහන්සේල බෙදීමට පෙර එක් දළදා වහන්සේ නමක් තම ජටාවේ ද,තව දළදාවක් වස්ත්‍ර අතරේ ද,තව දළදාවක් බිම දමා පයින් වසා ගනිමින් ද සඟවා ගනු ලැබී ය.ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා බුදුරදුන්ගේ වම් දළදාව වස්ත්‍ර අතරේ සඟවා ගත් අයුරු,ධාතූන් වහන්සේල තමන් ලග තබාගෙන වන්දනා කිරීමට කරන ලද පෙර පින ඇති ගාන්ධාර දේශයෙන් එතනට පැමිණි වැසියෙක් දුටුවේය.එය දැක කුසල් සිතින් යුතුව ඒ දළදා වහන්සේ ද්‍රෝණ බමුණාට නොදැනෙන සේ ගෙන ඔහු සමග පැමිණි ගාන්ධාර වැසියන් සමග තම රටට ගොස් චේතිය නැමැති වනයේ වම් උඩු දළදා වහන්සේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර පැවැත්වීය.{{Sfn|ධාතු විස්තරය|2008|p=38}}[[File:Gandhara Buddha (tnm).jpeg|thumb|upright|ග්‍රීක-බෞද්ධ ආභාෂය පෙන්වන ගාන්ධාර හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්]] ගාන්ධාර දේශයේ චේතිය නැමැති වනයේ තැන්පත් කළ එම දළදාව පිළිබඳව ඊට වඩා වැඩි විස්තරයක් සදහන්ව නොමැත.මේ වනවිට නිශ්චිතව කුමන ස්ථානයක වැඩසිටී දැයි කිව නොහැකි මුත් මේ පිළිබඳව විවිධ මත පළව ඇත. සෝමාවතී දකුණු දළදා වහන්සේ පිළිබඳව පර්යේෂණයක යෙදුන මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න මහතාගේ නිගමනයකට අනුව ගාන්ධාර දළදා වහන්සේ වැඩසිටින දාගැබ වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කන්දහාර් ප්‍රදේශයේ සිංග්ලිප්(Singlip) ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබිය යුතු බවට නිගමනය කරයි.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|විජේරත්න|2016|p=19}}: ගාන්ධාර දේශයට(වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කන්දහාර් ප්‍රදේශයට) වැඩමවන ලද දළදා වහන්සේ තැන්පත් කළ දාගැබ එකී දේශයේ නගරාහර නම් නුවර දී දුටු බව ක්‍රි.ව.පස්වන සියවසේ ඉන්දියාවේ සංචාරයක යෙදුණු පාහියන් තෙරහු සඳහන් කරති.ඉන්දියාවේ උත්තර සීමාවෙහි,"හිංගල" නම් ගමෙහි බුදුන් ගේ දන්ත ධාතුවක් පවත්නා බැව් තිබ්බතයෙහි ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් වේ.ගාන්ධාර දේශයෙහි(කන්දහාර්)හිංගල නම් පෙදෙසක් ඇති බවත් එය වර්තමානයේ සින්ග්ලිප්(Singlip) නමින් හැදින්වෙන බවත් ටොලමිගේ සිතියමේ එය Singala යයි දක්වා ඇති බවත් දැක්වේ.මෙහි යථෝක්ත දළදා වහන්සේ නිදහන් කළ චෛත්‍යය පිහිටා ඇතැයි සිතිය හැකි ය.</ref> මීට අමතරව මෙම දළදාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතී.ඉන් එකක් නම් ගාන්ධාර දළදාව 11 වන සියවසේ දී චීනයට රැගෙන ගිය බවත් එය වර්තමානයේ බීජිං හී ලිංගුවාං විහාරයේ තැන්පත් කර ඇති "චීන දළදා වහන්සේ" ලෙස හදුන්වන දන්තය බවට චීන බෞද්ධයන් විශ්වාස කරනු ලබයි.<ref name="chinadaily">{{Cite news|title=Buddha's tooth relic stupa celebrates 60th anniversary in Beijing|url=https://global.chinadaily.com.cn/a/202406/21/WS66754a08a31095c51c50a36c.html|date=21 ජූනි 2024|work=China Daily|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref>තවද 2004 වර්ෂයේ දී පකිස්ථානයේ ධම්මරාජික ස්ථූපය ආසන්නයේ සිදු කල ස්තූප කැණීමකින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාවක් ලෙස සැලකෙන දන්තයක් හමු වී තිබෙන අතර පකිස්ථාන පුරාවිදයාඥයන් එය ගාන්ධාර දළදාව විය හාකි බවට අනුමාන කරයි.එය මේ වනවිට තක්ෂිලා ජාතික කෞතුකාගාරයේ වෙඩි නොවදින වීදුරු ආවරණයක සුරකෂිතව තැන්පත් කර තිබේ.<ref>{{Cite news|title=Buddha relics on display at Taxila Museum|url=https://tribune.com.pk/story/2349548/buddha-relics-on-display-at-taxila-museum|last=Mir|first=Asim|date=25 මාර්තු 2022|work=Tribune|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> තවද,පකිස්ථානයේ ම Lower Dir පළාතේ ශල්කන්ඩි ස්තූපයේ කැණීමකින් බුදුරදුන්ගේ කුඩා දන්ත කොටසක් යැයි සැකකෙරෙන ධාතු මංජුසාවක් සොයාගත් අතර එය මේ වනවිට Chakdara හෙවත් Dir කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබේ.<ref>{{Cite news|title=BUDDHA’S TOOTH RELIC FOUND IN DIR MUSEUM, PAKISTAN|url=https://hamariweb.com/articles/40424|last=Hussain|first=Waqar|date=1 දෙසැම්බර් 2013|work=Hamari Web|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> මීටත් අමතරව ලංකාවේ සමහර පිරිසක් ගාන්ධාර දළදාව පසුකලෙක ලංකාවට ලැබී යටාල වෙහෙරෙ තැන්පත්ව ඇති බවට ද විශ්වාස කරයි.යටාල වෙහෙරේ ගාන්ධාර දළදාව තැන්පත්ව ඇතැයි සැලකීම බොහෝ පුරාවිදයාඥයන් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බැහැර කරයි.එසේම ඉහත සඳහන් කී අනෙකුත් මතයන් පිළිබඳව ද වාද විවාද පවතී.කෙසේ නමුත් ගාන්ධාර දළදාව පිළිබඳව තවමත් නිශ්චිත,පිළිගත හැකි තොරතුරක් සොයා ගැනීමට කිසිවකුත් සමත්වී නොමැත. ==සෝමාවතිය දකුණු දළදා වහන්සේ== {{main|දකුණු දළදා වහන්සේ}} පාලි ධාතුවංශයට අනුව,භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව ඇසූ නාග ලෝකයේ ජයසේන නම් නාරජු මහත් වූ දුකට පත්ව "අවසන් වතාවටත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක බලා ගෙන වන්දනා කරන්නෙමි" සිතා මහත් වූ නාගයින් පිරිවරාගෙන කුසිනාරාවට පැමින මහා පූජා කොට ධාතු බෙදන කල්හි එතැනට ගොස් එකත්පස්ව සිට ගෙන සිටියේය. ධාතු බෙදන අවස්ථාවේ දී ද්‍රෝණ බමුණා අනෙක් දකුණු දළදාව බිම දමා පයින් වසා ගත් අයුරු ජයසේන නාරජු දුටුවේය. දැක ඔහුට නොදැනෙන ලෙස දළදාව ඍදියෙන් ගෙන නාග භවනට ගෙන ගොස් නාග පුරය මධ්‍යයේ මැණික් සෑයක් තනා දකුණු දළදාව එහි තැන්පත් කර මහත් වූ පුද පූජා පැවැත්වීය. කාවන්තිස්ස මහ රජතුමා ලක්දිව [[රුහුණු රට]] පාලනය කරන සමයෙහි මහාදේව මහරහතන් වහන්සේගේ <ref group="විස්තරය">දඹදිව සිට ලක්දිව මාගම ප්‍රදේශයට ලලාට ධාතූන් වහන්සේ වැඩමවාගෙන පැමිණි මහරහතන් වහන්සේ වේ.</ref> සිසුවෙකු වූ මහා මහින්ද නැමති මහරහතන් වහන්සේ ජයසේන නා රජුගේ නාග භවට ගොස් සර්වඥ දකුණු දළදාව ගෙන ලක්දිවට වැඩම කලහ. ඒ ගිරි අභය මහ රජු ඉදිකල ස්ථූපයේ නිදන් කිරීම සඳහා ය. ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවසේ කාවන්තිස්ස රජ සමයේ දී සේරුවිල සමීපයෙහි පිහිටි සෝමනුවර පාලනය කල ගිරි අභය(ගිරි අභා) නම් රජෙකු විසින් එතුමා පාලනය කළ සෝමනුවරට සමීපයේ සේරු නම් විල් කෙළවර මහින්ද නම් තෙර කෙනෙකු සැටක් පමණ වූ භික්ෂු පිරිසක් සමඟින් වාසය කළ භූමයේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිදන් කරමින් ස්ථූපයක් තැනූ බව එම ග්‍රන්ථන්හි සදහන් වේ. එය තම දේවියගේ නමින්ම "සෝමාවතී මහ සෑය" ලෙස නම් කළ බව විශ්වාස කෙරේ. එසේම රජු දිනකට තුන්වරක් තම නුවර සිට උපස්ථාන කටයුතු සදහා වෙහෙරට පැමිණි බව ද සදහන් වේ.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=37}} මෙය ඉදිකරන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2 වැනි සියවසේදීය. මෙයින් පෙනී යන්නේ හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු සර්වඥ වම් දළදාව ලක් දිවට වැඩම කිරීමටත් ප්‍රථම සර්වඥ දකුණු දළදාව ලක්දිවට වැඩම කරවා ඇති බවයි. ඒසේම සේරුවිල මංගල මහා සෑය හෙවත් තිස්ස මහා විහාරය සැදීමටත් ප්‍රථම මෙම ස්ථූපය සෑදී ඇති බවය. ===නිවැරදි සෝමාවතිය පුදබිම පිළිබඳව පල වූ විශේෂඥ මත=== {{Main|විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය, සේරුවිල| සෝමාවතිය විහාරය}} බොහෝ දෙනා පොලොන්නරුව සෝමාවතී ස්තූපය යැයි වර්තමානයේ හදුන්වන ස්තූපය දකුණු දළදා වහන්සේ නිධාපිත බවට සැලකුවත් දකුණු දළදා වහන්සේ නිධාපිත සැබෑ සෝමාවතී ස්ථූපය කුමක්ද වග නිවැරදිව සොයාගෙන සනාථ කර නොමැත. [[ගොනුව:20230115 Somawathiya Chaitya (6).jpg|thumb|පොළොන්නරුව සුංගාවිල සෝමාවතිය විහාරය]] විශේෂයෙන්ම ලක්දිව ශ්‍රේෂ්ඨතම පුරාවිද්‍යාඥයන් වන සී.ඩබ්ලිව්.නිකලස්, මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන සහ පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී මහාචාර්ය එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් පවා සෝමාවතිය ස්තූපය යැයි වර්තමානයේ හදුන්වන පොලොන්නරුව සුංගාවිල පිහිටි ස්තූපය නිවැරදි දකුණු දළදා ස්තූපය නොවන බවට කරුණු ප්‍රකාශ කර තිබේ. සී. ඩබ්ලිව්. නිකලස් සූරීන් වර්තමානයේ දී මෙම ස්ථානයට “සෝමාවති” යන නම භාවිතා කිරීම වැරදි සහගත බව කෙළින්ම ප්‍රකාශ කර සිටියි.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|නිකලස්|1979|p=42}}: At the neighbouring Somavati Cetiya theගre is an inscription recording the foundation of the Vihara, which is named Pajini-Nakala-araba-vihara, by the prince Nakala, son of king Mahallaka Naga (136-143) : another, later inscription of the Kanittha Tissa at the site names the Cetiya, Mani- agaya-cetiya. The present name and so-called traditions about this site are therefore spurious.</ref> මේ පිළිබඳව මහාචාර්ය [[සෙනරත් පරණවිතාන]] ශූරීන් දරන මතය ද පහත දැක්වේ. {{Blockquote |text='''"තමන්කඩුව දිසාවේ සෝමාවතී චේතිය අසල පසින් යට වී පිහිටි තුන්වැනි සියවසට අයත් ලිපියක් සහිත ගල් පුවරුවක් සොයා ගන්නා ලද්දේ ය.මේ දාගැබේ දළදා නමක් තුන්වන සියවසින් පෙර කාලයක දී නිදන් කරන බැව් බොහෝ අය විශ්වාස කරති.එහෙත් ලේඛන විද්‍යාවෙන් ඒ විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට කිසිදු සාක්ෂියක් නැත්තේ ය."''' {{smaller|{{smaller|(උපුටාගැනීම:1945 වර්ෂය පිළිබඳව පුරාවිදු අධිකාරි තැන ගේ පාලන වාර්තාව VI කොටස-අගෝස්තු 1995 ආණ්ඩුවේ නියමයෙන් මුද්‍රණය කරන ලදී.A.S.C.A.R 1945)}}}} }} තවද,සී ඩබ්ලිව්.නිකලස් ශූරින්ගේ මතයම සෙනරත් පරණවිතානයන් තහවුරු කරන බව ද පෙනේ.<ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|පරණවිතාන|2001|p=39}}: The inscription found on the pavement of the Somavati, when it refers to the foundation of a Vihara, must mean establishment of which that stupa is the centre. When it is admitted that the religous establishment at the place was founded by the son of a king who ascended the throune in 9 A.C., the bliefs held by many Buddhists of ceylon that this Dagaba was built in the second century B.C. by a contemporary of Kakavanna Tissa, have to be regarded, as C.W. Nicholas has done, as having no historical basis. apart from the efidence furnished by this inscription against the credibility of this belief, the account in the Dhatuwamsą, on which the belief is based, is concerned with a Stupa in Rahana and the Stupa now called Somavati is not in Rohana, but in the Rajarattha.</ref> ​එම කරුණු සැලකිල්ලට ගත් කළ ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසයේ දී දකුණු දළදා නිදන්කොට කාවන්තිස්ස රජ සමයේ තැනූ සෝමාවතී ස්තූපය මෙය නොවන බවට පෙන්වාදෙන සී. ඩබ්ලිව්. නිකලස් මහතාගේ සටහන නිවැරදි බව; මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් ද තහවුරු කරයි.එතුමා ද සෝමවතිය යනු ධාතුවංශයට අනුව රුහුණු රටේ පිහිටි ස්තූපයක් බවත්, නමුත් දැන් එනමින් හඳුන්වන පොලොන්නරුව සුංගාවිල පිහිටි ස්තූපය රජරට පිහිටා ඇති බවද කරුණු සමග පෙන්වා දෙමින් එකී චෛත්‍ය(පොළොන්නරුව සෝමාවතිය) ධාතුවංශයේ දැක්වෙන දකුණු දළදා නිදන් කළ සෝමවතී චෛත්‍යය නොවන බවටත් පෙන්වා දේ. ඊට අමතරව පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණසූරී එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් දරන මතය ද පහත දැක්වේ. {{Blockquote |text='''"දැනට පොලොන්නරුව දිසාවේ සුංගාවිලට සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් මීන්විල විල්ලුවේ කෙළවරට වන සේ පිහිටි ස්තූපයක් සහිත නටබුන් පුදබිමක් ද කාලයක සිට සෝමාවතිය ලෙස සලකා ඇති බව මුලින් සඳහන් කර ඇත.මෙහි ගරා වැටී තිබූ සෑය පසුගිය කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කරන ලදී.මෙහි ද විවධ ආරාම ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ.මේ ස්ථානයෙන් හා මීන්විල විල්ලුව පිහිටි ගල් තලයෙන් ද(එරික් ස්වෝන්)ලැබුණු සෙල්ලිපි පහක් තිබේ.මේ ලිපි වල මහා චූලික මහා තිස්ස රජුගේ පරපුරේ සමාජිකයන් ගැන සඳහන් කෙරෙයි.ඉන් එක ලිපියක ස්ථානයේ පජින නකල අරම(ප්‍රාචීන නාගාරාමය)වශයෙන් ද තවත් ලිපියක "මණි අගිය රජ මහ විහර"(මණිඅග්ගික රාජ මහා විහාරය)වශයෙන් ද සදහන් වේ.''' '''මෙයින් පැරණිම ලිපිය ක්‍රි.ව.9-21 අතර රජ කළ මහාදාඨික මහා නාග රජුගේ යුගයට අයත් ලිපියයි.ඒ ලිපිය අනුව මේ ආරාමය තානා ඇත්තේ එතුමාගේ පුත්‍රයකු වූ එහෙත් වංශකතාවේ නොදැක්වෙන නකල නම් කුමාරයෙකු විසිනි.සෝමා දේවිය නමින් කර වූ සෝමාවතී විහාරය මෙය නම් එය කරවා ශත වර්ෂ දෙකක් පමණ යාමට පෙර එය අමතක වීමට හෝ හේතුවක් තිබිය යුතුය.එබඳු හේතුවක් ද නොපෙනෙන බැවින් හා ගඟේ ද ගමන් මඟ වෙනස් වීම පිළිගත්ත ද නියම සෝමාවතිය මෙය නොවන බව පැැහදිලි වේ."''' <ref group="උපුටාගැනීම">{{harvnb|මේධානන්ද හිමි|2014|p=34}}: දැනට පොලොන්නරුව දිසාවේ සුංගාවිලට සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් මීන්විල විල්ලුවේ කෙළවරට වන සේ පිහිටි ස්තූපයක් සහිත නටබුන් පුදබිමක් ද කාලයක සිට සෝමාවතිය ලෙස සලකා ඇති බව මුලින් සඳහන් කර ඇත.මෙහි ගරා වැටී තිබූ සෑය පසුගිය කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කරන ලදී.මෙහි ද විවධ ආරාම ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ.මේ ස්ථානයෙන් හා මීන්විල විල්ලුව පිහිටි ගල් තලයෙන් ද(එරික් ස්වෝන්)ලැබුණු සෙල්ලිපි පහක් තිබේ.මේ ලිපි වල මහා චූලික මහා තිස්ස රජුගේ පරපුරේ සමාජිකයන් ගැන සඳහන් කෙරෙයි.ඉන් එක ලිපියක ස්ථානයේ පජින නකල අරම(ප්‍රාචීන නාගාරාමය)වශයෙන් ද තවත් ලිපියක "මණි අගිය රජ මහ විහර"(මණිඅග්ගික රාජ මහා විහාරය)වශයෙන් ද සදහන් වේ.<br> මෙයින් පැරණිම ලිපිය ක්‍රි.ව.9-21 අතර රජ කළ මහාදාඨික මහා නාග රජුගේ යුගයට අයත් ලිපියයි.ඒ ලිපිය අනුව මේ ආරාමය තානා ඇත්තේ එතුමාගේ පුත්‍රයකු වූ එහෙත් වංශකතාවේ නොදැක්වෙන නකල නම් කුමාරයෙකු විසිනි.සෝමා දේවිය නමින් කර වූ සෝමාවතී විහාරය මෙය නම් එය කරවා ශත වර්ෂ දෙකක් පමණ යාමට පෙර එය අමතක වීමට හෝ හේතුවක් තිබිය යුතුය.එබඳු හේතුවක් ද නොපෙනෙන බැවින් හා ගඟේ ද ගමන් මඟ වෙනස් වීම පිළිගත්ත ද නියම සෝමාවතිය මෙය නොවන බව පැැහදිලි වේ.</ref> }} කෙසේ නමුත් 2020 වර්ෂයේ දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල විසින් ඒකාබද්ධ මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක් පවත්වා, 2015 වර්ෂයේ සොයාගෙන සංරක්ෂණය කිරීම ආරම්භ කළ වර්තමානයේ [[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය, සේරුවිල|විල්ගම්වෙහෙර]] ලෙස හදුන්වන සේරුවිල තොප්පූර් ප්‍රදේශයේ පිහිටි ස්තූපය; නිවැරදි සෝමාවතී ස්ථූපය විය හැකි බවට බොහෝ දුරට කරුණු අනාවරණය වී ඇති බව ප්‍රකාශ කළේ ය.<ref>{{Cite news|title=විල්ගම් වෙහෙර රජමහ විහාර පරිශ්‍රයේ කැනීම්වලින් මෙරට ඉතිහාසය සම්බන්ධ වැදගත් සාක්ෂි කිහිපයක්|url=https://www.hirunews.lk/245888|date=19 ජූලි 2020|work=හිරු ප්‍රවෘත්ති|access-date=30 ජූලි 2025}}</ref><ref>{{Cite news|title=බුදුහිමියන්ගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ බවට සැලකෙන ස්ථූපයක්|url=https://sinhala.adaderana.lk/news.php?nid=140502|date=19 ජූලි 2020|work=අද දෙරණ|access-date=30 ජූලි 2025}}</ref> [[File:Wilgamwehera Somawathi Stupa.jpg|thumb|විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්තූපය]] සේරුවිල ලලාට ධාතු ස්තූපය සහ සෝමාවතිය දකුණු දළදා වහන්සේ පිළිබඳව සදහන් පාලි ධාතුවංශය පිළිබඳව පර්යේෂණයක නියැලුණු ජ්‍යේෂ්ඨ මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න මහතා ද නිවැරදි සෝමාවතිය වර්තමානයේ විල්ගම්වෙහෙර ලෙස හදුන්වන ස්තූපයම වන බව පර්යේෂණාත්මකව සනාථ කර තිබේ.ඒ පිළිබඳව සදහන් සිංහල ධාතුවංශය(සේරුවාවිල තිස්ස මහා විහාරවංශය) නම් ශාස්ත‍්‍රීය පර්යේෂණ(Ph.D) කෘතිය 2012 වර්ෂයේ හොදම සිංහල ස්වතන්ත්‍ර විවිධ විෂය ශාස්ත‍්‍රීය පර්යේෂණ ග්‍රන්ථයට හිමි රාජ්‍ය සම්මානය ඇතුලු සම්මාන 3 කින් පිදුම් ලැබීය.පසුව 2016 දී කතුවරයා මේ සඳහා වෙනමම ග්‍රන්ථයක් "දකුණු දළදා නිදන් කළ ඓතිහාසික සෝම නුවර සහ සෝමාවතී විහාරය හඳුනාගැනීම" යන නමින් මුද්‍රණය කර තිබේ.එම ග්‍රන්ථය ද 2018 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන ඇගයීමේ දී විවිධ(මානව) අංශයෙහි ග්‍රන්ථ යටතේ 2018 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන සඳහා ද නිර්දේශ වී තිබේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016}} ==තව්තිසා දෙව්ලොව දකුණු දළදා වහන්සේ== ධාතු බෙදන අවස්තාවේ දී දෙදෙව්ලොවට අධිපති සක්‍ දෙවු රජු බුදුරජුන්ගේ දකුණු දළදාව නොදැක "සර්වඥයන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව කවරෙකු විසින් ගනු ලැබුවා දැ?" යි කියා දිවැසින් බලන කල්හි ධාතු බෙදන ද්‍රෝණ බමුණා විසින් ම ගෙන ජටාව තුල සගවා ගෙන ඇති බව දැක "මොහුට මේ ධාතූන් වහන්සේට පුද සත්කාර කිරීමට හැකියාවක් තිබෙන්නේ දැ?" යි කියා බලන ලදී.එසේ බලන කල්හි නොහැකි බව දැන "මොහු ගෙන් ධාතූන් වහන්සේ ගනිමි" යි සිතා ඉතා සියුම් අතක් මවා ඔහුට නොදැනෙන ලෙස ධාතූන් වහන්සේ ගෙන රන් කරඬුවක තැන්පත් කර හිස මුදුනේ තබා තව්තිසා දෙව්ලොවට ගෙන ගොස් සිළුමිණි සෑයේ තැන්පත් කර පුද සත්කාර කළේය. ද්‍රෝණ බමුණා ධාතු බෙදා අවසන් වූ පසු හිස අතගා ධාතූන් වහන්සේ නැති බව දැක"හොරාට ගෙන ජටාවේ සඟවා ගත් දළදාව කවුරුන් විසින් හැර ගත්තා ද?"යි කියා ඇසීමට නොහැකිව "මෙහි මටත් වඩා හොරෙක් ධාතූන් වහන්සේ ගෙණ ඇතැ" යි සිතා කිසිවක් නොදන්නා සේ නිහඬව සිට ධාතු බෙදූ රන් නැළිය ගත්තේ ය.ඒ හැර ඔහුට වෙන කිසිවක් නොවීය.මේ කථා පුවත මහා පරිනිර්වාණ සූත්‍ර අටුවාවේ මෙන්ම පාලි ධාතුවංශය,සිංහල ථූපවංශය,පූජාවලිය යන ග්‍රන්ථයන් හි ද දක්නට ඇත. මෙසේ සර්වඥයන් වහන්සේගේ එක් දකුණු දළදාවක් තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි සෑය තුළ වැඩ සිටිති.එම දළදාව යටි දකුණු දළදාව ද,උඩු දකුණු දළදාව යන්න නිශ්චිතව මූලාශ්‍ර තුළ නොදැක්වේ.{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=36}}නමුත්;මූලාශ්‍රගත කරුණු හොදින් අධ්‍යනය කල විට එම දකුණු දළදාව, උඩු දකුණු දළදාව විය හැකි බවට නිගමනයකට පැමිණිය හැක,එසේ උපකල්පනය කලහොත් සෝමාවතිය ස්තූපය තුල වැඩසිටින්නේ සර්වඥ ශ්‍රී යටි දකුණු දළදාව බවට ද සිතිය හැක.<ref group="විස්තරය "> ද්‍රෝණ බමුණා රන් දෙනෙ විවිර කරනවිට බුදුරදුන්ගේ ශිර්ෂය පෙදෙසේ සිටි බව සිතිය හැක,මන්ද යත් රන් දෙන විවර කළ වහාම රජවරු හඩාවැලපෙන්නට පටන්ගත් මොහොතේ පළමු කොට දළදා වහන්සේලා සඟවා ගත් බව දැක්වෙන බැවිනි.ඒ අනුව ශීර්ෂය අසළ සිටි ද්‍රෝණ බමුණා ප්‍රථමයෙන්ම සඟවා ගත් බවට සදහන් වන්නේ ද මේ තව්තිසා දෙව්ලොව දකුණු දළදාවයි.එසේ පලමුව ඉක්මනින්ම ලබා ගැනීමට නම් ද්‍රෝණ බමුණාට වඩාත් ළඟින්,රන් දෙන තුළ තිබූ දළදාව විය යුත්තේ උඩු දකුණු දළදාව බවට සීතිමේ ගැටලුවක් නොමැත</ref> ==වෙනත් දළදා වහන්සේලා පිලිබද මත== ===තිස්සමහාරාම යටාල වෙහෙරේ තැන්පත්ව ඇතැයි සඳහන් දළදා වහන්සේ=== [[File:Tissamaharama dagoba.jpg|thumb|තිස්සමහාරාම යටාල වෙහෙර]] ක්‍රි.ව.10 වැනි සියවසට අයත් වන කිරින්දෙන් හමු වූ ටැම් ලිපියක; ".....ඈපා මිහින්ද්හු විසින් පෙරෙ තුන් බුදුන් දා නින්දු තන්හි මෙ අප ගොයුම් දසබුල් යටිවම්දළදා වසා (ම) හතුම්බු කරැ, තුන්සිය තෙසැට් පිරිවෙනින් ලකර්කොට් කාවන්තිස් මහරද්හු තමා නම්නෙන් කැර දෙ (වූති) සරම්රද්මහවෙහෙරට...." යනුවෙන් බුදුන්ගේ යටි වම් දළදාව ගැන සදහන් වෙයි.මේ ටැම් ලිපිය විවරණය කොට පළ කළ සී.ඊ.ගොඩකුඹුරේ මහතාගේ අදහස වූයේ කාවන්තිස්ස රජු විසින් තිස්සමහාරාම දාගැබ කරවන ලද බවය.මේ ටැම් ලිපිය ඉහත කී විවරණය සමග පළවීමෙන් පසු මේ ගැන විවේචන ලිපියක් පළ කළ සිරිමල් රණවැල්ල මහතා දක්වා සිටියේ ම,බුදුන්ගේ යටි වම් දළදාව වසා දාගැබක් බදවන ලද්දේ කාවන්තිස්‌ස රජු විසින් නොව ඈපා මිහිඳු විසින් බව මේ ටැම් ලිපියෙන් කියැවෙන බවයි.තවදුරටත් කරුණු දක්වන ඒ මහතා සතුරු කරදර පැමිණි අවස්ථාවල දී දළදා වහන්සේ(නුවර දළදා වහන්සේ) තැන්පත් කොට තිබූ තැනින් ඉවත් කොට ආරක්ෂා සහිත ස්ථානයකට වැඩමවා ගෙන යාමේ පුරුද්දක් පැවති බවත් අනුරාධපුරයෙහි රජ කළ සිවුවැනි උදය රජු දවස(ක්‍රි.ව.946-954) සිදු වූ චෝළ ආක්‍රමණයේදී එයට මුහුණ දීමට අසමත් වූ ඒ රජු ඔටුනු ආදිය රැගෙන රුහුණට පලාගිය අවස්ථාවේ දී දළදා වහන්සේ ද වඩමවා ගෙන රැගෙන යන්නට ඇති බවත් එවකට රුහුණේ නිදහස් පාලකයාව සිටි යුවරජ ඈපා මිහිඳු(සිව්වන මිහිඳු) විසින් දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිණිස දාගැබක් කොට එහි තාවකාලික ව තැන්පත් කරන්නට ඇති බවත් පසුව ඈපා මිහිඳු යුවරජ සිව්වන මිහිඳු නමින් අනුරාධපුරයේ රජකම ලබාගත් විට ඒ රජ දවස(ක්‍රි.ව.956-972) දළදා වහන්සේ රුහුණේ සිට අනුරාධපුරයට යළි වඩමවා ගෙන ගොස් දළදා මන්දිරයක් කොට එහි තැන්පත් කරන්නට ඇති බවට විශ්වාස කළ හැකි බව සඳහන් කරයි. පසුගිය කාලයේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ තිස්සමහාරාම ප්‍රදේශයේ යටාල නමින් හැදින්වෙන දාගැබ් මලුවේ සිදු කළ කැණීම් වලදී "දළදා වෙහෙර" යන නම් සඳහන් ශිලාලේඛන හමු වී ඇති බැවින්,කිරින්දේ ටැම් ලිපියේ සඳහන් වූ යටි වම් දළදාව වසා බැඳි දාගැබ,වර්තමාන යටාල ස්තූපය බව නිගමනය කළ හැකිය.<ref group="විස්තරය"> කිරින්දෙන් හමු වූ ටැම් ලිපිය තුළ සදහන් වන්නේ යටි වම් දළදාව නිධන් කළ තිස්සමහාරාම නම් ස්ථූපයක් පිළිබඳව ය.මේ ලිපිය නිසා සමහරු වර්තමානයේ [[තිස්සමහාරාමය]] ලෙස හදුන්වන ස්තූපයේ ද දළදාවක් නිධන් කර ඇති බවට විශ්වාස කළ ද එය සාවද්‍ය බවත්,වර්තමානයේ තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වන විහාරය "නාග මහා විහාරය" ලෙස හදුන්වන විහාරයක් වන බවට එම විහාර භූමියෙන් හමු වූ සෙල්ලිපිවල දැක්වෙන බවත්,එම විහාරය තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වා දීම ද උචිත නොවන බවත්,කාවන්තිස්ස රජු විසින් ඉදිකළ තිස්සමහාවිහාර දෙකෙන් දකුණු පළාතේ ඉදිකළ තිස්සමහාරාමය යටාල වෙහෙර බවත්,දළදා වෙහෙර ලෙස හදුන්වන්නේ ද එම විහාරය බවත් මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව ඇතුලු පුරාවිද්‍යාඥයන් මත පළ කරයි.</ref> රණවැල්ල මහතාගේ යථෝක්ත මතය පරිදි ක්‍රි.ව.10 වන සියවසේ දී ඈපා මිහිඳු විසින් රෝහණයේ දාගැබක් කොට තැන්පත් කරවන ලද්දේ ක්‍රි.ව.4 වැනි සියවසේ ආරම්භයෙහි හේමමාලා දන්තකුමරු විසින් ලක්දිවට වැඩමවා ගෙන එන ලදුව ක්‍රි.ව.10 වන සියවසේ මධ්‍ය භාගය තෙක් අනුරාධපුරයෙහි තැන්පත්ව තිබූ දළදා වහන්සේ බවත් අනුරාධපුර රාජ්‍ය යළි නිරවුල් වූ පසු එකී දළදා වහන්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කර වූ බවත් රාජධානි වෙනස්වීමේ දී හා සතුරු උපද්‍රවවලදී පොළොන්නරුව,දඹදෙණිය,යාපහුව,කුරුණෑගල,බෙලිගල,කෝට්ටේ,සීතාවක,දෙල්ගමු විහාරයේ කුරහන් ගලක් තුළ ආදී ස්ථානවල ආරක්ෂිතව වැඩ සිට මහනුවර පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු දවස(ක්‍රි.ව.1592-1604) සිට අද තෙක් මහනුවර දළදා මාළිගාවේ තැන්පත්ව තිබෙන්නේ එකී දළදාව වහන්සේ බවත් ප්‍රකටය. කෙසේ නමුත් සමහරු ගාන්ධාර දළදාව පසුකලෙක ලංකාව ලැබී යටාල වෙහෙර තැන්පත් කළා යැයි විශ්වාස කරන අතර ඒ පල වන ජනමතය හා වර්තමානයේ තිස්සමහාරාමය ලෙස හදුන්වන වෙහෙරේ හෝ යටාල වෙහෙරේ දළදා වහන්සේ නමක් තැන්පත්ව ඇතැයි යන සමාජය තුළ පවතින මතය ද ඉහත කී විද්වත් මත සමගම ඒ ජනමතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බිඳවැටෙන බව පැහැදිලි වේ.{{Sfn|විජේරත්න|2016|pp=20,21}} ===ලිංගුවාං විහාරයේ චීන දළදා වහන්සේ=== බඩාචු උද්‍යානයේ(Badachu Park) ලිංගුවාං විහාරය(Lingguang Temple) නැතහොත් බඩාචු බෞද්ධ විහාරය යනු බීජිං නගරයට මඳක් බටහිරින් පිහිටි මහායාන බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණයකි.බාඩාචු යන්නෙන් “අෂ්ඨ විශිෂ්ඨ ස්ථාන” යන අරුතක් ගේන දේ.චීනයේ Shijingshan දිස්ත්‍රික්කයේ, Cuiwei, Pingpo, සහ Lushi යන බීජිං නගරයට බටහිරින් බටහිර කඳු මත විහිදී ඇති අටක් වූ බෞද්ධ විහාර සහ භික්ෂුණි ආරාම මෙසේ බාඩාචු බෞද්ධ විහාර ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.<ref>{{Cite news|title=Celebration event held at Lingguang Temple in Beijing to commemorate 60th Anniversary of Tooth Relic Pagoda|url=https://www.globaltimes.cn/galleries/5314.html|last=Hao|first=Li|date=20 ජූනි 2024|work=Global Times|access-date=30 ජූලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> [[File:Lingguang Temple, Badachu (20250427095256).jpg|thumb|ලිංගුවාං විහාරය 2025 අප්‍රේල් මස]] Cuiwei කඳුවැටියෙන් මැද ප්‍රදේශයක පහල සිට කිලෝමීටරයකට අඩු දුරකින් Temple of Divine Light වෙත ළඟා විය හැක. මුලදී මෙය Dragon Spring Temple ලෙස හැඳින්වුණි.1162 වසරේදී එහි නම Mountain of Awakening Temple ලෙස වෙනස් කරන ලදී.පසුව,1428 දී මිං රාජධානි කාලය තුළ එය පුනර්නවීකරණය කර පැරණි නමට ආපසු ගෙන ආ අතර, 1478 වසරේදී දැනට පවතින නම හෙවත් Temple of Divine Light යන්න ලබා දෙන ලදී. මෙම විහාරය මුලදී විශිෂ්ට පරණ ගොඩනැගිලි, කැටයම් සහ පින්තූර රැසක් අන්තර්ගත විය. කෙසේ වෙතත්, 1900 දී බීජිං නගරය යටත් කරගත් Eight-Power Allied Forces විසින් එම සියලු දේවල් විනාශ කරන ලද බව දැක්වේ.එම විශේෂ ගොඩනැගිලි අතරින් එකක් වූයේ 1071 දී Liao රාජධානියේ දී ඉදිකරන ලද විශාල අෂ්ටාංගක (octagonal) පැගෝඩාවකි(මහායාන ස්තූප ක්‍රමයක් පැගෝඩාව ලෙස හැදින්වේ).ශෛලමය ගඩොල් වලින් තනා ඇති එම පැගෝඩාව මුලදී Goldfish Lake නම් විලෙහි නැගෙනහිර පැතිකඩට වන්නට පිහිටා තිබුණි.එය Pagoda for Entertaining Immortals ලෙස හැඳින්වුණි.වර්තමානයේ පවතින්නේ එහි මූලික ආකෘතයකි. මෙම පැගෝඩාව චීනයේ බෞද්ධ ඉතිහාසය තුළ විශිෂ්ට වැදගත්කමක් ගෙන ඇති බව පෙනේ.බෞද්ධ මූලාශ්‍ර අනුව,බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ශ්‍රී දේහය ආදාහනයේ දී දන්ත ධාතූන් වහන්සේල හතර නමක් පමණක් ඉතිරි වූ බව සදහන් වේ(මීට ඉහත දී ප්‍රධාන සතර දළදා ලෙස සාකච්ඡා කරනු ලැබුවේ එම දන්තයන් ගැන ය).එම දළදාවන් අතරින් එකක් වන ගාන්ධාර දළදාව 11වැනි ශතවර්ෂයේදී චීනයට ගෙනැවිත් මෙහි තැන්පත් කරන ලද බවට චීන බෞද්ධයන්ගේ පිළිගනිති.ඔවුන්ට අනුව Liao රාජවංශයේ ඉතිහාසය පවසන්නේ Daozong රජතුමා (පාලන කාලය: 1055–1100) එම දළදාව මෙහි පිහිටි පැගෝඩාවේ තැන්පත් කර තිබෙන බවයි.නමුත් එම දළදාව කෙසේ චීනය වෙත ලැබුනි දැයි වැඩි විස්තර හෝ ඒ බව සදහන් කෙරෙන විශ්වසනීය මූලාශ්‍ර ද අවම වේ. 1900 දී පැගෝඩාව විනාශ වූ පසු,චීන භික්ෂූන් විසින් සුන්බුන් අතර සෙවීමේදී ශෛලමය මංජුසාවක් සොයාගෙන තිබෙන අතර එහි ලී පෙට්ටියක් තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාව යැයි සැලකෙන එම දන්තය සොයා ගනු ලැබීය.එය අඟල් 3 ක ප්‍රමාණයකින්ක්‍ යුතු බව සදහන් වේ.ක්‍රි.ව. 963 දී එම පඟොඩාව ඉදිකිරීමට පෙර ක්‍රි.ව. 855 දී Shan Hui නම් භික්ෂුව එම ශෛලමය මංජුසාවේ ඇතුළත හා පිටත "ශාක්‍යමුනිගේ දත", දිනය සහ සංස්කෘත මහායාන බෞද්ධ මන්ත්‍ර කිහිපයක් කෙටීම සිදුකර තිබුණි බව ද පැවසේ.<ref>{{Cite news|title=No. 48: Lingguang Temple, Beijing|url=https://chinaskeytemples.thetempleguy.org/2011/07/no-48-lingguang-temple-beijing.html|last=Baquet|first=James|date=9 ජුලි 2011|work=China's Key Temples|access-date=30 ජුලි 2025|publisher=The Temple Guy|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> පැගෝඩාව විනාශ කරීමෙන් පසුව නැවත සොයා ගත් මෙම දන්තය 1955 වසර දක්වා එම විහාරය තුළ තැන්පත් කර තිබුණි.පසුව එය චීන බෞද්ධ සංගමය විසින් Guangji විහාරය වෙත ගෙන ගොස්, එහි බෞද්ධ ධාතු මණ්ඩපය තුළ ටික කලක් තැන්පත් කර තබන ලදී. 1956 දී, ජනරජ රජය විසින් විනාශ වූ පුරාණ Liao පැගෝඩාවේ අත්තිවාරම මත මහල් 13ක නව පඟොඩාවක් ඉදිකළ අතර එය Pagoda of the Buddha’s Tooth යන නම ලබා දෙන ලදී.වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන්නේ එම පැරණි පැගෝඩාවේ අත්තිවාරම මත ඉදිකළ නව පැගෝඩාවයි.මෙම චීන දළදාව අවසරයකින් තොරව රටින් පිට කිරීම තහනම් කළ ජාතික වස්තුවක් විදිහට එරට නම් කර තිබෙන බවට ද වාර්තා වේ.කෙසේ වෙතත් මෙම දන්ත ධාතුවෙහි සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව ද විවිධ මතයන් විවිධ විශේෂඥයන් විසින් දරනු ලබයි.<ref name="chinadaily"/> [[File:Lingguangsita.JPG|thumb|චීන දළදාව තැන්පත් කර ඇති පැගෝඩාව]] සාමාන්‍යෙන් චීන දළදාව ලෙස හදුන්වන මෙම දළදාව කාලයෙන් කාලයට විවිධ රටවල ඉල්ලීම මත දළදා ප්‍රදර්ශන උදෙසා චීන රජය යැවීමට කටයුතු කරයි.ඒ අනුව වර්ෂ 1961 දී මෙම දළදාව ලංකාවට වැඩමවා දළදා ප්‍රදර්ශනයෙන් සිදු කරනු ලැබීය.ඒ වනවිට මෙරට අග්‍රාමාත්‍ය ධුරය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිණිය දරන ලද අතර එතුමිය හා චීන රජය සමඟ තිබූ දැඩි මිත්‍රත්වය මේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා තවත් හේතුවක් වී තිබෙන්නට ඇති බව පෙනේ.එවකට ලංකා ආණ්ඩුව විසින් එම චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාළිගාවෙහි පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබුණි.නමුත් බොහෝ විද්වතුන් හා ලෝක බෞද්ධයන් බුදුරදුන්ගේ සැබෑ දන්තයක් ලෙස අවිවාදිතව පිළිගන්නා නුවර දළදා වහන්සේ මාළිගාව තුල වැඩ සිටිය දීම වෙනත් රටකින් වැඩමකරවන ලද දළදාවක් යැයි හදුන්වන දන්තයක් ප්‍රදර්ශනය කිරීම එවකට මල්වතු-අස්ගිරි උභය මහා විහාරීය මහා නාහිමිවරුන්ගේ බලවත් අප්‍රසාදයට පත් විය.පෙර රජවරු දිගින් දිගටම දිවි හිමියෙන් රැකගෙන ආ ලංකාවේ දළදා වහන්සේ වැඩසිටියදී පිටරටකින් දළදාවක් වැඩමවා ප්‍රදර්ශනය කිරීම දළදා වහන්සේට සිදු කරන අවමානයක් යැයි මහානාහිමිවරු ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළහ.ඒ අනුව මාළිගාව තුල එම ප්‍රදර්ශනය සිදු කිරීමට එවකට මල්වතු පාර්ශවයේ මහානායක පුරිජ්ජල ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සරණංකර මානාහිමයන්ගේ(1856-1963) සහ අස්ගිරි පාර්ශවයේ මහානායක යටවත්තේ ධම්මරතන නාහිමියන්ගේ(1847-1967) අවසරය නොලැබුණු අතර එම නිසා දළදා මාලිගාව තුල එම ප්‍රදර්ශනය සිදු කිරීමේ බලාපොරොත්තුව අත්හළේ ය.නමුත් ඒ වනවිට මහමළුවේ අයිතිය රජයට තිබූ බැවින් එම දළදා ප්‍රදර්ශනය මහමළුවේ සිදු කිරීමට කටයුතු සංවිධානය කළේය.මහමළුවේ අයිතිය රජයට තිබූ බැවින් මේ සඳහා මහා නාහිමිවරුන්ගේ ද එතරම් විරෝධයක් නොපැමිණි අතර රජය මහමළුවේ චීන දළදාව ප්‍රදර්ශනයට විශේෂ කුටියක් ද සකස් කෙරිණ.රජය චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය පිළිබඳව ලබා දුන් ප්‍රචාරණය නිසා රටේ නන් දෙසින් චීන දළදාව වැඳ පුදා ගැනීමට මහමළුව වෙත ඇදී ආහ.මෙසේ මල්වතු-අස්ගිරි උභය විහාරීය මහා නායක හිමිවරුන්ගේ විරෝධය ද මත රජය චීන දළදා ප්‍රදර්ශනය, මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාළිගාවේම මහමළුවේ දී සාර්ථකව පවත්වන ලදී.<ref>{{Cite news|title=MINISTER OF BUDDHIST AFFAIRS PAY HOMAGE TO BUDDHA RELICS IN CHINA|url=https://srilanka-china-buddhist.com/event-page/minister-of-buddhist-affairs-pay-homage-to-buddha-relics-in-china/|work=ශ්‍රී ලංකා-චීන බෞද්ධ මිත්‍රත්ව සංගමය|access-date=30 ජුලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref>{{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=41}} ===සිංගප්පූරු දළදා වහන්සේ=== [[File:BTRTM as seen from Maxwell MRT entrance (2025) - img 05.jpg|thumb|200px|සිංගප්පූරුවේ Buddha Tooth Relic Temple and Museum ]] මියන්මාර ජනප්‍රවාද අනුව මහා පරිනිර්වාණයෙන් අනතුරුව බුදුරජුන්ගේ ශ්‍රී දේහය ආදාහනයේ දී සතර දළදා වහන්සේලා ට අමතරව තිබුන අනෙකුත් දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා කිහිපයක් "ගවුන්පාඩි" හා "කුත්ලයොන්" නම් භික්ෂූන් වහන්සේලා දෙනමක් විසින් ලබා ගෙන තිබෙනවා,ඉන් යටි වම් හකුවේ වැඩසිටි එක දන්තයක් "බුහල" කියන භික්ෂුවට ලැබී තිබෙන අතර ඒ දන්ත ධාතුව රැගෙන උන්වහන්සේ බුරුමය වෙත වැඩම කර තිබෙනවා.පසුව එහිදී "මහාසන්ද්‍ර" නම් බුරුම රජු එම ධාතුව පිළිගෙන "බගාන්" ලෙස හැදින්වෙන කදු මුදුන මත ස්තූපයක් ඉදිකර තිබෙනවා.පසුකාලයේ ගරා වැටුනා යැයි සැලකෙන මේ ස්තූපය 1980 දශකය අවසන් භාගයේදී,බෞද්ධ භික්ෂූන් පිරිසක් විසින් කැණීම් සිදු කරන අවස්ථාවේදී බුදුන්ගේ වම් දළදාවක් ලෙස විශ්වාස කල හැකි දන්තයක් සහිත ධාතු මංජුසාවක් ලැබුණ බව සැලකෙනවා.එම දන්ත ධාතුවෙහි දිග 7.5cm පමණ වන බවට සදහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple & Museum |url=https://chinatown.sg/visit/buddha-tooth-relic-temple |url-status=live |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Chinatown Singapore}}</ref> පසුව, සිංගප්පූරු හි '''පූජ්‍ය ෂි ෆා ෂාඕ''' හිමියන් (වර්තමාන මෙම විහාරයේ අධිපති හිමි) මියන්මාර සංචාරයකදී මෙම දළදාව පිළිබඳව දැනගත් අතර, බෞද්ධ සංඝයා සහ බෞද්ධ සභාවක් සමඟ සාකච්ඡා කරමින්, එම දළදා වහන්සේ සිංගප්පූරුවට ගෙන ඒමට අවසර ලබා ගත්හ.ඒ අනුව 2002 වසරේදී,Shi Fa Zhao හිමියන්ට එම දළදාව ලැබීමෙන් පසු, ධාතුව සඳහා සුදුසු ආකාරයෙන් ස්ථානයක් සකස් කළ යුතු බව තීරණය කළ අතර,ඒ අනුව අළුත්ම විහාර සංකීර්ණයක් ඉදිකිරීම ආරම්භ විය.<ref name ="NLB">{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple and Museum |url=https://www.nlb.gov.sg/main/article-detail?cmsuuid=389e7067-97fb-4e1d-b7e9-688efd442319 |last=Chua |first=Alvin |access-date=30 ජුලි 2025 |website=සිංගප්පූරු ජාතික පුස්තකාල මණ්ඩලය}}</ref> සිංගප්පූරුවේ චයිනාටවුන් ප්‍රදේශයේ පිහිටි එය Buddha Tooth Relic Temple and Museum ලෙස නම් කී අතර ටැං රාජවංශ චීන වාස්තු විලාසිතාවකින් සැරසුණු ආගමික සහ සම්ප්‍රදායික කලා සංකීර්ණයක් ලෙස සැලකේ.2007 වසරේ වෙසක් උත්සව දිනයේදී විවෘත කරන ලද මෙය එතැන් පටන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් කර ඇති බෞද්ධ පූජනීය ස්ථානයක් ලෙසද ප්‍රසිද්ධියක් ලබා තිබේ. ටැං රාජවංශයේ වාස්තු ශිල්පය අනුව නිර්මාණය කර ඇති අතර එහි මධ්‍යම මහලේ ඇති රන් ස්තූපය තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ යැයි සැලකෙන දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත.ස්තූපය සදහා භාවිතා වූ රන් ප්‍රමාණය කිලෝග්‍රෑම් 320ක් වන අතර, එය සම්පූර්ණයෙන්ම පරිත්‍යාග කරන ලද රන් වලින් සාදන ලදී. ඊට අමතරව විහාරය තුළ කෞතුකාගාරයක්, පුස්තකාලයක්,චිත්‍රපට ශාලාවක්,භාවනා කාමර සහ බෝධිසත්ත්ව මන්දිර,ථේරවාද,මහායාන,වජ්‍රයාන ආදී බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන් නිරූපණය වන නිර්මාණය වලින් සමපන්විත වේ.මෙහි තැන්පත්ව ඇති දළදාව දිනයකට නියමිත වෙලාවක දී වන්දනා කිරීම උදෙසා ප්‍රදර්ශනය කරනු ලබයි.ඒ සදහා නවීන තාක්ෂණය සහිත ස්වයංක්‍රීයව විවෘත වන වැසී යන උපකරණ භාවිතා වේ.කෙසේ නමුත් මෙහි ඉතිහාසය පිළිබඳව විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර නොමැති වීම හා වෙනත් කරුණු නිසා මෙම දන්ත ධාතුවේ සත්‍ය අසත්‍යතාව පිළිබඳව විවිධ මත පවතිනවා.<ref name ="NLB"/><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha Tooth Relic Temple and Museum in Singapore |url=https://www.aswesawit.com/buddha-tooth-relic-temple-singapore|date=19 අගෝස්තු 2024|access-date=30 ජුලි 2025 |website=As We Saw It}}</ref> ===තායිවාන දළදා වහන්සේ=== [[File:Fo Guang Shan Buddha Museum 佛光山佛陀紀念館 .jpg|thumb|200px|තායිවාන දළදාව තැන්පත් Fo Guang Shan Buddha Museum නම් මහායාන බෞද්ධ විහාරස්ථානය]] තායිවානයේ කාඕෂියුං නගරයේ පිහිටි Fo Guang Shan Buddha Museum හි තැන්පත් කර ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්තයක් ලෙස සැලකෙන මෙය 1998 දී බුරුම භික්ෂුවක් සමඟ Fo Guang Shan ආගමික නිකායේ ආරම්භකයා වූ වන්. සිං යුන් හිමියන් ඉන්දියාවේ බුද්ධගයාවට වැඩම කළ අවස්ථාවක Kunga Dorje Rinpoche නම් ටිබෙට් ජාතික භික්ෂුව විසින් ත්‍යාගයක් ලෙස ලබා දී ඇත.13 වන සියවස තෙක් නාලන්දා විශ්වවිද්‍යාලයේ තැන්පත් කර තිබූ බවට සැළකෙන දළදාවක් ටිබෙටය වෙත ගෙනගොස් ආරාමයක තැන්පත්කර තිබී ඇති අතර පසුව වර්ෂ 1950 සමයේ සමයේ චීන ආක්‍රමණ මත එම ආරාමය විනාශ වීමෙන් පසු Tibetan Lama Kunga Dorje Rinpoche විසින් රැකගනිමින් තිබූ ධාතුව ඉන්දියාව වෙත රැගෙන ගය බවත්, පසුව 1998 දී මෙම තායිවාන විහාරයේ ප්‍රධාන භික්ෂුව වෙත ලබා දුන් බවත් සඳහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Buddha's tooth relic |url=https://www.fgsbmc.org.tw/EN/collection-special-relics.aspx |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Fo Guang Shan Buddha Museum|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><!--same source <ref>https://artsandculture.google.com/asset/tooth-relic-fo-guang-shan-buddha-museum/RwGVLK-i7FAgGg</ref> --> මෙම දන්ත ධාතුව තායිවානයට ගෙනගොස් ඇති පසුව, එය Fo Guang Shan ආරාමය තුළ තාවකාලිකව තැන්පත් කරන ලදී.එහි විශේෂත්වය හඳුනාගත් වන්. සිං යුන් හිමියන් විසින් මෙම දළදාව ස්ථිරව තැන්පත් කිරීම සඳහා විශාල විහාර සංකීර්ණයක් ගොඩනැගීම ඒ වනවිටත් අරඹා තිබුණි.ඒ අනුව ඉදිකරන ලද Fo Guang Shan Buddha Museum, 2011 දෙසැම්බර් මාසයේදී විවෘත විය. මෙහි මධ්‍යස්ථානය වන ප්‍රධාන මැදිරිය හෙවත් Main Hall හි Buddha Memorial Center නම් ස්ථානයේ මෙම දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=DISCOVER THE SERENITY OF TAIWAN’S LARGEST BUDDHIST COMPLEX |url=https://www.getmetotaiwan.com/culture/fo-guang-shan-buddha-museum |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Get me to Taiwan|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> ===ජපාන දළදා වහන්සේ=== [[File:Stairs to Sanmon, Engaku-ji.jpg|thumb|200px|බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතුවක් තැන්පත් ව ඇතැයි සැලකෙන Engaku-ji සෙන් බෞද්ධ විහාරය]] බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දළදාවක් තැන්පත් කර ඇතැයි සැලකෙන ජපානයේ කමකුරා නගරයේ පිහිටි විශිෂ්ටතම සෙන් (Zen) විහාරවලින් එකක් වන Engaku-ji විහාරය; එහි ආගමික සහ වාස්තු විද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙසද ප්‍රසිද්ධය. මෙම විහාරය ආරම්භ වූයේ 1282 දී මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණවලින් පසුව කාමකුරා ශොගුන රාජධානියේ පාලකයාව සිටි හෝජෝ ටෝකිමුනෙ (Hōjō Tokimune) මගින්ය.ඉතිහාසගත මූලාශ්‍ර වලට අනුව ආක්‍රමණවලදී මියගිය සෙබළුන්ට ගෞරව දැක්වීමට සහ සෙන් බුද්ධාගම ජපානයේ වැඩිදියුණු කිරීමට අරමුණුකොට ගත් දැවැන්ත ආගමික ව්‍යාපෘතියක් ලෙසය මෙය සැලකේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Engaku‑ji Temple in Kamakura: Zen Heritage & National Treasures on a Hillside Oasis |url=https://ashigarukumakichi.com/02-engakuji |date=7 ජුලි 2024 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Ashigaru Kumakichi|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> Engaku-ji විහාරයේ වාර්තා සහ ජපන් බුද්ධ වංශ කතා අනුව, මෙම දළදාව චීනයෙන් හෝ කොරියාවේ සිට රාජතාන්ත්‍රික තෑගි ලෙස කාමකුරා යුගයේදී ලැබුණු බවට විශ්වාස කෙරේ.මෙම දළදාව තැන්පත් කිරීම සඳහා ගොඩනඟන ලද්දේ Shariden නමින් හැඳින්වෙන, චීනයේ සොං රාජවංශයේ වාස්තු ශෛලයෙන් නිර්මාණය කළ සුන්දර ශාලාවකි.මේ දන්ත ධාතුව ගෞරවය සහ පූජනීයත්වය තුළින් සියවසකට අධික කාලයක පුරාවට මෙම විහාරයෙහි තැන්පත්ව තිබේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Engaku-ji Temple |url=https://kamakuraguide.com/en/kitakamakura/engakuji-kamakura |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Kamakura Guide|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref> ===පැරණි ඉතිහාස මූලාශ්‍රගත වෙනත් දළදා වහන්සේලා=== හියුං සියෑං හිමියන් ඉන්දියාවේ හා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ප්‍රදේශ කිහිපයක බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතු කිහිප නමක් වැඩ සිටින බව තම දේශාටන වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබේ.[[File:Xuanzang w.jpg|thumb|150px|හියුං සියෑං හිමියන් දැක්වෙන සිතුවමක්]] [[File:Xuanzang route.jpg|thumb|200px|upright=1.5|හියුං සියෑං හිමියන්ගේ ගමන් මාර්ගය]] එහි සඳහන් කර ඇති ආකාරයට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බාමියන් දේශයේ එක් විහාරයක බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතුවක් හැරුණුවිට පසේ බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේ නමක් ද සක්විති රජෙකුගේ දන්තයක් ද තැන්පත් කර තිබී තිබේ.පසේ බුදුරදුන් ආදි-කල්පික උතුමකු නිසා උන්වහන්සේගේ දන්ත ධාතුව අඟල් 5 ක් තරම් දිග ය.සක්විති රජුගේ දන්තය අඟල් 3 ක් තරම් දිගය.ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කපීෂ දේශයේ එක් විහාරයක සිදුහත් කුමරුගේ කිරිදතක් තැන්පත් කර තිබුණි.මේ කිරිදතේ දිග අඟල් එකහමාරක් තරම් ය. [[File:Fa Hsien at the ruins of Asoka's palace.jpg|thumb|right|250px|ෆාහියන් හිමියන් ආශෝක රජුගේ මාළිගයේ නටඹුන් නරඹන අවස්ථාව දැක්වෙන සිතුවමක්]] ෆාහියන් හිමියන් ඛල්ඡා දේශයේ වැඩ හිඳින දන්ත ධාතුවක් ගැනත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ නගරාහර දේශය තුළ වැඩ හිඳින දන්ත ධාතුවක්(නගරාහර දළදාව ගැන මීට පෙර ගාන්ධාර දළදාව යටතේ සඳහන් කෙරිණ)ගැනත් තම වාර්තාවේ සඳහන් කර තිබේ.ඒත් එම දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ඒ ප්‍රදේශයට ලැබුණු ආකාරය ගැන විස්තර සඳහන් කර නැත. [[File:BEAL(1869) FAH-HIAN'S ROUTE THROUGH INDIA AND TARTARY.jpg|thumb|right|250px|බීල්ස් සංස්කරණයට අනුව ඉන්දියාව හරහා වැටී තිබූ ෆාහියන් හිමියන්ගේ ගමන්මාර්ගය{{sfnp|බීල්|1884}}]] මෙසේ ඉන්දියාවේත්,ඇෆ්ගනිස්ථානයේත් ප්‍රදේශ කිහිපයක දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා යැයි සැලකෙන ධාතූන් වහන්සේල පිළිබඳව සඳහන් කර තිබුණත් මේ වනවිට එම දන්ත ධාතූන් වහන්සේල කුමන ස්ථානයක වැඩ සිටිනවා දැයි කිව නිශ්චිතව කිව නොහැක. {{Sfn|විදානපතිරණ|2008|p=41}} ===වර්තමානයේ බුදුරදුන්ගේ දන්ත ධාතූන් වහන්සේලා යැයි විශ්වාස කරන ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල පිහිටි දන්ත ධාතූන් වහන්සේල=== 2024 දී ලොව පුරා සිදු කළ සමීක්ෂණයකින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්තයන් ඇතැයි ලෙස විශ්වාස කරනු ලබන ස්ථාන 32 ක් වාර්තා වී තිබේ.ඉන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ. *ධම්මරාජික ස්ථූපය අසල ස්තූපයක් කැපීමෙන් හමු වූ දන්ත ධාතුව - තක්ෂිලා ජාතික කෞතුකාගාරය, [[පාකිස්ථානය|පකිස්ථානය]]<ref>{{Cite news|title=Taxila stands with Dalada Maligawa in housing the Lord Buddha’s Sacred Relic|url=https://www.dailymirror.lk/news-features/Taxila-stands-with-Dalada-Maligawa-in-housing-the-Lord-Buddhas-Sacred-Relic/131-307333|last=බණ්ඩාර|first=කැළුම්|date=25 අප්‍රේල් 2025|work=Daily Mirror|access-date=30 ජුලි 2025|publisher=සී/ස විජය පුවත්පත් සමාගම|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><br> *ශල්කන්ඩි ස්තූපයෙන් හමු වූ දන්ත ධාතුව - Chakdara හෙවත් Dir කෞතුකාගාරය, පකිස්ථානය<ref>{{Cite news|title=Archaeologists grapple with ‘Buddha’s tooth’|url=https://www.dawn.com/news/599598/archaeologists-grapple-with-buddhas-tooth|date=18 ජනවාරි 2011|work=Dawn|access-date=30 ජුලි 2025|language=ඉංග්‍රීසි}}</ref><br> *නාගාර්ජුනකොන්ඩාවේ මහා චෙෙත්‍ය - ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශය, [[ඉන්දියාව]]<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Rescued From A Dam: Nagarjunakonda, India’s Flooded Buddhist Center |url=https://www.ancient-origins.net/ancient-places-asia/nagarjunakonda-0017242 |last=පාන්ඩේ |first=සාහිර් |date=8 සැප්තැම්බර් 2022 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=Ancient Origins}}</ref> <br> *ලූ මවුන්ටන් විහාරය - කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තය, [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය]]<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=No April Fools': Followers Claim Rare Buddha's Tooth With Healing Powers Continues to Grow |url=https://www.nbclosangeles.com/news/local/not-april-fools-day-prank-supernatural-rare-buddhas-tooth-healing-powers-continues-grow/2059018 |last=නවරෝ |first=හෙදර් |date=1 අප්‍රේල් 2013 |access-date=30 ජුලි 2025 |website=NBC Los Angeles}}</ref> ==දළදා අනුරූ නිර්මාණයේ අතීතය සහ වර්තමානය== {{Under construction }} ලක්දිව දළදා අනුරූ නිර්මාණය බැදී පවතින්නේ මහනුවර දළදා වහන්සේ සම්බන්ධව ය.ඒ අනුව දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව උදෙසාත්,විවිධ රටවල්වලට තුටු පඬුරු ලෙස ලබා දීම උදෙසාත්,ස්තූපවල නිධන් කරන ධාතූන් වහන්සේලට අමතරව ධාතු අනුරූ ලෙස නිධන් කිරීම උදෙසාත් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කරනු ලැබූ බව ඉතිහාස ගත මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.අද ද වර්තමානයේ නිර්මාණය කරනු ලබන ස්තූපයන්හි මෙසේ අනුරූ ද තැන්පත් කිරීම සිදුකරන බව දැකිය හැක.එහිදී දළදා අනුරූ වලට අමතරව නොභින්න ධාතූන් වහන්සේල සිහිකරමින් ඒ වෙනුවට ලලාට ධාතු අනුරූ,අකු ධාතු අනුරූ,ග්‍රීවා ධාතු අනුරූ ආදිය ද නිර්මාණය කරනු දැකගත හැකිය. මේ අනුරූ නිර්මාණය උදෙසා ඇත් දළ සහ වටිනා දැව විශේෂයෙන්ම සුවඳ සදුන් දැව වැනි ද්‍රව්‍ය යොදාගත් බව දැක්වේ.මෙහිදී සිදු වන්නේ සැබෑ දළදා වහන්සේගේ ප්‍රමණයට සහ හැඩයට සපයාගන්නා ලද ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් අනුරුවක්(A Replica) නිර්මාණය කර ගැනීමයි.සමහර අවස්ථාවල,විශේෂයෙන්ම විදේශයන් වෙත ලබා දීමේ දී එසේ නිර්මාණය කරන අනුරූ සුලු මොහොතක් දළදා කරඬුව අසලින් තබා හෝ සැබෑ දළදා වහන්සේ ස්පර්ශ කළ සුවඳ කුඩු මත සුලු මොහොතක් තබා ලබා දීම,දළදා වහන්සේ පරිහරණයේ දී ස්පර්ශ කරන සේද සලුව මත සුලු මොහොතක් තබා ලබා දීම ද සිදු වූ බව වාර්තා වේ.ඊටත් අමතරව දළදා වහන්සේ ස්පර්ශ වූ සුවඳ කුඩු හෝ සේල සලුව සමගම අනුරූ දළදාව ද ලබා දීමත් වාර්තා වේ.වැදගත් කරුණ නම් මේ අනුරූ කිසිවක් සැබෑ ධාතූන් වහන්සේ නොවීමයි.මහාවංශය ආදී මූලාශ්‍රගත තොරතුරු අනුව,මේ ආකාරයෙන් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කළ අවස්ථා කිහිපයක් ම දැකිය හැක. ===ආරක්ෂක හේතු මත හා වෙනත් හේතු මත නිර්මාණය කළ දළදා අනුරූ=== ====1.හිරිපිටියේ දිවනිළමේ විසින් නිර්මාණය කළ දළදා අනුරුව==== කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ පෘතුගීසි බලය දිනෙන් දින වැඩි වූ සමයක [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|හත්වන බුවනෙකබාහු රජුගෙන්]] පසු පෘතුගීසීන්ගේ සහයෙන් [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]](1551-1597) වර්ෂ 1551 දී රජ බවට පත් වෙන අතර එවකට කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව බාරව සිටි කීරිවැල්ලේ හිරිපිටියේ ඒකනායක දිවනිළමෙට තවදුරටත් දළදාව කෝට්ටේ රාජධානිය තුළ තබා ගැනීම අනතුරුදායක බව තේරුම්ගොස් තිබූ බව ඉතිහාස මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.හිරිපිටිය නිළමේ දළදා වහන්සේ ලංකාවට වැඩමෙව් දන්ත කුමරුගේ පරම්පරාවට අයත් පුද්ගලයෙකි.එබැවින් හේ දළදාව රැකීමට රාජකාරි මට්ටමෙන් මෙන්ම පාරම්පරික උරුමයෙන්ද බැඳී සිටියේය.කීරවැල්ලේ හිරිපිටිය නිළමේ මේ ආසන්න කාලයක දිනක් හීනයක් දැක තිබෙන අතර එහි දී නිල් පැහැති ඇඳුමක් ඇඳගත් පුද්ගලයෙක් නැගෙනහිර දිශාවට තම අසිපත දිගුකර '''“කෝට්ටේ කලාලේ කිසිල්ලේ,දත මැදගන්න රාළේ “''' යැයි එම සිහිනයේදී නිළමෙට පැවසූ බව දැක්වේ. මේ සිහිනයෙන් යම් අනතුරක සේයාවක් පෙනුනත් කීරවැල්ලේ නිළමේට එය හරිහැටි තේරුම් නොවීය.නියම දළදාව තමා අතට ගත් කීරවැල්ලේ නිළමේ දළදාවේ අනුරුවක් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාවේ තබා පැපිළියාන විහාරස්ථානයට ගොස් එහි විසූ නාගසේන හිමියන් බැහැදකින ලදී.එහිදී මෙම සිහිනය පිළිබඳව විමසූවිට නාගසේන හිමියන් එම සිහිනය පිළිබඳ විවරණය කර වහාම දළදාව රැගෙන පළායන ලෙස කීරවැල්ලේ නිළමෙට පැවසුවේය. පැපිළියාන විහාරස්ථානයේ තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමි විසින් නිර්මානය කළ “ ශබ්ද ද්වනී වාහිනී“ නැමති යන්ත්‍රයක් විය.එය පිළිබඳව වැඩි විස්තරයක් සොයා ගැනීමට නොහැකි වූවත් එයින් සැතපුමක් පමණ දුර සිට කරන කතාබහකට සවන් දීමට හැකි බව වාර්ථාවී තිබේ.එහිදී එම යන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක කළ විට නාගසේන හිමියන්ට දැනගැනීමට හැකිවී ඇත්තේ ධර්මපාල රජු පෘතුගීසීන් සමග එක්වී දළදා මාළිගාව කොල්ල කෑමට සැලසුම් කරන බවයි.ක්‍රියාත්මකවූ කීරවැල්ලේ නිළමේ දළදාව රැගෙන සීතාවක රාජධානියට එදිනම පළා ගියේය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=දළදා වහන්සේ වැඩමෙව් සමන් දේව පෙරහැර|url=https://elearning.lk/blog/saman-devala-perahera-and-the-tooth-relic/}}</ref> දළදා වහන්සේ සීතාවක [[මායාදුන්නේ රජ|මායාදුන්නේ රජුට]] භාරකළ හිරිපිටිය නිළමේ තමා මුහුණපෑ සිද්ධිය රජුට පවසන ලදී.තම රාජධානියේ දළදා වහන්සේට ආරක්ෂාව නොමැති බව සිතූ මායාදුන්නේ රජු කුරුවිට දෙල්ගමුව රජමහ විහාරයේ නව දළදා මාළිගාවක් සාදා දළදා වහන්සේ එහි තැම්පත්කර දළදාවේ භාරකාරත්වය දෙල්ගමුව විහාරයේ ශ්‍රී මහින්දාලංකාර තෙරණුවන්ට භාර කරන ලදී.දළදා වහන්සේ වැඩමවීමට තරමක කාලය ගතවූ පසු සබරගමුවටද පෘතුගීසි තර්ජන එල්ලවන්නට විය.මෙය දළදාවේ ආරක්ෂාවට තරජනයක් බව දැනගත් මහින්දාලංකාර තෙරණුවෝ අතිවිශාල කුරහන් ගලක් සාදා එහි පත්ලෙහි දළදා වහන්සේ තැම්පත් කෙරිණ.මෙම යෝධ කුරහන්ගල අඩි 4ක් දිගවේ.පළල අඩි 2 අඟල් 9කි.ගලේ වට ප්‍රමානය අඩි 8 අඟල් 9කි.ශ්‍රීපාද කන්දෙහි සීත ඟඟුලෙන් ඇරඹෙන කුරු ගඟ ගලා බසින්නේ මෙම දෙල්ගමුව විහාරය ආසන්නයෙන්ය.දළදාවේ වැඩි ආරක්ෂාව සඳහා මහින්දාලංකාර හිමි කුරු ගඟෙන් ලද මැණිකකින් කොපුවක් සාදා,දළදා වහන්සේ එහි තැම්පත් කරන ලදී.මේ බව එමර්සන්ට් ටෙනන්ට් ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා වල ද සඳහන්වේ.එසේ දළදා වහන්සේ වසර 43 කට ආසන්න කාලයක් කුරහන් ගල තුළ වැඩ සිට මායාදුන්නේ රජුගෙන් පසු රජු මරා රජු වූ සීතාවක රාජසිංහ හෙවත් [[පළමුවන රාජසිංහ රජ]] සිදුකළ පීතෘ ඝාතක අකුසලය නිසා හා හින්දු ආගම වැළදගැනීම නිසා සීතාවක ද අස්ථාවර තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කළ බැවින් එසමයේම [[පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජ]] මහනුවර රජු වූ බැවින් පසුව දෙල්ගමුවේ සිට මහනුවරට දළදා වහන්සේ හිරිපිටිය රාළ විසින් ම වැඩමවනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=සීතාවකින් මහනුවරට දළදා වහන්සේ මහනුවරට වැඩම කළේ කවුද?|url=https://www.lankadeepa.lk/Rasawitha/%E0%B7%83%E0%B6%AD%E0%B7%80%E0%B6%9A%E0%B6%B1-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B6%A7-%E0%B6%AF%E0%B7%85%E0%B6%AF-%E0%B7%80%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%83-%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B6%B8-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B6%AF/57-536980}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title= කෝට්ටේ කලාලේ දත මැදගන්න රාළේ - කුරහන් ගලක දළදාව සැගවූ අඳුරු යුගයක කතාව|url=https://trisinhala.blogspot.com/2017/06/blog-post_28.html?m=1}}</ref> [[File:Delgamuva Vihara, Sri Lanka.jpg|thumb|දන්ත ධාතූන් වහන්සේ සඟවා තැබූ කුරහන් ගල]] ====2.වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව තිබූ දළදා අනුරුව==== සීතාවක දළදා වහන්සේ වැඩසිටින කාලය තුළ හිරිපිටිය රාළ විසින් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාවේ තැන්පත් කර තිබූ දළදා අනුරුව සැබෑ දළදාව යැයි සිතා ධර්මපාල රජුගේ පියා වන [[වීදිය බණ්ඩාර]] දළදා අනුරුව රැගෙන, බෙංගයි රාළ නම් තැනැත්තෙකු සමඟ යාපනයට පලා ගියේ ය.<ref group="විස්තරය">සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව ඔහු වැදුම් පිදුම් කල අනුරුවක් ලෙසත්,සමහර අවස්ථාවල හිරිපිටිය රාළ දළදාව රැගෙන දෙල්ගමුවට යනවිට වීදිය බණ්‌ඩාරට ලබා දුන් අමතර අනුරුවක් ලෙසත් දැක්වේ.කෙසේ නමුත් ඔහු අනුරුව ද යාපනය වෙත පළා යන විට රැගෙන ගිය බව දැක්වේ</ref> යාපනය පාලනය කළ [[පළමු සංකිලි රජ]] සමඟ පැමිණි මුල් කල සහයෝගීව සිටියත් 1555 දී ඇති වූ වැරදි වටහාගැනීමක් මත වීදිය බණ්‌ඩාර හා සංකිලි රජුගේ සේනාව අතර සටනක් ඇති විය.දක්ෂ රණශූරයකු වූ වීදිය බණ්‌ඩාර තනිව සටන් කරමින් සිටින අතරතුර පිටුපසින් ආ දෙමළ සොල්දාදුවකු ගසක සිට වීදිය බණ්ඩාරගේ පිට මතට හෙල්ලකින් පහර දුන්නේය.ඒ පහරින් මරණයට පත් වනවිට දළදාව(අනුරුව) අතේ ඇඟිලි අතර වැරෙන් ගුලිකර තබාගෙන තිබෙන අතර ඉතිහාස ගත තොරතුරු අනුව දෙමළ සේනාවේ කිසිවෙකුටත් ඒ අතැඟිලි දිගහැර දළදාව ගන්නට සමත් නොවීය.මේ නිසා ඇඟිලි කපා ඉවත් කර දළදාව ලබාගෙන සංකිලි රජු විසින් එය තම මාළිගායේ තබා ගත්තේ ය. නමුත් ටික කලකට පසු පෘතුගීසි සේනාවන් යාපනය ආක්‍රමණය කර යාපනය රාජධානිය යටත් කරගත් අතර එහිදී අනුරුවක් යැයි නොදන්නා ඔවුන් ද කෝට්ටෙන් අස්ථානගත වූ දළදාව යැයි සිතා එම අනුරුව ගෙන ගෝව වෙත පිටත් කර යැවීය.ගෝව වෙත පිටත් කර යැවූ එම දළදාව කතෝලික පූජකයන් සහ පෘතුගීසින් විසින් එය ගිනි තබා විනාශ කර එහි අලු ගඟට දැමූ බව සඳහන් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title =“The Buddha’s Tooth: Western Tales of a Sri Lankan Relic” by John S Strong|url=https://asianreviewofbooks.com/the-buddhas-tooth-western-tales-of-a-sri-lankan-relic-by-john-s-strong/?utm_source=chatgpt.com}}</ref> ====3.දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූ අනුරුව==== වීදිය බණ්ඩාරගේ සිදුවීම වන අතරේ බුරුම රජු දළදා වහන්සේ ඉල්ලන අතර එම ඉල්ලීම මත සැබෑ දළදාව නොමැති බැවින් කෝට්ටේ ධර්මපාල රජු විසින් දළදා අනුරුවක් නිර්මාණය කර වර්ෂ 1576 දී බුරුමය වෙත යවන ලදී,ඉන් ටික කලකට පසු 1580 වර්ෂයේ දී [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] විසින් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව ඇතුලු සියලු දේපල සහිත කෝට්ටේ රාජධානිය තෑගි ඔප්පුවකින් පෘතුගීසීන් වෙත පවරා දුන්නේ ය.බුරුමයට යැවූ මෙම අනුරුව පිළිබඳව පසුව සාකච්ඡා කෙරේ.<ref group="විස්තරය">ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යවන ලද්දේ කිනම් අනුරුව ද යන්න නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැක,සමහර මූලාශ්‍ර වල කෝට්ටේ මාලිගාවේ හිරිපිටිය රාල තබා ගිය අනුරුව වීදිය බණ්‌ඩාර රැගෙන ගිය බව දැක්වෙන බැවින් ධර්මපාල රජු විසින් අනුරුවක් නිර්මාණය කර බුරුමය වෙත යැවූ බව දැක්වේ.සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බවත් සමහර මූලාශ්‍ර වල හිරිපිටිය රාල ම වීදිය බණ්‌ඩාර වෙත එම අනුරුවක් දුන් බවත් දැක්වෙන නිසා එවිට වීදිය බණ්‌ඩාර මාලිගාවේ අනුරුව නොගෙනගිය බැවින් නම් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූයේ මාලිගාවේ අනුරුව යැයි ද විස්තර වේ.</ref> ====4.කැබලියපොල පුරාණ විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව==== කොළවෙනිගම ලේඛනයට අනුව කෝට්ටේ ධර්මපාල රජ සමයටත් පෙර, එනම් දෙවැනි ජයවීර පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ (1467-1469) අභාවයෙන් පසු දළදා වහන්සේ අගනුවරින් කොළවෙනිගමටත්, පසුව සත්මලේ ඇල්ල හා රත්මලේ කන්දටත්, අවසානයේ දෙල්ගමු විහාරයටත් වැඩම කරවන ලද බව පෙනේ. දළදා වහන්සේ කොළවෙනිගම වැඩසිටි කාලසීමාවේ එහි ආරක්ෂාව උදෙසා කටයුතු කළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට, කන්ද උඩරට පළමුවැනි විමලධර්මසූරිය රජතුමා විසින් දළදා අනුරුව බැගින් ප්‍රදානය කරන ලදැයි කියැවේ. ඒ අනුව කැබලියාපොල සාමණේර තැනට හිමි වූ දළදා අනුරුව කැබලියපොල පුරාණ විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව වශයෙන් පිළිගැනේ. ====5.දකුණු පළාතේ කසාගල රජමහා විහාරය සතුව පවතින දළදා අනුරුව==== [[File:Kasagala Raja Maha Vihara 1.jpg|thumb|කසාගල රජමහ මහා විහාරයේ පැරණි ස්තූපය සහ ශිලා ලිපි]] මහනුවර යුගයේ නිර්මාණය කළ තවත් දළදා අනුරුවක් දකුණු පළාතේ කසාගල රජමහ විහාරය සතුව පවතී. එකී මාණික්‍යමය දළදා අනුරුව හා එය තැන්පත් කර තිබෙන කරඬුව කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමා (1747-1782) විසින් එය පූජා කරන ලදැයි සැලකේ. විහාරස්ථ වාර්ෂික දළදා පෙරහැර පවත්වන්නේ එම දළදා අනුරුව මුල්කොටගෙන ය. ====6.වර්ෂ 1817 උඩරට මහකැරැල්ල සමයේ නිර්මාණය කළ දළදා අනුරුව==== වර්ෂ 1817 උඩරට මහකැරැල්ල ආරම්භ වූ කාලය වන විටත් දළදා අනුරුවක් සකසා තිබූ බව කියැවේ.ඒ නිදහස් අරගලකරුවන් යුධ උපායක් ලෙස භාවිතා කිරීමට ය.නමුත් වාරියපොල ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් තේවාව කරන වේලාව අතරතුර සැබෑ දළදා වහන්සේම ලබාගෙන නිදහස් අරගල කරුවන් අතට පත්කළ නිසා දළදා අනුරුව ඒ අවස්ථාවේ භාවිත කළ බවක් නොපෙනේ.නමුත් නැවතත් දළදා වහන්සේ බ්‍රිතාන්‍යයන් යටතටම පත් වී තිබේ. ====7.කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු සඳුන් කල්කයක සටහන් කර තබා ගත් දළදා ලාංඡනය==== ඉහතින් සඳහන් දළදා අනුරූවලට අමතරව කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ දවස දළදා වහන්සේගේ ලාංඡනයක් සඳුන් කල්කයක සටහන් කර ගැනීමේ පුවතක් පිළිබඳ තොරතුරු හමු වේ. මහාවංසය හා පුණ්‍යක්‍රියා සන්දේශයේ සඳහන් වන ආකාරයට සියම් උපසම්පදාව පිහිටුවීම සඳහා මෙරටට වැඩම කළ සියම් දූතයන් අතරින් පිරිසක් සියරට බලා පිටත් වූ අවස්ථාවේ රජතුමා විසින් ඔවුන්ට ලබාදුන් ත්‍යාග අතර දළදා ලාංඡනය සහිත සඳුන් කල්කය බහා ඇති කරඬුවක් ඇතුළත් වී තිබේ මීට අමතරව ලක්දිව තවත් වෙහෙර විහාර කිහිපයක අතීතයේ නිර්මාණය කරන්නට ඇති දළදා අනුරූ අප්‍රකටව වන්දනාවට පාත්‍ර වන බව නම් නිසැක ය.මේ ආකාරයෙන් බැලූ කල ඉතිහාස පුරාවටම වාර්තාගත වූ හා වාර්තාගත නොවූ අයුරින් දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිණිසත් විවිධ හේතු සඳහාත් දළදා අනුරූ නිර්මාණය කළ බව පෙනෙන අතර අදට ද එසේ දළදා අනුරූ ආරක්ෂාව පිණිස හදසි අවස්ථාවල භාවිතා වන බවට මතයක් ද පවතී. ===චීනයට යැවූ දළදා අනුරූ=== ====1.මහානාම රජු චීනය වෙත යැවූ දළදා අනුරුව සහ ජෙඩ් ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව==== [[මහානාම රජ]] දවස(412-434) නැගෙනහිර චීනයේ ක්‍රි.ව. 407-453 අතර කාලයේ ජිං(Jin) රාජවංශයේ- Lin Song/දකුණු Song වංශයේ තුන්වන පාලකයා වූ Yuanjia අධිරාජ්‍යා(Lia Yilong/Emperor Wen of Liuson) විසින් දළදාව ඉල්ලා ඇති අතර එවිට දළදා අනුරුවක් යැවූ බව සදහන් වේ. [[File:Liu Yilong (Emperor Wen of Liu Song).jpg|thumb|200px|Liu Yilong අධිරාජ්‍යා]] දළදා අනුරුවක් යැවීමට අමතරව "පියන්-ඉ-ටියන්" චීන ඉතිහාස ග්‍රන්ථයේ සඳහන් පරිදි ක්‍රි.ව. පස්වන සියවසේ මුල් කාලයේදී මහානාම රජු විසින් දූතයන් පිරිසක් චීන රාජ්‍යයට පිටත් කර තිබේ. මෙම දූත පිරිස ඇත්දළ,ඒ ආශ්‍රයෙන් තැනූ භාණ්ඩ සහ මැණික් ආදී වටිනා තෑගි ද ගෙන ගොස් තිබේ. මේ අතර වැදගත්ම ත්‍යාගය ලෙස මහානාම රජු විසින් එවූ අඩි හතරයි අඟල් දෙකක් පමණ උස නීල ගරුඬ(හරිත මිණි) නොහොත් ජෙඩ් ගලින් නෙලන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් ද යවා තිබේ.මෙම බුදු පිළිමය සහ දූත පිරිස චීනයට ගිය කාල වකවානුව වනවිට චීන රාජාවලියේ සඳහන් පරිදි සුන් රාජ වංශය බලය පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. චීනයේ "නැන්ජින්(Nanjing)" නුවර එකල අගනගරය ලෙස භාවිතා කළ අතර චීන රජු මෙම බුදු පිළිමය දැක බොහෝ සතුටට පත්ව එම ජෙඩ් ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව නැන්ජින්(Nanjing) හි "වෝ-කොන් නම් බුද්ධ මන්දිරයේ(Wu-Kon Buddha Temple/Waguan Buddha Temple) තැන්පත් කොට පූජා පැවැත්වූහ. රාජ දූතයන්ට සම්මාන සත්කාර කරිමින් එම දූත පිරිස වසර දහයක් පමණ එහි නවත්වා ගෙන සිටි බව ද ඉතිහාස මූලාශ්‍ර වල දැක්වේ.<ref>https://seneviruwan.blogspot.com/2017/09/blog-post_21.html</ref>මහාවංශය තුළ ද [[මහානාම රජ]] දවස විශේෂයෙන්ම චීනය ඇතුලු විදේශීය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පුළුල්ව පැවති කාලසීමාවක් ලෙස විස්තර කර තිබේ.ඊට අමතරව; ලෝක ප්‍රසිද්ධ චීන ජාතික [[ෆාහියන්]] හිමියන් ලක්දිවට පැමිණියේ ද, [[බුද්ධඝෝෂ]] හිමියන් හෙළ අටුවා පාලියට පරිවර්තනය කලේ ද මහානාම රජ දවසේ දීමය. [[File:Waguan Temple 02 2011-05.JPG|thumb|බුද්ධ ප්‍රතිමා 5 ක් සහිත ජෙඩ් බුද්ධ මන්දිරය]] ====2.තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු චීනයේ කුබ්ලායි ඛාන් අධිරාජ්‍යා වෙත යැවූ දළදා අනුරූ දෙක==== මාකෝ පෝලෝගේ වාර්තා සහ මහාවංශයේ සඳහන් කරුණු මත [[පළමු බුවනෙකබාහු රජ]] (1272-1284) සමයේ දී ආර්යයචක්‍රවර්ති නම් දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණිකයා යාපහුව රාජධානිය ආක්‍රමණය කර,එවකට යාපහුවේ දළදා මාළිගාවේ වැඩසිටි දන්ත ධාතුන් වහන්සේ සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ රැගෙන වර්තමාන තමිල්නාඩුවේ මධුරා නුවර පාලනය කළ පාණ්ඩ්‍ය රජු කුලසේකර වෙත යැවීය. පළමුවන බුවනෙකබාහු රජුගෙන් පසු [[තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ]] (1287-93) නමින් බලයට පත් ඔහුගේ පුත් රජවීමට ප්‍රථම මධුරා පුරයට ගොස්, කුලසේකර සමඟ කතා කර, දන්ත ධාතුන් වහන්සේ සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ නිරුපද්‍රිතව නැවත ලංකාවට වඩමවා ගෙන ආවේය. මේ සිදුවීම් සිදුවන අතරතුර [[පළමු බුවනෙකබාහු රජ]] දවස (ක්‍රි.ව. 1272-1284) Yuan රාජවංශයේ ආරම්භ පාලකයා වූ Eublai Khan චීන අධිරාජ්‍යා(1215-1294) විසින් 1284 දී දළදා වහන්සේ,කේෂ ධාතූන් වහන්සේලා සහ පාත්‍රා ධාතුව ඉල්ලා ලංකාව වෙත දූතයන් එවා ඇති අතර ඒ වනවිටත් දළදාව සහ පාත්‍රා ධාතූන් වහන්සේ තමිල්නාඩුවේ මධුරාව වෙත රැගෙන ගොස් තිබුණු බැවින්, ඒ බව දැනගත් Khan අධිරාජ්‍යා තමිලනාඩුවේ කුලසේකර නම් පාණ්ඩ්‍ය රජු වෙත ද දූතයන් පිටත් කර ධාතූන් වහන්සේල දෙනම ඉල්ලූ නමුත් ඒ දූතයන් පැමිණෙන විට තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු නැවත ලංකාවට ධාතූන් වහන්සේල වඩමවා ගෙන පැමිණ තිබේ. [[File:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg|thumb|150px|Kublai Khan චීන අධිරාජ්‍යා දැක්වෙන සිතුවමක්]] පසුව නැවතත් Khan රජු විසින් ලංකාවට පණිවිඩ එවූ අතර ඒ අවස්ථාවේ තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් දළදා වහන්සේගේ අනුරූ 2 ක් චීනය වෙත යවා තිබේ.රජු විසින් එම අනුරූ මහත් හරසරින් පිළිගෙන පුදපූජා පැවැත් වූ බව සදහන් වන මුත් පසුව එම දළදාවන්ට කුමක් වූයේදැයි වැඩි යමක් සදහන් නොවේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History of Sri Dalada Maligawa, Temple of the Sacred Tooth Relic, Kandy |url=https://daladamaligawa.org/asiaexplorers.htm |access-date=2025-08-15 |website=දළදා මාලිගාව}}</ref><ref>https://www.lankaweb.com/news/items/2020/04/29/the-tooth-relic-of-sri-lanka/?</ref> ===බුරුමය වෙත යැවූ දළදා අනුරූ=== ====1.මහා විජයබාහු රජු විසින් බුරුමයේ මහා අනවරථ රජු වෙත යැවූ දළදාව==== පළමුවරට පොළොන්නරුව තම අගනුවර කරගත් [[පළමුවන විජයබාහු රජ]] විසින් (ක්‍රි.ව.1055-1110) සොලීන්ගෙන් රට මුදාගෙන රට එක්සේසත් කළ අතර යුද්ධයේ දී හා නැවත මෙරට උපසම්පදාව පිහිටු වීමට උපසම්පදා භික්ෂූන් ලබා දෙමින් ද,ධර්ම පුස්තක හා සුදු ඇත්පැටවෙක් ද ලබාදෙමින් උදව් උපකාර කළ රාමඤ්ඤ රට(බුරුම රටේ කොටසක්) රජු වූ අනුරුද්ධ හෙවත් මහා අනවරථ රජු(ක්‍රි.ව 1044-1077) විසින් ඒ වෙනුවට දළදා වහන්සේ ඉල්ලා සිටියේය.{{Sfn|ඤාණානන්ද|2019|pp=283}} [[File:Anawrahta at National museum.JPG|thumb|200px|බුරුමයේ මහා අනවරථ රජුගේ ප්‍රතිමාවක්]] විජයබාහු රජු විසින් සැබෑ දළදා වහන්සේ වෙනුවට ඇත්දළින් නිම වූ අනුරුවක් එම රජු වෙත යවා ඇති අතර එය මහත් හරසරින් පිළිගත් මහා අනවරථ රජු විසින් තවත් අනුරූ 4 ක් නිර්මාණය කර තිබේ.<ref group="විස්තරය">ශ්‍රී ලංකාවෙන් වැඩම කරවන ලද දළදා අනුරුවට සමාන අයුරින් රජුගේ ප්‍රාර්ථනාවක් මත මෙම ඉතිරි අනුරූ නිර්මාණය වූ බව බුරුම වංශ කතා පැහැදිලි කරයි.</ref> [[File:Shwezigon.jpg|thumb|බුරුමයේ ශ්වෙසිගොන් ස්තූපය]] ලංකාවෙන් රැගෙන ආ අනුරුව නිධන් කර බුරුමයේ Nyaung-U හි ශ්වෙසිගොන් ස්තූපය (Shwezigon Pagoda) නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ අතර එහි වැඩ නිමවෙන්නේ ඔහුගේ පුත්‍රයා වන ක්යාන්සිථ(Kyansittha) රජ සමයේ එනම් ක්‍රි.ව.1102 දීය.අනවරථ රජු විසින් පළමුවෙන් නිර්මාණය කළ අනුරුව බුරුමයේ ටැන්ගි කන්දේ(Mt.Tangyi) ස්තූපයක් ඉදිකර තැන්පත් කළේය. තවත් අනුරුවක් අයෙයර්වඩි(Ayeyarwaddy) ගං ඉවුරේ Pagan හි ඉදිකරන ලද වර්තමානයේ [[ලෝකානන්ද ස්තූපය]] (Lawkananda Pagoda) ලෙස හඳුන්වන ස්තූපයේ තැන්පත් කර ක්‍රි.ව 1059 දී නිර්මාණය කර අවසන් කළේය. ඉතිරි අනුරූ දෙක ටුයිවින් කන්දේ(Mt.Tuywin) සහ පියෙක් කන්ද(Mt.Pyek නැතහොත් Mt.Pyektaung) මත ඉදිකරන ලද ස්තූපවල තැන්පත් කරන ලද බව සඳහන් වේ. [[File:Loka Nanda temple.jpg|thumb|බුරුමයේ Pagan හි ලෝකානන්ද ස්තූපය]]මේ පිළිබඳව බුරුම රට Chronicle of Glass Palce ආදී වංශ කතා වල සදහන් වුවත් මහාවංශය තුල සදහන්ව නොමැත.මහාවංශය තුළ සදහන්ව ඇත්තේ බුරුමයේ රාමඤ්ඤ රටින් උසම්පදාව රැගෙන පැමිණීම පිළිබඳව පමණකි.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Manjula |first=H.A.K.L. |date=2022-06-30 |title=Lawkananda Pagoda |url=https://www.lankapradeepa.com/2022/03/lawkananda-pagoda.html |access-date=2025-08-15 |website=Lankapradeepa - Gateway to Sri Lanka |language=en}}</ref>[[File:Glass Palace Chronicle.JPG|thumb|150px|බුරුම රජවරුන්ගේ Glass Palce වංශකතාව]] ====2.හයවැනි බුවනෙකබාහු රජ සමයේ බුරුමයේ ධම්මචේතිය රජුට යැවූ අනුරුව==== හයවැනි බුවනෙකබාහු රජ සමයට අදාළව ය. බුරුමයේ හංසවතී රාජධානියේ සිට උපසම්පදාව ලබාගැනීම සඳහා බුරුම භික්ෂූන් කණ්ඩායමක් ලක්දිවට වැඩම කළ පුවතක් එරට කල්‍යාණි ශිලාලේඛනවල සඳහන් වේ. උන්වහන්සේලා උපසම්පදාව ලබා නැවත සියරට බලා පිටත්වීමට පෙර හයවැනි බුවනෙකබාහු රජතුමා (1470-1478) විසින් හංසවතියේ(Hanthawaddy) ධම්මචේතිය/ධම්මසෙඩි(Dhammazedi) රජතුමාට(1471–1492) වන්දනා කිරීම සඳහා දළදා අනුරුවක් පිරිනැමූ බව එහි වැඩිදුරටත් දැක් වේ. පුෂ්පරාග හා දියමන්තිවලින් සරසා තිබූ එකී දළදා අනුරුවේ විශේෂත්වය නම් එය තම පියරජතුමා වූ පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (හයවැනි පරාක්‍රමබාහු) වන්දනාමාන කළ එකක් යැයි හයවැනි බුවනෙකබාහු රජතුමා සඳහන් කර තිබීමයි. මීට අමතරව දළදා වහන්සේගේ ආලේප කළ සඳුන් සුණු කරඬුවක් ද බුරුම භික්ෂූන්ට හිමිව තිබේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=History of Kelaniya Raja Maha Vihara|url=https://www.lankapradeepa.com/2020/07/kelaniya-raja-maha-viharaya.html?}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title= KALYANI ORDINATION HALL, PEGU|url=https://www.buddhistdoor.com/OldWeb/bdoor/archive/budd_story/blpg61.htm?}}</ref> ====2.දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු විසින් බුරුමයේ බයින්නෞන්ග් රජු වෙත යැවූ අනුරුව==== වර්ෂ 1551 දී බුරුමයේ රජ පැමණි Bayinnaung රජු(1551-1581) ද දළදාව වෙත මහත් ගෞරව භක්ත්‍යාදරයක් දැක්වූ තවත් විදේශ රජ කෙනෙකි.එය කෙතරම් ද කිවහොත් වරක එතුමා තමන්ගේ සහ තම අගමෙහෙසියගේ හිසකෙස් මගින් නිර්මාණය කළ දූවිලි පිසිනයක් පවා කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව වෙත එවා තිබුණි.ඊට අමතරව කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව වෙත විශේෂ පූජාවන් කිහිපයක් හා දළදා මාලිගාව අලංකාර කිරීම උදෙසා මියන්මාර ශිල්පීන් ද එවා තිබේ. [[හත්වන බුවනෙකබාහු රජ|හත්වන බුවනෙකබාහු රජුගේ]] අභාවයෙන් පසු වර්ෂ 1551 දී ම(Bayinnaung රජු බවට පත් වූ වර්ෂයේදී ම) පෘතුගීසි උපකාර ද මත කෝට්ටේ රජ බවට පත්වන [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] සමයේ දී එවකට දළදාව බාර හිරිපිටිය ඒකනායක දියවඩනරාළ විසින් දළදාව දෙල්ගමුවට වැඩම කර ඇති අතර අනුරූ දළදාවක් [[වීදිය බණ්ඩාර|වීදිය බණ්ඩාරට]] ලබා දී තිබේ.කෙසේ නමුත් හිරිපිටිය රාල තවත් අනුරුවක් කෝට්ටේ දළදා මාළිගාව තුළ ද තැන්පත් කර තිබේ.(සමහර මූලාශ්‍ර වල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බව දැක්වේ,තවත් මූලාශ්‍ර වල වීදිය බණ්‌ඩාර කෝට්ටේ දළදා මැදුරේ තිබූ අනුරුව රැගෙන ගිය බව දැක්වේ)මේ අතර වීදිය බණ්‌ඩාර වර්ෂ 1555 දී යාපනය වෙත දළදාව(අනුරූ) සමග පලා ගිය අතර එහි දී යාපනය රජු වූ පළමුවන සංකිලි රජු සමඟ ඇති වූ සටනකින් වීදිය බණ්‌ඩාර මිය ගිය පසු දළදාව යාපනය රජු අතට පත් විය.පසුව මේ කාලයේ ම පෘතුගීසින් විසින් යාපනය ආක්‍රමණය කළ අතර මේ දළදාව සෑබෑ දළදාව යැයි සිතූ පෘතුගීසින් විසින් එය ලබා ගෙන ගෝව වෙත පිටත් කර හැර තිබේ. මේ බව දැනගත් බුරුම රජ Bayinnaung(1551-1581) ගෝව වෙත රත්‍රං සහ තුටු පඬුරු යවමින් දළදාව ඉල්ලා ඇති මුත් 1563 දී පෘතුගීසින් විසින් සෑබෑ දළදාව යැයි සිතා මෙම දළදා අනුරූව පුළුස්සා විනාශ කර තිබේ.නමුත් මේ බවක් ද නොදන්නා [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] ඒ වන විටත් කෝට්ටේ දළදා මැදුර තුළ තැන්පත් කර තිබූ දළදා අනුරුව සැබෑ දළදාව බවට විශ්වාස කළේ ය.පසුව පෘතුගීසින් ද කෝට්ටේ හි තවමත් දළදාව වැඩ සිටිති යැයි විශ්වාස කරන්නට ඇත.නැවත 1970 දශකයේ මැදභාගයේ දී Bayinnaung රජ විසින් විවාහ වීමට කුමරියක් හා දළදාව නැවත ඉල්ලූ අතර මෙය දළදා අනුරුවක් යැයි නොදන්නා [[දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජ]] විසින් තම දියණියක වශයෙන් හදාගවඩාත් කුමාරිකාවක් එම දළදාවත්,පාත්‍රා ධාතුවත් යැයි සලකන පූජා වස්තුවක්(එය ද අනුරුවක් විය හැක) විවාහ ත්‍යාග ලෙස වර්ෂ 1576 දී බුරුමය වෙත පිටත් කර තිබේ.<ref group="විස්තරය">ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යවන ලද්දේ කිනම් අනුරුව ද යන්න නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැක,සමහර මූලාශ්‍ර වල කෝට්ටේ මාලිගාවේ හිරිපිටිය රාල තබා ගිය අනුරුව වීදිය බණ්‌ඩාර රැගෙන ගිය බව දැක්වෙන බැවින් ධර්මපාල රජු විසින් අනුරුවක් නිර්මාණය කර බුරුමය වෙත යැවූ බව දැක්වේ.සමහර මූලාශ්‍ර තුල වීදිය බණ්‌ඩාර සතුව අනුරුවක් තිබූ බවත් සමහර මූලාශ්‍ර වල හිරිපිටිය රාල ම වීදිය බණ්‌ඩාර වෙත එම අනුරුවක් දුන් බවත් දැක්වෙන නිසා එවිට වීදිය බණ්‌ඩාර මාලිගාවේ අනුරුව නොගෙනගිය බැවින් නම් ධර්මපාල රජු බුරුමය වෙත යැවූයේ මාලිගාවේ අනුරුව යැයි ද විස්තර වේ.කෙසේ නමුත් මේ පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නම් තවදුරටත් මූලාශ්‍ර අධ්‍යයනය යෝග්‍ය බවට යෝජනා කෙරේ</ref> මෙය ද දළදා අනුරුවක් බව නොදන්නා Bayinnaung රජු ද මේ සියලු වස්තු මහත් හරසරින් පිළිගෙන එම දළදාව තැන්පත් කර බුරුමයේ Pegu(Bago) නුවර මහාචේති ස්තූපය හෙවත් මහාසෙඩි ස්තූපය (Macheti Pagoda/Mahazadi Pagoda) නමින් ස්තූපයක් ශ්‍රී ලංකාවේ ස්තූප ආකෘතියට අනුව වර්ෂ 1559 නොවැම්බර් මස ඉදිකිරීම් ආරම්භ කොට මාස 6 ක් වැනි කෙටි කාලයකින් වර්ෂ 1560 මැයි මස වැඩ අවසන් කරනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahazedi Pagoda Bago - Pagoda of the Buddha tooth relic |url=https://www.renown-travel.com/burma/bago/mahazedipagoda.html |access-date=2025-08-15 |website=renown-travel.com}}</ref> [[File:Bago-Mahazedi Paya.JPG|thumb|Bago හි මහාසෙඩි හෙවත් මහාචේති ස්තූපය]] නමුත් මීළඟට රජ පැමිණි Anaukpetlun රජ විසින් වර්ෂ 1599 දී Bago හි එම ස්තූපයේ තැන්පත් කර තිබූ දළදාව,පාත්‍රා ධාතු කොටස ඇතුලු නිධන් වස්තු Taungoo නුවර වෙත ගෙන ගියේ ය.වර්ෂ 1636 දී Thalun රජ(1629-1648) විසින් නැවත එම ධාතූන් Inwa නුවර වෙත රැගෙන ගිය අතර පසුව එම අනුරූ දළදාවත්,පාත්‍රා ධාතුව යැයි ලෙස සැලකෙන පාත්‍රයත් ඊට අමතරව කේශ ධාතූන් වහන්සේල 11 නමක් සහ වෙනත් ධාතූන් වහන්සේලා ද නිධන් කරමින් [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] ආකෘතික කොට ලංකාවේ ස්තූප ආකෘතියට අනුරූප අයුරින් මහා යසමුණි චූල ස්තූපය(Maha Yaza Mani Sula Pagoda) හෙවත් කෞංමුඩාව් ස්තූපය(Kaunghmudaw Pagoda) නමින් ස්තූපයක් Sagaing නුවර නිර්මාණය කිරීම ඇරඹීය. වර්ෂ1636 ජූලි මස 23 වන දින ඇරඹි එම කටයුතු වර්ෂ 1648 මැයි මස 17 වන දින අවසන් කරනු ලැබීය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kaung Mutaw Pagoda – Asia Blossom |url=https://myanmarblossom.com/kaung-mutaw-pagoda/ |access-date=2025-08-15 |website=myanmarblossom.com |language=en}}</ref><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title= Myanmar and its many connections to the Sacred Tooth Relic of Kandy|url=https://www.sundaytimes.lk/150726/plus/myanmar-and-its-many-connections-to-the-sacred-tooth-relic-of-kandy-158166.html?utm_source=chatgpt.com}}</ref> [[File:Kaunghmudaw Pagoda.jpg|thumb|Kaunghmudaw ස්තූපය]] ===තායිලන්තයේ දළදා අනුරූ=== ===දළදා අනුරූ පිළිබඳව විද්වත් මත=== ==වෙනත් ලිපි== * [[සෝමාවතිය විහාරය]] * [[ගෞතම බුදුන්ගේ ධාතූන්]] * [[වෙල්ගම් වෙහෙර]] * [[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] * [[දළදා වහන්සේ]] * [[දකුණු දළදා වහන්සේ]] ==වැඩිදුර අධ්‍යයනයට== *මහාවංශය *ධාතුවංශය *දාඨාවංශය *සිරි දළදා සිරිත ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} == පැහැදිලි කිරීම් == <references group="විස්තරය" /> ==යොමු== {{Reflist}} ==මූලාශ්‍ර== *{{cite book | last = විදානපතිරණ | first = ගයාන් චානුක | title = ධාතු විස්තරය | publisher = දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම | year = 2008 | isbn = 978-955-551-622-8 | language = si }} *{{cite book | last = විජේරත්න | first = එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් | title = දකුණු දළදා නිදන් කළ ඓතිහාසික සෝම නුවර සහ සෝමාවතී විහාරය | publisher = සී/ස ඇස්.ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ (පුද්.) සමාගම | year = 2016 | isbn = 978-955-30-7385-3 | language = si }} *{{cite book | last1 = නිකලස් | first1 = සී. ඩබ්ලිව්. | translator-last1 = ජයවර්ධන | translator-first1 = සෝමපාල | title = පුරාතන හා මධ්‍යතන ලංකාවේ ඓතිහාසික ස්ථාන විස්තරය | publisher = තිසර ප්‍රකාශකයෝ | year = 1979 | language = si }} *{{cite book | last = පරණවිතාන | first = සෙනරත් | title = Inscriptions of Ceylon, Volume II Part II | publisher = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] | year = 2001 | isbn = 9789559264057 | language = en }} *{{cite book | last = මේධානන්ද හිමි | first = එල්ලාවල | title = සැඟවුණු ඓතිහාසික පුදබිම් | publisher = දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම | year = 2014 | isbn = 9789556862256 | language = si }} *{{cite book | last = බීල් | first = සැමුවෙල් | title = Buddhism in China | publisher = ඊ. සහ ජේ.බී. යං සහ සමාගම | year = 1884 | isbn = | language = en }} *{{cite book | last = ඤාණානන්ද | first = කිරිබත්ගොඩ | title = මහාවංශය 2 | publisher = මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ | year = 2019 | isbn = 978-955-687-182-1 | language = si }} ==බාහිර සබැඳි== * [https://youtube.com/playlist?list=PLaIyA_suCnHydNiQU8COXG91u_vs_S9Kw&si=qa5HmkT9ukGJy2am ධාතු පරිනිර්වාණය යටතේ සතර දළදා වහන්සේලා පිළිබඳව ධර්ම දේශනා මාලාව] [[ප්‍රවර්ගය:සතර දළදා]] c55o1mif2ujrczsymhsvv1kjcwx7dvn ෆොරෙස්ටර් ඔගස්ටස් ඔබේසේකර 0 119605 794477 606464 2026-06-20T15:44:34Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794477 wikitext text/x-wiki   '''ෆොරෙස්ටර් ඔගස්ටස් ඔබේසේකර''' (1880 අගෝස්තු 7 – 1961 දෙසැම්බර් 26) යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ලංකාවේ]] ප්‍රමුඛ [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|යටත් විජිත]] යුගයේ නීති සම්පාදකයෙකි. ඔහු ලංකා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ කථානායකවරයා වූ අතර [[ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාව|ලංකා ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ]] සාමාජිකයෙකු ද විය. <ref>[http://www.island.lk/2008/09/26/features3.html S. W. R. D. Bandaranaike- trail-blazing leader]</ref> <ref>{{Citation |title=Anil Obeysekera |url=http://www.themorningleader.lk/20070418/letters.html |access-date=2007-04-22 |archive-date=2007-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623053743/http://www.themorningleader.lk/20070418/letters.html }}</ref> ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ සභිකයෙකු වූ ශ්‍රීමත් සොලමන් ක්‍රිස්ටෝෆල් ඔබේසේකර <ref>[http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/gen1006.html SCHARFF - Family #1006]</ref> ට දාව උපන් එෆ්ඒ ඔබේසේකර [[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ]] අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර එහිදී ඔහු [[රාජකීය – තෝමස් මහා ක්‍රිකට් තරගය|රාජකීය තෝමියන්]] ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරූ අතර [[සිංහල ක්‍රීඩා සමාජය|සිංහල ක්‍රීඩා සමාජයට]] ක්‍රීඩා කළේය. <ref>{{Citation |title=MY SCHOOL DAY IMPRESSIONS, By Frank Ondatjie |url=http://www.royalthomian.info/HTML/articles_pages/100th/12.html |access-date=2023-11-19 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517053558/http://www.royalthomian.info/HTML/articles_pages/100th/12.html }}</ref> <ref>[http://archives.dailynews.lk/2004/03/10/fea10.html The Royal Thomian derby by Renu Manamendra]</ref> පසුව ඔහු [[කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලය|කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලයේ]] අධ්‍යාපනය ලැබීය. <ref>''[[Wisden Cricketers' Almanack|Wisden]]'' 1963, p. 1035.</ref> ඔහු 1924 ව්‍යවස්ථාදායක සභා මැතිවරණයේදී මධ්‍යම (මාතර) දකුණු පළාතෙන් ව්‍යවස්ථාදායක සභාවට නිල නොවන මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස තේරී පත් වූ අතර ව්‍යවස්ථාදායක සභාව විසුරුවා හැර 1931 රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා මැතිවරණයේදී රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව විසින් ඒ වෙනුවට පත් කරන තෙක් ඔහුගේ ආසනය රඳවා ගත්තේය. නියෝජ්ය කථානායක ලෙස තේරී පත් විය. 1934 දී [[ඒ.එෆ්. මොලමුරේ|ශ්‍රීමත් ෆ්‍රැන්සිස් මොලමුරේ මහතා]] පුද්ගලික හේතූන් මත ඉල්ලා අස් වූ විට ඔහු කථානායක විය. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Speakers |url=https://www.parliament.lk/speakers |access-date=7 January 2022 |website=parliament.lk |publisher=Parliament of Sri Lanka}}</ref> ඔහු Amy Isabel Sykes සමඟ විවාහ වූ අතර ඔවුන්ට Boykin සහ Ezlynne යන දරුවන් දෙදෙනෙක් සිටියහ. Ezlynne [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තුවේ ලිපිකරු]] බවට පත් වූ MBE රැල්ෆ් දැරණියගල සමඟ විවාහ විය. == මේකත් බලන්න == * [[ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල් ලැයිස්තුව]] * බණ්ඩාරනායක පවුල == යොමු කිරීම් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} [[ප්‍රවර්ගය:1961 මරණ]] 5l9gywza3xan371bbzn92f0l09k70ot හදිසි ප්‍රතිකාර වෛද්‍යවේදය 0 119772 794461 605261 2026-06-20T15:09:45Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794461 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical speciality | title = හදිසි ප්‍රතිකාර වෛද්‍යවේදය | subdivisions = {{hlist|class=nowrap |[[Pediatric emergency medicine|Pediatric]] |[[Pre-hospital emergency medicine|Pre-hospital]]}} | image = [[File:10530-banner-Lives625-6-14.jpg|255px]] | caption = Emergency physicians and registered nurses conducting a trauma evaluation. | focus = [[Acute (medicine)|Acute]] illness and injury | diseases = {{ublist|class=nowrap |[[Trauma (medicine)|Trauma]] |[[Sepsis]] |[[Burn]] |[[Acute coronary syndrome]] |[[Poisoning]] |[[Stroke]]}} | tests = {{ublist|class=nowrap |[[Blood test]]|[[Blood gas]]|[[ECG]]|[[Ultrasound]]|[[Projection radiography]] |[[CT scan]]}} | specialist = [[Emergency physician]] | education required = [[Medical degree]] | training required = Emergency medicine residency or training scheme | glossary = [[Glossary of medicine]] }} {{Infobox Occupation | name= හදිසි ප්‍රතිකාර වෛද්‍යවේදියා (Emergency medicine physician) | image= | caption= | official_names= * Physician | type= [[Specialty (medicine)|Specialty]] | activity_sector= [[Medicine]] | competencies= | formation= * [[Doctor of Medicine]] (M.D.) * [[Doctor of Osteopathic medicine]] (D.O.) * [[Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery]] (M.B.B.S.) * [[Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery]] (MBChB) | employment_field= [[Hospital]]s, [[clinic]]s | related_occupation= }} [[File:SÖHNGEN® aluminum emergency case by Meike, wife of a street photographer and officer in the German Armed Forces. Coming home from a war zone and finally back in your own house in Berlin.jpg|thumb|SÖHNGEN® aluminum emergency case]] '''හදිසි ප්‍රතිකාර වෛද්‍යවේදය''' ({{en|Emergency medicine}}) යනු [[Medical specialty|වෛද්‍ය විශේෂතාවයක්]] හඳුන්වන නාමයක් වෙයි == ආශ්‍රිත ලිපි == {{col div|colwidth=20em}} * [[Emergency medical services]] * [[Emergency medical technician]] * [[First aid]] * [[Golden hour (medicine)|Golden hour]] * [[International emergency medicine]] * [[Medical emergency|වෛද්‍යමය හදිසි තත්ත්ව]] * [[Paramedic]] * [[Pediatric emergency medicine]] * [[Physician assistant]] * [[Physician|වෛද්‍යවරයා]] * [[Pre-hospital emergency medicine]] * ''[[Prehospital and Disaster Medicine]]'' * [[Rescue squad]] * [[Royal College of Emergency Medicine]] * [[Traumatology]] {{div col end}} == මූලාශ්‍ර == {{Reflist}} == භාහිර සබැඳි == {{Commons category|Emergency medicine}} * [https://web.archive.org/web/20131228072220/http://www.mue.cl/ Emergency medicine MUE] (Chile) * [http://www.ifem.cc/ International Federation for Emergency Medicine] * [https://web.archive.org/web/20080509092955/http://www.aep.org/ Association of Emergency Physicians] * [http://www.caep.ca/ Canadian Association of Emergency Physicians] * [http://www.aaem.org/ American Academy of Emergency Medicine] * [http://www.aapsus.org/ American Association of Physician Specialists, Inc.] * [http://www.abem.org/ American Board of Emergency Medicine] * [http://www.abpsus.org/ American Board of Physician Specialties] * [http://www.acep.org/ American College of Emergency Physicians] * [http://www.acadmed.org.my/ College of Emergency Physician, Malaysia] * [https://web.archive.org/web/20080314020641/http://www.collemergencymed.ac.uk/CEM/default.asp College of Emergency Medicine] (United Kingdom) * [http://www.eusem.org/ European Society for Emergency Medicine] * [http://www.saem.org/ Society for Academic Emergency Medicine] * [http://www.hkcem.com/ Hong Kong College of Emergency Medicine] * [http://www.sjtrem.com/ Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine] * [http://www.tatd.org.tr/ Emergency Medicine Association of Turkey (EMAT)] * [http://www.atuder.org.tr/ Emergency Physicians' Association of Turkey (EPAT)] * [http://www.acem.org.au/ Australasian College of Emergency Medicine (ACEM)] * [http://www.eucodime.eu/ European Council for Disaster Medicine (ECDM)] {{Emergency medicine}} {{Emergency medical services}} {{Medicine}} {{Authority control}} [[Category:Emergency medicine| ]] [[Category:Medical mnemonics]] {{අසම්පූර්ණ}} p84gp1qhsw15s4xw5ti6340eg6vghds සිරිල් මැතිව් 0 123075 794449 794096 2026-06-20T14:25:01Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794449 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|honorific-prefix=[[The Honourable|Hon.]]|name=Caluadewage Cyril Mathew|honorific-suffix=|image=|caption=|office1=[[Ministry of Industry and Commerce (Sri Lanka)#Ministers|Minister of Industry and Scientific Affairs]]|term_start1=July 1977|term_end1=1984|predecessor1=[[Tikiri Banda Subasinghe]]|successor1=[[Ranil Wickremesinghe]]|constituency_MP2=[[Kelaniya Electoral District|Kelaniya]]|parliament2=Sri Lanka|term_start2=1977|term_end2=1989|predecessor2=[[R. S. Perera]]|successor2=seat abolished|birth_date={{birth date|1912|09|30|df=y}}|birth_place=|death_date={{death date and age|1989|10|17|1912|09|30|df=y}}|death_place=|nationality=[[Sri Lanka]]n|ethnicity=|religion=|party=[[United National Party]]|spouse=|partner=<!--For those with a domestic partner and not married -->|relations=|children=|residence=|alma_mater=|profession=politician|signature=|website=|footnotes=}}'''කලුදේවගේ සිරිල් මැතිව්''' (1912 සැප්තැම්බර් 30 &#x2013; 1989 ඔක්තෝබර් 17) [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂ]] [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු]] මන්ත්‍රීවරයෙකු වූ අතර, <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hon. Mathew, Caluwadewage Cyril, M.P. |url=https://www.parliament.lk/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2462 |access-date=16 October 2017 |publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]}}</ref> කැලණිය ආසනය නියෝජනය කරමින්, <ref>{{Cite book|date=22 October 2015|url=https://books.google.com/books?id=50igCgAAQBAJ&q=MATTHEW%2C+CALUADEWAGE+CYRIL+dictionary&pg=PA229|page=229}}</ref> [[ජයවර්ධන කැබිනට් මණ්ඩලය|ජයවර්ධන කැබිනට් මණ්ඩලයේ]] (1977-1986 ) කර්මාන්ත හා විද්‍යාත්මක කටයුතු අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂයට]] එක්වූ මැතිව් 1956 දී එහි සම මහලේකම්වරයා ලෙස පත් කර 1967 දක්වා එම පක්ෂයේ නායක [[ඩඩ්ලි සේනානායක|ඩඩ්ලි සේනානායක මහතා]] සමඟ ඇතිකරගත් මතභේදයකින් පසුව ඉල්ලා අස්විය. <ref>{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/opinion/Cyril-Mathew-revolted-against-Dudley-in-1960s-and-JR-in-80s-Can-a-Divided-Party-Rule-a-Nation/172-174534|title=Cyril Mathew revolted against Dudley in 1960s and JR in 80s : Can a Divided Party Rule a Nation?|last=Perera|access-date=7 May 2020|publisher=Daily Mirror}}</ref> මැතිව් [[ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1960 මාර්තු|1960 මාර්තු මහ මැතිවරණයේදී]] එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් කොළොන්නෙන් [[මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (ලංකාව)|ලංකා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට]] තේරී පත් වූ අතර [[ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1960 ජූලි|1960 ජූලි මහ මැතිවරණයේදී]] නැවත තේරී පත් විය. [[ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1965|1965 මහ මැතිවරණයට]] බණ්ඩාරවෙලින් තරග කළ ඔහු ආර්.එම් අප්පුහාමි අතින් පරාජයට පත් විය. 1977 ජූලි 21 දින පැවති [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1977|8 වැනි පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන්]] ඔහු එක්සත් ජාතික පක්ෂය වෙනුවෙන් කැලණිය ආසනය නියෝජනය කරමින් තේරී පත් විය. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Result of Parliamentary General Election 1977 |url=http://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/election-results/parliamentary-elections/general-election-1977.pdf |access-date=16 October 2017 |publisher=Department of Elections, Sri Lanka}}</ref> ඔහු [[දෙමළ ජනතාව|දෙමළ]] ජනතාවගේ දේශපාලන අභිලාෂයන්ට එරෙහි ඔහුගේ දැඩි ස්ථාවරය සඳහා ප්‍රසිද්ධ විය. <ref>{{Citation |title=The Peoples Alliance Government in Sri Lanka |url=http://www.whatnextjournal.co.uk/Pages/Back/Wnext5/Meryl.html |access-date=2023-12-14 |archive-date=2005-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050514170716/http://www.whatnextjournal.co.uk/Pages/Back/Wnext5/Meryl.html }}</ref> ඔහු 1977 ජූලි මාසයේදී කර්මාන්ත හා විද්‍යාත්මක කටයුතු අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරන ලදී <ref name="YB1977">{{Cite book|pages=17–18|url=http://noolaham.net/project/148/14702/14702.pdf}}</ref> ඔහු [[කළු ජූලිය|1983 ජුලි දෙමළ විරෝධී සංහාරය]] උසිගැන්වීම සඳහා වගකිව යුතු ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලැබේ, එහිදී ඔහු දෙමළ ව්‍යාපාර ගිනි තැබීමට මැර කණ්ඩායම් මෙහෙයවනු දක්නට ලැබුණි. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7F-dUh5_j8C&pg=PA81|date=1987|language=en}}</ref> <ref>T. Sabaratnam, Pirapaharan, Volume 2, Chapter 5 – The Second Massacre (2003)</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Reflecting… 40th Anniversary of 'Black July': Have We Truly Learned from History? - Opinion {{!}} Daily Mirror |url=https://www.dailymirror.lk/opinion/Reflecting-40th-Anniversary-of-Black-July-Have-We-Truly-Learned-from-History/172-262724 |access-date=2023-10-19 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref> <ref>Daily News, Being ‘in and out’ of the UNP Controversial Cyril Mathew Wednesday, December 6, 2017, https://archives1.dailynews.lk/2017/12/06/features/136507/controversial-cyril-mathew {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231216121431/https://archives1.dailynews.lk/2017/12/06/features/136507/controversial-cyril-mathew |date=2023-12-16 }}</ref> <ref>[[The Week (Indian magazine)|The Week]], V.S.Jayaschandran, August 14–20, 1983, Lanka Burns, pp. 16-21</ref> <ref>L.Piyadasa, 1984, Sri Lanka: The Holocaust and After, London:Marram books, p.81, 86</ref> <ref>M.S Venkatachalam, 1987, Genocide in Sri Lanka, Delhi:Gian Publishing House, p.67</ref> මෙම සංහාරය පසුව 26 වසරක සිවිල් යුද්ධයක් ඇවිලීමට හේතු විය. <ref>{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/july-1983-ranil-wickremasinghe-followed-cyril-mathew/|title=July 1983: Ranil Wickremasinghe Followed Cyril Mathew|last=Hoole|first=Rajan|date=3 September 2013|work=[[Colombo Telegraph]]|access-date=16 October 2017}}</ref> ජයවර්ධන විසින් දෙමළ සුළුතරයේ දුක්ගැනවිලි විසඳීම සඳහා කැඳවූ සමුළුවක් ප්‍රසිද්ධියේ විවේචනය කිරීමෙන් අනතුරුව 1984 දී [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන|ජේ.ආර්.ජයවර්ධන]] විසින් මැතිව් කැබිනට් මණ්ඩලයෙන් සහ එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් නෙරපා හරින ලදී. <ref>{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-1218133.html|title=Deaths|date=19 October 1989|work=Washington Post|access-date=11 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924184012/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1218133.html|archive-date=24 September 2015|via=[[HighBeam Research]]|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924184012/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1218133.html|url-status=deviated}}</ref> ජයවර්ධනගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]] මැතිව්ගේ පක්ෂ සාමාජිකත්වය යළි පිහිටුවන ලදී. ඔහු 1989 ඔක්තෝබර් 17 වන දින හෘදයාබාධයකින් මිය ගියේය. මැතිව් '' සිහලුනි නැගී සිටිව් බුදු සසුන බේරාගගනිව් පොතේ කතුවරයා විය!'' "තමන්ගේ අයිතීන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් තම සාරධර්ම ආරක්ෂා කරන ලෙස" [[සිංහල ජනයා|සිංහලයන්ගෙන්]] ඉල්ලා සිටි ''බුද්ධාගම සුරැකීමට නැගිටින්න'' . ඔහු 1979 දී කළ ප්‍රකෝපකාරී කතා එකතුවක් ''වන කොටියා කවුද යන'' පත්‍රිකාවක් ද නිකුත් කළේය. ඔහුගේ පුත් නන්දා ද පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු වූ අතර <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hon. Mathew, Caluadewagey Nanda, M.P. |url=https://www.parliament.lk/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2463 |access-date=16 October 2017 |publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]}}</ref> පසුව බලයට පත් වූ එජාප රජයන් යටතේ ක්‍රීඩා සහ යෞවන කටයුතු අමාත්‍ය ධූර කිහිපයක් ද හෙබවීය. [http://www.lankanewspapers.com/news/2005/4/1581.html]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181017064539/http://www.lankanewspapers.com/news/2005/4/1581.html |date=2018-10-17 }} පසුව ඔහු ජනාධිපති [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග]] සහ ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] විසින් [[ඌව පළාත|ඌව පළාතේ]] ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. == යොමු කිරීම් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:1989 මරණ]] [[ප්‍රවර්ගය:1912 උපත්]] opnlpqq6e9or9utq8lkaa2ge9r0zl9l සිම්බාබ්වේ හි ආර්ථිකය 0 153113 794448 738955 2026-06-20T14:16:59Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794448 wikitext text/x-wiki [[File:GDP_per_capita_development_in_Southern_Africa.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GDP_per_capita_development_in_Southern_Africa.svg|thumb|1950 සිට දකුණු අප්‍රිකානු රටවල ඓතිහාසික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඒක පුද්ගල සංවර්ධනය]] සිම්බාබ්වේ හි ප්‍රධාන විදේශ අපනයන වන්නේ ඛනිජ, රත්‍රන්,<ref name="Baughan, M. 2005">Baughan, M. (2005). Continent in the Balance: Zimbabwe-Juvenile literature. Philadelphia, PA: Mason Crest Publishers; {{ISBN|1590848101}}.</ref> සහ කෘෂිකර්මාන්තයයි. සිම්බාබ්වේ හරහා අප්‍රිකානු ට්‍රාන්ස්-අප්‍රිකානු මෝටර් රථ මාර්ග දෙකක් හරහා ගමන් කරයි: කයිරෝ-කේප් ටවුන් අධිවේගී මාර්ගය සහ බේරා-ලොබිටෝ අධිවේගී මාර්ගය. සිම්බාබ්වේ මහාද්වීපයේ දකුණු අප්‍රිකාවේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරු වේ.<ref name="AN_economy">{{cite news|url=http://www.africanews.com/site/list_messages/12598|title=Zimbabwe-South Africa economic relations since 2000|date=31 October 2007|access-date=3 December 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080101093932/http://www.africanews.com/site/list_messages/12598|archive-date=1 January 2008|publisher=Africa News|quote=Zimbabwe remains South Africa's most important trading partner in Africa.|url-status=deviated|archivedate=1 January 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080101093932/http://www.africanews.com/site/list_messages/12598}}</ref> පුද්ගලික ව්‍යවසායන් සඳහා බදු සහ තීරුබදු ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර රාජ්‍ය ව්‍යවසායන් සඳහා දැඩි සහනාධාර ලබා දේ. රාජ්ය නියාමනය සමාගම් සඳහා මිල අධික වේ; ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කිරීම හෝ වසා දැමීම මන්දගාමී සහ මිල අධික වේ.<ref name="Heritage: Zimbabwe">{{cite web |date=12 January 2012 |title=Zimbabwe Economy: Facts, Data, & Analysis on Economic Freedom |url=http://www.heritage.org/index/Country/Zimbabwe |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100525024023/http://www.heritage.org/index/Country/Zimbabwe |archive-date=25 May 2010 |access-date=6 June 2012 |publisher=Heritage.org}}</ref> සංචාරක ව්‍යාපාරය ද ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරයි.<ref name="FA_Canada">{{cite web |title=Country Profile – Zimbabwe |url=http://infoexport.gc.ca/ie-en/DisplayDocument.jsp?did=1589 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226160722/http://infoexport.gc.ca/ie-en/DisplayDocument.jsp?did=1589 |archive-date=26 February 2008 |access-date=2 December 2007 |publisher=Foreign Affairs and International Trade Canada |quote=Since the country is well endowed with natural resources such as minerals, [[arable land]] and [[wildlife]], many opportunities lie in resource-based activities such as mining, agriculture and tourism and their downstream industrial activities.}}</ref> නමුත් මෑත වසරවලදී අසාර්ථක වෙමින් පවතී. සිම්බාබ්වේ සංරක්ෂණ කාර්ය සාධක බලකාය 2007 ජුනි මාසයේදී වාර්තාවක් නිකුත් කළ අතර, දඩයම් කිරීම සහ වන විනාශය හේතුවෙන් 2000 වසරේ සිට සිම්බාබ්වේ වන සතුන්ගෙන් 60% ක් මිය ගොස් ඇති බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත. පුලුල්ව පැතිරුනු වන විනාශය සමග එක්ව සිදුවන ජීවිත හානිය සංචාරක කර්මාන්තයට විනාශකාරී විය හැකි බවට වාර්තාව අනතුරු අඟවයි.<ref>{{cite news|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2007/08/070801-zimbabwe-animals.html|title=Zimbabwe's Wildlife Decimated by Economic Crisis|author=Wadhams, Nick|date=1 August 2007|access-date=5 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070921042809/http://news.nationalgeographic.com/news/2007/08/070801-zimbabwe-animals.html|archive-date=21 September 2007|publisher=[[National Geographic News]]|location=Nairobi|url-status=dead}}</ref> තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ අංශය වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. 2011 දී ජංගම අන්තර්ජාල බ්‍රවුසර සමාගමක් වන ඔපෙරා විසින් කරන ලද වාර්තාවකින් සිම්බාබ්වේ අප්‍රිකාවේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන වෙළඳපොළ ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත.<ref>[http://www.biztechafrica.com/article/zimbabwe-ranked-fastest-growing-internet-market/1007/ Zimbabwe Ranked Fastest growing Internet Market] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225071548/https://www.biztechafrica.com/article/zimbabwe-ranked-fastest-growing-internet-market/1007/|date=25 December 2019}}. Biztechafrica.com (10 August 2011); retrieved 4 July 2013.</ref><ref>[http://www.biztechafrica.com/article/why-ict-critical-illiterate-africa/4841/ Why ICT is critical in 'illiterate' Africa|BiztechAfrica Business, Telecom, Technology & IT News Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116235301/https://www.biztechafrica.com/article/why-ict-critical-illiterate-africa/4841/ |date=2020-01-16 }}. Biztechafrica.com (3 December 2012); retrieved 4 July 2013.</ref>[[File:2010_market_Harare_Zimbabwe_5866074969.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2010_market_Harare_Zimbabwe_5866074969.jpg|thumb|හරාරේ, ම්බරේ හි වෙළඳපොළක්]] 2002 ජනවාරි මාසයේ සිට, 2001 සිම්බාබ්වේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ආර්ථික ප්‍රතිසාධන පනත (ZDERA) නමින් හැඳින්වෙන එක්සත් ජනපද නීති සම්පාදනය හරහා රජය ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතනවල ණය රේඛා කැටි කර ඇත. 4C වගන්තිය මගින් සිම්බාබ්වේ රජයට ණය සහ ණය දීර්ඝ කිරීම නිශේධ කිරීමට ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතන යොමු කරන ලෙස භාණ්ඩාගාරයේ ලේකම්ට උපදෙස් දෙයි.<ref>{{cite news|url=http://www.govtrack.us/congress/billtext.xpd?bill=s107-494&version=enr&nid=t0%3Aenr%3A30|title=Zimbabwe Democracy And Economic Recovery Act of 2001 at Govtrack.us News|date=18 October 2011|access-date=18 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106021634/http://www.govtrack.us/congress/billtext.xpd?bill=s107-494&version=enr&nid=t0%3Aenr%3A30|archive-date=6 January 2012|url-status=dead}}</ref> එක්සත් ජනපදයට අනුව, මෙම සම්බාධක ඉලක්ක වන්නේ රජයේ නිලධාරීන් සතු හෝ පාලනය වන විශේෂිත ව්‍යාපාර හතක් මිස සාමාන්‍ය පුරවැසියන් නොවේ.<ref>{{cite press release|url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/prs/ps/2004/30091.htm|title=Zimbabwe: Sanctions Enhancement|publisher=[[United States Department of State]]|date=2 March 2004|author=Boucher, Richard}}</ref>[[File:GDP_per_capita_(current),_%25_of_world_average,_1960-2012;_Zimbabwe,_South_Africa,_Botswana,_Zambia,_Mozambique.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GDP_per_capita_(current),_%25_of_world_average,_1960-2012;_Zimbabwe,_South_Africa,_Botswana,_Zambia,_Mozambique.png|thumb|ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (වත්මන්), අසල්වැසි රටවලට සාපේක්ෂව (ලෝක සාමාන්‍යය = 100)]] සිම්බාබ්වේ 1980 ගණන් (වසරකට 5% GDP වර්ධනය) සහ 1990s (වසරකට 4.3% GDP වර්ධනය) පුරා ධනාත්මක ආර්ථික වර්ධනයක් පවත්වා ගෙන ගියේය. ආර්ථිකය 2000 සිට පහත වැටුණි: 2000 දී 5%, 2001 දී 8%, 2002 දී 12% සහ 2003 දී 18%.<ref>{{cite journal|author=Richardson, Craig J.|title=The loss of property rights and the collapse of Zimbabwe|url=http://www.cato.org/pubs/journal/cj25n3/cj25n3-12.pdf|url-status=dead|journal=Cato Journal|volume=25|pages=541–565|archive-url=https://web.archive.org/web/20110102064633/http://www.cato.org/pubs/journal/cj25n3/cj25n3-12.pdf|archive-date=2 January 2011|access-date=10 November 2010}}</ref> කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ යුද්ධයට 1998 සිට 2002 දක්වා සිම්බාබ්වේ මැදිහත් වීම නිසා ආර්ථිකයෙන් ඩොලර් මිලියන සිය ගනනක් කාන්දු විය.<ref name="drained">{{cite web |title=Organised Violence and Torture in Zimbabwe in 1999 |url=http://www.hrforumzim.com/reports/tort990003/torture990003b.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602193428/http://www.hrforumzim.com/reports/tort990003/torture990003b.htm |archive-date=2 June 2010 |access-date=16 March 2007 |website=Zimbabwe Human Rights NGO Forum}}</ref> 1999 සිට 2009 දක්වා සිම්බාබ්වේ වාර්ෂික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 6.1%ක අඩුම ආර්ථික වර්ධනයක් දුටුවේය.<ref>{{Cite book|title=Guinness Book of Records 2014|last=Glenday|first=Craig|year=2013|isbn=9781908843159|page=[https://archive.org/details/guinnessworldrec0000unse_r3e7/page/123 123]|publisher=Guinness World Records Limited|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec0000unse_r3e7/page/123}}</ref> ආර්ථිකයේ පහත වැටීමට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වී ඇත්තේ රජයේ වැරදි කළමනාකරණය සහ දූෂණය සහ 2000 වසරේ මතභේදාත්මක ඉඩම් රාජසන්තක කිරීම් වලදී සුදු ගොවීන් 4,000 කට වැඩි පිරිසක් ඉවත් කිරීමයි.<ref name="CNN-2000-04-18">{{cite web |date=18 April 2000 |title=Zimbabwe President Mugabe labels white farmers 'enemies' |url=http://archives.cnn.com/2000/WORLD/africa/04/18/zimbabwe.land.03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060629014621/http://archives.cnn.com/2000/WORLD/africa/04/18/zimbabwe.land.03 |archive-date=29 June 2006 |access-date=20 September 2007 |website=CNN.com |location=Harare, Zimbabwe}}</ref><ref name="Time-2002-02-18">Robinson, Simon (18 February 2002). [https://web.archive.org/web/20191018164842/http://content.time.com/time/printout/0,8816,203620,00.html "A Tale of Two Countries"], ''[[Time (magazine)|Time]]''; accessed 4 May 2016.</ref><ref name="BBC-2002-08-15">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2192947.stm|title=White farmers under siege in Zimbabwe|date=15 August 2002|work=BBC News|access-date=6 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106120323/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2192947.stm|archive-date=6 January 2012|url-status=dead}}</ref> සිම්බාබ්වේ රජය සහ එහි ආධාරකරුවන් සහතික කරන්නේ ආර්ථිකය කඩාකප්පල් කළ තම ඥාතීන් පලවා හැරීමේ පළිගැනීමේ බටහිර ප්‍රතිපත්ති බවයි.<ref>[http://news.sky.com/story/265649/mugabe-interview-the-full-transcript Mugabe Interview: The Full Transcript], News.sky.com (24 May 2004); retrieved 4 July 2013.</ref> 2005 වන විට, සාමාන්‍ය සිම්බාබ්වේ වැසියන්ගේ මිලදී ගැනීමේ ශක්තිය 1953 ට සමාන මට්ටම් වලට පහත වැටී ඇත.<ref>{{cite report|author=Clemens, Michael|author2=Moss, Todd|date=20 July 2005|access-date=4 April 2011|title=Costs and Causes of Zimbabwe's Crisis|url=http://www.cgdev.org/content/publications/detail/2918|publisher=[[Center for Global Development]]|archive-date=4 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504082241/http://www.cgdev.org/content/publications/detail/2918/|url-status=dead}}</ref> 2005 දී මහ බැංකු අධිපති ගිඩියොන් ගොනෝගේ නායකත්වයෙන් යුත් ආන්ඩුව සුදු ගොවීන්ට නැවත පැමිණිය හැකි බවට ප්‍රකාශ කිරීමට පටන් ගත්තේය. 400 සිට 500 දක්වා තවමත් රට තුළ ඉතිරිව ඇත, නමුත් රාජසන්තක කර ඇති බොහෝ ඉඩම් තවදුරටත් ඵලදායී නොවීය.<ref name="Meldrum-2005-05-21">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/zimbabwe/article/0,2763,1489173,00.html|title=As country heads for disaster, Zimbabwe calls for return of white farmers|last=Meldrum|first=Andrew|date=21 May 2005|work=The Guardian|access-date=4 April 2011|location=London, UK}}</ref> 2016 වන විට, සුදු ගොවීන් සතු මුල් ගොවිපල 4,500 න් 300 ක් පමණ ඉතිරි විය. පිටත්ව ගිය ගොවිපල ඉතා දුරස්ථ විය, නැතහොත් ඒවායේ හිමිකරුවන් ආරක්ෂාව සඳහා මුදල් ගෙවා හෝ පාලන තන්ත්‍රය සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කර ඇත.<ref name="Out of House">{{Cite news|title=Out of House and Home|last=Fletcher|first=Martin|date=7 February 2017|newspaper=The Telegraph|edition=Telegraph Magazine|page=39}}</ref> 2007 ජනවාරි මාසයේදී රජය සමහර සුදු ගොවීන්ට දිගුකාලීන බදු නිකුත් කළේය.<ref name="Timberg-WP-2007-01-06">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/05/AR2007010501746_pf.html|title=White Farmers Given Leases in Zimbabwe|last=Timberg|first=Craig|date=6 January 2007|newspaper=The Washington Post|access-date=4 April 2011}}</ref> කෙසේ වෙතත්, ඒ සමගම, කලින් ඉවත් කිරීමේ දැන්වීම් ලබා දුන් ඉතිරි සුදු ගොවීන්ට ඉඩමෙන් ඉවත් වන ලෙස හෝ අත්අඩංගුවට ගැනීමේ අවදානමක් ඇති ලෙස රජය දිගින් දිගටම ඉල්ලා සිටියේය.<ref name="AP/WP-2007-02-05">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/05/AR2007020501262_pf.html|title=Zimbabwe threatens white farmers|date=5 February 2007|newspaper=The Washington Post|access-date=4 April 2011|agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref name="Chinaka-2007-08-08">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/worldNews/idUSL0839141020070808|title=Zimbabwe threatens white farmers on evictions|last=Chinaka|first=Cris|date=8 August 2007|work=[[Reuters]]|access-date=4 April 2011}}</ref> මුගාබේ විදේශ ආන්ඩු පෙන්වා දුන් අතර සිම්බාබ්වේ ආර්ථිකයේ වැටීමට හේතුව ලෙස "කඩාකප්පල්කාරිත්වය" චෝදනා කළ අතර රටේ 80% විධිමත් විරැකියා අනුපාතය ද විය.<ref name="unemployment">{{cite news|url=http://www.economist.com/world/africa/displaystory.cfm?story_id=9475943|title=How to stay alive when it all runs out|date=12 July 2007|newspaper=The Economist|access-date=6 June 2012}}</ref> මධ්‍යම සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාලයට අනුව උද්ධමනය 1998 දී 32% ක වාර්ෂික අනුපාතයකින් 2008 අගෝස්තු මාසයේදී 11,200,000% ක ඇස්තමේන්තුගත ඉහළම අගයක් දක්වා ඉහළ ගියේය.<ref name="Zimbabwe inflation at 11,200,000">{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2008/BUSINESS/08/19/zimbabwe.inflation/index.html|title=Zimbabwe inflation hits 11,200,000 percent|date=19 August 2008|access-date=4 May 2016|publisher=CNN}}</ref> මෙය අධි උද්ධමන තත්ත්වයක් නියෝජනය කළ අතර මහ බැංකුව නව ඩොලර් ට්‍රිලියන 100 නෝට්ටුවක් හඳුන්වා දුන්නේය.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/africa/01/16/zimbawe.currency/|title=Zimbabwe to print first $100 trillion note|date=16 January 2009|access-date=1 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927163223/http://www.undp.org.zw/component/docman/doc_download/230-zimbabwe-poverty-report-2011-april-17-2013|archive-date=27 September 2013|agency=[[CNN]]|url-status=live}}</ref> 2009 ජනවාරි මාසයේදී, පැන ගිය උද්ධමනය මැඩපැවැත්වීමේ උත්සාහයක් ලෙස, වැඩබලන මුදල් අමාත්‍ය පැට්‍රික් චයිනමාසා නිවේදනය කළේ, සිම්බාබ්වේ ඩොලරය සමඟ ව්‍යාපාර කිරීමට සිම්බාබ්වේ වැසියන්ට වෙනත්, වඩා ස්ථාවර මුදල් භාවිතා කිරීමට අවසර දෙන බවයි.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7859033.stm|title=Zimbabwe abandons its currency|date=29 January 2009|work=BBC News|access-date=4 April 2011}}</ref> උද්ධමනය මැඩපැවැත්වීම සහ ආර්ථික වර්ධනය වර්ධනය කිරීම සඳහා, සිම්බාබ්වේ ඩොලරය 2009 අප්‍රේල් මාසයේදී දින නියමයක් නොමැතිව අත්හිටුවන ලදී.<ref>{{cite news|url=http://www.voanews.com/content/a-13-2009-04-12-voa9-69816747/367559.html|title=Zimbabwe Suspends Use of Own Currency|date=12 April 2009|publisher=VOA News}}</ref> 2016 දී, සිම්බාබ්වේ එක්සත් ජනපද ඩොලරය සහ රැන්ඩ් (දකුණු අප්‍රිකාව), පුලා (බොට්ස්වානා), යුරෝ සහ පවුම් ස්ටර්ලින් (එක්සත් රාජධානිය) වැනි විවිධ මුදල් වර්ග වල වෙළඳාම් කිරීමට අවසර දුන්නේය.<ref>{{cite web |last=Giokos |first=Eleni |date=29 February 2016 |title=This country has nine currencies |url=https://money.cnn.com/2016/02/29/news/zimbabwe-currency/index.html |access-date=8 January 2017 |website=CNNMoney}}</ref> 2019 පෙබරවාරි මාසයේදී, සිම්බාබ්වේ රිසර්ව් බැංකුවේ ආණ්ඩුකාර ජෝන් මන්ගුඩියා, සිම්බාබ්වේ ආර්ථික හා මූල්‍ය අභියෝගවලට විසඳුම් සෙවීම සඳහා නව දේශීය මුදල් ඒකකයක්, තත්‍ය කාලීන දළ පියවීම් ඩොලරයක් හඳුන්වා දුන්නේය.<ref>{{Cite web |author=Staff Reporter |date=20 February 2019 |title=RBZ introduces 'RTGS Dollars' |url=https://www.thezimbabwemail.com/banking/rbz-introduces-rtgs-dollars/ |access-date=20 May 2019 |website=The Zimbabwe Mail |language=en-US}}</ref> යුනිටි රජය පිහිටුවීමෙන් පසුව සහ 2009 දී සිම්බාබ්වේ ඩොලරය වෙනුවට මුදල් වර්ග කිහිපයක් සම්මත කර ගැනීමෙන් පසුව, සිම්බාබ්වේ ආර්ථිකය යළිත් යථා තත්ත්වයට පත් විය. 2009 සහ 2012 අතර දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වසරකට 8-9% කින් වර්ධනය විය.<ref name="Worldbank">{{cite web |date=4 October 2016 |title=Zimbabwe Overview |url=http://www.worldbank.org/en/country/zimbabwe/overview |access-date=8 January 2017 |website=The World Bank |publisher=World Bank Group}}</ref> 2010 නොවැම්බරයේදී, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සිම්බාබ්වේ ආර්ථිකය විස්තර කළේ "එහි උත්ප්‍රේරක ආර්ථික වර්ධනයේ දෙවන වසර සම්පූර්ණ කරමින්" ලෙසය.<ref>{{cite news|url=https://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE6A70C320101108|title=Zimbabwe economy buoyant, more reform needed: IMF|date=8 November 2010|work=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20101111042949/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE6A70C320101108|archive-date=11 November 2010|url-status=deviated|access-date=9 May 2024|archivedate=2 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402102805/https://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE6A70C320101108}}</ref><ref>{{cite web |date=9 November 2010 |title=Zimbabwe economy growing: IMF |url=http://www.talkzimbabwe.com/zimbabwe-economy-growing-imf-cms-884 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112194941/http://www.talkzimbabwe.com/zimbabwe-economy-growing-imf-cms-884 |archive-date=12 November 2010 |publisher=talkzimbabwe.co}}</ref> පෑන්-අප්‍රිකා ආයෝජන බැංකුව IMARA විසින් 2011 පෙබරවාරි මාසයේ දී සිම්බාබ්වේ හි ආයෝජන අපේක්ෂාවන් පිළිබඳ වාසිදායක වාර්තාවක් නිකුත් කරන ලද අතර, වැඩි දියුණු කළ ආදායම් පදනමක් සහ ඉහළ බදු ලැබීම් උපුටා දක්වයි.<ref>{{cite press release|url=http://ir.imarainvestor.com/profiles/investor/ResLibraryView.asp?ResLibraryID=43595&GoTopage=1&Category=1211&BzID=1648|title=IMARA: Global investors get upbeat briefing on Zim prospects|date=17 February 2011|access-date=4 April 2011|publisher=[[IMARA]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511103601/http://ir.imarainvestor.com/profiles/investor/ResLibraryView.asp?ResLibraryID=43595&GoTopage=1&Category=1211&BzID=1648|archive-date=11 May 2011}}</ref> 2013 ජනවාරි මාසයේදී, මුදල් අමාත්‍යාංශය විසින් ඔවුන්ගේ භාණ්ඩාගාරයේ ඇත්තේ ඩොලර් 217ක් පමණක් බවත් ඉදිරි මැතිවරණ සඳහා මුදල් යෙදවීම සඳහා පරිත්‍යාග සඳහා ඉල්ලුම් කරන බවත් වාර්තා කළේය.<ref>{{Cite web |last=Nyathi |first=Kitsepile |date=30 January 2013 |title=Zimbabwe has only $217 in the bank, says finance minister |url=http://www.africareview.com/News/Zimbabwe-finance-coffers-are-empty/-/979180/1679520/-/kghs8a/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222091904/http://www.africareview.com/News/Zimbabwe-finance-coffers-are-empty/-/979180/1679520/-/kghs8a/-/index.html |archive-date=22 December 2019 |website=AfricaReview.com |publisher=[[Nation Media Group]]}}</ref> 2014 වන විට, සිම්බාබ්වේ 1990 ගණන්වල<ref name="Worldbank" /> දක්නට ලැබුණු මට්ටමට යථා තත්ත්වයට පත් වූ නමුත් 2012 සහ 2016 අතර වර්ධනය අඩාල විය.<ref>{{cite web |last1=Chitiyo |first1=Knox |last2=Vines |first2=Alex |last3=Vandome |first3=Christopher |date=September 2016 |title=The Domestic and External Implications of Zimbabwe's Economic Reform and Re-engagement Agenda |url=https://www.chathamhouse.org/publication/domestic-and-external-implications-zimbabwes-economic-reform-and-re-engagement-agenda |access-date=8 January 2017 |website=Chatham House |publisher=Royal Institute for International Affairs}}</ref> උද්ධමනය 2018 දී 42%; 2019 ජූනි මාසයේදී උද්ධමන අනුපාතය 175% දක්වා ළඟා වූ අතර එය රට පුරා මහජන නොසන්සුන්තාවයට හේතු විය.<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2019/08/19/752329758/in-zimbabwe-an-economic-crisis-with-175-inflation-drives-discontent|title=In Zimbabwe, An Economic Crisis With 175% Inflation Drives Discontent|last1=Marima|first1=Tendai|date=19 August 2019|access-date=20 August 2019|language=en|website=NPR.org}}</ref> === ඛනිජ === ලොව විශාලතම ප්ලැටිනම් සංචිත සමහරක් ඇන්ග්ලෝ ඇමෙරිකන් පීඑල්සී, සිම්ප්ලැට්ස් සහ ඉම්පාලා ප්ලැටිනම් විසින් හෑරීමත් සමඟ පතල් අංශය ලාභදායී වේ.<ref name="nofix">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7346042.stm|title=No quick fix for Zimbabwe's economy|last=Madslien|first=Jorn|date=14 April 2008|access-date=19 December 2008|publisher=BBC}}</ref> ජාතියේ විශාලතම ප්ලැටිනම් සමාගම වන සිම්ප්ලැට්, සමාගම ජනසතු කරන බවට මුගාබේගේ තර්ජන නොතකා, ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 500 ක ව්‍යාප්තියක් සමඟ ඉදිරියට ගොස් ඇති අතර, වෙනම ඩොලර් බිලියන 2 ක ව්‍යාපෘතියක් දිගටම කරගෙන යයි.<ref>{{cite news|url=http://www.thestandard.co.zw/business/29142-zimplats-ignores-seizure-threat.html|title=Zimplats ignores seizure threat|last=Dube|first=Jennifer|date=3 April 2011|newspaper=The Standard|access-date=4 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511145956/http://www.thestandard.co.zw/business/29142-zimplats-ignores-seizure-threat.html|archive-date=11 May 2011|location=Harare, Zimbabwe|archivedate=11 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511145956/http://www.thestandard.co.zw/business/29142-zimplats-ignores-seizure-threat.html|url-status=deviated}}</ref> 2006 දී සොයා ගන්නා ලද මාරන්ජ් දියමන්ති ක්ෂේත්‍ර සියවසකට වැඩි කාලයක් තුළ සොයාගත් විශාලතම දියමන්ති ලෙස සැලකේ.<ref name="EarthTimes">[http://www.iol.co.za/news/africa/diamond-company-in-trouble-with-harare-mps-1.472176#.U_aWGSimH-E "Diamond company in trouble with Harare MPs"], ''Independent Online'', South Africa, 2 February 2010.</ref> ඔවුන්ට රටේ මූල්‍ය තත්ත්වය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු කිරීමේ හැකියාව ඇත, නමුත් ක්ෂේත්‍රයෙන් ලැබෙන සියලුම ආදායම් පාහේ හමුදා නිලධාරීන්ගේ සහ ZANU-PF දේශපාලනඥයන්ගේ සාක්කුවලට අතුරුදහන් වී ඇත.<ref>{{cite web |date=26 June 2009 |title=Diamonds in the rough, report by Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/en/reports/2009/06/26/diamonds-rough |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120908020850/http://www.hrw.org/en/reports/2009/06/26/diamonds-rough |archive-date=8 September 2012 |access-date=6 June 2012 |publisher=Human Rights Watch}}</ref> නිෂ්පාදනය කරන කැරට් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මාරන්ජ් ක්ෂේත්‍රය ලොව විශාලතම දියමන්ති නිෂ්පාදන ව්‍යාපෘතිවලින් එකකි,<ref name="Kitco">[http://www.kitco.com/ind/Zimnisky/2013-08-20-Ranking-Of-The-World-s-Diamond-Mines-By-Estimated-2013-Production.html "Ranking Of The World's Diamond Mines By Estimated 2013 Production"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921053511/http://www.kitco.com/ind/Zimnisky/2013-08-20-Ranking-Of-The-World-s-Diamond-Mines-By-Estimated-2013-Production.html|date=21 September 2013}}, ''[[Kitco]]'', 20 August 2013.</ref> 2014 වර්ෂයේදී ඩොලර් මිලියන 350කට වඩා වටිනා කැරට් මිලියන 12ක් නිපදවා ඇතැයි ගණන් බලා ඇත.<ref>{{Cite news|url=https://af.reuters.com/article/investingNews/idAFKBN0NZ0I420150514|title=Zimbabwe diamond exports fell 34 pct in 2014: official|date=14 May 2015|work=Reuters|access-date=11 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20150517050109/http://af.reuters.com/article/investingNews/idAFKBN0NZ0I420150514|archive-date=17 May 2015|language=en|url-status=deviated|archivedate=11 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190411035120/https://af.reuters.com/article/investingNews/idAFKBN0NZ0I420150514}}</ref> 2014 ඔක්තෝබර් වන විට, මෙටලන් කෝපරේෂන් සිම්බාබ්වේහි විශාලතම රන් ආකරය විය.<ref name="Metallon">Marawanyika, Godfrey, [https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-10-17/biggest-zimbabwe-gold-miner-to-decide-on-london-listing-by-march Biggest Zimbabwe Gold Miner to Rule on London Trade by March], Bloomberg News, 17 October 2014. Retrieved 3 August 2016.</ref> === කෘෂිකර්ම === [[File:Shona_farms_Zimbabwe.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shona_farms_Zimbabwe.jpg|thumb|සිම්බාබ්වේ හි ෂෝනා ගොවිපල]] සිම්බාබ්වේ වාණිජ ගොවිතැන් අංශය සම්ප්‍රදායිකව අපනයන සහ විදේශ විනිමය මූලාශ්‍රයක් වූ අතර රැකියා 400,000ක් ලබා දුන්නේය. කෙසේ වෙතත්, රජයේ ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහන එම අංශයට දැඩි ලෙස හානි කළ අතර සිම්බාබ්වේ ආහාර නිෂ්පාදන ශුද්ධ ආනයනකරුවෙකු බවට පත් කළේය. උදාහරණයක් ලෙස, 2000 සහ 2016 අතර, වාර්ෂික තිරිඟු නිෂ්පාදනය ටොන් 250,000 සිට ටොන් 60,000 දක්වා පහත වැටුණි, බඩ ඉරිඟු ටොන් මිලියන දෙකක සිට ටොන් 500,000 දක්වා අඩු විය සහ හරක් මස් සඳහා ඝාතනය කරන ලද ගවයන් 605,000 සිට හිස 244,000 දක්වා පහත වැටුණි.<ref name="Out of House" /> කෝපි නිෂ්පාදනය, වරක් වටිනා අපනයන භාණ්ඩයක් වූ අතර, 2000 දී සුදු ජාතිකයින් සතු කෝපි ගොවිපල අත්පත් කර ගැනීමෙන් හෝ අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු අතථ්‍ය ලෙස නතර වූ අතර එය කිසිදා යථා තත්ත්වයට පත් නොවීය.<ref>{{cite web |last=Mumera |first=Wisdom |date=9 January 2016 |title=Zimbabwe's Coffee Production Declines |url=http://newsofthesouth.com/zimbabwes-coffee-production-declines/ |website=newsofhesouth.com}}</ref> පසුගිය වසර දහය පුරාවට, අර්ධ ශුෂ්ක නිවර්තන කලාප සඳහා වන ජාත්‍යන්තර භෝග පර්යේෂණ ආයතනය සිම්බාබ්වේ ගොවීන්ට අස්වැන්න වැඩි කිරීමට උපකාර කළ හැකි තිරසාර ගොවිතැන් ක්‍රමයක් වන සංරක්ෂණ කෘෂිකාර්මික ශිල්පීය ක්‍රම අනුගමනය කිරීමට සහාය වේ. අවම පාංශු කැළඹීම, රනිල කුලයට අයත් බෝග වගාව සහ කාබනික වසුන් භාවිතය යන මූලධර්ම තුන යෙදීමෙන් ගොවීන්ට ආක්‍රමණය වැඩි දියුණු කිරීමට, වාෂ්පීකරණය සහ පාංශු ඛාදනය අඩු කිරීමට සහ කාබනික පාංශු අන්තර්ගතය ගොඩනැගීමට හැකිය.<ref>{{Cite web |title={{!}}{{!}} ICRISAT {{!}}{{!}} Impact |url=http://www.icrisat.org/impacts/impact-stories/Icrisat-impacts-27.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223030349/http://www.icrisat.org/impacts/impact-stories/Icrisat-impacts-27.htm |archive-date=23 February 2022 |access-date=2022-02-23 |website=www.icrisat.org}}</ref> 2005 සහ 2011 අතර, සිම්බාබ්වේ හි සංරක්ෂණ කෘෂිකර්මාන්තයේ යෙදෙන කුඩා වතු හිමියන්ගේ සංඛ්‍යාව 5,000 සිට 150,000 දක්වා වැඩි විය. විවිධ ප්‍රදේශ හරහා ධාන්‍ය අස්වැන්න සියයට 15ත් 100ත් අතර ප්‍රමාණයකින් ඉහළ ගියේය.<ref>[https://web.archive.org/web/20130916133602/http://eiard.org/media/uploads/File/Case%20studies/2013_SDC%20funded/ICRISAT%20-%20Conservation%20agriculture%20and%20micro-dosing%20in%20Zimbabwe.pdf ''Conservation agriculture and microdosing in Zimbabwe''], WRENmedia, January 2013</ref> රජය විසින් 2012 දී ජාතික උපාය මාර්ගික ආහාර සුරක්ෂිත බෝගයක් ලෙස අර්තාපල් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.<ref>{{Cite web |last1=University |first1=Wageningen |last2=form |first2=Research Contact |date=2015-10-23 |title=Agronomic and environmental studies of potato (Solanum tuberosum L.) and analysis of its value chain in Zimbabwe |url=https://www.wur.nl/en/activity/Agronomic-and-environmental-studies-of-potato-Solanum-tuberosum-L.-and-analysis-of-its-value-chain-in-Zimbabwe-1.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412204251/https://www.wur.nl/en/activity/Agronomic-and-environmental-studies-of-potato-Solanum-tuberosum-L.-and-analysis-of-its-value-chain-in-Zimbabwe-1.htm |archive-date=12 April 2021 |access-date=2020-12-17 |website=WUR |language=en-us}}</ref> === සංචාරක කර්මාන්තය === [[File:Victoria_Falls_aerial_view_September_2003.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Victoria_Falls_aerial_view_September_2003.jpg|thumb|වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල, ඉහළ සැම්බේසියේ අවසානය සහ මැද සැම්බේසියේ ආරම්භය]] 2000 වසරේ ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනේ සිට සිම්බාබ්වේ සංචාරක ව්‍යාපාරය ක්‍රමානුකූලව පහත වැටී ඇත. 2018 වසරේ සංචාරකයන් මිලියන 2.6ක් සමඟින් සංචාරක ව්‍යාපාරය උපරිමයට පැමිණියේය.<ref>{{Cite web |date=17 March 2019 |title=Zimbabwe 2018 tourist arrivals peak 2,6 million |url=https://www.sundaynews.co.zw/zimbabwe-2018-tourist-arrivals-peak-26million/ |website=The Sunday News}}</ref> 2016 දී, සිම්බාබ්වේ වෙත සංචාරක ව්‍යාපාරයේ මුළු දායකත්වය ඩොලර් බිලියන 1.1 (USD) හෝ සිම්බාබ්වේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 8.1% ක් පමණ විය. සංචාරක සහ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ මෙන්ම සංචාරක සහ සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් වක්‍රව සහාය දක්වන කර්මාන්ත ද ජාතික රැකියා වලින් 5.2% ක් විය.<ref>{{cite web |date=March 2017 |title=Travel and tourism: Economic impact 2017 Zimbabwe |url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2017/zimbabwe2017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110114420/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2017/zimbabwe2017.pdf |archive-date=10 November 2017 |work=[[World Travel and Tourism Council|WTTC]]}}</ref> 2000 සහ 2007 අතර ගුවන් සමාගම් කිහිපයක් සිම්බාබ්වේ වෙතින් ඉවත් විය. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ක්වාන්ටාස්, ජර්මනියේ ලුෆ්තාන්සා සහ ඔස්ට්‍රියානු ගුවන් සේවය මුලින්ම ඉවත් වූ අතර 2007 දී බ්‍රිතාන්‍ය ගුවන් සේවය හරාරේ වෙත සියලුම සෘජු ගුවන් ගමන් අත්හිටුවන ලදී.<ref name="tourism">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/1220218.stm|title=Sun sets on Zimbabwe tourism|author=Machipisa, Lewis|date=14 March 2001|work=BBC News|access-date=16 November 2007}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/10/29/wairways129.xml|title=British Airways abandons flights to Zimbabwe|author=Berger, Sebastien|date=29 October 2007|work=The Daily Telegraph|access-date=16 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071130233121/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F10%2F29%2Fwairways129.xml|archive-date=30 November 2007|location=London, UK|url-status=dead}}</ref> අප්‍රිකාව පුරා සහ යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ ගමනාන්ත කිහිපයක ගුවන් ගමන් ක්‍රියාත්මක කළ රටේ ප්‍රමුඛතම ගුවන් සේවය වන එයාර් සිම්බාබ්වේ 2012 පෙබරවාරි මාසයේදී මෙහෙයුම් නතර කරන ලදී.<ref>{{cite web |last=Sibanda |first=Tichaona |date=23 February 2012 |title=Zimbabwe: Air Zimbabwe Vanishes From the Skies Indefinitely |url=http://allafrica.com/stories/201202231437.html |access-date=6 June 2012 |website=allAfrica.com}}</ref> 2017 වන විට ප්‍රධාන වාණිජ ගුවන් සමාගම් කිහිපයක් සිම්බාබ්වේ වෙත ගුවන් ගමන් නැවත ආරම්භ කර ඇත. සිම්බාබ්වේ හි ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණ කිහිපයක් ඇත. සැම්බියාව සමඟ බෙදාගෙන ඇති සැම්බේසි හි වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල පිහිටා ඇත්තේ සිම්බාබ්වේ හි වයඹ දෙසින් ය. වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල ලොව විශාලතම දිය ඇල්ල ලෙස සැලකේ.<ref name=":5">{{Cite web |title=Zimbabwe geography, maps, climate, environment and terrain from Zimbabwe {{!}} - CountryReports |url=https://www.countryreports.org/country/Zimbabwe/geography.htm |access-date=2023-12-12 |website=www.countryreports.org}}</ref> ආර්ථික වෙනස්කම් වලට පෙර, මෙම ස්ථාන සඳහා සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සිම්බාබ්වේ පැත්තට පැමිණි නමුත් දැන් සැම්බියාව ප්‍රධාන ප්‍රතිලාභියා වේ. වික්ටෝරියා දිය ඇල්ල ජාතික වනෝද්‍යානය ද මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති අතර එය සිම්බාබ්වේ හි ප්‍රධාන ජාතික වනෝද්‍යාන අටෙන් එකකි,<ref>{{cite web |title=Zimbabwe Tourism Authority |url=http://www.zimbabwetourism.net/index.php/where-to-go/destinations/hwange-national-park |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203100122/http://www.zimbabwetourism.net/index.php/where-to-go/destinations/hwange-national-park |archive-date=3 December 2007 |access-date=16 November 2007 |website=zimbabwetourism.net}}</ref> එයින් විශාලතම වන්නේ හ්වාංගේ ජාතික උද්‍යානයයි. සංචාරක ව්‍යාපාරය සඳහා තවත් ස්ථානයක් වන කරිබා විල ලොව විශාලතම ජලාශය වේ.<ref name=":5" /> නැගෙනහිර උස්බිම් යනු මොසැම්බික් දේශ සීමාව ආසන්නයේ පිහිටි කඳුකර ප්‍රදේශ මාලාවකි. සිම්බාබ්වේ හි උසම කඳු මුදුන වන නයංගනී කන්ද මීටර් 2,593 (අඩි 8,507) එහි මෙන්ම බුම්බා කඳු සහ නයංග ජාතික වනෝද්‍යානය ද පිහිටා ඇත. ලෝක දර්ශනය මෙම කඳුකරයේ පිහිටා ඇති අතර, කිලෝමීටර් 60-70 (සැතපුම් 37-43) පමණ දුරින් පිහිටි ස්ථාන දෘශ්‍යමාන වන අතර, පැහැදිලි දිනවලදී රුසාපේ නගරය දැකගත හැකිය. සිම්බාබ්වේ අප්‍රිකාවේ අසාමාන්‍ය දෙයක් වන්නේ අද්විතීය වියළි ගල් ශෛලියකින් ඉදිකරන ලද පුරාණ හා මධ්‍යකාලීන නටඹුන් නගර ගණනාවක් තිබීමයි. මේවායින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ මස්විංගෝ හි මහා සිම්බාබ්වේ නටබුන් ය. අනෙකුත් නටබුන් අතර කාමි, ධ්ලෝ-ද්ලෝ සහ නලෙටලේ ඇතුළත් වේ. මාටෝබෝ කන්දs යනු දකුණු සිම්බාබ්වේ හි බුලවායෝ සිට දකුණට කිලෝමීටර් 35 (සැතපුම් 22) පමණ දුරින් ආරම්භ වන ග්‍රැනයිට් කොප්ජේස් සහ වනාන්තර නිම්න ප්‍රදේශයකි. වසර බිලියන දෙකකට පමණ පෙර මෙම කඳු සෑදී ඇත්තේ කළුගල් මතුපිටට බලහත්කාරයෙන් බලහත්කාරයෙන් ගෙන, පසුව ඛාදනය වී සුමට "තල්මසුන් ඩ්වාලා" සහ කැඩුණු කොප්ජේ නිපදවා, ගල් පර්වත වලින් වැසී ඇති අතර වෘක්ෂලතා පඳුරු වලින් වැසී ඇත. එන්ඩෙබෙල් ජාතියේ නිර්මාතෘ ම්සිලිකාසි, එම ප්‍රදේශයට එහි නම ලබා දුන්නේය, එහි තේරුම 'තට්ට හිස්' යන්නයි. ඔවුන්ගේ පෞරාණික හැඩයන් සහ දේශීය වන සතුන් නිසා ඔවුන් සංචාරක ආකර්ෂණයක් බවට පත්ව ඇත. සිසිල් රෝඩ්ස් සහ ලියාන්ඩර් ස්ටාර් ජේම්සන් වැනි අනෙකුත් මුල් සුදු යටත්විජිතවාදීන් මෙම කඳුකරයේ ලෝක දර්ශනයේ තැන්පත් කර ඇත.<ref>{{cite web |title=Zimbabwe: The Spirit of Matobo |url=http://zimbabwe.safari.co.za/spirit-of-zimbabwe.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101100547/http://zimbabwe.safari.co.za/spirit-of-zimbabwe.html |archive-date=1 November 2013 |work=zimbabwe.safari.co.za}}</ref> === ජල සැපයුම සහ සනීපාරක්ෂාව === බොහෝ සාර්ථක කුඩා පරිමාණ ජල සැපයුම් සහ සනීපාරක්ෂක වැඩසටහන් ඇත, නමුත් සිම්බාබ්වේ බහුතරය සඳහා වැඩිදියුණු කළ ජල හා සනීපාරක්ෂක පද්ධතිවල සමස්ත හිඟයක් පවතී. 2012 වසරේ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව, සිම්බාබ්වේ වැසියන්ගෙන් 80%කට වැඩිදියුණු කළ (එනම් පිරිසිදු) පානීය ජල මූලාශ්‍ර සඳහා ප්‍රවේශය තිබූ අතර, වැඩිදියුණු කළ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සඳහා ප්‍රවේශය තිබුණේ සිම්බාබ්වේ වැසියන්ගෙන් 40%කට පමණි.<ref>{{cite web |title=Exposure Data by Country |url=http://apps.who.int/gho/data/node.main.167?lang=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304210631/http://apps.who.int/gho/data/node.main.167?lang=en |archive-date=4 March 2015 |access-date=19 October 2014 |work=World Health Organization}}</ref> වැඩිදියුණු කළ ජල සැපයුම සහ සනීපාරක්ෂාව සඳහා ප්‍රවේශය ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල සැලකිය යුතු ලෙස සීමා වී ඇත.<ref name="wsp1">{{cite web |year=2011 |title=Water Supply and Sanitation in Zimbabwe, Turning Finance into Services for 2015 and beyond |url=http://www.wsp.org/sites/wsp.org/files/publications/CSO-Zimbabwe.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130142528/https://www.wsp.org/sites/wsp.org/files/publications/CSO-Zimbabwe.pdf |archive-date=30 January 2020 |access-date=4 May 2016 |website=wsp.org |publisher=[[AMCOW]] (collaboratively published report)}}</ref> අපේක්ෂා කළ හැකි අනාගතය සඳහා සිම්බාබ්වේ ජල සැපයුමේ සහ සනීපාරක්ෂාවෙහි ස්වභාවය තීරණය කිරීමට බොහෝ සාධක තිබේ; ප්‍රධාන සාධක තුන නම් සිම්බාබ්වේ ආර්ථිකයේ දැඩි අවපාත තත්ත්වය, යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති ගොඩනැගීමට සහ මුදල් සැපයීමට විදේශ ආධාර සංවිධාන දක්වන අකමැත්ත සහ රාජ්‍යයේ දේශපාලන අස්ථාවරත්වයයි.<ref name="wsp1" /><ref name="hrw2">{{cite book|url=http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/zimbabwe1113_forUpload_1.pdf|title=Troubled Water: Burst Pipes, Contaminated Wells, and Open Defecation in Zimbabwe's Capital|publisher=[[Human Rights Watch]]|year=2013|isbn=978-1-62313-0800|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140830213700/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/zimbabwe1113_forUpload_1.pdf|archive-date=30 August 2014}}</ref> === විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය === [[File:Life_sciences_and_geosciences_dominate,_Cumulative_totals_by_field,_2008–2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Life_sciences_and_geosciences_dominate,_Cumulative_totals_by_field,_2008%E2%80%932014.svg|thumb|දකුණු අප්‍රිකාවේ ප්‍රකාශන අනුව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ප්‍රතිදානය, ක්ෂේත්‍රය අනුව සමුච්චිත එකතුව, 2008-2014. මූලාශ්‍රය: යුනෙස්කෝ විද්‍යා වාර්තාව: 2030 (2015) දෙසට, රූපය 20.6.]] සිම්බාබ්වේ සාපේක්ෂ වශයෙන් හොඳින් සංවර්ධිත ජාතික යටිතල පහසුකම් සහ පර්යේෂණ සහ සංවර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ දිගුකාලීන සම්ප්‍රදායක් ඇති අතර, වෙළඳපල පර්යේෂණ ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා 1930 ගණන්වල සිට දුම්කොළ වගා කරන්නන් මත පනවා ඇති බද්දෙන් සනාථ වේ.<ref name=":0">{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0022/002288/228806e.pdf|title=Mapping Research and Innovation in the Republic of Zimbabwe|editor-last=Lemarchand|editor-first=Guillermo A.|editor-last2=Schneegans|editor-first2=Susan|publisher=UNESCO|year=2014|isbn=978-92-3-100034-8|location=Paris|pages=Volume 2. GO–SPIN Profiles in Science, Technology and Innovation}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|pages=535–555}}</ref>රටේ හොඳින් සංවර්ධිත අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් ඇත, වැඩිහිටියන් 11 දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු තෘතියික උපාධියක් දරයි. රටේ ශක්තිමත් දැනුම් පදනම සහ බහුල ස්වභාවික සම්පත් අනුව, සිම්බාබ්වේ විශාල වර්ධන විභවයක් ඇත.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> සිම්බාබ්වේ 2023 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 117 වැනි ස්ථානයට පත් වූ අතර එය 2022 දී 107 වන ස්ථානයට වඩා පහත වැටුණි.<ref>{{Cite journal|last=WIPO|title=Global Innovation Index 2023, 15th Edition|url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2023/index.html|language=en|doi=10.34667/tind.46596|access-date=2023-10-30|website=www.wipo.int}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-10-28 |title=Global Innovation Index |url=https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101622/https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |archive-date=2 September 2021 |access-date=2021-09-02 |website=INSEAD Knowledge |language=en}}</ref> එහි වර්ධන විභවය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා, සිම්බාබ්වේ ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා කිහිපයක් නිවැරදි කිරීමට අවශ්‍ය වනු ඇත. නිදසුනක් වශයෙන්, නවෝත්පාදනය අවුලුවාලීමට අවශ්‍ය පර්යේෂකයන්ගේ විවේචනාත්මක ස්කන්ධය එහි නොමැත. සිම්බාබ්වේ සමාජ-ආර්ථික සංවර්ධනය සඳහා පර්යේෂණ සහ සංවර්ධනය උපයෝගී කර ගැනීම සඳහා යටිතල පහසුකම් ඇතත්, විශ්ව විද්‍යාල සහ පර්යේෂණ ආයතනවලට පර්යේෂණ පැවැත්වීමට මූල්‍ය හා මානව සම්පත් හිඟ වන අතර නියාමන පරිසරය ව්‍යාපාරික අංශයට නව තාක්ෂණයන් මාරු කිරීමට බාධා කරයි. ආර්ථික අර්බුදය, වැඩෙන කනස්සල්ලට හේතු වන ප්‍රධාන විශේෂඥ (වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, යනාදී) ක්ෂේත්‍රවල විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් සහ වෘත්තිකයන් නික්මයාමකට තුඩු දී ඇත. සිම්බාබ්වේ තෘතීයික සිසුන්ගෙන් 22% කට වඩා 2012 දී විදේශයන්හි උපාධි සම්පූර්ණ කරමින් සිටි අතර, සමස්තයක් ලෙස උප සහරා අප්‍රිකාවේ සාමාන්‍ය 4% ට සාපේක්ෂව. 2012 දී, රාජ්‍ය අංශයේ පර්යේෂකයන් 200ක් (ප්‍රධාන සංඛ්‍යාව) සේවයේ යෙදී සිටි අතර, ඉන් හතරෙන් එකක් කාන්තාවන්ය. මෙය මහාද්වීපික සාමාන්‍යය මෙන් දෙගුණයකි (2013 දී 91) නමුත් දකුණු අප්‍රිකාවේ පර්යේෂක ඝනත්වයෙන් හතරෙන් එකක් පමණි (ජනතාව මිලියනයකට 818). සිම්බාබ්වේ හි රැකියා සහ ආයෝජන අවස්ථා පිළිබඳ ඩයස්පෝරාව සඳහා තොරතුරු සැපයීම සඳහා රජය විසින් සිම්බාබ්වේ හියුමන් කැපිටල් වෙබ් අඩවිය නිර්මාණය කර ඇත.<ref name=":0" /><ref name=":1" />[[File:Scientific_publication_trends_in_SADC_countries,_2005-2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Scientific_publication_trends_in_SADC_countries,_2005-2014.svg|thumb|වඩාත්ම ඵලදායී SADC රටවල විද්‍යාත්මක ප්‍රකාශන ප්‍රවණතා, 2005-2014. මූලාශ්‍රය: යුනෙස්කෝ විද්‍යා වාර්තාව: 2030 (2015) දෙසට, තොම්සන් රොයිටර්ගේ විද්‍යා වෙබ් අඩවියෙන් දත්ත, විද්‍යා උපුටා දැක්වීම් දර්ශකය පුළුල් කරන ලදී.]] රටේ දෙවන විද්‍යා හා තාක්ෂණ ප්‍රතිපත්තිය යුනෙස්කෝ සහාය ඇතිව විස්තාරණය කිරීමෙන් පසු 2012 ජුනි මාසයේදී දියත් කරන ලදී. එය 2002 සිට පෙර පැවති ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රතිස්ථාපනය කරයි. 2012 ප්‍රතිපත්තිය ජෛව තාක්‍ෂණය, තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය (ICT), අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව, නැනෝ තාක්‍ෂණය, දේශීය දැනුම් පද්ධති, තවමත් මතුවී නොමැති තාක්‍ෂණ සහ මතුවන පාරිසරික අභියෝග සඳහා විද්‍යාත්මක විසඳුම් සඳහා ප්‍රමුඛත්වය ලබා දෙයි. දෙවන විද්‍යා හා තාක්ෂණ ප්‍රතිපත්තිය මඟින් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් අවම වශයෙන් 1%ක් පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය සඳහා වෙන් කිරීමටත්, විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනයෙන් අවම වශයෙන් 60%ක් විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිළිබඳ කුසලතා වර්ධනය කිරීමටත් පාසල් සිසුන් අවම වශයෙන් 30%ක් කැප කරන බව සහතික කිරීමටත් රජයේ කැපවීම තහවුරු කරයි. විද්‍යා විෂයයන් හැදෑරීමට ඔවුන්ගේ කාලයයි.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> තොම්සන් රොයිටර්ස් වෙබ් ඔෆ් සයන්ස් (විද්‍යා උපුටා දැක්වීම් දර්ශකය පුළුල් කරන ලද) අනුව, 2014 දී සිම්බාබ්වේ, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් නාමාවලිගත කරන ලද සඟරාවල වැසියන් මිලියනයකට ප්‍රකාශන 21ක් ගණන් කර ඇත. මෙය SADC රටවල් 15 න් සිම්බාබ්වේ හයවන ස්ථානයට පත් වූ අතර, [[නැමීබියාව]] (59), [[මොරිෂස්]] (71), [[බොට්ස්වානා]] (103) සහ, සියල්ලටම වඩා, [[දකුණු අප්‍රිකාව]] (175) සහ [[සීෂෙල්ස්]] (364) ට පසුව. උප සහරා අප්‍රිකාවේ සාමාන්‍යය ජනගහනය මිලියනයකට විද්‍යාත්මක ප්‍රකාශන 20ක් වූ අතර එය ගෝලීය සාමාන්‍ය මිලියනයකට 176ක් විය.<ref name=":1" /> == යොමු කිරීම් == [[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]] gbcb14vfw8cypnbbo22kfdbs2w1ubl0 සූලූ භාෂාව 0 163453 794459 745539 2026-06-20T15:01:22Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794459 wikitext text/x-wiki {{යළියොමුව|සූලූ}} {{Infobox language | name = සූලූ | nativename = ''isiZulu'' | pronunciation = {{IPA-zu|isízṳːlu|}} | states = [[South Africa]], [[Lesotho]] | region = {{Plainlist| * [[KwaZulu-Natal]] and southern [[Mpumalanga]]; scattered communities elsewhere }} | ethnicity = [[Zulu people]] | speakers = {{sigfig|13|2}} million | date = | ref = e18 | speakers2 = [[L2 speakers]]: {{sigfig|15.7|2}} million (2002)<ref>Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development", ''Impact: Studies in language and society'', 14:78</ref> | familycolor = Niger-Congo | fam2 = [[Atlantic–Congo languages|Atlantic–Congo]] | fam3 = [[Volta-Congo languages|Volta-Congo]] | fam4 = [[Benue–Congo languages|Benue–Congo]] | fam5 = [[Bantoid languages|Bantoid]] | fam6 = [[Southern Bantoid languages|Southern Bantoid]] | fam7 = [[Bantu languages|Bantu]] | fam8 = [[Southern Bantu]] | fam9 = [[Nguni languages|Nguni]]-[[Tswa-Ronga|Tsonga]] | fam10 = [[Nguni languages|Nguni]] | fam11 = [[Zunda languages|Zunda]] | dia1 = KwaZulu Natal Zulu | dia2 = Transvaal Zulu | dia3 = Qwabe | dia4 = Cele | nation = {{RSA}} | agency = [[Pan South African Language Board]] | script = [[Latin script|Latin]] ([[Zulu alphabet]])<br>[[Zulu Braille]]<br>[[Ditema tsa Dinoko]] | sign = [[Signed Zulu]] | iso1 = zu | iso2 = zul | iso3 = zul | glotto = zulu1248 | glottorefname = Zulu | guthrie = S.42 | lingua = [http://linguasphere.info/?page=linguascale&linguacode=99-AUT-fg 99-AUT-fg] incl.<br>varieties 99-AUT-fga to 99-AUT-fge | map = South Africa Zulu speakers proportion map.svg | mapcaption = Proportion of the South African population that speaks Zulu at home {{div col}} {{legend|#EDF8E9|0–20%}} {{legend|#BAE4B3|20–40%}} {{legend|#74C476|40–60%}} {{legend|#31A354|60–80%}} {{legend|#006D2C|80–100%}} {{colend}} | notice = IPA }} {{Infobox NC name||||||root=Zulu|person=umZulu|people=amaZulu|language=isiZulu|country=[[kwaZulu]]}} '''සූලූ භාෂාව''' ({{en|Zulu}}) යනු, දකුණුදිග අප්‍රිකාවේ ජන කොටසක් වන [[Zulu people|සූලූ ජාතිකයන්ගේ]] භාෂාව වෙයි. == අමතර අවධානයට == {{Portal|South Africa|Languages}} * [[Impi]] * [[Shaka|Shaka kaSenzangakhona]] * [[Tsotsitaal]] – a Zulu-based [[creole language]] spoken in [[Soweto]] * [[Xhosa language]] * [[Northern Ndebele language]] == සටහන් == {{notelist}} == මූලාශ්‍ර == {{Reflist}} == භාහිර සබැඳි == {{interwiki|code=zu}} {{Wikibooks|Zulu}} {{Wikivoyage|Zulu phrasebook|Zulu|a phrasebook}} {{commons category}} *{{WALS|zul|Zulu}} *{{UDHR|zuu|Zulu}} <!-- Leave the Яг 639-3 as is. That's how OHCHR named it --> *[http://salanguages.com/isizulu/ South African Languages: IsiZulu]{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://zipangz.homestead.com/untitled4.html A short English–isiZulu–Japanese phraselist] incl. sound file *[http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Zulu_Swadesh_list Zulu Swadesh list of basic vocabulary wordРЬs] (from Wiktionary's [http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists Swadesh-list appendix]) *[http://www.languagesandnumbers.com/how-to-count-in-zulu/en/zul/ Counting in Zulu] === පාඨමාලා === *[https://www.linguashop.com/learn-zulu/ TeachMe! Zulu – PDF Zulu workbook] *[http://www.memrise.com/course/82/zulu-with-dingani/ Zulu With Dingani – Online beginner's course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160728025632/http://www.memrise.com/course/82/zulu-with-dingani/ |date=28 July 2016 }} *[http://www.unisa.ac.za/Free_online_course/Zulu/Zulu.html University Of South Africa, free online course] *[https://web.archive.org/web/20050306060945/http://www.newt.clara.co.uk/isizulu/ Sifunda isiZulu!] === ව්‍යාකරණ === *[http://learn101.org/zulu.php Zulu Grammar with Audio!] === ශබ්දකෝෂ === *[https://isizulu.net/ isiZulu.net Zulu–English Online Dictionary] *[https://web.archive.org/web/20040413044749/http://www.websters-online-dictionary.org/definition/Zulu-english/ Zulu–English Dictionary] === පුවත් පත් === *[https://www.isolezwe.co.za/ Isolezwe] *[https://ilanganews.co.za/ Ilanga] *UmAfrika *[https://web.archive.org/web/20120206125747/http://isizulu.news24.com/ Izindaba News24] === පරිගණක මෘදුකාංග === * [https://web.archive.org/web/20070114015602/http://translate.org.za/content/view/1610/54/ Spell checker for OpenOffice.org and Mozilla], [https://web.archive.org/web/20070324112647/http://translate.org.za/content/view/17/32/ OpenOffice.org], [https://web.archive.org/web/20070210160756/http://translate.org.za/content/view/1611/54/ Mozilla Firefox web-browser], and [https://web.archive.org/web/20070324203655/http://translate.org.za/content/view/1612/54/ Mozilla Thunderbird email program] in Zulu * [http://translate.org.za/ Translate.org.za] Project to translate Free and Open Source Software into all the official languages of South Africa including Zulu *[http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Zulu PanAfrican L10n wiki page on Zulu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241214010255/http://www.panafril10n.org/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Zulu |date=2024-12-14 }} === සාහිත්‍යය සහ සංස්කෘතිය === *[https://web.archive.org/web/20051027002008/http://literature.kzn.org.za/lit/index.html KwaZulu-Natal Literary Map] {{Languages of Lesotho}} {{Languages of South Africa}} {{Languages of Swaziland}} {{Languages of Mozambique}} {{Narrow Bantu languages (Zones N–S)}} {{Authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:සූලූ භාෂාව| ]] [[Category:Subject–verb–object languages]] [[Category:Agglutinative languages]] [[Category:Languages of South Africa]] {{lang-stub}} oyzg91pw7nf34llmt2zamfh82fdr3q4 ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරු 0 168633 794560 794378 2026-06-21T07:25:39Z KSLwiki24 70498 794560 wikitext text/x-wiki '''මහානායක''' හිමිවරුන් යනු [[theravada|ථෙරවාදී බෞද්ධ]] රටවල බෞද්ධ පැවිද්දන් අධීක්ෂණය හා නියාමනය කරන උසස් බෞද්ධ භික්ෂූන්ය. එය ථෙරවාදී බෞද්ධ රටක භික්ෂුවක් විසින් දරනු ලබන ඉතා වැදගත් තනතුරක් ලෙස සැලකේ. එය සාමාන්‍යයෙන් පිරිනමනු ලබන්නේ ‘‘නිකාය’’ නමින් හැඳින්වෙන පැවිදි සහෝදරත්වයේ මහ නායක හිමිවරුන් ලෙස පත් කරනු ලබන ජ්‍යෙෂ්ඨ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාටය. {{Infobox | above = ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරු | header1 = ① [[සියම් නිකායේ මල්වතු පාර්ශවය]] | image1 = [[File:Thibbatuwawe Sumangala Thero.jpg|100px]] | caption1 = මහානායක හිමි - සියම් නිකාය මල්වතු පාර්ශ්වය | label2= නම | data2= [[තිබ්බටුවාවේ ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සුමංගල හිමි]] | label3 = ධුරය | data3 = මහානායක හිමි | label4 = ධුර කාලය | data4 = 2004–වර්තමානය | header5 = ② [[සියම් නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශ්වය]] | image5 = [[File:Warakagoda gnanarathana thero.jpg|100px]] | caption5 = මහානායක හිමි - සියම් නිකාය අස්ගිරි පාර්ශ්වය | label6= නම | data6 = [[වරකාගොඩ ඥාණරතන හිමි |වරකාගොඩ ඤාණරතන හිමි]] | label7= ධුරය | data7= මහානායක හිමි | label8= ධුර කාලය | data8 = 2017–වර්තමානය | header9 = ③ [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | image9 = [[File:supreme mahanyaka thero.jpg|100px]] | caption9 = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] - අමරපුර සංඝ සභාව | label10 = නම | data10 = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි]] | label11 = ධුරය | data11 = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | label12 = ධුර කාලය | data12 = 2024–වර්තමානය | header13 = ④ [[රාමඤ්ඤ නිකාය|ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකාය]] | image13 = [[File:Makulewe Wimala Thero.jpg|100px]] | caption13 = මහානායක හිමි - රාමඤ්ඤ නිකාය | label14 = නම | data14 = [[මකුලෑවේ විමල හිමි]] | label15 = ධුරය | data15 = මහානායක හිමි | label16 = ධුර කාලය | data16 = 2022–වර්තමානය }} ==ශ්‍රී ලාංකීය සම්ප්‍රදාය== ශ්‍රී ලාංකේය බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය තුළ “මහානායක” යන පදවිය දරන්නේ සියම් නිකාය (1753), අමරපුර නිකාය (1803) සහ රාමඤ්ඤ නිකාය (1864) යන ප්‍රධාන නිකාය තුනෙහිම ප්‍රධානීන් විසිනි. මහනුවර කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජ දවස සංඝරාජ වැලිවිට ශ්‍රී සරණංකර හිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් 1753 දී උපසම්පදාව නැවත පිහිටුවීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා මහානායක පදවියට පත් කිරීම ආරම්භ විය. සාමාන්‍යයෙන් විහාරාධිපති හිමිනමකගේ අපවත් වීමෙන් පසු මහානායක පදවියට පත්වන මහානායක හිමිවරුන්ගේ අනුනායක “අනුනායක හිමිවරුන්” ලෙස හැඳින්වේ.<ref name="anu">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=ikNMAAAAIAAJ | title=The British Government and the Idolatry of Ceylon | publisher=Crofts and Blenkarn | author=Hardy, Robert Spence | year=1841 | pages=17}}</ref> ධුරාවලියේ ඊළඟට ප්‍රදේශයක, පළාතක හෝ දිස්ත්‍රික්කයක භික්ෂූන් පිළිබඳ අධිකරණ බලය ඇති ප්‍රධාන “සංඝනායක” හිමිවරු වන අතර, පන්සලක හෝ සම්බන්ධ විහාරස්ථාන සමූහයක “නායක” හිමියන්ට ප්‍රමුඛත්වය ලැබේ. දැනට වැඩ සිටින කීර්තිමත් මහානායක හිමිවරුන් සහ ඔවුන්ගේ ආසන්නතම පූර්වගාමීන් පහත දැක්වේ. ===වර්තමාන මහානායක හිමිවරු=== [[File:Venerable Seewalie receiving honorary title from Maha Nayaka Thera of Malwatta Chapter, Kandy, Sri Lanka.jpg|250px|thumb|අතිපූජ්‍ය තිබ්බටුවාවේ ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සුමංගල මහා නායක හිමිපාණන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට ගෞරව නාමයක් පිරිනැමූ අයුරු.]] * අතිපූජ්‍ය තිබ්බටුවාවේ ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ සුමංගල හිමි - සියම් නිකායේ මල්වතු පාර්ශවයේ මහානායක<ref name="sri ">{{cite web | url=http://dailynews.lk/?q=features/saga-blissful-journey | title=Saga of a blissful journey | work=Daily News | date=May 29, 2014 | accessdate=11 November 2014 | author=Basnayake, Richard | archive-url=https://web.archive.org/web/20141111095121/http://dailynews.lk/?q=features%2Fsaga-blissful-journey | archive-date=11 November 2014 | url-status=dead }}</ref> * අතිපූජ්‍ය වරකාගොඩ ශ්‍රී ඤාණරතන ස්වාමීන් වහන්සේ - සියම් නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ මහානායක * අතිපූජ්‍ය මක්කුලවේ විමල හිමි - ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායේ මහානායක<ref>{{cite web | url=http://www.themorning.lk/makkulawe-wimala-nayaka-thera-new-mahanayaka-of-ramanna-nikaya/ | title=Makkulawe Wimala Nayaka Thera new Mahanayaka of Ramanna Nikaya | date=22 November 2020 | publisher=Themorning.lk | accessdate=26 November 2020}}</ref> *අතිපූජ්‍ය කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රී මූර්ති ස්වාමීන් වහන්සේ - අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ වැඩබලන මහානායක<ref>[https://pmd.gov.lk/news/the-contemporary-ideas-shaping-the-world-today-resonate-with-the-buddhas-teachings/ The contemporary ideas shaping the world today resonate with the Buddha’s teachings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240726183804/https://pmd.gov.lk/news/the-contemporary-ideas-shaping-the-world-today-resonate-with-the-buddhas-teachings/ |date=2024-07-26 }}, President's Media Division</ref> ===හිටපු මහානායක හිමිවරු=== මෑත වසරවලදී අපවත් වූ හිටපු මහානායක හිමිවරුන් කිහිප දෙනෙකු පහත දැක්වේ. * අතිපූජ්‍ය දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි ස්වාමින් වහන්සේ - අමරපුර නිකායේ හිටපු මහානායක<ref name="Dept. Buddhist Affr">{{Cite web |title=Supreme Leader of the Sri Amarapura Maha Sangha Sabha Most Venerable Dodampahala Chandrasiri Mahanayake Thero |url=http://dba.gov.lk/news/amara-pura |access-date=2021-07-29 |website=Department of Buddhist affairs' - Sri Lanka}}</ref> * අතිපූජ්‍ය කොටුගොඩ ධම්මාවාස නාහිමි - අමරපුර නිකායේ හිටපු මහානායක<ref name="presid">{{Cite web |title=Kotugoda Dhammawasa Maha Nayaka Thera dedicated himself for well-being of Sasana and country |url=https://www.presidentsoffice.gov.lk/index.php/2021/03/25/kotugoda-dhammawasa-maha-nayaka-thera-dedicated-himself-for-well-being-of-sasana-and-country-without-compromising-the-traditions/ |access-date=2021-07-29 |website=Presidential Secretariat -Sri Lanka}}</ref> * අතිපූජ්‍ය නාපාන පේමසිරි හිමි - ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායේ හිටපු මහානායක<ref name="ramn">{{cite web | url=http://www.itnnews.lk/?p=11570 | title=President offers Sannas Patra to new Maha Nayaka Thera of Ramanna Nikaya | publisher=ITN | accessdate=11 November 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.buddhistdoor.net/news/senior-sri-lankan-monk-ven-napane-premasiri-thero-dies-aged-98 | title=Senior Sri Lankan Monk Ven. Napane Premasiri Thero Dies, Aged 98 | publisher=Global Buddhist Door | accessdate=26 November 2020}}</ref> * අතිපූජ්‍ය ගලගම ශ්‍රී අත්තදස්සී මහනාහිමියෝ - සියම් නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ මහානායක * අතිපූජ්‍ය උඩුගම ශ්‍රී බුද්ධරක්ඛිත ස්වාමීන් වහන්සේ - සියම් නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ හිටපු මහානායක<ref>[http://www.dailymirror.lk/69233/tribute-to-an-erudite-mahanayake Tribute to an erudite Mahanayake], Kumar Wettasinghe, Daily Mirror</ref> * අතිපූජ්‍ය රඹුක්වැල්ලේ ශ්‍රී විපස්සි හිමිපාණන් වහන්සේ - සියම් නිකායේ මල්වතු පාර්ශ්වයේ හිටපු මහනායක<ref name="Wip">{{cite web|url=http://archives.dailymirror.lk/2004/06/12/opinion/3.asp|title=A person who safeguarded traditions|publisher=Daily Mirror|accessdate=12 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141112073340/http://archives.dailymirror.lk/2004/06/12/opinion/3.asp|archive-date=12 November 2014|url-status=dead}}</ref> *අතිපූජ්‍ය දවුල්දෙන ශ්‍රී ඤාණිස්සර හිමි - අමරපුර නිකායේ හිටපු මහානායක<ref>{{cite web|url=http://www.sundaytimes.lk/article/1019648/us-china-express-condolences-over-demise-of-most-venerable-davuldena-sri-gnanissara-thero|title=US, China express condolences over demise of most venerable Davuldena Sri Gnanissara thero|publisher=Sunday Times|date=4 April 2017|access-date=25 July 2017}}</ref> *අතිපූජ්‍ය වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර හිමි - ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායේ හිටපු මහානායක<ref name="ramn2">{{cite web| url=http://www.nation.lk/edition/news-features/item/9977-true-disciple-of-buddha-dhamma-in-word-and-deed.html| title=True disciple of Buddha Dhamma in word and deed| publisher=The Nation| accessdate=12 November 2014| url-status=dead| archiveurl=https://archive.today/20130901162045/http://www.nation.lk/edition/news-features/item/9977-true-disciple-of-buddha-dhamma-in-word-and-deed.html| archivedate=1 September 2013}}</ref> * අතිපූජ්‍ය බෙල්ලන ශ්‍රී ඤාණවිමල හිමි - සියම් නිකායේ කෝට්ටේ ශ්‍රී කල්‍යාණි සාමග්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ හිටපු මහානායක<ref>{{cite web | url=http://www.nation.lk/edition/breaking-news/item/33985-most-ven-bellana-nayaka-theras-cremation-on-tuesday.html | title=Most Ven. Bellana Nayaka Thera's cremation on Tuesday | publisher=The Nation | date=6 October 2014 | accessdate=21 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141006180936/http://www.nation.lk/edition/breaking-news/item/33985-most-ven-bellana-nayaka-theras-cremation-on-tuesday.html | archive-date=6 October 2014 | url-status=dead }}</ref> *අතිපූජ්‍ය වැලිගම ශ්‍රී ඤාණරතන හිමි - අමරපුර නිකායේ ධර්මරක්ෂිත පාර්ශ්වයේ හිටපු මහානායක<ref>[http://www.dailynews.lk/?q=local/most-ven-weligama-gnanaratana-maha-nayaka-thera-noble-dedicated-monk-vajirarama-tradition Noble, dedicated monk of the Vajirarama tradition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241009160634/http://www.dailynews.lk/?q=local/most-ven-weligama-gnanaratana-maha-nayaka-thera-noble-dedicated-monk-vajirarama-tradition |date=2024-10-09 }}, Maharagama Dhammasiri Nayaka Thera, Daily News</ref> ===වරප්රසාද=== මල්වතු පාර්ශ්වයේ සහ අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමිවරුන් සම්ප්‍රදායිකව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් මෙරට බෞද්ධ පූජකවරුන්ගේ ප්‍රධානියා ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය. ඒ නිසා 1948 ශ්‍රී ලංකාව නිදහස ලැබූ දා සිට ඇතැම් රාජ්‍ය වරප්‍රසාද දීර්ඝ කර තිබෙනවා. නිල නිවාස (ආරාම), නිල වාහන සහ රාජ්‍ය අවමංගල්‍ය සඳහා රාජ්‍ය ප්‍රතිපාදන මේවාට ඇතුළත් වේ. 1969 අමරපුර නිකායේ උත්තරීතර මහානායක පදවිය පිහිටුවීමත් සමඟ අනෙකුත් නිකායන්හි මහානායක හිමිවරුන්ටද රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබී ඇත.<ref>[https://books.google.com/books?id=j0IyA_CtW64C&dq=Mahanayaka+vehicles&pg=PA340 The Work of Kings]</ref><ref>[http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&page=article-details&code_title=14257 Mahanayakes’ Aramayas to be taken over by the Govt.]</ref> ==මේවාද බලන්න== * [[අමරපුර නිකාය]] * [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] * [[සියම් නිකාය]] * [[සියම් නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශවය]] * [[මහායාන]] * [[බුරුමය]] * [[දියවඩන නිලමේ]] ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [http://www.sridaladamaligawa.lk/past-mahanayake-theros-order-asgiriya-monastery Past Mahanayaka Theros in order (Asgiriya Chapter)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215032334/http://www.sridaladamaligawa.lk/past-mahanayake-theros-order-asgiriya-monastery |date=2020-02-15 }} * [http://www.sridaladamaligawa.lk/past-mahanayake-theros-order-malwatte-monastery Past Mahanayaka Theros in order (Malwatta Chapter)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190911131333/http://sridaladamaligawa.lk/past-mahanayake-theros-order-malwatte-monastery |date=2019-09-11 }} [[Category:Buddhist titles]] [[Category:Theravada]] nmxkztl3pte2t1gregn4fmpwht35cq5 සුඩානයේ ආර්ථිකය 0 177395 794454 726345 2026-06-20T14:46:23Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794454 wikitext text/x-wiki [[File:Sudan_Product_Exports_(2019).svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sudan_Product_Exports_(2019).svg|දකුණ|thumb|සුඩාන අපනයනවල සමානුපාතික නියෝජනයක්, 2019]] [[File:Sudan_Map_Oelgas.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sudan_Map_Oelgas.png|thumb|සුඩානයේ තෙල් සහ ගෑස් සහන - 2004]] [[File:GDP_per_capita_development_in_Sudan.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GDP_per_capita_development_in_Sudan.svg|thumb|සුඩානයේ GDP ඒක පුද්ගල සංවර්ධනය]] 2010 දී, සුඩානය ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන ආර්ථිකය<ref>{{cite web |date=20 October 2009 |title=Economy |url=http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/about/economicalsummary.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713221231/http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/about/economicalsummary.html |archive-date=13 July 2011 |publisher=Government of South Sudan}}</ref> ලෙස සලකනු ලැබූ අතර ජාත්‍යන්තර සම්බාධකවලට මුහුණ දෙන විට පවා බොහෝ දුරට තෙල් ලාභයෙන් රට වේගයෙන් සංවර්ධනය වන බව නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් විසින් 2006 ලිපියක සටහන් කර ඇත.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/10/24/world/africa/24sudan.html|title=Sudanese civil war? Not Where the Oil Wealth Flows|author=Gettleman, Jeffrey|date=24 October 2006|work=The New York Times|access-date=24 May 2010|author-link=Jeffrey Gettleman|url-access=registration}}</ref> සුඩානයේ තෙල් නිධිවලින් සියයට 75 ක් පමණ අඩංගු වූ දකුණු සුඩානය වෙන්වීම නිසා,<ref>{{cite web |title=Sudan Economic Outlook |url=http://www.afdb.org/en/countries/east-africa/sudan/sudan-economic-outlook/ |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620030550/http://www.afdb.org/en/countries/east-africa/sudan/sudan-economic-outlook/ |archive-date=20 June 2013 |publisher=African Development Bank}}</ref> සුඩානය එකතැන පල්වීමේ අදියරකට ඇතුළු වූ අතර, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය 2014 දී සියයට 3.4 දක්වා ද, 2015 දී සියයට 3.1 දක්වා ද මන්දගාමී වී සියයට 3.7 දක්වා සෙමින් ප්‍රකෘතිමත් වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කරන ලදී. 2016 උද්ධමනය 2015 වන විට 21.8% තරම් ඉහළ මට්ටමක පැවතුනි.<ref>{{cite web |date=29 March 2019 |title=Sudan Economic Outlook |url=http://www.afdb.org/en/countries/east-africa/sudan/sudan-economic-outlook/ |publisher=African Development Bank}}</ref> සුඩානයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 2017 දී ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 123.053 සිට 2018 දී ඩොලර් බිලියන 40.852 දක්වා පහත වැටුණි.<ref>{{Cite web |title=GDP (current US$) – Sudan &#124; Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=SD&view=chart |website=data.worldbank.org}}</ref> දකුණු සුඩානය වෙන්වීමට පෙර තෙල් ලාභ සමඟ පවා, සුඩානය තවමත් බලවත් ආර්ථික ගැටලුවලට මුහුණ දුන් අතර, එහි වර්ධනය තවමත් ඒක පුද්ගල නිෂ්පාදනයේ ඉතා පහළ මට්ටමේ සිට ඉහළ යාමකි. 2000 ගණන්වල සුඩානයේ ආර්ථිකය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතින අතර ලෝක බැංකු වාර්තාවකට අනුව 2009 වසරේ වර්ධනය වූ සියයට 4.2 ට සාපේක්ෂව 2010 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ සමස්ත වර්ධනය සියයට 5.2 ක් විය.<ref name="cia">{{cite web |title=Sudan |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sudan/ |access-date=10 July 2011 |work=The World Factbook |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |issn=1553-8133}}</ref> මෙම වර්ධනය ඩාර්ෆූර් හි යුද්ධය සහ දකුණු සුඩානයේ නිදහසට පෙර පැවති දකුණු ස්වයං පාලන කාලය තුළ පවා පවත්වා ගෙන ගියේය.<ref>{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/video/africa/2011/06/2011621161012959115.html|title=South Sudan Gets Ready for Independence|date=21 June 2011|access-date=23 June 2011|publisher=Al Jazeera}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/06/21/world/africa/21sudan.html?ref=sudan|title=As Secession Nears, Sudan Steps Up Drive to Stop Rebels|last=Gettleman|first=Jeffrey|date=20 June 2011|newspaper=The New York Times|access-date=23 June 2011}}</ref> තෙල් සුඩානයේ ප්‍රධාන අපනයනය වූ අතර, 2000 ගණන්වල අග භාගයේදී නිෂ්පාදනය නාටකාකාර ලෙස ඉහළ ගියේය, 2011 ජූලි මාසයේදී දකුණු සුඩානය නිදහස ලැබීමට පෙර වසරවලදී. තෙල් ආදායම ඉහළ යාමත් සමඟ සුඩාන ආර්ථිකය වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පැවති අතර 2007 දී සියයට නවයක පමණ වර්ධන වේගයක් ඇති විය. කෙසේ වෙතත්, තෙල් පොහොසත් දකුණු සුඩානයේ ස්වාධීනත්වය, බොහෝ ප්‍රධාන තෙල් නිධි සුඩාන රජයේ සෘජු පාලනයෙන් සහ තෙල් නිෂ්පාදනයෙන් ඉවත් කළේය සුඩානය දිනකට බැරල් 450,000 (72,000 m3/d) සිට දිනකට බැරල් 60,000 (9,500 m3/d) දක්වා පහත වැටුණි. 2014-15 වසර සඳහා නිෂ්පාදනය දිනකට බැරල් 250,000 (40,000 m3/d) පමණ ප්‍රකෘතිමත් වී ඇත.<ref>{{Citation|title=Edit Action|date=7 February 2020|work=Definitions|publisher=Qeios|doi=10.32388/3mbaw4|s2cid=243137947}}</ref> තෙල් අපනයනය කිරීම සඳහා දකුණු සුඩානය සුඩානයේ රතු මුහුදේ වෙරළ තීරයේ වරාය සුඩානය වෙත නල මාර්ගයක් මත රඳා පවතී, දකුණු සුඩානය ගොඩබිම් සහිත රටක් මෙන්ම සුඩානයේ තෙල් පිරිපහදු කිරීමේ පහසුකම් ද ඇත. 2012 අගෝස්තු මාසයේදී, සුඩානය සහ දකුණු සුඩානය, සුඩාන නල මාර්ග හරහා වරාය සුඩානය වෙත දකුණු සුඩාන තෙල් ප්‍රවාහනය කිරීමේ ගනුදෙනුවකට එකඟ විය.<ref>{{cite web |last=Maasho |first=Aaron |date=3 August 2012 |title=Sudan, South Sudan reach oil deal, will hold border talks |url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-southsudan-idUSBRE87300520120804 |work=Reuters}}</ref> මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සුඩානයේ ප්‍රධාන වෙළඳ හවුල්කරුවන්ගෙන් එකකි, ග්‍රේටර් නයිල් පෙට්‍රෝලියම් මෙහෙයුම් සමාගමෙහි සියයට 40ක කොටසක් චීනය සතුය.<ref>{{cite web |title=The 'Big 4' – How oil revenues are connected to Khartoum |url=http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003091005/http://www.amnestyusa.org/Business_and_Human_Rights/The_Big_4/page.do?id=1081006&n1=3&n2=26 |archive-date=3 October 2008 |access-date=14 March 2009 |work=Amnesty International USA}}</ref> ඩාර්ෆූර් සහ දකුණු කොර්ඩෝෆාන් හි ගැටුම් වැනි හමුදා මෙහෙයුම් සඳහා භාවිතා කරන ලද සුඩාන කුඩා අවි ද රට විසින් අලෙවි කරයි.<ref>{{cite news|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/mar2008/gb20080314_430126.htm?chan=globalbiz_asia+index+page_economics+%2Bamp%3B+policy|title=Oil for China, Guns for Darfur|author=Herbst, Moira|date=14 March 2008|work=Bloomberg BusinessWeek|access-date=14 March 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405181325/http://www.businessweek.com/globalbiz/content/mar2008/gb20080314_430126.htm?chan=globalbiz_asia+index+page_economics++amp%3B+policy|archive-date=5 April 2008|location=New York|url-status=dead}}</ref> ඓතිහාසික වශයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වන අතර සුඩාන ජාතිකයන්ගෙන් සියයට 80කට වැඩි රැකියා කුලියට ගැනීම සහ ආර්ථික අංශයෙන් තුනෙන් එකක් වන අතර, තෙල් නිෂ්පාදනය සුඩානයේ පශ්චාත් 2000 වර්ධනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගෙන ගියේය. දැනට, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) හොඳ සාර්ව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාවට නැංවීම සඳහා කාර්ටූම් රජය සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන කටයුතු කරයි. මෙය 1980 ගනන්වල නය බරින් මිරිකී සිටි සුඩානයේ IMF සහ ලෝක බැංකුව සමඟ සබඳතා පළුදු වූ කැළඹිලි සහිත කාල පරිච්ඡේදයකින් පසුව එය අවසානයේ IMF වෙතින් අත්හිටුවීම දක්වා අවසන් විය.{{sfn|Brown|1992|p={{page needed|date=June 2013}}}} දූෂණ සංජානන දර්ශකයට අනුව, සුඩානය ලෝකයේ වඩාත්ම දූෂිත රාජ්‍යයන්ගෙන් එකකි.<ref>Corruption Perceptions Index 2013. [http://cpi.transparency.org/cpi2013/results/ Full table and rankings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425183240/https://cpi.transparency.org/cpi2013/results/ |date=25 April 2020 }}. Transparency International. Retrieved 4 December 2013.</ref> 2013 ගෝලීය සාගින්න දර්ශකයට අනුව, සුඩානයට GHI දර්ශක අගය 27.0 ක් ඇති අතර එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ ජාතියට 'භයානක කුසගින්න තත්වයක්' ඇති බවයි. එය ලෝකයේ කුසගින්නෙන් පෙළෙන පස්වන ජාතිය ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත.<ref>Welthungerhilfe, IFPRI, and Concern Worldwide: [http://www.ifpri.org/sites/default/files/publications/ghi13.pdf 2013 Global Hunger Index – The challenge of hunger: Building Resilience to Achieve Food and Nutrition Security]. Bonn, Washington D. C., Dublin. October 2013.</ref> 2015 මානව සංවර්ධන දර්ශකයට (HDI) අනුව සුඩානය මානව සංවර්ධනයේ 167 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇති අතර, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ සුඩානය තවමත් ලෝකයේ අඩුම මානව සංවර්ධන අනුපාතවලින් එකකි.<ref>{{cite web |title=The 2013 Human Development Report – "The Rise of the South: Human Progress in a Diverse World" |url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2013/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226013923/http://hdr.undp.org/en/2013-report |archive-date=26 December 2018 |access-date=15 January 2014 |publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]] |pages=144–147}}</ref> 2014 දී, ජනගහනයෙන් 45% ක් දිනකට US$3.20 ට වඩා අඩුවෙන් ජීවත් වන අතර, 2009 දී එය 43% ක් විය.<ref>{{Cite web |title=Poverty headcount ratio at $3.20 a day (2011 PPP) (% of population) – Sudan {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.LMIC?locations=SD |access-date=22 May 2020 |website=data.worldbank.org}}</ref> === විද්‍යාව සහ පර්යේෂණ === සුඩානයේ විශ්ව විද්‍යාල 25-30 පමණ ඇත; උපදෙස් මූලික වශයෙන් අරාබි හෝ ඉංග්රීසි. බොහෝ පිරිමින් තම අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර හමුදා සේවයේ යෙදීමේ අවශ්‍යතාවය හේතුවෙන් ද්විතීයික සහ විශ්ව විද්‍යාල මට්ටම් වල අධ්‍යාපනය බරපතල ලෙස අඩාල වී ඇත.<ref name="cp">{{cite web |date=December 2004 |title=Sudan country profile |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Sudan.pdf |access-date=31 May 2013 |publisher=Library of Congress Federal Research Division}}</ref> මීට අමතරව, ජනාධිපති අල්-බෂීර් විසින් දිරිමත් කරන ලද "ඉස්ලාමීයකරණය" බොහෝ පර්යේෂකයන් ඈත් කළේය: විශ්ව විද්‍යාලවල නිල ඉගැන්වීමේ භාෂාව ඉංග්‍රීසියෙන් අරාබි භාෂාවට වෙනස් කරන ලද අතර ඉස්ලාමීය පාඨමාලා අනිවාර්ය විය. අභ්‍යන්තර විද්‍යා අරමුදල් මැලවී ගියේය.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Nordling|first=Linda|date=15 December 2017|title=Sudan seeks a science revival|journal=Science|volume=358|issue=6369|page=1369|bibcode=2017Sci...358.1369N|doi=10.1126/science.358.6369.1369|issn=0036-8075|pmid=29242326}}</ref> යුනෙස්කෝවට අනුව, 2002 සහ 2014 අතර සුඩාන පර්යේෂකයන් 3,000 කට වැඩි පිරිසක් රට හැර ගොස් ඇත. 2013 වන විට, රටේ සෑම පුරවැසියන් 100,000 කටම පර්යේෂකයන් 19 ක් හෝ ඊජිප්තුවේ 1/30 අනුපාතයට අනුව, පර්යේෂණ සඳහා වූ සුඩාන ජාතික මධ්‍යස්ථානයට අනුව. 2015 දී සුඩානය ප්‍රකාශයට පත් කළේ විද්‍යාත්මක පත්‍රිකා 500ක් පමණ පමණි.<ref name=":0" /> සාපේක්ෂව, සමාන ජනගහන ප්‍රමාණයකින් යුත් රටක් වන පෝලන්තය, වසරකට පත්‍රිකා 10,000 අනුපිළිවෙලින් ප්‍රකාශයට පත් කරයි.<ref>{{cite web |title=The top 20 countries for scientific output |url=http://www.openaccessweek.org/profiles/blogs/the-top-20-countries-for-scientific-output |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317105014/http://www.openaccessweek.org/profiles/blogs/the-top-20-countries-for-scientific-output |archive-date=17 March 2014 |access-date=16 December 2017 |website=www.openaccessweek.org}}</ref> සුඩානයේ ජාතික අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන CubeSat චන්ද්‍රිකා කිහිපයක් නිෂ්පාදනය කර ඇති අතර, සුඩාන සන්නිවේදන චන්ද්‍රිකාවක් (SUDASAT-1) සහ සුඩාන දුරස්ථ සංවේදක චන්ද්‍රිකාවක් (SRSS-1) නිෂ්පාදනය කිරීමට සැලසුම් කර ඇත. 2019 අප්‍රේල් 11 වන දින කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් සාර්ථකව දියත් කරන ලද Arabsat 6A, සුඩානයට ඉහලින් ක්‍රියාත්මක වන පුද්ගලික අංශයේ බිම් මිනින්දෝරු චන්ද්‍රිකාවක් සඳහා පිරිනැමීමේ සංචිතයක් සඳහා සුඩාන රජය දායක විය.<ref>{{Cite web |last=Africa |first=Space in |date=23 July 2019 |title=Inside Sudan's National Space Programme |url=https://africanews.space/inside-sudans-national-space-programme/ |access-date=7 March 2023 |website=Space in Africa |language=en-US}}</ref> සුඩාන ජනාධිපති ඕමාර් හසන් අල් බෂීර් 2012 දී අප්‍රිකානු අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියක් ඉල්ලා සිටියද, සැලසුම් අවසන් වූයේ නැත.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2012/sep/06/sudanese-president-african-space-agency|title=Sudanese president calls for African space agency|last1=Smith|first1=David|date=6 September 2012|work=The Guardian|access-date=7 March 2023|last2=correspondent|first2=Africa|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == යොමු කිරීම් == jwck6g1suhyxunelohyz5r51shifu10 ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ පාසල් ලැයිස්තුව 0 177621 794442 779611 2026-06-20T12:37:31Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794442 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{multiple issues| {{translate}} {{external links}} {{directory}} }} පහත දැක්වෙන්නේ [[උතුරු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ]] පාසල් ලැයිස්තුවකි. පළාත අධ්‍යාපන කලාප 12 කට බෙදා ඇති අතර ඒවා අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ 33 කට බෙදා ඇත. පළාතේ පාසල් 1000ක් පමණ තිබෙනවා. පාසල් 12ක් ජාතික පාසල් වන අතර, 6ක් ගාස්තු ගෙවන පෞද්ගලික පාසල් වන අතර ඉතිරිය පළාත් පාසල් (ගාස්තු නොගෙවන සහය ලබන පෞද්ගලික පාසල් සහ පිරිවෙන් ඇතුළුව) වේ. ==පාසල් ලැයිස්තුව== {|class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:100%" |-valign=bottom ! style="background-color:#E0CEF2;"|<small>වර්ගය</small><br><ref>APS=Assisted Private School (non-fee-paying); DSD=?; Nat=[[National school (Sri Lanka)|National School]]; Pvn=[[Pirivena]]; Pro=Provincial School; Pvt=Private School (fee-paying)</ref> ! style="background-color:#E0CEF2;"|<small>දිස්ත්‍රික්කය</small> ! style="background-color:#E0CEF2;"|<small>කලාපය</small><br><ref>ISL=Islands; JAF=Jaffna; KIL=Kilinochchi; MAD=Madhu; MAN=Mannar; MUL=Mullaitivu; THE=Thenmarachchi; THU=Thunukkai; VAD=Vadamarachchi; VAL=Valikamam; VVN=Vavuniya North; VVS=Vavuniya South (aka Vavuniya)</ref> ! style="background-color:#E0CEF2;"|<small>කොට්ඨාශය</small><br><ref>CHE=Cheddikulam; CHN=Chankanai; CHV=Chavakachcheri; DEL=Delft; JAF=Jaffna; KAN=Kandawalai; KAY=Kayts; KOP=Kopay; KRC=Karachchi; KRV=Karaveddy; MAD=Madhu; MAN=Mannar; MTK=Maruthankerney; MTP=Maritimepattu; MTE=Manthai East; MTW=Manthai West; MUS=Musali; NAL=Nallur; NAN=Nanattan; NED=Nedunkerny; ODD=Oddusuddan; PAL=Pallai; POI=Point Pedro; POO=Poonakary (aka Pooneryn); PUT=Puthukkudiyiruppu; SAN=Sandilipay; TEL=Tellippalai; THU=Thunukkai; UDU=Uduvil; VEL=Velanai; VS2=Vavuniya South 2; VSS=Vavuniya South Sinhala; VST=Vavuniya South Tamil</ref> ! style="background-color:#E0CEF2;" width="200"|පාසල<ref>A.M.T.M.S.=American Mission Tamil Mixed School; C.C.T.M.S.=Church of Ceylon Tamil Mixed School; C.C.T.M.V.=Church of Ceylon Tamil Maha Vidyalayam; C.T.M.S.=; G.M.M.S.=; G.S.M.S.=; G.T.M.S.=Government Tamil Mixed School; G.T.M.V.=Government Tamil Maha Vidyalayam; H.B.T.M.S.=Hindu Board Tamil Mixed School; H.T.G.S.=; H.T.M.=; H.T.M.S.=; H.T.M.V.=; J.H.S.=; M.M.T.M.S.=Methodist Mission Tamil Mixed School; M.M.T.M.V.=; M.M.V.=[[Madhya Maha Vidyalaya]]m; M.V.=Maha Vidyalayam; R.C.M.V.=; R.C.T.M.S.=Roman Catholic Tamil Mixed School; R.C.T.M.V.=Roman Catholic Tamil Maha Vidyalayam; R.T.M.S.=; S.H.T.M.S.=; S.T.M.S.=; T.M.S.=Tamil Mixed School; T.V.=Tamil Vidyalayam</ref> ! style="background-color:#E0CEF2;" width="200"|ලිපිනය ! style="background-color:#E0CEF2;" width="50"|<small>භාශාව</small> ! style="background-color:#E0CEF2;"|Sex<br><ref>B=Boys; B(G)= Boys with Girls; G=Girls; G(B)=Girls with Boys; M=Mixed</ref> ! style="background-color:#E0CEF2;"|<small>Grades</small> ! style="background-color:#E0CEF2;"|<small>වර්ගය</small><br><ref>1AB=Up to GCE (A-level) in all streams including science; 1C=Up to GCE (A-level) in arts and commerce streams; 2=Grade 1 to 11 (GCE O-level); 3=Grades 1 to 5</ref> ! style="background-color:#E0CEF2;"|Roll ! style="background-color:#E0CEF2;"|<small>Status</small><br><ref>✓=Functioning; ✗=Not functioning</ref> ! style="background-color:#E0CEF2;"|Co-ordinates ! style="background-color:#E0CEF2;"|Website |- | Nat || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[Jaffna Central College]] || align=left|Rajendra Prasath Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] ||B(G)|| 1-13 || 1AB || align=right|2,130|| ✓ || <small>{{coord|9|39|41.90|N|80|00|51.20|E|type:edu}}</small> || [http://jaffnacentralcollege.net/ jaffnacentralcollege.net]{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | Nat || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|[[Vaddukoddai Hindu College]] || align=left|Sithankerny|| [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|916|| ✓ || <small>{{coord|9|44|50.50|N|79|57|27.12|E|type:edu}}</small> || |- | Nat || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[Vembadi Girls’ High School]] || align=left|1st Cross Street, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|2,114|| ✓ || <small>{{coord|9|39|46.40|N|80|00|54.80|E|type:edu}}</small> || [http://www.vembadi.sch.lk/ vembadi.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127062727/http://www.vembadi.sch.lk/ |date=2010-11-27 }} |- | Nat || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|[[Jaffna Hindu College]] || align=left|K.K.S. Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || B || 1-13 || 1AB || align=right|2,311|| ✓ || <small>{{coord|9|40|42.70|N|80|00|43.60|E|type:edu}}</small> || [http://www.jhc.lk/ jhc.lk] |- | Nat || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|[[Chavakachcheri Hindu College]] || align=left|Changaththanai, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|2,152|| ✓ || <small>{{coord|9|39|53.00|N|80|10|22.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.chc.sch.lk/ chc.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241111215518/http://www.chc.sch.lk/ |date=2024-11-11 }} |- | Nat || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|[[Sithivinayagar Hindu College]] || align=left|Uppukulam, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,986|| ✓ || <small>{{coord|8|58|44.10|N|79|54|58.10|E|type:edu}}</small> || |- | Nat || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|[[St. Xavier's Boys' College]] || align=left|Main Street, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || B || 1-13 || 1AB || align=right|2,087|| ✓ || <small>{{coord|8|59|10.80|N|79|54|32.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.sxcboys.sch.lk/ sxcboys.sch.lk] |- | Nat || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|[[St. Xavier's Girls' College]] || align=left|[[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|1,869|| ✓ || <small>{{coord|8|58|54.10|N|79|54|29.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.sxcgirls.sch.lk/ sxcgirls.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626124256/http://sxcgirls.sch.lk/ |date=2017-06-26 }} |- | Nat || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Madukanda National School (M.V.) || align=left|Horowapothana Road, Madukanda, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-13 || 1C || align=right|352|| ✓ || || [http://www.madukandamv.sch.lk/ madukandamv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516202426/http://madukandamv.sch.lk/ |date=2014-05-16 }} |- | Nat || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|[[Rambaikulam Girls' Maha Vidyalayam|Rambaikulam Girl's M.V.]] || align=left|Horowapothana Road, Rambaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] ||G(B)|| 1-13 || 1AB || align=right|2,554|| ✓ || <small>{{coord|8|45|06.30|N|80|30|14.10|E|type:edu}}</small> || [http://www.rgmv.sch.lk/ rgmv.sch.lk] |- | Nat || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|[[Vavuniya Muslim Maha Vidyalayam|Vavuniya Muslim M.V.]] || align=left|Mannar Road, Paddanichchipuliyankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|777|| ✓ || <small>{{coord|8|45|48.70|N|80|28|57.60|E|type:edu}}</small> || [http://www.vmuslimmv.sch.lk/ vmuslimmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170413213632/http://www.vmuslimmv.sch.lk/ |date=2017-04-13 }} |- | Nat || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|[[Vavuniya Tamil Madhya Maha Vidyalayam|Vavuniya Tamil M.M.V.]] || align=left|Kandy Road, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|2,937|| ✓ || <small>{{coord|8|45|00.90|N|80|29|51.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.vtmmv.sch.lk/ vtmmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110107120611/http://www.vtmmv.sch.lk/ |date=2011-01-07 }} |- | Pvt || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[Chundikuli Girls' College]] || align=left|Main Street, Chundikuli, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|1,579|| ✓ || <small>{{coord|9|39|21.70|N|80|01|43.40|E|type:edu}}</small> || [http://www.chundikuligirlscollege.com/ chundikuligirlscollege.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112222725/https://www.chundikuligirlscollege.com/ |date=2024-11-12 }} |- | Pvt || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[St. John's College, Jaffna|St. John's College]] || align=left|Main Street, Chundikuli, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || B || 1-13 || 1AB || align=right|2,166|| ✓ || <small>{{coord|9|39|27.90|N|80|01|36.90|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20110202173033/http://jaffnastjohnscollege.com/ jaffnastjohnscollege.com] |- | Pvt || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[St. Patrick's College, Jaffna|St. Patrick's College]] || align=left|[[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || B || 1-13 || 1AB || align=right|1,942|| ✓ || <small>{{coord|9|39|19.80|N|80|01|19.30|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20121009234924/http://spcjaffna.com/ spcjaffna.com] |- | Pvt || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Nuffield School|| align=left|[[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|123|| ✓ || || |- | Pvt || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|[[Jaffna College]] || align=left|[[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || || 1AB || align=right|1,373|| ✓ || <small>{{coord|9|43|45.20|N|79|56|54.30|E|type:edu}}</small> || |- | Pvt || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|[[Uduvil Girls' College]] || align=left|[[Uduvil]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|1,067|| ✓ || <small>{{coord|9|44|04.40|N|80|00|57.70|E|type:edu}}</small> || |- | APS || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|[[Attiar Hindu College]] || align=left|Jaffna-Point Pedro Road, Neervely North, [[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|763|| ✓ || <small>{{coord|9|43|12.90|N|80|05|03.70|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20100818214340/http://www.ahc.neervely.info/ ahc.neervely.info] |- | APS || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|[[Hartley College]] || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || B || 1-13 || 1AB || align=right|206|| ✓ || <small>{{coord|9|49|40.20|N|80|13|58.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.hartleycollege.org/ hartleycollege.org] |- | APS || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|[[Manipay Hindu College]] || align=left|Sangarapillai Road, [[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || B || 1-13 || 1AB || align=right|914|| ✓ || <small>{{coord|9|42|53.10|N|79|59|44.40|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20120820073044/http://www.manihinducollege.sch.lk/ manihinducollege.sch.lk] |- | Pvn || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Palayauruwa Vidyalayam || align=left|Pavatkulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|1|| ✓ || || |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Delft M.V. || align=left|Ward No. 10, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|422|| ✓ || || |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|[[Velanai Central College]] || align=left|Velanai West, [[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|746|| ✓ || <small>{{coord|9|38|45.60|N|79|53|36.30|E|type:edu}}</small> || |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Neervely S.H.T.M.S || align=left|[[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|50|| ✓ || || |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Canagaratnam M.M.V. || align=left|Navalar Road, [[Ariyalai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|764|| ✓ || || |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Muthuthamby M.V. || align=left|Kalasai Road, [[Thirunelveli (Sri Lanka)|Thirunelveli]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|571|| ✓ || || |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|[[Meesalai Veerasingam Maha Vidyalayam|Meesalai Veerasingam M.V.]] || align=left|Ramavil, Meesalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|1,354|| ✓ || <small>{{coord|9|40|41.90|N|80|11|52.80|E|type:edu}}</small> || [http://www.veerasingam.sch.lk/ veerasingam.sch.lk] |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|[[Nelliady Madhya Maha Vidyalayam|Nelliady M.M.V.]] || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|59|| ✓ || <small>{{coord|9|48|12.20|N|80|12|10.70|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20120228175310/http://www.nmmv.com/ nmmv.com] |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Vathiry Sacred Heart College || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|131|| ✓ || || |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|[[Methodist Girls' High School, Point Pedro|Methodist Girls' High School]] || align=left|College Road, [[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|102|| ✓ || <small>{{coord|9|49|44.40|N|80|13|56.10|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20130102234328/http://www.methodistgirls.sch.lk/ methodistgirls.sch.lk]<br>[https://web.archive.org/web/20120708205828/http://methodistgirls.org/ methodistgirls.org] |- | DSD || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Manipay Memorial English School || align=left|Memorial Lane, [[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1C || align=right|697|| ✓ || || [http://www.mmes.sch.lk/ mmes.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525140835/http://mmes.sch.lk/ |date=2017-05-25 }} |- | DSD || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Erukkalampiddy Muslim M.M.V. || align=left|[[Erukkulampiddy]] || [[Tamil language|ta]] || B || 1-13 || 1C || align=right|403|| ✓ || || |- | DSD || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Arippu R.C.T.M.S. || align=left|Arippu, Murunkan|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|568|| ✓ || || [http://www.arippuschool.sch.lk/ arippuschool.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911180137/http://arippuschool.sch.lk/ |date=2017-09-11 }} |- | DSD || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Mavilankerny R.C.T.M.S. || align=left|Murunkan|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|172|| ✓ || || |- | DSD || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Parakum M.V. || align=left|Eraperiyakulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-13 || 1C || align=right|545|| ✓ || || [http://www.vparakum.sch.lk/ vparakum.sch.lk] |- | DSD || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Srisumana M.V. || align=left|Periyaulukkulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-13 || 1C || align=right|253|| ✓ || || |- | DSD || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Vavuniya Hindu College|| align=left|Kovilputhukulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|641|| ✓ || <small>{{coord|8|44|19.60|N|80|30|31.40|E|type:edu}}</small> || [http://www.vhc.sch.lk/ vhc.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831111210/http://www.vhc.sch.lk/ |date=2012-08-31 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Delft R.C. Ladies' College || align=left|Ward No. 9, Delft Centre, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1C || align=right|192|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Maheswary Vidyalayam || align=left|[[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Mankayarkarasi Vidyalayam || align=left|Ward No. 1, Delft West, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|20|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Mavilithurai R.C.T.M.V. || align=left|Ward No. 13, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|38|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Puthukkudiyiruppu Bharathy Vidyalayam || align=left|Delft[[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Saivapragasa Vidyalayam || align=left|Ward No. 4, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|201|| ✓ || || [http://www.saivapiragasa.sch.lk/ saivapiragasa.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626210600/http://saivapiragasa.sch.lk/ |date=2017-06-26 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Seekiriyampallam G.T.M.V. || align=left|Ward No. 6, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|81|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Sriskanda Vidyalayam || align=left|Ward No. 4, Delft West, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|22|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||DEL|| align=left|Subramaniya Vidyalayam || align=left|Ward No. 14, [[Neduntivu|Neduntivu (Delft)]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|20|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Analaitivu South G.T.M.V. || align=left|Ward No. 1, [[Analaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|100|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Dr. A. Thiyagarajah M.M.V. (Karainagar Hindu College) || align=left|[[Valantalai]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|585|| ✓ || || [http://www.karaihindu.sch.lk/ karaihindu.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206094425/http://www.karaihindu.sch.lk/ |date=2010-02-06 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Eluvaitivu R.C.V. || align=left|Ward No. 4, [[Eluvaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|65|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Ganesha Vidyalayam || align=left|Naranthanai North, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|49|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Ilakady A.M.T.M.V. || align=left|Ilakady, [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Karai East A.M.T.M.V. || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Karai Meigandan Vidyalayam || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|66|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|[[Karampon Shanmuganatha Maha Vidyalayam|Karampon Shanmuganatha M.V.]] || align=left|Karampon, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|159|| ✓ || <small>{{coord|9|41|26.30|N|79|51|24.30|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Kathireshanantha Vidyalayam || align=left|Paruthiyadaippu, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Kayts R.C. Boys' Vidyalayam || align=left|[[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Little Flower's M.V. || align=left|Karampon, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1C || align=right|248|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Maraignanasampanthar Vidyalayam || align=left|Thoppukkadu, [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Melinchimunai R.C.T.M.V. || align=left|Melinchimunai, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|25|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Murugavel Vidyalayam || align=left|[[Eluvaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|75|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Naranthanai R.C.M.V. || align=left|Naranthanai Centre, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|240|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Palavodai H.T.M.V. || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|8|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Saravanai Sinnamadu R.C.T.M.V. || align=left|Sinnamadu, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|74|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Sathasiva M.V. || align=left|Ward No. 5, [[Analaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M ||6-13|| 2 || align=right|274|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Sivagnanothaya Vidyalayam || align=left|Ayili, [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Sivakurunatha Vidyalayam || align=left|Karampon, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|St. Antony's College || align=left|Main Street, Kayts, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] ||B(G)|| 1-13 || 1C || align=right|366|| ✓ || || [http://www.kaytsantonys.sch.lk/ kaytsantonys.sch.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|St. Mary's R.C.M.V. || align=left|[[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-11 || 2 || align=right|305|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Sundaramoorthy Nayanar Vidyalayam || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|249|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Suruvil R.C.V. || align=left|Suruvil, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Thambaddy G.T.M.V. || align=left|Naranthanai, [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|109|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Uri A.M.T.M.V. || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|140|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Vadaloor G.T.M.V. || align=left|Ward No. 4, [[Analaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|142|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Valanthalai North A.M.T.M.V. || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|74|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Valanthalai South A.M.T.M.V. || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Veerappiddy Ganesha Vidyalayam || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|Viyavil Saiva Vidyalayam || align=left|[[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|108|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||KAY|| align=left|[[Yarlton College]] || align=left|Alady, [[Karainagar]], [[Karaitivu (island)|Karaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|611|| ✓ || <small>{{coord|9|44|35.10|N|79|52|18.80|E|type:edu}}</small> || [http://www.yarlton.sch.lk/ yarlton.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911233712/http://yarlton.sch.lk/ |date=2017-09-11 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Aiyanar Vidyalayam || align=left|Velanai South, [[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|208|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Allaippiddy R.C.T.M.V. || align=left|[[Allaippiddi]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Ariyanayaganpulam A.M.T.M.S. || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Aththisoody Vidyalayam || align=left|[[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Chettypulam G.T.M.V. || align=left|Chettypulam, [[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|301|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Duraisuwamy Vidyalayam || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗|| <small>{{coord|9|35|41.99|N|79|49|17.07|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Garthigesu Vidyalayam || align=left|[[Mandaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Iruppiddy A.M.T.M.S. || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Kamalambikai Vidyalayam || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|176|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Kurikaduvan G.T.M.S. || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Mandaitivu M.V. || align=left|Ward No. 6, [[Mandaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|282|| ✓ || <small>{{coord|9|36|18.56|N|79|59|17.92|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Mandaitivu R.C.V. || align=left|[[Mandaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|235|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Mankumpan G.T.M.V. || align=left|[[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Mankumpan G.T.M.V. || align=left|Mankumpan|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Nadarajah Vidyalayam || align=left|[[Velanai West]], [[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|80|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Nageswary M.V. || align=left|Saravanai, [[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|123|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Nainativu M.V. || align=left|Ward No. 5, [[Nainativu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|154|| ✓ || || [http://www.nainativumv.sch.lk/ nainativumv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170924210356/http://nainativumv.sch.lk/ |date=2017-09-24 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Parashakthy Vidyalayam || align=left|[[Allaippiddi]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|36|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Parashakthy Vidyalayam || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Pungudutivu M.V. || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|243|| ✓ || <small>{{coord|9|34|47.49|N|79|49|55.92|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Pungudutivu R.C.T.M.S. || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗|| <small>{{coord|9|34|42.54|N|79|49|50.75|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Pungudutivu West A.M.T.M.S. || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗|| <small>{{coord|9|34|54.48|N|79|49|29.20|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Rajarajeswary Vidyalayam || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Saivapragasa Vidyalayam || align=left|[[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|572|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Saraswathy Vidyalayam || align=left|[[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|83|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Sri Ganesha Kanista M.V. || align=left|Ward No. 6, [[Nainativu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|105|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Sri Ganesha M.V. || align=left|Ward No. 12, [[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] ||BG|| 1-11 || 2 || align=right|170|| ✓ || <small>{{coord|9|34|56.93|N|79|50|31.73|E|type:edu}}</small> || [http://www.psgmv.org/ psgmv.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213050746/http://www.psgmv.org/ |date=2014-02-13 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Sri Nagapooshany Vidyalayam || align=left|Ward No. 2, [[Nainativu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|374|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Sri Shanmuganatha Vidyalayam || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Sri Subramaniya M.V. || align=left|Ward No. 1, [[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-11 || 2 || align=right|357|| ✓|| <small>{{coord|9|35|59.35|N|79|49|23.26|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Srisithivinayagar M.V. || align=left|Ward No. 5, [[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|136|| ✓|| <small>{{coord|9|36|16.77|N|79|48|47.98|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Thirunavukkarasu Vidyalayam || align=left|[[Pungudutivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗|| <small>{{coord|9|35|54.52|N|79|49|29.18|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||ISL||VEL|| align=left|Velanai East M.V. || align=left|[[Velanai]], [[Kayts]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|363|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Anaippanthy Gurunathasamy Vidyalayam || align=left|[[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Columbuthutai Hindu M.V. || align=left|Columbagam Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|435|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[Holy Family Convent, Jaffna|Holy Family Convent]] || align=left|Vembady Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|1,657|| ✓ || <small>{{coord|9|39|35.70|N|80|01|12.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.jaffnahfc.com/ jaffnahfc.com] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Katheeja M.V. || align=left|[[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-13 || 1C || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Koddady Namasivaya Vidyalayam || align=left|Hospital Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|497|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Mazrutheen G.M.M.S. || align=left|Muslim Ward, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Mohamadeeja Girls' Primary School|| align=left|Muslim Ward, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Nallur Ananda Vidyalayam || align=left|Asseervathappar Rd, Ariyalai West, [[Ariyalai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|15|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Nallur South Sri Vigneswara Vidyalayam || align=left|Kachcheri Nallur Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|156|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Navanthurai R.C.V. || align=left|Navanthurai, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|851|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[Osmania College]] (Osmaniya)|| align=left|Muslim College Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|151|| ✓ || <small>{{coord|9|40|41.60|N|80|00|20.90|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Periyakadai Barathyvasha|| align=left|[[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Pommaivelli G.M.M.S. || align=left|Muslim Ward, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Sanmarka M.V. || align=left|Clock Tower Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|168|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Sinhala M.V. || align=left|[[Jaffna]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. Antony's Girls' School || align=left|Passaiyoor, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-11 || 2 || align=right|342|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. Charles' M.V. || align=left|Main Street, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|941|| ✓ || || [http://www.stcmv.sch.lk/ stcmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925143539/http://stcmv.sch.lk/ |date=2015-09-25 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. James' Girls' School || align=left|Main Street, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-13 || 1C || align=right|649|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. James' M.V. || align=left|St. James Road, Gurunagar, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || B || 1-11 || 2 || align=right|373|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. John Bosco's Vidyalayam || align=left|Racca Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|1,068|| ✓ || || [http://www.jafjohnbosco.sch.lk/ jafjohnbosco.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170615072800/http://jafjohnbosco.sch.lk/ |date=2017-06-15 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. Joseph's Vidyalayam || align=left|Swamiar Road, [[Colombuthurai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || B || 1-11 || 2 || align=right|196|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. Mary's R.C.T.M.S. || align=left|4th Cross Street, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|524|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|St. Roche's R.C.V. || align=left|Beach Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|213|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Thurayappah Vidyalayam || align=left|3rd Cross Street, [[Colombuthurai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|124|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|[[Vaitheeswara Vidyalayam]] || align=left|[[Vannarpannai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|503|| ✓ || <small>{{coord|9|40|22.70|N|80|00|34.10|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Van West G.M.M.S. || align=left|Muslim Ward, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||JAF|| align=left|Vannai Navalar M.V. || align=left|[[Vannarpannai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|312|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Atchelu M.M.T.M.S. || align=left|Atchelu, [[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|62|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Atchelu Saivapragasa Vidyalayam || align=left|[[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|470|| ✓ || || [http://www.atchelusvid.sch.lk/ atchelusvid.sch.lk]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922010355/http://atchelusvid.sch.lk/ |date=2017-09-22 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|[[Achchuveli Central College]] || align=left|Point Pedro Road, Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|1,184|| ✓ || <small>{{coord|9|46|36.90|N|80|06|54.50|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20120402050007/http://www.jacc.sch.lk/ jacc.sch.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Atchuvely North R.C.T.M.S. || align=left|Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Atchuvely Sri Vipasi Vidyalayam || align=left|Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Avarangal M.V. || align=left|Avarangal, [[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|215|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Idaikkadu M.V. || align=left|Idaikkadu, Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|571|| ✓ || || [http://www.idaikkadu.sch.lk/ idaikkadu.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170605075955/http://idaikkadu.sch.lk/ |date=2017-06-05 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Irupalai C.C.T.M.S. || align=left|[[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|60|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Karanthan Ramuppillai Vidyalayam || align=left|[[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|322|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Kopay Christian College || align=left|Kopay Centre, [[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,008|| ✓ || || [http://www.kcckopay.sch.lk/ kcckopay.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918184413/http://kcckopay.sch.lk/ |date=2017-09-18 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Kopay M.V. || align=left|Kondavil Road, [[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|353|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Kopay North C.C.T.M.S. || align=left|[[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Kopay North R.C.T.M.S. || align=left|Kopay North, [[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|118|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Kopay South Kanthvel T.M.S. || align=left|Kopay South, [[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|88|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Kopay South R.C.T.M.S. || align=left|Kopay South, [[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|71|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Nadaraja Ramalingam Vidyalayam || align=left|Sivan Lane, Avarangal, [[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|657|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Navalar Tamil Vidyalayam || align=left|Kopay South, [[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|572|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Navatkiri A.M.T.M.S. || align=left|Navatkiri, [[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|133|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Neervely C.C.T.M.S. || align=left|Neervely North, [[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|76|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Neervely R.C.T.M.S. || align=left|Neervely North, [[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|229|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Pathamaney Radneswary Vidyalayam || align=left|Pathamenyatchuvely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|104|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Pootharmadam G.T.M.S. || align=left|[[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Puthakaladdy Sri Vishnu Vidyalayam || align=left|Avarangal East, [[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|267|| ✓ || || [http://www.srivishnu.sch.lk/ srivishnu.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516194253/http://srivishnu.sch.lk/ |date=2014-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Puttur Hindu Primary School|| align=left|[[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|507|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Puttur M.M.T.M.S. || align=left|[[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|53|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Saraswathy Vidyalayam || align=left|Atchuvely South, Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|146|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Saravanapavanantha Vidyalayam || align=left|[[Kopay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|300|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Siruppiddy G.T.M.S. || align=left|Siruppiddy West, [[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|208|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Siruppiddy H.T.M.S. || align=left|Siruppiddy, [[Neervely]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|132|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Sri Panchasika Vidyalayam || align=left|[[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|49|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Sri Somaskanda College || align=left|[[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,172|| ✓ || || [http://www.pssc.sch.lk/ pssc.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170518065639/http://pssc.sch.lk/ |date=2017-05-18 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|St. Theresa's Girls' College || align=left|Chankanai Road, Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1C || align=right|790|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Subramaniyam Vidyalayam || align=left|Kathiripay, Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|53|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Thoppu Arulnanthy Vidyalayam || align=left|Thoppu, Atchuvely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|70|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Urelu C.C.T.M.S. || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Urelu Ganesha Vidyasalai|| align=left|[[Urelu]], [[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|436|| ✓ || || [https://web.archive.org/web/20121103212212/http://ureluganesha.sch.lk/web/ ureluganesha.sch.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Urmpirai Santhrothaya Vidyalayam || align=left|[[Urumpirai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|226|| ✓ || || [http://www.jsandrothaya.sch.lk/ jsandrothaya.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517002624/http://jsandrothaya.sch.lk/ |date=2017-05-17 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Urumpirai Hindu College || align=left|Palaly Road, [[Urumpirai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|488|| ✓ || || [http://www.juhc.sch.lk/ juhc.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170515193256/http://juhc.sch.lk/ |date=2017-05-15 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Urumpirai R.C.T.M.S. || align=left|Urumpirai East, [[Urumpirai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|162|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|[[Urumpirai Saiva Tamil Vidyalayam|Urumpirai Saiva T.V.]] || align=left|Urumpirai North, [[Urumpirai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|1,197|| ✓ || <small>{{coord|9|43|18.80|N|80|02|41.90|E|type:edu}}</small> || [http://www.saivatamil.sch.lk/ saivatamil.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602105132/http://saivatamil.sch.lk/ |date=2017-06-02 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Valalai A.M.T.M.S. || align=left|Atchucely|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||KOP|| align=left|Vatharawattai Vigneswara Vidyalayam || align=left|Vatharawattai, [[Puttur, Sri Lanka|Puttur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|274|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Anaipanthy M.M.T.M.S. || align=left|Navalar Road, Anaipanthy, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|329|| ✓ || || [http://www.anaippanthy.sch.lk/ anaippanthy.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170524042235/http://anaippanthy.sch.lk/ |date=2017-05-24 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Ariyalai East G.T.M.S. || align=left|Ariyalai East, [[Ariyalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Ariyalai Sri Parvathi Vidyalayam || align=left|Kandy Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|239|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Chedditheru M.M.T.M.S. || align=left|Kilner Lane, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|66|| ✓ || || [http://www.cmmtm.sch.lk/ cmmtm.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424071646/http://cmmtm.sch.lk/ |date=2017-04-24 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Elayathamby Hindu Vidyalayam || align=left|[[Vannarpannai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|125|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Gnamothaya Vidyalayam || align=left|Nallur North, [[Nallur (Jaffna)|Nallur]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|69|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|[[Jaffna Hindu Ladies' College]] || align=left|Arasady Road, Kantharmadam[[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|2,229|| ✓ || <small>{{coord|9|40|46.70|N|80|01|06.90|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20110721180017/http://www.jhlc.lk/ jhlc.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Jaffna Hindu Ladies' Primary School || align=left|Arasady Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-5 || 3 || align=right|528|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|[[Jaffna Hindu Primary School]] || align=left|224 Kasthuriyar Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|1,416|| ✓ || <small>{{coord|9|40|46.40|N|80|00|53.10|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20121008005117/http://www.hinduprimary.org/ hinduprimary.org] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kaladdy M.M.T.M.S. || align=left|Ramanathan Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|43|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kalviyankadu H.T.M.S. || align=left|Point Pedro Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|256|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kantharmadam Saivapragasa Vidyalayam || align=left|Arasady Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|152|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kasippillai Vidyalayam || align=left|Raja Veethy, [[Nallur (Jaffna)|Nallur]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|61|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|[[Kokuvil Hindu College]] || align=left|K.K.S. Road, Kokkuvil East, [[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|2,183|| ✓ || <small>{{coord|9|41|42.10|N|80|00|53.10|E|type:edu}}</small> || [http://www.kokuvilhindu.net/ kokuvilhindu.net] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kokuvil Hindu Primary School || align=left|Kokkuvil East, [[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|696|| ✓ || || [http://www.kokuvilhp.sch.lk/ kokuvilhp.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151014155647/http://kokuvilhp.sch.lk/ |date=2015-10-14 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kokuvil Station C.C.T.M.S. || align=left|K.K.S. Road, Kokkuvil West, [[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|70|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kokuvil West C.C.T.M.S. || align=left|Kokkuvil West, [[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|113|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kondavil C.C.T.M.S. || align=left|Station Road, [[Kondavil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|114|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kondavil Hindu M.V. || align=left|Kondavil West, [[Kondavil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|683|| ✓ || || [http://www.kondavilhmv.sch.lk/ kondavilhmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004233529/http://www.kondavilhmv.sch.lk/ |date=2012-10-04 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Kondavil R.C.T.M.S. || align=left|Kondavil East, [[Kondavil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|26|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Maheswary Vidyalayam || align=left|Nayanmarkaddu, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|148|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Nallur H.T.G.S. || align=left|Temple Road, [[Nallur (Jaffna)|Nallur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|248|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Nallur Station C.C.T.M.S. || align=left|Chemmany Road, [[Nallur (Jaffna)|Nallur]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|141|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Namagal Vidyalayam || align=left|Kokkuvil East, [[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|161|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Paranchsothy Vidyalayam || align=left|Kondavil North, [[Kondavil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|213|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Periyapulam M.V. || align=left|K.K.S. Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|781|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Poompuhar G.T.M.S. || align=left|Ariyalai East, [[Ariyalai]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|4|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Ramkrishna M.V. || align=left|Kondavil East, [[Kondavil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|549|| ✓ || || [http://www.kondavilrkmv.sch.lk/ kondavilrkmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516194623/http://kondavilrkmv.sch.lk/ |date=2014-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Senmkuntha Hindu College || align=left|Thirunelveli East, [[Thirunelveli (Sri Lanka)|Thirunelveli]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|431|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Sri Gnanapaditha Vidyalayam || align=left|Kokkuvil West, [[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|195|| ✓ || || [http://www.ksgnanavid.sch.lk/ ksgnanavid.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423104902/http://ksgnanavid.sch.lk/ |date=2017-04-23 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Sri Ramakirishana Vidyalayam || align=left|Kokkuvil East, [[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|202|| ✓ || || [http://www.kokrk.sch.lk/ kokrk.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625221927/http://kokrk.sch.lk/ |date=2017-06-25 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|St. Benedict's R.C.T.M. || align=left|Kachchery Nallur Road, [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|377|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Thirunelveli H.T.M.S. || align=left|[[Thirunelveli (Sri Lanka)|Thirunelveli]], [[Jaffna]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|153|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Thirunelveli R.C.T.M.S. || align=left|Aadiyapatham Veethy, Thirunelveli East, [[Thirunelveli (Sri Lanka)|Thirunelveli]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|57|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Uyarappulam M.M.T.M.V. || align=left|Annaicoddai|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|183|| ✓ || || [http://www.juv.sch.lk/ juv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604092100/http://juv.sch.lk/ |date=2017-06-04 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||JAF||NAL|| align=left|Van Sri Vaithiligam Vidyalayam || align=left|Arukalmadam Anaicoddai|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|90|| ✓ || || [http://www.vsvaithivid.sch.lk/ vsvaithivid.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170520043320/http://vsvaithivid.sch.lk/ |date=2017-05-20 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Allarai G.T.M.S. || align=left|Allarai South, Meesalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|220|| ✓ || || [http://www.allaraigtms.sch.lk/ allaraigtms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707165033/http://www.allaraigtms.sch.lk/ |date=2012-07-07 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Amirthambikai Vidyalayam || align=left|Nunavil East, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|161|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Chandramouleesa Vidyalayam || align=left|Madduvil North, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|267|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Chavakachcheri Hindu Primary School|| align=left|[[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|506|| ✓ || || [http://www.chps.sch.lk/ chps.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723105840/http://www.chps.sch.lk/ |date=2014-07-23 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Chavakachcheri Ladies College || align=left|Post Office Road, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1AB || align=right|463|| ✓ || || [http://www.chavalady.sch.lk/ chavalady.sch.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Chavakachcheri R.C.T.M.S. || align=left|Kachchai Road, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|52|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Drieberg College || align=left|Kandy Road, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|815|| ✓ || || [http://www.drieberg.sch.lk/ drieberg.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611175331/http://drieberg.sch.lk/ |date=2017-06-11 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Eluthumadduval C.C.T.M.S. || align=left|Eluthumadduval || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Eluthumadduwal G.T.M.S. || align=left|Eluthumadduwal North, Eluthumadduwal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|38|| ✓ || || [http://www.eluthugtms.sch.lk/ eluthugtms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516122320/http://eluthugtms.sch.lk/ |date=2017-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Eruthidal G.T.M.S. || align=left|[[Kaithady]] East, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|43|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Iyattalai A.M.T.M.S. || align=left|[[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|114|| ✓ || || [http://www.iyattalaiam.sch.lk/ iyattalaiam.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516071201/http://iyattalaiam.sch.lk/ |date=2017-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kachchai G.T.M.S. || align=left|Palavi North, Kodikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|563|| ✓ || || [http://www.kachgtms.sch.lk/ kachgtms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516085300/http://kachgtms.sch.lk/ |date=2017-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kaithady G.T.M.S. || align=left|[[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kaithady Gurusamy Vidyalayam || align=left|[[Kaithady]] North, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|179|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kaithady Navatkuli G.T.M.S. || align=left|Navatkuli South, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|169|| ✓ || || [http://www.kngtms.sch.lk/ kngtms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202110530/http://www.kngtms.sch.lk/ |date=2014-02-02 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kalaivani Vidyalayam || align=left|[[Kaithady]] West, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|68|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kamalambikai Vidyalayam || align=left|Meesalai South, Meesalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|35|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Karambaikkurichchy G.T.M.S. || align=left|Karambaikkurichchy, [[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 3 || align=right|169|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Karampai A.M.T.M.S. || align=left|Navatkadu, [[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|32|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Karampakam G.T.M.S. || align=left|Karampakam, [[Mirusuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Ketpely G.T.M.S. || align=left|[[Mirusuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|88|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kodikamam G.T.M.S. || align=left|Kandy Road, Koddikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|211|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kodikamam Thirunavukkarasu M.V. || align=left|Kachchai Road, Kodikamam Centre, Kodikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|1,019|| ✓ || || [http://www.thirunavu.sch.lk/ thirunavu.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170515234829/http://thirunavu.sch.lk/ |date=2017-05-15 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Kudamiyan G.T.M.S. || align=left|[[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 3 || align=right|121|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Madduval North G.T.M.S. || align=left|Mdduvil North, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|70|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Madduvil Kamalasiny Vidyalayam || align=left|[[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|339|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Madduvil South A.M.T.M.S. || align=left|Madduvil South, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|178|| ✓ || || [http://www.msamtmv.sch.lk/ msamtmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626173823/http://msamtmv.sch.lk/ |date=2017-06-26 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Mahaluxmy Vidyalayam || align=left|Kovilakandy, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|18|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Manthuvil G.T.M.S. || align=left|Manthuvil, Kodikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Manthuvil R.C.T.M.S. || align=left|Manthuvil, Kodikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|109|| ✓ || || [http://www.mrctms.sch.lk/ mrctms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170518043148/http://mrctms.sch.lk/ |date=2017-05-18 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Mirusuvil G.T.M.S. || align=left|[[Mirusuvil]] North, [[Mirusuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|307|| ✓ || || [http://www.mirugtms.sch.lk/ mirugtms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516032058/http://mirugtms.sch.lk/ |date=2017-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Mirusuvil R.C.T.M.S. || align=left|Kandy Road, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 3 || align=right|157|| ✓ || || [http://www.mirurctms.sch.lk/ mirurctms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170425054921/http://mirurctms.sch.lk/ |date=2017-04-25 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Muthukumarasamy M.V. || align=left|[[Kaithady]] South, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|439|| ✓ || || [http://www.jkmmv.sch.lk/ jkmmv.sch.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Navatkadu Kanapathippillai Vidyalayam || align=left|[[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|46|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Navatkuly M.V. || align=left|Navatkuly East, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|629|| ✓ || || [http://www.navatkulimv.sch.lk/ navatkulimv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516043846/http://navatkulimv.sch.lk/ |date=2017-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Nunavil G.T.M.S || align=left|[[Kaithady]] Nunavil, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|194|| ✓ || || [http://www.jkngtms.sch.lk/ jkngtms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170613200619/http://jkngtms.sch.lk/ |date=2017-06-13 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Nunavil West G.T.M.S || align=left|Nunavil West, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 3 || align=right|81|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Odduveli A.M.T.M.S. || align=left|[[Mirusuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Pokkaddy G.T.M.S. || align=left|Kodikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|83|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Pokkaddy R.C.T.M.S. || align=left|Kodikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|84|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Saivapiragasa Vidyalayam || align=left|[[Varany]] North, [[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|54|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Saivapragasa Vidyalayam || align=left|Kalvayal, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sakalakalavalli Vidyalayam || align=left|Maravanpulo, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sakthiyamman T.M.S. || align=left|Kachchai Road, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|35|| ✓ || || [http://www.sakthiamman.sch.lk/ sakthiamman.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170921173620/http://sakthiamman.sch.lk/ |date=2017-09-21 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Santhanayaki Vidyalayam || align=left|Madduvil South, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|82|| ✓ || || [http://www.msv.sch.lk/ msv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170520224905/http://msv.sch.lk/ |date=2017-05-20 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sarasalai G.T.M.S. || align=left|Sarasalai, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sarasalai Sri Ganesha Vidyalayam || align=left|Sarasalai North, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|65|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Saraswathy Vidyalayam || align=left|Madduvil South, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|249|| ✓ || || [http://www.mssaraswathy.sch.lk/ mssaraswathy.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170610010430/http://mssaraswathy.sch.lk/ |date=2017-06-10 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Saraswathy Vidyalayam || align=left|Sarasalai South, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|36|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Saraswathy Vidyalayam || align=left|Kerudavil, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sethukavalar Vidyalayam || align=left|[[Kaithady]] Centre, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|60|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Skanthavarodaya M.V. || align=left|Madduvil Centre, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|368|| ✓ || || [http://www.csvmv.sch.lk/ csvmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612064156/http://csvmv.sch.lk/ |date=2017-06-12 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sri Subramaniya Vidyalayam || align=left|Idaikkurichchy, [[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|114|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sribharathy Vidyalayam || align=left|Manthuvil, Kodikamam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|168|| ✓ || || [http://www.sribharathy.sch.lk/ sribharathy.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420052227/http://sribharathy.sch.lk/ |date=2017-04-20 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Sriganesha Vidyalayam || align=left|Eluthumadduval South, Eluthumadduval || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|38|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Srishanmugananda Vidyalayam || align=left|Kalvayal, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|96|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Thanankillappu G.T.M.S. || align=left|Thanankillappu, [[Chavakachcheri]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Usan Ramanathan M.V. || align=left|Usan, [[Mirusuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|337|| ✓ || || [http://www.usanrama.sch.lk/ usanrama.sch.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|[[Varany Maha Vidyalayam|Varany M.V.]] || align=left|Karampaikurichchy, [[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|768|| ✓ || <small>{{coord|9|43|10.10|N|80|13|31.10|E|type:edu}}</small> || [http://www.varanymv.sch.lk/ varanymv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929114745/http://www.varanymv.sch.lk/ |date=2009-09-29 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Varany North G.T.M.S. || align=left|Varani North, [[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|49|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Varany Station A.M.T.M.S. || align=left|[[Varany]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Vidathatpalai Kamalasani Vidyalayam || align=left|Vidathatpalai, [[Mirusuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|327|| ✓ || || [http://www.jvkv.sch.lk/ jvkv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611065900/http://jvkv.sch.lk/ |date=2017-06-11 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Vigneswara M.V. || align=left|Meesalai West, Meesalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|357|| ✓ || || [http://www.mvmv.sch.lk/ mvmv.sch.lk] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||THE||CHV|| align=left|Vigneswara Vidyalayam || align=left|[[Kaithady]] South East, [[Kaithady]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|338|| ✓ || || [http://www.kaivv.sch.lk/ kaivv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516160558/http://kaivv.sch.lk/ |date=2017-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Alvai Sinnathamby Vidyalayam || align=left|[[Alvai]] East, [[Alvai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|32|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Ehampara Vidyalayam Vidyalayam || align=left|Kapputhu, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|195|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Gnanasariyar College || align=left|College Street, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|115|| ✓ || || [http://www.gnanasariyar.sch.lk/ gnanasariyar.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185915/http://gnanasariyar.sch.lk/ |date=2014-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Imayanan G.T.M.S. || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|209|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Kaddaiveli M.M.T.M.S. || align=left|Kaddaiveli, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|354|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Kaddaiveli Yarkkaru Vinayagar Vidyalayam || align=left|Karaveddy East, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|143|| ✓ || || [http://www.yarkkaru.sch.lk/ yarkkaru.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516235054/http://yarkkaru.sch.lk/ |date=2014-05-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Kamparmalai G.T.M.S. || align=left|Kommantharai, [[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|571|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Karanavai M.V. || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|55|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Karanavai South Vinayagar Vidyalayam || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Karaveddy East G.T.M.S. || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|542|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Kasinathar Vidyalayam || align=left|Thunnalai, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|50|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Manickavasagar Vidyalayam || align=left|[[Karaveddy]] Centre, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|119|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Maniyakaran Thodda G.T.M.S. || align=left|Karanavai South, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|104|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Nelliady M.M.T.M.S. || align=left|Nelliady North, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|63|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Ponnampalam Vidyalayam || align=left|Karanavai Centre, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|352|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Saraswathy Mahalir Vidyalayam || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|147|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Srinaratha Vidyalayam || align=left|[[Karaveddy]] West, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|157|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Thamothara Vidyalayam || align=left|Karanavai North West, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|192|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Thevaraiyali Hindu College || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1C || align=right|39|| ✓ || || [http://www.thc.sch.lk/ thc.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130102235045/http://www.thc.sch.lk/ |date=2013-01-02 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Thunnalai South G.T.M.S. || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|163|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|[[Udupiddy American Mission College]] || align=left|[[Udupiddy]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] ||B(G)|| 1-13 || 1AB || align=right|86|| ✓ || <small>{{coord|9|48|20.20|N|80|09|55.60|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|[[Udupiddy Girls' College]] || align=left|[[Udupiddy]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|257|| ✓ || <small>{{coord|9|48|25.90|N|80|09|55.40|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Uduppiddy Saivapiragasa Vidyalayam || align=left|[[Udupiddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|92|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Vadamarachchi Central Ladies' College || align=left|Vathiry, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1C || align=right|46|| ✓ || || [http://www.vadacentral.sch.lk/ vadacentral.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722151333/http://www.vadacentral.sch.lk/ |date=2011-07-22 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Valvettithurai H.T.M.S. || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|113|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Valvettiturai Vinayagar Vidyalayam || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|294|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Vathiry North M.M.T.M.S || align=left|[[Alvai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|151|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Vetharanieswara Vidyalayam || align=left|Karanavai, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|103|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|[[Vigneswara College]] || align=left|College Road, Karaveddy South, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|350|| ✓ || <small>{{coord|9|47|28.50|N|80|11|44.40|E|type:edu}}</small> || [http://www.jvigneswara.sch.lk/ jvigneswara.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714222916/http://www.jvigneswara.sch.lk/ |date=2016-07-14 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||KRV|| align=left|Vigneswara Primary School || align=left|[[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|145|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Aliyawalai C.C.T.M.V. || align=left|Aliyavalai, Thalayady || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|90|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Ampan A.M.T.M.S. || align=left|Ampan, Kudathanai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|657|| ✓ || || [http://www.ampanamtms.sch.lk/ ampanamtms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420174935/http://ampanamtms.sch.lk/ |date=2017-04-20 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Chempianpattu G.T.M.S. || align=left|Thalayady || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|100|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Chempianpattu R.C.T.M.S. || align=left|Chempianpattu North, Thalayady || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|30|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Kaddaikadu R.C.T.M.S. || align=left|Kaddaikadu, Mulliyan || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|9|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Kevil G.T.M.S. || align=left|Kevil, Mulliyan || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|6|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Kudathanai Karaiyoor A.M.T.M.S || align=left|Kudathanai North || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|336|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Kudathathanai Karaiyoor R.C.T.M.S. || align=left|Kudathanai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|438|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Kudaththanai G.T.M.S. || align=left|Kudaththanai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|316|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Mamunai G.T.M.S. || align=left|Mamunai, Thalayady || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|40|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Manatkadu R.C.T.M.S. || align=left|Kudathanai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|994|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Maruthankerny H.T.M.S. || align=left|Thalaiyady || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|100|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Nagarkovil A.M.T.M.S. || align=left|[[Nagar Kovil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Nagarkovil M.V. || align=left|[[Nagar Kovil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|83|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Pokkaruppu G.T.M.S. || align=left|Mulliyan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Thalayady R.C.T.M.S. || align=left|Thalayady || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|80|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Uduthurai M.V. || align=left|Thalaiyady || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|140|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Vettilaikerny Parameswara Vidyalayam || align=left|Mulliyan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|8|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||MTK|| align=left|Vettilaikerny R.C.T.M.S. || align=left|Vettilaikerny, Mulliyan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|5|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Alvai Ambal Vidyalayam || align=left|[[Alvai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|84|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Alvai North H.T.M.S. || align=left|[[Alvai]] East, [[Alvai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|259|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Alvai North R.C.T.M.S. || align=left|[[Alvai]] North Centre, [[Alvai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Alvai Sri Lanka Vidyalayam || align=left|[[Alvai]] North, [[Alvai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|24|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Cithambara College || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|254|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Kaladdy R.C.T.M.S. || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || B || 1-11 || 2 || align=right|1,061|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Katkovalam M.M.T.M.S. || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|360|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Kerudavil H.T.M.S. || align=left|[[Thondaimanaru]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|950|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Kottawattai A.M.T.M.S. || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|296|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Mahalir M.V. || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1C || align=right|288|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Mathanai M.M.T.M.S. || align=left|Mathani, [[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|54|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Melaipuloly Saivapiragasa Vidyalayam || align=left|Viyaparimoolai, [[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|376|| ✓ || || [http://www.melaipuloly.sch.lk/ melaipuloly.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820073049/http://www.melaipuloly.sch.lk/ |date=2012-08-20 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Polikandy H.T.M.S. || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|444|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Puloly East G.T.M.S. || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|178|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Puloly M.M.T.M.S. || align=left|Puloly South, [[Puloly]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|149|| ✓ || ||[http://www.puloly.sch.lk/ puloly.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170613104346/http://puloly.sch.lk/ |date=2017-06-13 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Puttalai M.V. || align=left|[[Puloly]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|720|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|[[Sithivinayagar Vidyalayam]] || align=left|V.M.V. Road, [[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|962|| ✓ || <small>{{coord|9|49|32.90|N|80|14|03.50|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Sivaguru Vidyalayam || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|1,093|| ✓ || || [http://www.vsivaguru.sch.lk/ vsivaguru.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170523140917/http://vsivaguru.sch.lk/ |date=2017-05-23 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|St. Thomas' R.C.G.S || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-11 || 2 || align=right|973|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Thaddatheru M.M.T.M.S. || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|93|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Thambasiddy M.M.T.M.S. || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|18|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Thikkam Sithyvinayagar Vidyalayam || align=left|Thikkam, [[Alvai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|181|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Thumpalai Sivapiragasa M.V. || align=left|Thumpalai, [[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|912|| ✓ || || [http://www.sivapiragasa.sch.lk/ sivapiragasa.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224084740/http://www.sivapiragasa.sch.lk/ |date=2013-12-24 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Thunnalai West M.M.T.M.S|| align=left|Valliyanantham, Thunnalai North, [[Karaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|586|| ✓ || || [http://www.thunnalai.sch.lk/ thunnalai.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219040357/http://www.thunnalai.sch.lk/ |date=2014-02-19 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|[[Vadamarachchi Hindu Girls' College]] || align=left|[[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|291|| ✓ || <small>{{coord|9|49|01.80|N|80|13|05.50|E|type:edu}}</small> || [http://www.vadahindu.sch.lk/ vadahindu.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161030080729/http://vadahindu.sch.lk/ |date=2016-10-30 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Valvettithurai A.M.T.M.S. || align=left|[[Point Pedro]] Road, [[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|31|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Valvettithurai R.C.T.M.S. || align=left|[[Valvettithurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|65|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|Veerakathippilla M.V. || align=left|[[Thondaimanaru]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|30|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAD||POI|| align=left|[[Velautham Maha Vidyalayam|Velautham M.V.]] || align=left|Main Street, [[Point Pedro]] || [[Tamil language|ta]] || B || 1-13 || 1AB || align=right|242|| ✓ || <small>{{coord|9|49|16.60|N|80|14|13.80|E|type:edu}}</small> || [http://www.velauthammv.sch.lk/ velauthammv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320085323/http://www.velauthammv.sch.lk/ |date=2012-03-20 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Araly East A.M.T.M.S. || align=left|Araly East, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|254|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Araly Hindu College || align=left|Araly North, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|453|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Araly North A.M.T.M.S. || align=left|Araly North [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|57|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Arumuga Vidyalayam || align=left|Chulipuram North, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|210|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Chankanai Station A.M.T.M.S. || align=left|Church Road, [[Chankanai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|106|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Chulipuram Aikiya Sanga Saiva|| align=left|Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|325|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Chulipuram East A.M.T.M.S. || align=left|Chulipuram East, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|68|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Kaddupulam G.T.M.S. || align=left|Kaddupulam Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|132|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Meihandan M.V. || align=left|Pannakam, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|578|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Moolai A.M.T.M.S. || align=left|Moolai, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|124|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Murugamoorthy Vidyalayam || align=left|Araly Centre, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|91|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Pannagam North A.M.T.M.S. || align=left|Kalaiday, Pandaterruppu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|69|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Pilawathai A.M.T.M.S. || align=left|Sithankerny || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|33|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Saivapragasa Vidyalayam || align=left|Moolai, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|452|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Saraswathy M.V. || align=left|Araly South, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|481|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Sinnammah Vidyalayam || align=left|Sangarathai, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|46|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Sivapragasa M.V. || align=left|Vallai Road, Vallai Veethy, [[Chankanai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|1,012|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Sri Ganesha Vidyalayam || align=left|Sithankerny || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|133|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Subramaniya Vidyalayam || align=left|[[Vaddukoddai]] West, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|55|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Thirunavukkarasu Vidyalayam || align=left|Sivankovilady, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|81|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Thiruvadinilai S.T.M.S. || align=left|Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|76|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Tholpuram A.M.T.M.S. || align=left|Tholpuram Centre, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|79|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Tholpuram Vigneswara || align=left|Tholpuram East, Tholpuram, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|182|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Thunavi A.M.T.M.S. || align=left|[[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|72|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Vaddu Central College || align=left|[[Vaddukoddai]] South West, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|806|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Vaddukoddai Karthikeya Vidyalayam || align=left|[[Vaddukoddai]] South, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|138|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Vaddukoddai West A.M.T.M.S. || align=left|[[Vaddukoddai]] South West, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|76|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Valliammai Memorial School || align=left|Araly West, [[Vaddukoddai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|359|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|Varatharajah Perumal || align=left|Ponnala, Chulipuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|114|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||CHN|| align=left|[[Victoria College, Chulipuram|Victoria College]] || align=left|Chulipuram || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,025|| ✓ || <small>{{coord|9|45|37.10|N|79|56|33.50|E|type:edu}}</small> || [http://www.victoriacoll.sch.lk/ victoriacoll.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113011120/http://victoriacoll.sch.lk/ |date=2010-01-13 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Anaicoddai A.M.T.M.S. || align=left|Anaicoddai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|136|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Anaicoddai R.C.T.M.S. || align=left|Anaicoddai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|552|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Attagiri Saiva Vidyalayam || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|67|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Balasubramania Vidyalayam || align=left|Navali, Road Anaicoddai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|307|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Chankanai East Vigneswara || align=left|[[Chankanai]] East, [[Chankanai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|60|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Chinmaya Bharathy Vidyalayam || align=left|Suthumalai South, [[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|480|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Gunapala Vidyalayam || align=left|Uyarapulam, Anaicoddai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|105|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Ilavalai Convent M.V. || align=left|Ilavalai || [[Tamil language|ta]] || G || 1-13 || 1AB || align=right|657|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Ilavalai R.C.T.B.S. || align=left|Ilavalai || [[Tamil language|ta]] || B || 1-5 || 3 || align=right|109|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Kaddudai Saiva Vidyalayam || align=left|Kaddudai, [[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|96|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|[[Manipay Ladies' College]] || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] ||G(B)|| 1-13 || 1AB || align=right|1,180|| ✓|| <small>{{coord|9|42|52.10|N|79|59|49.50|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Manipay Vivekananda Vidyalayam || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|154|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Mareesankoodal R.C.T.M.S. || align=left|Ilavalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|128|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Navali M.V. || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|309|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Navali South A.M.T.M.S. || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Navali Station A.M.T.M.S. || align=left|Navali, [[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|35|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Nunasai Vidyalayam || align=left|Mathagal West, Mathagal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|70|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Pandateruppu Girls' High School || align=left|Pandateruppu || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1AB || align=right|669|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Pandateruppu Hindu College || align=left|Pandateruppu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|310|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Pandateruppu Jacintha R.C.T.M. || align=left|Pandateruppu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|56|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Periyavilan R.C.T.M.S. || align=left|Ilavalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|81|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Piranpattu Kalaimagal Vidyalayam || align=left|Pandateruppu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|333|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Saivapragasha Vidyalayam || align=left|Vadaliyadaippu, Pandateruppu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|49|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Sandilipay G.T.M.S. || align=left|[[Sandilipay]] North, [[Sandilipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|39|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|[[Sandilipay Hindu College]] || align=left|[[Sandilipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|1,058|| ✓ || <small>{{coord|9|44|48.70|N|79|59|12.10|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Sandilipay North T.M.S. || align=left|[[Sandilipay]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|95|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Santhai Sittampalam Vidyalayam || align=left|Pandateruppu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|147|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Sillalai R.C.T.M.S. || align=left|Sillalai, Pandateruppu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|217|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Siruvilan Kanagasabai Vidyalayam || align=left|Ilavalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|13|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Sothivembady Vidyalayam || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|193|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|St. Anne's R.C.T.M.S. || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|427|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|St. Henry's College || align=left|Ilavalai || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] ||B(G)|| 1-13 || 1AB || align=right|543|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|St. Joseph's M.V. || align=left|Mathagal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 1C || align=right|342|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|St. Peter's R.C.T.M.S. || align=left|Navali East, [[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|156|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|St. Thomas' R.C. Girls' School || align=left|Mathagal || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-5 || 3 || align=right|129|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Subramaniya Vidyalayam || align=left|Mareesankoodal, Ilavalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|122|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Suthumalai G.T.M.S. || align=left|Suthumalai, [[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|84|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Suthumalai North T.M.S. || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|68|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||SAN|| align=left|Vigneswara Vidyalayam || align=left|Mathagal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|106|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Alaveddy North A.M.T.M.S. || align=left|[[Alaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|113|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Alaveddy South A.M.T.M.S. || align=left|[[Alaveddy]] South, [[Alaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|63|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Alaveddy South R.C.T.M.S. || align=left|[[Alaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|69|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Arunasalam Vidyalayam || align=left|[[Alaveddy]] South [[Alaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|332|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Arunodaya College || align=left|[[Alaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|964|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Holly Rosary R.C.T.M.S. || align=left|[[Uduvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|K.K.S. Sinhala M.V. || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Kadduvanpulam M.V. || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|113|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Kankesanthurai M.V. || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|40|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Kankesanthurai R.C || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Keeremalai Naguleswara M.V. || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|176|| ✓ || || [http://www.naguleswara.sch.lk/ naguleswara.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170610201847/http://naguleswara.sch.lk/ |date=2017-06-10 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Kollankallady Saiva T.M.S || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Kuddiyapulam G.T.M.S. || align=left|Vayavilan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|341|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Kulamangal R.C.V. || align=left|Mallakam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|236|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|[[Mahajana College, Tellippalai|Mahajana College]] || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,264|| ✓ || <small>{{coord|9|47|10.90|N|80|01|20.50|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20100606191127/http://www.mahajanacollege.net/ mahajanacollege.net] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Mallakam Kanishda Vidyalayam || align=left|Court Road, Mallakam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|253|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Mallakam M.V. || align=left|Mallakam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|651|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Maviddapuram North A.M.T.M.S. || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Maviddapuram South A.M.T.M.S. || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Meihandan M.V. || align=left|[[Ilavalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|295|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Myliddy North Kalaimagal M.V. || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|272|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Myliddy R.C.T.M.S. || align=left|Myliddy, [[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|75|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Myliddy South Gnanodaya Vidyalayam || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Nadeswaea Kanishda Vidyalayam || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|51|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Nadeswara College || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||6-13|| 2 || align=right|101|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Oddakappulam G.T.M.S. || align=left|Vasavilan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Palali North G.T.M.S. || align=left|Vayavilan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Palali Sithivinayakar Vidyalayam || align=left|Vayavilan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Palaly G.T.M.S. || align=left|Palaly || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Ponparamananthar M.V. || align=left|Kurumpasiddy, [[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||6-13|| 2 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Saivapragasa Vidyalayam || align=left|[[Tellippalai]] East, [[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|80|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Sathanantha Vidyalayam || align=left|[[Alaveddy]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|103|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Seenankaladdy Gnanodaya Vidyalayam || align=left|[[Alaveddy]] North, Alveddy || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|50|| ✓ || || [http://www.asgv.sch.lk/ asgv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120216045843/http://asgv.sch.lk/ |date=2012-02-16 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Sir Kanagasabai G.T.M.S. || align=left|Pannalai, [[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|42|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Sivagurunathar Vidyalayam || align=left|Thiyiddy, [[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Thanthai Selva Thodakka || align=left|Palli, [[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|5|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Thiyiddy Ganesha Vidyalayam || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|[[Union College, Tellippalai|Union College]] || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|841|| ✓ || <small>{{coord|9|47|10.20|N|80|02|00.10|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20130203034625/http://junioncollege.info/ junioncollege.info] |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Urani Kanista Vidyalayam || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Valiththundal R.C. || align=left|[[Kankesanthurai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|[[Varuthalaivilan]] A.M.T.M. || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|17|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Vasavilan R.C.T.M.S. || align=left|Vasavilan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Vasavilan Sriveluppillai Vidyalayam || align=left|Vasavilan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|[[Vayavilan Madhya Maha Vidyalayam|Vayavilan M.M.V.]] || align=left|[[Urumpirai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,176|| ✓ || <small>{{coord|9|46|32.20|N|80|04|23.70|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Veemankamam M.V. || align=left|[[Tellippalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|163|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||TEL|| align=left|Visaladchi Vidyalayam || align=left|K.K.S. Road, Mallakam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|106|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Chunnakam R.T.M.S. || align=left|Cunnakam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|39|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Earlalai M.V. || align=left|Erlalau || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|280|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Erlalai North A.M.T.M.S. || align=left|Erlalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|41|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Erlalai South A.M.T.S. || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|112|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Evinai G.T.M.S. || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|103|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Inuvil Central College || align=left|[[Inuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|963|| ✓ || || [http://www.inucentral.sch.lk/ inucentral.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626211721/http://inucentral.sch.lk/ |date=2017-06-26 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Inuvil Hindu College || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|565|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Kantharodai Tamil Kanthaiya Vidyalayam || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|321|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Koddaikkadu G.T.M.S. || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|47|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Kuppilan Vikneswara Vidyalayam || align=left|Erlalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|233|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Mylani Saivamaha Vidyalayam || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|231|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Nahesvari Vidyalayam || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|275|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Punnalaikkadduvan A.M.T.M.S. || align=left|Punnalaikkadduvan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Punnalaikkadduvan M.M.V. || align=left|Punnalaikkadduvan North || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|31|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Punnalaikkadduvan North H.T.M. || align=left|Punnalaikkadduvan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Punnalaikkadduvang T.M.S. || align=left|Punnalaikkadduvan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|241|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Puthumadam R.C.T.M.S. || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|25|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|[[Ramanathan College]] || align=left|K.K.S. Road, Maruthanarmadam, [[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1AB || align=right|935|| ✓ || <small>{{coord|9|43|51.20|N|80|01|29.50|E|type:edu}}</small> || [http://www.ramanaathan.sch.lk/ ramanaathan.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140522043511/http://www.ramanaathan.sch.lk/ |date=2014-05-22 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Saiva Makajana Vidyalayam || align=left|Earlalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|217|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Saivasanmarka Vidyalayam || align=left|Erlalai West, [[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|433|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Sanguveli G.T.M.S. || align=left|[[Manipay]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|123|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Skandavarodaya College || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|820|| ✓ || || [http://www.skanda.sch.lk/ skanda.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525044927/http://skanda.sch.lk/ |date=2017-05-25 }} |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Skandavarodaya Primary School || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|302|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Sri Murukan Vidyalayam || align=left|Erlalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|459|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|St. Isidor's C.T.M.S. || align=left|Erlalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|58|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Thavady H.T.M.S. || align=left|[[Kokkuvil]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|250|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Thirugnanasamnthar Vidyalayam || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|8|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Uduvil A.M.T.M.S. || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|92|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Uduvil Malvaththi R.C.M.S || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|67|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Uduvil Mann's M.V. || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|118|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Uduvil Mann's T.M.S. || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|48|| ✓ || || |- | Pro || [[Jaffna District|JAF]] ||VAL||UDU|| align=left|Uduvil Murugamoorthi Vidyalayam || align=left|[[Chunnakam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|285|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Elephant Pass T.M.S. || align=left|Tharumapuram, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Kaddaikadu G.T.M.S. || align=left|Tharumapuram, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|45|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Kalaweddithidal Nageswara Vidyalayam || align=left|Puliampokkanai, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|92|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Kallaru T.V. || align=left|Kallaru || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|203|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Kalmadunagar G.T.M.S. || align=left|Kalmadunagar, Ramanathapuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|63|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Kandawalai M.V. || align=left|Main Road, Kandawalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|232|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Kannakai Amman Vidyalayam || align=left|[[Tharmapuram]], [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Kumarasamypuram G.T.M.S. || align=left|Tharumapuram, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|37|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Murasumoddai G.T.M.S. || align=left|Murasumoddai, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|32|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Murugananda M.V. || align=left|Murasumoddai, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|420|| ✓ || || [http://www.murugananthamv.sch.lk/ murugananthamv.sch.lk] |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Mylvaganapuram G.T.M.S. || align=left|[[Tharmapuram]], [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|91|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Nagendra Vidyalayam || align=left|Pulliyampokkanai, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|84|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Paranthan G.T.M.S. || align=left|[[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|17|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Paranthan Hindu M.V. || align=left|[[Paranthan]], [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|680|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Periyakulam Iynar Vidyalayam || align=left|Kandawalai, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|30|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Piramanthanaru M.V. || align=left|Piramanthanaru, [[Tharmapuram]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|535|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Punnaineeravi G.T.M.S. || align=left|Punnaineeravi, [[Tharmapuram]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|230|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Ramanathapuram East G.T.M.S. || align=left|Ramanathapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|478|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Tarmapuram M.V. || align=left|Tarmapuram, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|979|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Thambiraspuram G.T.M.S. || align=left|[[Tharmapuram]], [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|103|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Tharumapuram No. 1 G.T.M.S. || align=left|Tharumapuram, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|118|| ✓ || || [http://www.kilithno1.sch.lk/ kilithno1.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722145608/http://www.kilithno1.sch.lk/ |date=2011-07-22 }} |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KAN|| align=left|Umayalpuram G.T.M.S. || align=left|[[Tharmapuram]], [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|167|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Akkarayan G.T.M.S. || align=left|Konavil, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|532|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Akkarayan M.V. || align=left|Akkarayankulam, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|802|| ✓ || || [http://www.akkarayanmv.sch.lk/ akkarayanmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625191845/http://akkarayanmv.sch.lk/ |date=2017-06-25 }} |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Alagapuri Vidyalayam || align=left|Ramanathapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|45|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Anaivilunthankulam G.T.M.S. || align=left|Anaivilunthankulam, Vannerikkulam || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|96|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Bharathy Vidyalayam || align=left|Bharathypuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|618|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Ganesha Vidyalayam || align=left|Kunchchukkulam, Vannerikkulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Iyanar Puram G.T.M.S || align=left|Iyanar Puram, Vannerikkulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|250|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Kanagambikaikulam G.T.M.S. || align=left|Kanagambikaikulam, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|257|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Kanagapuram M.V. || align=left|Kanagapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|935|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Kannakaipuram G.T.M.S. || align=left|Skanthapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|77|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|[[Kilinochchi Central College]] || align=left|[[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,236|| ✓ || <small>{{coord|9|22|52.10|N|80|24|32.50|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|[[Kilinochchi Hindu College]] || align=left|D-7, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|728|| ✓ || <small>{{coord|9|23|49.30|N|80|22|41.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.kilinochchihindu.sch.lk/ kilinochchihindu.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918081405/http://kilinochchihindu.sch.lk/ |date=2017-09-18 }} |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Kilinochchi Hindu Primary Vidyalayam || align=left|Jayanthinagar, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|348|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|[[Kilinochchi Maha Vidyalayam|Kilinochchi M.V.]] || align=left|[[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|1,010|| ✓ || <small>{{coord|9|23|41.30|N|80|24|35.90|E|type:edu}}</small> || [http://www.kilinochchimv.com/ kilinochchimv.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120830001549/http://www.kilinochchimv.com/ |date=2012-08-30 }} |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Mayavanoor Vidyalayam || align=left|Mayavanoor, Vaddakachchi, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|81|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Oottupulam G.T.M.V. || align=left|Ootupulam, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|114|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Pannakkandy H.T.M.S. || align=left|Ermerson Road, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|15|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Puthumurippu Vigneswara Vidyalayam || align=left|Uruththirapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|401|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Ramanathapuram M.V. || align=left|Ramanathapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|483|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|[[Ramanathapuram West Government Tamil Mixed School|Ramanathapuram West G.T.M.S.]] || align=left|Vaddakachchi, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|270|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Santhapuram Kalaimahal Vidyalayam || align=left|Ambalnagar, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Selvanagar G.T.M.S. || align=left|Selvanagar, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|166|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Sinhala M.V. || align=left|Kandy Road, [[Kilinochchi]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Sivanagar G.T.M.S. || align=left|Sivanagar, Uruththirapuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Sivapatha Kalayagam. || align=left|Ponnagar, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|89|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Skanthapuram No. 1 G.T.M.S. || align=left|Skanthapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|138|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Skanthapuram No. 2 G.T.M.S. || align=left|Skanthapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|148|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|St. Antony's R.C.T.M.S. || align=left|Murasumoddai, [[Paranthan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|262|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|St. Fatima R.C.T.M.S. || align=left|Uruthirapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|273|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|St. Theresa's G.C. || align=left|[[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1AB || align=right|591|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Thiruvaiyaru M.V. || align=left|Thiruvaiyaru, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|503|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Unionkulam G.T.M.S. || align=left|Unionkulam, Akkarayankulam, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|48|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Uruthirapuram M.V. || align=left|Uruthirapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|96|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|[[Vaddakkachchi Maha Vidyalayam|Vaddakachchi M.V.]] || align=left|Kadson Road, Vaddakachchi, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|496|| ✓ || || [http://www.kilivmv.sch.lk/ kilivmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831094811/http://www.kilivmv.sch.lk/ |date=2012-08-31 }} |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Vaddakachchi South G.T.M.S. || align=left|Vaddakachchi, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|38|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Vannerikulam M.V. || align=left|Vannerikulam, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|183|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||KRC|| align=left|Vivekanantha Vidyalayam || align=left|Malaiyalapuram, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Allippallai C.C.T.M.S. || align=left|Allippallai, [[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Iyakkachchi G.T.M.S. || align=left|Iyakkachchi || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|166|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Kilaly R.C.T.M.S. || align=left|Kilaly, Eluthumadduval || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Kovilvayal C.C.T.M.S. || align=left|Iyakkachchi || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|54|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Masar G.T.M.S. || align=left|Masar, [[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|95|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Muhamalai R.C.T.M.S. || align=left|Eluthumadduval || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Muhavil G.T.M.S. || align=left|Iyakkachchi || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|35|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Palai C.C || align=left|[[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|697|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Pallai R.C.T.M.S. || align=left|[[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|194|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Sooranpattu C.C.T.M.S. || align=left|[[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|28|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Soranpattu Ganesha Vidyalayam || align=left|Sooranpattu, [[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|69|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Tharmakerny G.T.M.S. || align=left|Tharmakerny, [[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|82|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||PAL|| align=left|Vempodukerny C.C.T.M.S. || align=left|Iththavil, [[Pallai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Celliyativu G.T.M.S. || align=left|Celvipuram Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|128|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Cheddiakuruchchi G.T.M.S. || align=left|Cheddiakuruchchi Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Chempankunru G.T.M.S. || align=left|Chempankunru, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|62|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Gnanimadam G.T.M.S. || align=left|Gnanimadam, Poonakary || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-11 || 2 || align=right|75|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Iranaitivu R.C.T.M.S. || align=left|Mulankavil, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|323|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Jayapuram G.T.M.S. || align=left|Pallavarayankaddu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|560|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Kariyalai Nagapaduvan No. 2 G.T.M.S. || align=left|Pallavarayankaddu, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|127|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Kariyalai Nagapaduvan No. 3 G.T.M.S|| align=left|Palavarajankaddu, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|31|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Karukkaiththivu M.V. || align=left|Karukkaiththivu, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|183|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Kiranchi G.T.M.S. || align=left|Sivapuram, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|242|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Kowtharimunai G.T.M.S. || align=left|Kowtharimunai, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Kumulamunai G.T.M.S. || align=left|Kumulamunai, Pallavarayankaddu || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|127|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Madduvilnadu G.T.M.S. || align=left|Madduvilnadu, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Mukkompan G.T.M.S. || align=left|Mukkompan, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|363|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Mulankavil M.V. || align=left|Vinayagapuram, Mulankavil|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|750|| ✓ || || [http://www.mulankavilmv.sch.lk/ mulankavilmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170605081439/http://mulankavilmv.sch.lk/ |date=2017-06-05 }} |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Muththukumarasamy Vidyalayam || align=left|Aththai, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Nachchikuda G.T.M.S. || align=left|Mulankavil, Vinayagapuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|366|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Pallavarajankaddu H.T.M.S. || align=left|Pallavarajankaddu, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Paramankirai G.T.M.S. || align=left|Poonakary, [[Kilinochchi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|58|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Ponnavely Saivaprasa Vidyalayam || align=left|Veravil, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Poonakary M.V. || align=left|Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|907|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Poonakary Nallur M.V. || align=left|[[Nallur (Jaffna)|Nallur]], Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|165|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Samipulam G.T.M.S. || align=left|Samipuram, [[Nallur (Jaffna)|Nallur]], Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|14|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Sri Vikneswara Vidyalayam || align=left|4th Mile Post, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Sunnavil G.T.M.S. || align=left|Pallikkuda, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|98|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Thambirai G.T.M.S. || align=left|Thambirai, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Valaippadu R.C.T.M.S. || align=left|Veravil, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|219|| ✓ || || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Veravil Hindu M.V. || align=left|Veravil, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|342|| ✓ ||<small>{{coord|9|21|11.15|N|80|04|49.50|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Kilinochchi District|KIL]] ||KIL||POO|| align=left|Vinasiyodai G.T.M.S. || align=left|Vinasiyodai, Poonakary || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|70|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Iranaiillupaikulam G.T.M.S. || align=left|Thadchanamaruthamadhu, [[Palampiddi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|99|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Kaddaiadampan R.C.T.M.S. || align=left|Madhu Road, Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|324|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Kakkayankulam Mus.V || align=left|Iranaillupaikulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Keerisuddan G.T.M.S. || align=left|[[Palampiddi]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Mullikkulam G.T.M.S. || align=left|[[Palampiddi]], Madhu Church || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Navatkulam R.C.T.M.S. || align=left|Periyanavatkulam, Thiruketheeswaram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Palampiddy G.T.M.S. || align=left|[[Palampiddi]], Madhu Church || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|36|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Periyakunchukulam R.C.T.M.S. || align=left|Periyakunchukulam, Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|240|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Periyamurippu G.T.M.S. || align=left|Kunchukulam, Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|64|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Periyapandivirichan M.V. || align=left|Periyapandivirichan, Madhu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|224|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Sinhala M.V. || align=left|Madhu Road, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Sinnapandivirichan G.T.M.S. || align=left|Madhu Church || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|124|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Sinnavalayankaddu G.T.M.S. || align=left|Iranaiillupaikulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|178|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Thatchanamaruthamadhu G.T.M.S. || align=left|Thatchanamaruthamadhu, [[Palampiddi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|46|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Thiruketheeswaram H.B.T.M.S. || align=left|Thiruketheeswaram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAD||MAD|| align=left|Vilathikulam G.T.M.S. || align=left|[[Palampiddi]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|100|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Abdeen G.M.M.S. || align=left|Thambapanni, Puttalam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|164|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Al Azhar M.V. || align=left|Moor Street, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|568|| ✓ || || [http://www.alazharmv.sch.lk/ alazharmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516145548/http://alazharmv.sch.lk/ |date=2017-05-16 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Al Mina M.V. || align=left|Tharapuram, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|320|| ✓ || || [http://www.mnalminamv.sch.lk/ mnalminamv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170613023101/http://mnalminamv.sch.lk/ |date=2017-06-13 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Ansari G.M.M.S. || align=left|Umarabath, Thillayady, Puttalam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|232|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Eluthoor R.C.T.M.S. || align=left|Eluthoor, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|354|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Erukkalampiddy East G.M.M.S. || align=left|[[Erukkulampiddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|72|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Erukkalampiddy Mahalir M.V. || align=left|[[Erukkulampiddy]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1C || align=right|281|| ✓ || || [http://www.mahalirmv.sch.lk/ mahalirmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923171835/http://mahalirmv.sch.lk/ |date=2017-09-23 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Fatima M.M.V. || align=left|[[Pesalai]] || [[Tamil language|ta]] ||B(G)|| 1-13 || 1AB || align=right|914|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Gowriambal G.T.M.S. || align=left|Thiruketheeswaram, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|152|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Hazban G.M.M.S. || align=left|90 Acre, Thalavila, Puttalam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|207|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Iyoob G.M.M.S. || align=left|Al Manar, Mandalakkudah, Kalpitiya || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|303|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Kaddukarankurdiyiruppu R.C.T.M.S. || align=left|[[Talaimannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|26|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Karisal R.C.T.M.S. || align=left|[[Pesalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|197|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Nochchikulam R.C.T.M.S. || align=left|Uyilankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|27|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Olaithoduwai R.C.T.M.S. || align=left|Olaithoduwai, [[Pesalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|55|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Punithavalanar R.C.T.M.V. || align=left|Thalvupadu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|675|| ✓ || || [http://www.valanar.sch.lk/ valanar.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420131037/http://valanar.sch.lk/ |date=2017-04-20 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Puthukkamam G.T.M.S. || align=left|Uyilankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|29|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Puthukkudiyiruppu G.M.M.S. || align=left|[[Erukkulampiddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|516|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Rishad Bathiudeen M.V. || align=left|Qassimi City, Rathmalyaya, Palavi, Puttalam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 2 || align=right|741|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Rizwan G.M.M.S. || align=left|Karambe, Palavi, Puttalam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|183|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Santhipuram G.T.M.S. || align=left|[[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|176|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Sinhala M.V. || align=left|[[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Siruthoppu R.C.T.M.S. || align=left|Siruthoppu, [[Pesalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|113|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|St. Lawrence R.C.T.M.S. || align=left|Talaimannar West, [[Talaimannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|306|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|St. Lucias M.V. || align=left|Pallimunai, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|796|| ✓ || || [http://www.mnstlucias.sch.lk/ mnstlucias.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170627092426/http://mnstlucias.sch.lk/ |date=2017-06-27 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|St. Mary's Girls' Vidyalayam || align=left|[[Pesalai]] || [[Tamil language|ta]] || G || 1-13 || 1C || align=right|572|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Talaimannar Pier G.M.M.S. || align=left|Talaimannar Pier, [[Talaimannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|164|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Talaimannar Pier G.T.M.S. || align=left|[[Talaimannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|393|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Talaimannar Pier R.C.T.M.S. || align=left|Talaimannar Pier, [[Talaimannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|39|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Thoddaveli G.T.M.S. || align=left|Thoddaveli, [[Erukkulampiddy]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|403|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Thullukudiyiruppu R.C.T.M.S. || align=left|[[Pesalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|290|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Uyilankulam R.C.T.M.S. || align=left|Uyilankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|410|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Uyirtharasankulam R.C.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|108|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MAN|| align=left|Vannamoddai G.T.M.S. || align=left|Uyilankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|151|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Adampan M.M.V. || align=left|[[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|540|| ✓ || || [http://www.adampanmmv.sch.lk/ adampanmmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104225547/http://www.adampanmmv.sch.lk/ |date=2015-11-04 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Adampan R.C.T.M.S. || align=left|[[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|52|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Aligar M.M.V. || align=left|Vidathaltivu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Andankulam R.C.T.M.S. || align=left|Andankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|435|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Athimoddai G.T.M.S. || align=left|Athimoddai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|35|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Illuppaikadavai G.T.M.S. || align=left|Illuppaikadavai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|298|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Kalliyadi G.T.M.S. || align=left|Illupaikadavai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|55|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Karunkandal R.C.T.M.V. || align=left|Vaddakkandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|247|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Koorai G.T.M.S. || align=left|Athimoddai, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|226|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Kovilkulam G.T.M.S. || align=left|Vidataltivu || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|77|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Marathykannaddy R.C.T.M.S. || align=left|Kannaddy, [[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|46|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Maruthonduvan Velakulam G.M.M. || align=left|Kannaddy, [[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Minukkan G.M.M.S. || align=left|Minukkan, [[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Moonrampiddy G.T.M.S. || align=left|Vellankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|145|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Palaikuly R.C.T.M.S. || align=left|[[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|22|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Palayadiputhukkulam R.C.T.M.S. || align=left|Vaddakkandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|27|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Pappamoddai R.C.T.M.S. || align=left|Pappamoddai, Thirukketheeswaram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|75|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Parappankandal R.C.T.M.S. || align=left|Uyilankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|178|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Parappukadanthan G.T.M.S. || align=left|Vaddakkandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|41|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Periyamadhu M.V. || align=left|Periyamadhu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|20|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Sornapuri G.M.M.S. || align=left|Sornapuri, [[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Thevanpiddy R.C.T.M.S. || align=left|Vellankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|380|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Thuya Joseph Vaz M.V. || align=left|Vidathaltivu, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|255|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Vaddakandal G.T.M.S. || align=left|Vaddakandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|368|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Velankuli G.M.M.S. || align=left|Pappamoddai, [[Adampan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MTW|| align=left|Vellankulam G.T.M.S. || align=left|Vellankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|31|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Ahaththimurippu G.M.M.S. || align=left|Chilawathurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|41|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Chilawaththurai G.M.M.S. || align=left|Chilawaththurai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|138|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Karadikkuli G.M.M.S. || align=left|Chilawathurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Kokkupadayan R.C.T.M.S. || align=left|Chilawaththurai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|45|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Kondachchi G.M.M.S. || align=left|Chilawathurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Marichchukaddy G.M.M.S. || align=left|Chilawaththurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Maruthamadu G.T.M.S. || align=left|P. P. Potkeney, Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|29|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Mullikulam R.C.T.M.S. || align=left|Chilawaththurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|49|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Musali M.V. || align=left|Musali, Chilawathurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|191|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Palaikkuli G.M.M.S. || align=left|Chilawathurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Pandaraveli G.T.M.S. || align=left|Chilawaththurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|194|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Periya Pullachchi Potkerny G.M.M.S. || align=left|Chilawathurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|38|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Saveriyarpuram R.C.T.M.S. || align=left|Chilawathurai, Musali || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|57|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Thambapanni Sinhala Vidyalayam || align=left|Chilawathurai || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||MUS|| align=left|Veppankulam G.M.M.S. || align=left|Chilawaththurai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|97|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Achchankulam G.T.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|32|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Alavakkai G.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|38|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Cheddiyarkaddaiadampan G.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|21|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Ilahadipiddy R.C.T.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|117|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Ilanthaimoddai G.M.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Isaimalaithalvu R.C.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|42|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Katkidanthakulam R.C.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|303|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Madhukkarai G.T.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|232|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Malihipiddy G.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|27|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Moddaikadai G.T.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|165|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Murunkan M.V. || align=left|Murunkan|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,096|| ✓ || || [http://www.murunkanmv.sch.lk/ murunkanmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170626153539/http://murunkanmv.sch.lk/ |date=2017-06-26 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Nanattan M.V. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|731|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Naruvilikulam G.T.M.S. || align=left|Naruvilikulam, Vankalai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|157|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Nochikkulam Hijra G.M.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Parikarikandal G.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|684|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Pontheevukandal R.C.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|30|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Puthuvely G.M.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|17|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Sirukkandal R.C.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|114|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Sooriyakaddaikadu R.C.T.M.S. || align=left|Nanattan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|123|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|St. Anne's M.M.V. || align=left|Vankalai, [[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] || [[Tamil language|ta]] & [[English language|en]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,020|| ✓ || || [http://www.mnstannes.sch.lk/ mnstannes.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091021045410/http://www.mnstannes.sch.lk/ |date=2009-10-21 }} |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Valkaippaddankandal R.C.T.M.S. || align=left|Murunkan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|28|| ✓ || || |- | Pro || [[Mannar District|MAN]] ||MAN||NAN|| align=left|Vanchiyankulam R.C.T.M.S. || align=left|Vanchiyankulam, Vankalai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|79|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Alampil R.C.V. || align=left|[[Alampil]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|205|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Ampalavanpokkanai M.V. || align=left|Mulliwaikkal, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 1C || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Arumugaththankulam G.T.M.S. || align=left|Kumulamunai, [[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|[[Chemmalai Maha Vidyalayam|Chemmalai M.V.]] || align=left|Chemmalai, [[Alampil]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|142|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Kalaimahal Vidyalayam || align=left|Main Street, [[Mulliyawalai]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|401|| ✓ || || [http://www.mkv.sch.lk/ mkv.sch.lk] |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Kallappadu G.T.M.S. || align=left|Kallappadu, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|172|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Karunaddukkerny G.T.M.S. || align=left|Poothanvayal, [[Mulliyawalai]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Keppapulavu G.T.M.S. || align=left|Keppapulavu, [[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Kokkulai G.T.M.S. || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Kokkuththoduwai G.T.M.S. || align=left|[[Mulliyawalai]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|[[Kumulamunai Maha Vidhyalayam|Kumulamunai M.V.]] || align=left|Kumulamunai, [[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|75|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Maththalan R.C.G.T.M.S. || align=left|Mulliwaikkal, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Mullaitivu H.B.T.M.S. || align=left|[[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|65|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|[[Mullaitivu Maha Vidyalayam|Mullaitivu M.V.]] || align=left|[[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|317|| ✓ || || [https://web.archive.org/web/20110201155751/http://www.mullaimv.com/ mullaimv.com] |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Mullaitivu Muslim Vidyalayam || align=left|[[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Mullaitivu R.C.T.M.S. || align=left|[[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|248|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Mullivaikkal West K.S.V. || align=left|Mulliwaikkal, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Mulliwaikkal East G.T.M.S. || align=left|Mulliwaikkal, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Mulliyawalai R.C.T.M.S. || align=left|[[Mulliyawalai]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|173|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Mulliyawalai T.V. || align=left|[[Mulliyawalai]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|67|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Murippu T.V. || align=left|Murippu, Mullayawalli || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Nayaru G.S.M.S. || align=left|[[Alampil]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Silawaththai R.C.T.M.S. || align=left|Silawaththai, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Silawaththai T.V. || align=left|Silawaththai, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|57|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Thannimurippu G.T.M.S. || align=left|Murippu, [[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Thanniruttu C.C.T.M.S. || align=left|Thanniruttu, [[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|15|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Thanniyoothu Muslim Vidyalayam || align=left|[[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Thanniyootu H.B.T.M.S. || align=left|[[Mulliyawalai]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|33|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Uduppukkulam T.V. || align=left|[[Alampil]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|259|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Unnapulavu G.T.M.S. || align=left|[[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|57|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Valayanmadam G.T.M.S. || align=left|Mulliwaikkal, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Vattappalai M.V. || align=left|Vattappalai, [[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|354|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|Vedduwaikkal G.T.M.S. || align=left|Vedduwaikkal, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|65|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||MTP|| align=left|[[Vidyananda College]] || align=left|[[Mulliyawalai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|281|| ✓ || <small>{{coord|9|13|27.20|N|80|46|56.90|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Anandapuram G.T.M.S. || align=left|Anandapuram, [[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Arasaratnam Vidyalayam || align=left|Manthuvil, [[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Barathy Vidyalayam || align=left|Valluvarpuram Viswamadu, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Ganesha Vidyalayam || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Iranappalai M.V. || align=left|Ward No. 5, Iranappalai, [[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Iruddumadu T.V. || align=left|Iruddumadu, Udayarkaddu, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Kompavil Vigneswara Vidyalayam || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Kuravil T.V. || align=left|Kuravil, Udayarkaddu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Mannakandal G.T.M.S. || align=left|Mannakandal, [[Oddusuddan]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Neththaliyaru T.V. || align=left|Visuwamadu West, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|82|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|[[Puthukkudiyiruppu Central College]] || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|0|| ✗ || <small>{{coord|9|18|45.50|N|80|41|39.40|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Puthukkudiyiruppu R.C.T.M.S. || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Sivanagar T.V. || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Srimurugananda Vidyalayam || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Srisubramaniya Vidyasalai || align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Suthanthirapuram G.T.M.S. || align=left|Suthanthirapuram, Udayarkaddu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Theravil T.V. || align=left|Theravil, Viswamadu || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Thevipuram G.T.M.S. || align=left|Thevipuram, [[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|[[Udayarkaddu Maha Vidhyalayam|Udaiyarkaddu M.V.]] || align=left|Udayarkaddu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|Vallipunam Secondary High School|| align=left|[[Puthukkudiyiruppu (Mullaitivu)|Puthukkudiyiruppu]], [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||MUL||PUT|| align=left|[[Visuvamadu Maha Vidyalayam|Visvamadu M.V.]] || align=left|Visvamadu, [[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|276|| ✓ || <small>{{coord|9|22|34.20|N|80|33|00.60|E|type:edu}}</small> || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Ambalpuram T.V. || align=left|Vavunikkulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|51|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Kollavilankulam G.T.M.S. || align=left|Vavunikkulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|15|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Koothimoolai T.V. || align=left|Naddankandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|7|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Moonrumurippu G.T.M.S. || align=left|Naddankandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|26|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Naddankandal G.T.M.S. || align=left|Naddankandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|202|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Palaipani T.V. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|22|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Palinagar M.V. || align=left|Palinagar, Vavunikkulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|528|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Panankamam Moonrumurippu G.T.M.S. || align=left|Naddankandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Panankamam Poovarasankulam G.T.M.S. || align=left|Naddankandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|35|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Pandiyankulam M.V. || align=left|Naddankandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|404|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Seraddikulam G.T.M.S. || align=left|Naddankandal || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|23|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Vannivilankulam G.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|176|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Vavunikkulam Central Sulusu G.T.M.S. || align=left|Vavunikkulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|10|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||MTE|| align=left|Vinayagapuram G.T.M.S. || align=left|[[Thunukkai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|58|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Alaikalluppoddakulam G.T.M.S. || align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|14|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Ambakamam G.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|32|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Karippaddamurippu G.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Karuvelankandal G.T.M.S. || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|49|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Katchilaimadu G.T.M.S. || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|437|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Kathaliyar Sammalankulam G.T.M.S. || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|8|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Koolamurippu G.T.M.S. || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|81|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Mamadupalampasi G.T.M.S. || align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|13|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Mankulam M.V. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|217|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Muththaiyankaddu L.B.G.T.M.S || align=left|Muththaiyankaddu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|349|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Muththaiyankaddu right bank Maha vidyalayam|| align=left|[[Mullaitivu]] || [[Tamil language|ta]] || M || 6-13 || 1AB || align=right|225|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Oddusuddan H.T.M.S. || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|51|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|[[Oddusuddan Maha Vidyalayam|Oddusuddan M.V.]] || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|548|| ✓ || || [http://www.oddusuddanmv.sch.lk/ oddusuddanmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525000340/http://oddusuddanmv.sch.lk/ |date=2017-05-25 }} |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Olumadu T.V. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|98|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Othiyamalai G.T.M.S. || align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|18|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Peraru T.V. || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|34|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Periyaiththimadu G.T.M.S. || align=left|[[Oddusuddan]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|8|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Periyakulam G.T.M.S. || align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|68|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Periyapuliyankulam G.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|61|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Thanduvan G.T.M.S. || align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|229|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||ODD|| align=left|Thirumurikandi H.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|73|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Alankulam G.T.M.S. || align=left|[[Thunukkai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|2|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Amathipuram T.V. || align=left|Akkarajankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Ambalapperumalkulam G.T.M.S. || align=left|Akkarajankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|14|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Aninchiyankulam T.M.V. || align=left|Yogapuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|277|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Arokkiyapuram T.V. || align=left|Akkarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|45|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Iyankankulam G.T.M.S. || align=left|Puththuvedduvan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|222|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Kalvilankulam G.T.M.S. || align=left|[[Thunukkai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|83|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Koddaikaddiyakulam G.T.M.S. || align=left|Akkarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|174|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|[[Mallavi Central College]] || align=left|Thunukkai Road, Yogapuram, Mallavi|| [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|714|| ✓ || <small>{{coord|9|08|27.80|N|80|17|43.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.mallavicc.sch.lk/ mallavicc.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170515224344/http://mallavicc.sch.lk/ |date=2017-05-15 }} |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Palayamurikandy G.T.M.S. || align=left|Puththuvedduvan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|15|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Panikkankulam G.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|50|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Pulumachchinathakulam G.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Puththuvedduvan G.T.M.S. || align=left|Puththuvedduvan || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|16|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Thenniyankulam G.T.M.S. || align=left|Thenniyankulam || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|86|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Therankandal G.T.M.S. || align=left|[[Thunukkai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 3 || align=right|177|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Thunukkai G.T.M.S. || align=left|[[Thunukkai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|137|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Uyilankulam G.T.M.S. || align=left|[[Thunukkai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Vavunikkulam Unit 4 G.T.M.S. || align=left|Yogapuram || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|52|| ✓ || || |- | Pro || [[Mullaitivu District|MUL]] ||THU||THU|| align=left|Yogapuram M.V. || align=left|Yogapuram || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|520|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Ananthapuliyankulam G.T.M.S. || align=left|Ananthapuliyankulam, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|14|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Ayilady G.T.M.S. || align=left|Ayilady, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|18|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Kanagarayankulam M.V. || align=left|Kandy Road, Kanagarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|483|| ✓ || || [http://www.vkmv.sch.lk/ vkmv.sch.lk] |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Kanapathipillai Vidyalayam || align=left|Puthukkulam, Kanagarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|23|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Karappukuththy G.T.M.S. || align=left|Karappukuththy, Kanagarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|8|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Katkulam G.T.M.S. || align=left|Katkulam, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|7|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Koramoddai G.T.M.S. || align=left|Koramoddai, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Kovilpuliyankulam G.T.M.S. || align=left|Kovilpuliyankulam, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Kulavisuddan G.T.M.S. || align=left|Kulavisuddan, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|63|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Kurisuddakulam G.T.M.S. || align=left|Kanagarayankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|36|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Mamadu Sri Vaani Vidyalayam || align=left|Mamadu, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|2|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Mannakulam G.T.M.S. || align=left|[[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Maraviluppai G.T.M.S. || align=left|Maraviluppai, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|94|| ✓ || || [http://www.maara.edu.lk/ maara.edu.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241113024101/https://www.maara.edu.lk/ |date=2024-11-13 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Maruthodai G.T.M.S || align=left|Maruthodai, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Muruganantha Vidyalayam || align=left|Alankulam, Kanagarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|11|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Nainamadu G.T.M.S. || align=left|Nainamadu, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|15|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Navalar Vidyalayam || align=left|Navalar Farm, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Navaratnam Vidyalayam || align=left|Vignanakulam, Kanagarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|27|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Nedunkerny Maha Vidyalayam|| align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|417|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Nochchikkulam No. 2 G.T.M.S || align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Nochchikulam Muthumary Vidyalayam || align=left|Nochchikulam, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Olumadu G.T.M.S. || align=left|Olumadu, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|333|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Paddadaipirinthakulam G.T.M.S. || align=left|Paddadaipirinthakulam [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|24|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Paddikudiyiruppu G.T.M.S. || align=left|Paddikudiyiruppu, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|129|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Palayawady G.T.M.S. || align=left|Palayawady, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|16|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Pandaravanniyan Vidyalayam || align=left|Kunchukkulam, [[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Periyadampan Sri Ganesha Vidyalayam || align=left|[[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Periyakulam G.T.M.S. || align=left|Periyakulam, Kanagarayankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|56|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Periyamadu G.T.M.S. || align=left|Periyamadu, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|48|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Puliyankulam Hindu College || align=left|[[Puliyankulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|287|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Puthoor G.T.M.S. || align=left|Puthoor, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Puthuvilankulam G.T.M.S. || align=left|Puthuvilankulam, [[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Selvavinayagar Vidyalayam || align=left|Sannasiparanthan, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|19|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Senaipulavu Umayal Vidyalayam || align=left|Senaipulavu [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|47|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Sinnadampan Barathy Vidyalayam || align=left|Sinnadampan, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|66|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Sri Ramakrishna Vid || align=left|Kollarpuliyankulam, [[Maankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|40|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Thaninayagam Adikalar Vidyalayam || align=left|Ramanoor, [[Puliyankulam]]. || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|28|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Unchalkaddy G.T.M.S. || align=left|Unchalkaddy, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Vedivaiththakallu G.T.M.S. || align=left|Vedivaiththakallu, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Velankulam G.T.M.S. || align=left|Velankulam, [[Nedunkerny]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Vickneswara M.V. || align=left|Sinnapoovarasankula, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|50|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||NED|| align=left|Vivekanantha Vidyalayam || align=left|Mathiyamadu, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|133|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Ananthakumarasamy Vidyalayam || align=left|Puthiyavelar Sinnakulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Arumugaththanputhukkulam G.T.M.S. || align=left|Arumugathanputhukulam, Marayadiththakul || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|14|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Bharathithasan Vidyalayam || align=left|Maravankulam, Sasthirikoolankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|428|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Chemamadu Unit 2 G.T.M.S. || align=left|Chemamadu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Ilamaruthankulam G.T.M.S. || align=left|Ilamaruthankulam, Chemamadu || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Kalmadukkulam M.V. || align=left|Iranai Iluppaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|553|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Kalmadukulam Unit 2 G.M.M.S. || align=left|Iranai Iluppaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Karunkalikkulam G.T.M.S. || align=left|[[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Kidachori Karuveppankulam G.T.M.S. || align=left|Sasthirikoolankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|492|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Koliyakulam G.T.M.S. || align=left|Koliyakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Konthakkarankulam G.T.M.S. || align=left|Konthakkarankulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Kothandanochchikkulam G.T.M.S. || align=left|Sasthirikoolankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|35|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Kovilkunchukkulam G.T.M.S. || align=left|Kovilkunchukkulam, Palamoddai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|29|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Kovilmoddai Velankulam G.T.M.S. || align=left|Poovarasankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Kovilpuliankulam Muthamil Vidyalayam || align=left|Iranai Iluppaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|268|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Madukkulam Navajothy Vidyalayam || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Manikka Iluppaikulam G.T.M.S. || align=left|Manikka Iluppaikulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|44|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Marayadiththkulam G.T.M.S. || align=left|Marayadiththkulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Marukkarampalai G.T.M.S. || align=left|Marukkarampalai, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|50|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Maruthodai G.T.M.S. || align=left|Oamnthai || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Matharpanikkarmakilankulam J.S.V. || align=left|Matharpanikkarmakilankulam, Palamoddai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|80|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Nadarajanantha Vidyalayam || align=left|Rambaikulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Nochchikkulam No. 1 J.S.V. || align=left|[[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Nochchimoddai J.S.V. || align=left|Nochchimoddai, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|149|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|[[Omanthai Central College]] || align=left|[[Omanthai]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|460|| ✓ || <small>{{coord|8|51|49.10|N|80|30|07.80|E|type:edu}}</small> || [http://www.vocc.sch.lk/ vocc.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612083041/http://vocc.sch.lk/ |date=2017-06-12 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Palamoddai G.T.M.S. || align=left|Palamoddai, Oamanthai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|40|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Pampaimadu G.T.M.S. || align=left|Pampaimadu, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|66|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Pantrikeithakulam G.T.M.S. || align=left|[[Omanthai]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|56|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Paranaddakallu G.T.M.S. || align=left|Paranaddakallu, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|43|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Periyamadu Ambal Vidyalayam || align=left|Periyamadu, [[Puliyankulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Poompukar Kannaki Vidyalayam || align=left|Iranai Iluppaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|211|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Puthiyasinnakulam G.T.M.S. || align=left|Puthiyasinnakulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|33|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Puthukkulam M.V. || align=left|Sasthirikoolankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,063|| ✓ || || [http://www.pmv.sch.lk/ pmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217095931/http://www.pmv.sch.lk/ |date=2010-02-17 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Puthukulam Junior School || align=left|Sasthirikoolankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|48|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Sengalpadai Thirukumaran Vidyalayam || align=left|Iranai Iluppaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Shanmuganantha M.V. || align=left|Chemamadu, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|49|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Sinnathampanai Sri Krishna Vidyalayam || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Sithamparam Vidyalayam || align=left|Vilaththikulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|31|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Sri Muththumary Amman Vidyalayam || align=left|Nampankulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|9|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Sri Vaany Vidyalayam || align=left|Navvi, Palamoddai, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|28|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Suntharapuram G.T.M.S. || align=left|Sasthirikoolankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|217|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Suntharapuram Saraswathy Vidyalayam || align=left|Sasthirikoolankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 2 || align=right|730|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Tharanikkulam Ganesh Vidyalayam || align=left|Tharanikkulam, Sasthirikoolankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|752|| ✓ || || [http://www.vtganeshv.sch.lk/ vtganeshv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170524155959/http://vtganeshv.sch.lk/ |date=2017-05-24 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Thavasiyakulam G.T.M.S. || align=left|Echchankulam, Sasthirikoolankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|268|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Thiruvalluvar Vidyalayam || align=left|Kaddayarkulam, Sasthirikoolankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|39|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Varudayar Iluppaikulam G.T.M.S. || align=left|Varudayar Iluppaikulam, Palamoddai || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Vedarmakilankulam G.T.M.S. || align=left|[[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✗ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVN||VS2|| align=left|Veeramamunivar Vidyalayam || align=left|Alaikallupoddakulam, [[Omanthai]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Al Ameen Muslim Vidyalayam || align=left|Unit 2, Pavatkulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|346|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Al Hamiya M.V. || align=left|Neriyakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|492|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Al Iqbal Vidyalayam || align=left|Sooduventhapulavu, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|554|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Anaivilunthan G.M.M.S. || align=left|Anaivilunthan, Neriyakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|29|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Andiyapuliyankulam G.M.M.S. || align=left|Andiyapuliyankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 2 || align=right|293|| ✓ || || [http://www.vapmv.sch.lk/ vapmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117042110/http://vapmv.sch.lk/ |date=2015-11-17 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Anpupuram Namagal Vidyalayam || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|36|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Aruvithoddam Sivanantha Vidyalayam || align=left|Manik Farm, [[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|385|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Cheddikulam M.V. || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|857|| ✓ || || [http://www.vcmv.sch.lk/ vcmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017202731/http://vcmv.sch.lk/ |date=2015-10-17 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Ganeshapuram Shanmuganantha || align=left|Ganeshapuram, Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|129|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Illuppaikulam R.C.T.M.S. || align=left|Neriyakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|125|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Kallaru Srisithivinayagar Vidyalayam || align=left|Kallaru, [[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|92|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Kandakkulam Thirunavukarasu || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|18|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Kandasamy Nagar Vipulananda || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|19|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Kannaddy G.T.M.S. || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|21|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Katkarankulam Ilango Vidyalayam || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|58|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Kiristokulam G.T.M.S. || align=left|[[Cheddikulam]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|30|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Koolankulam Navalar Vidyalayam || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|30|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Kurukkalputhukulam G.T.M.S. || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|160|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Maniyarkulam Vithiyanandha Vidyalayam || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|42|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Muhathankulam G.T.M.S. || align=left|2nd Farm, Muhathankulam, [[Cheddikulam]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Muhaththankulam Vigneswara || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|20|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Muthaliyarkulam R.C.T.M.S. || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|352|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Nedunkaraichenai G.T.M.S. || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|14|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Neeliyamoddai Saraswathi Vidyalayam || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|24|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Niththiyanagar Loogeswara Vidyalayam || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|27|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Nochchikulam G.T.M.S. || align=left|Nerikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|29|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Parayanalankulam G.T.M.S. || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|5|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Pavatkulam Ganeswara M.V. || align=left|Varikudiyoor, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|319|| ✓ || || [http://www.ganeswara.sch.lk/ ganeswara.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722145600/http://www.ganeswara.sch.lk/ |date=2011-07-22 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Pavatkulam Kalaimagal Vidyalayam || align=left|Unit 6, Varrikuttiyoor, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|26|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Pavatkulam M.V. || align=left|Unit 1, Pavatkulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|18|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Pavatkulam St-3, No. 9 J.H.S. || align=left|Arasadikulam, [[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|53|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Periyakaddu G.T.M.S. || align=left|Periyakaddu, [[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|33|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Periyapuliyalankulam G.T.M.S. || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|19|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Periyathampanai G.T.M.S. || align=left|Periyathambanai, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|54|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Piramanalankulam Vigneswara || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|17|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Poosanipiddy Thayumanavar Vidyalayam || align=left|Mukathankulam, [[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|33|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Puliyadimurippu Somaskantha Vidyalayam || align=left|Periyathambanai, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|17|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Sinnaththampanai G.T.M.S. || align=left|Sinnaththampanai, Neriyakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|40|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Sri Subramaniya Vidyalayam || align=left|Kankankulam, [[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|22|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Tharul-Uloom Muslim Vidyalayam || align=left|Sinnachchippikulam, Neriyakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|179|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Veeramanikkankulam Thirumagal || align=left|[[Cheddikulam]], [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|17|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||CHE|| align=left|Veerapuram Manivasagar Vidyalayam || align=left|Neriyakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|490|| ✓ || || [http://www.vvmv.sch.lk/ vvmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151021152417/http://vvmv.sch.lk/ |date=2015-10-21 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Agrabodhi M.V. || align=left|Mahamaduwa, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-11 || 2 || align=right|271|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Alagalla Vidyalayam || align=left|Alagalla, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-11 || 2 || align=right|92|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Arugampulleliya Sinhala Vidyalayam || align=left|Iratperiyakulama, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Dharmapala Vidyalayam || align=left|Periyaulukkulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-11 || 2 || align=right|186|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Gamini M.V. || align=left|[[Mannar, Sri Lanka|Mannar]] Road, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-13 || 1C || align=right|52|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Kalukunnammaduwa G.S.M.S. || align=left|Kalkunamaduwa, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M ||1-8|| 3 || align=right|84|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Katumankulam Vidyalayam || align=left|Atambagaskada, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-11 || 2 || align=right|186|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Kokweliya G.S.M.S. || align=left|[[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Kovilputhukulam Sinhala Vidyalayam || align=left|Kovilputhukulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M ||1-8|| 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Kudakachchakodiya Vidyalayam || align=left|Kodakachchakodiya, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M ||1-8|| 3 || align=right|16|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Mahakachchakodiya G.S.M.S. || align=left|Mahakachchakodiya, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|57|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Mahamylankulam Viduhala || align=left|Mahamylankulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|47|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Maradammaduwa G.S.M.S. || align=left|Marudamaduwa, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|55|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Moonrumurippu G.S.M.S. || align=left|Moonrumurippu, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|23|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Nedunkulam G.S.M.S. || align=left|Nedunkulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|85|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Pavatkulam Stage 1 Vidyalayam || align=left|Pavatkulam, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|12|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Pirappanmaduwa G.S.M.S. || align=left|Mamaduwa, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VSS|| align=left|Varikuttiuruwa G.S.M.S. || align=left|Varikuttiwruwa, [[Vavuniya]] || [[Sinhala language|si]] || M || 1-5 || 3 || align=right|0|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Al Aksha M.V. || align=left|Chalambaikulam, Poovarasankulam || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|39|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Arafa Vidyalayam || align=left|Pulitharithapuliyankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|281|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Asikulam G.T.M.S. || align=left|Asikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|34|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Chekkadipulavu G.T.M.S. || align=left|Pambaimadu, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|164|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Eyankaravoor G.T.M.S. || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|34|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Kalnaddinakulam G.T.M.S. || align=left|Kalnaddinakula, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|82|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Karumpanichankulam G.T.M.S. || align=left|Karumpanichankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|45|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Katharsinnakulam G.T.M.S. || align=left|Katharsinnakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|65|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Katpakapuram G.T.M.S. || align=left|Pambaimadu, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|70|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Ketheeswara Vidyalayam || align=left|Thambanaicholai, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|122|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Kudiyiruppu C.C.T.M.S. || align=left|Kudiyiruppu, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|847|| ✓ || || [http://www.vcctms.sch.lk/ vcctms.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130922045107/http://www.vcctms.sch.lk/ |date=2013-09-22 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Madeena Vidyalayam || align=left|Madeena Nahar, Maharambaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|228|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Maharambaikulam G.T.M.S. || align=left|Maharambaikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|97|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Moonrumurippu G.T.M.S. || align=left|Kandy Road, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|385|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Nelukkulam Kalaimagal M.V. || align=left|Nelukkulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|1,891|| ✓ || <small>{{coord|8|45|29.70|N|80|27|25.70|E|type:edu}}</small> ||[http://www.vnkmv.sch.lk/ vnkmv.sch.lk] |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Parameswara Vidyalayam || align=left|Annanagar, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|262|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Parasakthy Vidyalayam || align=left|Thetkiluppaikulamk, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|18|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Parathi Vidyalayam || align=left|2nd Mile Post, Parathipuram, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|84|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|[[Periyakomarasankulam Maha Vidyalayam|Periyakomarasankulam M.V.]] || align=left|Periyakomarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|1,202|| ✓ || <small>{{coord|8|41|21.50|N|80|31|11.90|E|type:edu}}</small> || [https://web.archive.org/web/20130922045152/http://www.vpmv.sch.lk/ vpmv.sch.lk] |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Peyadikoolankulam G.T.M.S. || align=left|Welfare Centre, Poonthoddam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|154|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Poonthoddam G.T.M.S. (M.V.)|| align=left|Poonthoddam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|882|| ✓ || ||[http://www.vptmv.sch.lk vptmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170521002904/http://vptmv.sch.lk/ |date=2017-05-21 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Poovarasankulam M.V. || align=left|Poovarasankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|577|| ✓ || ||[http://www.vpkmv.sch.lk/ vpkmv.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170519164716/http://vpkmv.sch.lk/ |date=2017-05-19 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Pramandu Vidyalayam || align=left|Thandikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|411|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Rajendrakulam G.T.M.S. || align=left|Rajendrakulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 3 || align=right|186|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|[[Saivapragasa Ladies' College]] || align=left|U.C. Road, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] ||G(B)|| 1-13 || 1AB || align=right|1,925|| ✓ || <small>{{coord|8|45|23.40|N|80|29|50.20|E|type:edu}}</small> ||[http://www.vaslc.sch.lk/ vaslc.sch.lk] |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Samalankulam G.T.M.S. || align=left|Samalankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|223|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Saratha Vidyalayam || align=left|Muruganoor, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|53|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Sithivinayagar Vidyalayam || align=left|Koomankulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|457|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Sivapuram Primary School || align=left|4th Mile Post, Mannar Road, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-5 || 3 || align=right|61|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Srinagarajah Vidyalayam || align=left|Sithamparapuram, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|853|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Thalikulam G.T.M.S. || align=left|Thalikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M ||1-8|| 3 || align=right|293|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Thirugnanasampanthar Vidyalayam || align=left|Sriramapuram, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|506|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Vanni Vidyalayam || align=left|Kanthapuram, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1C || align=right|534|| ✓ || || [http://www.vkvani.sch.lk/ vkvani.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130922045119/http://www.vkvani.sch.lk/ |date=2013-09-22 }} |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Velikulam J.H.S. || align=left|Velikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|156|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|Vinayagar Vidyalayam || align=left|Ganeshapuram, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-11 || 2 || align=right|318|| ✓ || || |- | Pro || [[Vavuniya District|VAV]] ||VVS||VST|| align=left|[[Vipulanantha College]] || align=left|School Road, Pandarikulam, [[Vavuniya]] || [[Tamil language|ta]] || M || 1-13 || 1AB || align=right|2,271|| ✓ || <small>{{coord|8|45|25.50|N|80|28|58.20|E|type:edu}}</small> || [http://www.vipulanantha.sch.lk/ vipulanantha.sch.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722145616/http://www.vipulanantha.sch.lk/ |date=2011-07-22 }} |} ==See also== * [[List of schools in Sri Lanka]] ==References and footnotes== * {{cite book|title=Schools Basic Data as at 01.10.2010 |year=2010 |publisher=[[Northern Provincial Council]] |url=http://notice.np.gov.lk/index.php?option=com_content&view=article&id=85:npc-schools-basic-data-as-on-01102010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203001953/http://notice.np.gov.lk/index.php?option=com_content&view=article&id=85%3Anpc-schools-basic-data-as-on-01102010 |archive-date=2013-12-03 }} * {{cite web|title=School Directory|url=http://www.schoolnet.lk/index.php?lang=en&for=default&page_id=21|publisher=SchoolNET|access-date=2011-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101224010732/http://schoolnet.lk/index.php?lang=en&for=default&page_id=21|archive-date=2010-12-24|url-status=dead}} {{Reflist}} {{Education in Sri Lanka |expanded=school}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ පාසල් ලැයිස්තුව|Northern Province]] [[Category:Schools in Northern Province, Sri Lanka| ]] 2bcnllmocg7ryrw6wpw1guynxwty6io ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් හි නිරුක්තිය 0 179378 794445 735699 2026-06-20T13:14:23Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 794445 wikitext text/x-wiki [[File:Nevispeak1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nevispeak1.jpg|thumb|නෙවිස් කඳු මුදුන ආවරණය කරන වලාකුළු]]ශාන්ත කිට්ස්හි පූර්ව-යුරෝපීය වැසියන් වූ කලිනාගෝ, මෙම දූපත ලියමුයිගා ලෙස හැඳින්වූ අතර එය දළ වශයෙන් 'සාරවත් දේශය' ලෙස පරිවර්තනය වේ.<ref name=":0">{{Cite book|title=Peoples of the Caribbean: an encyclopedia of archeology and traditional culture|last=Saunders|first=Nicholas J.|date=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=1576077012|location=Santa Barbara, California|pages=260–261|oclc=62090786}}</ref> 1493 දී දූපත් දුටු පළමු යුරෝපීයයා වූ ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස්, ඔහුගේ අනුශාසක සාන්තුවරයා සහ සංචාරකයින්ගේ ශාන්ත ක්‍රිස්ටෝපර් නමින් විශාල දූපත සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් ලෙස නම් කළ බව සැලකේ. නව අධ්‍යයනවලින් පෙනී යන්නේ කොලොම්බස් දූපත සැන්ට් යාගෝ (ශාන්ත ජේම්ස්) ලෙස නම් කළ බවත්, සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් යන නම ඇත්ත වශයෙන්ම කොලොම්බස් විසින් වයඹ දෙසින් පිහිටි සාබා ලෙස දැන් හඳුන්වන දූපතට ලබා දුන් බවත්ය. 17 වන සියවස වන විට ශාන්ත කිට්ස් සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් ලෙස හොඳින් ලේඛනගත කර ඇත.<ref name="cia.gov">{{cite web |title=CIA World Factbook- St Kitts and Nevis |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-kitts-and-nevis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205061139/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/sc.html |archive-date=5 December 2020 |access-date=10 July 2019 |website=www.cia.gov}}</ref> පළමු ඉංග්‍රීසි යටත් විජිතවාදීන් මෙම නාමයේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය තබා ගත් අතර එය ශාන්ත ක්‍රිස්ටෝපර් දූපත ලෙස නම් කළහ. 17 වන සියවසේදී, ක්‍රිස්ටෝපර් සඳහා පොදු අන්වර්ථ නාමයක් වූයේ කිට්(ටී); එබැවින්, දූපත අවිධිමත් ලෙස ශාන්ත කිට්ස් දූපත ලෙස හැඳින්වීමට පටන් ගත් අතර පසුව එය ශාන්ත කිට්ස් ලෙස කෙටි කරන ලදී.<ref name="cia.gov" /> කොලොම්බස් විසින් නෙවිස්ට සැන් මාර්ටින් (ශාන්ත මාටින්) යන නම ලබා දුන්නේය.<ref name=":0" /> නෙවිස් යන වර්තමාන නම ස්පාඤ්ඤ නාමයක් වන නුවෙස්ට්‍රා සෙනෝරා ඩි ලාස් නීව්ස් වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වී ඇති අතර එහි අර්ථය "හිම වල අප ස්වාමිදූ" යන්නයි, එය රෝමයේ එස්ක්විලයින් කන්දේ ගිම්හාන කාලයේ හිම පතනයක 4 වන සියවසේ කතෝලික ආශ්චර්යයට යොමු කිරීමකි.<ref name="cia.gov" /> දිවයින සඳහා මෙම නම තෝරා ගත්තේ කවුරුන්ද යන්න නොදනී, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් නෙවිස් කඳු මුදුනේ මල් වඩම් ගසන සුදු වලාකුළු යමෙකුට ආශ්චර්යය මතක් කර දුන් බව සැලකේ.<ref>{{Cite Catholic Encyclopedia|wstitle=Our Lady of the Snow}}</ref><ref name="cia.gov" /> අද, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ රාජ්‍යය ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් සහ ශාන්ත ක්‍රිස්ටෝපර් සහ නෙවිස් යන දෙකම ලෙස හැඳින්වේ; පළමුවැන්න බහුලව භාවිතා වන එකකි, නමුත් දෙවැන්න සාමාන්‍යයෙන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා සඳහා භාවිතා වේ. විදේශ ගමන් බලපත්‍රවල පුරවැසියන්ගේ ජාතිකත්වය ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත.<ref name="samplepassportpic1">https://web.archive.org/web/20220215130636/https://best-citizenships.com/wp-content/uploads/2019/12/skn.jpg</ref> == යොමු කිරීම් == abha8uqsmz5h1cr1xwkz77ytdle52gx පරිශීලක:Helloswash 2 191019 794552 783217 2026-06-21T07:08:57Z Helloswash 69035 794552 wikitext text/x-wiki Hello! I am a contributor who works with one of the world’s largest databases. I have experience in data research–related skills, particularly in gathering reliable information and verifying sources. My editing interests focus on improving article accuracy, adding well-sourced content, and supporting the quality standards of Wikipedia. I aim to contribute constructively and help maintain trustworthy information for readers worldwide. == Contribution to Development of Sinhala Language == I have been actively contributing to the development of the Sinhala language across Google and other major digital platforms. Since 2010, I have been involved in initiatives supporting the introduction and improvement of Sinhala in Google Translate. As part of this effort, we collected thousands of Sinhala handwriting and voice samples from across Sri Lanka, creating a valuable linguistic dataset for language technology development. We also translated thousands of words and phrases into Sinhala to enhance the accuracy and usability of machine translation systems. Our work continues today, with the goal of making Sinhala more accurate, accessible, and well-represented in the global digital landscape. https://en.wikipedia.org/wiki/User:Helloswash hyod9wrr4gcrblup07vah1tnzheeeu5 794553 794552 2026-06-21T07:10:35Z Helloswash 69035 794553 wikitext text/x-wiki Hello! I am a contributor who works with one of the world’s largest databases. I have experience in data research–related skills, particularly in gathering reliable information and verifying sources. My editing interests focus on improving article accuracy, adding well-sourced content, and supporting the quality standards of Wikipedia. I aim to contribute constructively and help maintain trustworthy information for readers worldwide. == Contribution to Development of Sinhala Language == I have been actively contributing to the development of the Sinhala language across Google and other major digital platforms. Since 2010, I have been involved in initiatives supporting the introduction and improvement of Sinhala in Google Translate. As part of this effort, we collected thousands of Sinhala handwriting and voice samples from across Sri Lanka, creating a valuable linguistic dataset for language technology development. We also translated thousands of words and phrases into Sinhala to enhance the accuracy and usability of machine translation systems. Our work continues today, with the goal of making Sinhala more accurate, accessible, and well-represented in the global digital landscape. '''ආයුබෝවන්!''' මම ලෝකයේ විශාලතම දත්ත ගබඩාවන්ගෙන් එකක් සමඟ කටයුතු කරන දායකයෙකි. විශ්වාසනීය තොරතුරු සොයාගැනීම, මූලාශ්‍ර සත්‍යාපනය කිරීම සහ දත්ත පර්යේෂණයට අදාළ කුසලතා පිළිබඳ මට අත්දැකීම් ඇත. මගේ සංස්කරණ උනන්දුව ප්‍රධාන වශයෙන් ලිපිවල නිරවද්‍යතාව වැඩිදියුණු කිරීම, විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මත පදනම් වූ අන්තර්ගතය එක් කිරීම සහ විකිපීඩියාවේ ගුණාත්මක ප්‍රමිතීන් පවත්වාගෙන යාම කෙරෙහි යොමු වී ඇත. ලොව පුරා පාඨකයන්ට විශ්වාසනීය තොරතුරු ලබාදීමට සහය වීම සඳහා නිර්මාණාත්මකව දායක වීම මගේ අරමුණයි. == සිංහල භාෂා සංවර්ධනය සඳහා වූ දායකත්වය == මම ගූගල් සහ අනෙකුත් ප්‍රධාන ඩිජිටල් වේදිකා හරහා සිංහල භාෂාව සංවර්ධනය කිරීම සඳහා සක්‍රීයව දායක වී ඇත. 2010 වසරේ සිට Google Translate තුළ සිංහල භාෂාව හඳුන්වාදීම සහ එහි ගුණාත්මකභාවය වැඩිදියුණු කිරීම අරමුණු කරගත් ව්‍යාපෘතිවලට මම සම්බන්ධ වී සිටිමි. මෙම කාර්යයේ කොටසක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාව පුරා ප්‍රදේශ ආවරණය කරමින් සිංහල අත්අකුරු සහ හඬ නියැදි දහස් ගණනක් එකතු කරන ලදී. එමඟින් භාෂා තාක්ෂණ සංවර්ධනය සඳහා ඉතා වටිනා භාෂා දත්ත සමුදායක් නිර්මාණය කිරීමට හැකි විය. තවද, යන්ත්‍ර පරිවර්තන පද්ධතිවල නිරවද්‍යතාව සහ ප්‍රයෝජනවත්භාවය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා වචන සහ වාක්‍ය ඛණ්ඩ දහස් ගණනක් සිංහලයට පරිවර්තනය කරන ලදී. සිංහල භාෂාව ඩිජිටල් ලෝකයේ වඩාත් නිවැරදි, පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි සහ නිසි ලෙස නියෝජනය වන භාෂාවක් බවට පත් කිරීමේ අරමුණින් අපගේ මෙම කාර්යය අද දක්වාම අඛණ්ඩව සිදු කරගෙන යයි. https://en.wikipedia.org/wiki/User:Helloswash 407izk056f2533cj1lez0awzszmkik5 ප්‍රවර්ගය:හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත 14 191568 794499 787252 2026-06-20T17:29:52Z Οἶδα 76576 "ෆිල්මි" (Filmi) යන පදය ඉන්දීය සිනමාව සඳහා රචිත සංගීතයට අදාළ නොවේ. සාමාන්‍යයෙන් සංගීත ශෛලියක් ලෙස බොලිවුඩ් Bollywood චිත්‍රපටවල සංගීතය "ෆිල්මි" ලෙස හැඳින්වේ. මෙම දෝෂය ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවෙන් Wikipedia පිටපත් කරගෙන ඇත. 794499 wikitext text/x-wiki {{cat see also|හින්දි චිත්‍රපට ගීත}} :''This category is about songs in [[Hindi film]]s, made within or outside [[Bollywood]]''. {{CatAutoTOC}} [[Category:Hindi cinema]] [[Category:Songs in Hindi|F]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත]] [[Category:Filmi songs|*Hindi]] cxe6b03crya84ulb38piwq8rsy3yqw4 794519 794499 2026-06-21T03:47:06Z Lee 85 [[Special:Contributions/Οἶδα|Οἶδα]] ([[User talk:Οἶδα|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන් [[User:Pinthura|Pinthura]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි 787252 wikitext text/x-wiki {{cat see also|හින්දි චිත්‍රපට ගීත}} :''This category is about songs in [[Hindi film]]s, made within or outside [[Bollywood]]''. {{CatAutoTOC}} [[Category:Hindi cinema]] [[Category:Songs in Hindi|F]] [[ප්‍රවර්ගය:ෆිල්මි]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත]] [[Category:Filmi songs|*Hindi]] i6lmxujes9w4xk6jxcywh6uwxo8j65v ප්‍රවර්ගය:ෆිල්මි 14 191798 794500 785152 2026-06-20T17:30:00Z Οἶδα 76576 Requesting speedy deletion (Empty page). (TwinkleGlobal) 794500 wikitext text/x-wiki {{Db|1=Empty page}} {{category explanation|music of the [[cinema of India]]}} {{see also category|Pakistani film music}} [[Category:Dance music genres]] [[Category:Popular music]] [[Category:Film scores]] [[Category:Indian styles of music]] [[Category:Hindi music]] ofc8zv7gtha628etbtpxjbi302moayu 794501 794500 2026-06-20T17:30:14Z Οἶδα 76576 පිටුව වෙනුවට '{{Db|1=Empty page}}' ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් 794501 wikitext text/x-wiki {{Db|1=Empty page}} 95ryujcuww374rzhzuxmrneilffm7u5 794517 794501 2026-06-21T03:44:54Z Lee 85 [[Special:Contributions/Οἶδα|Οἶδα]] ([[User talk:Οἶδα|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන් [[User:Lee|Lee]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි 785130 wikitext text/x-wiki {{category explanation|music of the [[cinema of India]]}} {{see also category|Pakistani film music}} [[Category:Dance music genres]] [[Category:Popular music]] [[Category:Film scores]] [[Category:Indian styles of music]] [[Category:Hindi music]] fe2vutn1o37fmxvxet6aqk4w9prmzd4 ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත 14 191800 794497 787255 2026-06-20T17:29:20Z Οἶδα 76576 "ෆිල්මි" (Filmi) යන පදය ඉන්දීය සිනමාව සඳහා රචිත සංගීතයට අදාළ නොවේ. සාමාන්‍යයෙන් සංගීත ශෛලියක් ලෙස බොලිවුඩ් Bollywood චිත්‍රපටවල සංගීතය "ෆිල්මි" ලෙස හැඳින්වේ. මෙම දෝෂය ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවෙන් Wikipedia පිටපත් කරගෙන ඇත. 794497 wikitext text/x-wiki [[Category:Indian songs| Film songs]] [[ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත|*Indian]] [[Category:Songs by Indian songwriters]] k37tzhum72pvn7ku9jdu9bk5ufu2pqk ප්‍රවර්ගය:ෆිල්මි ගීත 14 191802 794518 794280 2026-06-21T03:46:09Z Lee 85 [[Special:Contributions/Οἶδα|Οἶδα]] ([[User talk:Οἶδα|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන් [[User:Pinthura|Pinthura]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි 787253 wikitext text/x-wiki {{cat main|Filmi}} {{category explanation|those songs which are made specifically for [[soundtrack albums]] of Indian films}} [[ප්‍රවර්ගය:ෆිල්මි|Songs]] [[Category:Songs by genre]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත]] [[ප්‍රවර්ගය:හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට සඳහා රචිත ගීත]] [[Category:Dance music songs]] [[Category:Indian pop songs]] [[Category:World music songs]] 02xtjfjhg8mcghtg9b4ov3tcl5wbavc සැකිල්ල:Iliad navbox 10 193678 794505 794167 2026-06-21T02:14:22Z Yasasuru 23090 794505 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Iliad navbox | title = [[හෝමර්]]ගේ ''[[ඉලියඩ්]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = [[List of Homeric characters|Characters]] | list1 ={{Navbox|subgroup | group1 = | list1 ={{Characters in the Iliad|list only=true}} | group4 = ප්‍රධාන දේවතාවෝ | list4 = *[[ඇෆ්‍රඩයිටී]] *[[ඇපලෝ]] *[[එරීස්]] *[[ආර්ටිමිස්]] *[[ඇතීනා]] *[[Hades]] *[[Hephaestus]] *[[හේරා]] *[[හර්මීස්]] *[[පොසයිඩන්]] *[[සියුස්]] | group5 = සුළු දේවතාවන් | list5 = *[[Deimos (deity)|Deimos]] *[[Eris (mythology)|Eris]] *[[Iris (mythology)|Iris]] *[[Leto]] *[[Phobos (mythology)|Phobos]] *[[Proteus]] *[[Scamander]] *[[Thetis]] }} | group2 = [[List_of_Homeric_scenes_with_proper_names|Named sections]] | list2 = *[[Catalogue of Ships]] *[[Deception of Zeus]] *[[Athletics_in_epic_poetry#The_funeral_games_for_Patroclus|Funeral games for Patroclus]] *[[Trojan Battle Order]] | group3 = Study | list3 = *[[Dactylic hexameter]] *[[Homeric scholarship]] *[[Homeric Question]] **[[Chorizontes]] * [[Jørgensen's law]] *[[Historicity of the Iliad]] *"[[The Iliad or the Poem of Force]]" (1939 essay) *[[Achilles and Patroclus|Interpretation of Achilles' and Patroclus' relationship]] *[[Milawata letter]] * [[Parallels between Virgil's Aeneid and Homer's Iliad and Odyssey|Parallels between Virgil's ''Aeneid'' and Homer's ''Iliad'' and ''Odyssey'']] *''[[Rediscovering Homer]]'' | group4 = Manuscripts | list4 = * [[Ambrosian Iliad]] * [[Codex Nitriensis]] * [[Papyrus Oxyrhynchus 20]] * [[Papyrus Oxyrhynchus 21]] * [[Uncial 098]] * [[Venetus A]] * [[Venetus B]] * {{ill|Townleyanus|pl|Codex Townleianus}} | group5 = Alternate versions | list5 = * ''[[Ilias Latina]]'' (60&ndash;70 CE) * ''[[Dictys Cretensis|Dictys Cretensis Ephemeridos belli Trojani]]'' (c. 4th century) * ''[[Dares Phrygius|Daretis Phrygii de excidio Trojae historia]]'' (5th century) *''[[Hermoniakos' Iliad]]'' (14th century) *''[[Men in Aida]]'' (1983) | group6 = පරිවර්තන | list6 = *[[English translations of Homer]] *[[Iliad (Alexander Pope translation)|Alexander Pope's translation]] *"[[On First Looking into Chapman's Homer]]" *''[[On Translating Homer]]'' | group7 = සාහිත්‍යය | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = පද්‍ය | list1 = *''[[Aeneid]]'' (19 BCE) *''[[Priapea 68]]'' (c. 100) *''[[Roman de Troie]]'' (1155) *''[[De bello Troiano]]'' (1183) *''[[Troilus and Criseyde]]'' (c. 1380s) *''[[The Rape of the Lock]]'' (1712) *''[[The Shield of Achilles]]'' (1952) *''[[War Music (poem)|War Music]]'' (1959) *''[[Omeros]]'' (1990) | group2 = නවකථා | list2 = *''[[The Firebrand (Bradley novel)|The Firebrand]]'' (1987) *''[[Black Ships Before Troy]]'' (1993) *''[[Troy (novel)|Troy]]'' (2000) *''[[Ilium (novel)|Ilium]]'' (2003) *''[[Ransom (Malouf novel)|Ransom]]'' (2009) *''[[The Song of Achilles]]'' (2011) *''[[Starcrossed (novel)|Starcrossed]]'' (2011) *''[[The Silence of the Girls]]'' (2018) }} | group8 = වේදිකා | list8 = *''[[Rhesus (play)|Rhesus]]'' (5th century BC play) *''[[Troilus and Cressida]]'' (1602) *''[[The Trojan War Will Not Take Place]]'' (1935) *''[[The Golden Apple (musical)|The Golden Apple]]'' (1954 musical) | group9 = චිත්‍රපට | list9 = *''[[Helena (1924 film)|Helena]]'' (1924) *''[[Helen of Troy (film)|Helen of Troy]]'' (1956) *''[[The Trojan Horse (film)|The Trojan Horse]]'' (1961) *''[[Troy (film)|Troy]]'' (2004) | group10 = රූපවාහිනී | list10 = *''[[The Myth Makers]]'' (1965) *''[[In Search of the Trojan War]]'' (1985) *''[[Helen of Troy (miniseries)|Helen of Troy]]'' (2003 miniseries) *''[[Troy: Fall of a City]]'' (2018 miniseries) | group11 = සංගීතය | list11 = *''[[King Priam]]'' (1961 Tippett opera) *''[[The Triumph of Steel]]'' (1992 album) *"[[And Then There Was Silence]]" (2001 song) | group12 = චිත්‍ර කලාව | list12 = * [[Revellers Vase]] (c. 510 B.C.) *''[[Pasquino Group|Menelaus supporting the body of Patroclus]]'' (200–150 B.C. sculptures) *''[[Tabulae Iliacae]]'' (ancient Roman Empire reliefs) *''[[Achilles and Briseis]]'' (1st century painting) * ''[[Thetis Receiving the Weapons of Achilles from Hephaestus]]'' (1632 painting) * ''[[The Funeral of Patroclus]]'' (1778 painting) * ''[[හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්)|හෙක්ටර්]]'' (1778 painting) * ''[[හෙක්ටර් වෙනුවෙන් ශෝකවන ඇන්ඩ්‍රොමකී]]'' (1783 චිත්‍රය) * ''[[The Loves of Paris and Helen]]'' (1788 painting) * ''[[ජුපිටර් සහ තීටිස්]]'' (1811 චිත්‍රය) * ''[[ඇකිලීස්ගේ කෝපය]]'' (1818 චිත්‍රය) *''[[ඇකිලීස්ගේ කූඩාරමේ සිටින ඇගමෙම්නන්ගේ තානාපතිවරු]]'' (1801 චිත්‍රය) *''[[The Apotheosis of Homer (Ingres)|The Apotheosis of Homer]]'' (1827 painting) | group13 = වීඩියෝ ක්‍රීඩා | list13 = *''[[Warriors: Legends of Troy]]'' (2011) *''[[Total War Saga: Troy]]'' (2020) | group14 = පාඨ | list14 = *"''[[Ab ovo]]''" *"[[Achilles' heel]]" *"[[Ever to Excel]]" *"[[Hold your horses]]" *"''[[In medias res]]''" *"''[[Noblesse oblige]]''" | group15 = වෙනත් | list15 = *''[[Age of Bronze (comics)|Age of Bronze]]'' (comics) *[[Blood rain]] *[[Heraclitus (commentator)|Heraclitus]] *[[The Iliad Bookshop]] *Medieval legends **[[Brutus of Troy]] **[[Francus]] **[[Matter of Rome]] *[[Sortes Homericae]] *[[Weighing of souls]] *''[[Where Troy Once Stood]]'' }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== *[[:Category:Iliad]] [[Category:Film navigational boxes]] [[Category:Greek mythology templates]] [[Category:Novel navigational boxes]] [[Category:Poetry navigational boxes]] }}</noinclude> oa67064idz4eyo8czzoimq4lholklo7 794506 794505 2026-06-21T02:14:40Z Yasasuru 23090 794506 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Iliad navbox | title = [[හෝමර්]]ගේ ''[[ඉලියඩ්]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = [[List of Homeric characters|Characters]] | list1 ={{Navbox|subgroup | group1 = | list1 ={{Characters in the Iliad|list only=true}} | group4 = ප්‍රධාන දේවතාවෝ | list4 = *[[ඇෆ්‍රඩයිටී]] *[[ඇපලෝ]] *[[එරීස්]] *[[ආර්ටිමිස්]] *[[ඇතීනා]] *[[Hades]] *[[Hephaestus]] *[[හේරා]] *[[හර්මීස්]] *[[පොසයිඩන්]] *[[සියුස්]] | group5 = සුළු දේවතාවන් | list5 = *[[Deimos (deity)|Deimos]] *[[Eris (mythology)|Eris]] *[[Iris (mythology)|Iris]] *[[Leto]] *[[Phobos (mythology)|Phobos]] *[[Proteus]] *[[Scamander]] *[[Thetis]] }} | group2 = [[List_of_Homeric_scenes_with_proper_names|Named sections]] | list2 = *[[Catalogue of Ships]] *[[Deception of Zeus]] *[[Athletics_in_epic_poetry#The_funeral_games_for_Patroclus|Funeral games for Patroclus]] *[[Trojan Battle Order]] | group3 = Study | list3 = *[[Dactylic hexameter]] *[[Homeric scholarship]] *[[Homeric Question]] **[[Chorizontes]] * [[Jørgensen's law]] *[[Historicity of the Iliad]] *"[[The Iliad or the Poem of Force]]" (1939 essay) *[[Achilles and Patroclus|Interpretation of Achilles' and Patroclus' relationship]] *[[Milawata letter]] * [[Parallels between Virgil's Aeneid and Homer's Iliad and Odyssey|Parallels between Virgil's ''Aeneid'' and Homer's ''Iliad'' and ''Odyssey'']] *''[[Rediscovering Homer]]'' | group4 = Manuscripts | list4 = * [[Ambrosian Iliad]] * [[Codex Nitriensis]] * [[Papyrus Oxyrhynchus 20]] * [[Papyrus Oxyrhynchus 21]] * [[Uncial 098]] * [[Venetus A]] * [[Venetus B]] * {{ill|Townleyanus|pl|Codex Townleianus}} | group5 = Alternate versions | list5 = * ''[[Ilias Latina]]'' (60&ndash;70 CE) * ''[[Dictys Cretensis|Dictys Cretensis Ephemeridos belli Trojani]]'' (c. 4th century) * ''[[Dares Phrygius|Daretis Phrygii de excidio Trojae historia]]'' (5th century) *''[[Hermoniakos' Iliad]]'' (14th century) *''[[Men in Aida]]'' (1983) | group6 = පරිවර්තන | list6 = *[[English translations of Homer]] *[[Iliad (Alexander Pope translation)|Alexander Pope's translation]] *"[[On First Looking into Chapman's Homer]]" *''[[On Translating Homer]]'' | group7 = සාහිත්‍යය | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = පද්‍ය | list1 = *''[[Aeneid]]'' (19 BCE) *''[[Priapea 68]]'' (c. 100) *''[[Roman de Troie]]'' (1155) *''[[De bello Troiano]]'' (1183) *''[[Troilus and Criseyde]]'' (c. 1380s) *''[[The Rape of the Lock]]'' (1712) *''[[The Shield of Achilles]]'' (1952) *''[[War Music (poem)|War Music]]'' (1959) *''[[Omeros]]'' (1990) | group2 = නවකථා | list2 = *''[[The Firebrand (Bradley novel)|The Firebrand]]'' (1987) *''[[Black Ships Before Troy]]'' (1993) *''[[Troy (novel)|Troy]]'' (2000) *''[[Ilium (novel)|Ilium]]'' (2003) *''[[Ransom (Malouf novel)|Ransom]]'' (2009) *''[[The Song of Achilles]]'' (2011) *''[[Starcrossed (novel)|Starcrossed]]'' (2011) *''[[The Silence of the Girls]]'' (2018) }} | group8 = වේදිකා | list8 = *''[[Rhesus (play)|Rhesus]]'' (5th century BC play) *''[[Troilus and Cressida]]'' (1602) *''[[The Trojan War Will Not Take Place]]'' (1935) *''[[The Golden Apple (musical)|The Golden Apple]]'' (1954 musical) | group9 = චිත්‍රපට | list9 = *''[[Helena (1924 film)|Helena]]'' (1924) *''[[Helen of Troy (film)|Helen of Troy]]'' (1956) *''[[The Trojan Horse (film)|The Trojan Horse]]'' (1961) *''[[Troy (film)|Troy]]'' (2004) | group10 = රූපවාහිනී | list10 = *''[[The Myth Makers]]'' (1965) *''[[In Search of the Trojan War]]'' (1985) *''[[Helen of Troy (miniseries)|Helen of Troy]]'' (2003 miniseries) *''[[Troy: Fall of a City]]'' (2018 miniseries) | group11 = සංගීතය | list11 = *''[[King Priam]]'' (1961 Tippett opera) *''[[The Triumph of Steel]]'' (1992 album) *"[[And Then There Was Silence]]" (2001 song) | group12 = චිත්‍ර කලාව | list12 = * [[Revellers Vase]] (c. 510 B.C.) *''[[Pasquino Group|Menelaus supporting the body of Patroclus]]'' (200–150 B.C. sculptures) *''[[Tabulae Iliacae]]'' (ancient Roman Empire reliefs) *''[[Achilles and Briseis]]'' (1st century painting) * ''[[Thetis Receiving the Weapons of Achilles from Hephaestus]]'' (1632 painting) * ''[[The Funeral of Patroclus]]'' (1778 painting) * ''[[හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්)|හෙක්ටර්]]'' (1778 චිත්‍රය) * ''[[හෙක්ටර් වෙනුවෙන් ශෝකවන ඇන්ඩ්‍රොමකී]]'' (1783 චිත්‍රය) * ''[[The Loves of Paris and Helen]]'' (1788 painting) * ''[[ජුපිටර් සහ තීටිස්]]'' (1811 චිත්‍රය) * ''[[ඇකිලීස්ගේ කෝපය]]'' (1818 චිත්‍රය) *''[[ඇකිලීස්ගේ කූඩාරමේ සිටින ඇගමෙම්නන්ගේ තානාපතිවරු]]'' (1801 චිත්‍රය) *''[[The Apotheosis of Homer (Ingres)|The Apotheosis of Homer]]'' (1827 painting) | group13 = වීඩියෝ ක්‍රීඩා | list13 = *''[[Warriors: Legends of Troy]]'' (2011) *''[[Total War Saga: Troy]]'' (2020) | group14 = පාඨ | list14 = *"''[[Ab ovo]]''" *"[[Achilles' heel]]" *"[[Ever to Excel]]" *"[[Hold your horses]]" *"''[[In medias res]]''" *"''[[Noblesse oblige]]''" | group15 = වෙනත් | list15 = *''[[Age of Bronze (comics)|Age of Bronze]]'' (comics) *[[Blood rain]] *[[Heraclitus (commentator)|Heraclitus]] *[[The Iliad Bookshop]] *Medieval legends **[[Brutus of Troy]] **[[Francus]] **[[Matter of Rome]] *[[Sortes Homericae]] *[[Weighing of souls]] *''[[Where Troy Once Stood]]'' }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== *[[:Category:Iliad]] [[Category:Film navigational boxes]] [[Category:Greek mythology templates]] [[Category:Novel navigational boxes]] [[Category:Poetry navigational boxes]] }}</noinclude> l5734iultfalgzl9b46a233noxd4z2q 794512 794506 2026-06-21T02:25:26Z Yasasuru 23090 794512 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Iliad navbox | title = [[හෝමර්]]ගේ ''[[ඉලියඩ්]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = [[List of Homeric characters|Characters]] | list1 ={{Navbox|subgroup | group1 = | list1 ={{Characters in the Iliad|list only=true}} | group4 = ප්‍රධාන දේවතාවෝ | list4 = *[[ඇෆ්‍රඩයිටී]] *[[ඇපලෝ]] *[[එරීස්]] *[[ආර්ටිමිස්]] *[[ඇතීනා]] *[[Hades]] *[[Hephaestus]] *[[හේරා]] *[[හර්මීස්]] *[[පොසයිඩන්]] *[[සියුස්]] | group5 = සුළු දේවතාවන් | list5 = *[[Deimos (deity)|Deimos]] *[[Eris (mythology)|Eris]] *[[Iris (mythology)|Iris]] *[[Leto]] *[[Phobos (mythology)|Phobos]] *[[Proteus]] *[[Scamander]] *[[Thetis]] }} | group2 = [[List_of_Homeric_scenes_with_proper_names|Named sections]] | list2 = *[[Catalogue of Ships]] *[[Deception of Zeus]] *[[Athletics_in_epic_poetry#The_funeral_games_for_Patroclus|Funeral games for Patroclus]] *[[Trojan Battle Order]] | group3 = Study | list3 = *[[Dactylic hexameter]] *[[Homeric scholarship]] *[[Homeric Question]] **[[Chorizontes]] * [[Jørgensen's law]] *[[Historicity of the Iliad]] *"[[The Iliad or the Poem of Force]]" (1939 essay) *[[Achilles and Patroclus|Interpretation of Achilles' and Patroclus' relationship]] *[[Milawata letter]] * [[Parallels between Virgil's Aeneid and Homer's Iliad and Odyssey|Parallels between Virgil's ''Aeneid'' and Homer's ''Iliad'' and ''Odyssey'']] *''[[Rediscovering Homer]]'' | group4 = Manuscripts | list4 = * [[Ambrosian Iliad]] * [[Codex Nitriensis]] * [[Papyrus Oxyrhynchus 20]] * [[Papyrus Oxyrhynchus 21]] * [[Uncial 098]] * [[Venetus A]] * [[Venetus B]] * {{ill|Townleyanus|pl|Codex Townleianus}} | group5 = Alternate versions | list5 = * ''[[Ilias Latina]]'' (60&ndash;70 CE) * ''[[Dictys Cretensis|Dictys Cretensis Ephemeridos belli Trojani]]'' (c. 4th century) * ''[[Dares Phrygius|Daretis Phrygii de excidio Trojae historia]]'' (5th century) *''[[Hermoniakos' Iliad]]'' (14th century) *''[[Men in Aida]]'' (1983) | group6 = පරිවර්තන | list6 = *[[English translations of Homer]] *[[Iliad (Alexander Pope translation)|Alexander Pope's translation]] *"[[On First Looking into Chapman's Homer]]" *''[[On Translating Homer]]'' | group7 = සාහිත්‍යය | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = පද්‍ය | list1 = *''[[Aeneid]]'' (19 BCE) *''[[Priapea 68]]'' (c. 100) *''[[Roman de Troie]]'' (1155) *''[[De bello Troiano]]'' (1183) *''[[Troilus and Criseyde]]'' (c. 1380s) *''[[The Rape of the Lock]]'' (1712) *''[[The Shield of Achilles]]'' (1952) *''[[War Music (poem)|War Music]]'' (1959) *''[[Omeros]]'' (1990) | group2 = නවකථා | list2 = *''[[The Firebrand (Bradley novel)|The Firebrand]]'' (1987) *''[[Black Ships Before Troy]]'' (1993) *''[[Troy (novel)|Troy]]'' (2000) *''[[Ilium (novel)|Ilium]]'' (2003) *''[[Ransom (Malouf novel)|Ransom]]'' (2009) *''[[The Song of Achilles]]'' (2011) *''[[Starcrossed (novel)|Starcrossed]]'' (2011) *''[[The Silence of the Girls]]'' (2018) }} | group8 = වේදිකා | list8 = *''[[Rhesus (play)|Rhesus]]'' (5th century BC play) *''[[Troilus and Cressida]]'' (1602) *''[[The Trojan War Will Not Take Place]]'' (1935) *''[[The Golden Apple (musical)|The Golden Apple]]'' (1954 musical) | group9 = චිත්‍රපට | list9 = *''[[Helena (1924 film)|Helena]]'' (1924) *''[[Helen of Troy (film)|Helen of Troy]]'' (1956) *''[[The Trojan Horse (film)|The Trojan Horse]]'' (1961) *''[[Troy (film)|Troy]]'' (2004) | group10 = රූපවාහිනී | list10 = *''[[The Myth Makers]]'' (1965) *''[[In Search of the Trojan War]]'' (1985) *''[[Helen of Troy (miniseries)|Helen of Troy]]'' (2003 miniseries) *''[[Troy: Fall of a City]]'' (2018 miniseries) | group11 = සංගීතය | list11 = *''[[King Priam]]'' (1961 Tippett opera) *''[[The Triumph of Steel]]'' (1992 album) *"[[And Then There Was Silence]]" (2001 song) | group12 = චිත්‍ර කලාව | list12 = * [[Revellers Vase]] (c. 510 B.C.) *''[[Pasquino Group|Menelaus supporting the body of Patroclus]]'' (200–150 B.C. sculptures) *''[[Tabulae Iliacae]]'' (ancient Roman Empire reliefs) *''[[Achilles and Briseis]]'' (1st century painting) * ''[[Thetis Receiving the Weapons of Achilles from Hephaestus]]'' (1632 painting) * ''[[පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය]]'' (1778 චිත්‍රය) * ''[[හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්)|හෙක්ටර්]]'' (1778 චිත්‍රය) * ''[[හෙක්ටර් වෙනුවෙන් ශෝකවන ඇන්ඩ්‍රොමකී]]'' (1783 චිත්‍රය) * ''[[The Loves of Paris and Helen]]'' (1788 painting) * ''[[ජුපිටර් සහ තීටිස්]]'' (1811 චිත්‍රය) * ''[[ඇකිලීස්ගේ කෝපය]]'' (1818 චිත්‍රය) *''[[ඇකිලීස්ගේ කූඩාරමේ සිටින ඇගමෙම්නන්ගේ තානාපතිවරු]]'' (1801 චිත්‍රය) *''[[The Apotheosis of Homer (Ingres)|The Apotheosis of Homer]]'' (1827 painting) | group13 = වීඩියෝ ක්‍රීඩා | list13 = *''[[Warriors: Legends of Troy]]'' (2011) *''[[Total War Saga: Troy]]'' (2020) | group14 = පාඨ | list14 = *"''[[Ab ovo]]''" *"[[Achilles' heel]]" *"[[Ever to Excel]]" *"[[Hold your horses]]" *"''[[In medias res]]''" *"''[[Noblesse oblige]]''" | group15 = වෙනත් | list15 = *''[[Age of Bronze (comics)|Age of Bronze]]'' (comics) *[[Blood rain]] *[[Heraclitus (commentator)|Heraclitus]] *[[The Iliad Bookshop]] *Medieval legends **[[Brutus of Troy]] **[[Francus]] **[[Matter of Rome]] *[[Sortes Homericae]] *[[Weighing of souls]] *''[[Where Troy Once Stood]]'' }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} ==See also== *[[:Category:Iliad]] [[Category:Film navigational boxes]] [[Category:Greek mythology templates]] [[Category:Novel navigational boxes]] [[Category:Poetry navigational boxes]] }}</noinclude> k3t8j7cfda8ct1piy7jfazob8mtvs7l උත්තරීතර මහානායක හිමි 0 194634 794484 794287 2026-06-20T16:43:58Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි මූලාරම්භය */ 794484 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== ==විජිනිපත් ලාංඡනය== == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} 4dxfnkm1gfw6no2yb85xcfws7nlsh2c 794485 794484 2026-06-20T16:50:24Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි වැදගත්කම */ 794485 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} j8govaojhsklocdsq1xcy8gwmx01lhm 794486 794485 2026-06-20T16:51:31Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි වැදගත්කම */ 794486 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} mxzso5yh0bp5rqejvk1djut1ou1p5vh 794487 794486 2026-06-20T16:56:16Z KSLwiki24 70498 /* විජිනිපත් ලාංඡනය */ 794487 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} 9zd77i5l39xmrtv57vxnwkyixym0afs 794488 794487 2026-06-20T16:57:42Z KSLwiki24 70498 /* උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව */ 794488 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} augt95m7k0ds47pna18f53n2sxvi1tu 794490 794488 2026-06-20T17:05:44Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි මූලාරම්භය */ 794490 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ct18us77p7d8lkvz11r1ol8jprpzm1w 794492 794490 2026-06-20T17:06:18Z KSLwiki24 70498 /* විජිනිපත් ලාංඡනය */ 794492 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය. "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} axm498crci906rkc0atypdr21zobep0 794493 794492 2026-06-20T17:06:47Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි මූලාරම්භය */ 794493 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} 6c6kkmd0evpxewzqpqfzsja8n7bjt20 794494 794493 2026-06-20T17:08:07Z KSLwiki24 70498 /* උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව */ 794494 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය. උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය. ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} jut1dvjna72q5saftz6vyun924ex6i6 794544 794494 2026-06-21T06:59:12Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි මූලාරම්භය */ 794544 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ. ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} 7vw17slzrxojadtx670y1uzf726uob6 794545 794544 2026-06-21T06:59:44Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි වැදගත්කම */ 794545 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ. විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක. == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} kd3k402mf7t01tma8p2f8hjg966jniv 794546 794545 2026-06-21T07:01:40Z KSLwiki24 70498 /* විජිනිපත් ලාංඡනය */ 794546 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} 9p5ig4dgeb6llvx565iy8rp2z4gu1bp 794548 794546 2026-06-21T07:02:58Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි මූලාරම්භය */ 794548 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි. ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref><ref>https://e-thaksalawa.moe.gov.lk/lcms/pluginfile.php/22271/mod_resource/content/1/sg9_bud_chap11.pdf</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} 3gmdsvbzktis52ey5nyjgli5kz4aayr 794549 794548 2026-06-21T07:04:41Z KSLwiki24 70498 794549 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2021/07/31/tmp.asp?ID=fea01</ref> ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref><ref>https://e-thaksalawa.moe.gov.lk/lcms/pluginfile.php/22271/mod_resource/content/1/sg9_bud_chap11.pdf</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} md3ci9qhjpvkeo7z3fwfhhb7j00i06n 794550 794549 2026-06-21T07:08:00Z KSLwiki24 70498 /* තනතුරෙහි වැදගත්කම */ 794550 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2021/07/31/tmp.asp?ID=fea01</ref> ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref><ref>https://e-thaksalawa.moe.gov.lk/lcms/pluginfile.php/22271/mod_resource/content/1/sg9_bud_chap11.pdf</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref><ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2022/01/17/tmp.asp?ID=news02</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි. {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} 6vjhzffdnl737ya639m3et5z8x29sdc 794551 794550 2026-06-21T07:08:50Z KSLwiki24 70498 /* උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව */ 794551 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2021/07/31/tmp.asp?ID=fea01</ref> ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref><ref>https://e-thaksalawa.moe.gov.lk/lcms/pluginfile.php/22271/mod_resource/content/1/sg9_bud_chap11.pdf</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref><ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2022/01/17/tmp.asp?ID=news02</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%85%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B6%9A%E0%B6%BA-%E0%B6%AD%E0%B6%AF%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%9A%E0%B6%A7%E0%B6%9C%E0%B6%A9-%E0%B6%B8%E0%B7%84-%E0%B6%B1-%E0%B7%84%E0%B6%B8/2-587877</ref> {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} mgc4so73fepxqrnrm1w22c8xwtupiaq 794555 794551 2026-06-21T07:13:00Z KSLwiki24 70498 /* විජිනිපත් ලාංඡනය */ 794555 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2021/07/31/tmp.asp?ID=fea01</ref> ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref><ref>https://e-thaksalawa.moe.gov.lk/lcms/pluginfile.php/22271/mod_resource/content/1/sg9_bud_chap11.pdf</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref><ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2022/01/17/tmp.asp?ID=news02</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.<ref>https://siyathanews.lk/archives/94</ref> විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%85%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B6%9A%E0%B6%BA-%E0%B6%AD%E0%B6%AF%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%9A%E0%B6%A7%E0%B6%9C%E0%B6%A9-%E0%B6%B8%E0%B7%84-%E0%B6%B1-%E0%B7%84%E0%B6%B8/2-587877</ref> {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} 3bktb4p7gaoaojhq5dvik14zis9i62b 794557 794555 2026-06-21T07:16:45Z KSLwiki24 70498 /* අමතර ලිපි */ 794557 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2021/07/31/tmp.asp?ID=fea01</ref> ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref><ref>https://e-thaksalawa.moe.gov.lk/lcms/pluginfile.php/22271/mod_resource/content/1/sg9_bud_chap11.pdf</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref><ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2022/01/17/tmp.asp?ID=news02</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.<ref>https://siyathanews.lk/archives/94</ref> විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%85%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B6%9A%E0%B6%BA-%E0%B6%AD%E0%B6%AF%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%9A%E0%B6%A7%E0%B6%9C%E0%B6%A9-%E0%B6%B8%E0%B7%84-%E0%B6%B1-%E0%B7%84%E0%B6%B8/2-587877</ref> {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය]] *[[රාමඤ්ඤ නිකාය]] *[[සියම් මහ නිකාය]] *[[සියම් නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශවය]] *[[සියම් නිකායේ මල්වතු පාර්ශවය]] ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} 826nz1ub3f69e5xbn2c5st005ky8sg5 794559 794557 2026-06-21T07:24:16Z KSLwiki24 70498 /* අමතර ලිපි */ 794559 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]] | body = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | native_name =<small>Supreme Mahanayaka of [[Sri Lanka]]</small><br><small><small>(Supreme Patriarch of Sri Lanka)<br> for the Amarapura Sangha Council</small></small><br><small>உத்தரீதர மகாநாயக்க தேரர் - [[இலங்கை]]</small><br><small><small>{{lang|th-Latn|උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර<br>ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව}}</small></small> |flag = |flagsize = |flagborder = |flagcaption = | insignia = File:logo of supreme mahanyaka.jpg | insigniasize = 120px | insigniacaption = උත්තරීතර මහනාහිමි ධුරයේ විජිනිපත් ලාංඡනය | image = File:supreme mahanyaka thero.jpg | alt = | imagesize = 230px | caption = වත්මන් ධුරය දරන<br>කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී උත්තරීතර මහානායක හිමි | incumbent = [[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති මහානායක හිමි]] | incumbentsince = 2024 නොවැම්බර් 26 | type = බෞද්ධ භික්ෂු තනතුරු | status = නිකායේ ඉහළම ධුරය | department = | style = V වන උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර | member_of = අමරපුර මහා සංඝ සභාව | reports_to = | residence = ●අමරපුර මහා නිකායේ සංඝ මූලස්ථාන කාර්යාලය - වැල්ලවත්ත,කොළඹ 06<br>●ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය - බළංගොඩ | nominator = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]] | appointer = [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]] | appointer_qualified = | termlength = ජීවිතාන්තය දක්වා | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = 1969 | first = [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = }} '''ශ්‍රී ලංකාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' නැතහොත් '''අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ උත්තරීතර මහානායක හිමි''' ({{langx|en|Supreme Mahanayaka Thero of Sri Lanka,for The Amarapura Sangha Council}}) යනු අනු පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ ඉහළම ප්‍රධානී තනතුර වේ.එසේම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කරනු ලබයි.උත්තරීතර මහානායක පදවිය අමරපුර නිකාය සතුව පමණක් පවතින සුවිශේෂ පදිවියකි.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2021/07/31/tmp.asp?ID=fea01</ref> ==තනතුරෙහි මූලාරම්භය== අතීතයේ අනු නිකායන් 21 කට බෙදුණු අමරපුර නිකාය 1960 දශකයේ අගභාගයේදී අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් සහ අතිපූජ්‍ය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ඒකරාශී විය.එහිදී "ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහාසංඝ සභාව" පිහිටුවා 1969 ජුලි 13 වැනි දින මහරගම සිරි වජිරඤාණ ධර්මායතනයේ පිහිටි උපෝසථාඝාරයේ දී සියලු අමරපුර නිකායට පොදු උපසම්පදා උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එම අවස්ථාවට ආණ්ඩුකාර ජනරාල් විලියම් ගොපල්ලව මහතා අනුග්‍රහය දක්වන ලදී.ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව සඳහා උත්තරීතර මහානායක පදවියක් මෙම මුලපිරීමත් සමඟ නිර්මාණය වූ අතර එම ගෞරවනීය පදවිය දැරූ ප්‍රථම භික්ෂුව ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහනාහිමියන්]] පත් කරන ලදී.උත්තරීතර මහානායක පදවියට අමතරව අමරපුර නිකායේ සභාපති තනතුරක් ද නිර්මාණය කර අමරපුර මහාසංඝ සභාවේ ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස අග්ගමහාපණ්ඩිත, අභිධජ මහාරට්ඨගුරු අතිපූජ්‍ය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය මහනාහිමියන් (1896 - 1998) පත් කරන ලදී.ප්‍රථම උත්තරීතර මහානායක ධුරය බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රේය හිමියන් වෙත පළමුව ප්‍රධානය කිරීමට එකඟත්වය පළ වූ නමුත් උන්වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුකොටගෙන [[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි]]යන් එම ධුරයට පත් වීම සිදු විය.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%AF%E0%B7%84%E0%B6%85%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%AF%E0%B7%85-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%84-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%B4%E0%B6%AB/2-598708</ref><ref>https://e-thaksalawa.moe.gov.lk/lcms/pluginfile.php/22271/mod_resource/content/1/sg9_bud_chap11.pdf</ref> උත්තරීතර මහානායක ධුරයට සෑම විටම පත් වන්නේ අමරපුර නිකායේ පාර්ශ්වය 22 න් එක් පාර්ශ්වයක් නියෝජනය කරනු ලබන මහානායක හිමිනමකි.උන්වහන්සේ අනික් නිකායන් වල සහ අමරපුර සංඝ සභාවේ නිලධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ බහුතර කැමැත්ත මත සිදු වේ.බොහෝ විට කිසියම් උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් අපවත් වූ පසු පුරප්පාඩුවන උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා පත්වන්නේ ඒ වනවිට අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කරනු ලබන මහානායක හිමියන් ය.නමුත් එය නීතියක් නොවන අතර අමරපුර සංඝ සභාවේ නිළධාරී මණ්ඩලයේ සමාජික භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ හා තෝරාගනු ලබන මහානායක හිමි නමගේ කැමැත්ත අකමැත්ත මත ඒ තීරණය වෙනස් වීමට ඉඩකඩ තිබේ.ඒ අනුව IV වන උත්තරීතර මහානායක ධුරය දක්වාම පිළිවෙලින් සභාපති හිමි නම මීළඟ උත්තරීතර මහානායක ධුරය පත් වුන නමුත් වර්තමාන V වන උත්තරීතර මහානායක හිමියන් පත්වන්නේ මීට පෙර අමරපුර සංඝ සභාවේ සභාපති ධුරය නොදරා සෘජුවම උත්තරීතර මහානායක පදවිය උදෙසා තේරීපත්වූ ප්‍රථම මහානායක හිමි ලෙසය.<ref>https://sinhala.adaderana.lk/news/203763</ref> ==තනතුරෙහි වැදගත්කම== මෙම උත්තරීතර මහානායක පදවිය සඳහා ජේෂ්ඨ හිමිනමක් තෝරාපත්කරගත් පසු තනතුර පිළිබඳව අක්තපත්‍ර භාර දීම සෑම විටම ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.එසේ අක්තපත්‍ර පිරිනැමීම මගින් නිල වශයෙන් පුරප්පාඩුව පැවති උත්තරීතර මහානායක ධුරය සඳහා නව උත්තරීතර මහානායක හිමි නමක් පත්වන අතර උන්වහන්සේ පාර්ශ්ව 22 කින් යුත් සමස්ත අමරපුර සංඝ සභාවේ ම ප්‍රධානී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි.වැදගත් රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන උත්සව වලදී දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් අමරපුර නිකාය නියෝජනය කිරීම,අමරපුර සංඝ සභාව විසින් ගනු ලබන තීරණ අවසන් වරට තහවුරු කිරීම ආදී බොහෝ කටයුතු සදහා මෙමගින් උන්වහන්සේට අවසර ලැබේ.<ref>https://sinhalasangha.wordpress.com/2023/05/30/1939-2023-%E0%B6%AF%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%A0%E0%B6%B1%E0%B7%8A</ref><ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2022/01/17/tmp.asp?ID=news02</ref> ==විජිනිපත් ලාංඡනය== උත්තරීතර මහානායක ධුරයේ නිල ලාංඡනය විජිනිපත වන අතර එය උත්තරීතර මහානායක හිමියන් නියෝජනය කරනු ලබයි.ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා විසින් නව උත්තරීතර මහානායක හිමියන් වෙත අක්තපත්‍ර පිරිනැමීමෙන් පසුව බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකා අග්‍රාමාත්‍යවරයා හෝ බුද්ධශාසන අමාත්‍යවරයා නිල විජිනිපත මහානායක හිමියන් වෙත ප්‍රධානය කිරීම සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය වේ.<ref>https://siyathanews.lk/archives/94</ref> විජිනිපත එක් එක් මහානායක හිමියන්ට අනුව කුඩා වෙනස්කම් සහිතව නිර්මාණය විය හැකි වුවත් සමස්තයක් ලෙස බෝ පතක හැඩැතිව බෝ තුඩ කෙළවර ඇල්ලීමේ මිටකින් යුතුව විජිනිපතෙහි මැද අමරපුර සංඝ සභාවේ නිල ලාංඡනය සහ ඊට පහළින් කුඩා සිංහල අකුරින් "උත්තරීතර මහානායක පදවිය" යන්න නිර්මාණය කර පැවතීම දැකිය හැක.<ref>https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/01/02/tmp.asp?ID=fea01</ref> == උත්තරීතර මහානායක හිමි ලැයිස්තුව == පහතින් දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා තේරී පත්ව ඇති මහානායක හිමිවරුන් සහ උන්වහන්සේලා පිළිබඳව සංක්ෂිප්ත විස්තරයකි.<ref>https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%85%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B6%BB-%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B6%9A%E0%B6%BA-%E0%B6%AD%E0%B6%AF%E0%B7%80%E0%B6%AD-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%9A%E0%B6%A7%E0%B6%9C%E0%B6%A9-%E0%B6%B8%E0%B7%84-%E0%B6%B1-%E0%B7%84%E0%B6%B8/2-587877</ref> {|width=100% class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=3% |අංකය ! style="background-color:#F0DC82" width=10%|පින්තූරය ! style="background-color:#F0DC82" width=24%|නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=7%|ගිහි නාමය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය ආරම්භය ! style="background-color:#F0DC82" width=12%|ධුරය අවසානය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|නිකාය පාර්ශවය ! style="background-color:#F0DC82" width=14%|විහාරස්ථානය |- |align="center"|1 |align="center"|[[File:madihe pannasiha thero.jpg|60px]] |align="center"|[[මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ හිමි|මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි]] |align="center"| බෙන්සන් විල්මට් |align="center"|1969 ජූලි මස 13 |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස 09 |align="center"|අමරපුර ධර්මරක්ෂිතවංශ පාර්ශවය |align="center"|මහරගම ශ්‍රී වජිරඤාණ භික්ෂු පුහුණු ධර්මායතනය |- |align="center"|2 |align="center"|[[File:davuldena gnanissara.jpg|60px]] |align="center"|[[දවුල්දෙන ඤාණිස්සර හිමි|දවුල්දෙන ඤාණිස්සර මහානායක හිමි]] |align="center"|කිරිබද්දන මුදියන්සේ |align="center"|2003 සැප්තැම්බර් මස |align="center"|2017 අප්‍රේල් 03 |align="center"|උඩරට අමරපුර සාමග්‍රී සංඝ සභාව |align="center"|පාගොඩ ශ්‍රී විද්‍යාවිජයාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|3 |align="center"|[[File:kotugoda dhammawasa.jpg|60px]] |align="center"|[[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි|කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමි]] |align="center"|සිරිමෙවන් රොද්‍රිගු |align="center"|2017 අගෝස්තු මස |align="center"|2021 මාර්තු 22 |align="center"|අමරපුර පාර්ශ්වය |align="center"|ගල්කිස්ස ශ්‍රී ධර්මපාලාරාම විහාරස්ථානය |- |align="center"|4 |align="center"|[[File:dodampahala chandhrasiri.jpg|60px]] |align="center"|[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි මහානායක හිමි]] |align="center"|සුගුණදාස |align="center"|2021 ජූලි 20 |align="center"|2023 මැයි 16 |align="center"|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය |align="center"| කළපලුවාව ගෝතම තපෝවන සංඝ මූලස්ථානය |- |align="center"|5 |align="center"|[[File:supreme mahanyaka thero.jpg|60px]] |align="center"|[[කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්ති හිමි|කරගොඩ උයන්ගොඩ මෛත්‍රීමූර්තී මහානායක හිමි]] |align="center"|ජයසේන වීරමන් අබේවික්‍රම |align="center"|2024 නොවැම්බර් මස 26 |align="center"|වර්තමානය |align="center"|අමරපුර රාස්සගල පාර්ශ්වය |align="center"|බළංගොඩ ශ්‍රී ධර්මානන්ද විද්‍යාතන පිරිවෙන් විහාරස්ථානය |} ==අමතර ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය]] *[[රාමඤ්ඤ නිකාය]] *[[සියම් මහ නිකාය]] *[[සියම් නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශවය]] *[[සියම් නිකායේ මල්වතු පාර්ශවය]] *[[ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරු]] ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} b6snz494255l9vbyqu841hp358e180h හේෂාන් පාදුක්ක 0 195027 794561 794118 2026-06-21T07:30:37Z Helloswash 69035 794561 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = හේෂාන් පාදුක්ක<br>Heshan Padukka | image = Heshan Padukka.jpg | caption = හේෂාන් පාදුක්ක | birth_date = {{Birth date and age|1979|1|14}} | birth_place = [[රත්නපුර]], [[ශ්‍රී ලංකාව]] | nationality = ශ්‍රී ලාංකික | education = [[නාලන්දා විද්‍යාලය]] | education = B.Com. (Special), [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය]] | occupation = ව්‍යාපාරික, ව්‍යවසායක | years_active = 2010–වර්තමානය | known_for = Arcade of Aluminium (Pvt) Ltd ආරම්භ කිරීම | title = Managing Director | organization = Arcade Group of Companies | spouse = අනූල් විජේනායක | children = 4 | parents = පී. ඩී. අබේරත්න<br> ශීලා කරුණාරත්න | website = {{URL|https://www.arcadeofaluminium.com}} }} '''හේෂාන් පාදුක්ක''' (English: '''Heshan Padukka''' , උපත 1979 ජනවාරි 14) යනු ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාරිකයෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ඇලුමිනියම් කර්මාන්තය තුළ ක්‍රියාත්මක වන <nowiki>'''</nowiki>Arcade of Aluminium (Private) Limited<nowiki>'''</nowiki> සමාගමේ ආරම්භකයා සහ කළමණාකාර අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත. <ref name=":0">{{cite news|url=https://www.ft.lk/business/Arcade-of-Aluminium-celebrates-15-years-of-long-standing-customer-relationship/34-780720|title=Arcade of Aluminium celebrates 15 years of long-standing customer relationship|last=Malik|first=Safna|date=25 August 2025|work=Daily FT|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref> 2010 වසරේදී ආරම්භ කරන ලද මෙම සමාගම ශ්‍රී ලංකාවේ නේවාසික, වාණිජ සහ කාර්මික ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති සඳහා ඇලුමිනියම් විසඳුම් සපයන ප්‍රමුඛ ආයතනයක් ලෙස වර්ධනය වී ඇත.<ref name=":0" /> == මුල් ජීවිතය == හේෂාන් පාදුක්ක 1979 ජනවාරි 14 දින රත්නපුරයේදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා පී. ඩී. අබේරත්න වන අතර මව ශීලා කරුණාරත්න වේ.<ref name=":1">{{cite news|url=https://mawbima.lk/wp-content/uploads/2024/11/MB-08-11-2024-MB.pdf|title=Mawbima|date=8 November 2024|work=Mawbima|access-date=2026-06-03|language=si}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> කුඩා අවධියේ සිටම අධ්‍යාපනය, නායකත්වය සහ සමාජ ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි දැඩි උනන්දුවක් දැක්වූ ඔහු පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රය තුළ කැපී පෙනෙන චරිතයක් බවට පත්විය.<ref name=":1" /> == අධ්‍යාපනය == හේෂාන් 1989 සිට 1997 දක්වා කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීය. පාසල් කාලය තුළ නායකත්වය වැඩසටහන්, බොක්සිං සහ වූෂු ක්‍රීඩා සහ විවිධ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. 1997 වර්ෂයේදී උසස් පෙළ විභාගයට ප්‍රථම වරට මුහුණ දීමට නියම්තව තිබුණද පාසලට පැමිණීමේ ප්‍රතිශතය 80% ක් නොතිබූ බැවින් හේෂාන් හට එම වර්ෂයේදී උසස් පෙළ විභාගය ලිවීමට නාලන්දා විද්‍යාලයෙන් අවස්ථාව නොලැබිණ.<ref name=":2">{{cite news|url=https://mawbima.lk/2026/02/01/මව්බිම-3/|title=මව්බිම (01-02-2026)|date=2026-02-01|newspaper=මව්බිම|access-date=2026-06-03|publisher=Mawbima|language=si}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ඔහු පසුව අපොස උසස්පෙළ විභාගයට 1998 වර්ෂයේදී පෙනී සිට සිය පළමු අවස්තාවෙන්ම ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයට 2000 වර්ෂයේදී ඇතුළත්ව වාණිජවේදය (විශේෂ) උපාධිය 2004 වර්ෂයේදී ලබාගත්තේය.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> == ව්‍යාපාරික ජීවිතය == හේෂාන් පාදුක්ක ශ්‍රී ලංකාවේ ඇලුමිනියම්, වීදුරු, ඖෂධ සහ නිෂ්පාදන කර්මාන්තයන්හි ක්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපාර සමූහයක ආරම්භකයෙකු සහ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරයෙකි.<ref name=":3" /> නාලන්දා විද්‍යාලයෙන් ඉවත් වූ පසු අවුරුදු දොලහක් පමණ කාලයක් පුරාවට වීදුරු සහ ඇලුමිනියම් ක්ෂේත්‍රය තුළ අත්දැකීම් ලබා ගත් ඔහු, 2010 වසරේදී '''Arcade of Aluminium (Pvt) Ltd''' ආයතනය ආරම්භ කළේය.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{cite web |title=About Us – Our Journey of Innovation and Excellence |url=https://www.arcadeofaluminium.com/about-us/ |access-date=2026-06-03 |website=Arcade of Aluminium |publisher=Arcade of Aluminium (Pvt) Ltd. |language=en}}</ref> ඔහු විසින් <nowiki>'''Arcade of Glass (Private) Limited''', '''Arcade Pharma (Private) Limited''' සහ '''Arcade Manufacturers (Private) Limited'''</nowiki> යන සමාගම්ද ආරම්භ කරන ලදී. මෙම සමාගම් සමූහය ඉදිකිරීම්, වීදුරු නිෂ්පාදන, ඖෂධ සහ කාර්මික නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයන්හි කටයුතු කරයි.<ref name=":1" /> ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන සමාගම්වල 200 කට වඩා සේවක සංඛ්‍යාවක් සේවයේ නිරතවන අතර, එම ආයතන ශ්‍රී ලංකාවේ රැකියා උත්පාදනයට සහ කර්මාන්ත සංවර්ධනයට සුවිශේෂී දායකත්වයක් දරයි.<ref name=":0" /> 2025 වසරේදී Arcade of Aluminium සමාගම සිය 15 වැනි සංවත්සරය සමරමින් පාරිභෝගික සම්බන්ධතා, නවෝත්පාදන සහ ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරිත්වයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කළේය.<ref name=":0" /> == සමාජ සේවා සහ නායකත්වය == හේෂාන් පාදුක්ක සමාජ සේවා සහ ආදි ශිෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම්වල ද සක්‍රීයව නිරත වී සිටී. ඔහු නාලන්දා විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ (Nalanda Junior Old Boys' Association) සභාපතිවරයා ලෙස 2023 සිට 2025 දක්වා කටයුතු කළේය.<ref name=":4">{{cite web |title=Leadership Team |url=https://nalanda100.lk/team |access-date=2026-06-04 |website=Nalanda 100 |language=en |quote=Mr. Heshan Padukka – President of NJOBA}}</ref><ref>{{cite web |title=කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයේ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය |url=https://www.defence.lk/Article_Sinhala/view_article/28863 |access-date=2026-06-04 |website=ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය |publisher=ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය, ශ්‍රී ලංකාව |language=si}}</ref><ref>{{cite news|url=https://mawbima.lk/2024/11/08/%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B7%8F-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B7%94-%E0%B6%8B%E0%B6%B4%E0%B7%84%E0%B7%8F%E0%B6%BB-2024-%E0%B6%8B%E0%B7%85%E0%B7%99/|title=නාලන්දා ගුරු උපහාර 2024 උළෙල|date=8 November 2024|work=Mawbima|access-date=2026-06-16|language=si}}</ref> 2023 සැප්තැම්බර් 26 දින ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ වාණිජ අධ්‍යයන අංශය විසින් සෙනෙට් මණ්ඩල ශාලාවේ සංවිධානය කළ වාර්ෂික සම්මාන ප්‍රදානෝත්සවයට හේෂාන් පාදුක්ක සහභාගී විය. එහිදී Lions Club අනුග්‍රාහකත්වයෙන් පැවති Infinity 4.0 අන්තර් විශ්වවිද්‍යාල සිද්ධි අධ්‍යයන තරගාවලියේ අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩල නියෝජිතයෙකු සහ අලෙවිකරණ හා සන්නිවේදන සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.<ref>{{cite web |date=2023-09-26 |title=Annual Award Ceremony 2023 |url=https://mgt.sjp.ac.lk/com/annual-award-ceremony-2023/ |access-date=2026-06-16 |website=Department of Commerce, University of Sri Jayewardenepura |language=en}}</ref> එමෙන්ම ඔහු නාලන්දා විද්‍යාලයේ ශත සංවත්සර සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියේ නායකත්ව කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකු ලෙස ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කර ඇති අතර<ref>{{cite news|url=https://mawbima.lk/2024/09/21/%E0%B6%89%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B7%9D%E0%B6%BD%E0%B7%9A-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%A7-%E0%B6%86%E0%B6%AF%E0%B7%92-%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A/|title=ඉස්කෝලේ සියවසට ආදි නාලන්දෙන් තිළිණ|date=21 September 2024|work=Mawbima|access-date=2026-06-16|language=si}}</ref><ref>{{cite news|url=https://ceylontoday.lk/2024/09/21/foundation-laid-for-nalanda-college-innovation-centre/|title=Foundation laid for Nalanda College Innovation Centre|date=21 September 2024|work=Ceylon Today|access-date=2026-06-16|language=en}}</ref>, පාසලේ යටිතල පහසුකම් සහ අධ්‍යාපනික සංවර්ධන වැඩසටහන් සඳහා තම දායකත්වය නොඅඩුව ලබා දී ඇත.<ref name=":4" /><ref>{{cite news|url=https://www.dinamina.lk/2024/11/05/local/138354/|title=නාලන්දා විද්‍යාලයීය තාක්ෂණික හා ක්‍රීඩා සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ආදි ශිෂ්‍ය දායකත්වය|date=2024-11-05|newspaper=දිනමිණ|access-date=2026-06-04|publisher=ලේක්හවුස්|language=si}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.onlanka.com/news/nalanda-college-oba-donates-flood-relief-to-defence-ministry.html|title=Nalanda College OBA donates flood relief to Defence Ministry|date=11 December 2025|work=Onlanka|access-date=2026-06-16|language=en}}</ref> හේෂාන් ජාත්‍යන්තර සිංහ සමාජ සංවිධානයේ (Lions Clubs International) District 306 D6 හි උප සිංහාධිපති (1st Vice Governor) ලෙස ද කටයුතු කරයි.<ref>{{cite web |title=Project |url=https://colombocentennial.com/Home/Project |access-date=2026-06-16 |website=Lions Club of Colombo Centennial |publisher=Lions Club of Colombo Centennial |language=en}}</ref> ඔහුගේ සමාජ සේවා කටයුතු අධ්‍යාපනය, ප්‍රජා සංවර්ධනය සහ තරුණ නායකත්ව සංවර්ධනය කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කරයි.<ref name=":1" /> ඔහුගේ මහජන සේවා සහ සමාජ දායකත්වය අගයමින් Lions Clubs International විසින් සම්මානයකින් පිදුම් ලැබීය.<ref>{{cite web |title=International Lions Club Award Certificate |url=https://cdn2.webdamdb.com/md_orJEEH3UYu21.jpg.pdf?v=1 |access-date=2026-06-16 |website=Lions Clubs International |publisher=Lions Clubs International |format=PDF}}</ref> 2025 වසරේදී පාදුක්ක, නාලන්දා කනිෂ්ඨ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ (Nalanda Junior Old Boys' Association) සභාපතිවරයා ලෙස, "Nalanda Sathkara 2025" මානුෂීය වැඩසටහන යටතේ ගංවතුරෙන් අවතැන් වූ ශ්‍රී ලාංකික පවුල් සඳහා සහන ද්‍රව්‍ය පරිත්‍යාග කිරීමේ වැඩසටහනකට දායක විය.<ref>{{cite news|url=https://www.dinamina.lk/2025/12/12/local/247122/%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B7%8F-%E0%B7%83%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%BB-2025-%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%82%E0%B7%93%E0%B6%BA/|title=නාලන්දා සත්කාර 2025 මානුෂීය මෙහෙවර|date=12 December 2025|work=Dinamina|access-date=2026-06-16|publisher=Associated Newspapers of Ceylon Limited|language=si}}</ref> නාලන්දා විද්‍යාලයේ ආදි ශිෂ්‍යයන් විසින් සංවිධානය කරන ලද මෙම වැඩසටහනේදී වියළි ආහාර ද්‍රව්‍ය, සනීපාරක්ෂක භාණ්ඩ, ඖෂධ සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය වෙත භාර දෙන ලදී. එම අවස්ථාවට නාලන්දා කනිෂ්ඨ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ සභාපතිවරයා ලෙස පාදුක්ක සහභාගී වූ බව වාර්තා වේ.<ref>{{cite news|url=https://www.onlanka.com/news/nalanda-college-oba-donates-flood-relief-to-defence-ministry.html|title=Nalanda College OBA donates flood relief to Defence Ministry|date=2025-12-11|newspaper=Onlanka|access-date=2026-06-16|language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=2025-12-10 |title=Past Pupils of Nalanda College Make Flood Relief Donation to the Defence Ministry |url=https://www.defence.lk/Article/view_article/28863 |access-date=2026-06-16 |website=Ministry of Defence, Sri Lanka |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://lankalive.lk/si/Readmore?newsID=YmQwMDRhZDYwYzcwMTkzNDVkMGFkOWEzZjY3NGM4YmU0YzVhMjQ1MQ%3D%3D|title=නාලන්දා සත්කාර 2025 මානුෂීය මෙහෙවර|work=Lanka Live|access-date=2026-06-16|language=si}}</ref> ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ව්‍යවසායකත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම, නව රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය කිරීම සහ කර්මාන්ත නවීකරණය සඳහා දායක වූ ව්‍යාපාරිකයෙකු ලෙස හේෂාන් පාදුක්ක සැලකේ. ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ ආරම්භ වූ සමාගම් සමූහය විවිධ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍ර ආවරණය කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ පෞද්ගලික අංශයේ වර්ධනයට දායක වී ඇත.<ref name=":2" /> == පෞද්ගලික ජීවිතය == හේෂාන් පාදුක්ක 2003 සැප්තැම්බර් 5 දින අනූල් විජේනායක මහත්මිය සමඟ විවාහ විය. ඔවුන්ගේ සම්ප්‍රදායික විවාහ උත්සවය 2005 වසරේදී පැවැත්විණි.<ref name=":1" /> ඔවුන්ට දරුවන් සිව් දෙනෙකු බිහිවූ අතර අනුහස් පුතණුවන් 2014 වසරේදී මිය ගියේය. තිරුණි පාදුක්ක (උපත 2008), බිහේෂ පාදුක්ක (උපත 2014) සහ සවේත් පාදුක්ක (උපත 2018) යන තම දියණියට සහ පුතුන් දෙදෙනාට හේෂාන් පාදුක්ක විසින් කුඩා කාලයේ සිටම යහපත් පුරවැසියකු වීමට අවශ්‍ය මාර්ගෝපදේශණය නිරන්තරයෙන් ලබා දෙන්නේය.<ref name=":2" /> == මූලාශ්‍ර == <references /> nd9bu57biqdpy65k4hpd0lzjl54b2gl ඇකිලීස්ගේ කූඩාරමේ සිටින ඇගමෙම්නන්ගේ තානාපතිවරු 0 195640 794532 794003 2026-06-21T05:20:18Z Yasasuru 23090 794532 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{Infobox artwork/wikidata}} '''''ඇකිලීස්ගේ කූඩාරමේ සිටින ඇගමෙම්නන්ගේ තානාපතිවරු''''' යනු 1801 දී [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] ශිෂ්‍යත්වය සඳහා නිෂ්පාදනය කරන ලද [[ජීන් ඕගස්ට් ඩොමිනික් ඉන්ග්‍රස්|ශෝන්-ඕගස්ට්-ඩොමිනික් ඇන්ග්‍ර]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙල් සායමින් කළ කැන්වස් සිතුවමකි. එය වර්තමානයේ [[පැරිස්|පැරිසියේ]] එකෝල් නැෂනාල් සුපීරියර් ඩේ බියෝ-ආර්ට්ස්හි ඇත. එය හෝමර්ගේ ''[[ඉලියඩ්]]'' හි කථාංගයක් පෙන්වන අතර, එහි ඇක්ලීස් ට්‍රෝජන් [[ට්‍රෝජන් යුද්ධය|යුද්ධයට]] නැවත ගෙන්වාගැනීමට සඳහා ඇගමෙම්නන් විසින් එවන ලද දූතයින්ට සවන් දීම ප්‍රතික්ෂේප කරන අයුරු නිරූපිත ය. 1801 දී ප්‍රී ඩි රෝම් සඳහා තරග කරන කලාකරුවන් සඳහා පවරා ඇති මාතෘකාව වූයේ සටන සඳහා රණශූරයන්ගේ ගමන යන තේමාවයි; විෂය පිළිබඳ ඇන්ග්‍රගේ අර්ථ නිරූපණය භෞතික ක්‍රියාව වෙනුවට මනෝවිද්‍යාත්මක නාට්‍යයේ මොහොතක් ලාක්ෂණිකව අවධාරණය කළේය. සම්භාව්‍ය ඉතිහාස සිතුවමේ මිනිස් චරිතය පිළිබඳ ඇන්ග්‍රගේ ප්‍රවීණත්වය විදහා දැක්වීමක් ලෙස මෙම කෘතිය අදහස් කරන ලදී. මෙහි ඔඩිසියස් ව්‍යාජ-ෆිඩියස්ගේ මූර්තියකින් ආභාසය ලැබූ රතු සළුවකින් සැරසී සිටියි. මෙම සිතුවම නව-සම්භාව්‍ය ශෛලියෙන් යුක්ත වන අතර එය ඇන්ග්‍ර පුහුණුව ලැබූ [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ]] පාසලට අයත් වේ. එය ජෝන් ෆ්ලැක්ස්මන්ගේ නව ආභාසය ද පෙන්නුම් කරයි, ඔහුගේ කෘතියේ පළමු [[පැරිස්|පැරිසියානු]] ප්‍රදර්ශනය එම කාලය අවට පැවැත්විණි. <ref name="Adams2016">{{උපන්‍යාස පොත |last=Arron Adams |url=https://books.google.com/books?id=g1D_CwAAQBAJ&pg=PT5 |title=Ingres: His Palette |date=18 April 2016 |publisher=Arron Adams |isbn=978-605-04-2285-6 |pages=5}}</ref> සිතුවම සඳහා තෙල් මත ලීයෙන් අඳින ලද කුඩා සිතුවමක් ස්වීඩනයේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ එකතුවේ ඇත. == සටහන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == ග්‍රන්ථ නාමාවලිය == * කොන්ඩන්, පැට්‍රීෂියා; කෝන්, මාර්ජෝරි බී.; මොන්ගන්, ඇග්නස්. ''පරිපූර්ණත්වය ලුහුබැඳීමේදී: ජේ.-ඒ.-ඩී. ඉන්ග්‍රෙස්ගේ කලාව'' . ලුයිස්විල්: ජේබී ස්පීඩ් කලා කෞතුකාගාරය, 1983. [[ISBN (identifier)|අයිඑස්බීඑන්]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-9612276-0-5|<bdi>0-9612276-0-5 හඳුන්වා දීම</bdi>]] * ටර්නොයිස්, ඩැනියෙල්. ''ඉන්ග්‍රෙස්'', පැරිස්, ෆර්නැන්ඩ් නේතන්, 1980 ( 2-09-284-557-8 ) {{Jean Auguste Dominique Ingres|state=expanded}}{{Iliad navbox}}{{අධිකාරී පාලනය}} 5epgzjcx6mz9v805x7v27a4oey81vf0 සැකිල්ල:Jacques-Louis David 10 195645 794456 794232 2026-06-20T14:47:02Z Yasasuru 23090 794456 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Jacques-Louis David |title = [[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] |listclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[:Category:Paintings by Jacques-Louis David|චිත්‍ර]] |list1 = * [[List of paintings by Jacques-Louis David|කෘති ලැයිස්තුව]] * ''[[ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[මදාම් ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී (ඩේවිඩ්)| ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී]]'' (1771) * ''[[මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා]]'' (1771) * ''[[නයබීගේ දරුවන් මරාදමන ඩයනා සහ ඇපලෝ]]'' (1772) * ''[[සෙනකාගේ මරණය]]'' (1773) * ''[[ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්]]'' (1774) * ''[[The Funeral of Patroclus (Painting)|The Funeral of Patroclus]]'' (1778) * ''[[Hector (Jacques-Louis David)|Hector]]'' (1778) * ''[[Saint Jerome Hears the Trumpet of the Last Judgment]]'' (1779) * ''[[පුරාණ දාර්ශනිකයා (ඩේවිඩ්)| පුරාණ දාර්ශනිකයා]]'' (1779) * ''[[Saint Roch Interceding with the Virgin for the Plague-Stricken]]'' (1780) * ''[[Portrait of Count Stanislas Potocki]]'' (1780) * ''[[තලප්පාවක් පැළඳි තරුණියකගේ ආලේඛය]]'' (1780) * ''[[Belisarius Begging for Alms]]'' (1781) * ''[[Christ on the Cross (David)|Christ on the Cross]]'' (1782) * ''[[Portrait of Jacques-François Desmaisons]]'' (1782) * ''[[හෙක්ටර් වෙනුවෙන් ශෝකවන ඇන්ඩ්‍රොමකී]]'' (1783) * ''[[Portrait of Alphonse Leroy]]'' (1783) * ''[[හොරේෂීන්ගේ ප්‍රතිඥාව]]'' (1784) * ''[[Portrait of Charles-Pierre Pécoul]]'' (1784) * ''[[The Vestal Virgin]]'' (c. 1787) * ''[[සොක්‍රටීස්ගේ මරණය]]'' (1787) * ''[[Portrait of Antoine-Laurent Lavoisier and his Wife]]'' (1788) * ''[[The Loves of Paris and Helen]]'' (1788) * ''[[The Lictors Bring to Brutus the Bodies of His Sons]]'' (1789) * ''[[Portrait of the Marquise d'Orvilliers]]'' (1790) * ''[[Portrait of Madame Pastoret]]'' (1791) * ''[[Lycurgus of Sparta (David)|Lycurgus of Sparta]]'' (1791) * ''[[Portrait of Philippe-Laurent de Joubert]]'' (c. 1792) * ''[[Portrait of Madame Marie-Louise Trudaine]]'' (1792, unfinished) * ''[[Portrait of Flutist François Devienne]]'' (1792) * ''[[මරාගේ මරණය]]'' (1793) * ''[[The Last Moments of Michel Lepeletier]]'' (1793, lost) * ''[[The Death of Young Bara]]'' (1794, incomplete) * ''[[ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම (ඩේවිඩ්)| ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම]]'' (1794, අසම්පූර්ණ) * ''[[Self-Portrait (David)|Self-Portrait]]'' (1794) * ''[[Portrait of Jacobus Blauw]]'' (1795) * ''[[Portrait of Pierre Seriziat]]'' (1795) * ''[[Psyche Abandoned (painting)|Psyche Abandoned]]'' (1795) * ''[[සබීන් ස්ත්‍රීන්ගේ මැදිහත්වීම]]'' (1799) * ''[[Portrait of Henriette de Verninac]]'' (1799) * ''[[Portrait of Madame Récamier]]'' (1800) * ''[[Portrait of Cooper Penrose]]'' (1802) * ''[[ඇල්ප්ස් තරණය කරන නැපෝලියන්|ශාන්ත-බර්නාඩ් දුර්ගයේ නැපෝලියන්]]'' (1800–1805) * ''[[Portrait of Pope Pius VII]]'' (1805) * ''[[අධිරාජකීය වස්ත්‍රවලින් සැරසුණු නැපෝලියන්]]'' (1805) * ''[[නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය (චිත්‍රය)| නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය]]'' (1807) * ''[[Sappho and Phaon]]'' (1809) * ''[[The Distribution of the Eagle Standards]]'' (1810) * ''[[Portrait of comte Antoine Français de Nantes]]'' (1811) * ''[[The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries|Napoleon in His Study]]'' (1812) * ''[[Leonidas at Thermopylae]]'' (1814) * ''[[Apelles Painting Campaspe in the Presence of Alexander the Great]]'' (1814) * ''[[Portrait of Étienne Maurice Gérard]]'' (1816) * ''[[Love and Psyche (David)|Cupid and Psyche]]'' (1817) * ''[[The Farewell of Telemachus and Eucharis]]'' (1818) * ''[[ඇකිලීස්ගේ කෝපය]]'' (1819) * ''[[The Sisters Zénaïde and Charlotte Bonaparte]]'' (1821) * ''[[Portrait of Juliette de Villeneuve]]'' (1824) * ''[[Mars Being Disarmed by Venus]]'' (1824) |group2 = රේඛා චිත්‍ර |list2 = * ''[[Marie Antoinette Being Taken to Her Execution (David)|Marie Antoinette Being Taken to Her Execution]]'' (1793) |group3 = අදාළ |list3 = * [[Charlotte David|Marguerite Charlotte Pécoul (wife)]] * [[Neoclassicism]] |below = {{icon|category}} [[:Category:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්|ප්‍රවර්ගය]] }}<noinclude> {{collapsible option}} {{DEFAULTSORT:ඩේවිඩ්, ශාක්-ලුවී}} [[Category:Artist (painter) navigational boxes]] [[Category:French artist navigational boxes]] </noinclude> q1crl31s3hxydytdlr145bz3jp3d26o 794480 794456 2026-06-20T15:49:54Z Yasasuru 23090 794480 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Jacques-Louis David |title = [[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] |listclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[:Category:Paintings by Jacques-Louis David|චිත්‍ර]] |list1 = * [[List of paintings by Jacques-Louis David|කෘති ලැයිස්තුව]] * ''[[ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[මදාම් ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී (ඩේවිඩ්)| ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී]]'' (1771) * ''[[මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා]]'' (1771) * ''[[නයබීගේ දරුවන් මරාදමන ඩයනා සහ ඇපලෝ]]'' (1772) * ''[[සෙනකාගේ මරණය]]'' (1773) * ''[[ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්]]'' (1774) * ''[[The Funeral of Patroclus (Painting)|The Funeral of Patroclus]]'' (1778) * ''[[Hector (Jacques-Louis David)|Hector]]'' (1778) * ''[[Saint Jerome Hears the Trumpet of the Last Judgment]]'' (1779) * ''[[පුරාණ දාර්ශනිකයා (ඩේවිඩ්)| පුරාණ දාර්ශනිකයා]]'' (1779) * ''[[Saint Roch Interceding with the Virgin for the Plague-Stricken]]'' (1780) * ''[[Portrait of Count Stanislas Potocki]]'' (1780) * ''[[තලප්පාවක් පැළඳි තරුණියකගේ ආලේඛය]]'' (1780) * ''[[Belisarius Begging for Alms]]'' (1781) * ''[[Christ on the Cross (David)|Christ on the Cross]]'' (1782) * ''[[Portrait of Jacques-François Desmaisons]]'' (1782) * ''[[හෙක්ටර් වෙනුවෙන් ශෝකවන ඇන්ඩ්‍රොමකී]]'' (1783) * ''[[Portrait of Alphonse Leroy]]'' (1783) * ''[[හොරේෂීන්ගේ ප්‍රතිඥාව]]'' (1784) * ''[[Portrait of Charles-Pierre Pécoul]]'' (1784) * ''[[The Vestal Virgin]]'' (c. 1787) * ''[[සොක්‍රටීස්ගේ මරණය]]'' (1787) * ''[[Portrait of Antoine-Laurent Lavoisier and his Wife]]'' (1788) * ''[[The Loves of Paris and Helen]]'' (1788) * ''[[The Lictors Bring to Brutus the Bodies of His Sons]]'' (1789) * ''[[Portrait of the Marquise d'Orvilliers]]'' (1790) * ''[[Portrait of Madame Pastoret]]'' (1791) * ''[[Lycurgus of Sparta (David)|Lycurgus of Sparta]]'' (1791) * ''[[Portrait of Philippe-Laurent de Joubert]]'' (c. 1792) * ''[[Portrait of Madame Marie-Louise Trudaine]]'' (1792, unfinished) * ''[[Portrait of Flutist François Devienne]]'' (1792) * ''[[මරාගේ මරණය]]'' (1793) * ''[[The Last Moments of Michel Lepeletier]]'' (1793, lost) * ''[[The Death of Young Bara]]'' (1794, incomplete) * ''[[ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම (ඩේවිඩ්)| ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම]]'' (1794, අසම්පූර්ණ) * ''[[Self-Portrait (David)|Self-Portrait]]'' (1794) * ''[[Portrait of Jacobus Blauw]]'' (1795) * ''[[Portrait of Pierre Seriziat]]'' (1795) * ''[[Psyche Abandoned (painting)|Psyche Abandoned]]'' (1795) * ''[[සබීන් ස්ත්‍රීන්ගේ මැදිහත්වීම]]'' (1799) * ''[[Portrait of Henriette de Verninac]]'' (1799) * ''[[Portrait of Madame Récamier]]'' (1800) * ''[[Portrait of Cooper Penrose]]'' (1802) * ''[[ඇල්ප්ස් තරණය කරන නැපෝලියන්|ශාන්ත-බර්නාඩ් දුර්ගයේ නැපෝලියන්]]'' (1800–1805) * ''[[Portrait of Pope Pius VII]]'' (1805) * ''[[අධිරාජකීය වස්ත්‍රවලින් සැරසුණු නැපෝලියන්]]'' (1805) * ''[[නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය (චිත්‍රය)| නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය]]'' (1807) * ''[[Sappho and Phaon]]'' (1809) * ''[[The Distribution of the Eagle Standards]]'' (1810) * ''[[Portrait of comte Antoine Français de Nantes]]'' (1811) * ''[[The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries|Napoleon in His Study]]'' (1812) * ''[[Leonidas at Thermopylae]]'' (1814) * ''[[Apelles Painting Campaspe in the Presence of Alexander the Great]]'' (1814) * ''[[Portrait of Étienne Maurice Gérard]]'' (1816) * ''[[Love and Psyche (David)|Cupid and Psyche]]'' (1817) * ''[[The Farewell of Telemachus and Eucharis]]'' (1818) * ''[[ඇකිලීස්ගේ කෝපය]]'' (1819) * ''[[The Sisters Zénaïde and Charlotte Bonaparte]]'' (1821) * ''[[Portrait of Juliette de Villeneuve]]'' (1824) * ''[[Mars Being Disarmed by Venus]]'' (1824) |group2 = රේඛා චිත්‍ර |list2 = * ''[[Marie Antoinette Being Taken to Her Execution (David)|Marie Antoinette Being Taken to Her Execution]]'' (1793) |group3 = අදාළ |list3 = * [[Charlotte David|Marguerite Charlotte Pécoul (wife)]] * [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] |below = {{icon|category}} [[:Category:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්|ප්‍රවර්ගය]] }}<noinclude> {{collapsible option}} {{DEFAULTSORT:ඩේවිඩ්, ශාක්-ලුවී}} [[Category:Artist (painter) navigational boxes]] [[Category:French artist navigational boxes]] </noinclude> d0lau98ijk0auxuiqwtttmf8c7k4v8g 794504 794480 2026-06-21T02:13:46Z Yasasuru 23090 794504 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Jacques-Louis David |title = [[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] |listclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[:Category:Paintings by Jacques-Louis David|චිත්‍ර]] |list1 = * [[List of paintings by Jacques-Louis David|කෘති ලැයිස්තුව]] * ''[[ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[මදාම් ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී (ඩේවිඩ්)| ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී]]'' (1771) * ''[[මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා]]'' (1771) * ''[[නයබීගේ දරුවන් මරාදමන ඩයනා සහ ඇපලෝ]]'' (1772) * ''[[සෙනකාගේ මරණය]]'' (1773) * ''[[ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්]]'' (1774) * ''[[The Funeral of Patroclus (Painting)|The Funeral of Patroclus]]'' (1778) * ''[[හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්)|හෙක්ටර්]]'' (1778) * ''[[Saint Jerome Hears the Trumpet of the Last Judgment]]'' (1779) * ''[[පුරාණ දාර්ශනිකයා (ඩේවිඩ්)| පුරාණ දාර්ශනිකයා]]'' (1779) * ''[[Saint Roch Interceding with the Virgin for the Plague-Stricken]]'' (1780) * ''[[Portrait of Count Stanislas Potocki]]'' (1780) * ''[[තලප්පාවක් පැළඳි තරුණියකගේ ආලේඛය]]'' (1780) * ''[[Belisarius Begging for Alms]]'' (1781) * ''[[Christ on the Cross (David)|Christ on the Cross]]'' (1782) * ''[[Portrait of Jacques-François Desmaisons]]'' (1782) * ''[[හෙක්ටර් වෙනුවෙන් ශෝකවන ඇන්ඩ්‍රොමකී]]'' (1783) * ''[[Portrait of Alphonse Leroy]]'' (1783) * ''[[හොරේෂීන්ගේ ප්‍රතිඥාව]]'' (1784) * ''[[Portrait of Charles-Pierre Pécoul]]'' (1784) * ''[[The Vestal Virgin]]'' (c. 1787) * ''[[සොක්‍රටීස්ගේ මරණය]]'' (1787) * ''[[Portrait of Antoine-Laurent Lavoisier and his Wife]]'' (1788) * ''[[The Loves of Paris and Helen]]'' (1788) * ''[[The Lictors Bring to Brutus the Bodies of His Sons]]'' (1789) * ''[[Portrait of the Marquise d'Orvilliers]]'' (1790) * ''[[Portrait of Madame Pastoret]]'' (1791) * ''[[Lycurgus of Sparta (David)|Lycurgus of Sparta]]'' (1791) * ''[[Portrait of Philippe-Laurent de Joubert]]'' (c. 1792) * ''[[Portrait of Madame Marie-Louise Trudaine]]'' (1792, unfinished) * ''[[Portrait of Flutist François Devienne]]'' (1792) * ''[[මරාගේ මරණය]]'' (1793) * ''[[The Last Moments of Michel Lepeletier]]'' (1793, lost) * ''[[The Death of Young Bara]]'' (1794, incomplete) * ''[[ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම (ඩේවිඩ්)| ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම]]'' (1794, අසම්පූර්ණ) * ''[[Self-Portrait (David)|Self-Portrait]]'' (1794) * ''[[Portrait of Jacobus Blauw]]'' (1795) * ''[[Portrait of Pierre Seriziat]]'' (1795) * ''[[Psyche Abandoned (painting)|Psyche Abandoned]]'' (1795) * ''[[සබීන් ස්ත්‍රීන්ගේ මැදිහත්වීම]]'' (1799) * ''[[Portrait of Henriette de Verninac]]'' (1799) * ''[[Portrait of Madame Récamier]]'' (1800) * ''[[Portrait of Cooper Penrose]]'' (1802) * ''[[ඇල්ප්ස් තරණය කරන නැපෝලියන්|ශාන්ත-බර්නාඩ් දුර්ගයේ නැපෝලියන්]]'' (1800–1805) * ''[[Portrait of Pope Pius VII]]'' (1805) * ''[[අධිරාජකීය වස්ත්‍රවලින් සැරසුණු නැපෝලියන්]]'' (1805) * ''[[නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය (චිත්‍රය)| නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය]]'' (1807) * ''[[Sappho and Phaon]]'' (1809) * ''[[The Distribution of the Eagle Standards]]'' (1810) * ''[[Portrait of comte Antoine Français de Nantes]]'' (1811) * ''[[The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries|Napoleon in His Study]]'' (1812) * ''[[Leonidas at Thermopylae]]'' (1814) * ''[[Apelles Painting Campaspe in the Presence of Alexander the Great]]'' (1814) * ''[[Portrait of Étienne Maurice Gérard]]'' (1816) * ''[[Love and Psyche (David)|Cupid and Psyche]]'' (1817) * ''[[The Farewell of Telemachus and Eucharis]]'' (1818) * ''[[ඇකිලීස්ගේ කෝපය]]'' (1819) * ''[[The Sisters Zénaïde and Charlotte Bonaparte]]'' (1821) * ''[[Portrait of Juliette de Villeneuve]]'' (1824) * ''[[Mars Being Disarmed by Venus]]'' (1824) |group2 = රේඛා චිත්‍ර |list2 = * ''[[Marie Antoinette Being Taken to Her Execution (David)|Marie Antoinette Being Taken to Her Execution]]'' (1793) |group3 = අදාළ |list3 = * [[Charlotte David|Marguerite Charlotte Pécoul (wife)]] * [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] |below = {{icon|category}} [[:Category:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්|ප්‍රවර්ගය]] }}<noinclude> {{collapsible option}} {{DEFAULTSORT:ඩේවිඩ්, ශාක්-ලුවී}} [[Category:Artist (painter) navigational boxes]] [[Category:French artist navigational boxes]] </noinclude> tq6ilvdty0aa5hs8j1y331sctoziujd 794511 794504 2026-06-21T02:24:47Z Yasasuru 23090 794511 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Jacques-Louis David |title = [[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] |listclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[:Category:Paintings by Jacques-Louis David|චිත්‍ර]] |list1 = * [[List of paintings by Jacques-Louis David|කෘති ලැයිස්තුව]] * ''[[ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[මදාම් ෆ්‍රාංස්වා බීරොන්ගේ ආලේඛය]]'' (1769) * ''[[ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී (ඩේවිඩ්)| ජුපිටර් සහ ඇන්ටයෝපී]]'' (1771) * ''[[මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා]]'' (1771) * ''[[නයබීගේ දරුවන් මරාදමන ඩයනා සහ ඇපලෝ]]'' (1772) * ''[[සෙනකාගේ මරණය]]'' (1773) * ''[[ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්]]'' (1774) * ''[[පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය]]'' (1778) * ''[[හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්)|හෙක්ටර්]]'' (1778) * ''[[Saint Jerome Hears the Trumpet of the Last Judgment]]'' (1779) * ''[[පුරාණ දාර්ශනිකයා (ඩේවිඩ්)| පුරාණ දාර්ශනිකයා]]'' (1779) * ''[[Saint Roch Interceding with the Virgin for the Plague-Stricken]]'' (1780) * ''[[Portrait of Count Stanislas Potocki]]'' (1780) * ''[[තලප්පාවක් පැළඳි තරුණියකගේ ආලේඛය]]'' (1780) * ''[[Belisarius Begging for Alms]]'' (1781) * ''[[Christ on the Cross (David)|Christ on the Cross]]'' (1782) * ''[[Portrait of Jacques-François Desmaisons]]'' (1782) * ''[[හෙක්ටර් වෙනුවෙන් ශෝකවන ඇන්ඩ්‍රොමකී]]'' (1783) * ''[[Portrait of Alphonse Leroy]]'' (1783) * ''[[හොරේෂීන්ගේ ප්‍රතිඥාව]]'' (1784) * ''[[Portrait of Charles-Pierre Pécoul]]'' (1784) * ''[[The Vestal Virgin]]'' (c. 1787) * ''[[සොක්‍රටීස්ගේ මරණය]]'' (1787) * ''[[Portrait of Antoine-Laurent Lavoisier and his Wife]]'' (1788) * ''[[The Loves of Paris and Helen]]'' (1788) * ''[[The Lictors Bring to Brutus the Bodies of His Sons]]'' (1789) * ''[[Portrait of the Marquise d'Orvilliers]]'' (1790) * ''[[Portrait of Madame Pastoret]]'' (1791) * ''[[Lycurgus of Sparta (David)|Lycurgus of Sparta]]'' (1791) * ''[[Portrait of Philippe-Laurent de Joubert]]'' (c. 1792) * ''[[Portrait of Madame Marie-Louise Trudaine]]'' (1792, unfinished) * ''[[Portrait of Flutist François Devienne]]'' (1792) * ''[[මරාගේ මරණය]]'' (1793) * ''[[The Last Moments of Michel Lepeletier]]'' (1793, lost) * ''[[The Death of Young Bara]]'' (1794, incomplete) * ''[[ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම (ඩේවිඩ්)| ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම]]'' (1794, අසම්පූර්ණ) * ''[[Self-Portrait (David)|Self-Portrait]]'' (1794) * ''[[Portrait of Jacobus Blauw]]'' (1795) * ''[[Portrait of Pierre Seriziat]]'' (1795) * ''[[Psyche Abandoned (painting)|Psyche Abandoned]]'' (1795) * ''[[සබීන් ස්ත්‍රීන්ගේ මැදිහත්වීම]]'' (1799) * ''[[Portrait of Henriette de Verninac]]'' (1799) * ''[[Portrait of Madame Récamier]]'' (1800) * ''[[Portrait of Cooper Penrose]]'' (1802) * ''[[ඇල්ප්ස් තරණය කරන නැපෝලියන්|ශාන්ත-බර්නාඩ් දුර්ගයේ නැපෝලියන්]]'' (1800–1805) * ''[[Portrait of Pope Pius VII]]'' (1805) * ''[[අධිරාජකීය වස්ත්‍රවලින් සැරසුණු නැපෝලියන්]]'' (1805) * ''[[නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය (චිත්‍රය)| නැපෝලියන්ගේ රාජාභිෂේකය]]'' (1807) * ''[[Sappho and Phaon]]'' (1809) * ''[[The Distribution of the Eagle Standards]]'' (1810) * ''[[Portrait of comte Antoine Français de Nantes]]'' (1811) * ''[[The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries|Napoleon in His Study]]'' (1812) * ''[[Leonidas at Thermopylae]]'' (1814) * ''[[Apelles Painting Campaspe in the Presence of Alexander the Great]]'' (1814) * ''[[Portrait of Étienne Maurice Gérard]]'' (1816) * ''[[Love and Psyche (David)|Cupid and Psyche]]'' (1817) * ''[[The Farewell of Telemachus and Eucharis]]'' (1818) * ''[[ඇකිලීස්ගේ කෝපය]]'' (1819) * ''[[The Sisters Zénaïde and Charlotte Bonaparte]]'' (1821) * ''[[Portrait of Juliette de Villeneuve]]'' (1824) * ''[[Mars Being Disarmed by Venus]]'' (1824) |group2 = රේඛා චිත්‍ර |list2 = * ''[[Marie Antoinette Being Taken to Her Execution (David)|Marie Antoinette Being Taken to Her Execution]]'' (1793) |group3 = අදාළ |list3 = * [[Charlotte David|Marguerite Charlotte Pécoul (wife)]] * [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] |below = {{icon|category}} [[:Category:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්|ප්‍රවර්ගය]] }}<noinclude> {{collapsible option}} {{DEFAULTSORT:ඩේවිඩ්, ශාක්-ලුවී}} [[Category:Artist (painter) navigational boxes]] [[Category:French artist navigational boxes]] </noinclude> nd2y94qzxn2o52x3x6wyl6h3w6ely7t මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය 0 195646 794481 794228 2026-06-20T15:56:11Z RMASRathnayaka 79533 /* පහසුකම් */ 794481 wikitext text/x-wiki '''රාජකීය විද්‍යාලය, මොනරාගල''' හෙවත් '''මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය(MRV)''' යනු ඌව පළාතේ මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ප්‍රධාන ජාතික පාසලකි. මෙය මොනරාගල අධ්‍යාපන කලාපය තුළ පිහිටා ඇති අතර වර්ෂ 1969 දී ආරම්භ වූ මෙම විද්‍යාලය, ජාතික පාසලක් ලෙස ශ්‍රී ලංකා මධ්‍යම රජය මගින් පාලනය කරනු ලබයි. {{තොරතුරුකොටුව පාසල | native_name = Royal college, Monaragala | image = [[File:Royal logo.jpg|thumb|]] | motto = शील पञ्ञं वड्ढेमा ශීල පඤ්ඤං වඩ්ඪේමා ගුණ නැණ වඩමු English: Let virtue and knowledge grow | region = මොනරාගල අධ්‍යාපන කලාපය | city = [[Monaragala]], [[Monaragala District]] | county = [[Sri Lanka]] | province = [[Uva Province, Sri Lanka|Uva Province]] | coordinates = {{Coord|6.8601762|81.3405264|type:edu_region:LK|display=inline,title|format=dms}} | schooltype = ජාතික පාසල | religious_affiliation = බෞද්ධ | established = 1969 මාර්තු 15; වරස 57කට පෙර | educational_authority = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය | principal = චමින්ද අත්තනායක | teaching_staff = 150+ | grades = 1 සිට 13 දක්වා | gender = පිරිමි හා ගැහැණු | age_range = 6 සිට 19 දක්වා | enrollment = 3000+ | language = සිංහල ඉංග්‍රීසි | colors = නිල් සහ රන් <br/>{{color box|Blue|border=gray}}{{Color box|yellow|border=gray}} | song = ළහිරු වෙමින් පිබිදෙන අරුණේ... | alumni = Uva royalists / Shakyans (ශාක්‍යන්ස්) }} ==ඉතිහාසය== වර්ෂ 1969ක් වූ මාර්තු මස 15 වන දින මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලයේ ආරම්භය සනිටුවහන් විය. ඒ එවකට නාමය වූ 'හුලන්දාව නව කණිටු විදුහල' ලෙසිනි. පාසල ආරම්භයේදී එක් ගොඩනැගිල්ලක් හා කුඩා ගුරු හා ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවකින් ආරම්භ වූ අතර මෙම පාසල ආරම්භ කිරීමට මූලිකම හේතුව වූයේ එවකට මොනරාගල කච්චේරියේ සේවයට පැමිණි අයගේ දූ දරුවන්ට අධ්‍යාපන අවස්ථා පහසුකර දීම සදහාය. එම නිසා ආරම්භයේ සිටම දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රභල අවධානයක් පාසලට නිතැතින්ම හිමි විය. ප්‍රථම විදුහල්පති තුමා වූයේ P.S රණතුංග මහතාය. [[File:First principal.jpg|thumb|පළමු විදුහල්පති P.S.රණතුංග මහතා]] පාසල වර්ධනයත් සමගම එය ශිෂ්‍ය හා ගුරු සංඛ්‍යාව පුළුල් කර ගනිමින් වර්ථමානයේදී තුන් දහසකට වඩා වැඩි ශිෂ්‍ය හා එකසිය පනහකට වැඩි ගුරු සංඛ්‍යාවක් සමග දිස්ත්‍රික්කයේ ඉහළම ගුරු හා ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව සහිත පාසල බවට වර්තමානයේ දී මොනරාගල රාජකීය ජාතික පාසල පත්ව තිබේ. මෙම කෙටි කාලීන පුළුල් වර්ධනය හේතුවෙන් දිස්ත්‍රික්කයේ පැරණි පාසල් පසු කරමින් දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රමුඛයා බවට වර්ථමානයේ පත්ව තිබේ. මෙම වර්ධනයත් සමගම හුලන්දාව කණිටු විදුහල 1993 වසරේදී මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය ලෙසත් පසුව මොනරාගල Royal college ලෙස නම් කරමින් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ මධ්‍යම රජය මගින් පාලනය වන ජාතික පාසලක් බවට උසස් කරන ලදී. එ අනුව වර්ථමානයෙ දී දිස්ත්‍රික්කයේ ඉහමළ ශිෂ්‍ය හා පහසුකම් වලින් සුසැදි පාසල් කිහිපයෙන් එකක් බවට මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය පත්ව තිබේ. මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලයේ විද්‍යාලීය ගීතය වූ "ළහිරු වෙමින් පිබිදෙන අරුණේ..." ගීතය නිර්මාණය සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය ප්‍රවීණ ගේය පද රචකයෙකු වන '''රත්න ශ්‍රී විජේසිංහ''' මහතා පද රචනයෙන් ද, '''ලලිතා අලහකෝන්''' මහත්මිය තනු නිර්මාණයෙන් ද දායක වී ඇත. තවද රාජකීය විද්‍යාලයේ සංස්කෘතිය සතු ප්‍රධානම ලක්ෂණයක් වන්නේ ගුරුවරියන් සුදු සාරිය සිය ඇදුම ලෙස භාවිතා කරන ලංකාවෙ එකම පාසල වීමයි. මෙය දශක ගනනාවක් තිස්සේ පාසලේ ආරම්භයේ සිටම පාසලේ අනන්‍යතාවය පිළිබිඹු කරයි.<ref name="LankaLeader">[[https://lankaleader.com/](https://lankaleader.com/) </ref> මෙය ඉදිරියේදී ශාක්‍යපුත්‍ර විද්‍යාලය ලෙස නම් කිරීමට විවිධ යෝජනා ඇති අතර එමගින් පාසලේ නිවැරදි අනන්‍යතාවය තවත් පිළිඹිබු කල හැකිය. ==පහසුකම්== රාජකීය විද්‍යාලය දිස්ත්‍රික්කයේ ඉහළම පහසුකම් සහිත පාසල් කිහිපය අතරින් එකකි. විද්‍යාලය ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රාථමික අංශය, ද්විතීයික අංශය හා උසස් පෙළ අංශයෙන් සමන්විත වේ. වාර්ශිකව පාසලෙන් 400+ පමණ ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවක් උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටින අතර එය මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පාසලකින් පෙනී සිටින ඉහළම සංඛ්‍යාව වේ. පාසල උසස් පෙළ විද්‍යාගාර පහසුකම් (ජීව විද්‍යාගාරය, භෞතික විද්‍යාගාරය හා රසායන විද්‍යාගාර) හා ද්විතීයික පාසල් විද්‍යාගාරයකින්ද සමන්විත වේ. තාක්ෂණ ගොඩනැගිල්ලක් හා කලා ගොඩනැගිල්ලක්ද විද්‍යාලය සතුය. තාක්ෂණ විද්‍යාගාර, කෘෂි විද්‍යාගාර, ගෘහ විද්‍යාගාර, පරිගණක විද්‍යාගාර, දන්ත විද්‍යාගාරය, ප්‍රථමාධාර ඒකකයකින්ද පාසල සමන්විත වේ. තවද ශ්‍රවණාගාර, පුස්තකාල, භෝජනාගාර හා සමූපකාර පහසුකම් වලින් හා ශිෂ්‍ය බැංකු පද්ධතියක්ද පාසල සතුය. පාසල සතුව පාසල් බස් රථ හා වාහන රථාංගනයක්ද ඇත. චිත්‍ර, නැටුම්, සංගීත, රංගකලා හා සාහිත්‍ය ඒකකයන්ද පාසල සතුය. තවද දිස්ත්‍රික්කයේ හොදම පෙරදිග හා බටහිර තූර්‍යවාදන කණ්ඩායම් වලින්ද පාසල සමන්විත අතර විශේෂයෙන් දිස්ත්‍රික්කයේ බොහෝ පාසල් සතුව නොමැති විශාල ක්‍රීඩා පහසුකම් පුමාණයක්ද පාසල සතුය. එම නිසා එම පහසුකම් විශේෂයෙන් රාජකීය පාසල් සිසුන් සදහා පමණක් නොව දිස්ත්‍රික්කයේ අනෙක් පාසල් සිසුන් සදහාද විවෘතව පවතී. මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය යනු දිස්ත්‍රික්කයේ ශක්තිමත්ම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයද වේ. ==නිවාස හා ක්‍රීඩාව== මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය නිවාස හතරකින් සුසැදි අතර එම නිවාස නියෝජනය කරමින් වසර හතරකට වරක් පාසල් නිවාසාන්තර ක්‍රීඩා උත්සවය ඉතා උත්කර්ෂවත් අන්දමින් පවත්වනු ලබයි. එහෙදී ජයග්‍රාහක නිවාසයට වර්ණ හා කුසලාන ප්‍රධානයද දක්ෂතා දැක්වූ සිසුන් සදහා සහතික පත් හා පදක්කම් පිරි නැමීමද සිදුවේ. මෙම නිවාස නම්, * {{color box|Blue}} [[දේවානම්පිය තිස්ස රජ|තිස්ස]] * {{color box|red}} [[දුටුගැමුණු රජ|ගැමුණු]] * {{color box|Yellow}} [[විජය රජ|විජය]] * {{color box|Green}} [[පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ|පැරකුම්]] '''තවද විශේෂයෙන් මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය හා මොනරාගල මහානාම විද්‍යාලය අතර 2008 වසරේ සිට වාර්ශිකව පැවැත්වෙන ''Battle of the Mayurens'' ක්‍රිකට් තරගාවලිය ප්‍රදේශයේ පාසල් අතර පැවැත්වෙන උත්කර්ෂවත්ම ක්‍රීඩා සැනකෙළියයි.'''<ref name="CricHeroes">[[https://cricheroes.com/cricket-match/5108035/scorecard/full-scorecard/](https://cricheroes.com/cricket-match/5108035/scorecard/full-scorecard/) Royal College Monaragala vs Mahanama NS - Scorecard] - CricHeroes.com </ref> මීට අමතරව පාසල ප්‍රධාන වශයෙන් මොනරාගල කලාප තරග, දිස්ත්‍රික් තරග හා පලාත් තරග සදහා ප්‍රධාන අනුග්‍රහය දක්වයි. මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය දිස්ත්‍රික්කයේ ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ කැපී පෙනෙන දක්ෂතා දක්වමින් ජාතික හා ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ ක්‍රීඩා ජයග්‍රහන සහිත මොනරාගල ප්‍රධානම පාසල් අතරින් එකකි. ==ආදි විදුහල්පතිවරුන්== *P.S. රණතුංග මයා *H.M.ෆොන්සේකා මයා *E.S.දිසානායක මයා *H.M.ෆොන්සේකා මයා *J.A.විසිදාගම මයා *E.සූරියගේ මිය(1971- 1985) *W.A.D.E.P. ද සිල්වා මිය (1985) *D.P.දහනායක මයා (1985- 2001) *P.G.ප්‍රේමදාස මයා (2001- 2003) *D.M.ධර්මදාස මයා(2003- 2008) *G.D.S.B.ගුණසේකර මයා(2008- 2012) *පූජ්‍ය උල්ලාපොල චන්දානන්ද හිමි(2012- 2013) *R.M.S.ජයසේකර මයා (2013- 2021) *චමින්ද අත්තනායක මයා(2021- Present) ==ඡායාරූප== [[File:Monaragala School.png|thumb|ප්‍රධාන බුදු මැදුර]] [[File:Primary buddha statue.png|thumb|ප්‍රාථමික අංශ බුදු මැදුර]] [[File:Rajakeeya matha.png|thumb|Mother of the Royal]] [[File:Royal college Main entrence.jpg|thumb|රාජකීය ප්‍රධාන පිවිසුම]] [[File:Main building.png|thumb|ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල]] [[File:Picture captured main building.jpg|thumb|]] [[File:Gal building.png|thumb|]] ==මූලාශ්‍ර== https://lankaleader.com/lankaleader/page/10?post_id=17705 fmtvi31gm6s2ojdwrikvqdlbo0tn0zg 794482 794481 2026-06-20T16:01:00Z RMASRathnayaka 79533 /* ඡායාරූප */ 794482 wikitext text/x-wiki '''රාජකීය විද්‍යාලය, මොනරාගල''' හෙවත් '''මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය(MRV)''' යනු ඌව පළාතේ මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ප්‍රධාන ජාතික පාසලකි. මෙය මොනරාගල අධ්‍යාපන කලාපය තුළ පිහිටා ඇති අතර වර්ෂ 1969 දී ආරම්භ වූ මෙම විද්‍යාලය, ජාතික පාසලක් ලෙස ශ්‍රී ලංකා මධ්‍යම රජය මගින් පාලනය කරනු ලබයි. {{තොරතුරුකොටුව පාසල | native_name = Royal college, Monaragala | image = [[File:Royal logo.jpg|thumb|]] | motto = शील पञ्ञं वड्ढेमा ශීල පඤ්ඤං වඩ්ඪේමා ගුණ නැණ වඩමු English: Let virtue and knowledge grow | region = මොනරාගල අධ්‍යාපන කලාපය | city = [[Monaragala]], [[Monaragala District]] | county = [[Sri Lanka]] | province = [[Uva Province, Sri Lanka|Uva Province]] | coordinates = {{Coord|6.8601762|81.3405264|type:edu_region:LK|display=inline,title|format=dms}} | schooltype = ජාතික පාසල | religious_affiliation = බෞද්ධ | established = 1969 මාර්තු 15; වරස 57කට පෙර | educational_authority = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය | principal = චමින්ද අත්තනායක | teaching_staff = 150+ | grades = 1 සිට 13 දක්වා | gender = පිරිමි හා ගැහැණු | age_range = 6 සිට 19 දක්වා | enrollment = 3000+ | language = සිංහල ඉංග්‍රීසි | colors = නිල් සහ රන් <br/>{{color box|Blue|border=gray}}{{Color box|yellow|border=gray}} | song = ළහිරු වෙමින් පිබිදෙන අරුණේ... | alumni = Uva royalists / Shakyans (ශාක්‍යන්ස්) }} ==ඉතිහාසය== වර්ෂ 1969ක් වූ මාර්තු මස 15 වන දින මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලයේ ආරම්භය සනිටුවහන් විය. ඒ එවකට නාමය වූ 'හුලන්දාව නව කණිටු විදුහල' ලෙසිනි. පාසල ආරම්භයේදී එක් ගොඩනැගිල්ලක් හා කුඩා ගුරු හා ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවකින් ආරම්භ වූ අතර මෙම පාසල ආරම්භ කිරීමට මූලිකම හේතුව වූයේ එවකට මොනරාගල කච්චේරියේ සේවයට පැමිණි අයගේ දූ දරුවන්ට අධ්‍යාපන අවස්ථා පහසුකර දීම සදහාය. එම නිසා ආරම්භයේ සිටම දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රභල අවධානයක් පාසලට නිතැතින්ම හිමි විය. ප්‍රථම විදුහල්පති තුමා වූයේ P.S රණතුංග මහතාය. [[File:First principal.jpg|thumb|පළමු විදුහල්පති P.S.රණතුංග මහතා]] පාසල වර්ධනයත් සමගම එය ශිෂ්‍ය හා ගුරු සංඛ්‍යාව පුළුල් කර ගනිමින් වර්ථමානයේදී තුන් දහසකට වඩා වැඩි ශිෂ්‍ය හා එකසිය පනහකට වැඩි ගුරු සංඛ්‍යාවක් සමග දිස්ත්‍රික්කයේ ඉහළම ගුරු හා ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව සහිත පාසල බවට වර්තමානයේ දී මොනරාගල රාජකීය ජාතික පාසල පත්ව තිබේ. මෙම කෙටි කාලීන පුළුල් වර්ධනය හේතුවෙන් දිස්ත්‍රික්කයේ පැරණි පාසල් පසු කරමින් දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රමුඛයා බවට වර්ථමානයේ පත්ව තිබේ. මෙම වර්ධනයත් සමගම හුලන්දාව කණිටු විදුහල 1993 වසරේදී මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය ලෙසත් පසුව මොනරාගල Royal college ලෙස නම් කරමින් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ මධ්‍යම රජය මගින් පාලනය වන ජාතික පාසලක් බවට උසස් කරන ලදී. එ අනුව වර්ථමානයෙ දී දිස්ත්‍රික්කයේ ඉහමළ ශිෂ්‍ය හා පහසුකම් වලින් සුසැදි පාසල් කිහිපයෙන් එකක් බවට මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය පත්ව තිබේ. මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලයේ විද්‍යාලීය ගීතය වූ "ළහිරු වෙමින් පිබිදෙන අරුණේ..." ගීතය නිර්මාණය සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය ප්‍රවීණ ගේය පද රචකයෙකු වන '''රත්න ශ්‍රී විජේසිංහ''' මහතා පද රචනයෙන් ද, '''ලලිතා අලහකෝන්''' මහත්මිය තනු නිර්මාණයෙන් ද දායක වී ඇත. තවද රාජකීය විද්‍යාලයේ සංස්කෘතිය සතු ප්‍රධානම ලක්ෂණයක් වන්නේ ගුරුවරියන් සුදු සාරිය සිය ඇදුම ලෙස භාවිතා කරන ලංකාවෙ එකම පාසල වීමයි. මෙය දශක ගනනාවක් තිස්සේ පාසලේ ආරම්භයේ සිටම පාසලේ අනන්‍යතාවය පිළිබිඹු කරයි.<ref name="LankaLeader">[[https://lankaleader.com/](https://lankaleader.com/) </ref> මෙය ඉදිරියේදී ශාක්‍යපුත්‍ර විද්‍යාලය ලෙස නම් කිරීමට විවිධ යෝජනා ඇති අතර එමගින් පාසලේ නිවැරදි අනන්‍යතාවය තවත් පිළිඹිබු කල හැකිය. ==පහසුකම්== රාජකීය විද්‍යාලය දිස්ත්‍රික්කයේ ඉහළම පහසුකම් සහිත පාසල් කිහිපය අතරින් එකකි. විද්‍යාලය ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රාථමික අංශය, ද්විතීයික අංශය හා උසස් පෙළ අංශයෙන් සමන්විත වේ. වාර්ශිකව පාසලෙන් 400+ පමණ ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවක් උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටින අතර එය මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පාසලකින් පෙනී සිටින ඉහළම සංඛ්‍යාව වේ. පාසල උසස් පෙළ විද්‍යාගාර පහසුකම් (ජීව විද්‍යාගාරය, භෞතික විද්‍යාගාරය හා රසායන විද්‍යාගාර) හා ද්විතීයික පාසල් විද්‍යාගාරයකින්ද සමන්විත වේ. තාක්ෂණ ගොඩනැගිල්ලක් හා කලා ගොඩනැගිල්ලක්ද විද්‍යාලය සතුය. තාක්ෂණ විද්‍යාගාර, කෘෂි විද්‍යාගාර, ගෘහ විද්‍යාගාර, පරිගණක විද්‍යාගාර, දන්ත විද්‍යාගාරය, ප්‍රථමාධාර ඒකකයකින්ද පාසල සමන්විත වේ. තවද ශ්‍රවණාගාර, පුස්තකාල, භෝජනාගාර හා සමූපකාර පහසුකම් වලින් හා ශිෂ්‍ය බැංකු පද්ධතියක්ද පාසල සතුය. පාසල සතුව පාසල් බස් රථ හා වාහන රථාංගනයක්ද ඇත. චිත්‍ර, නැටුම්, සංගීත, රංගකලා හා සාහිත්‍ය ඒකකයන්ද පාසල සතුය. තවද දිස්ත්‍රික්කයේ හොදම පෙරදිග හා බටහිර තූර්‍යවාදන කණ්ඩායම් වලින්ද පාසල සමන්විත අතර විශේෂයෙන් දිස්ත්‍රික්කයේ බොහෝ පාසල් සතුව නොමැති විශාල ක්‍රීඩා පහසුකම් පුමාණයක්ද පාසල සතුය. එම නිසා එම පහසුකම් විශේෂයෙන් රාජකීය පාසල් සිසුන් සදහා පමණක් නොව දිස්ත්‍රික්කයේ අනෙක් පාසල් සිසුන් සදහාද විවෘතව පවතී. මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය යනු දිස්ත්‍රික්කයේ ශක්තිමත්ම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයද වේ. ==නිවාස හා ක්‍රීඩාව== මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය නිවාස හතරකින් සුසැදි අතර එම නිවාස නියෝජනය කරමින් වසර හතරකට වරක් පාසල් නිවාසාන්තර ක්‍රීඩා උත්සවය ඉතා උත්කර්ෂවත් අන්දමින් පවත්වනු ලබයි. එහෙදී ජයග්‍රාහක නිවාසයට වර්ණ හා කුසලාන ප්‍රධානයද දක්ෂතා දැක්වූ සිසුන් සදහා සහතික පත් හා පදක්කම් පිරි නැමීමද සිදුවේ. මෙම නිවාස නම්, * {{color box|Blue}} [[දේවානම්පිය තිස්ස රජ|තිස්ස]] * {{color box|red}} [[දුටුගැමුණු රජ|ගැමුණු]] * {{color box|Yellow}} [[විජය රජ|විජය]] * {{color box|Green}} [[පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ|පැරකුම්]] '''තවද විශේෂයෙන් මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය හා මොනරාගල මහානාම විද්‍යාලය අතර 2008 වසරේ සිට වාර්ශිකව පැවැත්වෙන ''Battle of the Mayurens'' ක්‍රිකට් තරගාවලිය ප්‍රදේශයේ පාසල් අතර පැවැත්වෙන උත්කර්ෂවත්ම ක්‍රීඩා සැනකෙළියයි.'''<ref name="CricHeroes">[[https://cricheroes.com/cricket-match/5108035/scorecard/full-scorecard/](https://cricheroes.com/cricket-match/5108035/scorecard/full-scorecard/) Royal College Monaragala vs Mahanama NS - Scorecard] - CricHeroes.com </ref> මීට අමතරව පාසල ප්‍රධාන වශයෙන් මොනරාගල කලාප තරග, දිස්ත්‍රික් තරග හා පලාත් තරග සදහා ප්‍රධාන අනුග්‍රහය දක්වයි. මොනරාගල රාජකීය විද්‍යාලය දිස්ත්‍රික්කයේ ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ කැපී පෙනෙන දක්ෂතා දක්වමින් ජාතික හා ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ ක්‍රීඩා ජයග්‍රහන සහිත මොනරාගල ප්‍රධානම පාසල් අතරින් එකකි. ==ආදි විදුහල්පතිවරුන්== *P.S. රණතුංග මයා *H.M.ෆොන්සේකා මයා *E.S.දිසානායක මයා *H.M.ෆොන්සේකා මයා *J.A.විසිදාගම මයා *E.සූරියගේ මිය(1971- 1985) *W.A.D.E.P. ද සිල්වා මිය (1985) *D.P.දහනායක මයා (1985- 2001) *P.G.ප්‍රේමදාස මයා (2001- 2003) *D.M.ධර්මදාස මයා(2003- 2008) *G.D.S.B.ගුණසේකර මයා(2008- 2012) *පූජ්‍ය උල්ලාපොල චන්දානන්ද හිමි(2012- 2013) *R.M.S.ජයසේකර මයා (2013- 2021) *චමින්ද අත්තනායක මයා(2021- Present) ==ඡායාරූප== [[File:Monaragala School.png|thumb|ප්‍රධාන බුදු මැදුර]] [[File:Primary buddha statue.png|thumb|ප්‍රාථමික අංශ බුදු මැදුර]] [[File:Rajakeeya matha.png|thumb|Mother of the Royal]] [[File:Royal college Main entrence.jpg|thumb|රාජකීය ප්‍රධාන පිවිසුම]] [[File:Main building.png|thumb|ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල]] [[File:Picture captured main building.jpg|thumb|පාසල් රැස්වීම් භූමිය හා පුස්තකාලය]] [[File:Gal building.png|thumb|ද්වීතීක අංශ විද්‍යාගාරය ගා ගුරු විවේකාගාර]] ==මූලාශ්‍ර== https://lankaleader.com/lankaleader/page/10?post_id=17705 skybbcvtjyb5n8kl2qh48yx0yjafamp මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා 0 195689 794533 794233 2026-06-21T05:22:08Z Yasasuru 23090 /* ඉතිහාසය */ 794533 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව කලා නිර්මාණය|title=මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා|image=The Combat of Ares and Athena.jpg|image_size=|alt=|other_language_1=|other_title_1=|artist=[[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]]|year=1771|medium=[[කැන්වස්]] මත [[තෙල් සායම්]]|height_metric=114|width_metric=140|museum=[[ලූවර් කෞතුකාගාරය]]|city=[[පැරිස්]]}} '''''මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා''''' (''Combat de Mars contre Minerve'') යනු 1771 දී ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද, වර්තමායේ [[ලූර් කෞතුකාගාරය|ලුවර්]] හි තබා ඇති තෙල් සායම් කැන්වස් සිතුවමකි. == ඉතිහාසය == 1771 ප්‍රී [[ඩ රෝම්]] සඳහා තරඟ කිරීම සඳහා ඩේවිඩ් මෙම සිතුවම නිර්මාණය කළේය. තරඟය සඳහා, ඔහුට සහ සහභාගී වූ අනෙකුත් කලාකරුවන් හත් දෙනාට සති 10 ක් තුළ නිශ්චිත විෂයයක් පිළිබඳ නව කෘතියක් පින්තාරු කිරීමේ කාර්යය පවරන ලදී, එම වසරේ එය ''[[ඉලියඩ්]]'' විය. ප්‍රී ඩි රෝම් ත්‍යාගය ජෝසප්-බෙනොයි සුවීට ලබා දුන් බැවින් ඩේවිඩ්ගේ සිතුවමට දෙවන ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී. <ref name="Lee" /> ඔහුගේ ගුරුවරයා වන ජෝසප්-මාරි වියන් විසින් ඔහුගේ කෘතිය පිළිබඳ දැඩි විවේචනය කිරීම නිසා ත්‍යාගය ඔහුට වඩාත් පහළ චිත්‍ර ශිල්පියෙකුට පිරිනැමීමට හේතු වූ බව ඩේවිඩ් විශ්වාස කළ අතර, ඔහු වංක ආයතනයක් ලෙස සැලකූ ඇකඩමිය කෙරෙහි අතෘප්තිමත් විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Michel |first=Keith |url=http://worldcat.org/oclc/841914986 |title=War, Terror and Carriage by Sea. |date=2013 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-1-135-13378-8 |oclc=841914986}}</ref> 1774 දී, ඩේවිඩ් අවසානයේ ඔහුගේ සිව්වන උත්සාහයේදී තරඟය ජයග්‍රහණය කළේ ''[[ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්]]'' නම් සිතුවම සමඟිනි. == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == ග්‍රන්ථ නාමාවලිය == * රෙගිස් මයිකල් සහ මාරි-කැතරින් සාහුට්, ''ඩේවිඩ්, එල් ආර්ට් එට් ලෙ පොලිටික්'', පැරිස්, ගැලිමාර්ඩ්, කොල්. « ඩෙකුවර්ටෙස් ගැලිමාර්ඩ් » (අංක 46), 1988 ( ) == බාහිර සබැඳි == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}} * [http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&idNotice=11115 කාටෙල්ෆ්‍රර්.ලූවර්.එෆ්ආර්] * [http://www.artliste.com/jacques-louis-david/combat-minerve-contre-mars-620.html ආර්ට්ලිස්ට්.කොම්] {{Jacques-Louis David}}{{ලූර් කෞතුකාගාරය}}{{Authority control (arts)}} [[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] 8topb1oqpi08x0dzah44qpvuuyk7e33 794534 794533 2026-06-21T05:22:44Z Yasasuru 23090 /* ඉතිහාසය */ 794534 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව කලා නිර්මාණය|title=මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා|image=The Combat of Ares and Athena.jpg|image_size=|alt=|other_language_1=|other_title_1=|artist=[[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]]|year=1771|medium=[[කැන්වස්]] මත [[තෙල් සායම්]]|height_metric=114|width_metric=140|museum=[[ලූවර් කෞතුකාගාරය]]|city=[[පැරිස්]]}} '''''මාර්ස් සමඟ සටන් කරන මිනර්වා''''' (''Combat de Mars contre Minerve'') යනු 1771 දී ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද, වර්තමායේ [[ලූර් කෞතුකාගාරය|ලුවර්]] හි තබා ඇති තෙල් සායම් කැන්වස් සිතුවමකි. == ඉතිහාසය == 1771 [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] සඳහා තරඟ කිරීම සඳහා ඩේවිඩ් මෙම සිතුවම නිර්මාණය කළේය. තරඟය සඳහා, ඔහුට සහ සහභාගී වූ අනෙකුත් කලාකරුවන් හත් දෙනාට සති 10 ක් තුළ නිශ්චිත විෂයයක් පිළිබඳ නව කෘතියක් පින්තාරු කිරීමේ කාර්යය පවරන ලදී, එම වසරේ එය ''[[ඉලියඩ්]]'' විය. ප්‍රී ඩි රෝම් ත්‍යාගය ජෝසප්-බෙනොයි සුවීට ලබා දුන් බැවින් ඩේවිඩ්ගේ සිතුවමට දෙවන ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී. <ref name="Lee" /> ඔහුගේ ගුරුවරයා වන ජෝසප්-මාරි වියන් විසින් ඔහුගේ කෘතිය පිළිබඳ දැඩි විවේචනය කිරීම නිසා ත්‍යාගය ඔහුට වඩාත් පහළ චිත්‍ර ශිල්පියෙකුට පිරිනැමීමට හේතු වූ බව ඩේවිඩ් විශ්වාස කළ අතර, ඔහු වංක ආයතනයක් ලෙස සැලකූ ඇකඩමිය කෙරෙහි අතෘප්තිමත් විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Michel |first=Keith |url=http://worldcat.org/oclc/841914986 |title=War, Terror and Carriage by Sea. |date=2013 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-1-135-13378-8 |oclc=841914986}}</ref> 1774 දී, ඩේවිඩ් අවසානයේ ඔහුගේ සිව්වන උත්සාහයේදී තරඟය ජයග්‍රහණය කළේ ''[[ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්]]'' නම් සිතුවම සමඟිනි. == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == ග්‍රන්ථ නාමාවලිය == * රෙගිස් මයිකල් සහ මාරි-කැතරින් සාහුට්, ''ඩේවිඩ්, එල් ආර්ට් එට් ලෙ පොලිටික්'', පැරිස්, ගැලිමාර්ඩ්, කොල්. « ඩෙකුවර්ටෙස් ගැලිමාර්ඩ් » (අංක 46), 1988 ( ) == බාහිර සබැඳි == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}} * [http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&idNotice=11115 කාටෙල්ෆ්‍රර්.ලූවර්.එෆ්ආර්] * [http://www.artliste.com/jacques-louis-david/combat-minerve-contre-mars-620.html ආර්ට්ලිස්ට්.කොම්] {{Jacques-Louis David}}{{ලූර් කෞතුකාගාරය}}{{Authority control (arts)}} [[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] 3o4ju9a5k0bnnxbdqzr58olcjyoz9as ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස් 0 195698 794457 794231 2026-06-20T14:47:54Z Yasasuru 23090 794457 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව කලා නිර්මාණය|image_file=David-Antiochus et Stratonice.jpg|image_size=350px|title=ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්|artist=[[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]]|year=[[කලාව තුළ 1774|1774]]|medium=[[තෙල් සායම්|කැන්වස් මත තෙල් සායම්]]|height_metric=120|width_metric=155|height_imperial=|width_imperial=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[Beaux-Arts de Paris]]|city=[[පැරිස්]]}} '''''ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්''''' ( {{Langx|fr|Érasistrate découvrant la cause de la maladie d’Antiochius dans son amour pour Stratonice}}) යනු 1774 දී ප්‍රංශ නව සම්භාව්‍ය චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වන [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් අඳින ලද තෙල් සායම් සිතුවමකි . මෙම කෘතිය ප්ලූටාර්ක්ගේ ''ජීවිත'' වලින් කථාංගයක් නිරූපණය කරන ඉතිහාස සිතුවමකි, එහිදී ග්‍රීක රාජ සභා වෛද්‍ය එරසිස්ට්‍රටස් විසින් සෙලියුකස් I ගේ පුත් ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගය ඔහුගේ සුළු මව වන ස්ට්‍රැටෝනිස් සඳහා ඇති වූ ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ලෙස හඳුනා ගනී. මෙම සිතුවමට ඇකඩමි රෝයල් ඩි පින්තාරු කිරීම සහ මූර්ති විසින් 1774 දී ''ප්‍රී ඩි රෝම්'' ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී. == සම්භවය == 1774 දී පින්තාරු කරන ලද සිතුවම. ප්‍රී ඩි රෝම් තරගය සඳහා ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු, එය ඩේවිඩ් විසින් නැවත ලබාගෙන මයිකල්-ශෝන් සෙඩයින් වෙත භාර දෙන ලදී. සෙඩයින් පවුල තුළ, සිතුවම පසුව සෙඩයින්ගේ බෑණා වන කොම්ටේ ඩි බ්‍රිසේගේ එකතුවට මාරු විය. 1860 දී අධිරාජයාගේ නිවස එය ෆ්‍රෑන්ක් 3000 කට අත්පත් කර ගත් අතර එය ජාතික ලලිත කලා පාසලේ ස්ථාපනය කරන ලදී. 1860 සහ 1981 දී සිතුවම ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී <ref>{{උපන්‍යාස පොත |title=Jacques-Louis David 1748-1825: catalogue de l'exposition rétrospective Louvre-Versailles 1989-1990 |publisher=Réunion des Musées nationaux |year=1989 |isbn=2-7118-2326-1 |editor-last=[[Antoine Schnapper]] |location=Paris |page=54 |language=fr |editor-last2=Arlette Sérullaz}}</ref> == දර්ශනය == ඇන්ටියෝකස් අසනීප තත්ත්වයකින් පෙළෙන අතර ඇඳේ වැතිර සිටී. ඔහුගේ පියා වන සෙලියුකස් රජු අඳුරේ ඇඳ පාමුල සිටී. තම පුතා බේරා ගැනීම සඳහා ඔහු ශ්‍රේෂ්ඨ වෛද්‍ය එරසිස්ට්‍රටස් ඇමතුවේය. දෙවැන්නා ඔහු අසලින් සිටින අතර ඔහුගේ නාඩි පරීක්ෂා කරයි: ඔහුගේ වම් අත ඇන්ටියෝකස්ගේ මැණික් කටුව මත තබා ඇත. වෛද්‍යවරයා මාලිගාවේ කාන්තාවන් එකින් එක ඇන්ටියෝකස් ඉදිරියේ පෙනී සිටින ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ස්ට්‍රැටෝනිස්ගේ වාරය පැමිණි විට, තරුණ කුමාරයාගේ නාඩි වේගවත් වන අතර, එරසිස්ට්‍රටස් ඔහුගේ දකුණු අත ඔසවයි, දබරැඟිල්ල "රෝගයට හේතුව" වෙත යොමු කරයි. ලස්සන ස්ට්‍රැටෝනිස් ඔහුගේ පුතාට භාර දීමට එරසිස්ට්‍රටස් රජුට ඒත්තු ගැන්වූ අතර කුමාරයා සුවය ලබයි. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Pierre Theil |title=L'esprit éternel de la médecine, anthologie des écrits médicaux anciens |date=1965 |publisher=Compagnie générale de publicité et d'édition |series=L'Antiquité occidentale |volume=1 |page=218}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස්}}{{Jacques-Louis David}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] qszoz0s5c7a6s8o4dlvn1ab2avprx4k 794535 794457 2026-06-21T05:23:44Z Yasasuru 23090 794535 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව කලා නිර්මාණය|image_file=David-Antiochus et Stratonice.jpg|image_size=350px|title=ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්|artist=[[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]]|year=[[කලාව තුළ 1774|1774]]|medium=[[තෙල් සායම්|කැන්වස් මත තෙල් සායම්]]|height_metric=120|width_metric=155|height_imperial=|width_imperial=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[Beaux-Arts de Paris]]|city=[[පැරිස්]]}} '''''ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්''''' ( {{Langx|fr|Érasistrate découvrant la cause de la maladie d’Antiochius dans son amour pour Stratonice}}) යනු 1774 දී ප්‍රංශ නව සම්භාව්‍ය චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වන [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් අඳින ලද තෙල් සායම් සිතුවමකි . මෙම කෘතිය ප්ලූටාර්ක්ගේ ''ජීවිත'' වලින් කථාංගයක් නිරූපණය කරන ඉතිහාස සිතුවමකි, එහිදී ග්‍රීක රාජ සභා වෛද්‍ය එරසිස්ට්‍රටස් විසින් සෙලියුකස් I ගේ පුත් ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගය ඔහුගේ සුළු මව වන ස්ට්‍රැටෝනිස් සඳහා ඇති වූ ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ලෙස හඳුනා ගනී. මෙම සිතුවමට ඇකඩමි රෝයල් ඩි පින්තාරු කිරීම සහ මූර්ති විසින් 1774 දී ''[[ප්‍රී ඩ රෝම්]]'' ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී. == සම්භවය == 1774 දී පින්තාරු කරන ලද සිතුවම. ප්‍රී ඩි රෝම් තරගය සඳහා ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු, එය ඩේවිඩ් විසින් නැවත ලබාගෙන මයිකල්-ශෝන් සෙඩයින් වෙත භාර දෙන ලදී. සෙඩයින් පවුල තුළ, සිතුවම පසුව සෙඩයින්ගේ බෑණා වන කොම්ටේ ඩි බ්‍රිසේගේ එකතුවට මාරු විය. 1860 දී අධිරාජයාගේ නිවස එය ෆ්‍රෑන්ක් 3000 කට අත්පත් කර ගත් අතර එය ජාතික ලලිත කලා පාසලේ ස්ථාපනය කරන ලදී. 1860 සහ 1981 දී සිතුවම ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී <ref>{{උපන්‍යාස පොත |title=Jacques-Louis David 1748-1825: catalogue de l'exposition rétrospective Louvre-Versailles 1989-1990 |publisher=Réunion des Musées nationaux |year=1989 |isbn=2-7118-2326-1 |editor-last=[[Antoine Schnapper]] |location=Paris |page=54 |language=fr |editor-last2=Arlette Sérullaz}}</ref> == දර්ශනය == ඇන්ටියෝකස් අසනීප තත්ත්වයකින් පෙළෙන අතර ඇඳේ වැතිර සිටී. ඔහුගේ පියා වන සෙලියුකස් රජු අඳුරේ ඇඳ පාමුල සිටී. තම පුතා බේරා ගැනීම සඳහා ඔහු ශ්‍රේෂ්ඨ වෛද්‍ය එරසිස්ට්‍රටස් ඇමතුවේය. දෙවැන්නා ඔහු අසලින් සිටින අතර ඔහුගේ නාඩි පරීක්ෂා කරයි: ඔහුගේ වම් අත ඇන්ටියෝකස්ගේ මැණික් කටුව මත තබා ඇත. වෛද්‍යවරයා මාලිගාවේ කාන්තාවන් එකින් එක ඇන්ටියෝකස් ඉදිරියේ පෙනී සිටින ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ස්ට්‍රැටෝනිස්ගේ වාරය පැමිණි විට, තරුණ කුමාරයාගේ නාඩි වේගවත් වන අතර, එරසිස්ට්‍රටස් ඔහුගේ දකුණු අත ඔසවයි, දබරැඟිල්ල "රෝගයට හේතුව" වෙත යොමු කරයි. ලස්සන ස්ට්‍රැටෝනිස් ඔහුගේ පුතාට භාර දීමට එරසිස්ට්‍රටස් රජුට ඒත්තු ගැන්වූ අතර කුමාරයා සුවය ලබයි. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Pierre Theil |title=L'esprit éternel de la médecine, anthologie des écrits médicaux anciens |date=1965 |publisher=Compagnie générale de publicité et d'édition |series=L'Antiquité occidentale |volume=1 |page=218}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස්}}{{Jacques-Louis David}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] slw3jegzan0f71oek94xe8857lakf1i සෙනකාගේ මරණය 0 195720 794453 2026-06-20T14:46:01Z Yasasuru 23090 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1317871860|The Death of Seneca]]" 794453 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව කලා නිර්මාණය|title=සෙනකාගේ මරණය|image_file=David La morte di Seneca.jpg|image_size=|alt=|other_language_1=|other_title_1=|artist=[[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]]|year=1773|medium=[[කැන්වස්]] මත [[තෙල් සායම්]]|height_metric=122|width_metric=155|museum=[[Petit Palais]]|city=[[පැරිස්]]}} '''''සෙනකාගේ මරණය''''' යනු 1773 දී ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙල් සායම් කැන්වස් සිතුවමක් වන අතර එය දැන් [[පැරිස්|පැරිසියේ]] පෙටිට් පැලයිස් හි ඇත. එය ලාබාල සෙනකාගේ සියදිවි නසා ගැනීම පෙන්නුම් කරයි. එහි බූෂර් වැනි අභිනමය රූප සංරචනය අනුව, මෙය ප්‍රී ඩ රෝම් ත්‍යාගය ලබා ගැනීමට ඔහු ගත් තුන්වන උත්සාහය වූ නමුත්, පියරේ පෙයිරොන්ගේ සිතුවමකට එය පරාජය විය. පෙයිරොන්ගේ විස්තර අඩු සහ අඳුරු වර්ණ මාලාවක් තිබූ අතර එය 'පෞරාණික ස් ස්වාභාවය' ට සමීප විය. ඔහු ඩේවිඩ්ගේ ප්‍රතිවාදියා වූවා පමණක් නොව, නව සම්භාව්‍යවාදයේ පුරෝගාමියකු වූ අතර එය ඩේවිඩ්ට ඔහුගේ 1774 ''[[ඇන්ටියෝකස්ගේ රෝගයට හේතුව සොයාගන්නා එරසිස්ට්‍රටස්]]'' සිතුව්ම නිර්මාණය කිරීමට අර්ධ වශයෙන් පෙළඹවීය. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Death of Seneca (1773) by Jacques-Louis David – Artchive |url=https://www.artchive.com/artwork/the-death-of-seneca-jacques-louis-david-1773/ |access-date=2025-10-18 |language=en-US}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Death of Seneca by Jacques Louis David |url=https://www.thehistoryofart.org/jacques-louis-david/death-of-seneca/ |access-date=2025-10-18 |website=www.thehistoryofart.org}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{කොමන්ස්}}{{Jacques-Louis David}}{{Seneca}}{{Authority control (arts)}} hnl2vxod5ebo6t3yx08i7vxbl0qsmz8 The Death of Seneca 0 195721 794455 2026-06-20T14:46:36Z Yasasuru 23090 [[සෙනකාගේ මරණය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794455 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[සෙනකාගේ මරණය]] e2gihe9kszuc5kfo8rnuxouy89dh06o කැන්වස් 0 195722 794458 2026-06-20T14:51:42Z Yasasuru 23090 [[කැන්වසය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794458 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[කැන්වසය]] 8tblhg7a2vt8qh8dja6sh1k4ixe1lpr සැකිල්ල:Classicism 10 195723 794463 2026-06-20T15:11:46Z Yasasuru 23090 '{{Sidebar |name = Classicism |pretitle = [[:Category:Classicism|ලිපි මාලාවක]] කොටසකි, මෙය |title = [[Classicism]] |image = [[File:Ionic capitals illustration History of Art for Beginners Vol 3 Architecture.svg{{!}}class=skin-invert|120px]] | width = {{{width|16.0em}}} | contentclass = hlist | titlestyle = background:#efefef;padding:0.4em; | headingstyle = background:#efefef; | cont...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 794463 wikitext text/x-wiki {{Sidebar |name = Classicism |pretitle = [[:Category:Classicism|ලිපි මාලාවක]] කොටසකි, මෙය |title = [[Classicism]] |image = [[File:Ionic capitals illustration History of Art for Beginners Vol 3 Architecture.svg{{!}}class=skin-invert|120px]] | width = {{{width|16.0em}}} | contentclass = hlist | titlestyle = background:#efefef;padding:0.4em; | headingstyle = background:#efefef; | contentstyle = padding-top:0.15em;padding- |heading1 = [[Classical antiquity]] |content1 = * [[ග්‍රීක-රෝම ලෝකය]] * [[Christian views on the classics|ක්‍රිස්තියානි]] * [[Classical education|අධ්‍යාපනය]] * [[Classical element|Element]] * [[Classical language|භාෂාව]] |heading2 = [[Age of Enlightenment]] |content2 = * [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] * [[Weimar Classicism]] <!--Alphabetical:--> * [[Classical economics|ආර්ථික විද්‍යාව]] * [[Classical period (music)|සංගීතය]] * [[Classical physics|භෞතික විද්‍යාව]] |heading3 = 20වන සියවසේ නව-සම්භාව්‍යවාදය |content3 = * [[නව-සම්භාව්‍යවාදය#Later Neoclassicism and continuations|පළමු සහ දෙවන ලෝක යුද්ධ අතර]] <!--Alphabetical:--> * [[Neoclassical ballet|බැලේ]] * [[Neoclassical economics|ආර්ථික විද්‍යාව]] * [[Classical education movement|අධ්‍යාපනය]] * [[Neoclassicism (music)|සංගීතය]] * [[Great books|දර්ශනය]] }}<noinclude> [[Category:Arts and culture sidebar templates]] [[Category:History and events sidebar templates]] [[Category:Philosophy and thinking sidebar templates]] [[Category:Science and nature sidebar templates]] </noinclude> erdj3eq2q38b9t6ht67yfoiwblvhdvl නව-සම්භාව්‍යවාදය 0 195724 794464 2026-06-20T15:13:26Z Yasasuru 23090 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359344671|Neoclassicism]]" 794464 wikitext text/x-wiki  <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles> {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}'''නව සම්භාව්‍යවාදය''', '''නව-සම්භාව්‍යවාදය''' ලෙසද උච්චාරණය කරන ලද අතර, සම්භාව්‍ය පෞරාණිකත්වයේ කලාව හා සංස්කෘතියෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අලංකාර සහ [[දෘශ්‍ය කලා]], [[සාහිත්‍යය|සාහිත්‍ය]], [[නාට්‍ය කලාව|රංග කලාව]], සංගීතය සහ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] තුළ බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස මතු විය. නව සම්භාව්‍යවාදය [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] උපත ලැබුවේ, පොම්පෙයි සහ හර්කියුලේනියම් නැවත සොයා ගැනීමේදී ජොහාන් ජෝකිම් වින්කල්මන්ගේ ලේඛන නිසාය. යුරෝපීය කලා සිසුන්ගේ පරම්පරාවක් ඔවුන්ගේ මහා සංචාරය අවසන් කර අලුතින් සොයා ගන්නා ලද ග්‍රීක-රෝම පරමාදර්ශ සමඟ ඉතාලියේ සිට ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආපසු යාමත් සමඟ එහි ජනප්‍රියතාවය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Stevenson |first=Angus |url={{Google books|id=anecAQAAQBAJ|plainurl=y|page=1189 |keywords=|text=}} |title=Oxford Dictionary of English |date=2010-08-19 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780199571123}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kohle |first=Hubertu. |date=August 7, 2006 |title=The road from Rome to Paris. The birth of a modern Neoclassicism |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/978/ |publisher=Jacques Louis David. New perspectives}}</ref> <ref name="Baldick">{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=The Oxford Dictionary of Literary Terms |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198715443.001.0001/acref-9780198715443 |author-link=Chris Baldick |edition=4th |format=Online Version |isbn=9780191783234}}</ref> <ref name="Greene">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |url={{Google books|id=uKiC6IeFR2UC|plainurl=y|page=|keywords=|text=}} |editor-last=Greene |editor-first=Roland |editor-link=Roland Greene |edition=4th rev. |isbn=978-0-691-15491-6}}</ref> ප්‍රධාන නව සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරය 18 වන සියවසේ බුද්ධෝත්පාද යුගයෙන් මතු වූ අතර, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර අවසානයේ රොමෑන්ටිකවාදය සමඟ තරඟ කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ, ශෛලිය 19, 20 සහ 21 වන සියවස් පුරා පැවතුණි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-06-01 |title=Neoclassical architecture {{!}} Definition, Characteristics, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Neoclassical-architecture |access-date=2023-07-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Classical / Classical Revival / Neo-Classical: an architectural style guide |url=https://www.architecture.com/knowledge-and-resources/knowledge-landing-page/classical-classical-revival-neo-classical |access-date=2023-07-30 |website=www.architecture.com}}</ref> [[දෘශ්‍ය කලා|දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ]] යුරෝපීය නව සම්භාව්‍යවාදය ආරම්භ වූයේ {{Circa|1760}}ප්‍රමුඛ රොකෝකෝ ශෛලියට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය. එකල රොකෝකෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රභාව, විසිතුරු බව සහ අසමමිතිය අවධාරණය කරන්නට විය; නව සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පදනම් වී ඇත්තේ සරල බව සහ සමමිතිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත වන අතර ඒවා පුරාණ රෝමයේ සහ පුරාණ ග්‍රීසියේ කලාවන්හි ගුණාංග ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද සම්භාව්‍යවාදයෙන්]] කෙලින්ම ආභාසය ලැබී ය. සෑම "නව"-සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරයක්ම එයට ලබා ගත හැකි සම්භාව්‍ය පරාසයන් අතරින් සමහර මූලාකෘති තෝරා ගන්නා අතර අනෙක් ඒවා නොසලකා හැර තිබෙර්. 1765 සහ 1830 අතර, නව සම්භාව්‍ය යෝජකයින් - ලේඛකයින්, කථිකයන්, අනුග්‍රාහකයින්, එකතුකරන්නන්, කලාකරුවන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් - [[ෆීඩියස්|ෆිඩියස්]] හා සම්බන්ධ කලාත්මක පරම්පරාව පිළිබඳ ''අදහසකට'' උපහාර දැක්වීය, නමුත් ඔවුන් සැබවින්ම වැළඳගත් මූර්ති නිදර්ශක හෙලනිස්තික මූර්තිවල රෝම පිටපත් වීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් [[පුරාතන ග්‍රීක|පුරාණ ග්‍රීක]] කලාව සහ පසුකාලීන පුරාණ කාලයේ කෘති යන දෙකම නොසලකා හැරියහ. රොබට් වුඩ්ගේ ''The Ruins of Palmyra'' හි කැටයම් හරහා පුරාණ පැල්මයිරා හි "රොකෝකෝ" කලාව සොයා ගැනීම හෙළිදරව්වක් ලෙස පැමිණියේය. ග්‍රීසිය බොහෝ දුරට ගවේෂණය නොකළ සහ [[ඕටමන් අධිරාජ්‍යය|ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ]] භයානක ප්‍රදේශයක් ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින්, නව සම්භාව්‍යවාදීන් ග්‍රීක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ අගය කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වූයේ චිත්‍ර සහ [[කැටයම් කැපීම|කැටයම්]] හරහා වන අතර ඒවා සියුම් ලෙස සුමට කර විධිමත් කරන ලද, "නිවැරදි කරන ලද" සහ "ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද" ග්‍රීසියේ ස්මාරක, සෑම විටම සවිඥානිකව නොවේ. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ අලංකාරකරණ කලාවේ නව සම්භාව්‍යවාදයේ දෙවන අදියරක් වන අධිරාජ්‍ය ශෛලිය, නැපෝලියන් යුගයේ ඇරඹි අතර, [[පැරිස්|පැරිසිය]] එහි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විය. විශේෂයෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පමණක් නොව, අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල ද, නව සම්භාව්‍යවාදය 19 වන සියවසේ මුල් භාගයෙන් පසුව බොහෝ කලකට පසුව බලවේගයක් ලෙස පැවතුනි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව තුළ 20 වන සහ 21 වන සියවස්වල පවා වරින් වර පුනර්ජීවනයේ රැළි ඇති විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි</span>]]'' &#x5D;</sup>{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}}{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}} == සටහන් == == ආශ්‍රේයයන් == * {{උපන්‍යාස පොත |last=Bailey |first=Gauvin Alexander |title=Baroque & Rococo |date=2012 |publisher=Phaidon |isbn=978-0-7148-5742-8}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Celac |first=Mariana |title=Bucharest Architecture – an annotated guide |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |publisher=Order of Architects of Romania |year=2017 |isbn=978-973-0-23884-6}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |title=The Romantic Rebellion: Romantic versus Classic Art |publisher=Omega |year=1976 |isbn=0-86007-718-7}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=de Martin |first=Henry |title=Le Style Louis XVI |publisher=Flammarion |year=1925 |language=fr}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Fortenberry |first=Diane |url=https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |title=The Art Museum |date=2017 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0-7148-7502-6 |edition=Revised |location=London |access-date=2021-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423220204/https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |archive-date=2021-04-23 |url-status=live}} * {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gontar |first=Cybele |date=October 2003 |title=Neoclassicism |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/neoc_1/hd_neoc_1.htm |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hodge |first=Susie |title=The Short Story of Architecture |date=2019 |publisher=Laurence King Publishing |isbn=978-1-7862-7370-3 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hopkins |first=Owen |title=Architectural Styles: A Visual Guide |date=2014 |publisher=Laurence King |isbn=978-178067-163-5 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Honour |first=Hugh |author-link=Hugh Honour |title=Neo-classicism. Style and Civilisation |publisher=Penguin |year=1968}}. Reprinted 1977. * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hunt |first=Lynn |title=From the Royal to the Republican Body: Incorporating the Political in Seventeenth- and Eighteenth-Century France |publisher=University of California Press |year=1998 |isbn=9780520208070 |editor-last=Melzer |editor-first=Sara E. |chapter=Freedom of Dress in Revolutionary France |editor-last2=Norberg |editor-first2=Kathryn}} * {{උපන්‍යාස පොත |title=Architecture The Whole Story |date=2014 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-29148-1 |editor-last=Jones |editor-first=Denna |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Lăzărescu |first=Cezar |title=Arhitectura Românească în Imagini |last2=Cristea |first2=Gabriel |last3=Lăzărescu |first3=Elena |publisher=Editura Meridiane |year=1972 |language=ro}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Novotny |first=Fritz |author-link=Fritz Novotny |title=Painting and Sculpture in Europe, 1780–1880 |edition=2nd (reprinted 1980)}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Rifelj |first=Carol De Dobay |url=https://books.google.com/books?id=fFdBoGMJktgC |title=Coiffures: Hair in Nineteenth-Century French Literature and Culture |publisher=University of Delaware Press |year=2010 |isbn=9780874130997}} [[ප්‍රවර්ගය:කලා ක්‍ෂේත්‍රය තුළ 19 වන සියවස]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox templates with no data rows]] toqhybsbdxkxg161csf78yzc251rrg2 794465 794464 2026-06-20T15:14:59Z Yasasuru 23090 794465 wikitext text/x-wiki  <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles> {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}'''නව සම්භාව්‍යවාදය''', '''නව-සම්භාව්‍යවාදය''' ලෙසද උච්චාරණය කරන ලද අතර, සම්භාව්‍ය පෞරාණිකත්වයේ කලාව හා සංස්කෘතියෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අලංකාර සහ [[දෘශ්‍ය කලා]], [[සාහිත්‍යය|සාහිත්‍ය]], [[නාට්‍ය කලාව|රංග කලාව]], සංගීතය සහ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] තුළ බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස මතු විය. නව සම්භාව්‍යවාදය [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] උපත ලැබුවේ, පොම්පෙයි සහ හර්කියුලේනියම් නැවත සොයා ගැනීමේදී ජොහාන් ජෝකිම් වින්කල්මන්ගේ ලේඛන නිසාය. යුරෝපීය කලා සිසුන්ගේ පරම්පරාවක් ඔවුන්ගේ මහා සංචාරය අවසන් කර අලුතින් සොයා ගන්නා ලද ග්‍රීක-රෝම පරමාදර්ශ සමඟ ඉතාලියේ සිට ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආපසු යාමත් සමඟ එහි ජනප්‍රියතාවය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Stevenson |first=Angus |url={{Google books|id=anecAQAAQBAJ|plainurl=y|page=1189 |keywords=|text=}} |title=Oxford Dictionary of English |date=2010-08-19 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780199571123}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kohle |first=Hubertu. |date=August 7, 2006 |title=The road from Rome to Paris. The birth of a modern Neoclassicism |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/978/ |publisher=Jacques Louis David. New perspectives}}</ref> <ref name="Baldick">{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=The Oxford Dictionary of Literary Terms |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198715443.001.0001/acref-9780198715443 |author-link=Chris Baldick |edition=4th |format=Online Version |isbn=9780191783234}}</ref> <ref name="Greene">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |url={{Google books|id=uKiC6IeFR2UC|plainurl=y|page=|keywords=|text=}} |editor-last=Greene |editor-first=Roland |editor-link=Roland Greene |edition=4th rev. |isbn=978-0-691-15491-6}}</ref> ප්‍රධාන නව සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරය 18 වන සියවසේ බුද්ධෝත්පාද යුගයෙන් මතු වූ අතර, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර අවසානයේ රොමෑන්ටිකවාදය සමඟ තරඟ කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ, ශෛලිය 19, 20 සහ 21 වන සියවස් පුරා පැවතුණි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-06-01 |title=Neoclassical architecture {{!}} Definition, Characteristics, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Neoclassical-architecture |access-date=2023-07-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Classical / Classical Revival / Neo-Classical: an architectural style guide |url=https://www.architecture.com/knowledge-and-resources/knowledge-landing-page/classical-classical-revival-neo-classical |access-date=2023-07-30 |website=www.architecture.com}}</ref> [[දෘශ්‍ය කලා|දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ]] යුරෝපීය නව සම්භාව්‍යවාදය ආරම්භ වූයේ {{Circa|1760}}ප්‍රමුඛ රොකෝකෝ ශෛලියට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය. එකල රොකෝකෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රභාව, විසිතුරු බව සහ අසමමිතිය අවධාරණය කරන්නට විය; නව සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පදනම් වී ඇත්තේ සරල බව සහ සමමිතිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත වන අතර ඒවා පුරාණ රෝමයේ සහ පුරාණ ග්‍රීසියේ කලාවන්හි ගුණාංග ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද සම්භාව්‍යවාදයෙන්]] කෙලින්ම ආභාසය ලැබී ය. සෑම "නව"-සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරයක්ම එයට ලබා ගත හැකි සම්භාව්‍ය පරාසයන් අතරින් සමහර මූලාකෘති තෝරා ගන්නා අතර අනෙක් ඒවා නොසලකා හැර තිබෙර්. 1765 සහ 1830 අතර, නව සම්භාව්‍ය යෝජකයින් - ලේඛකයින්, කථිකයන්, අනුග්‍රාහකයින්, එකතුකරන්නන්, කලාකරුවන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් - [[ෆීඩියස්|ෆිඩියස්]] හා සම්බන්ධ කලාත්මක පරම්පරාව පිළිබඳ ''අදහසකට'' උපහාර දැක්වීය, නමුත් ඔවුන් සැබවින්ම වැළඳගත් මූර්ති නිදර්ශක හෙලනිස්තික මූර්තිවල රෝම පිටපත් වීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් [[පුරාතන ග්‍රීක|පුරාණ ග්‍රීක]] කලාව සහ පසුකාලීන පුරාණ කාලයේ කෘති යන දෙකම නොසලකා හැරියහ. රොබට් වුඩ්ගේ ''The Ruins of Palmyra'' හි කැටයම් හරහා පුරාණ පැල්මයිරා හි "රොකෝකෝ" කලාව සොයා ගැනීම හෙළිදරව්වක් ලෙස පැමිණියේය. ග්‍රීසිය බොහෝ දුරට ගවේෂණය නොකළ සහ [[ඕටමන් අධිරාජ්‍යය|ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ]] භයානක ප්‍රදේශයක් ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින්, නව සම්භාව්‍යවාදීන් ග්‍රීක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ අගය කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වූයේ චිත්‍ර සහ [[කැටයම් කැපීම|කැටයම්]] හරහා වන අතර ඒවා සියුම් ලෙස සුමට කර විධිමත් කරන ලද, "නිවැරදි කරන ලද" සහ "ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද" ග්‍රීසියේ ස්මාරක, සෑම විටම සවිඥානිකව නොවේ. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ අලංකාරකරණ කලාවේ නව සම්භාව්‍යවාදයේ දෙවන අදියරක් වන අධිරාජ්‍ය ශෛලිය, නැපෝලියන් යුගයේ ඇරඹි අතර, [[පැරිස්|පැරිසිය]] එහි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විය. විශේෂයෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පමණක් නොව, අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල ද, නව සම්භාව්‍යවාදය 19 වන සියවසේ මුල් භාගයෙන් පසුව බොහෝ කලකට පසුව බලවේගයක් ලෙස පැවතුනි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව තුළ 20 වන සහ 21 වන සියවස්වල පවා වරින් වර පුනර්ජීවනයේ රැළි ඇති විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි</span>]]'' &#x5D;</sup>{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}}{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}} == සටහන් == {{සටහන්ලැයිස්තුව}} == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Bailey |first=Gauvin Alexander |title=Baroque & Rococo |date=2012 |publisher=Phaidon |isbn=978-0-7148-5742-8}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Celac |first=Mariana |title=Bucharest Architecture – an annotated guide |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |publisher=Order of Architects of Romania |year=2017 |isbn=978-973-0-23884-6}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |title=The Romantic Rebellion: Romantic versus Classic Art |publisher=Omega |year=1976 |isbn=0-86007-718-7}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=de Martin |first=Henry |title=Le Style Louis XVI |publisher=Flammarion |year=1925 |language=fr}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Fortenberry |first=Diane |url=https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |title=The Art Museum |date=2017 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0-7148-7502-6 |edition=Revised |location=London |access-date=2021-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423220204/https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |archive-date=2021-04-23 |url-status=live}} * {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gontar |first=Cybele |date=October 2003 |title=Neoclassicism |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/neoc_1/hd_neoc_1.htm |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hodge |first=Susie |title=The Short Story of Architecture |date=2019 |publisher=Laurence King Publishing |isbn=978-1-7862-7370-3 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hopkins |first=Owen |title=Architectural Styles: A Visual Guide |date=2014 |publisher=Laurence King |isbn=978-178067-163-5 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Honour |first=Hugh |author-link=Hugh Honour |title=Neo-classicism. Style and Civilisation |publisher=Penguin |year=1968}}. Reprinted 1977. * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hunt |first=Lynn |title=From the Royal to the Republican Body: Incorporating the Political in Seventeenth- and Eighteenth-Century France |publisher=University of California Press |year=1998 |isbn=9780520208070 |editor-last=Melzer |editor-first=Sara E. |chapter=Freedom of Dress in Revolutionary France |editor-last2=Norberg |editor-first2=Kathryn}} * {{උපන්‍යාස පොත |title=Architecture The Whole Story |date=2014 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-29148-1 |editor-last=Jones |editor-first=Denna |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Lăzărescu |first=Cezar |title=Arhitectura Românească în Imagini |last2=Cristea |first2=Gabriel |last3=Lăzărescu |first3=Elena |publisher=Editura Meridiane |year=1972 |language=ro}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Novotny |first=Fritz |author-link=Fritz Novotny |title=Painting and Sculpture in Europe, 1780–1880 |edition=2nd (reprinted 1980)}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Rifelj |first=Carol De Dobay |url=https://books.google.com/books?id=fFdBoGMJktgC |title=Coiffures: Hair in Nineteenth-Century French Literature and Culture |publisher=University of Delaware Press |year=2010 |isbn=9780874130997}} [[ප්‍රවර්ගය:කලා ක්‍ෂේත්‍රය තුළ 19 වන සියවස]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox templates with no data rows]] h2xolifr7rj1nc7tlhbpn4swn2tl597 794466 794465 2026-06-20T15:16:22Z Yasasuru 23090 794466 wikitext text/x-wiki  <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles> {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}'''නව සම්භාව්‍යවාදය''', '''නව-සම්භාව්‍යවාදය''' ලෙසද උච්චාරණය කරන ලද අතර, සම්භාව්‍ය පෞරාණිකත්වයේ කලාව හා සංස්කෘතියෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අලංකාර සහ [[දෘශ්‍ය කලා]], [[සාහිත්‍යය|සාහිත්‍ය]], [[නාට්‍ය කලාව|රංග කලාව]], සංගීතය සහ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] තුළ බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස මතු විය. නව සම්භාව්‍යවාදය [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] උපත ලැබුවේ, පොම්පෙයි සහ හර්කියුලේනියම් නැවත සොයා ගැනීමේදී ජොහාන් ජෝකිම් වින්කල්මන්ගේ ලේඛන නිසාය. යුරෝපීය කලා සිසුන්ගේ පරම්පරාවක් ඔවුන්ගේ මහා සංචාරය අවසන් කර අලුතින් සොයා ගන්නා ලද ග්‍රීක-රෝම පරමාදර්ශ සමඟ ඉතාලියේ සිට ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආපසු යාමත් සමඟ එහි ජනප්‍රියතාවය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Stevenson |first=Angus |url={{Google books|id=anecAQAAQBAJ|plainurl=y|page=1189 |keywords=|text=}} |title=Oxford Dictionary of English |date=2010-08-19 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780199571123}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kohle |first=Hubertu. |date=August 7, 2006 |title=The road from Rome to Paris. The birth of a modern Neoclassicism |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/978/ |publisher=Jacques Louis David. New perspectives}}</ref> <ref name="Baldick">{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=The Oxford Dictionary of Literary Terms |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198715443.001.0001/acref-9780198715443 |author-link=Chris Baldick |edition=4th |format=Online Version |isbn=9780191783234}}</ref> <ref name="Greene">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |url={{Google books|id=uKiC6IeFR2UC|plainurl=y|page=|keywords=|text=}} |editor-last=Greene |editor-first=Roland |editor-link=Roland Greene |edition=4th rev. |isbn=978-0-691-15491-6}}</ref> ප්‍රධාන නව සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරය 18 වන සියවසේ බුද්ධෝත්පාද යුගයෙන් මතු වූ අතර, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර අවසානයේ රොමෑන්ටිකවාදය සමඟ තරඟ කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ, ශෛලිය 19, 20 සහ 21 වන සියවස් පුරා පැවතුණි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-06-01 |title=Neoclassical architecture {{!}} Definition, Characteristics, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Neoclassical-architecture |access-date=2023-07-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Classical / Classical Revival / Neo-Classical: an architectural style guide |url=https://www.architecture.com/knowledge-and-resources/knowledge-landing-page/classical-classical-revival-neo-classical |access-date=2023-07-30 |website=www.architecture.com}}</ref> [[දෘශ්‍ය කලා|දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ]] යුරෝපීය නව සම්භාව්‍යවාදය ආරම්භ වූයේ {{Circa|1760}}ප්‍රමුඛ රොකෝකෝ ශෛලියට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය. එකල රොකෝකෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රභාව, විසිතුරු බව සහ අසමමිතිය අවධාරණය කරන්නට විය; නව සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පදනම් වී ඇත්තේ සරල බව සහ සමමිතිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත වන අතර ඒවා පුරාණ රෝමයේ සහ පුරාණ ග්‍රීසියේ කලාවන්හි ගුණාංග ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද සම්භාව්‍යවාදයෙන්]] කෙලින්ම ආභාසය ලැබී ය. සෑම "නව"-සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරයක්ම එයට ලබා ගත හැකි සම්භාව්‍ය පරාසයන් අතරින් සමහර මූලාකෘති තෝරා ගන්නා අතර අනෙක් ඒවා නොසලකා හැර තිබෙර්. 1765 සහ 1830 අතර, නව සම්භාව්‍ය යෝජකයින් - ලේඛකයින්, කථිකයන්, අනුග්‍රාහකයින්, එකතුකරන්නන්, කලාකරුවන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් - [[ෆීඩියස්|ෆිඩියස්]] හා සම්බන්ධ කලාත්මක පරම්පරාව පිළිබඳ ''අදහසකට'' උපහාර දැක්වීය, නමුත් ඔවුන් සැබවින්ම වැළඳගත් මූර්ති නිදර්ශක හෙලනිස්තික මූර්තිවල රෝම පිටපත් වීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් [[පුරාතන ග්‍රීක|පුරාණ ග්‍රීක]] කලාව සහ පසුකාලීන පුරාණ කාලයේ කෘති යන දෙකම නොසලකා හැරියහ. රොබට් වුඩ්ගේ ''The Ruins of Palmyra'' හි කැටයම් හරහා පුරාණ පැල්මයිරා හි "රොකෝකෝ" කලාව සොයා ගැනීම හෙළිදරව්වක් ලෙස පැමිණියේය. ග්‍රීසිය බොහෝ දුරට ගවේෂණය නොකළ සහ [[ඕටමන් අධිරාජ්‍යය|ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ]] භයානක ප්‍රදේශයක් ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින්, නව සම්භාව්‍යවාදීන් ග්‍රීක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ අගය කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වූයේ චිත්‍ර සහ [[කැටයම් කැපීම|කැටයම්]] හරහා වන අතර ඒවා සියුම් ලෙස සුමට කර විධිමත් කරන ලද, "නිවැරදි කරන ලද" සහ "ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද" ග්‍රීසියේ ස්මාරක, සෑම විටම සවිඥානිකව නොවේ. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ අලංකාරකරණ කලාවේ නව සම්භාව්‍යවාදයේ දෙවන අදියරක් වන අධිරාජ්‍ය ශෛලිය, නැපෝලියන් යුගයේ ඇරඹි අතර, [[පැරිස්|පැරිසිය]] එහි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විය. විශේෂයෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පමණක් නොව, අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල ද, නව සම්භාව්‍යවාදය 19 වන සියවසේ මුල් භාගයෙන් පසුව බොහෝ කලකට පසුව බලවේගයක් ලෙස පැවතුනි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව තුළ 20 වන සහ 21 වන සියවස්වල පවා වරින් වර පුනර්ජීවනයේ රැළි ඇති විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි</span>]]'' &#x5D;</sup> == සටහන් == {{සටහන්ලැයිස්තුව}} == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Bailey |first=Gauvin Alexander |title=Baroque & Rococo |date=2012 |publisher=Phaidon |isbn=978-0-7148-5742-8}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Celac |first=Mariana |title=Bucharest Architecture – an annotated guide |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |publisher=Order of Architects of Romania |year=2017 |isbn=978-973-0-23884-6}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |title=The Romantic Rebellion: Romantic versus Classic Art |publisher=Omega |year=1976 |isbn=0-86007-718-7}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=de Martin |first=Henry |title=Le Style Louis XVI |publisher=Flammarion |year=1925 |language=fr}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Fortenberry |first=Diane |url=https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |title=The Art Museum |date=2017 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0-7148-7502-6 |edition=Revised |location=London |access-date=2021-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423220204/https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |archive-date=2021-04-23 |url-status=live}} * {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gontar |first=Cybele |date=October 2003 |title=Neoclassicism |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/neoc_1/hd_neoc_1.htm |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hodge |first=Susie |title=The Short Story of Architecture |date=2019 |publisher=Laurence King Publishing |isbn=978-1-7862-7370-3 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hopkins |first=Owen |title=Architectural Styles: A Visual Guide |date=2014 |publisher=Laurence King |isbn=978-178067-163-5 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Honour |first=Hugh |author-link=Hugh Honour |title=Neo-classicism. Style and Civilisation |publisher=Penguin |year=1968}}. Reprinted 1977. * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hunt |first=Lynn |title=From the Royal to the Republican Body: Incorporating the Political in Seventeenth- and Eighteenth-Century France |publisher=University of California Press |year=1998 |isbn=9780520208070 |editor-last=Melzer |editor-first=Sara E. |chapter=Freedom of Dress in Revolutionary France |editor-last2=Norberg |editor-first2=Kathryn}} * {{උපන්‍යාස පොත |title=Architecture The Whole Story |date=2014 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-29148-1 |editor-last=Jones |editor-first=Denna |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Lăzărescu |first=Cezar |title=Arhitectura Românească în Imagini |last2=Cristea |first2=Gabriel |last3=Lăzărescu |first3=Elena |publisher=Editura Meridiane |year=1972 |language=ro}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Novotny |first=Fritz |author-link=Fritz Novotny |title=Painting and Sculpture in Europe, 1780–1880 |edition=2nd (reprinted 1980)}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Rifelj |first=Carol De Dobay |url=https://books.google.com/books?id=fFdBoGMJktgC |title=Coiffures: Hair in Nineteenth-Century French Literature and Culture |publisher=University of Delaware Press |year=2010 |isbn=9780874130997}} {{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:කලා ක්‍ෂේත්‍රය තුළ 19 වන සියවස]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox templates with no data rows]] 3x0v71ei3m2p638wi8qmxbjhsb41trt 794467 794466 2026-06-20T15:16:50Z Yasasuru 23090 /* සටහන් */ 794467 wikitext text/x-wiki  <templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles> {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}'''නව සම්භාව්‍යවාදය''', '''නව-සම්භාව්‍යවාදය''' ලෙසද උච්චාරණය කරන ලද අතර, සම්භාව්‍ය පෞරාණිකත්වයේ කලාව හා සංස්කෘතියෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අලංකාර සහ [[දෘශ්‍ය කලා]], [[සාහිත්‍යය|සාහිත්‍ය]], [[නාට්‍ය කලාව|රංග කලාව]], සංගීතය සහ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] තුළ බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස මතු විය. නව සම්භාව්‍යවාදය [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] උපත ලැබුවේ, පොම්පෙයි සහ හර්කියුලේනියම් නැවත සොයා ගැනීමේදී ජොහාන් ජෝකිම් වින්කල්මන්ගේ ලේඛන නිසාය. යුරෝපීය කලා සිසුන්ගේ පරම්පරාවක් ඔවුන්ගේ මහා සංචාරය අවසන් කර අලුතින් සොයා ගන්නා ලද ග්‍රීක-රෝම පරමාදර්ශ සමඟ ඉතාලියේ සිට ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආපසු යාමත් සමඟ එහි ජනප්‍රියතාවය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Stevenson |first=Angus |url={{Google books|id=anecAQAAQBAJ|plainurl=y|page=1189 |keywords=|text=}} |title=Oxford Dictionary of English |date=2010-08-19 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780199571123}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kohle |first=Hubertu. |date=August 7, 2006 |title=The road from Rome to Paris. The birth of a modern Neoclassicism |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/978/ |publisher=Jacques Louis David. New perspectives}}</ref> <ref name="Baldick">{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=The Oxford Dictionary of Literary Terms |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198715443.001.0001/acref-9780198715443 |author-link=Chris Baldick |edition=4th |format=Online Version |isbn=9780191783234}}</ref> <ref name="Greene">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |url={{Google books|id=uKiC6IeFR2UC|plainurl=y|page=|keywords=|text=}} |editor-last=Greene |editor-first=Roland |editor-link=Roland Greene |edition=4th rev. |isbn=978-0-691-15491-6}}</ref> ප්‍රධාන නව සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරය 18 වන සියවසේ බුද්ධෝත්පාද යුගයෙන් මතු වූ අතර, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර අවසානයේ රොමෑන්ටිකවාදය සමඟ තරඟ කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ, ශෛලිය 19, 20 සහ 21 වන සියවස් පුරා පැවතුණි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-06-01 |title=Neoclassical architecture {{!}} Definition, Characteristics, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Neoclassical-architecture |access-date=2023-07-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Classical / Classical Revival / Neo-Classical: an architectural style guide |url=https://www.architecture.com/knowledge-and-resources/knowledge-landing-page/classical-classical-revival-neo-classical |access-date=2023-07-30 |website=www.architecture.com}}</ref> [[දෘශ්‍ය කලා|දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ]] යුරෝපීය නව සම්භාව්‍යවාදය ආරම්භ වූයේ {{Circa|1760}}ප්‍රමුඛ රොකෝකෝ ශෛලියට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය. එකල රොකෝකෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රභාව, විසිතුරු බව සහ අසමමිතිය අවධාරණය කරන්නට විය; නව සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පදනම් වී ඇත්තේ සරල බව සහ සමමිතිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත වන අතර ඒවා පුරාණ රෝමයේ සහ පුරාණ ග්‍රීසියේ කලාවන්හි ගුණාංග ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද සම්භාව්‍යවාදයෙන්]] කෙලින්ම ආභාසය ලැබී ය. සෑම "නව"-සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරයක්ම එයට ලබා ගත හැකි සම්භාව්‍ය පරාසයන් අතරින් සමහර මූලාකෘති තෝරා ගන්නා අතර අනෙක් ඒවා නොසලකා හැර තිබෙර්. 1765 සහ 1830 අතර, නව සම්භාව්‍ය යෝජකයින් - ලේඛකයින්, කථිකයන්, අනුග්‍රාහකයින්, එකතුකරන්නන්, කලාකරුවන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් - [[ෆීඩියස්|ෆිඩියස්]] හා සම්බන්ධ කලාත්මක පරම්පරාව පිළිබඳ ''අදහසකට'' උපහාර දැක්වීය, නමුත් ඔවුන් සැබවින්ම වැළඳගත් මූර්ති නිදර්ශක හෙලනිස්තික මූර්තිවල රෝම පිටපත් වීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් [[පුරාතන ග්‍රීක|පුරාණ ග්‍රීක]] කලාව සහ පසුකාලීන පුරාණ කාලයේ කෘති යන දෙකම නොසලකා හැරියහ. රොබට් වුඩ්ගේ ''The Ruins of Palmyra'' හි කැටයම් හරහා පුරාණ පැල්මයිරා හි "රොකෝකෝ" කලාව සොයා ගැනීම හෙළිදරව්වක් ලෙස පැමිණියේය. ග්‍රීසිය බොහෝ දුරට ගවේෂණය නොකළ සහ [[ඕටමන් අධිරාජ්‍යය|ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ]] භයානක ප්‍රදේශයක් ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින්, නව සම්භාව්‍යවාදීන් ග්‍රීක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ අගය කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වූයේ චිත්‍ර සහ [[කැටයම් කැපීම|කැටයම්]] හරහා වන අතර ඒවා සියුම් ලෙස සුමට කර විධිමත් කරන ලද, "නිවැරදි කරන ලද" සහ "ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද" ග්‍රීසියේ ස්මාරක, සෑම විටම සවිඥානිකව නොවේ. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ අලංකාරකරණ කලාවේ නව සම්භාව්‍යවාදයේ දෙවන අදියරක් වන අධිරාජ්‍ය ශෛලිය, නැපෝලියන් යුගයේ ඇරඹි අතර, [[පැරිස්|පැරිසිය]] එහි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විය. විශේෂයෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පමණක් නොව, අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල ද, නව සම්භාව්‍යවාදය 19 වන සියවසේ මුල් භාගයෙන් පසුව බොහෝ කලකට පසුව බලවේගයක් ලෙස පැවතුනි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව තුළ 20 වන සහ 21 වන සියවස්වල පවා වරින් වර පුනර්ජීවනයේ රැළි ඇති විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි</span>]]'' &#x5D;</sup> == සටහන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Bailey |first=Gauvin Alexander |title=Baroque & Rococo |date=2012 |publisher=Phaidon |isbn=978-0-7148-5742-8}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Celac |first=Mariana |title=Bucharest Architecture – an annotated guide |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |publisher=Order of Architects of Romania |year=2017 |isbn=978-973-0-23884-6}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |title=The Romantic Rebellion: Romantic versus Classic Art |publisher=Omega |year=1976 |isbn=0-86007-718-7}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=de Martin |first=Henry |title=Le Style Louis XVI |publisher=Flammarion |year=1925 |language=fr}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Fortenberry |first=Diane |url=https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |title=The Art Museum |date=2017 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0-7148-7502-6 |edition=Revised |location=London |access-date=2021-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423220204/https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |archive-date=2021-04-23 |url-status=live}} * {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gontar |first=Cybele |date=October 2003 |title=Neoclassicism |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/neoc_1/hd_neoc_1.htm |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hodge |first=Susie |title=The Short Story of Architecture |date=2019 |publisher=Laurence King Publishing |isbn=978-1-7862-7370-3 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hopkins |first=Owen |title=Architectural Styles: A Visual Guide |date=2014 |publisher=Laurence King |isbn=978-178067-163-5 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Honour |first=Hugh |author-link=Hugh Honour |title=Neo-classicism. Style and Civilisation |publisher=Penguin |year=1968}}. Reprinted 1977. * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hunt |first=Lynn |title=From the Royal to the Republican Body: Incorporating the Political in Seventeenth- and Eighteenth-Century France |publisher=University of California Press |year=1998 |isbn=9780520208070 |editor-last=Melzer |editor-first=Sara E. |chapter=Freedom of Dress in Revolutionary France |editor-last2=Norberg |editor-first2=Kathryn}} * {{උපන්‍යාස පොත |title=Architecture The Whole Story |date=2014 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-29148-1 |editor-last=Jones |editor-first=Denna |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Lăzărescu |first=Cezar |title=Arhitectura Românească în Imagini |last2=Cristea |first2=Gabriel |last3=Lăzărescu |first3=Elena |publisher=Editura Meridiane |year=1972 |language=ro}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Novotny |first=Fritz |author-link=Fritz Novotny |title=Painting and Sculpture in Europe, 1780–1880 |edition=2nd (reprinted 1980)}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Rifelj |first=Carol De Dobay |url=https://books.google.com/books?id=fFdBoGMJktgC |title=Coiffures: Hair in Nineteenth-Century French Literature and Culture |publisher=University of Delaware Press |year=2010 |isbn=9780874130997}} {{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:කලා ක්‍ෂේත්‍රය තුළ 19 වන සියවස]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox templates with no data rows]] 9xfkzbqrkdt21blg1zmikag7mrcf1xg 794468 794467 2026-06-20T15:18:09Z Yasasuru 23090 794468 wikitext text/x-wiki {{Short description|Western cultural movement}} {{for|the musical movement|Neoclassicism (music)}} {{Infobox art movement |name = Neoclassicism |image = {{photomontage |photo1a = Psyche revived by cupid's kiss, Paris 2 October 2011 002.jpg |photo2a = Cupid driving a chariot pulled by griffins, by Michelangelo Maestri, c.1800, unknown media or location.jpg |photo3a = Parc et Château de Rambouillet (50029592691).jpg |photo4a = Pair of Spindle Vases - OA 11090 - Louvre (02).jpg |size = 250 |color_border = #AAAAAAAA |color = #F9F9F9F9 |yearsactive = mid-18th century, and faded into obscurity around 1860 |countries = Western world }} |caption = Top: ''[[Psyche Revived by Cupid's Kiss]]'', by [[Antonio Canova]], 1787, marble, [[Louvre]]<br/>Second: ''Cupid Driving a Chariot Pulled by Griffins'', by [[Michelangelo Maestri]], {{circa}} 1800<br/>Third: Napoleon's bath of the [[Château de Rambouillet]], [[Rambouillet]], France, painted by Godard and Jean Vasserot, 1806<br/>Bottom: Detail with swans and [[rinceau]]x on a vase; produced by [[Antoine Béranger]], [[Alexandre-Théodore Brongniart]], and the [[Sèvres Porcelain Manufactory]], hard-paste porcelain with gilded bronze mounts, Louvre }} {{Classicism}} '''නව සම්භාව්‍යවාදය''', '''නව-සම්භාව්‍යවාදය''' ලෙසද උච්චාරණය කරන ලද අතර, සම්භාව්‍ය පෞරාණිකත්වයේ කලාව හා සංස්කෘතියෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අලංකාර සහ [[දෘශ්‍ය කලා]], [[සාහිත්‍යය|සාහිත්‍ය]], [[නාට්‍ය කලාව|රංග කලාව]], සංගීතය සහ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] තුළ බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස මතු විය. නව සම්භාව්‍යවාදය [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] උපත ලැබුවේ, පොම්පෙයි සහ හර්කියුලේනියම් නැවත සොයා ගැනීමේදී ජොහාන් ජෝකිම් වින්කල්මන්ගේ ලේඛන නිසාය. යුරෝපීය කලා සිසුන්ගේ පරම්පරාවක් ඔවුන්ගේ මහා සංචාරය අවසන් කර අලුතින් සොයා ගන්නා ලද ග්‍රීක-රෝම පරමාදර්ශ සමඟ ඉතාලියේ සිට ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආපසු යාමත් සමඟ එහි ජනප්‍රියතාවය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Stevenson |first=Angus |url={{Google books|id=anecAQAAQBAJ|plainurl=y|page=1189 |keywords=|text=}} |title=Oxford Dictionary of English |date=2010-08-19 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780199571123}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kohle |first=Hubertu. |date=August 7, 2006 |title=The road from Rome to Paris. The birth of a modern Neoclassicism |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/978/ |publisher=Jacques Louis David. New perspectives}}</ref> <ref name="Baldick">{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=The Oxford Dictionary of Literary Terms |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198715443.001.0001/acref-9780198715443 |author-link=Chris Baldick |edition=4th |format=Online Version |isbn=9780191783234}}</ref> <ref name="Greene">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |url={{Google books|id=uKiC6IeFR2UC|plainurl=y|page=|keywords=|text=}} |editor-last=Greene |editor-first=Roland |editor-link=Roland Greene |edition=4th rev. |isbn=978-0-691-15491-6}}</ref> ප්‍රධාන නව සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරය 18 වන සියවසේ බුද්ධෝත්පාද යුගයෙන් මතු වූ අතර, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර අවසානයේ රොමෑන්ටිකවාදය සමඟ තරඟ කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ, ශෛලිය 19, 20 සහ 21 වන සියවස් පුරා පැවතුණි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-06-01 |title=Neoclassical architecture {{!}} Definition, Characteristics, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Neoclassical-architecture |access-date=2023-07-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Classical / Classical Revival / Neo-Classical: an architectural style guide |url=https://www.architecture.com/knowledge-and-resources/knowledge-landing-page/classical-classical-revival-neo-classical |access-date=2023-07-30 |website=www.architecture.com}}</ref> [[දෘශ්‍ය කලා|දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ]] යුරෝපීය නව සම්භාව්‍යවාදය ආරම්භ වූයේ {{Circa|1760}}ප්‍රමුඛ රොකෝකෝ ශෛලියට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය. එකල රොකෝකෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රභාව, විසිතුරු බව සහ අසමමිතිය අවධාරණය කරන්නට විය; නව සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පදනම් වී ඇත්තේ සරල බව සහ සමමිතිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත වන අතර ඒවා පුරාණ රෝමයේ සහ පුරාණ ග්‍රීසියේ කලාවන්හි ගුණාංග ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද සම්භාව්‍යවාදයෙන්]] කෙලින්ම ආභාසය ලැබී ය. සෑම "නව"-සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරයක්ම එයට ලබා ගත හැකි සම්භාව්‍ය පරාසයන් අතරින් සමහර මූලාකෘති තෝරා ගන්නා අතර අනෙක් ඒවා නොසලකා හැර තිබෙර්. 1765 සහ 1830 අතර, නව සම්භාව්‍ය යෝජකයින් - ලේඛකයින්, කථිකයන්, අනුග්‍රාහකයින්, එකතුකරන්නන්, කලාකරුවන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් - [[ෆීඩියස්|ෆිඩියස්]] හා සම්බන්ධ කලාත්මක පරම්පරාව පිළිබඳ ''අදහසකට'' උපහාර දැක්වීය, නමුත් ඔවුන් සැබවින්ම වැළඳගත් මූර්ති නිදර්ශක හෙලනිස්තික මූර්තිවල රෝම පිටපත් වීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් [[පුරාතන ග්‍රීක|පුරාණ ග්‍රීක]] කලාව සහ පසුකාලීන පුරාණ කාලයේ කෘති යන දෙකම නොසලකා හැරියහ. රොබට් වුඩ්ගේ ''The Ruins of Palmyra'' හි කැටයම් හරහා පුරාණ පැල්මයිරා හි "රොකෝකෝ" කලාව සොයා ගැනීම හෙළිදරව්වක් ලෙස පැමිණියේය. ග්‍රීසිය බොහෝ දුරට ගවේෂණය නොකළ සහ [[ඕටමන් අධිරාජ්‍යය|ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ]] භයානක ප්‍රදේශයක් ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින්, නව සම්භාව්‍යවාදීන් ග්‍රීක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ අගය කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වූයේ චිත්‍ර සහ [[කැටයම් කැපීම|කැටයම්]] හරහා වන අතර ඒවා සියුම් ලෙස සුමට කර විධිමත් කරන ලද, "නිවැරදි කරන ලද" සහ "ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද" ග්‍රීසියේ ස්මාරක, සෑම විටම සවිඥානිකව නොවේ. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ අලංකාරකරණ කලාවේ නව සම්භාව්‍යවාදයේ දෙවන අදියරක් වන අධිරාජ්‍ය ශෛලිය, නැපෝලියන් යුගයේ ඇරඹි අතර, [[පැරිස්|පැරිසිය]] එහි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විය. විශේෂයෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පමණක් නොව, අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල ද, නව සම්භාව්‍යවාදය 19 වන සියවසේ මුල් භාගයෙන් පසුව බොහෝ කලකට පසුව බලවේගයක් ලෙස පැවතුනි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව තුළ 20 වන සහ 21 වන සියවස්වල පවා වරින් වර පුනර්ජීවනයේ රැළි ඇති විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි</span>]]'' &#x5D;</sup> == සටහන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Bailey |first=Gauvin Alexander |title=Baroque & Rococo |date=2012 |publisher=Phaidon |isbn=978-0-7148-5742-8}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Celac |first=Mariana |title=Bucharest Architecture – an annotated guide |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |publisher=Order of Architects of Romania |year=2017 |isbn=978-973-0-23884-6}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |title=The Romantic Rebellion: Romantic versus Classic Art |publisher=Omega |year=1976 |isbn=0-86007-718-7}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=de Martin |first=Henry |title=Le Style Louis XVI |publisher=Flammarion |year=1925 |language=fr}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Fortenberry |first=Diane |url=https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |title=The Art Museum |date=2017 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0-7148-7502-6 |edition=Revised |location=London |access-date=2021-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423220204/https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |archive-date=2021-04-23 |url-status=live}} * {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gontar |first=Cybele |date=October 2003 |title=Neoclassicism |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/neoc_1/hd_neoc_1.htm |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hodge |first=Susie |title=The Short Story of Architecture |date=2019 |publisher=Laurence King Publishing |isbn=978-1-7862-7370-3 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hopkins |first=Owen |title=Architectural Styles: A Visual Guide |date=2014 |publisher=Laurence King |isbn=978-178067-163-5 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Honour |first=Hugh |author-link=Hugh Honour |title=Neo-classicism. Style and Civilisation |publisher=Penguin |year=1968}}. Reprinted 1977. * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hunt |first=Lynn |title=From the Royal to the Republican Body: Incorporating the Political in Seventeenth- and Eighteenth-Century France |publisher=University of California Press |year=1998 |isbn=9780520208070 |editor-last=Melzer |editor-first=Sara E. |chapter=Freedom of Dress in Revolutionary France |editor-last2=Norberg |editor-first2=Kathryn}} * {{උපන්‍යාස පොත |title=Architecture The Whole Story |date=2014 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-29148-1 |editor-last=Jones |editor-first=Denna |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Lăzărescu |first=Cezar |title=Arhitectura Românească în Imagini |last2=Cristea |first2=Gabriel |last3=Lăzărescu |first3=Elena |publisher=Editura Meridiane |year=1972 |language=ro}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Novotny |first=Fritz |author-link=Fritz Novotny |title=Painting and Sculpture in Europe, 1780–1880 |edition=2nd (reprinted 1980)}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Rifelj |first=Carol De Dobay |url=https://books.google.com/books?id=fFdBoGMJktgC |title=Coiffures: Hair in Nineteenth-Century French Literature and Culture |publisher=University of Delaware Press |year=2010 |isbn=9780874130997}} {{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:කලා ක්‍ෂේත්‍රය තුළ 19 වන සියවස]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox templates with no data rows]] nkfnwmrbsphysr3npa2tdetampgxhcu 794478 794468 2026-06-20T15:48:13Z Yasasuru 23090 794478 wikitext text/x-wiki {{Short description|බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරය}} {{for|සංගීතමය ව්‍යාපාරය|නව-සම්භාව්‍යවාදය (සංගීතය)}} {{Infobox art movement |name = නව-සම්භාව්‍යවාදය |image = {{photomontage |photo1a = Psyche revived by cupid's kiss, Paris 2 October 2011 002.jpg |photo2a = Cupid driving a chariot pulled by griffins, by Michelangelo Maestri, c.1800, unknown media or location.jpg |photo3a = Parc et Château de Rambouillet (50029592691).jpg |photo4a = Pair of Spindle Vases - OA 11090 - Louvre (02).jpg |size = 250 |color_border = #AAAAAAAA |color = #F9F9F9F9 |yearsactive = 18වන සියවසේ මැද, සහ 1860 අවට කාලයේ වියැකී යන්නට විය |countries = බටහිර ලෝකය }} |caption = Top: ''[[Psyche Revived by Cupid's Kiss]]'', by [[Antonio Canova]], 1787, marble, [[Louvre]]<br/>Second: ''Cupid Driving a Chariot Pulled by Griffins'', by [[Michelangelo Maestri]], {{circa}} 1800<br/>Third: Napoleon's bath of the [[Château de Rambouillet]], [[Rambouillet]], France, painted by Godard and Jean Vasserot, 1806<br/>Bottom: Detail with swans and [[rinceau]]x on a vase; produced by [[Antoine Béranger]], [[Alexandre-Théodore Brongniart]], and the [[Sèvres Porcelain Manufactory]], hard-paste porcelain with gilded bronze mounts, Louvre }} {{Classicism}} '''නව සම්භාව්‍යවාදය''', '''නව-සම්භාව්‍යවාදය''' ලෙසද උච්චාරණය කරන ලද අතර, සම්භාව්‍ය පෞරාණිකත්වයේ කලාව හා සංස්කෘතියෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අලංකාර සහ [[දෘශ්‍ය කලා]], [[සාහිත්‍යය|සාහිත්‍ය]], [[නාට්‍ය කලාව|රංග කලාව]], සංගීතය සහ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] තුළ බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස මතු විය. නව සම්භාව්‍යවාදය [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] උපත ලැබුවේ, පොම්පෙයි සහ හර්කියුලේනියම් නැවත සොයා ගැනීමේදී ජොහාන් ජෝකිම් වින්කල්මන්ගේ ලේඛන නිසාය. යුරෝපීය කලා සිසුන්ගේ පරම්පරාවක් ඔවුන්ගේ මහා සංචාරය අවසන් කර අලුතින් සොයා ගන්නා ලද ග්‍රීක-රෝම පරමාදර්ශ සමඟ ඉතාලියේ සිට ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආපසු යාමත් සමඟ එහි ජනප්‍රියතාවය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Stevenson |first=Angus |url={{Google books|id=anecAQAAQBAJ|plainurl=y|page=1189 |keywords=|text=}} |title=Oxford Dictionary of English |date=2010-08-19 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780199571123}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kohle |first=Hubertu. |date=August 7, 2006 |title=The road from Rome to Paris. The birth of a modern Neoclassicism |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/978/ |publisher=Jacques Louis David. New perspectives}}</ref> <ref name="Baldick">{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=The Oxford Dictionary of Literary Terms |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198715443.001.0001/acref-9780198715443 |author-link=Chris Baldick |edition=4th |format=Online Version |isbn=9780191783234}}</ref> <ref name="Greene">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |url={{Google books|id=uKiC6IeFR2UC|plainurl=y|page=|keywords=|text=}} |editor-last=Greene |editor-first=Roland |editor-link=Roland Greene |edition=4th rev. |isbn=978-0-691-15491-6}}</ref> ප්‍රධාන නව සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරය 18 වන සියවසේ බුද්ධෝත්පාද යුගයෙන් මතු වූ අතර, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර අවසානයේ රොමෑන්ටිකවාදය සමඟ තරඟ කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ, ශෛලිය 19, 20 සහ 21 වන සියවස් පුරා පැවතුණි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-06-01 |title=Neoclassical architecture {{!}} Definition, Characteristics, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Neoclassical-architecture |access-date=2023-07-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Classical / Classical Revival / Neo-Classical: an architectural style guide |url=https://www.architecture.com/knowledge-and-resources/knowledge-landing-page/classical-classical-revival-neo-classical |access-date=2023-07-30 |website=www.architecture.com}}</ref> [[දෘශ්‍ය කලා|දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ]] යුරෝපීය නව සම්භාව්‍යවාදය ආරම්භ වූයේ {{Circa|1760}}ප්‍රමුඛ රොකෝකෝ ශෛලියට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය. එකල රොකෝකෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රභාව, විසිතුරු බව සහ අසමමිතිය අවධාරණය කරන්නට විය; නව සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පදනම් වී ඇත්තේ සරල බව සහ සමමිතිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත වන අතර ඒවා පුරාණ රෝමයේ සහ පුරාණ ග්‍රීසියේ කලාවන්හි ගුණාංග ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද සම්භාව්‍යවාදයෙන්]] කෙලින්ම ආභාසය ලැබී ය. සෑම "නව"-සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරයක්ම එයට ලබා ගත හැකි සම්භාව්‍ය පරාසයන් අතරින් සමහර මූලාකෘති තෝරා ගන්නා අතර අනෙක් ඒවා නොසලකා හැර තිබෙර්. 1765 සහ 1830 අතර, නව සම්භාව්‍ය යෝජකයින් - ලේඛකයින්, කථිකයන්, අනුග්‍රාහකයින්, එකතුකරන්නන්, කලාකරුවන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් - [[ෆීඩියස්|ෆිඩියස්]] හා සම්බන්ධ කලාත්මක පරම්පරාව පිළිබඳ ''අදහසකට'' උපහාර දැක්වීය, නමුත් ඔවුන් සැබවින්ම වැළඳගත් මූර්ති නිදර්ශක හෙලනිස්තික මූර්තිවල රෝම පිටපත් වීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් [[පුරාතන ග්‍රීක|පුරාණ ග්‍රීක]] කලාව සහ පසුකාලීන පුරාණ කාලයේ කෘති යන දෙකම නොසලකා හැරියහ. රොබට් වුඩ්ගේ ''The Ruins of Palmyra'' හි කැටයම් හරහා පුරාණ පැල්මයිරා හි "රොකෝකෝ" කලාව සොයා ගැනීම හෙළිදරව්වක් ලෙස පැමිණියේය. ග්‍රීසිය බොහෝ දුරට ගවේෂණය නොකළ සහ [[ඕටමන් අධිරාජ්‍යය|ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ]] භයානක ප්‍රදේශයක් ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින්, නව සම්භාව්‍යවාදීන් ග්‍රීක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ අගය කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වූයේ චිත්‍ර සහ [[කැටයම් කැපීම|කැටයම්]] හරහා වන අතර ඒවා සියුම් ලෙස සුමට කර විධිමත් කරන ලද, "නිවැරදි කරන ලද" සහ "ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද" ග්‍රීසියේ ස්මාරක, සෑම විටම සවිඥානිකව නොවේ. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ අලංකාරකරණ කලාවේ නව සම්භාව්‍යවාදයේ දෙවන අදියරක් වන අධිරාජ්‍ය ශෛලිය, නැපෝලියන් යුගයේ ඇරඹි අතර, [[පැරිස්|පැරිසිය]] එහි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විය. විශේෂයෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පමණක් නොව, අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල ද, නව සම්භාව්‍යවාදය 19 වන සියවසේ මුල් භාගයෙන් පසුව බොහෝ කලකට පසුව බලවේගයක් ලෙස පැවතුනි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව තුළ 20 වන සහ 21 වන සියවස්වල පවා වරින් වර පුනර්ජීවනයේ රැළි ඇති විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි</span>]]'' &#x5D;</sup> == සටහන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Bailey |first=Gauvin Alexander |title=Baroque & Rococo |date=2012 |publisher=Phaidon |isbn=978-0-7148-5742-8}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Celac |first=Mariana |title=Bucharest Architecture – an annotated guide |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |publisher=Order of Architects of Romania |year=2017 |isbn=978-973-0-23884-6}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |title=The Romantic Rebellion: Romantic versus Classic Art |publisher=Omega |year=1976 |isbn=0-86007-718-7}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=de Martin |first=Henry |title=Le Style Louis XVI |publisher=Flammarion |year=1925 |language=fr}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Fortenberry |first=Diane |url=https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |title=The Art Museum |date=2017 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0-7148-7502-6 |edition=Revised |location=London |access-date=2021-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423220204/https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |archive-date=2021-04-23 |url-status=live}} * {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gontar |first=Cybele |date=October 2003 |title=Neoclassicism |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/neoc_1/hd_neoc_1.htm |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hodge |first=Susie |title=The Short Story of Architecture |date=2019 |publisher=Laurence King Publishing |isbn=978-1-7862-7370-3 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hopkins |first=Owen |title=Architectural Styles: A Visual Guide |date=2014 |publisher=Laurence King |isbn=978-178067-163-5 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Honour |first=Hugh |author-link=Hugh Honour |title=Neo-classicism. Style and Civilisation |publisher=Penguin |year=1968}}. Reprinted 1977. * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hunt |first=Lynn |title=From the Royal to the Republican Body: Incorporating the Political in Seventeenth- and Eighteenth-Century France |publisher=University of California Press |year=1998 |isbn=9780520208070 |editor-last=Melzer |editor-first=Sara E. |chapter=Freedom of Dress in Revolutionary France |editor-last2=Norberg |editor-first2=Kathryn}} * {{උපන්‍යාස පොත |title=Architecture The Whole Story |date=2014 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-29148-1 |editor-last=Jones |editor-first=Denna |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Lăzărescu |first=Cezar |title=Arhitectura Românească în Imagini |last2=Cristea |first2=Gabriel |last3=Lăzărescu |first3=Elena |publisher=Editura Meridiane |year=1972 |language=ro}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Novotny |first=Fritz |author-link=Fritz Novotny |title=Painting and Sculpture in Europe, 1780–1880 |edition=2nd (reprinted 1980)}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Rifelj |first=Carol De Dobay |url=https://books.google.com/books?id=fFdBoGMJktgC |title=Coiffures: Hair in Nineteenth-Century French Literature and Culture |publisher=University of Delaware Press |year=2010 |isbn=9780874130997}} {{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:කලා ක්‍ෂේත්‍රය තුළ 19 වන සියවස]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox templates with no data rows]] 2egwyy522931vt8a48kpyd6kbv05vzy 794479 794478 2026-06-20T15:49:01Z Yasasuru 23090 /* */ 794479 wikitext text/x-wiki {{Short description|බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරය}} {{for|සංගීතමය ව්‍යාපාරය|නව-සම්භාව්‍යවාදය (සංගීතය)}} {{Infobox art movement |name = නව-සම්භාව්‍යවාදය |image = {{photomontage |photo1a = Psyche revived by cupid's kiss, Paris 2 October 2011 002.jpg |photo2a = Cupid driving a chariot pulled by griffins, by Michelangelo Maestri, c.1800, unknown media or location.jpg |photo3a = Parc et Château de Rambouillet (50029592691).jpg |photo4a = Pair of Spindle Vases - OA 11090 - Louvre (02).jpg |size = 250 |color_border = #AAAAAAAA |color = #F9F9F9F9 |yearsactive = 18වන සියවසේ මැද, සහ 1860 අවට කාලයේ වියැකී යන්නට විය |countries = බටහිර ලෝකය }} |caption = Top: ''[[Psyche Revived by Cupid's Kiss]]'', by [[Antonio Canova]], 1787, marble, [[Louvre]]<br/>Second: ''Cupid Driving a Chariot Pulled by Griffins'', by [[Michelangelo Maestri]], {{circa}} 1800<br/>Third: Napoleon's bath of the [[Château de Rambouillet]], [[Rambouillet]], France, painted by Godard and Jean Vasserot, 1806<br/>Bottom: Detail with swans and [[rinceau]]x on a vase; produced by [[Antoine Béranger]], [[Alexandre-Théodore Brongniart]], and the [[Sèvres Porcelain Manufactory]], hard-paste porcelain with gilded bronze mounts, Louvre }} {{Classicism}} '''නව සම්භාව්‍යවාදය''', '''නව-සම්භාව්‍යවාදය''' ලෙසද උච්චාරණය කරන ලද අතර, සම්භාව්‍ය පෞරාණිකත්වයේ කලාව හා සංස්කෘතියෙන් ආභාෂය ලබා ගත් අලංකාර සහ [[දෘශ්‍ය කලා]], [[සාහිත්‍යය|සාහිත්‍ය]], [[නාට්‍ය කලාව|රංග කලාව]], සංගීතය සහ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] තුළ බටහිර සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස මතු විය. නව සම්භාව්‍යවාදය [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] උපත ලැබුවේ, පොම්පෙයි සහ හර්කියුලේනියම් නැවත සොයා ගැනීමේදී ජොහාන් ජෝකිම් වින්කල්මන්ගේ ලේඛන නිසාය. යුරෝපීය කලා සිසුන්ගේ පරම්පරාවක් ඔවුන්ගේ මහා සංචාරය අවසන් කර අලුතින් සොයා ගන්නා ලද ග්‍රීක-රෝම පරමාදර්ශ සමඟ ඉතාලියේ සිට ඔවුන්ගේ මව් රටවලට ආපසු යාමත් සමඟ එහි ජනප්‍රියතාවය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. <ref>{{උපන්‍යාස පොත |last=Stevenson |first=Angus |url={{Google books|id=anecAQAAQBAJ|plainurl=y|page=1189 |keywords=|text=}} |title=Oxford Dictionary of English |date=2010-08-19 |publisher=OUP Oxford |isbn=9780199571123}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kohle |first=Hubertu. |date=August 7, 2006 |title=The road from Rome to Paris. The birth of a modern Neoclassicism |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/978/ |publisher=Jacques Louis David. New perspectives}}</ref> <ref name="Baldick">{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=The Oxford Dictionary of Literary Terms |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198715443.001.0001/acref-9780198715443 |author-link=Chris Baldick |edition=4th |format=Online Version |isbn=9780191783234}}</ref> <ref name="Greene">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |url={{Google books|id=uKiC6IeFR2UC|plainurl=y|page=|keywords=|text=}} |editor-last=Greene |editor-first=Roland |editor-link=Roland Greene |edition=4th rev. |isbn=978-0-691-15491-6}}</ref> ප්‍රධාන නව සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරය 18 වන සියවසේ ආලෝකනයේ යුගයෙන් මතු වූ අතර, 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර අවසානයේ රොමෑන්ටිකවාදය සමඟ තරඟ කළේය. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ, ශෛලිය 19, 20 සහ 21 වන සියවස් පුරා පැවතුණි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-06-01 |title=Neoclassical architecture {{!}} Definition, Characteristics, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Neoclassical-architecture |access-date=2023-07-30 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Classical / Classical Revival / Neo-Classical: an architectural style guide |url=https://www.architecture.com/knowledge-and-resources/knowledge-landing-page/classical-classical-revival-neo-classical |access-date=2023-07-30 |website=www.architecture.com}}</ref> [[දෘශ්‍ය කලා|දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ]] යුරෝපීය නව සම්භාව්‍යවාදය ආරම්භ වූයේ {{Circa|1760}}ප්‍රමුඛ රොකෝකෝ ශෛලියට ප්‍රතිවිරුද්ධව ය. එකල රොකෝකෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රභාව, විසිතුරු බව සහ අසමමිතිය අවධාරණය කරන්නට විය; නව සම්භාව්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පදනම් වී ඇත්තේ සරල බව සහ සමමිතිය පිළිබඳ මූලධර්ම මත වන අතර ඒවා පුරාණ රෝමයේ සහ පුරාණ ග්‍රීසියේ කලාවන්හි ගුණාංග ලෙස සලකනු ලැබූ අතර 16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද සම්භාව්‍යවාදයෙන්]] කෙලින්ම ආභාසය ලැබී ය. සෑම "නව"-සම්භාව්‍ය ව්‍යාපාරයක්ම එයට ලබා ගත හැකි සම්භාව්‍ය පරාසයන් අතරින් සමහර මූලාකෘති තෝරා ගන්නා අතර අනෙක් ඒවා නොසලකා හැර තිබෙර්. 1765 සහ 1830 අතර, නව සම්භාව්‍ය යෝජකයින් - ලේඛකයින්, කථිකයන්, අනුග්‍රාහකයින්, එකතුකරන්නන්, කලාකරුවන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් - [[ෆීඩියස්|ෆිඩියස්]] හා සම්බන්ධ කලාත්මක පරම්පරාව පිළිබඳ ''අදහසකට'' උපහාර දැක්වීය, නමුත් ඔවුන් සැබවින්ම වැළඳගත් මූර්ති නිදර්ශක හෙලනිස්තික මූර්තිවල රෝම පිටපත් වීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් [[පුරාතන ග්‍රීක|පුරාණ ග්‍රීක]] කලාව සහ පසුකාලීන පුරාණ කාලයේ කෘති යන දෙකම නොසලකා හැරියහ. රොබට් වුඩ්ගේ ''The Ruins of Palmyra'' හි කැටයම් හරහා පුරාණ පැල්මයිරා හි "රොකෝකෝ" කලාව සොයා ගැනීම හෙළිදරව්වක් ලෙස පැමිණියේය. ග්‍රීසිය බොහෝ දුරට ගවේෂණය නොකළ සහ [[ඕටමන් අධිරාජ්‍යය|ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ]] භයානක ප්‍රදේශයක් ලෙස සලකනු ලැබූ බැවින්, නව සම්භාව්‍යවාදීන් ග්‍රීක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ අගය කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වූයේ චිත්‍ර සහ [[කැටයම් කැපීම|කැටයම්]] හරහා වන අතර ඒවා සියුම් ලෙස සුමට කර විධිමත් කරන ලද, "නිවැරදි කරන ලද" සහ "ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද" ග්‍රීසියේ ස්මාරක, සෑම විටම සවිඥානිකව නොවේ. ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ අලංකාරකරණ කලාවේ නව සම්භාව්‍යවාදයේ දෙවන අදියරක් වන අධිරාජ්‍ය ශෛලිය, නැපෝලියන් යුගයේ ඇරඹි අතර, [[පැරිස්|පැරිසිය]] එහි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විය. විශේෂයෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පමණක් නොව, අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල ද, නව සම්භාව්‍යවාදය 19 වන සියවසේ මුල් භාගයෙන් පසුව බොහෝ කලකට පසුව බලවේගයක් ලෙස පැවතුනි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව තුළ 20 වන සහ 21 වන සියවස්වල පවා වරින් වර පුනර්ජීවනයේ රැළි ඇති විය. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2023)">උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි</span>]]'' &#x5D;</sup> == සටහන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Bailey |first=Gauvin Alexander |title=Baroque & Rococo |date=2012 |publisher=Phaidon |isbn=978-0-7148-5742-8}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Celac |first=Mariana |title=Bucharest Architecture – an annotated guide |last2=Carabela |first2=Octavian |last3=Marcu-Lapadat |first3=Marius |publisher=Order of Architects of Romania |year=2017 |isbn=978-973-0-23884-6}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Clark |first=Kenneth |author-link=Kenneth Clark |title=The Romantic Rebellion: Romantic versus Classic Art |publisher=Omega |year=1976 |isbn=0-86007-718-7}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=de Martin |first=Henry |title=Le Style Louis XVI |publisher=Flammarion |year=1925 |language=fr}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Fortenberry |first=Diane |url=https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |title=The Art Museum |date=2017 |publisher=Phaidon Press |isbn=978-0-7148-7502-6 |edition=Revised |location=London |access-date=2021-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423220204/https://books.google.com/books?id=YsxDswEACAAJ |archive-date=2021-04-23 |url-status=live}} * {{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gontar |first=Cybele |date=October 2003 |title=Neoclassicism |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/neoc_1/hd_neoc_1.htm |publisher=The Metropolitan Museum of Art |location=New York}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hodge |first=Susie |title=The Short Story of Architecture |date=2019 |publisher=Laurence King Publishing |isbn=978-1-7862-7370-3 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hopkins |first=Owen |title=Architectural Styles: A Visual Guide |date=2014 |publisher=Laurence King |isbn=978-178067-163-5 |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Honour |first=Hugh |author-link=Hugh Honour |title=Neo-classicism. Style and Civilisation |publisher=Penguin |year=1968}}. Reprinted 1977. * {{උපන්‍යාස පොත |last=Hunt |first=Lynn |title=From the Royal to the Republican Body: Incorporating the Political in Seventeenth- and Eighteenth-Century France |publisher=University of California Press |year=1998 |isbn=9780520208070 |editor-last=Melzer |editor-first=Sara E. |chapter=Freedom of Dress in Revolutionary France |editor-last2=Norberg |editor-first2=Kathryn}} * {{උපන්‍යාස පොත |title=Architecture The Whole Story |date=2014 |publisher=Thames & Hudson |isbn=978-0-500-29148-1 |editor-last=Jones |editor-first=Denna |language=en}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Lăzărescu |first=Cezar |title=Arhitectura Românească în Imagini |last2=Cristea |first2=Gabriel |last3=Lăzărescu |first3=Elena |publisher=Editura Meridiane |year=1972 |language=ro}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Novotny |first=Fritz |author-link=Fritz Novotny |title=Painting and Sculpture in Europe, 1780–1880 |edition=2nd (reprinted 1980)}} * {{උපන්‍යාස පොත |last=Rifelj |first=Carol De Dobay |url=https://books.google.com/books?id=fFdBoGMJktgC |title=Coiffures: Hair in Nineteenth-Century French Literature and Culture |publisher=University of Delaware Press |year=2010 |isbn=9780874130997}} {{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය}}{{Western art movements}}{{Revivals}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:කලා ක්‍ෂේත්‍රය තුළ 19 වන සියවස]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox templates with no data rows]] pn8ndxmg34mtyflmot234w39h3jv1m4 නව සම්භාව්‍යවාදය 0 195725 794469 2026-06-20T15:18:50Z Yasasuru 23090 [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794469 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] iusqchhtgl5gvnigq9in3qzxw4swqvu නවසම්භාව්‍යවාදය 0 195726 794470 2026-06-20T15:19:10Z Yasasuru 23090 [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794470 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] iusqchhtgl5gvnigq9in3qzxw4swqvu නව සම්භාව්‍ය 0 195727 794471 2026-06-20T15:19:38Z Yasasuru 23090 [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794471 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] iusqchhtgl5gvnigq9in3qzxw4swqvu නවසම්භාව්‍ය 0 195728 794472 2026-06-20T15:19:55Z Yasasuru 23090 [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794472 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] iusqchhtgl5gvnigq9in3qzxw4swqvu සැකිල්ල:Infobox art movement 10 195729 794473 2026-06-20T15:22:19Z Yasasuru 23090 '{{Infobox | bodyclass = vevent | above = {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | abovestyle = text-align:center;background-color:#ededed;color:inherit; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = padding-bottom: 0.4em; border-bottom: 1px solid #aaa; font-weight: bold; |...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 794473 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vevent | above = {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | abovestyle = text-align:center;background-color:#ededed;color:inherit; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|upright={{{image_upright|1}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = padding-bottom: 0.4em; border-bottom: 1px solid #aaa; font-weight: bold; |header1 = {{#if:{{{commons|}}}|{{#ifeq:{{{commons|}}}|yes| [[file: Ic camera alt 48px.svg|20px|class=skin-invert|link=|alt=]] [[commons:Category:{{PAGENAME}}|''Additional media'']]}}}} | label2 = ශාඛාව | data2 = {{{branch|}}} | label3 = සක්‍රීය වර්ෂ | data3 = {{{yearsactive|}}} | label4 = පිහිටීම | data4 = {{{location|{{{country|}}}}}} | label5 = ප්‍රධාන පුද්ගලයින් | data5 = {{{majorfigures|}}} | label6 = වැදගත් නිර්මාණ | data6 = {{{films|}}} | label7 = ආභාසය ලබාගත්තේ | data7 = {{{influences|}}} | label8 = මොවුන් වෙතින් ආභාසය ලැබූයේ | data8 = {{{influenced|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox art movement with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox art movement]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | branch | caption | commons | country | image | image_upright | influenced | influences | films | location | majorfigures | name | yearsactive }} <noinclude> {{Documentation}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --> </noinclude> mj7w5iqz7u0ya2a0na8x2k0376irkhc Neoclassicism 0 195730 794474 2026-06-20T15:23:38Z Yasasuru 23090 [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794474 wikitext text/x-wiki #redirect [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]] mgf5g192j30w68cjoe918g407v77xnp 2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය 0 195731 794483 2026-06-20T16:15:35Z Vinizex94 72913 '2026 FIFA ලෝක කුසලානය (ඉංග්‍රීසි: FIFA ලෝක කුසලානය 26 යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත FIFA ලෝක කුසලානයේ 23 වන සංස්කරණය වේ. එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් වි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 794483 wikitext text/x-wiki 2026 FIFA ලෝක කුසලානය (ඉංග්‍රීසි: FIFA ලෝක කුසලානය 26 යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත FIFA ලෝක කුසලානයේ 23 වන සංස්කරණය වේ. එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත. 8jw7w1mj7727z4ki7fys4wjh0ayyxjr 794489 794483 2026-06-20T17:03:04Z Vinizex94 72913 794489 wikitext text/x-wiki '''2026 FIFA ලෝක කුසලානය''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: FIFA ලෝක කුසලානය 26, [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]: Copa Mundial de la FIFA 2026, [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]: Coupe du Monde de la FIFA) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත FIFA ලෝක කුසලානය, පැවැත්වෙන්නේ ඉතිහාසයේ 23 වෙනි වරටයි. එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත. {{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය | tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය | year = 2026 | yearr = | other_titles = | image = [[File:2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png|120px|frameless|class=skin-invert-image]] | size = 250px | alt = | caption = තරගාවලියේ ලාංඡනය | city = | country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]</br>{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]</br>{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]] | dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}} | num_teams = | confederations = | sub-confederations = <!-- use only one of these three options --> | associations = <!-- use only one of these three options --> | venues = | cities = | champion = [[ආජන්ටිනාව]] | champion_other = | count = 15 | second = | second_other = | third = | third_other = <!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --> | fourth = <!-- automatically wraps into {{fb}} template --> | fourth_other = <!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --> | matches = 104 | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | young_player = | goalkeeper = | prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]] | nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]] }} e4vgjqijyb25g1s4f8x7xm3sz9qbaw5 794491 794489 2026-06-20T17:05:55Z Vinizex94 72913 794491 wikitext text/x-wiki '''2026 FIFA ලෝක කුසලානය''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: FIFA ලෝක කුසලානය 26, [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]: Copa Mundial de la FIFA 2026, [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]: Coupe du Monde de la FIFA) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත FIFA ලෝක කුසලානය, පැවැත්වෙන්නේ ඉතිහාසයේ 23 වෙනි වරටයි.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-fixtures-results-teams-stadiums|title=තරග කාලසටහන්|language=en|publisher=FIFA|accessdate=2025-12-19}}</ref> එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත.<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark |url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |access-date=June 17, 2023 |website=90min.com |language=en-GB |archive-date=June 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |url-status=live }}</ref> {{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය | tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය | year = 2026 | yearr = | other_titles = | image = [[File:2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png|120px|frameless|class=skin-invert-image]] | size = 250px | alt = | caption = තරගාවලියේ ලාංඡනය | city = | country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]</br>{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]</br>{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]] | dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}} | num_teams = | confederations = | sub-confederations = <!-- use only one of these three options --> | associations = <!-- use only one of these three options --> | venues = | cities = | champion = [[ආජන්ටිනාව]] | champion_other = | count = 15 | second = | second_other = | third = | third_other = <!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --> | fourth = <!-- automatically wraps into {{fb}} template --> | fourth_other = <!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --> | matches = 104 | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | young_player = | goalkeeper = | prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]] | nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]] }} tt4i113tvypweoty9avpmfa8jv5viz4 794496 794491 2026-06-20T17:20:24Z Vinizex94 72913 794496 wikitext text/x-wiki '''2026 FIFA ලෝක කුසලානය''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: FIFA ලෝක කුසලානය 26, [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]: Copa Mundial de la FIFA 2026, [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]: Coupe du Monde de la FIFA) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත FIFA ලෝක කුසලානය, පැවැත්වෙන්නේ ඉතිහාසයේ 23 වෙනි වරටයි.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-fixtures-results-teams-stadiums|title=තරග කාලසටහන්|language=en|publisher=FIFA|accessdate=2025-12-19}}</ref> එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත.<ref>{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark |url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |access-date=June 17, 2023 |website=90min.com |language=en-GB |archive-date=June 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |url-status=live }}</ref> {{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය | tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය | year = 2026 | yearr = | other_titles = | image = [[File:2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png|120px|frameless|class=skin-invert-image]] | size = 250px | alt = | caption = තරගාවලියේ ලාංඡනය | city = එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව හා මෙක්සිකෝවේ නගර 16ක | country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]</br>{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]</br>{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]] | dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}} | num_teams = | confederations = | sub-confederations = <!-- use only one of these three options --> | associations = <!-- use only one of these three options --> | venues = | cities = | champion = [[ආජන්ටිනාව]] | champion_other = | count = 15 | second = | second_other = | third = | third_other = <!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --> | fourth = <!-- automatically wraps into {{fb}} template --> | fourth_other = <!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --> | matches = 104 | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | young_player = | goalkeeper = | prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]] | nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]] }} ==සත්කාරක රටවල් තෝරාගැනීම== මෙවර තරගාවලිය සදහා සත්කාරක තෝරාගනු ලැබුවේ ජන්ද විමසීමකිනි. 2018 ජුනි 13 වන දින මොස්කව්හි පැවති 68 වන FIFA සම්මේලනයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සිදු වූ අතර, එය සුදුසුකම් ලත් සියලුම සාමාජිකයින් 203 දෙනාටම විවෘත කරන ලදී.[41] එක්සත් ලංසුව වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 134 කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර මොරොක්කෝ ලංසුවට වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 65 ක් ලැබුණි.[42][39] ඉරානය ලංසු දෙකෙන් එකකටවත් ඡන්දය දුන් අතර කියුබාව, ස්ලෝවේනියාව සහ ස්පාඤ්ඤය ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ. දූෂණ වංචාවක් හේතුවෙන් ඝානාව FIFA විසින් අත්හිටුවන ලද අතර එම නිසා ඡන්දය දීමට සුදුසුකම් නොලැබුණි. [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|upright=1.6|ඡන්ද ප්‍රතිඵල: {| |- !ඡන්දය ප්‍රකාශ කල හැකි රටවල්!! ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි රටවල් |- |{{legend|#867650|කැනඩාව, මෙක්සිකෝව හෝ එක්සත් ජනපදයට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#FFBD41|එම රටවල් අපේක්ෂිත සත්කාරක රටවල්‍ වේ}} |- |{{legend|#2770AB|මොරොක්කෝවට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#55208D|මොරොක්කෝව අපේක්ෂිත සත්කාරක රටකි}} |- |{{legend|#008E2A|දෙකටම ජන්දය නොදුන් රටවල්}}||{{legend|#000000|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කර ඇති රටවල්}} |- |{{legend|#B32A2F|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටි රටවල්}}||{{legend|#C1C1C1|ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනයේ සාමාජිකයන් නොවන රටවල්}} |}]] kgubmcmokbycy3t48hrlmmfimbzbvog හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්) 0 195732 794502 2026-06-21T02:12:42Z Yasasuru 23090 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1332482635|Hector (Jacques-Louis David)]]" 794502 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව කලා නිර්මාණය|title=හෙක්ටර්|image_file=Le corps d'Hector - Hector's body - El cuerpo de Héctor.jpg|image_size=|alt=|other_language_1=|other_title_1=|artist=[[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]]|year=1778|medium=[[කැන්වස්]] මත [[තෙල් සායම්]]|height_metric=123|width_metric=172|museum=[[Musée Fabre]]|city=[[මොන්ට්පෙලියර්]]}} '''''හෙක්ටර්''''' යනු 1778 දී ප්‍රංශ නව සම්භාව්‍ය චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් කැන්වසය මත අඳින ලද තෙල් සිතුවමකි . එය පුරාවෘත්ත වල එන ට්‍රෝජන් වීරයකු වන හෙක්ටර් ගාම්භීර නමුත්, අප්‍රාණික ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කරයි, නාට්‍යමය ස්වාභාවිකත්වය ඩේවිඩ්ගේ පසුකාලීන සම්භාව්‍ය සංයමයේ මුල් ඇඟවීම් සමඟ ඒකාබද්ධ කරයි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Académie dite "Hector" |url=https://www.enfantsambassadeurs.museefabre.fr/choisir-une-oeuvre/academie-dite-hector |access-date=13 August 2025 |website=Les enfants ambassadeurs du musée |language=fr}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hector by DAVID, Jacques-Louis |url=https://www.wga.hu/html_m/d/david_j/1/106david.html |access-date=13 August 2025 |website=www.wga.hu}}</ref> == වැදගත්කම == ඩේවිඩ්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ ඓතිහාසික කැන්වස් සිතුවම් හා සසඳන විට එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති වුවද, ''හෙක්ටර්'' ඔහුගේ හැඩගැසීමේ කලාත්මක අවධිය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා දෙයි. එය සම්භාව්‍ය විෂය කරුණු අමු චිත්තවේගීය ප්‍රකාශන සමඟ මිශ්‍ර කරයි. මෙය ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය පුහුණුව සහ ඔහුගේ පසුකාලීන [[නව-සම්භාව්‍යවාදය|නව සම්භාව්‍ය]] ශෛලිය අතර සංක්‍රාන්ති ලක්ෂ්‍යයක් සනිටුහන් කරයි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hector by Jacques Louis David |url=https://www.thehistoryofart.org/jacques-louis-david/hector/ |access-date=13 August 2025 |website=www.thehistoryofart.org}}</ref> == සම්භවය == මෙම සිතුවම 18 වන සියවසේ ප්‍රංශ කලා එකතුවේ කොටසක් ලෙස [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] මොන්ට්පෙලියර් හි මියුසී ෆැබ්‍රේ හි තබා ඇත. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hector by DAVID, Jacques-Louis |url=https://www.wga.hu/html_m/d/david_j/1/106david.html |access-date=13 August 2025 |website=www.wga.hu}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} == බාහිර සබැඳි == * {{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය-පේළිගත}} {{Jacques-Louis David}}{{Iliad navbox}} ipsvocryry1m9wsohpurqcw77jvx6ky Hector (Jacques-Louis David) 0 195733 794503 2026-06-21T02:13:15Z Yasasuru 23090 [[හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්)]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794503 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[හෙක්ටර් (ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්)]] jitvyv6pba5vs35adt4p7ncrsd5p1dh පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය 0 195734 794508 2026-06-21T02:22:53Z Yasasuru 23090 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1336436458|The Funeral of Patroclus]]" 794508 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව කලා නිර්මාණය|title=The Funeral of Patroclus|image_file=JL David Les funérailles de Patrocle.jpg}}'''''පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය''''' යනු 1778 දී ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙල් සායම් කැන්වස් සිතුවමකි. [[ට්‍රෝජන් යුද්ධය]] අතරතුර පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය මෙහි නිරූපිත අතර, ඔහුගේ දේහය සහ ඇකිලීස් චිතකයේ පාමුල නිරූපිත ය. හෙක්ටර් දකුණු පසින් ඔහුගේ රථය මත හිඳින ආකාරය එහි දැක්වේ. එය ප්‍රථම වරට 1778 සැප්තැම්බර් මාසයේදී [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] පැලසෝ මැන්සිනි හි ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අතර එහිදී එය තීරණාත්මක සාර්ථකත්වයක් ලැබීය. පසුව එය 1972 වන තෙක් අහිමි වූ අතර එය එහි වර්තමාන නිවහන වන අයර්ලන්ත ජාතික ගැලරිය විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. මෙම සිතුවම 1973 දී ෂෝ අරමුදල විසින් මිලදී ගන්නා ලදී. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Funeral of Patroclus (1778) by Jacques-Louis David – Artchive |url=https://www.artchive.com/artwork/the-funeral-of-patroclus-jacques-louis-david-1778/ |access-date=2025-08-13 |language=en-US}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <references /> == ග්‍රන්ථ නාමාවලිය == * Régis Michel et Marie-Catherine Sahut, ''David, l'art et le politique'', Paris, Gallimard, coll. « ඩෙකුවර්ටෙස් ගැලිමාර්ඩ් » (අංක 46), 1988 ( ), පිටු 12, 21, 23 == බාහිර සබැඳි == * [http://arts-graphiques.louvre.fr/detail/oeuvres/2/16645-Funerailles-de-Patrocle සූදානම් කිරීමේ චිත්‍රය (1774) - ලුවර්] {{කොමන්ස්}}{{Jacques-Louis David}}{{Iliad navbox}}{{Authority control (arts)}} kr5w76id4pvzo6xen9cqx09y0pxhgj5 794513 794508 2026-06-21T02:26:06Z Yasasuru 23090 794513 wikitext text/x-wiki {{Short description|Painting by Jacques-Louis David}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox artwork | title = The Funeral of Patroclus | image_file = JL David Les funérailles de Patrocle.jpg | image_size = | alt = | other_language_1 = | other_title_1 = | artist = [[Jacques-Louis David]] | year = 1778 | medium = [[Oil painting|Oil]] on [[canvas]] | height_metric = 94 | width_metric = 218 | museum = [[National Gallery of Ireland]] | city = [[Dublin]] }} {{italic title}} '''''පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය''''' යනු 1778 දී ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙල් සායම් කැන්වස් සිතුවමකි. [[ට්‍රෝජන් යුද්ධය]] අතරතුර පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය මෙහි නිරූපිත අතර, ඔහුගේ දේහය සහ ඇකිලීස් චිතකයේ පාමුල නිරූපිත ය. හෙක්ටර් දකුණු පසින් ඔහුගේ රථය මත හිඳින ආකාරය එහි දැක්වේ. එය ප්‍රථම වරට 1778 සැප්තැම්බර් මාසයේදී [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] පැලසෝ මැන්සිනි හි ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අතර එහිදී එය තීරණාත්මක සාර්ථකත්වයක් ලැබීය. පසුව එය 1972 වන තෙක් අහිමි වූ අතර එය එහි වර්තමාන නිවහන වන අයර්ලන්ත ජාතික ගැලරිය විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. මෙම සිතුවම 1973 දී ෂෝ අරමුදල විසින් මිලදී ගන්නා ලදී. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Funeral of Patroclus (1778) by Jacques-Louis David – Artchive |url=https://www.artchive.com/artwork/the-funeral-of-patroclus-jacques-louis-david-1778/ |access-date=2025-08-13 |language=en-US}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <references /> == ග්‍රන්ථ නාමාවලිය == * Régis Michel et Marie-Catherine Sahut, ''David, l'art et le politique'', Paris, Gallimard, coll. « ඩෙකුවර්ටෙස් ගැලිමාර්ඩ් » (අංක 46), 1988 ( ), පිටු 12, 21, 23 == බාහිර සබැඳි == * [http://arts-graphiques.louvre.fr/detail/oeuvres/2/16645-Funerailles-de-Patrocle සූදානම් කිරීමේ චිත්‍රය (1774) - ලුවර්] {{කොමන්ස්}}{{Jacques-Louis David}}{{Iliad navbox}}{{Authority control (arts)}} hqnkkyy6twszbal4hu8cyk5zklv4q7k 794514 794513 2026-06-21T02:27:52Z Yasasuru 23090 794514 wikitext text/x-wiki {{Short description|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox artwork | title = පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය | image_file = JL David Les funérailles de Patrocle.jpg | image_size = | alt = | other_language_1 = | other_title_1 = | artist = [[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] | year = 1778 | medium = [[කැන්වස්]] මත [[තෙල් සායම්]] | height_metric = 94 | width_metric = 218 | museum = [[අයර්ලන්තයේ ජාතික කලාගාරය]] | city = [[ඩබ්ලින්]] }} {{italic title}} '''''පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය''''' යනු 1778 දී ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙල් සායම් කැන්වස් සිතුවමකි. [[ට්‍රෝජන් යුද්ධය]] අතරතුර පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය මෙහි නිරූපිත අතර, ඔහුගේ දේහය සහ ඇකිලීස් චිතකයේ පාමුල නිරූපිත ය. හෙක්ටර් දකුණු පසින් ඔහුගේ රථය මත හිඳින ආකාරය එහි දැක්වේ. එය ප්‍රථම වරට 1778 සැප්තැම්බර් මාසයේදී [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] පැලසෝ මැන්සිනි හි ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අතර එහිදී එය තීරණාත්මක සාර්ථකත්වයක් ලැබීය. පසුව එය 1972 වන තෙක් අහිමි වූ අතර එය එහි වර්තමාන නිවහන වන අයර්ලන්ත ජාතික ගැලරිය විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. මෙම සිතුවම 1973 දී ෂෝ අරමුදල විසින් මිලදී ගන්නා ලදී. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Funeral of Patroclus (1778) by Jacques-Louis David – Artchive |url=https://www.artchive.com/artwork/the-funeral-of-patroclus-jacques-louis-david-1778/ |access-date=2025-08-13 |language=en-US}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <references /> == ග්‍රන්ථ නාමාවලිය == * Régis Michel et Marie-Catherine Sahut, ''David, l'art et le politique'', Paris, Gallimard, coll. « ඩෙකුවර්ටෙස් ගැලිමාර්ඩ් » (අංක 46), 1988 ( ), පිටු 12, 21, 23 == බාහිර සබැඳි == * [http://arts-graphiques.louvre.fr/detail/oeuvres/2/16645-Funerailles-de-Patrocle සූදානම් කිරීමේ චිත්‍රය (1774) - ලුවර්] {{කොමන්ස්}}{{Jacques-Louis David}}{{Iliad navbox}}{{Authority control (arts)}} 7a53d57cxbyd8ho261o6o2zjwfunf56 794515 794514 2026-06-21T02:28:16Z Yasasuru 23090 [[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] එක් කරන ලදී. [[විකිපීඩියා:HOTCAT|HotCat]] භාවිතයෙන් 794515 wikitext text/x-wiki {{Short description|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox artwork | title = පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය | image_file = JL David Les funérailles de Patrocle.jpg | image_size = | alt = | other_language_1 = | other_title_1 = | artist = [[ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] | year = 1778 | medium = [[කැන්වස්]] මත [[තෙල් සායම්]] | height_metric = 94 | width_metric = 218 | museum = [[අයර්ලන්තයේ ජාතික කලාගාරය]] | city = [[ඩබ්ලින්]] }} {{italic title}} '''''පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය''''' යනු 1778 දී ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී [[ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්|ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙල් සායම් කැන්වස් සිතුවමකි. [[ට්‍රෝජන් යුද්ධය]] අතරතුර පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය මෙහි නිරූපිත අතර, ඔහුගේ දේහය සහ ඇකිලීස් චිතකයේ පාමුල නිරූපිත ය. හෙක්ටර් දකුණු පසින් ඔහුගේ රථය මත හිඳින ආකාරය එහි දැක්වේ. එය ප්‍රථම වරට 1778 සැප්තැම්බර් මාසයේදී [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] පැලසෝ මැන්සිනි හි ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අතර එහිදී එය තීරණාත්මක සාර්ථකත්වයක් ලැබීය. පසුව එය 1972 වන තෙක් අහිමි වූ අතර එය එහි වර්තමාන නිවහන වන අයර්ලන්ත ජාතික ගැලරිය විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. මෙම සිතුවම 1973 දී ෂෝ අරමුදල විසින් මිලදී ගන්නා ලදී. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Funeral of Patroclus (1778) by Jacques-Louis David – Artchive |url=https://www.artchive.com/artwork/the-funeral-of-patroclus-jacques-louis-david-1778/ |access-date=2025-08-13 |language=en-US}}</ref> == මෙයද බලන්න == * ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්ගේ සිතුවම් ලැයිස්තුව == ආශ්‍රේයයන් == <references /> == ග්‍රන්ථ නාමාවලිය == * Régis Michel et Marie-Catherine Sahut, ''David, l'art et le politique'', Paris, Gallimard, coll. « ඩෙකුවර්ටෙස් ගැලිමාර්ඩ් » (අංක 46), 1988 ( ), පිටු 12, 21, 23 == බාහිර සබැඳි == * [http://arts-graphiques.louvre.fr/detail/oeuvres/2/16645-Funerailles-de-Patrocle සූදානම් කිරීමේ චිත්‍රය (1774) - ලුවර්] {{කොමන්ස්}}{{Jacques-Louis David}}{{Iliad navbox}}{{Authority control (arts)}} [[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]] ja046f1z0ta1cor159u6wml06lzj8rx පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍ය ක්‍රීඩා 0 195735 794509 2026-06-21T02:23:30Z Yasasuru 23090 [[පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794509 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය]] r1blshofw7jj3h2wxpf8p72463d3m64 The Funeral of Patroclus (Painting) 0 195736 794510 2026-06-21T02:23:52Z Yasasuru 23090 [[පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794510 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[පැට්‍රොක්ලස්ගේ අවමංගල්‍යය]] r1blshofw7jj3h2wxpf8p72463d3m64 පරිශීලක සාකච්ඡාව:Οἶδα 3 195737 794524 2026-06-21T04:32:59Z Lee 85 '{{subst:කරුණාකර බලන්න|විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ (miscellaneous)#ෆිල්මි}}' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 794524 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EE9A4D; border: #7F525D 1px solid; margin: 2em 0 1em; padding: 0.5em 1em; font-weight: bold; vertical-align: middle;"> ==සාකච්ඡාව පවතින්නේ විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ (miscellaneous)#ෆිල්මි== [[විකිපීඩියා:කෝපි කඩේ (miscellaneous)#ෆිල්මි]] හි ඇති සාකච්ජාවට එක්වීමට ඔබටත් ආරාධනා. [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:32, 21 ජූනි 2026 (යූටීසී) <small>({{[[Template:Please see|කරුණාකර බලන්න]]}} භාවිතයෙන් )</small></div> ac4t2teq8brfy5qq5dac4z1uohqxaxv ප්‍රී ඩ රෝම් 0 195738 794526 2026-06-21T05:10:10Z Yasasuru 23090 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354127315|Prix de Rome]]" 794526 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:Villa_Medici_Roma_01.jpg|දකුණ|thumb|280x280පික්|වර්තමානයේ විලා මෙඩිචි දිස්වන ආකාරය.]] ද '''ප්‍රී ඩ රෝම්''' () හෙවත් '''ග්‍රොන් ප්‍රී ඩ රෝම්''' <ref>{{Cite OED|Grand prix}}</ref> යනු කලා සිසුන් සඳහා ප්‍රදානය කළ ප්‍රංශ ශිෂ්‍යත්වයක් වූ අතර, මුලින් චිත්‍ර ශිල්පීන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් සඳහා 1663 දී ප්‍රංශයේ XIV වන ලුවීගේ පාලන සමයේදී ආරම්භ කරන ලද්දකි. ජයග්‍රාහකයින්ට රාජ්‍ය වියදමින් වසර තුනක් හෝ පහක් [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] රැඳී සිටීමට ඉඩ සලසන ශිෂ්‍යත්වයක් පිරිනමන ලදී. ත්‍යාගය 1720 දී ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, 1803 දී සංගීතය සහ 1804 දී කැටයම් රේඛනය සඳහා දීර්ඝ කරන ලදී. සංස්කෘතික වෙනසක් සඳහා කැඳවුම් කළ මැයි 68 කැරැල්ලෙන් පසුව, 1968 දී එවකට සංස්කෘතික අමාත්‍ය ඇන්ඩ්‍රේ මල්රෝ විසින් මෙම ගෞරවනීය සම්මානය අහෝසි කරන ලදී. <ref>{{Cite encyclopedia |title=Prix de Rome |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Prix-de-Rome |date=7 November 2023}}</ref><templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{අධිකාරී පාලනය}} == ආශ්‍රේයයන් == [[ප්‍රවර්ගය:Wikipedia articles incorporating a citation from the 1911 Encyclopaedia Britannica with Wikisource reference]] [[ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)]] osbcipnqpx2q8ymenbw480afcpsl8ha 794527 794526 2026-06-21T05:14:27Z Yasasuru 23090 794527 wikitext text/x-wiki [[File:Palazzo Mancini in Rome (5351168).jpg|thumb|right|280px|රෝමයේ [[පැලාසෝ මන්චිනි]], මෙය 1725 සිට ඇකඩමියේ ආසනය විය. මෙය [[ජියෝවනී බැටිස්ටා පිරනේසි]]ගේ රේඛන චිත්‍රයකි, 1752.]] ref> [[ගොනුව:Villa_Medici_Roma_01.jpg|දකුණ|thumb|280x280පික්|වර්තමානයේ විලා මෙඩිචි දිස්වන ආකාරය.]] '''ප්‍රී ඩ රෝම්''' ({{IPA|fr|pʁi də ʁɔm|pron}}) හෙවත් '''ග්‍රොන් ප්‍රී ඩ රෝම්''' <ref>{{Cite OED|Grand prix}}</ref> යනු කලා සිසුන් සඳහා ප්‍රදානය කළ ප්‍රංශ ශිෂ්‍යත්වයක් වූ අතර, මුලින් චිත්‍ර ශිල්පීන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් සඳහා 1663 දී ප්‍රංශයේ XIV වන ලුවීගේ පාලන සමයේදී ආරම්භ කරන ලද්දකි. ජයග්‍රාහකයින්ට රාජ්‍ය වියදමින් වසර තුනක් හෝ පහක් [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] රැඳී සිටීමට ඉඩ සලසන ශිෂ්‍යත්වයක් පිරිනමන ලදී. ත්‍යාගය 1720 දී ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, 1803 දී සංගීතය සහ 1804 දී කැටයම් රේඛනය සඳහා දීර්ඝ කරන ලදී. සංස්කෘතික වෙනසක් සඳහා කැඳවුම් කළ මැයි 68 කැරැල්ලෙන් පසුව, 1968 දී එවකට සංස්කෘතික අමාත්‍ය ඇන්ඩ්‍රේ මල්රෝ විසින් මෙම ගෞරවනීය සම්මානය අහෝසි කරන ලදී. <ref>{{Cite encyclopedia |title=Prix de Rome |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Prix-de-Rome |date=7 November 2023}}</ref><templatestyles src="Reflist/styles.css" /> == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:Wikipedia articles incorporating a citation from the 1911 Encyclopaedia Britannica with Wikisource reference]] [[ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)]] el5q5iwk9adsdhzjwqeicalawgb432i 794528 794527 2026-06-21T05:14:45Z Yasasuru 23090 794528 wikitext text/x-wiki [[File:Palazzo Mancini in Rome (5351168).jpg|thumb|right|280px|රෝමයේ [[පැලාසෝ මන්චිනි]], මෙය 1725 සිට ඇකඩමියේ ආසනය විය. මෙය [[ජියෝවනී බැටිස්ටා පිරනේසි]]ගේ රේඛන චිත්‍රයකි, 1752.]] [[ගොනුව:Villa_Medici_Roma_01.jpg|දකුණ|thumb|280x280පික්|වර්තමානයේ විලා මෙඩිචි දිස්වන ආකාරය.]] '''ප්‍රී ඩ රෝම්''' ({{IPA|fr|pʁi də ʁɔm|pron}}) හෙවත් '''ග්‍රොන් ප්‍රී ඩ රෝම්''' <ref>{{Cite OED|Grand prix}}</ref> යනු කලා සිසුන් සඳහා ප්‍රදානය කළ ප්‍රංශ ශිෂ්‍යත්වයක් වූ අතර, මුලින් චිත්‍ර ශිල්පීන් සහ මූර්ති ශිල්පීන් සඳහා 1663 දී ප්‍රංශයේ XIV වන ලුවීගේ පාලන සමයේදී ආරම්භ කරන ලද්දකි. ජයග්‍රාහකයින්ට රාජ්‍ය වියදමින් වසර තුනක් හෝ පහක් [[රෝමය (නගරය)|රෝමයේ]] රැඳී සිටීමට ඉඩ සලසන ශිෂ්‍යත්වයක් පිරිනමන ලදී. ත්‍යාගය 1720 දී ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, 1803 දී සංගීතය සහ 1804 දී කැටයම් රේඛනය සඳහා දීර්ඝ කරන ලදී. සංස්කෘතික වෙනසක් සඳහා කැඳවුම් කළ මැයි 68 කැරැල්ලෙන් පසුව, 1968 දී එවකට සංස්කෘතික අමාත්‍ය ඇන්ඩ්‍රේ මල්රෝ විසින් මෙම ගෞරවනීය සම්මානය අහෝසි කරන ලදී. <ref>{{Cite encyclopedia |title=Prix de Rome |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/art/Prix-de-Rome |date=7 November 2023}}</ref><templatestyles src="Reflist/styles.css" /> == ආශ්‍රේයයන් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{අධිකාරී පාලනය}} [[ප්‍රවර්ගය:Wikipedia articles incorporating a citation from the 1911 Encyclopaedia Britannica with Wikisource reference]] [[ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)]] bqy1g2j6se0855n2iw9bd19xcmryac3 ප්‍රික්ස් ඩි රෝම් 0 195739 794529 2026-06-21T05:17:54Z Yasasuru 23090 [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794529 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] 66j9nkno948onxpu4tza2yh6dxiiu9q ප්‍රී ඩි රෝම් 0 195740 794530 2026-06-21T05:18:16Z Yasasuru 23090 [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794530 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] 66j9nkno948onxpu4tza2yh6dxiiu9q Prix de Rome 0 195741 794531 2026-06-21T05:18:39Z Yasasuru 23090 [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794531 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[ප්‍රී ඩ රෝම්]] 66j9nkno948onxpu4tza2yh6dxiiu9q තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව 0 195742 794536 2026-06-21T05:32:39Z Yasasuru 23090 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358001057|Oil painting]]" 794536 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched.jpg|thumb|16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද]] සමයේදී තෙල් සායම් භාවිතයෙන් [[ලියනාඩෝ ඩා වින්සි|ලියනාඩෝ ඩා වින්චි]] විසින් ''[[මොනාලිසා]]'' නිර්මාණය කරන ලදී.]] '''තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව''' යනු වර්ණක සහ වියළන තෙල් බන්ධකයක් ලෙස භාවිතා කර [[චිත්‍ර කලාව|පින්තාරු කිරීමේ]] ක්‍රියා පටිපාටිය ඇතුළත් සිතුවම් ක්‍රමයකි. එය සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ [[කැන්වසය|කැන්වස්]], ලී පනේල හෝ තඹ මත කලාත්මක සිතුවම් සඳහා වඩාත් භාවිතා වූ පොදු තාක්‍ෂණයක් වී ඇත. රූප පින්තාරු කිරීම සඳහා තෙල් සායම් වල වාසි අතර "නම්‍යශීලීභාවය, පොහොසත් සහ ඝන වර්ණය, ස්ථර භාවිතය සහ ආලෝකයේ සිට අඳුර දක්වා පුළුල් පරාසයක් අන්තර්ගත වීම" ඇතුළත් වේ. මෙතෙක් සොයාගෙන ඇති පැරණිතම තෙල් සිතුවම් ඇෆ්ඝනිස්තානයේ [[බුද්ධාගම|බෞද්ධ]] කලාකරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද අතර එය ක්‍රි.ව. 7 වන සියවස දක්වා දිව යයි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=6 July 2008 |title=World's oldest use of oil paint found in Afghanistan |url=https://www.world-archaeology.com/world/asia/afghanistan/worlds-oldest-use-of-oil-paint-found-in-afghanistan/ |access-date=10 August 2020 |website=World Archaeology |language=en-US}}</ref> තෙල් සායම් පසුව යුරෝපීයයන් විසින් අවම වශයෙන් 12 වන සියවසේ සිට ප්‍රතිමා සහ දැව නිර්මාණ පින්තාරු කිරීම සඳහා සංවර්ධනය කරන ලදී, නමුත් පින්තාරු කරන ලද රූප සඳහා එහි පොදු භාවිතය උතුරු යුරෝපයේ මුල්කාලීන නෙදර්ලන්ත සිතුවම් කලාව සමඟ ආරම්භ වූ අතර, [[පුනරුදය|පුනරුදයේ]] උච්චතම අවස්ථාව වන විට, තෙල් සායම් පින්තාරු කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රම යුරෝපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පනේල සිතුවම් සඳහා බිත්තර ටෙම්පෙරා තීන්ත භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ප්‍රතිස්ථාපනය කර තිබුණි, නමුත් ඕතඩොක්ස් ප්‍රතිමා හෝ බිත්ති සිතුවම් සඳහා එසේ නොවූ අතර, එහිදී පිළිවෙලින් ටෙම්පෙරා සහ ෆ්‍රෙස්කෝ සුපුරුදු තේරීම ලෙස පැවතුනි. බහුලව භාවිතා වන වියළන තෙල් අතරට ලින්සීඩ් තෙල්, පොපි ඇට තෙල්, වොල්නට් තෙල් සහ සැෆ්ලවර් තෙල් ඇතුළත් වේ. තෙල් තෝරා ගැනීමෙන් තීන්තයට කහ පැහැයට හැරීමේ හෝ වියළීමේ කාලය වැනි ගුණාංග රාශියක් ලබා දෙයි. තීන්ත ටර්පන්ටයින් සමඟ තුනී කළ හැකිය. තෙල් මත පදනම්ව, ඇතැම් වෙනස්කම් තීන්තවල දීප්තියෙහි ද දැකිය හැකිය. නිශ්චිත වර්ණක සහ අපේක්ෂිත බලපෑම් මත පදනම්ව කලාකරුවෙකුට එකම සිතුවමේදී විවිධ තෙල් කිහිපයක් භාවිතා කළ හැකිය. තීන්ත මාධ්‍යය අනුව විශේෂිත අනුකූලතාවයක් ද වර්ධනය කරයි. ආරක්ෂාව සහ වයනය ලබා දීම සඳහා වාර්නිෂ් නිර්මාණය කිරීම සඳහා තෙල් පයින් රෙසින හෝ කට්ටකුමංජල් වැනි රෙසින සමඟ තම්බා ගත හැකිය. තීන්ත එහි නම්‍යශීලී බව අනුව විවිධ වයනයන් සඳහා හැඩගැස්වීම කළ හැකිය. == උපුටා දැක්වීම් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{අධිකාරී පාලනය}} 8msok0c6cr2os7jfhehw8ntolrffu3p 794537 794536 2026-06-21T05:33:11Z Yasasuru 23090 Yasasuru විසින් [[තෙල් සායම්]] සිට [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 794536 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched.jpg|thumb|16 වන සියවසේ [[පුනරුදය|පුනරුද]] සමයේදී තෙල් සායම් භාවිතයෙන් [[ලියනාඩෝ ඩා වින්සි|ලියනාඩෝ ඩා වින්චි]] විසින් ''[[මොනාලිසා]]'' නිර්මාණය කරන ලදී.]] '''තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව''' යනු වර්ණක සහ වියළන තෙල් බන්ධකයක් ලෙස භාවිතා කර [[චිත්‍ර කලාව|පින්තාරු කිරීමේ]] ක්‍රියා පටිපාටිය ඇතුළත් සිතුවම් ක්‍රමයකි. එය සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ [[කැන්වසය|කැන්වස්]], ලී පනේල හෝ තඹ මත කලාත්මක සිතුවම් සඳහා වඩාත් භාවිතා වූ පොදු තාක්‍ෂණයක් වී ඇත. රූප පින්තාරු කිරීම සඳහා තෙල් සායම් වල වාසි අතර "නම්‍යශීලීභාවය, පොහොසත් සහ ඝන වර්ණය, ස්ථර භාවිතය සහ ආලෝකයේ සිට අඳුර දක්වා පුළුල් පරාසයක් අන්තර්ගත වීම" ඇතුළත් වේ. මෙතෙක් සොයාගෙන ඇති පැරණිතම තෙල් සිතුවම් ඇෆ්ඝනිස්තානයේ [[බුද්ධාගම|බෞද්ධ]] කලාකරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද අතර එය ක්‍රි.ව. 7 වන සියවස දක්වා දිව යයි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=6 July 2008 |title=World's oldest use of oil paint found in Afghanistan |url=https://www.world-archaeology.com/world/asia/afghanistan/worlds-oldest-use-of-oil-paint-found-in-afghanistan/ |access-date=10 August 2020 |website=World Archaeology |language=en-US}}</ref> තෙල් සායම් පසුව යුරෝපීයයන් විසින් අවම වශයෙන් 12 වන සියවසේ සිට ප්‍රතිමා සහ දැව නිර්මාණ පින්තාරු කිරීම සඳහා සංවර්ධනය කරන ලදී, නමුත් පින්තාරු කරන ලද රූප සඳහා එහි පොදු භාවිතය උතුරු යුරෝපයේ මුල්කාලීන නෙදර්ලන්ත සිතුවම් කලාව සමඟ ආරම්භ වූ අතර, [[පුනරුදය|පුනරුදයේ]] උච්චතම අවස්ථාව වන විට, තෙල් සායම් පින්තාරු කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රම යුරෝපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පනේල සිතුවම් සඳහා බිත්තර ටෙම්පෙරා තීන්ත භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ප්‍රතිස්ථාපනය කර තිබුණි, නමුත් ඕතඩොක්ස් ප්‍රතිමා හෝ බිත්ති සිතුවම් සඳහා එසේ නොවූ අතර, එහිදී පිළිවෙලින් ටෙම්පෙරා සහ ෆ්‍රෙස්කෝ සුපුරුදු තේරීම ලෙස පැවතුනි. බහුලව භාවිතා වන වියළන තෙල් අතරට ලින්සීඩ් තෙල්, පොපි ඇට තෙල්, වොල්නට් තෙල් සහ සැෆ්ලවර් තෙල් ඇතුළත් වේ. තෙල් තෝරා ගැනීමෙන් තීන්තයට කහ පැහැයට හැරීමේ හෝ වියළීමේ කාලය වැනි ගුණාංග රාශියක් ලබා දෙයි. තීන්ත ටර්පන්ටයින් සමඟ තුනී කළ හැකිය. තෙල් මත පදනම්ව, ඇතැම් වෙනස්කම් තීන්තවල දීප්තියෙහි ද දැකිය හැකිය. නිශ්චිත වර්ණක සහ අපේක්ෂිත බලපෑම් මත පදනම්ව කලාකරුවෙකුට එකම සිතුවමේදී විවිධ තෙල් කිහිපයක් භාවිතා කළ හැකිය. තීන්ත මාධ්‍යය අනුව විශේෂිත අනුකූලතාවයක් ද වර්ධනය කරයි. ආරක්ෂාව සහ වයනය ලබා දීම සඳහා වාර්නිෂ් නිර්මාණය කිරීම සඳහා තෙල් පයින් රෙසින හෝ කට්ටකුමංජල් වැනි රෙසින සමඟ තම්බා ගත හැකිය. තීන්ත එහි නම්‍යශීලී බව අනුව විවිධ වයනයන් සඳහා හැඩගැස්වීම කළ හැකිය. == උපුටා දැක්වීම් == {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{අධිකාරී පාලනය}} 8msok0c6cr2os7jfhehw8ntolrffu3p තෙල් සායම් 0 195743 794538 2026-06-21T05:33:11Z Yasasuru 23090 Yasasuru විසින් [[තෙල් සායම්]] සිට [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 794538 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] 46uvk9j07r19kb28zmuhw8votmvbrna තෙල්සායම් 0 195744 794539 2026-06-21T05:33:51Z Yasasuru 23090 [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794539 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] 46uvk9j07r19kb28zmuhw8votmvbrna තෙල්සායම් චිත්‍ර 0 195745 794540 2026-06-21T05:34:13Z Yasasuru 23090 [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794540 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] 46uvk9j07r19kb28zmuhw8votmvbrna තෙල් සායම් චිත්‍ර 0 195746 794541 2026-06-21T05:34:34Z Yasasuru 23090 [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794541 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] 46uvk9j07r19kb28zmuhw8votmvbrna Oil painting 0 195747 794542 2026-06-21T05:34:53Z Yasasuru 23090 [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 794542 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[තෙල් සායම් චිත්‍ර කලාව]] 46uvk9j07r19kb28zmuhw8votmvbrna සාකච්ඡාව:ශ්‍රී ලංකාවේ පහතරට වැසි වනාන්තර 1 195748 794543 2026-06-21T05:57:31Z ~2026-35936-90 79620 /* භුගොල විද්යාව */ නව ඡේදය 794543 wikitext text/x-wiki == භුගොල විද්යාව == පහතරට තෙත් කලාපය පිලිබද තොරතුරු [[විශේෂ:දායකත්ව/&#126;2026-35936-90|&#126;2026-35936-90]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&#126;2026-35936-90|talk]]) 05:57, 21 ජූනි 2026 (යූටීසී) dkgbkkns3ls9qr8hztqhrhsc1v1q6dr උපුල් අබේවික්‍රම 0 195749 794547 2026-06-21T07:02:10Z Helloswash 69035 ගූග්ල් යෙදවුම තුළ සිංහල භාෂාවේ වැඩිදියුණු කිරීම් උදෙසා මෙම ලිපිය ආරම්භ කරන ලදී. 794547 wikitext text/x-wiki '''උපුල් අබේවික්‍රම''' (උපත 1968 අගෝස්තු 18) ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු සහ නීතිඥයෙකි. ඔහු ජාතික ජන බලවේගය (NPP) නියෝජනය කරමින් 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්විය. ඔහු 2024 නොවැම්බර් 21 දින සිට ශ්‍රී ලංකාවේ 10 වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.<ref>{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=2026-06-21 |publisher=Parliament of Sri Lanka}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> 7xlx9mefw79buiwbrnk7rduj8rl6uuw 794554 794547 2026-06-21T07:12:12Z Helloswash 69035 794554 wikitext text/x-wiki '''උපුල් අබේවික්‍රම''' (උපත 1968 අගෝස්තු 18) ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු සහ නීතිඥයෙකි. ඔහු ජාතික ජන බලවේගය (NPP) නියෝජනය කරමින් 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්විය. ඔහු 2024 නොවැම්බර් 21 දින සිට ශ්‍රී ලංකාවේ 10 වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.<ref name=":0">{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=2026-06-21 |publisher=Parliament of Sri Lanka}}</ref> == මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය == උපුල් අබේවික්‍රම 1968 අගෝස්තු 18 දින ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ උපත ලැබීය. ඔහු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර පසුව නීතිඥවරයෙකු ලෙස වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.<ref name=":0" /> == මූලාශ්‍ර == <references /> cunb729ww5oirux4kwm0kv4v5bstcgv 794556 794554 2026-06-21T07:15:16Z Helloswash 69035 /* මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය */ 794556 wikitext text/x-wiki '''උපුල් අබේවික්‍රම''' (උපත 1968 අගෝස්තු 18) ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු සහ නීතිඥයෙකි. ඔහු ජාතික ජන බලවේගය (NPP) නියෝජනය කරමින් 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්විය. ඔහු 2024 නොවැම්බර් 21 දින සිට ශ්‍රී ලංකාවේ 10 වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.<ref name=":0">{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=2026-06-21 |publisher=Parliament of Sri Lanka}}</ref> == මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය == උපුල් අබේවික්‍රම 1968 අගෝස්තු 18 දින ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ උපත ලැබීය. ඔහු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර පසුව නීතිඥවරයෙකු ලෙස වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.<ref name=":0" /> == දේශපාලන ජීවිතය == අබේවික්‍රම ජාතික ජන බලවේගය හා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වී දේශපාලනයට පිවිසියේය. 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් තරග වැදී මනාප ඡන්ද 60,595 ක් ලබා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. == මූලාශ්‍ර == <references /> 6y943iirpcnpto3rw66nfu9mz07waz9 794558 794556 2026-06-21T07:17:38Z Helloswash 69035 794558 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = ගරු | name = උපුල් අබේවික්‍රම | native_name = Upul Abeywickrama | office = ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී | parliament = ශ්‍රී ලංකා | constituency_MP = ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය | term_start = 21 නොවැම්බර් 2024 | birth_date = {{Birth date and age|1968|8|18}} | birth_place = ශ්‍රී ලංකාව | nationality = ශ්‍රී ලාංකික | party = ජාතික ජන බලවේගය | otherparty = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ | alma_mater = ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය | occupation = නීතිඥ, දේශපාලනඥ | children = 3 }} '''උපුල් අබේවික්‍රම''' (උපත 1968 අගෝස්තු 18) ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු සහ නීතිඥයෙකි. ඔහු ජාතික ජන බලවේගය (NPP) නියෝජනය කරමින් 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්විය. ඔහු 2024 නොවැම්බර් 21 දින සිට ශ්‍රී ලංකාවේ 10 වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.<ref name=":0">{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=2026-06-21 |publisher=Parliament of Sri Lanka}}</ref> == මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය == උපුල් අබේවික්‍රම 1968 අගෝස්තු 18 දින ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ උපත ලැබීය. ඔහු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර පසුව නීතිඥවරයෙකු ලෙස වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.<ref name=":0" /> == දේශපාලන ජීවිතය == අබේවික්‍රම ජාතික ජන බලවේගය හා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වී දේශපාලනයට පිවිසියේය. 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් තරග වැදී මනාප ඡන්ද 60,595 ක් ලබා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. == මූලාශ්‍ර == <references /> csouv6sm9x9w2v0bhtise02e4ff8j2n සාකච්ඡාව:හේෂාන් පාදුක්ක 1 195750 794562 2026-06-21T07:42:27Z Helloswash 69035 /* ටැගය ඉවත් කිරීම */ නව ඡේදය 794562 wikitext text/x-wiki == ටැගය ඉවත් කිරීම == ගූග්ල යෙදව්ම තුළ සිංහල භාෂාවේ වැඩි දියුණු කිරීම් සඳහා මෙමෙ සිංහල විකීපීඩියා ලිපිය ස්වයංක්‍රීයව ඇතුළත් වී ඇති බැවින් Db-person ටැගය ඉවත් කරන ලදී. 2025 අප්‍රේල් මස සිට ගූහල් ආයතනය සිංහල භාෂාවේ ගුණාත්මක භාවය වැඩිදියුණු කිරීම තාවකාලිකව නවතා ඇත. එයට එක් ප්‍රධාන හේතුවක් වනුයේ සිංහල විකීපීඩීයා ලිපි ප්‍රමාණය ඉතා සාපෙක්ෂව අඩු මට්ටමක පැවතීම සහ නව සිංහල ලිපී අපගේ පද්ධතියට සිංහල විකීපීඩියා ඔස්සේ ඇතුළත් වීම පෙරට වඩා අඩුවීම හේතුවෙනි. එබැවින් වැඩි සිංහල විකීපීඩියා ලිපි ප්‍රමාණයක් නිමකර දායකවිය තිබිය යුතුව ඇත. [[User:Helloswash|Helloswash]] ([[User talk:Helloswash|talk]]) 07:42, 21 ජූනි 2026 (යූටීසී) ruu5t47x7zh6lueeexzojccmno8c6ej ස්ටෙෆනි ප්‍රනාන්දු 0 195751 794563 2026-06-21T08:55:46Z Helloswash 69035 ගූග්ල් යෙදවුම තුළ සිංහල භාෂාවේ වැඩිදියුණු කිරීම් උදෙසා මෙම ලිපිය ආරම්භ කරන ලදී 794563 wikitext text/x-wiki ස්ටෙෆනි ප්‍රනාන්දු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකුවේ. ඔහු ජාතික ජන බලවේගය (NPP) නියෝජනය කරමින් 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වීය.<ref>{{cite web |title=ගරු ස්ටෙප්නි ප්‍රනාන්දු |url=https://www.parliament.lk/si/members-of-parliament/mp-profile/3485 |access-date=2026-06-21 |website=ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව |publisher=ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව}}</ref> 2ow8vzy6hl64tdeyeca3bv1c4k7im36 794564 794563 2026-06-21T09:21:38Z Helloswash 69035 794564 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = ගරු | name = ස්ටෙෆනි ප්‍රනාන්දු | office = ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී | parliament = ශ්‍රී ලංකා | constituency_MP = ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය | term_start = 21 නොවැම්බර් 2024 | party = ජාතික ජන බලවේගය }} ස්ටෙෆනි ප්‍රනාන්දු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකුවේ. ඔහු ජාතික ජන බලවේගය (NPP) නියෝජනය කරමින් 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වීය.<ref>{{cite web |title=ගරු ස්ටෙප්නි ප්‍රනාන්දු |url=https://www.parliament.lk/si/members-of-parliament/mp-profile/3485 |access-date=2026-06-21 |website=ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව |publisher=ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව}}</ref> owbceb5jgzigajcd0h5o2vn1xviotwc 794565 794564 2026-06-21T09:34:53Z Helloswash 69035 794565 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = ගරු | name = ස්ටෙෆනි ප්‍රනාන්දු | office = ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී | parliament = ශ්‍රී ලංකා | constituency_MP = ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය | term_start = 21 නොවැම්බර් 2024 | party = ජාතික ජන බලවේගය }} ස්ටෙෆනි ප්‍රනාන්දු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකුවේ. ඔහු ජාතික ජන බලවේගය (NPP) නියෝජනය කරමින් 2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වීය.<ref>{{cite web |title=ගරු ස්ටෙප්නි ප්‍රනාන්දු |url=https://www.parliament.lk/si/members-of-parliament/mp-profile/3485 |access-date=2026-06-21 |website=ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව |publisher=ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව}}</ref> == මූලාශ්‍ර == 7x77ta6rowccnrmifbyon7c602crap0 පරිශීලක:RMASRathnayaka 2 195752 794566 2026-06-21T09:43:01Z RMASRathnayaka 79533 /* */ 794566 wikitext text/x-wiki මොනරාගල මහානාම විද්‍යාලය nf8m9htahhq440e7s2awbqsnh8q33gd 794567 794566 2026-06-21T09:43:26Z RMASRathnayaka 79533 /* */ 794567 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1