කුමාරතුංග මුනිදාස

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>කුමාරතුංග මුනිදාස</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2820</id>
    <revision>
      <id>795880</id>
      <parentid>793388</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T12:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39552-75</username>
        <id>80011</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11871" sha1="pcmm7d6rh4osj9w8cb05jfce8gpk5sj" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = කුමාරතුංග මුනිදාස
| image = Kumaratunga Munidasa (1887-1944).jpg
| image_size = 
| birth_date = {{Birth date|1887|7|25|df=y}}
| birth_place = ඉදිගස්සර, [[දික්වැල්ල, මාතර]],&lt;br /&gt; ශ්‍රී ලංකාව
| death_date = {{Death date and age|1944|03|02|1887|07|25|df=y}}
| death_place = [[Panadura|පානදුර]], ශ්‍රී ලංකාව
| education = ශාන්ත තොමස් කුමර විද්‍යාලය, මාතර
| alma_mater = දික්වැල්ල බොදු විදුහල &lt;br&gt; [[ශාන්ත තොමස් විද්යාලය , මාතර]]&lt;br&gt; වැවුරුකන්නල පිරිවෙන
| occupation = ගත් කතුවරයෙක්, කවියෙක්, ජනමාධ්යවෙදියෙක්
| notable_works = [[Hela Havula|හෙළ හවුල]]
| title = 
| spouse = ලිලි ලැවිනියා පිරිස්
| children = 6
| awards = 14
| signature = 
| website = 
}}

'''කුමාරතුංග මුනිදාස''' (1887-1944) වූ කලී ශ්‍රී ලංකාවේ විසූ ප්‍රකට වාග් විශේෂඥෙ⁣⁣යෙක්, අර්ථ කතාකරැ⁣වෙක්, කවියෙක් සහ පත්‍ර කලා⁣වේදි⁣යෙක් විය. ඔහු විසින් [[හෙළ හවුල]] නම් සංවිධානය පිහිටුවා, සිංහල භාෂාව තුළ අරක් ගෙන තිබූ සංස්කෘත බලපෑම් ඉවත් කිරීමට ඉමහත් පරිශ්‍රයක් දරනු ලැබී ය.

මෙතුමන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වූ ශ්‍රේෂ්ඨ පඬිවරයකු ලෙස සලකනු ලබයි. ඔහු අන්‍ය සාහිත්‍යකරුවන් අතරින් විශේෂ වුයේ ඔහු තුළ පැවති අසාමාන්‍ය භාෂා ඥානයත්, නිර්මාණශීලී චින්තනය සඳහා සිංහල භාෂාව හැසිරවීමත් නිසාය. සිංහල, පාලි, සංස්කෘත භාෂා හැසිරවීමේ හසල දැනුමත් සහිත වූ මෙතුමා දමිළ, මලයාලම්, ඉංග්‍රීසි, ලතින් සහ ග්‍රීක් භාෂා හැසිරවීමේ දක්ෂෙයක් ද වුයේය.

යටත් විජිත සමයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය බලපෑම් හේතුකොට ගෙන 19 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ සිටම සිංහල සාහිත්‍යයේ පිරිහීමක් දක්නට ලැබිණ. කුමාරතුංග මුනිදාස, මහගමසේකර, මඩවල එස් රත්නායක, ආදීන් සිංහල සංස්කෘතිය රැක ගැනීමට මහඟු පරිශ්‍රමයක් දැරීය.

ප්‍රථම සිංහල නවකතා රචනා වූයේ ද මේ අවධියේය. ඇල්බට් සිල්වාගේ විමලා (1892) සහ ආදර හසුන (1894) මෙම ප්‍රථම සිංහල නවකතාවලින් සමහරකි. සයිමන්ද සිල්වාගේ මීනා (1905) නමැති නවකතාවද වඩා ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ නවකතාවකි. කුමාරතුංග මුනිදාසයන් සාහිත්‍යකරුවකුට අමතරව පර්යේෂකයකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාවටම ආවේණික වූ සංගීත ශෛලියක් තැනීම සඳහා පර්යේෂණයන් රැසක් දියත් කළේය. 

කුමාරතුංග මුනිදාසයන් තම ජීවිත කාලයේ විවිධ කාල වලදී සාහිත්‍යකරුවකු, ගුරුවරයකු, ගුරුවරු පුහුණු කරන්නකු, පාසල් පරීක්ෂකයෙකු  කටයුතු කළේය.

වර්තමානයේදී ද ළමුන් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය කෘතීන් වන ශික්ෂා මාර්ගය,  මඟුල් කෑම, හීන්සැරය, ප්‍රබන්ධ සංග්‍රහය, පහන් කටුවෙකි, කවි ශික්ෂාව යනාදිය කුමාරතුංග මුනිදාසයන් විසින් රචිත කෘතීන් වේ.

== දිවියේ තොරතුරු ==
=== ඉපදීම===
කුමාරතුංග මුනිදාස වර්ෂ 1887 ජුලි මස විසිපස්වන දින(25) උපත ලැබීය. එය සිදුවී ඇත්තේ දික්වැල්ලේ, ඉඳිගස් ආරේ කුමාරතුංග මුනිදාසයන්ගේ නිවසේදීයි.

==ළමා සාහිත්‍යය සඳහා දායකත්වය==
   
සිංහල භාෂාව සහ සාහිත්‍ය ‍ක්ෂේත්‍රයේ එතුමා පතාක යෝධයකු බව කුමාරතුංග මුනිදාසයන්ගේ කෘති පරිශීලනයෙන් පෙනී යන්නේය. ආසාමාන්‍ය ආකෘතිමය ස්වරූපයකින් යුතු කාව්‍ය නිර්මාණ ඔහුගේ සාහිත්‍ය දිවියේ කැපී ‍පෙනෙන අංගවේ. ‘හා හා හරි හාවා’ (හාවාගේ වග කෘතියෙන්), 

&quot;මහ පුදුමෙකි,

මලෙක මලකි, 

නැහැ එහි සකි,

සමණළයෙකි’ (‘මල් බස්’) 

වැනි ඒවා ඒ සඳහා කදිම උදාහරණ වේ.

කුමාරතුංගයන් තුළ පැවති ගැඹුරු සංවේදී අදහස් ‘දරු සුරතල්’, ‘අවසාන’, ‘සොහොයුරු වියෝව’ සහ ‘මගේ වරද’ ගැන කාව්‍ය සංග්‍රහ වලින් දැකිය හැක. ‘මගේ වරද’ කෘතියේ සඳහන් වනුයේ බොරුවක් කීම සම්බන්ධව තම බාල පුතුට පහර දුන් ආකාරය පිළිබඳවයි. එය ඔහු විස්තර කරන්නේ ‍මෙසේය. 

{|
|‘දරුවාගේ අනාගතේ කුසුම්
|-
|හටගන්වන්නට මයි මා තැත් කියා,
|-
|වැනසුම් හැම වත්මනේ කුසුම්’
|-
|}

==හෙළ හවුල==
{{ප්‍රධාන|හෙළ හවුල}}
කුමාරතුංගයන් දෙස, බස, රැස තෙරුවන් ලෙස සැලැකු අතර එය රැකැ-ගැනිමේ අරමුණින් ඇරැඹි හෙළ හවුල යනු 1941 දී ඒතුමා ගේ මුල් වීමෙන් බ්‍රිතයන්‍ය ලංකා යටත්විජිතයේ පිහිටුවන ලද ජාතික සංවිධානයෙකි. දෙස, බස, රැස යන හෙළ තෙරුවන සුරැකීම සඳහා ඇරැඹුණු හෙළ හවුල, සිංහළ බසෙහි අබිවැඩුම සඳහා විසල් මෙහෙවරක් ඉටු කළ ආයතනයෙකි. නිවැරැදි පිරිසුදු හෙළ බස නඟා-ලීම මේ ආයතනයෙහි මුල් අරමුණෙකි. තව ද හෙළ ඉතිහසෙහි සැබෑ යටගියාව ඉස්මතු කිරීම සඳහා ද හෙළ හවුලින් ඉටු වූ මෙහෙය නොපටු යැ. 1941 සිට මේ දක්වා ක්‍රියාකාරී වැ පවත්නා එක මැ සිංහළ භාෂා ගුරුකුලය ද මෙය යි. හෙළ හවුලින් බිහි වූ කිවිවරු ද පඬිවරු ද බොහෝ යැ.
  
&lt;blockquote&gt;
&quot;ලක්දිවට ඉතා බිහිසුණු කාලයකි.පිට රටින් සාල නැවතිණි
නම් අපට කෑම නැත.පිට රටින් එන රෙදි නැවතිණි නම් අපට
විළි වැස්ම නැත.පිට රටින් එන යාන නැතිනම් අපට ගමන
නැත.කොටින් මැ පිට රට පිහිට නැත්නම් අපට කළහැකි
කිසිවක් නැත.&quot;

(ලක් මිණි පහන් කතු වැකි - කුමාරතංග මුනිදාස)
&lt;/blockquote&gt;

ආනන්ද රාජකරුණා එස්.මහින්ද හිමියන් මුනිදාස කුමාරතුංග වැනි නිර්මාණශීලී නිර්මාණ කරුවන්ගේ ළමා නිර්මාණ ඉහළ මට්ටමක පැවැතුණා. ඒ අය ළමා මනසට උචිත ගීත සාහිත්‍යයක් ගොඩනැගුවා. අදත් අප ඒ ආස්වාදනීය ගීත රස විදිනවා. ‘සිරිමත් මගෙ සකි යහපත් ළමයෙකි’ එවැනි අරුත්බර ගීත සංකල්පනා අද ළමා නිර්මාණ තුළ සරවිඳින්නට ලැබෙන්නේ නැහැ. වර්තමානයේ වැඩිහිටි ගීතය මෙන්ම ළමා ගීතයද පරිහානිය කරා ගමන් කරන ලක්ෂණ දක්නට ලැබෙනවා.

ක්‍රි.ව. 20වන ‍ශත වර්ශය මුල වකවානුවේ කුමාරතුංග මුනිදාස පඪිදු ඇරඹි හෙළ බස ව්‍යාප්‍රතිය නීසාද, දිනමිණ වැනි පුවත් පත් නිසාද සිංහල භාෂාවට නව ඡීවයක් ලැබුණි.

== කෘති ==
* ශික්ෂ 
* මඟුල් කෑම
* හීන්සැරය
* හත්පණ
* ප්‍රබන්ධ සංග්‍රහය
* පහන් කටුවෙකි
* කවි ශික්ෂාව 
* කියවන නුවණ
* විරිත් වැකිය
* ව්‍යාකරණ විවරණය 
* ක්‍රියා විවරණය 
* හෙළ මියැසිය
* පියසමර
* නුවණ පොත් පෙළ

*

[[Category:1887 births]]
[[Category:1944 deaths]]
[[Category:Alumni of St. Thomas' College, Matara]]
[[Category:Grammarians from Sri Lanka]]
[[Category:Hela Havula]]
[[Category:People from Matara, Sri Lanka]]
[[Category:People from Panadura]]
[[Category:People from British Ceylon]]
[[Category:Sinhala language]]
[[Category:Sinhalese writers]]
[[Category:හෙළ හවුල]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල කවියෝ]]</text>
      <sha1>pcmm7d6rh4osj9w8cb05jfce8gpk5sj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චීන ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20927</id>
    <revision>
      <id>795895</id>
      <parentid>783769</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39796-98</username>
        <id>80016</id>
      </contributor>
      <origin>795895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200060" sha1="a70kxz4im1hk7uzbdod11j4ooho3kx2" xml:space="preserve">{{Redirect|චීන අධිරාජ්‍යය|යුවාන් ෂිකායි විසින් පිහිටු වූ අධිරාජ්‍යය සඳහා|චීන අධිරාජ්‍යය (1915–16)|ග්‍රන්ථය|Imperial China: 900–1800}}
[[File:Territories of Dynasties in China.gif|thumb|300px|චීන ඉතිහාසය පුරා [[චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ|විවිධ රාජවංශ]] විසින් පිහිටුවන ලද රාජධානි]]

'''චීන ඉතිහාසය''' පිළිබඳ ප්‍රථම ලිඛිත වාර්තා හමුවන්නේ ක්‍රි. පූ. 1500 තරම් ඈතදී &lt;ref name=&quot;William&quot;&gt;William G. Boltz, Early Chinese Writing, World Archaeology, Vol. 17, No. 3, Early Writing Systems. (Feb., 1986), pp. 420–436 (436).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David N. Keightley, &quot;Art, Ancestors, and the Origins of Writing in China&quot;, ''Representations'', No. 56, Special Issue: The බ්wස්භ්බ්හ් Erudition. (Autumn, 1996), pp.68–95 (68).&lt;/ref&gt; [[ෂෑං රාජවංශය]] යටතේ දී (ක්‍රි. පූ.1600–1046 පමණ) ය.&lt;ref name=&quot;state1&quot;&gt;{{cite web|url=http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215094418/http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|archivedate=15 December 2007|title=Public Summary Request Of The People's Republic Of China To The Government Of The United States Of America Under Article 9 Of The 1970 Unesco Convention|publisher=Bureau of Educational and Cultural Affairs, U.S. State Department|accessdate=12 January 2008}}{{Dead link|url=http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|date=December 2008}}&lt;/ref&gt; ''[[මහා ඉතිහාසඥයාගේ සටහන්]]'' (ක්‍රි.පූ. 100 පමණ) සහ ''[[උණ අනුවාර්ෂික වාර්තා]]'' වැනි ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල ෂෑං රාජවංශයට පෙරපැවති ස්ථිර ලිඛිත මාධ්‍යයක් නොමැති වූ [[ශියා රාජවංශය]] (ක්‍රි.පූ. 2070–1600 පමණ) නම් රාජවංශය පිළිබඳ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;state1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Ancient Dynasties&quot;&gt;{{cite web|url=http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html|title=The Ancient Dynasties|publisher=University of Maryland|accessdate=12 January ආචිචිගේ, රෙද්ද2008}}&lt;/ref&gt; සහස්‍රයකට පෙර [[නියෝලිතික]] යුගයේ කහ ගඟ සහ [[යැංසි ගඟ|යැංසි ගංගා]] නිම්න අවට විවිධ ස්ථාන කේන්ද්‍ර කරගනිමින් සංස්කෘතිය ගොඩනැගුණත්, [[කහ ගඟ]] චීන ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිල්ල ලෙස සැලකෙයි. වසර දහස් ගණනක අඛණ්ඩ ඉතිහාසයක් සහිත [[චීනය]] ලොව පැරණිතම [[ශිෂ්ටාචාරය|ශිෂ්ටාචාරවලින්]] එකක් ලෙස සැලකෙයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1287798.stm |title=China country profile |publisher=BBC News |date=18 October 2010 |accessdate=7 November 2010}}&lt;/ref&gt; එසේම එය [[ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිල්ල|ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිලිවලින්]] එකක් ලෙස ද හඳුන්වයි.&lt;ref&gt;''Cradles of Civilization-China: Ancient Culture, Modern Land'', Robert E. Murowchick, gen. ed. Norman: University of Oklahoma Press, 1994&lt;/ref&gt;

{{History of China}}

[[චීන සංස්කෘතිය|චීන සංස්කෘතියේ]], [[චීන සාහිත්‍යය|සාහිත්‍යයයේ]] සහ [[චීන දර්ශනය|දර්ශනයේ]] වැඩි ප්‍රගමනයක් සිදු වූයේ [[ෂෝවු රාජවංශය|ෂෝවු රාජවංශ]] (ක්‍රි.පූ. 1046–256) සමයේ ය. නමුත් ක්‍රි.පූ. 8වන සියවස වන විට ෂෝවු රාජවංශය අභ්‍යන්තර සහ බාහිර පීඩනයන්ට ලක්ව කුඩා රාජ්‍යවලට කැඩී ගියේ ය. මෙය [[වසන්ත සහ සරත් සමය|වසන්ත සහ සරත් සමයේ]] ඇරඹුම වූ අතර එය අනතුරුව [[සතුරු රාජ්‍ය යුගය]] දක්වා විහිදිණි. මෙය චීන රාජවංශයේ දුර්වල රාජ්‍ය සමයන් අතුරින් එකක් ලෙස සැලකෙන අතර මෑතක දී එනම් 1927දී ඇරඹුණු [[චීන සිවිල් යුද්ධය]] ද එවැනි අවස්ථාවකි.

බහු රාජධානි සහ යුධඅධිපතිවරුන්ගේ යුගයන්හි දී, [[චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ|චීන රාජවංශ]] විසින් චීනයේ විවිධ ප්‍රදේශ පාලනය කර ඇත. සමහර යුගයන්හි දී පාලනය නූතන [[ෂින්ජියෑං]] සහ [[ටිබෙටය]] වැනි පදේශ දක්වා ද විහිදිණි. ක්‍රි.පූ. 221දී [[ක්වින් රාජවංශය|චින් රාජවංශ‍යේ]]  [[ක්වින් ෂි හුවාං|චින් ෂි හුවාං]] විසින් විවිධ [[සතුරු රාජ්‍ය සමය|සතුරු රාජ්‍ය]] එක්සත් කර &quot;[[චීන අධිරාජයා|අධිරාජයා]]&quot; (''හුවාංඩි'') යන විරුද නාමය ආරූඪ කර ගන්නා ලදී. මෙය මහේශාක්‍ය චීන අධිරාජ්‍යයේ ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි. අනතුරුව බලයට පැමිණි රාජවංශ විසින් අධිරාජයාට විශාල භූමි ප්‍රදේශ ඍජුවම පාලනය කළ හැකිවන පරිදි පරිපාලන ක්‍රම ගොඩනගන ලදී. චීනයේ අවසන් රාජවංශය වූයේ [[ක්විං රාජවංශය|චිං]] (1644–1912) රාජවංශයයි. ඉන් අනතුරුව 1912දී [[චීන සමූහාණ්ඩුව (1912-1949)|චීන සමූහාණ්ඩුව]] විසින් ද, 1949දී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව]] විසින් ද මහා චීන භූමියේ පාලනය ගෙන යන ලදී.

ක්‍රි.පූ. 206 සිට ක්‍රි.ව. 1912 දක්වා වූ සියවස් 21ක කාලය තුළ චීන රාජ්‍යය තුළ එදිනෙදා පාලනය ගෙනයාමට ''[[විද්වත් නිලධාරීන්]]'' නම් වූ විශේෂ නිලධාරීහු උපකාර වූහ. අක්ෂර කලාවට සහ දර්ශනය පිළිබඳ හසල දැනුමක් තිබූ තරුණ නිලධාරීන් අපහසු විභාග මාලාවක් ඔස්සේ ප්‍රවේශමෙන් මෙම තනතුර සඳහා තෝරාගන්නා ලදී. චීන ඉතිහාසය විචාරීමේ දී පෙනී යන කරුණක් වන්නේ මාරුවෙන් මාරුවට එළැඹි දේශපාලන ස්ථාවර සහ අස්ථාවර යුගයන්වල දී චීනය නිතර ස්ටෙප්ස් භූමියේ ජනයාගේ ආක්‍රමණවලට ලක් වූ බවයි. අනතුරුව ඔවුන්ව [[හන් චීන]] ජනගහනය විසින් අධිශෝෂණය කරගනු ලැබිණි. ආසියාවේ අනෙක් පෙදෙස් සහ බටහිර ලෝකයෙන් සිදු ළුූ සංස්කෘතික සහ දේශපාලන බලපෑම් නිසා සිදු වූ සංක්‍රමණ, සංස්කෘතික ආභාසයන්, ව්‍යාප්තිය, සහ විදේශ සබඳතා නූතන චීන සංස්කෘතිය හැඩගැස්වීමට මහෝපකාරී විය.

== ප්‍රාග්ඓතිහාසික යුගය ==
{{Prehistoric cultures of China}}

===පේලියොලිතික===
{{see also|චීනයේ පේලියොලිතික ස්ථාන}}
මීට අවුරුදු මිලියන ගණනකට පෙර ''[[හෝමෝ ඉරෙක්ටස්|හෝමෝ ඉරෙක්ටස්ගෙන්]]'' චීනය ජනාවාස වන්නට ඇතැයි සැලකේ.&lt;ref name=&quot;MagnetostratigraphicDating&quot;&gt;{{cite journal|author1=Rixiang Zhu|author2=Zhisheng An|author3=Richard Pott|author4=Kenneth A. Hoffman|title=Magnetostratigraphic dating of early humans of in China|journal=Earth Science Reviews|volume=61|date=June 2003|pages=191–361|url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|format=PDF|issue=3–4|access-date=2016-09-03|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724001314/http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[ෂියාඕචංලියාං]] භූමියේ කැණීම්වලින් සොයාගත් ගල් ආයුධ මීට අවුරුදු මිලියන 1.36 ට පෙර ඒවා බව චුම්බක කාලනිර්ණ ක්‍රම මගින් සොයාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;Xiaochangliang&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070813201519/http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|archivedate=13 August 2007|title=Earliest Presence of Humans in Northeast Asia|publisher=[[Smithsonian Institution]]|accessdate=4 August 2007}}&lt;/ref&gt; ෂාන්ෂි පළාතේ [[ෂිහූඩු|ෂිහූඩු]] පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයෙන් ''හෝමෝ ඉරෙක්ටස්'' ගින්දර භාවිතා කළ බවට (මීට අවුරුදු මිලියන 1.27 කට ඉහත) ආදිතම වාර්තා හමු වේ.&lt;ref name=&quot;MagnetostratigraphicDating&quot; /&gt;[[යුවාන්මූ මන්|යුවාන්මූ]] සහ පසුව [[ලැන්ටියන් මන්|ලැන්ටියන්]] ප්‍රදේශවල කැනීම් මගින් ආදිතම ජනාවාස වීම් හදුනාගත හැක. චීනයෙන් සොයාගනු ලැබූ වඩාත් ප්‍රසිද්ධම ''හෝමෝ ඉරෙක්ටස්'' නිදර්ශකය [[පීකිං මිනිසා]] ලෙස හදුන්වනු ලබන අතර එය 1923–27 කාලයේ සොයාගෙන තිබේ. [[හුනාන්|හුනාන් හි]] [[‍දාඕ ප්‍රාන්තය|දාඕ ප්‍රාන්තයේ]] [[ෆුයාන් ගුහාව|ෆුයාන් ගුහාවෙන්]] සොයා ගන්නා ලද ෆොසිලභවනය වූ ''හෝමෝ සේපියන්ස්''ගේ දත් ක්‍රි. පූ. 125,000–80,000 පමණ කාලයට අයත් යැයි සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/science-environment-34531861|title=Fossil teeth place humans in Asia '20,000 years early'|publisher=[[:en:BBC News|]]|accessdate=14 October 2015}}&lt;/ref&gt;

===නියෝලිතික===
{{see also|චීනයේ නියෝලිතික සංස්කෘතීන් ලැයිස්තුව}}
ක්‍රි.පූ.10000 අවට කාලය චීනයේ නියෝලිතික (නව ශිලා) යුගය පැවති සමයයි .&lt;ref name=&quot;neolithic period in china&quot;&gt;{{cite web|title=Neolithic Period in China|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/cneo/hd_cneo.htm|work=Timeline of Art History|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]| date= October 2004|accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt;

පැරණි සාක්ෂි [[විකිරණශීලී කාබන් දිනැයුම|විකිරණශීලී කාබන් කාලනිර්ණයට]] අනුව චීනයේ [[මෙනේරි ]] වගාවේ ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ.7000 පමණ දක්වා දිවෙයි.&lt;ref&gt;{{cite web| title=Rice and Early Agriculture in China|url=http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|work=Legacy of Human Civilizations|publisher=Mesa Community College|accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt; යැංසි ගංගාවෙන් හමු වූ වී වගාකළ බවට ඇති පැරණිතම සාක්ෂිය කාබන්-දිනැයුම අනුව වසර 8,000ක් පමණ පැරණි බව හෙළි වී ඇත.&lt;ref name=&quot;Pringle&quot; /&gt; ගොවිතැන [[ජියාහු]] සංස්කෘතියේ පිබිදීමට හේතු විය. (ක්‍රි. පූ. 7000 සිට 5800). නිංෂියා හි, [[දමයිඩි]] ප්‍රදේශයෙන් [[චීනයේ නියෝලිතික සලකුණු|ගල් කැටයම්]] 3,172ක් හමු වී ඇති අතර ඒවා ක්‍රි. පූ. 6000–5000 අතර කාලයට අයත් යැයි සැලකේ. &quot;ඒ අතරින් තනි සංකෙත්  8,453 ක් මගින් හිරු, සදු, තාරකා, දෙවියන්, දඩයම් සහ තෘණ උලාකන දර්ශන නිරූපණය වෙයි.&quot; මෙම රූප පැරණි චීන අක්ෂරවලට සමාන බවක් දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-05/18/content_6121225.htm|title=Carvings may rewrite history of Chinese characters|publisher=[[Xinhua]] online|date=18 May 2007| accessdate= 19 May 2007}}&lt;/ref&gt; චීන [[පූර්ව-ලිවීම්]] ක්‍රි. පූ. 7000 අවට ජියාහු වලින්,&lt;ref name= &quot;earliest writing&quot;&gt;{{cite news |title='Earliest writing' found in China |first=Paul |last=Rincon |date=17 April 2003 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2956925.stm |work=BBC News }}&lt;/ref&gt; ක්‍රි. පූ. 5800 – 5400 පමණ [[දඩිවන් සංස්කෘතිය|දඩිවන්]] ප්‍රදේශයේන ද, ක්‍රි. පූ. 6000 පමණ දමයිඩි ප්‍රදේශයෙන් සහ.&lt;ref&gt;[[Qiu Xigui]] (2000). ''Chinese Writing''. English translation of 文字學概論 by Gilbert L. Mattos and [[Jerry Norman (sinologist)|Jerry Norman]]. Early China Special Monograph Series No. 4. Berkeley: The Society for the Study of Early China and the Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley. ISBN 978-1-55729-071-7&lt;/ref&gt;[[බන්පෝ|බන්පෝ හි]] පස්වන සහස්‍රය අවට හමු වේ. සමහර විද්‍යාර්ථීන් යොජනා කරන්නේ [[ජියාහු සංකේත]] (ක්‍රි. පූ. 7වන සහස්‍රය) පැරණි චීන ලේඛන ක්‍රමයක් බවයි.&lt;ref name= &quot;earliest writing&quot;/&gt; [[හෙනාන්|හෙනාන්හි]] [[ෂින්හෙං]] ප්‍රාන්තයේ [[පෙයිලිගැං සංස්කෘතිය|පෙයිලිගැං සංස්කෘතික]] භූමියකින් ක්‍රි.. පූ. 5,500 සිට 4,900 අතර කාලයට අයත් ජනාවාස හමු වූ අතර එම ස්ථා‍නයේ කෘෂිකර්මය පිළිබද සාක්ෂි, ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම්, කුඹල් කර්මාන්තය සහ මියගිය පුද්ගලයන් භූමදානය කිරීම වැනි අභිචාර ක්‍රම පැවතී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Peiligang Site | url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm | publisher=[[Ministry of Culture of the People's Republic of China]]|year=2003|accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt; ජනගහන වර්ධනයත් සමග කෘෂිකර්මාන්තය දියුණුවට පත් විය. බෝග ගබඩා කිරීම, බෙදා හැරීම ද දියුණු විය.&lt;ref name = &quot;Pringle&quot;&gt;{{cite journal| last= Pringle| first= Heather| title= The Slow Birth of Agriculture| url= http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm| work= [[Science (journal)|Science]]| year= 1998| volume= 282| page= 1446| doi= 10.1126/science.282.5393.1446| access-date= 2016-09-03| archive-date= 2011-01-01| archive-url= https://web.archive.org/web/20110101201656/http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm| url-status= dead}}&lt;/ref&gt; පසුකාලීන [[නියෝලිතික]] සමයේ, [[කහ ඟ|කහ ගංගා]] නිම්නය [[යැංෂාඕ සංස්කෘතිය|යැංෂාඕ සංස්කෘතික]] මධ්‍යස්ථානයක් (5000 BC to 3000 BC) ලෙස වර්ධනය වූ අතර, පළමු ගම් හමු විය. ඒ අතරින් පුරාවිද්‍යාත්මකව වඩාත් වැදගත් ස්ථානය වන්නේ ‍[[ෂියාන්|ෂියාන්හි]] [[බැන්පෝ]] නම් ස්ථානයයි.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wertz|first=Richard R.| title= Neolithic and Bronze Age Cultures| url=http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s04.html|work=Exploring Chinese History| publisher=[[ibiblio]] |year= 2007| accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt; පසුව යැංෂාඕ සංස්කෘතිය අභාවයට පත් කරමින් [[ලොංෂාන් සංස්කෘතිය]] ක්‍රි.පූ. 3000 සිට 2000 දක්වා කහ ගංගා නිම්නයේ මධ්‍යගත විණි.

===ලෝකඩ යුගය===
{{see also|චීනයේ ලෝකඩ යුගයේ ස්ථාන ලැයිස්තුව}}
ලෝකඩ යුගයට අයත් නිර්මාණ [[මජියායාඕ සංස්කෘතිය|මජියායාඕ සංස්කෘතියෙන්]] (ක්‍රි.පූ. 3100 සහ 2700 අතර) හමු වේ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Martini, I. Peter|title=Landscapes and Societies: Selected Cases|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|year=2010|isbn=90-481-9412-1|page=310}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=[[Charles Higham (archaeologist)|Higham, Charles]]|title=Encyclopedia of ancient Asian civilizations|publisher=[[Infobase Publishing]]|year=2004|isbn=0-8160-4640-9|page=200}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව ලෝකඩ යුගයට අයත් මෙවලම් ඊසානදිග චීනයේ [[පහළ ෂියාජියාඩියන් සංස්කෘතිය|පහළ ෂියාජියාඩියන් සංස්කෘතියෙන්]] (ක්‍රි.පූ. 2200 - 1600&lt;ref&gt;''Leadership Strategies, Economic Activity, and Interregional Interaction: Social Complexity in Northeast China'', pp.&amp;nbsp;89&lt;/ref&gt;)ද හමු වේ.

== පුරාතන චීනය&lt;!--'Ancient China' redirects here--&gt; ==
===ශියා රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 2100 – 1600 පමණ)===
{{main|ශියා රාජවංශය}}
[[සිමා චියාන්]] ඉතිහාසඥයාගේ (ක්‍රි.පු 145 – 90) ''[[මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා]]'' හා ''[[උණ අනුවාර්ෂික වාර්තා]]'' යන ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් [[ ශියා රාජවංශය]] (ක්‍රි.පූ. 2100 සිට 1600 දක්වා) චීනයේ ඓතිහාසික වාර්තාවල විස්තර වන පැරණිම රාජවංශය ලෙස සැලකේ..&lt;ref name=&quot;state1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Ancient Dynasties&quot;/&gt;

රාජවංශයේ සැබවින්ම පැවතියේද යන්න පිළිබඳ නොයෙකුත් මතවාද ඇත. නමුත් එවැනි රාජවංශයක් පැවති බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පවතී. ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ වාර්තා අනුව සිමා චියාන් පවසන්නේ ශියා රාජවංශයේ ආරම්භය ක්‍රි.පූ. 2200 අවට සිදු වී ඇතිබවයි. එය තවමත් සනාථ වී නොමැත. දැන් බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් ශියා සහ මධ්‍යම [[හෙනාන්]] පළාතේ [[අර්ලිටොවු සංස්කෘතිය|අර්ලිටොවු]] කැනීම් සමග සම්බන්ධයක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ දරනු ලබයි.&lt;ref&gt;[http://www.nga.gov/exhibitions/chbro_bron.shtm Bronze Age China] at [http://www.nga.gov/ National Gallery of Art]&lt;/ref&gt; ඊට හේතුව ක්‍රි. පු. 2000 ට පමණ අයත් ලෝකඩ උණු කළ මෙවලම් එම පෙදෙසින් සොයා ගැනීමට හැකිවී තිබීමය. මෙම භූමියෙන් සොයාගත් මැටි බඳුන් සහ කවචවල ඇති සලකුණු නූතන චීන අක්ෂරවල පූර්වජයන් ලෙස සැක කෙරේ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050213035644/http://www.gog.com.cn/gz/art0402/ca615230.htm Scripts found on Erlitou pottery] (written in [[Simplified Chinese]])&lt;/ref&gt; [[ෂෑං රාජවංශය|ෂෑංහි]] [[දිවැස් අස්ථි]] සහ [[ෂෝවු රාජවංශය|ෂෝවු]] ෂෝවු ලෝකඩ බඳුන් වල කළ ලේඛන අනුව ශියා යුගය ගැන සුළු වශයෙන් තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත.

මිථ්‍යාවන්ට අනුව, මෙම රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 1600 අවට [[මිංටියාඕ හි සටන]]ට සමගාමීව මෙම රාජවංශය අවසන් වන්නට ඇත.

===ෂෑං රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 1600–1046 පමණ)===
[[File:Shang_dynasty_inscribed_tortoise_plastron.jpg|right|size|150px|thumb|ෂෑං රාජවංශ සමයට අයත් දිවැස් අස්ථි]]
{{main|ෂෑං රාජවංශය}}
{{further|චීන ලෝකඩ යුගය}}
:''අගනුවර: [[යින්ෂු|යින්]], [[අන්යං]] අසල''

ක්‍රි.පු. 1600 – 1046 කාලයේ දී ෂෑං රාජවංශයේ පැවැත්ම ගැන කියවෙන පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් කොටස් දෙකකි. මුල් කොටස අයත් වන්නේ ආදි ෂෑං යුගය  (ක්‍රි.පු 1600 – 1300 ශ. ව) ට වන අතර එම මූලාශ්‍ර සොයා ගන්නා ලද්දේ [[අර්ලිගෑං සංස්කෘතිය|අර්ලිගෑං]], [[ෂෙංෂොවු]] සහ ෂැංචෙං වලින්ය.{{Citation needed|date=May 2012}} දෙවන කොටස අයත් වන්නේ පශ්චාත් ෂෑං හෙවත් යින් (殷) යුගයට වන අතර ඒවායේ නිමිති කියන ඇටකටු වල කළ ලේඛන විශාල ලෙස කර ඇත. ෂෑං හි අග නගර නවය අතුරින් අන්තිම අගනගරය වුයේ [[අන්යං]] (වර්තමානයේ [[හෙනාන්]]) ය. ඒ ක්‍රි.පු. 1300 – 1046 අතර කාලවකවානුවයි.අන්යංවලින් හමු වූ සොයාගැනීම් අතර චීන ඉතිහාසය පිළිබඳ ලියැවුණු පැරණිම වාර්තා ද වෙයි: එනම් සත්ත්ව අස්ථි හෝ කවච මත අනාවැකි සටහන් අන්තර්ගත පැරණි චීන සටහන් ය. ක්‍රි.පූ. 1500අවට යුගයට කාලනිර්ණය කොට ඇති මේවා &quot;[[දිවැස් අස්ථි]]&quot; ලෙස ප්‍රසිද්ධ ය.&lt;ref name=&quot;William&quot;/&gt;

[[File:China 1.jpg|left|thumb|කහ ගංගා නිම්නයෙන් සොයා ගන්නා ලද ෂෑං යුගයට අයත් උසස් සමාජවල නටබුන්]]
ෂෑං රාජවංශයේ රජවරු 31 දෙනෙක් රජකම් කළහ. මෙම සමයේ ''[[මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා]]'' අනුව මෙහි අගනුවර සය වරක් මාරු කර ඇත.{{Citation needed|date=April 2014}} ක්‍රි.පූ. 1350දී අවසන් අගනුවර (සහ වැදගත්ම) ලෙස [[යින්ෂු|යින්]] තෝරා ගැනුණු අතර එය රාජවංශයේ ස්වර්ණමය යුගය විය.{{Citation needed|date=April 2014}} ඉතිහාසය අනුව යින් රාජවංශය යන පදය ෂෑං රාජවංශයේ පර්යාය නාමයක් ලෙස සැලකෙන අතර එය විශේෂයෙන් ෂෑං රාජවංශයේ පසු භාගය සඳහන් කිරීමට යොදනු ලබයි.{{Citation needed|date=April 2014}}

පසුකාලීන චීන ඉතිහාසඥයන් පැවසීමට පුරුදුව සිටියේ එක් රාජවංශයකට පසු තවත් රාජ වංශයක් වශයෙන් පැවත එන්නේ යැයි කියන මතය ය. නමුත් අතීත චීනය තුළ සත්‍ය දේශපාලනික තත්ත්වය මීට වඩා බොහෝ සංකිර්ණ එකක් වු බව දැනගන්නට ලැබේ. මේ නිසා, සමහර චීන උගතුන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි ශියා හා ෂෑං රාජවංශ සමකාලීනව පැවති දේශපාලනික වස්තූ බීජයන් වීමට හැකිය. එය හරියට පුර්ව ෂෝවු රාජවංශය (ෂෑං රාජ වංශයෙන් පසු බලයට පැමිණි), ෂෑං රාජවංශය පැවති කාලයේම පැවතියැයි කියන්නාක් වැනි ය.{{Citation needed|date=April 2014}}

අන්යංවලින් සොයා ගන්නා ලද ලේඛන ගත වාර්තා, ෂෑං රාජවංශයේ පැවැත්ම තහවුරු කළ ද,{{Citation needed|date=November 2012}} බොහෝ බටහිර විද්වත්හු ෂෑං රාජවංශය සහ අන්යංහි සොයැගැනීම් අතර සම්බන්ධය පිළිගැනීමට මැලි වෙති. උදාහරණයක් වශයෙන් [[සැන්ෂිංඩුයි|සැන්ෂිංඩුයිහි]] සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් වලින් අන්යංවල නොපැවති තාක්ෂණයෙන් උසස් ශිෂ්ටාචාරයක් ගැන පැහැදිලි වේ. ෂෑං රාජවංශය අන්යං සිට කොපමණ දුරකට විහිදී තිබුණ ද යන්න පිළිබඳව සැපයීමට තරම් ප්‍රබල සාක්ෂි නැත. ප්‍රබලම තර්ක මාත්‍රය වන්නේ, නිල ඉතිහාසයේ සදහන් ෂෑං රාජ වංශය විසින්ම පාලනය කරන ලද අන්යං නගරය, ප්‍රදේශයේ වෙනත් බොහෝ නානාප්‍රකාර සංස්කෘතික ජනාවාස සමග සමකාලීනව පැවතුණු බව හා ඔවුනොවුන් අතර වෙළෙදාමද සිද්ධ වුණු බවය.{{Citation needed|date=April 2014}}

===ෂෝවු රාජවංශය (ක්‍රි.පූ.1046–256)===
[[File:You with zigzag thunder pattern.jpg|thumb|[[චීන ලෝකඩ නිර්මාණ|ලෝකඩ]] චාරිත්‍ර බඳුනක් ([[යූ (බඳුන)|යූ]]), බටහිර ෂෝවු රාජවංශය]]
{{main|ෂෝවු රාජවංශය|චීනයේ යකඩ යුගය}}
:''අගනුවරවල්: [[ෂියැන්]], [[ලුවෝයැං]]''

ෂෝවු රාජවංශය (ක්‍රි.පූ 1046 – 256 පමණ දක්වා) චීනයේ වැඩිම කාලයක් පැවති රාජවංශය ලෙස සැලකෙයි.  ෂෝවු රාජ වංශයයි. ක්‍රි.පූ. 2වන සහස්‍රය වන විට [[කහ ගඟ|කහ ගංගා]] නිම්නයේ ෂෝවු රාජවංශය නැගී විත් ෂෑං රාජ්‍යය පුරා පැතිර ගියේ ය. ෂෝවු රාජවංශය යටතේ  [[වැඩවසම් ක්‍රමය|අර්ධ වැඩවසම් කුමයක්]] පැවති බව සැලකෙයි. ෂෝවුවරු ෂෑංවරුනට බටහිරින් ජීවත් වූහ. ෂෑං රාජවංශය විසින් ෂෝවු නායකයා බටහිර ආරක්ෂකයා ලෙස පත්කර ඇත. ෂෝවුහි පාලකයා වූ  [[ෂෝවුහි වු රජු|වු රජු]] සිය සොහොයුරා වූ [[ෂෝවුහි ආදිපාද|ෂෝවුහි ආදිපාදවරයාගේ]] ආධාර ඇතිව [[මුයේහි සටන|මුයේහි සටනේදී]] ෂෑංවරුන්ව  පරාජය කළේ ය

‍සිය පාලනය නීත්‍යානුකූල කිරීම සඳහා ෂෝවු රජු [[ස්වර්ග වරම|ස්වර්ග වරම හෙවත් දිව්‍ය ආඥාව]] ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. මෙය ඉන්පසු බලයට පත් වූ සෑම රාජවංශයක් විසින්ම භාවිතා කරන ලදී.{{citation needed|date=January 2016}} ෂෑංඩි මෙන් සෙසු දෙවිවරුන් පාලනය කළ දෙව්ලොව (''ටියෑන්'') විසින් චීනය පාලනය කළ යුතු තැනැත්තා තීරණය කරන බව ඉන් පැවසිණි. පාලකයාහට ස්වර්ග වරම නොමැති වූ විට නොයෙකුත් ස්වාභාවික විපත් සිදු වන බව පැවසිණි. එනිසා පාලකයාට සිය ජනතාව පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමට සිදු විය. නැතිනම් රාජකීය නිවසෙන් කිරුළ ගිලිහී නව නිවසක් වෙත ස්වර්ග වරම හිමිවනු ඇත.

ෂෝවුවරු අනතුරුව සිය අගනුවර බටහිර දෙසට කහ ගංගාවේ ශාඛාවක් වූ  [[වෙයි ගඟ]] අසල නූතන [[ෂියෑන්]] ආසන්න පෙදෙසකට විස්ථාපනය වූ අතර එය [[යැංසි ගඟ|යැංසි ගංගා]] නිම්නය තෙක් ව්‍යාප්ත විය. මෙය චීන ඉතිහාසයේ උතුරේ සිට අකුණට සිදු වූ සංක්‍රමණ අතරින් ප්‍රථම සංක්‍රමණය ලෙස සැලකෙයි.

===වසන්ත සහ සරත් සමය (ක්‍රි.පූ. 722–476)===
[[File:Pu with openwork interlaced dragons design.jpg|thumb|[[චීන මකරා|මකර]] සැරසිලි සහිත චීන පු බඳුනක්, [[වසන්ත සහ සරත් සමය]]]]
{{main|වසන්ත සහ සරත් සමය}}
:''අගනුවරවල්: බීජිං {{smaller|([[යැන් රාජ්‍යය]])}}; [[ෂියෑන්]] {{smaller|([[ක්වින් රාජ්‍යය]])}}''

8 වන ශතවර්ෂයේ [[වසන්ත සහ සරත් සමය|වසන්ත සහ සරත් සමයේ]] දී බලය විමධ්‍යගත විය. මෙම යුගය නම් කෙරුණේ  ''[[වසන්ත සහ සරත් අනුවාර්ෂික වාර්තා]]'' අනුවයි. මේ කාලයේදී ෂෝවු රාජවංශය විසින් යෙදවු ප්‍රාදේශීය හමුදා නායකයෝ නායකත්වය සඳහා සිය බලය යෙදවුහ. වයඹ දිගින් පැමිණි [[ක්වින් (රාජ්‍යය)|චින්]] ජනයා වැනි ආක්‍රමණිකයන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය උග්‍රවිය. මේ නිසා ෂෝවු අගනගරය නැගෙනහිර පිහිටි [[ලුවෝයැං]] වෙත ගෙන යාමට සිදු විය. එයින් ‍ෂෝවු රාජවංශයයේ දෙවන විශාලතම අවධිය වු නැගෙනහිර ෂෝවු බිහිවිය. වසන්ත සහ රසත් සමය මගින් මධ්‍යගත ෂෝවු බලය බිඳවැටීමක් පෙන්නුම් කරයි. එහි ප්‍රාන්ත සිය ගණනක් ඇති විණි. ඒවායෙහි විසු දේශීය බලවතුන් දේශපාලන බලය ලබා ගත් අතර, ‍ෂෝවු රජුට නාමික වශයෙන් පමණක් සේවය ක‍ළේය. ඇතැම් ප්‍රාදේශීය බලවත්හු රාජකීය නාමයන් පවා ආරූඪ කරගත්හ.

චීන දර්ශනයේ [[සිතුවිලි පාසල් සියය]] මෙම යුගයේ මල්ඵල ගැන්වුණු අතර එය [[කොන්ෆියුසියානුවාදය]], [[තාවෝවාදය]], [[නීතිගරුකවාදය (චීන දර්ශනය)|නීතිගරුකවාදය]] සහ [[මොහිවාදය]] සඳහා පදනම දමමින් වෙනස්වන දේශපාලන ලෝකයට ප්‍රතිචාර ලෙස ඇති විය.

===සතුරු රාජ්‍ය කාලය (ක්‍රි.පූ.476–221)===
{{main|සතුරු රාජ්‍ය කාලය}}
:''අගනුවරවල්: [[චීනයේ පැරණි අගනුවරවල්|කිහිපයකි]] {{smaller|(බහු රාජ්‍ය)}}''

දේශපාලන ‍නැඹුරුතාවයකින් අනතුරුව ක්‍රි.පූ. 5වන ශතවර්ෂයෙන් පසු මුලික රාජ්‍යයන් 7ක් ඉතිරි විණි. එම රාජ්‍යයන් හකිනෙකා සමග සටන් කළ කාල වකවානුව [[සතුරු රාජ්‍ය කාලය]] ලෙස හැඳින්විය. ක්‍රි. පු. 256 තෙත් නාමික [[ෂෝවු රාජවංශය|ෂෝවු]] රජවරයෙක් සිටියේය. ඔහුට තිබුණේ සීමිත බලයකි.

මෙම සතුරු රාජ්‍යයන් අතර, වර්තමාන [[සිචුවාන්]], හා [[ලියාඕනිං]] විය. මේවා පාලනය වන ලද්දේ ආඥාපති හා ආණ්ඩුකාරයකු විසින් පාලනය කරනු ලබන ප්‍රාන්තයක් ලෙසිනි. (郡縣/郡县) වසන්ත හා සරත් කාලයේ භාවිතා වු මෙම පද්ධතියේ ශේෂයන් වර්තමානයේ [[චීන මහජන සමූහාණ්ඩුවේ පරිපාලන කොට්ඨාස|ෂෙං සහ ෂියෑන්]] ප්‍රාන්තවල දක්නට ඇත. (පළාත් සහ ප්‍රාන්ත, 省縣/省县)

මෙහි අවසාන ව්‍යාප්ත කිරීම චින්හි රජු වූ [[යිං ෂෙං]]ගේ වකවානුවේ දී සිදු විය. මොහු තවත් ප්‍රාන්ත 6 ක් එක්සත් කළ අතර ක්‍රි.පූ. 214දී වර්තමාන [[ෂේජියෑං]], ෆූජියෑන්, [[ග්වැංදොං]] සහ [[ගුවැංෂි]] ප්‍රදේශවලට අයත් භූමි ඈඳාගෙන තමන් [[ක්වින් ෂි හුවාං|පළමු අධිරාජයා]] (චින් ෂි හුවාං) ලෙස නිවේදනය කළේ ය.

== මහේශාක්‍ය චීනය ==
&lt;!--[[මහේශාක්‍ය චීනය]] redirects here--&gt;

===චින් රාජවංශය (ක්‍රි.පූ.221–206)===
[[File:Qinshihuang.jpg|thumb|[[චින් ෂි හුවාං|චින් ෂි හුවාං]]]]
{{main| චින් රාජවංශය}}
:''අගනුවර: [[ෂියෑන්යෑං]]''

ඉතිහාසඥයෝ චින් රාජවංශයේ සිට [[චිං රාජවංශය|චිං රාජවංශය]] අවසානය දක්වා සමය මහේශාක්‍ය චීනය (Imperial China) ලෙස හඳුන්වයි. [[චින් ෂි හුවාං|පළමු චින් අධිරාජයාගේ]] එක්සත් සමය වසර 12ක් පමණක් පැවතුණ ද, ඔහු [[හන් චීන]] මුල්බිම සිට යටතට ගෙන ඔවුන්ව [[ෂියෑන්යෑං]] (නූතන [[ෂියෑන්]] පෙදෙසට ආසන්න) ප්‍රදේශයේ පිහිටු වූ දැඩි මධ්‍යගත [[නීතිගරුකවාදය (චීන දර්ශනය)|නීතිගරුකවාදී]] රජයකට යටත් කර ගැනීමට සමත් විය. නීතිගරුකවාදය පිළිබඳ විශ්වාසය, චින් රාජ්‍යය දැඩි නීතිමය රාමුවක් යටතට සහ අධිරාජයාගේ අසීමිත බලතල කෙරෙහි යොමු කළේ ය. මෙම දර්ශනය අධිරාජ්‍යය යුධ ස්වරූපයෙන් ව්‍යාප්ත වීමට බලපෑවේ ය. චින් අධිරාජයා දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් සාහසික ලෙස නිහඞතාවේ පවත්වා ගත් අතර මෙම සිද්ධිය [[පොත් ගිනිතැබීම සහ විද්වතුන් භූමදානය]] යන සිදුවීම මගින් පැහැදිළි කෙරේ. මෙය පසුකාලීණ හන් නැගී ඒමේ දී දේශපාලන ය පිළිබඳ වඩා මධ්‍යස්ථ පාසල් බිහිවීමට හේතුවන්නට ඇත.

[[File:Terracotta Army-China2.jpg|thumb|[[චින් ෂි හුවාං|චින් ෂි හුවාංගේ]] [[ටෙරාකොටා හමුදාව]].]]

වසන්ත සහ සරත් සමයන් හා සතුරු රාජ්‍ය යුගවල පීඩාවන්ගෙන් පසු චින් රාජවංශයේ වැදගත් සංසිද්ධීන් අතර මධ්‍යගත රජයක සංකල්පය හඳුන්වා දීම, නීතිමාලාව ඒකාබද්ධ කිරීම, ලිඛිත භාෂාවේ ප්‍රගමනය, මිනුම්කිරීම, සහ චීනයේ මුදල් භාවිතය දියුණු වීම යන සිදුවීම් වැදගත් වේ. මීට අමතරව මූලිකව මාර්ගවලට ගැලපීම සඳහා කරත්තවල අක්ෂ දණ්ඩේ දිග වෙනස් විණි. එය අධිරාජ්‍යය ජීව්‍ය වෙළඳ පද්ධතියක් සඳහා හේතු විණි. මධ්‍යගතවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස චින් රාජ්‍යය උතුරු සීමා ප්‍රාකාරය සම්බන්ධ කළ අතර මෙය  [[චීන මහා ප්‍රාකාරය|චීන මහා ප්‍රාකාරයේ]] ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි.

1912වන තෙක්ම පැවති චින් නිර්මාණයක් ලෙස විද්වතුන් කෙරෙහි විශ්වාසය තහවුරු කරමින් ආරම්භ වූ ''[[විද්වත්-නිලධාරියා|විද්වත්-නිලධාරි]]'' (&quot;විද්වත්-මහතා&quot;) තනතුර දැක්විය හැක. ඔවුහු සිවිල් සේවකයන් වූ අතර අධිරජුට දිනපතා පාලනය රැගෙන යාමට උපකාරී වූහ. දක්ෂ තරුණ පිරිමින් රාජකීය විභාගයක් පැවත්වීමෙන් අනුතුරුව මෙම තනතුර සඳහා පත්කෙරිණි. මෙම නිලධාරීන් [[අක්ෂර කලාව]] සහ කොන්ෆියුසියානු දර්ශනය උගත යුතු විය. ඉතිහාසඥ විං-ට්සිට් චන් පවසන්නේ:
:සාමාන්‍ය කථනයේ දී, මෙම විද්වත්-මහත්මාගේ වාර්තා ඉතා අගනේ ය. එය ප්‍රශංසා කිරීමට තරම් අගනා අතර එය 18වන සියවසේදී යුරෝපයේ ද අනුකරණයට ලක් විය. එසේවුවත්, එයට විශාල බාධාවක් වූයේ චීන රජයේ වූ පෞද්ගලික සලකාබැලීම් ය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Charles Alexander Moore, ed.|title=The Chinese Mind: Essentials of Chinese Philosophy and Culture|url=https://books.google.com/books?id=_DoyN2h56ucC&amp;pg=PA22|year=1967|publisher=U of Hawaii Press|page=22}}&lt;/ref&gt;

===හන් රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 202–ක්‍රි.ව. 220)===
{{main|හන් රාජවංශය}}
:''අගනුවරවල්: [[චැන්ග්ඈන්]], [[ලුවෝයෑං]], [[ලියෑං]], [[ෂුචං]]''

====බටහිර හන්====
[[File:ChangXingongdeng.jpg|thumb|දණගසා සිටින සේවිකාවකගේ හැඩය ගත් සර්පණ පියනක් සහිත  [[හන් රාජවංශය|හන් රාජවංශ]] [[තෙල් පහන|තෙල් පහනක්]] (ක්‍රි.පූ. 2වන සියවස)]]
කෙටිකලක් පැවති ඒකාබද්ධ [[ක්වින් රාජවංශය|චින් රාජවංශය]], [[චු-හන් සටන|සිවිල් යුද්ධ‍යකින්]] පරාජය කොට [[හන් රාජවංශය]] ආරම්භ කරනු ලැබුවේ [[හන් හි ගඔෂු අධිරාජයා|ලියු බං]] විසිනි. හන් රාජවංශයේ දිගු පාලන සමය චීන ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැලකෙයි. එහි දිගු කාලීන සෞභාග්‍යමත් ස්ථාවර පාලනය එක්සත් චීන රාජ්‍යයක් සඳහා පදනම යෙදී ය. හන් රාජවංශ සමයේ චීන රාජ්‍යය වඩාත් ව්‍යාපත් වූ එය ඈත බටහිර පෙදෙස් දක්වා ද ව්‍යාප්ත විය. [[කොන්ෆියුසියානුවාදය]] දර්ශනයක් ලෙස ඔසවා තැබුණු අතර එය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ කලාව, සංස්කෘතිය සහ විද්‍යාවේ දියුණුවට හේතු විය. මෙම සමයේ චීන ඉතිහාසයේ සිදු වූ බලපෑම නිසා රාජවංශයේ නාමය වූ &quot;හන්&quot; යන්න නූතන චීනයේ [[හන් චීන| බහුලව වෙසෙන ජනවර්ගය]] විසින් ආදේශ කොටගෙන ඇත. මෙය චීන භාෂාව සහ [[චීන අක්ෂර|ලිඛිත අක්ෂර]] හැඳින්වීමට නිතර භාවිතා වේ.

[[හන් හි වෙන් අධිරාජයා|වෙන්]] සහ [[හන් හි ජිං අධිරාජයා|ජිං]] අධිරාජවරුන්ගේ රාජ්‍ය නිර්බාධ ප්‍රතිපත්තිය නිසා [[හන් හි වු අධිරාජයා|වු අධිරාජයාට]] අධිරාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට ගෙන ඒමට හැකි විය. ඔහුගේ බලය ශක්තිමත් කිරීමට කොන්ෆියුසියානුවාදය බෙහෙවින් උපකාරී විය. එහි අධ්‍යයන සහ දියුණුව සඳහා [[ටායිෂුඒ|රාජකීය විශ්වවිද්‍යාල]] පිහිටුවන ලද අතර වෙනත් [[සිතිවිලි පාසල් සියය|චින්තන පාසල්]] අධෛර්යයට ලක්කෙරිණි.

සංචාරක [[ෂියොන්ග්නු අධිරාජ්‍යය]] දුර්වල කිරීමට [[හන්-ෂියොන්ග්නු යුද්ධය|ප්‍රධාන යුධ ව්‍යාපාර]] දියත් කෙරුණු අතර ඔවුන්ගේ බලපෑම උතුරින් චීන මහා ප්‍රාකාරය දක්වා සීමා කරන ලදී. [[ෂෑං ක්වියැන්]]ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සිදු වූ විද්වත් උත්සාහයන් නිසා හන් අධිරාජ්‍යය [[බටහිර ප්‍රදේශ|ටරිම් ද්‍රෝණියේ රාජ්‍ය]] දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර චීනය සහ බටහිර යා කළ [[සේද මාවත]] විවෘත විය. මෙය ද්වි පාර්ශ්වික වෙළඳාම සහ සංස්කෘතික හුවමාරුවක් සඳහා හේතු විය. දකුණින් [[යැංසි ගඟ|යැංසි ගංගා]] නිම්නයේ වූ විවිධ කුඩා රාජ්‍ය ද අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගැනිණි.

මීට අමතරව වු අධිරාජයා [[බේයුඒ]] ගෝත්‍රයට එරෙහිව [[හන් රාජවංශයේ නිරිතදිග ව්‍යාප්තිය|යුධ ව්‍යාපාර මාලාවක්]] දියත් කළේ ය. එසේම ඔහු [[මින්යුඒ එරෙහි  හන් ව්‍යාපාර|ක්‍රි.පූ. 135දී මින්යුඒ]] ද, [[හන්-නාන්යුඒ යුද්ධය|ක්‍රි.පූ.111දී නාන්යුඒ]], සහ [[ඩියෑන් එරෙහි හන් ව්‍යාපාර:ය|ක්‍රි.පූ. 109දී ඩියෑන්]] පෙදෙසත් ඈඳාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Yingshi|last=Yu|editor=Denis Twitchett|editor2=Michael Loewe|title= Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220|year=1986|publisher=University of Cambridge Press|isbn=978-0-5212-4327-8|pages=455–458}}&lt;/ref&gt; සංක්‍රමණය සහ යුධ ව්‍යාපාර නිසා දකුණෙහි සංස්කෘතිය උරා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Pingfang|last=Xu|title=The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective|year=2005|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-09382-7|page=281}}&lt;/ref&gt; එසේම මෙය හන් රාජ්‍යයට අග්නිදිග ආසියානු රටවල් සමග වෙළඳ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමට ආධාර විය.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Jacques|last=Gernet|title=A History of Chinese Civilization|year=1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-49781-7|pages=126–127}}&lt;/ref&gt;

[[හන් හි වු අධිරාජයා|වු අධිරාජයාගෙන්]] පසු අධිරාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තිය නතර වූ අතර එය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙන්නට පටන්ගත්තේ ය. ආර්ථිකව අධික යුධ ව්‍යාපාර සහ ව්‍යාපෘති නිසා රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරය  දුර්වල විය. ප්‍රබල පවුල් විසින් භූමි අත්පත් කරගැනුම නිසා බදු පදනම අඩු විය. විවිධ අගබිසෝවරුන්ගේ වංශිකයින් අදක්ෂ පාලකයන්ව මෙහෙයවීමට උත්සාහගත් අතර [[වැං මැං]] විසින් රාජ්‍ය පැහැරගැනීමෙන් පසු රාජවංශය බිඳවැටිණි.

====ෂින් රාජවංශය====
ක්‍රි.ව. 9දී [[වැං මැං]] [[ස්වර්ග වරම|ස්වර්ග වරම]] අනුව හන් රාජවංශයේ අවසානය සනිටුහන් කළ යුතු බවත්, සිය නැගී ඒම සිදුවන බවත් ය. ඔහු කෙටිකාලයක් පැවති [[ෂින් රාජවංශය|ෂින් (&quot;නව&quot;) රාජවංශය]] ආරම්භ කළේ ය. වැං මැං පුළුල් භූමි සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේ ය. ඒ අතර වහල් සේවය අහෝසි කිරීම, ඉඩම් ජනසතු කිරීම සහ බෙදා දීම ප්‍රධාන විය. නමුත් මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ඉඩම්හිමි විද්වතුන් සහාය නොවූයේ ඔවුන් ප්‍රවේණිදාස ක්‍රමයට ප්‍රියකළ නිසායි. මේ නිසා බලය ව්‍යාකූලත්වයට පත් වූ අතර  භූමිය අඩු විය. මෙය තවත් සංකීර්ණ කරමින් [[කහ ගඟ]] පිටාර ගලන්න‍ට වූ අතර එහි රොන්මඩ තැන්පත් වීම නිසා එය ශාඛා දෙකකට බෙදී විශාල ගොවීන් සංඛ්‍යාවක් මරණයට පත් විය. පසුව ක්‍රි.ව. 23දී [[වෙයෑං මාලිගය]] තුළ දී කලහකාරී ගොවීන් පිරිසක් විසින් වැං මැං මරා දමන ලදී.

====නැගෙනහිර හන්====
පැරණි අගනුවර වූ [[ෂියෑන්]] පෙදෙසට ''නැගෙනහිරින්'' පිහිටි [[ලුවෝයැං]]හි ඉඩම්හිමි වෙළඳ පවුල්වල උපකාරයෙන් [[හන් හි ගුවංවු අධිරාජයා|ගුවංවු අධිරාජයා]] හන් රාජවංශය නැවත ස්ථාපනය කළේ ය. මෙම නව යුගය [[නැගෙනහිර හන් රාජවංශය]] ලෙස හඳුන්වයි. [[හන් හි මිං අධිරාජයා|මිං]] සහ [[හන් හි ෂෑං අධිරාජයා|ෂෑං]] අධිරාජවරු අධිරාජ්‍යයේ පැරණි සංස්කෘතික සහ යුධ විභූතිය නැවත ගොඩනැගූහ. [[ෂියොන්ග්නු අධිරාජ්‍යය]] ද [[හන්-ෂියොන්ග්නු යුද්ධය#අවසාන අදියර|තීරණාත්මකව පරදවන ලදී]]. විද්වතකු සහ ජනරාල්වරයකු වූ [[බැන් චාඕ]] පසුව ආක්‍රමණ [[පාමීර්]] සිට [[කැස්පියන් මුහුද|කැස්පියන් වෙරළබඩ]] ප්‍රදේශ දක්වා ව්‍යාප්ත කරන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440601/Ban-Chao Ban Chao], Britannica Online Encyclopedia&lt;/ref&gt; මෙලෙස [[සේද මාවත]] නැවත විවෘත වූ අතර විදේශීය සංස්කෘතීන් සහ වෙළඳම ඒකාබද්ධ විය. එසේම [[චීන බුදුදහම|බුදුදහමේ පැමිණීම]] ද සිදුවිය. මෙලෙම බටහිර සමග පැවති සංකීර්ණ සබඳතා නිසා මුහුදු මාර්ගයෙන් සිදු වූ පළමු [[රෝම-චීන සබඳතා|චීනය වෙත රෝම දූත ගමන]] පිළිබඳ චීන වාර්තා ක්‍රි.ව. 166දීත්, දෙවන දූත ගමන ක්‍රි.ව. 284දීත් සඳහන් වේ.

පැරණි චීනයේ විද්‍යාවේ සහ තාක්ෂණයේ විශාලම ප්‍රගමනය සිදු වූ රාජවංශය නැගෙනහිර හන් රාජවංශය ලෙස සැලකෙයි. [[කායි ලුන්]] විසින් [[කඩදාසි]] සොයාගැනීම, සහ මහා ප්‍රාඥයකු වූ [[ෂැං හෙං]] ජීවත්වූයේ ද මෙම සමයේ ය..

===තුන් රාජධානි (ක්‍රි.ව. 220–280)===
{{main|තුන් රාජධානි}}
:''අගනුවරවල්: [[ලුවෝයෑං]] {{smaller|([[චාඕ වෙයි]] සහ බටහිර ජින්)}}; [[චෙංදු]] {{smaller|([[ෂු හන්]])}}; [[ජියෑන්කාං]] {{smaller|([[නැගෙනහිර වු]])}}; [[චංආන්]] {{smaller|(බටහිර ජින්)}}''

2වන සියවස වන විට ඉඩම් අත්පත් කරගැනුම, ආක්‍රමණ, අගබිසෝවරුන්ගේ වංශිකයින් සහ [[පණ්ඩක#චීනය|පණ්ඩකවරුන්]] විසින් සිදුකළ බල අරගල නිසා රාජවංශය බිඳවැටිණි. ක්‍රි.ව. 184දී යුධනායකයන්ගේ සමයක [[කහ තලප්පා කැරැල්ල]] ඇරඹිණි. මෙම ආරවුලේ දී රාජ්‍ය ත්‍රිත්වයක් බලය වර්ධනය කරගත් අතර මෙම යුගය [[තුන් රාජධානි]] ලෙස හඳුන්වයි. මෙම යුගය තුළ බොහෝ ප්‍රේමණීය නිර්මාණ බිහි වී ඇත.

208දී [[කාඕ කාඕ]] විසින් උතුර එක්සත් කළ පසු ඔහුගේ පුත්‍රයා 220දී [[චාඕ වෙයි|වෙයි]] රාජවංශය ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. පසුව වෙයිහි සතුරන් වූ [[ෂු හන්|ෂු]] සහ [[නැගෙනහිර වු|වු]] රාජ්‍ය විසින් සිය ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශයට පත්කොට චීනය තුන් රාජධානි  යුගයයක් කරා යොමුකළහ. මෙම යුගයේ බලට විකේන්ද්‍රගතව පැවති අතර විශාල පවුල්වල බලය වර්ධනය විණි.

265දී, [[ජින් රාජවංශය (265–420)|ජින් රාජවංශය]] වෙයි පරාජය කොට 280දී රට එක්සත් කළේ ය. නමුත් මෙම එක්සත් බව පැවතියේ කෙටි කාලයකි.

===ජින් රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 265–420)===
{{main|ජින් රාජවංශය (265–420)|රාජධානි දහසය}}
:''අගනුවරවල්: [[චංආන්]] {{smaller|(බටහිර ජින්)}}; [[ජියෑන්කාං]] {{smaller|(නැගෙනහිර ජින්)}}''

ජින් රාජවංශය [[කුමාරවරුන්‍ අටදෙනාගේ යුද්ධය|රාජකීය කුමාරවරුන්ගේ අභ්‍යන්තර බල අරගලය]] හේතුවෙන් දුර්වල වූ අතර උතුරු චීනයේ පාලනය [[පස් ම්ලේච්ඡයන්|හන්-නොවන චීන පුරවැසියන්ගේ]] කැරලි හේතුවෙන් අහිමි වූ අතර ඔවුහු ලුවොයෑං සහ චංආන් අල්ලාගත්හ. 317දී නූතන [[නැන්ජිං]] ප්‍රදේශයේ [[ජින් හි යුවාන් අධිරාජයා|ජින් කුමරු]] අධිරාජයා බවට පත්ව රාජවංශය ඉදිරියට ගෙන ගිය අතර එය නැගෙනහිර ජින් ලෙස හඳුන්වයි. මෙය දකුණු චීනය පාලනය කළේ ය. මෙම රැගෙන යාමට පෙර ජින් රාජවංශය, ඉතිහාසඥයින් විසින් බටහිර ජින් ලෙස හඳුන්වයි.

උතුරු චීනය [[රාජධානි දහසය|ස්වාධීන රාජධානි මාලාවකට]] කැඩී ගියේ ය. ඒ අතරින් බොහෝමයක් [[ෂියොන්ග්නු]], [[ෂියෑන්බෙයි]], [[ජියේ ජනයා|ජියේ]], [[ඩි (පස් ම්ලේච්ඡයන්)|ඩි]] සහ [[ක්වියෑං (ඓතිහාසික ජනයා)|ක්වියෑං]] පාලකයින් විසින් පාලනය කරන ලදී. මෙම හන්-නොවන ජනයා [[තුර්කි ජනයා|තුර්කි]], [[මොංගෝලියානුවන්]], සහ [[ටිබෙට්වරුන්]] ය. මේ අතරින් සමහර ජනයා විශේෂයෙන් [[ක්වියෑං ජනයා|ක්වියෑං]] සහ ෂියොංනු ජනයාට හන් සමයේ සිට මහා ප්‍රාකාරය ඉදිරිස පෙදෙස්වල වාසයට අවසර දී තිබණි. [[දහසය රාජධානි]] උතුරේ සිදු වූ යුද්ධ නිසා [[යැංසි ගඟ|යැංසි]] ගංගා ද්‍රෝණියෙන් සහ ඩෙල්ටාවෙන් දකුණ කරා මහා පරිමාණයේ හන්-චීන සංක්‍රමණ සිදු විය.

[[File:Chinese Boddhisattva statue.jpg|thumb|upright|[[හුනුගල්|හුනුගලින්]] නිම වූ [[බෝධිසත්ත්ව]] ප්‍රතිමාවක්, [[උතුරු ක්වි|උතුරු ක්වි රාජවංශය]], ක්‍රි.ව. 570, මෙය නූතන [[හෙනාන්]] පළාතෙන් හමු විය.]]

===උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ (ක්‍රි.ව. 420–589)===
{{main|උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ}}
:''අගනුවරවල්: [[යේ, චීනය|යේ]], [[චංආන්]] {{smaller|([[උතුරු රාජවංශ]])}}; [[ජියෑන්කාං]] {{smaller|([[දකුණු රාජවංශ]])}}''

5වන සියවසේ උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ නැමැති යුගයක් කරා චීනය එළැඹියේ ය. මෙමගින් රටේ උතුරු සහ දකුණු ප්‍රදේශ පාලනය කෙරිණි. දකුණින් නැගෙනහිර ජින් රාජ්‍යය නිසා [[ලියු සොං රාජවංශය|ලියු සොං]], [[දකුණු ක්වි]], [[ලියෑං රාජවංශය|ලියෑං]] සහ අවසානයේ [[චෙන් රාජවංශය|චෙන්]] රාජවංශ බිහි විය. මෙම සෑම දකුණු රාජවංශයක්ම පාලනය කළේ හන් චීන පාලන පවුල්වලින් වන අතර ඔවුහු සිය අගනුවර ලෙස [[ජියෑන්කාං]] (නූතන නැන්ජිං) අගනුවර ලෙස තෝරාගත්හ. ඔවුහු උතුරු ආක්‍රමණ මැඬපැවැත්වූ අතර චීන ශිෂ්ටාචාරයේ බොහෝ අපේක්ෂාවන් ඉටු කළහ.

උතුරෙහි රාජවංශ දහයෙන් අවසාන රාජවංශය වූ උතුරුචීන සංචාරක පිරිසක් වූ [[ෂියෑන්බෙයි]] ජනයා විසින් පිහිටුවූ  [[උතුරු‍ වෙයි]] රාජවංශය 439දී අවසන් විය. උතුරු වෙයි රාජවංශය ක්‍රමයෙන් දෙකඩ වී [[නැගෙනහිර වෙයි|නැගෙනහිර]] සහ [[බටහිර වෙයි]] රාජධානි බිහි වූ අතර එය අනතුරුව [[උතුරු ක්වි]] සහ [[උතුරු ෂෝවු]] බිහි විය. මෙම රාජ්‍යයන් ෂියෑන්බෙයිවරුන් හෝ ෂියෑන්බෙයි පවුල් සමග විවාහ ළුූ හන්වරුන්ගෙන් සමන්විත විය.

රට බෙදීගියද, භූමිය පුරා බුදුදහම පැතිර ගියේ ය. දකුණුදකුණු චීනය තුළ වරින්වර රාජ සභාව සහ වංශවත් පුද්ගලයන් අතර [[බුදුදහම]]පැවතීමට ඉඩ හල යුතු ද යන්න පිළිබදව දැඩි විවාදයක් පැවැතිණි. අවසානයේදී දකුණු සහ උතුරු රාජ වංශ යුගයෙහි අවසාන භාගයේදී බෞද්ධාගමික සහ [[තාවෝවාදියා|තාවෝවාදී]] අනුගාමිකයෝ එකිනෙකා කෙරෙහි වඩාත් ඉවසන සුළු ආකල්ප දැරීමට හුරුවූහ 

589දී චීන ඉතිහාසයේ දිගු බෙදුණු කාලපරිච්ඡේදය අවසන් කරමින් [[සුයි රාජවංශය]] නැවත චීනය එක්සත් කළේ ය. හන් සහ සුයි රාජවංශ අතර සියවස් හතරක කාලපරිච්ඡේදය තුළ බටහිර ජින් රාජවංශය විසින් චීනය එක්සත් කළේ වසර 24ක් සඳහා පමණි.

===සුයි රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 589–618)===
{{main|සුයි රාජවංශය}}
:''අගනුවර: [[චංආන්|දක්සිං]] {{smaller|(නිල)}}; [[ලුවෝයැං|දොංදු]] {{smaller|(ද්විතීයික)}}''

වසර 29ක් පැවති [[සුයි රාජවංශය]], එය පැවති කාලසීමාවට වඩා වැඩි වැදගත්කමකින් යුත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන ලදී. සුයි රාජවංශය නැවත වරක් චීනය එක්සත් කර නොයෙකුත් ආයතන පිහිටුවූ අතර එය ඔවුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයන්  වූ [[ටෑං රාජවංශය|ටෑංවරුන්]] විසින් වර්ධනය කරන ලදී. මේ අතරට [[දෙපාර්තමේන්තු ත්‍රිත්වය සහ අමාත්‍යාංශ සය]] ඇතුළත් පරිපාලන ක්‍රමය, [[පැරණි චීන කාසි ක්‍රමය|සම්මත කාසි ක්‍රමය]], වැඩිදියුණු කළ ආරක්ෂක හමුදාව සහ මහා ප්‍රාකාරයේ ව්‍යාප්තිය, බුදුදහමට නිල අනුග්‍රහය ලබා දීම ප්‍රධාන විය. චින්වරුන් මෙන් සුයිවරුන් සිය සම්පත් අධිභාවිතය නිසා පරිහානියට පත් වූහ.

===ටෑං රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 618–907)===
[[File:Tang horse.jpg|thumb|චීන [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං රාජවංශයේ]] ත්‍රිත්ව වර්ණ ඔපදැමූ [[පෝසිලේන්]] අශ්වරුවක් (ක්‍රි.ව. 700 පමණ)]]
{{main|ටෑං රාජවංශය}}
:''අගනුවරවල්: [[චංආන්]], [[ලුවෝයැං]]''

ඉතිහාසඥ මාක් එඩ්වඩ් ලුවිස් අනුව:
:බොහෝ චීනුන්ටෑං රාජවංශය (618-907) මහේශාක්‍ය චීනයේ දේශපාලන සහ සංස්කෘතික උච්චස්ථානය ලෙස සලකනු ලබයි. මැංචු චිං රාජවංශයට ප්‍රථම අධිරාජ්‍යය එහි උපරිම විශාලත්වයට ළඟා වූ අතර ආගමික, අක්ෂර, සහ බොහෝ ආර්ථික සහ දේශපාලන ආයත අතින් නැගෙනහිර ආසියාවේ මධ්‍යස්ථානය බවට පත් විය. මීට අමතරව ටෑං රචකයෝ චීනයේ මහා කාව්‍ය සම්ප්‍රදායේ උසස්ම කාව්‍ය රචනා කළෝ ය.&lt;ref&gt;Mark Edward Lewis, ''China's Cosmopolitan Empire: The Tang Dynasty'' (2012). p. 1&lt;/ref&gt;

[[ටෑං රාජවංශය]] පිහිටුවන ලද‍්දේ [[ටෑං හි ගඔෂු අධිරාජයා|ගඔෂු අධිරාජයා]] විසින් 618 ජූනි 18වන දින ය. මෙය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස සැලකෙන අතර කලාව, සාහිත්‍යය, ප්‍රධානව [[ටෑං කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය|කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය]], සහ තාක්ෂණයේ වැදගත් සංවර්ධනයන් රැසක් සිදු විය. සමානා්‍ය ජනයා අතර බුදුදහම ප්‍රධාන ආගම ලෙස පැතිරගියේ ය. ජාතික අගනුවර වූ [[චංආන්]] (නූතන [[ෂියෑන්]]) එකල ලොව විශාලතම නගරය විය.&lt;ref&gt;Mark Edward Lewis, ''China'sCosmopolitan Empire: The Tang Dynasty'' (2012). [http://www.amazon.com/Chinas-Cosmopolitan-Empire-Dynasty-Imperial/dp/0674064011/  excerpt].&lt;/ref&gt;

දෙවන අධිරාජයා වූ [[ටෑං හි ටයිෂොං අධිරාජයා|ටයිෂොං]], සංචාරක ගෝත්‍රවලින් එල්ල වන තර්ජන වැළැක්වීමට යුධ ව්‍යාපාරයක් සංවිධානය කළ අතර සීමාවන් පුළුල් කරමින් යාබද රාජ්‍ය [[රාජකීය චීන කප්පම් ක්‍රමය|කප්පම් ක්‍රමයකට]] එකඟ කර ගත්තේ ය. [[ටරිම් ද්‍රෝණිය|ටරිම් ද්‍රෝණියේ]] සිදු වූ බොහෝ ජයග්‍රහණ මගින් [[සේද මාවත]] විවෘතව තබා ගනිමින් චංආන් මධ්‍ය ආසියාවේ සිට බටහිර දෙසට සම්බන්ධ විය. දකුණු දෙසින් වාසිදායක මුහුදු වෙළඳාම [[ගුවාන්ෂූ]] වැනි වෙළඳ නගරවල ව්‍යාප්ත විය. බොහෝ විදෙස් රටවල් සමග පැතිරුණු වෙළඳාමක් පැවති අතර බොහෝ විදේශීය වෙළඳුන් චීනය වෙත සංචාරය කර සාර්වභෞම සංස්කෘතිය ප්‍රචලිත කළහ. ටෑං සංස්කෘතිය සහ සමාජ ක්‍රමය [[නාරා යුගය|ජපානය]] වැනි රටවල් විසින්ද අනුගමනය කරන ලදී. අභ්‍යන්තරව [[මහා ඇල මාර්ගය (චීනය)|මහා ඇලමාර්ගය]] මගින් දේශපාලන මධ්‍යස්ථානය වූ චංආන් සහ අධිරාජ්‍යයේ නැගෙනහිර සහ දකුණු පෙදෙස්වල වූ ආර්ථික සහ කෘෂිකාර්මික මධ්‍යස්ථාන යා කරන ලදී.

පැරණි සමෘද්ධිමත් ටෑං රාජවංශය ශක්තිමත් මධ්‍යගත පාලනක්‍රමයක් සහ ප්‍රතිපත්ති මත ගොඩනැගුණි. රජය &quot;[[දෙපාර්තමේන්තු ත්‍රිත්වය සහ අමාත්‍යාංශ සය]]&quot; යනුවෙන් සංවිධානය කෙරිණි. මෙම දෙපාර්තමේන්තු රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන් මෙන්ම විද්වත් නිලධාරීන් විසින් ද පාලනය කරන ලදී. මෙම විද්වත් නිලධාරීන් [[රාජකීය විභාගය|රාජකීය විභාග]] එගින් තෝරා ගැනිණි. ටෑං රාජවංශ සමයේ ක්‍රියාවට නැංවුණු මෙම ප්‍රතිපත්ති පසුකාලීන රාජවංශ විසින් නවීකරණයන් සමග අනුගමනය කරන ලදී.

‍ටෑං &quot;[[සම-භූමි පද්ධතිය]]&quot; අනුව සියලු බිම් අධිරාජයාට අයත් වූ අතර නිවසේ ප්‍රමාණය අනුව ජනයාට ප්‍රදානය කොට තිබිණි. මිනිසුන් ප්‍රදානය කළ භූමි සෑම වසරකම යුධ සේවාවන් සඳහා නිශ්චිත කාලයක් සඳහා යොදාගැනිණි. මෙම ප්‍රතිපත්තීන් නිසා නිෂ්පාදනය ශීඝ්‍ර ලෙස ඉහළ ගිය අතර රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට එතරම් බරකින් තොරව හමුදාව නඩත්තු කිරීමටද හැකි විය.නමුත් රාජවංශයේ මධ්‍ය සමයේදී ස්ථාවර හමුදා මෙම තත්ත්වය ප්‍රතිස්ථාපනය කළ අතර ඉඩම් අයිතිය පුද්ගලික හිමිකරුවන් අතට පත් විය.

චීන ඉතිහාසයේ එකම රාජ්‍යාධිකාරී [[අධිරාජිනිය]] වූ [[වු සේටියැන්]] අධිරාජිනිය යටතේ අධිරාජ්‍යය වැජඹුණු අතර පැසිෆික් සාගරයේ සිට [[ඒරල් මුහුද]] දක්වා අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කළ [[ටෑං හි ෂුවාන්සොං අධිරාජයා|ෂුවාන්සොං අධිරාජ‍යාගේ]] සමයේ අධිරාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට පත් විය. මෙකල අවම වශයෙන් ජනගහනය මිලියන 50ක් පමණ වන්නට ඇතැයි සැලකේ.

අධිරාජ්‍යයේ සෞභග්‍යයේ උච්චස්ථානයේදී, 755 සිට 763 දක්වා ඇති වූ [[අන් ලුෂාන් කැරැල්ල]] නිසා ජනගහනය බෙහෙවින් අඩු විය. මධ්‍යම රජයේ බලය ද ක්‍රමයෙන් හීන විය. කැරැල්ල මැඬලීමත් සමග, [[ජියේදුෂි]] යනුවෙන් හැඳින්වුණු ප්‍රාදේශීය හමුදා පාලකයෝ ස්වයං පාලන තත්ත්වයක් ඉසිලූහ. ඉඩම් බදුවලින් ලැබුණු ආදායම මඳ වූ හෙයින් මධ්‍යම රජය ලුණු ඒකාධිකාරය මත අධිකව රඳා පැවතිණි. එසේවුවත්, සිවිල් සමාජය දියුණුවට පත් වූ අතර දුර්වල රාජ්‍ය පාලනය තුළ වර්ධනයට ලක් විය. බාහිරව පැරණි අවනත රාජ්‍ය අධිරාජ්‍යය ආක්‍රමණය කළ අතර ඉදිරි සියවස් තුළ අධිරාජ්‍යයේ විශාලත්වය ද අඩු විය.

පසු ටෑං යුගයේදී රාජසභාවේ උදාසීන දූෂිත පාලනය සහ ප්‍රාදේශීය යුධනායකයන්ගේ නැගී ඒම නිසා නොයෙකුත් කැරලි ඇති විය. මේ අතරින් වඩාත්ම ව්‍යසනකාරී වූයේ 874 සිට 884 දක්වා පැවති [[හුවෑං චාඕ|හුවෑං චාඕ කැරැල්ල]] යි. මෙය දශකයක් පුරාවට අධිරාජ්‍යය වටලන ලදී. 879දී [[ගුවාන්ෂූ]] දකුණු වරාය සේවකයන් අස්කිරීම එම ප්‍රදේශවාසීන් බොහෝමයක් [[ග්වාන්ෂූ සමූලඝාතනය|සමූලඝාතනය]] සඳහා හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite book |editor=Gabriel Ferrand |year=1922 |title=Voyage du marchand arabe Sulaymân en Inde et en Chine, rédigé en 851, suivi de remarques par Abû Zayd Hasan (vers 916) |page=76}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html |title=Kaifung Jews |publisher=University of Cumbria, Division of Religion and Philosophy}}&lt;/ref&gt; 881දී [[ලුවෝයැං]] සහ [[චංආන්]] යන නගර ද්විත්වයම බිඳ වැටිණි‍. [[හන් චීන|හන්]] සහ [[ෂටුඕ|තුර්කි]] යුධඅධිපතීන් මෙම කැරැල්ල මැඬපැවැත්වීමෙන් සිය බලය වර්ධනය වෙතැයි අදහස් කළහ. මීට සමගාමීව [[ෂු වෙන්]] විසින් රාජ්‍’ය පැහැරගැනීම නිසා රාජවංශය බිඳ වැටිණි. අනතුරුව [[පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය|රාජ්‍යය කැබලිවීමේ යුගයක්]] එළැඹිණි.

===පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය (ක්‍රි.ව. 907–960)===
{{main|පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය}}
:''අගනුවරවල්: [[කයිෆෙං]], [[ලුවෝයැං]] (පංච රාජවංශ), විවිධ නගර (දස රාජධානි)''
ටෑං සහ සොං යුග අතර පැවති දේශපාලන අසමගිය 907 සිට 960 දක්වා පැවතිඅතර මෙය [[පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය]] ලෙස හඳුන්වයි. මෙම අර්ධ ශතවර්ෂය තුළ චීනය බහු රාජ්‍ය පද්ධතියකින් සමන්විත විය. (පසුව) [[පසුකාලීන ලියෑං (පංච රාජවංශ)|ලියෑං]], [[පසුකාලීන ටෑං|ටෑං]], [[පසුකාලීන ජින් (පංච රාජවංශ)|ජින්]], [[පසුකාලීන හන් (පංච රාජවංශ)|හන්]] සහ [[පසුකාලීන ෂෝවු|ෂෝවු]] යනුවෙන් හැඳින්වූ පංච රාජවංශක් එකකින් පසුව අනෙක වශයෙන් උතුරු චීනයේ ප්‍රධාන භූමිය පානය කරන ලදී. මෙම රාජ්‍ය අතුරින් [[පසුකාලීන ටෑං|ටෑං]], [[පසුකාලීන ජින් (ධානිවල (පසුකාලීන) පාලකයෝ පංච රාජවංශ)|ජින්]] සහ [[පසුකාලීන හන් (පංච රාජධානි)|හන්]] රාජධානිවල රජවරු (පසුකාලීන) [[ෂටුඕ|ෂටුඕ තුර්කිවරුන්ගේ]] ආක්‍රමණවලට ලක්වූහ. [[හන් චීන|හන්]] ගෝත්‍රයට අයත් ස්ථාවර කුඩා රාජ්‍යවල පාලකයෝ දකුණු සහ බටහිර චීනයේ සහයෝගයෙන් පාලනය කළහ‍. මෙලෙසින් &quot;දස රාජධානි&quot; බිහිවිය.

උතුරේ පැවති අවුල්සහගත තත්ත්වය මධ්‍යයේ යුධ දිස්ත්‍රික්ක දහසය (නූතන [[චීන මහා ප්‍රාකාරය|මහා ප්‍රාකාරය]] දිගේ ප්‍රදේශය) නැගී එමින් පැවති [[ලියාඕ රාජවංශය|ඛිටන් ලියාඕ රාජවංශය]] විසින් පවරාගත් අතර මෙය මෙය උතුරු සංචාරක අධිරාජ්‍යවල ආක්‍රමණවලින් චීනය දුර්වල කරවීමට සමත් විය. දකුණින් [[වියට්නාමය]] සිය නිදහස දිනාගත්තේ ය. චීනයේ සංස්කෘතික සහ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානවල පැවති යුද්ධ නිසා [[පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය|මෙම යුගය]] අවසන් විය. හෙය ප්‍රධාන වශයෙන්ම [[පසුකාලීන ෂෝවු]] සෙන්පතියකු වූ [[සොං හි ටයිෂු අධිරාජයා|ෂාඕ කුවාංයින්ගේ]] කුමන්ත්‍රණයකින් සිදු වූ අතර 960දී [[සොං රාජවංශය]] ස්ථාපනය කෙරිණි. මෙලෙසින් එක්සත් චීනයක් ගොඩනැගුණු අතර &quot;දස රාජධානි&quot; ක්‍රමයෙන් මැකීගියේ ය.

===සොං, ලියාඕ, ජින්, සහ බටහිර ශියා රාජවංශ (ක්‍රි.ව. 960–1234)===
[[File:Li Di, Homeward Oxherds in Wind and Rain.jpg|thumb|''සුළඟ සහ වර්ෂාව මධ්‍යයේ නිවෙස් බලා යන ගව රැළ'' ලි ඩි (12වන සියවස) විසිනි.]]
{{main|සොං රාජවංශය|ලියාඕ රාජවංශය|බටහිර ශියා|ජින් රාජවංශය (1115–1234)}}
{{further|සොං රාජවංශයේ ඉතිහාසය}}
:''අගනුවරවල්: [[කායිෆෙං]] සහ [[හංෂොවු|ලින්‍’අන්]] {{smaller|(සොං රාජවංශය)}}; [[අචෙං පළාත|ෂැංජිං]], [[බීජිංහි ඉතිහාසය#ලියාඕ සහ ජින් රාජවංශ|නැන්ජිං]], [[ටොක්මොක්]] {{smaller|([[ලියාඕ රාජවංශය]])}}; [[අචෙං පළාත|ෂැංජිං]], [[බීජිංහි ඉතිහාසය#ලියාඕ සහ ජින් රාජවංශ|ෂෝංඩු]], [[කායිෆෙං]] {{smaller|([[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]])}}; [[යින්චුවාන්]] {{smaller|(බටහිර ශියා රාජවංශය)}}''

960දී [[සොං රාජවංශය]] පිහිටුවන ලද්දේ [[සොං හි ටයිෂු අධිරාජයා|ටයිෂු අධිරාජයා]] විසිනි. එහි අගනුවර [[කායිෆෙං|කායිෆෙංහි]] ([[බියෑන්ජිං]] ලෙසද හඳුන්වයි) පිහිටුවන ලදී.  979දී, සොං රාජවංශය චීනයේ බොහෝ ප්‍රදේශ එක්සත්කළේ ය. නමුත් පිටත බොහෝ තෘණබිම් සංචාරක අධිරාජ්‍යය විසින් අල්ලා ගැනිණි. 907 සිට 1125 දක්වා පැවති [[ඛිටන් ජනයා|ඛිටන්]] [[ලියාඕ රාජවංශය]] විසින් [[මැංචූරියාව]], [[මොංගෝලියාව|මොංගෝලියාව]], සහ [[උතුරු චීනය|උතුරු චීනයේ]] ඇතැම් ප්‍රදේශ පාලනය කරන ලදී. මේ අතර 1032 සිට 1227දක්වා [[ටංගුට්ජනයා|ටංගුට්]] ගෝත්‍රය විසින් පිහිටුවන ලද [[බටහිර ශියා|බටහිර ශියා රාජවංශය]] මගින් වර්තමාන වයඹ දිග චීනයේ [[ගන්සු]], ෂාන්ෂි, සහ [[නිංෂියා]] පළාත්වලට අයත් බිම් පාලනය කරන ලදී.

[[සොං හි ටයිෂොං අධිරාජයා|මුල් සොං යුගයේ]], [[පසුකාලීන ජින් (පංච රාජවංශ)|පෙර රාජවංශයේ]] සමයේ නැති වී ගිය යුධ ප්‍රාන්ත දහසය නැවත අත්පත් කරගැනීමට [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ රාජවංශයට]] එරෙහිව [[ගඔලියෑං ගංගාවේ සටන|යුධ ව්‍යාපාර]] කිහිපයක්ම දියත් කළ නමුත් ඒවා අසාර්ථක විය. අනතුරුව 1004දී [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] අශ්වාරෝහක හමුදාව [[උතුරු චීන තැන්න|උතුරු චීන තැන්න]] ඔස්සේ ගොස් [[කායිෆෙං]]හි පිටත සීමාවට ළඟා වූ අතර සොං හි යටත් වීම ප්‍රකාශයට පත්කරමින් [[චන්යුවාන් ගිවිසුම|චන්යුවාන් ගිවිසුමට]] අත්සන් තැබීමට සොං රාජ්‍යයට බලකෙරිණි. මෙමගින් වාර්ෂිකව සොං භාණ්ඩාගාරයෙන් විශාල කප්පම් මුදලක් ගෙවීමට නිටම කෙරිණි. මෙම ගිවිසුම චීන [[රාජකීය චීන කප්පම් ක්‍රමය|කප්පම් ක්‍රමයේ]] වැදගත් පූර්වජයෙක් ලෙස සැලකෙයි. මෙලෙසින් [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] දේශය වෙත සොං දේශයෙන් ගලා ගිය රිදී සඳහා හිලව් ලෙස චීන භාණ්ඩ සහ නිෂ්පාදන හුවමාරු වූ අතර මෙලෙසින් සොං ආර්ථිකය පුළුල් කරමින් භාණ්ඩාගාරයේ පාඩුව අවම විය. මෙය [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] රාජ්‍යයට එරෙහි සොං ආක්‍රමණයක් සඳහා උපකාර විය. මෙයට සමාන ගිවිසුම් සහ සමාජයීය-ආර්ථික සබඳතා යාබද [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]] සමග ද පැවිතිණි.

[[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ අධිරාජ්‍යය]] තුළ [[ජුර්චෙන් ජනයා|ජුර්චෙන්]] ගෝත්‍රික ජනයා 1115දී වංශාධිපතීන්ට එරෙහිව කැරලි ගසා [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]] පිහිටුවූහ. 1125දී පරිහානියට යමින් පැවති  [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින්]] රාජ්‍යය විසින් [[ලියාඕ රාජවංශය]] සහමුලින්ම අතුගා දමන ලදී. [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] රාජසභාවේ සෙසු සාමාජිකයන් මධ්‍යම ආසියාව වෙත පලා ගොස් [[ක්වාරා ඛිටායි|ක්වාරා ඛිටායි අධිරාජ්‍යය (බටහිර ලියාඕ රාජවංශය)]] පිහිටුවූහ. නොබෝකලකින්ම [[ජින්-සොං යුද්ධ|ජින්වරුන්ගේ සොං රාජවංශය ආක්‍රමණය]] සිදු විය. 1127දී, [[කායිෆෙං]] අල්ලාගැනීමත් සමග [[උතුරු සොං රාජවංශය|උතුරු සොං රාජවංශ]] යුගය අවසන් කරමින් [[ජිංකං සිද්ධිය]] නැමැති මහත් ව්‍යසනකාරී සිදුවීම සිදු විය. පසුව සම්පූර්ණ උතුරු චීනයම ආක්‍රමණය කෙරිණි. සොං රාජ මාලිගයේ ‍ඉතිරිව සිටි සාමාජිකයන් රැස් වී නව අගනුවර ලෙස [[හංෂොවු]] (杭州) කේන්ද්‍රකර ගනිමින් [[දකුණු සොං රාජවංශය|දකුණු සොං රාජවංශ]] යුගය ආරම්භ කළහ. එමගින් [[හුවායි ගඟ]] අසල ප්‍රදේශ පාලනය කෙරිණි. ඉදිරි වසර තුළ චීන ජනගහනය සහ ජනාවාස සොං රාජවංශය, [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]] සහ [[බටහිර ශියා|බටහිර ශියා රාජවංශය]] අතර බෙදී ගියේ ය. මෙම යුගය අවසන් කරමින් 1227දී [[මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ]] නිසා [[බටහිර ශියා]] රාජවංශය බිඳවැටිණි. අනතුරුව [[මොංගෝලියානුවන්ගේ ජින් රාජවංශ ආක්‍රමණය|ජින් රාජවංශය]] 1234දී ද, අවසානයේ [[මොංගෝලියානුවන්ගේ සොං රාජවංශ ආක්‍රමණය|දකුණු සොං රාජවංශය]] 1279දී ද බිඳවැටිණි.

එහි යුධ දුර්වලතාවය හැරෙන්නට සොං රාජවංශය සම්භාව්‍ය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ උච්චස්ථානය ලෙස පුළුල්ව පිළිගැනෙයි. තාක්ෂණයෙන් සවිබල ගැන්වූ [[සොං රාජවංශයේ ආර්ථිකය|සොං ආර්ථිකය]] ‍එකල ලෝක ඉතිහාසයේ කිසිදු රටක නොවූ විරූ අයුරින් විදග්ධතාවයට පැමිණියේ ය. ජනගහනය මිලියන 100 ඉක්මවූ අතර වී වගාවේ දියුණුව, නිෂ්පාදන සඳහා බහුලව ගල්අඟුරු භාවිතා කළ හැකි වීම ආදිය නිසා සාමාන්‍ය ජනයාගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ නැංවිණි. [[කායිෆෙං]], සහ අනතුරුව අගනුවර වූ [[හංෂොවු]] යන නගර ද්විත්වයම එකල ලොව වඩාත් ජනාකීර්ණම නගර විය. බටහිර සමග ගොඩබිම් මගින් වෙළඳාම සංචාරක අධිරාජ්‍ය මගින් අවහිර කළද, යාබද රාජ්‍ය සමග පැතිරුණු [[මුහුදු සේද මාවත|මුහුදු වෙළඳමක්]] පරවතිණි. සොං කාසි භාවිතය ප්‍රචලිත වූ අතර [[මාලිමාව|මාලිමා]] වලින් බලගැන්වුණු විශාල දැව යාත්‍රා චීන මුහුදු සහ උතුරු [[ඉන්දියානු සාගරය]] වටා යාත්‍රාකළේ ය. [[රක්ෂණය|රක්ෂණ ක්‍රමය]] පිළිබඳ සංකල්පය පැතිරයාම නිසා වෙළඳුන්හට අවදානමකින් තොරව දිගුදුර මුහුදු ගමන්වල යෙදීමට හැකි විය. සමෘද්ධිමත් ආර්ථික කටයුතු සමග පළමුවරට [[ජියාඔෂි (මුදල්)|මුදල් නෝට්ටු]] භාවිතය පළමුවරට බටහිර පෙදෙසේ නගරයක් වූ [[චෙංදු]]හි ඇරඹිණි. මෙය තඹ [[කාසි]] සඳහා ආදේශකයක් විය.

විද්‍යාව සහ තාක්ෂණයඅතින්ගත් විට නව අදහස් ඇති නිලධාරීන් වූ [[සු සොං]] (1020–1101) සහ [[ෂෙන් කුවෝ]] (1031–1095) ආදීන් ප්‍රකට විය. මාලිගය තුළ ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන්ගේ දේශපාලන සතුරන් සහ [[වං අන්ෂි]] සහ [[සිමා ගුවාං]] වැනි අධිපතීන්ගේ සහායලත් මධ්‍යස්ථ මතධාරීන් අතර අරවුල් ඇති විය. 13වන සියවසේ මධ්‍ය සිට අවසාන දක්වා කාලය තුළ [[ෂු ක්සි]] විසින් ගෙනහැර පෑ [[නව කොන්ෆියුසියානුවාදය|නව කොන්ෆියුසියානු]] දර්ශනයට ‍චීන අනුග්‍රහය හිමි විය. සොං රාජවංශ සමයේ විශිෂ්ට සාහිත්‍ය නිර්මාණ බිහි විය. උදාහරණ ලෙස ''[[සිෂි ටොංජියෑන්|සිෂි ටොංජියෑන්ගේ]]'' ඓතිහාසික කෘතීන් (&quot;දේශපාලනයට සහාය වීමට විස්තීර්ණ කැඩපතක්&quot;) යන්න දැක්විය හැක. [[ලී අච්චු මුද්‍රණ ක්‍රමය|චලනය කළ හැකි මුද්‍රණ ක්‍රමයේ]] සොගැනීමත් සමග දැනුම පුළුල්ව ව්‍යාප්ත විය. කලාව සහ සංස්කෘතිය වැජඹිණි. ''[[ක්විංමිං උත්සවය සමයේ ගංගාව දිගේ|චිංමිං උත්සවය සමයේ ගංගාව දිගේ]]'' සහ ''[[සංචාරක නළාවක ගීත දහ අට]]'' වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ කලා නිර්මාණ බිහි වූ අතර [[ලින් ටිංගුයි]] වැනි බෞද්ධ චිත්‍රශිල්පීන් ප්‍රකට විය.

[[සොං රාජවංශය|සොං රාජවංශයේ]] තවත් ප්‍රධාන සොයාගැනීමක් පිළිබඳ යුධ ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං රාජවංශ]] සමයේ පළමුවරට නිපදවන ලද [[වෙඩිබෙහෙත්]] පළමුවරට යුද්ධ සඳහා භාවිතා කළේ සොං හමුදා විසිනි. එසේම ඔවුන් විසින් නව ගිනි අවි සහ වටලෑම් යන්ත්‍ර ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී. [[දකුණු සොං රාජවංශය|දකුණු සොං රාජවංශ සමයේ]] එහි පැවැත්ම දැඩිව රඳා පැවතුණේ උතුරේ අශ්වාරෝහක හමුදා වෙතින් [[යැංසි]] සහ [[හුවායි ගඟ]] ආරක්ෂාකර ගැනීම මතයි. චීනයේ පළමු නාවික බලඇණිය 1132දී පිහිටුවන ලද අතර එහි අද්මිරාල්වරයා සමගින් ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය [[ඩිංඝායි]]හි පිහිටුවන ලදී. හබල්සක සහිත යුධනැව් මගින්&lt;nowiki/&gt; [[වෙඩිබෙහෙත්]] සහ හුනුවලින් සමන්විත ගිනිබෝම්බ දියත්කළ හැකි විය. මෙය සොං රාජවංශය විසින් 1161දී [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින්]] දේශයට එරෙහිව මෙහෙය වූ ආක්‍රමණයේදී [[නැගෙනහිර චීන මුහුද|නැගෙනහිර චීන මුහුදේ]] [[ටංඩාඕහි සටන]] සහ [[යැංසි|යැංසි ගංගාවේ]] [[කයිෂිහි සටන]] ජයගැනීමට උපකාරී විය.
සොං රාජවංශය යටතේ වර්ධනය වෙමින් පැවති මහා ශිෂ්ටාචාරය [[මොංගෝලියානුවන්ගේ සොං රාජවංශ ආක්‍රමණය|මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ]] නිසා පරිහානියට පත්වන්නට විය. මේ සමයේ ජනගහනය ශීඝ්‍රයෙන් අඩු වූ අතර ආර්ථිකය ද හායනය විය. දශක තුනකට වඩා මෝංගෝලියානු ප්‍රතිරෝධී සටන පැවතිය ද, 1276දී [[හංෂොවු]] අල්ලාගැනීමත් සමග 1279දී පැවති [[යාමෙන්හි සටන|යාමෙන්හි සටනේ දී]] සොං නාවික හමුදාව පරාජයට පත්වීමත් සමග සොං රාජවංශයේ අවසානය උදා විය.

===යුවාන් රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 1271–1368)===
{{main|යුවාන් රාජවංශය}}
[[File:Ch'ien Hsüan 002.jpg|thumb|අසකු මෙහෙයවන ''[[යැං ගුයි‍ෆෙයි]]''. මෙය [[ක්වියෑන් ෂුවාන්]] (ක්‍රි.ව. 1235–1305) විසින් සිතුවම්කරන ලද්දකි.]]
:''අගනුවරවල්: [[ෂෑංග්ඩු|ෂැනඩු]], [[ඛාන්බලික්|දාඩු]]''

[[ජුර්චෙන් ජනයා|ජුර්චෙන්වරුන්]] විසින් පිහිටුවූ [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]], මොංගෝලියානුවන් විසින් පරාජය කරන ලදී. අකතුරුව දරුණු දිගුකාලීන ලේ පිපාසිත යුද්ධයකින් අනතුරුව දකුණු සොං අධිරාජ්‍යය යටත්කරගන්නා ලදී. මෙහිදී ගිනිඅවි බෙහෙවින් වැදගත් විය. යුද්ධයෙන් පසු එළැඹුණු මෙම යුගය පසුකලෙක ''[[:en:Pax Mongolica|පැක්ස් මොංගොලිකා]]'' ලෙස හඳුන්වන ලදී. [[මාර්කෝ පෝලෝ]] වැනි ගවේෂණාත්මක යුරෝපීයයන් මෙකල චීනය වෙත සංචාරය කළ අතර යුරෝපය වෙත එහි විශ්මයන් පිළිබඳ වාර්තා ගෙන යන ලදී. යුවාන් රාජවංශ සමයේදී මොංගෝලියානුවන් බෙදීමකට ලක් වූ අතර සමහරුනට ස්ටෙප්ස් මුල්බිම්වල වාසය කිරීමට අවශ්‍ය වූ අතර සමහරුනට චීනයට අනුගත වීමට අවශ්‍ය විය.

[[ජෙංඝිස් ඛාන්|ජෙංඝිස් ඛාන්ගේ]] මුණුපුරා වූ [[කුබ්ලයි ඛාන්]] චීන සම්ප්‍රදායයන්ට අනුගත වීමට නතර විය. ඔහු චීනයේ [[යුවාන් රාජවංශය]] ස්ථාපනය කළේ ය‍. මෙය බීජිං අගනුවර කරගනිමින් සමස්ත චීනයම පාලනය කළ ප්‍රථම අධිරාජ්‍යයයි. ක්‍රි.ව. 938දී පිහිටුවූ යැන් යුන්ගේ ප්‍රාන්ත දහසය යටතේ බීජිං ලියාඕ යටතේ පාලනය විය. මීට පෙර එය මුළු චීනයම පාලනය නොකළ [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින්]] රාජ්‍යයේ අගනුවර විය.
මොංගෝලියානු ආක්‍රමණයට ප්‍රථම චීන රාජවංශ අනුව මිලියන 120ක ජනගහනයක් වාර්තා වී ඇත. ආක්‍රමණයෙන් පසු 1279දී සම්පූර්ණ කළ සමීක්ෂකවරුන් 1300ක් යටතේ කළ සංගණනයේදී වාර්තා වූයේ ජනගහනය දළ වශයෙන් මිලියන 60ක් බවයි.&lt;ref&gt;{{cite journal | first=Ping-ti |last= Ho | title=An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China | journal = Études Song | series= 1 | issue=1 | year=1970 | pages=33–53}}&lt;/ref&gt; මෙම අඩුවීම මුළුමණින්ම මොංගෝලියානු ඝාතන නිසා සිදුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. නමුත් ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩබ්. මෝට් වැනි විද්වතුන්ගේ අදහස වන්නේ එය සැබෑ අඩුවීමකට වඩා වාර්තා කිරීමේදී සිදු වූ පරිපාලන දුර්වලතාවන් නිසා සිදුවන්නට ඇති බවයි. [[ටිමොති බෲක්]] වැනි පුද්ගලයන් පවසන්නේ මොංගෝලියානුවන් හඳුන්වා දුන් දාස ක්‍රමයක් නිසා බොහෝ චීන පුද්ගලයන් සංගණනයෙන් ඉවත් වන්නට ඇති බවයි. විලියම් මැක්නීල් සහ ඩේවිඩ් මෝගන් වැනි ඉතිහාසඥයින් පවසන්නේ මෙම ජනගහන අඩුවීම පසුපස පවතින ප්‍රධාන සාධකය [[මහාමාරිය]] බවයි.

14වන සියවසේ චීනය මහාමාරිය වැනි වසංගතවලින් පීඩා විඳි අතර මිලියන 25ක පමණම ජනයා, එනම් චීන ජනගහනයෙන් 30%ක් පමණම මරණයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&amp;topic=1 |title = Course: Plague |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071118121009/http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&amp;topic=1 | archivedate = 18 November 2007}}{{dead link|date=September 2012}}&lt;/ref&gt;

===මිං රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 1368–1644)===
[[File:Court Ladies of the Former Shu by Tang Yin.jpg|thumb|upright|''පැරණි ෂුහි මාලිග ස්ත්‍රීන්'' [[ටෑං යින්]] (1470–1523) විසිනි.]]
{{main|මිං රාජවංශය}}
{{further|මිං රාජවංශයේ ඉතිහාසය}}
:''අගනුවරවල්: [[නැන්ජිං]], බීජිං''
[[File:明太祖.jpg|left|thumb|upright|[[මිං රාජවංශය|මිං රාජවංශයේ]] ආරම්භකයා වූ [[හොංවු අධිරාජයා]].]]

ශතවර්ෂයකටත් අඩුවෙන් පැවති යුවාන් රාජවංශයේ පාලන සමයේ මොංගෝලියානු පාලනයට විරුද්ධව පොදු ජනයා තුළ දැඩි මතයක් පැවතිණි. 1340 සිට ඇති වු නිරතුරු ස්වභාවික විපත් හේතුවෙන් ගැමි ජනයා කැරළි ගැසූහ. අවසානයේ 1368දී [[මිං රාජවංශය]] විසින් යුවාන් රාජවංශය බලයෙනක් පහකරන ලදී.

නාගරීකරණය වැඩි වීමත්, ජනගහනය වැඩිවීමත් නිසා කම්කරු පක්ෂය වඩාත් සංකීර්ණ විය. [[නැන්ජිං]] හා බීජිං යනු පෞද්ගලික කර්මාන්තවල වර්ධනයට දායක වූ විශාල නාගරික මධ්‍යස්ථාන දෙකකි. මෙනිසා කුඩා කර්මාන්ත වර්ධනය වු අතර කඩදාසි, සේද, කපු සහ පෝසිලේන් භාණ්ඩ මේ අතර විය. කුඩා වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන ශීඝ්‍රයෙන් රටපුරා ඇති විය. නාගරික වෙළෙඳපොලවල් ප්‍රධාව වශයෙන් ආහාර සඳහා විවෘත වු අතර ඇතැම්විට තෙල් සහ ඇණ වැනි අත්‍යාවශ්‍ය නිෂ්පාදනද අලෙවි කෙරිණි.

විදේශිකයන් නුරුස්නා බව සහ ජනප්‍රිය වෙමින් පැවති [[නව කොන්ෆියුසියානුවාදය|නව කොන්ෆියුසියානුවාදී]] පාසලේ විද්වතුන්ගේ අදහස් අභිබවා මිං රාජවංශය යටතේ චීනය හුදකලා නොවී ය. විශේෂයෙන් ජපානය හා බාහිර ලෝකය සමඟ වෙළෙඳ හා අනිකුත් ගිවිසුම් වර්ධනය වු අතර චීන වෙළෙඳුන් විසින් ඉන්දියානු සාගරය හා නැගෙනහිර අප්‍රිකාව තෙක් [[නිධන් සෙවුම|ෂෙං හීගේ චාරිකා]] වැනි ගවේෂණ දියත් කරන ලදී. 

රාජවංශයේ ආරම්භකයා වූ [[ෂු යුවාන්ෂෑං]] (හොංවු අධිරාජයා) වානිජ අංශයට වඩා කෘෂිකාර්මික අංශයෙන් වැඩි ආදායමක් ලැබෙන රාජ්‍යයකට මුල්ගල තැබී ය. සොං සහ මොංගෝලියානු යුගවලට වඩා කෘෂිකාර්මික අංශය දියුණුවීමට සමහරවිට ෂුගේ ගොවි පසුබිම ද හේතු වන්නට ඇත. මොංගෝලියානු සහ සොං යුගවල පැවති නව-වැඩවසම් භූමි මිං පාලකයන් විසින් පවරාගන්නා ලදී. ඉඩහ් රජයට පවරාගැනුණු අතර ඒවා කැබලි කර කුලී පදනමට ලබා දෙන ලදී. පෞද්ගලික වහල් සේවය තහනම් කෙරිණි. [[යොංග්ලේ අධිරාජයා|යොංග්ලේ අධිරාජයාගේ]] මරණින් පසු ස්වාධීන ඉඩම්හිමි ගොවීහු චීන කෘෂිකර්මයේහි ප්‍රමුඛත්වය ගත්හ. මෙම නීති පෙර රාජ්‍යවල පැවති දිළිඳුභාවය අවම කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ ය.

[[File:Map of Ming Chinese empire 1415.jpg|left|thumb|[[යොංග්ලේ අධිරාජයා|යොංග්ලේ අධිරාජයාගේ]] සමයේ මිං චීනය.]]
මෙම රාජවංශය යටතේ ශක්තිමත් සංකීර්ණ මධ්‍යම රජයක් පැවතිණි. එය අධිරාජ්‍යය එක්සත් කර පාලනයට උපකාරී විය. අධිරජුගේ තනතුර වඩාත් ඒකාධිපති ස්වරූපයක් ගත් නමුත් ෂු යුවාන්ෂැං විසින් &quot;[[ප්‍රධාන ලේකම්]]&quot;හට නිලධාරි මඬුල්ලේ කඩදාසි ගොනු සම්බන්ධව සහාය ලබාගන්නා ලදී. එහිදී සිහිකැඳවීම් (සිහසුන පිළිබඳ පෙත්සම් සහ නිර්දේශ), රාජකීය ආඥා, විවිධ වාර්තා, සහ බදු වාර්තා පිළිබඳ සහාය ලබා ගැනිණි. ජනතාවගේ වෙනස්වීම්වලට අනුගත නොවෙමින් මිං අධිරාජ්‍යය විනාශය කරා ගෙනගියේ ද මෙම නිලධාරි මඬුල්ල විසිනුයි.
යොංග්ලේ අධිරාජයා දේශසීමා අවට චීනයේ බලය පැතිරවීමට දැඩි පරිශ්‍රමයක් දැරූ අතර ඔහු සෙසු රටවලට සිය රාජ්‍යය වෙත තුටුපඬුරු පුදකිරීමට තානාපතීන් පිටත්කර හැරියේ ය. විශාල නාවික හමුදාවක් නිර්මාණය කෙරිණි. ඒ අතරට කුඹගක් හතරකින් යුත් ටොන් 1,500ක් පමණ දැරිය හැකි නැව්, මිලියන 1‍ක සෙබලුන්ගෙන් යුත් ක්‍රියාකාරී හමුදාව (සමහරුන් මෙය මිලියන 1.9ක් ලෙස ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත) අන්තර්ගත විය. වසර 20ක් ඇතුළත චීන හමුදාව [[මිං-හෝ යුද්ධය|වියට්නාමය ආක්‍රමණය]] කළහ. මේ අතර චීන මුහුදු කණ්ඩායම් චීන මුහුදු සහ ඉන්දියානු සාගරය වෙත ගමන්කළ අතර එය අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර වෙරළ දක්වා ද විහිදිණි. චීන ජනයා නැගෙනහිර [[මොඝුලිස්ථානය|මොඝුලිස්ථානයේ]] ද බලය පැතිරවූහ. ආසියානු රාජ්‍ය කිහිපයක්ම චීන අධිරාජයා වෙත දූතයන් එවන ලදී. අභ්‍යන්තරව ප්‍රධාන ඇලමාර්ගය පුළුල් වූ අතර අභ්‍යන්තර වෙළඳාමේ උන්නතියට එය හේතු විය. වසරකට ටොන් 100,000කට අධික යකඩ නිෂ්පාදනය කෙරිණි. චලනය කළ හැකි ක්‍රමය ආධාරයෙන් බොහෝ පොත් මුද්‍රණය කෙරිණි. බීජිංහි [[තහනම් නගරය|තහනම් නගරයේ]] චීන රාජමාලිගාව වර්තමාන පවත්නා අයුරින් තේජසට පත් විය. මෙම ශතවර්ෂ තුළ දකුණු චීනයේ සම්පත් සූරාකනු ලැබිණි. නව බෝග වගාවන් පුළුල්ව ව්‍යාප්ත වූ අතර [[පෝසිලේන්]] නිපදවීම සහ පේෂකර්මාන්තය ප්‍රචලිත විය.

1449දී [[එසෙන් ටයිසි|එසෙන් ටයිසිගේ]] නායකත්වය යටතේ [[ඔයිරත්වරු|ඔයිරත්]] මොංගෝලියානුවන් විසින් උතුරු චීනය වෙත ආක්‍රමණයක් දියත් කර [[ටුමු බලකොටුවේ සටන|ටුමු හිදී]] [[ෂෙංටොං අධිරාජයා|ෂෙංටොං අධිරාජයාව]] අල්ලාගන්නා ලදී. මෙලෙසින් මිං රාජ්‍යය උතුරු පෙරමුණේ යුද්ධයට පැටලුණු අතර [[මිං මහා ප්‍රාකාරය]] ඉදිවීම ද සිදු විය. අදවන විට චීන මහා ප්‍රාකාරයේ ඉතිරිව ඇති කොටස්වලින් බොහෝමයක් මිං යු‍ගයේ ඉදිකරන ලද හෝ පිළිසකර කරන ලද ඒවායි. ගඩොල් සහ ග්‍රැනයිට් නිර්මාණ විශාල කෙරිණි. අටොලු නැවත නිර්මාණය කෙරුණු අතර කාලතුවක්කු සවිකරන ලදී.

යොංග්ලේ අධිරාජයාගේ මරණින් පසු මිං දේශය මුහුදු මාර්ගයේ හුදකලා විය. ඉන්දියානු සාගරයේ නිධන් සෙවීමේ චාරිකා ද නැවතිණි. මුහුදු තහනම් පැනවීම මගින් චීනුන් මුහුදු මාර්ගයෙන් වෙළඳාම් කිරීම තහනම් කෙරිණි. මේ අතර යුරෝපීය වෙළඳුන් වෙළඳාමට කළ ඉල්ලීම් ද දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කෙරිණි. 1521දී [[ටුවෙන් මුන්|ටුවෙන් මුන්හිදී]] පෘතුගීසීන්ව [[ටුන්මෙන්හි සටන|මිං නාවික හමුදාව විසින් පලවා හරින ලද]] අතර නැවත [[ටැමාඕහි දෙවන සටන|1522දී]] ද පලවා හරින ලදී. අභ්‍යන්තර සහ විදේශ ඉල්ලුම නිසා මුහුදු වෙළඳාම නීත්‍යානුකූල නොවන අයුරින් පැතිර ගිය අතර [[ජියාජිං අධිරාජයා|ජියාජිං අධිරාජයාගේ]] (1507-1567) සමයේ අග්නිදිග වෙරළ තීරයේ ''[[වොකොවු]]'' කොල්ලකෑම් බහුලව පැතිරගියේ ය. ගුවාංදොං සහ ෆූජියෑන්හි වරායයන් විවෘත කිරීමෙන් පසු එය මර්දනය විණි.&lt;ref&gt;&quot;China &gt; History &gt; The Ming dynasty &gt; Political history &gt; The dynastic succession&quot;, ''Encyclopædia Britannica Online'', 2007&lt;/ref&gt; 1557දී පෘතුගීසින්හට [[මැකාවු]] වෙත යාත්‍රා කිරීමට අවසර ලැබිණි. 1999 වන තෙක්ම එහි වෙළඳාම පෘතුගීසීන් අතෙහි රැඳිණි. චීන මුහුදු වෙත ලන්දේසීන් ඇතුළු වීමටද දැඩි ප්‍රතිරෝධයක් එල්ල විය. 1622-1624 කාලයේ [[චීන-ලන්දේසි ගැටුම්]] මගින් ලන්දේසීන්ව [[පෙංඝු|පෙංඝු දූපත්වලින්]] ඈතට පලවා හැරිණි. ලන්දේසීන්හට තායිවානය වෙත යාමට පමණක් අවසර ලැබිණි. [[ලන්දේසි ෆොර්මෝසා|තායිවානයේ ලන්දේසීන්]] මිං සමග සටන් කළ අතර 1633 [[ලියාඕලුවෝ බොක්කේ සටන|ලියාඕලුවෝ බොක්කේ සටනේ දී]] ඔවුනට පරාජය අත් වූ අතර පසුකාලීනව මිං රාජවංශයේ බිඳවැටීමෙන් පසු 1662දී ඔවුහු මිං රාජපාක්ෂිකයකු වූ [[කොෂිංගා|කොෂිංගාට]] යටත් වූහ.

1556දී [[ජියාජිං අධිරාජයා|ජියාජිං අධිරාජයාගේ]] සමයේ දී සිදු වූ [[1556 ෂාන්සි භූමිකම්පාව|ෂාන්සි භූමිකම්පාව]] නිසා 830,000 පමණම ජනයා මරණයට පත් විය.

===චිං රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 1644–1911)===
[[File:The Reception.JPG|thumb|left|''පීකින් රාජමාලිගයේ දී රාජ්‍යදූතයා ([[ජෝර්ජ් මැකාර්ට්නි, 1වන මැකාට්නි අර්ල්වරයා|මැකාර්ට්නි]]) සහ ඔහුගේ පිරිවර පිළිගැනීම'',කැටයම් කොට සිතුවම් කරන ලද්දේ [[ජේම්ස් ගිල්රේ]] විසිනි (ප්‍රකාශනය 1792 සැප්තැම්බර්).]]
[[File:Qing china.jpg|thumb|300px|1892දී [[චිං රාජවංශය| චිං චීනයේ]] ව්‍යාප්තිය.]]
{{main|චිං රාජවංශය}}
:''අගනුවරවල්: [[ෂෙන්යැං]], බීජිං''

චීනයේ අවසාන රාජවංශය [[චිං රාජවංශය]] (1644–1911) ලෙස සැලකේ. මෙය [[මැංචු ජනයා|මැංචුවරුන්]] විසින් පිහිටුවන ලද අතර එය මුළු චීනයම සහ එහි ජනයාව පාලනය කළ දෙවන ආක්‍රමණික රාජවංශය ලෙස සැලකේ. මිං රාජ්‍යයේ ඊසානදිග පෙදෙසේ මහා ප්‍රාකාරයට පිටතින් ජීවත් වූ මෙම ජනයා මුලින් [[ජුර්චෙන් ජනයා|ජුර්චෙන්වරුන්]] ලෙස හැඳින්විණි. [[නුර්හාකි]] විසින් සියලු ජුර්චෙන් ගෝත්‍ර එක්සත් කර ස්වාධීන රාජ්‍යයක් පිහිටුවූ පසු ඔවුන් මිං රාජ්‍යයට ඉමහත් තර්ජනයක් විය. කෙසේනමුත් [[ලි ෂෙං|ලි ෂෙංහි]] ගොවි අරගලය මගින් [[මිං රාජවංශය]] සිහසුනෙන් පහකෙරුණු අතර 1644දී බීජිං අල්ලා ගැනීමත් සමග අවසාන මිං අධිරාජයා වූ [[චොංෂෙන් අධිරාජයා]] සියදිවි නසාගන්නා ලදී. මැංචුවරු පැරණි මිං සෙන්පතියකු වූ [[වු සංගුයි]] සමග මිත්‍රශීලීව කටයුතු කර බීජිං අල්ලාගත් අතර චිං රාජවංශයේ අගනුවර එහි පිහිටුවන ලදී. අනතුරුව [[දකුණු මිං රාජවංශය|දකුණේ විසූ සෙසු මිං සාමාජිකයන්]] මැඬපවත්වන ලදී. මැංචු ආක්‍රමණ සමය ඉමහත් ජීවිත විනාශයකට හේතු වූ අතර චීන ආර්ථිකයේ ශීඝ්‍ර බිඳවැටීමට හේතු විය. සමස්තයක් ලෙස ගත් විට මිං දේශයේ චිං ආක්‍රමණ නිසා මිනිස් ජීවිත මිලියන 25ක් පමණම විනාශ විය.&lt;ref&gt;John M. Roberts (1997). ''[https://books.google.com/books?id=3QZXvUhGwhAC A Short History of the World]''. Oxford University Press. p. 272. ISBN 0-19-511504-X.&lt;/ref&gt; මීට අමතරව මැංචු ජනයා සම්ප්‍රදායික චීන රජයේ කොන්ෆියුසියානු අදහස් අනුව හැඩගැසුණු අතර ඔවුන ද චීන රාජවංශයක් ලෙස සලකනු ලැබී ය.

මැංචුවරු හන් චීන ජනයාට මැංචු [[ක්යුවේ (කොණ්ඩාමෝස්තරය)|ක්යුවේ කොණ්ඩාමෝස්තරය]] අනුගමනය කරන ලෙස නියෝග කළහ. නිලධාරීන්හට මැංචු-ආරේ ''[[චංෂැන්]]'' වස්ත්‍රය (පතාකකරුවන්ගේ වස්ත්‍රය සහ ''[[ටැංෂුවාං]]'') ඇඳීමට සිදු වූ නමුත් සාමාන්‍ය හන් ජනයාට සම්ප්‍රදායික හන් ඇඳුම හෙවත් ''[[හන්ෆු]]'' ඇඳීමට අවසර හිමි විය. බොහෝ හන් ජනයා සිය කැමැත්තෙන්ම ක්විපාඕ වස්ත්‍රය අඳින ලදහ. [[කාංෂි අධිරාජයා]] ''[[කාංෂි ශබ්දකෝෂය]]'' නිර්මාණයට නියෝග කළේ ය. මෙය එකල බොහෝදුරට සම්පූර්ණ වූ [[චීන අක්ෂර]] ඇතුළත් ශබ්දකෝෂය විය. චිං රාජවංශය විසින් [[:en:Eight Banners|අෂ්ට පතාක පද්ධතිය]] හඳුන්වා දුන් අතර මෙය චිං යුධ හමුදාවේ අඩිතාලම ලෙස සැලකිණි. මෙම පතාකකරුවන් වෙළඳාම හෝ කම්කරු සේවය සඳහා යෙදිය නොහැකි වූ අතර පතාකකරුවන්ගේ තත්ත්වයෙන් මිදීමට පෙත්සම් ඉදිරිපත් කළ යුතු විය. ඔවුන් වංශවත් පිරිසක් ලෙස සැලකුණු අතර වාර්ෂික විශ්‍රාම වැටුපක්, ඉඩම්, සහ වස්ත්‍ර හිමි වීම වැනි විශේෂ වරප්‍රසාද ද හිමි විය.

[[File:China imperialism cartoon.jpg|left|thumb|1890 දශකයේ අගභාගයේ බ්‍රිතාන්‍යය, ජර්මනිය, රුසියාව, ප්‍රංශය සහ ජපානය අතර චීනය බෙදාගැනීමට දරන උත්සාහය නිරූපිත බ්‍රංශ දේශපාලන කාටූනයක්.]]

ඊළඟ අඩසියවස තුළ [[මිං රාජවංශය]] යටතේ පැවති සියලු ප්‍රදේශ චිං රාජ්‍යය යටතේ ඒකාබද්ධ කෙරිණි. [[ෂින්ජියෑං]], ටිබෙටය, සහ [[මොංගෝලියාව]] ද චීන රාජ්‍යයට ඇතුළත් කෙරිණි. [[ෂුන්ෂි අධිරාජයා|පෙරසිටි අධිරාජයා]] විසින් නින්දගම් ලෙස දී තිබූ විශාල භූමි පුදේශ ප්‍රවේණි භූක්තියට ලබා නොදීම නිසා 1673 සහ 1681අතර කාලයේදකුණු චීන සෙන්පතීන් තිදෙනකු විසින් මෙහෙයවූ කැරැල්ල කාංෂි අධිරාජයා විසින් මර්දනය කරන ලදී. 1662දී දකුණු මිං රාජවංශය බිඳවැටීමෙන් පසු මිං රාජපාක්ෂිකයකු වූ [[කොෂිංගා]] (ෂෙං චෙංගොං) විසින් මෙහෙයවන ලද කැරලිකාර [[ටුංග්නිං රාජධානිය]] පරාජය කිරීමෙන් පසු 1683දී චිං රාජ්‍යය දකුණු [[තායිවානය|තායිවා‍නයේ]] උභය පාලනයක් ගෙගියේ ය. චිං රාජ්‍යය විසින් [[චීන-රුසියන් දේශසීමා ගැටුම|ඇල්බසින්හි දී රුසියානුවන් පරාජය කරන]] ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස [[නර්චින්ස්ක් ගිවිසුම]] ඇති විය.

[[ක්වියැන්ලොං අධිරාජයා|ක්වියැන්ලොං අධිරාජයාගේ]] දිගු පාලන සමයේ අවසාන කාලයේ චිං රාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට පත් විය. චීනය ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකටත් වඩා පාලනය කළේ ය. ලොව විශාලතම ආර්ථිකය එය සතු විය. භූමි ප්‍රමාණය අතින් සැලකූ විට එය ලොව මෙතෙක් පැවති විශාලතම අධිරාජ්‍යවලින් රකක් විය.

19වන සියවස වනවිට අධිරාජ්‍යය අභ්‍යන්තරව ව්‍යාකූලත්වයට බත් වූ අතර බාහිරින් බටහිර ජාතීන්ගේ තර්ජනවලට ලක් විය. [[පළමු අබිං යුද්ධය|පළමු අබිං යුද්ධයේ දී]] (1840) [[බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය|බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට]] පරාජය වීමත් සමග, [[නැන්කිං ගිවිසුම]] (1842) අත්සන් කෙරුණු අතර එමගින් [[හොං කොං]] දේශයට [[අබිං]] (බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය යටත් විජිතවල නිපදවුණු) ආනයනයට අවසර ලැබිණි. පසුකාලීනව සිදු වූ යුධ පරාජයන් හමුවේ අසමාන ගිවිසුම් අත්සන් කෙරුණු අතර චිං රාජවංශය බිඳවැටීමත් සමග යුරෝපීය බලය වර්ධනය විණි.

අභ්‍යන්තරව &quot;දිව්‍යමය රජකු&quot; යැයි කියාගත් [[හොං ෂියුක්වාන්]] විසින් මෙහෙය වූ අර්ධ-ක්‍රිස්තියානි ආගමික ව්‍යාපාරය නිසා ඇති වූ [[තායිපිං අරගලය]] (1851–1864) දළ වශයෙන් චීන දේශයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ පුරා පැතිර ගිය අතර එය 1864දී [[නැන්කිංහි දෙවන සටන|නැන්කිං දෙවන සටනේ දී]] සම්ඵූර්ණයෙන් විනාශ කෙරිණි. මෙය 19වන සියවසේ පැවති විශාලම සටන්වලින් එකක් වූ අතර දැවැන්ත මිනිස් ජීවිත ප්‍රමාණයක් විනාශ විය. මෙහි දී මිලියන 2දක් පමණ මියයන්නට ඇතැයි සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web | first=Matthew | last=White |url = http://necrometrics.com/wars19c.htm | title = Statistics of Wars, Oppressions and Atrocities of the Nineteenth Century |accessdate=11 April 2007}}&lt;/ref&gt; මෙය අනුව යමින් සිවිල් කෝලාහල රාශියක් ඇති වූ අතර [[පුන්ටි-හකා වංශික යුද්ධය]], [[නියාන් අරගලය]], [[දුංගන් කැරැල්ල (1862–1877)|දුංගන් කැරැල්ල]], සහ [[පැන්තායි අරගලය]] ඒ අතරින් කිහිපයකි.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Damsan |last=Harper | first2=Steve |last2=Fallon |first3=Katja |last3=Gaskell |first4=Julie |last4=Grundvig |first5= Carolyn |last5=Heller | first6=Thomas |last6=Huhti |first7=Bradley |last7=Maynew |first8=Christopher | last8=Pitts | title=Lonely Planet China | edition=9 | year=2005 | ISBN=1-74059-687-0}}&lt;/ref&gt; මෙම සියලු අරගල මැඬපැවැත්වුණු නමුත් මේ සඳහා දැවැන්ත වියදමක් සිදු වූ අතර මධ්‍යම රාජකීය බලය දුර්වල විය. මැංචුවරුන් විසින් හඳුන්වා දුන් [[:en:Eight Banners|පතාක ක්‍රමය]] අසාර්ථක විය. පතාක හමුදා කැරලි මැඬපැවැත්වීමට අපොහාසත් වූ අතර රජය විසින් &quot;නව හමුදා&quot; පැවති පළාත් නිලධාරීන්ගේ සහාය පතන ලදී. ඔවුහු සාර්ථකව චිං රජයට එරෙහි කැරලි මැඬපැවැත්වූහ. නැවත චීනය ශක්තිමත් මධ්‍යම හමුදාවක් ගොඩනැගීමට අපොහොසත් වූ අතර බොහෝ දේශීය නායකයෝ යුධ අධිපතීන් බවට පත්ව සිය පළාත් ස්වාධීනව පාලනය කළහ.&lt;ref&gt;Philip Kuhn, ''Rebellion and its Enemies in Late Imperial China: Militarization and Social Structure, 1796-1864'' (1970) ch 6&lt;/ref&gt;


අධිරාජ්‍යය තුළ පැවති නොයෙකුත් ව්‍යසනයන් සහ අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව පැවති තර්ජනවලට ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1800 සියවසේ අගභාගයේ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණයක් ලෙස [[ස්වයං-ශක්තිමත් වීමේ ව්‍යාපාරය]] ඇරඹිණි. මෙහි අරමුණ වූයේ අධිරාජ්‍යය නවීකරණය කිරීමයි. එසේම යුධ හමුදාව ශක්තිමත් වීම අරමුණු කෙරිණි. නමුත් මෙම ප්‍රතිසංස්කරණය දූෂිත නිලධාරීන්, නරුමාවාදීන් පීඩාවට පත් කළ අතර රාජකීය පවුලේ ගැටුම් ඇති විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස [[ප්‍රථම චීන-ජපන් යුද්ධය|පළමු චීන-ජපන් යුද්ධයේ දී]] (1894–1895) &quot;[[බෙයෑං නාවික හමුදාව]]&quot; ප්‍රබලව පරාජය කෙරිණි. අනතුරුව [[ගුවාංෂු අධිරාජයා]] සහ ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන් එක්ව පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරයක් ලෙස [[දින සියයේ ප්‍රතිසංස්කරණය]] (1898) සිදු විය. නමුත් නොබෝකලකින්ම එය වැන්දඹු [[සික්සි මව් අධිරාජිනිය]] සහ ඇගේ ආධාරකරුවන් විසින් මෙහෙයවන ලද හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් පරාජය කරන ලදී.

20වන සියවසේ ආරම්භයත් සමග උතුරු චීනයේ විදේශ මැදිහතවීම්වලට විරෝධය දක්වමින් [[බොක්සර් අරගලය]] ඇති විය. ඔවුහු චීන ක්‍රිස්තියානුවන් සහ මිෂනාරිවරුනට පහරදුන්හ. බොක්සර්වරුන් බීජිංවලට ඇතුළු වූ පසු චිං රජය සියලු විදේශිකයන්ට පිටව යන ලෙස නියෝග කළේ ය. නමුත් ඒ වෙනුවට බොහෝ චීනුන් සහ විදේශ තානාපති නිවාස වටලන ලදී. [[අෂ්ට-ජතික සන්ධානය]] මගින් [[සෙයිමූර් ගවේෂණය]] මගින් මෙම තත්ත්වය මුදවා ගැනීමට ජපන්, රුසියානු, ඉතාලි, ජර්මන්, ප්‍රංශ, ඇමරිකන් සහ ඔස්ට්‍රියානු හමුදා එවන ලදී. නමුත් එම හමුදාව බොක්සර්වරුන් විසින් [[ලැංෆෙංහි සටන|ලැංෆෙංහි සටනේ දී]] පරාජය කරන ලදී. නමුත් සන්ධානය විසින් [[දාගු බලකොටුවේ සටන (1900)|දාගු බලකොටුවට පහරදීම]] නිසා චිං රජය බොක්සර්වරුන්ගේ පාර්ශ්වය ගනිමින් සන්ධානයට එරෙහිව යුධ ප්‍රකාශ කළේ ය. එහිදී [[ටියෙන්ට්සින්හි සටන|ටියෙන්ට්සින්හි දරුණු සටන්]] ඇවිලිණි. මෙම සන්ධානය අනතුරුව දෙවන විශාලතම [[ගැසෙලී ගවේෂණය]] සිදු කළ අතර [[පීකිංහි සටන (1900)|අවසානයේ බීජිං වෙත ළඟා විය]]; චිං රජය [[ෂියෑන්]] වෙත පලාගියේ ය. [[බොක්සර් සන්ධානය]] මගින් යුද්ධය අවසන් විය.

== චීන සමූහාණ්ඩුව සහ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව ==
&lt;!--[[ජනරජ චීනය]] redirects here--&gt;

===චීන සමූහාණ්ඩුව (1912–1949)===
{{main|චීන සමූහාණ්ඩුවේ ඉතිහාසය|චීන සමූහාණ්ඩුව (1912–1949)}}
:''අගනුවරවල්: [[නැන්ජිං]], [[බීජිං]], [[චොංක්විං|චොංචිං]], several short-lived wartime capitals, [[:en:Taipei|Taipei]] {{smaller|(after 1949)}}''
[[File:Sunyatsen1.jpg|thumb|upright|චීන සමූහාණ්ඩුවේ නිර්මාතෘ සහ පළමු ජනපතිවරයා වූ [[ සුන් යත්-සෙන්]]]]

ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙහි චිං රාජසභාව දැක්වූ ප්‍රතිරෝධය සහ චීනයේ දුර්වලතාවය හේතුවෙන් තරුණ නිලධාරින්, හමුදා නිලධාරීන්, සහ ශිෂ්‍යයන් එක්ව චිං රාජවංශය බලයෙන් පහකර සමූහාණ්ඩුවක් නිර්මාණය කළ යුතු ය යන මතය ප්‍රචාරණය කළහ. [[සුන් යත්-සෙන්|සුන් යත්-සෙන්ගේ]] විප්ලවීය අදහස් ඔවුනව පෙළඹවී ය. 1911 ඔක්තෝම්බර් 10 දින [[වුහාන්|වුහාන් හි දී]] විප්ලවීය යුධමය පිබිදීමක් වූ [[වුචාං පිබිදීම]] ඇරඹිණි. 1912 මාර්තු 12වන දින [[නැන්ජිං|නැන්ජිං හි දී]] [[චීන සමූහාණ්ඩුවේ තාවකාලික රජය (1912)|චීන සමූහාණ්ඩුවේ තාවකාලික රජය]] පිහිටුවන ලදී. ෂින්හායි විප්ලවය මගින් වසර 2,000ක් පැවති රාජවංශ පාලනය නිමා විය.

චිං රාජවංශය බලයෙන් පහ කළ පසුව [[සුන් යත්-සෙන්]] විසින් [[චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජනාධිපති|ජනාධිපතිවරයා]] ලෙස දිව්රුම් දෙන ලදී. නමුත් සුන් හට නව හමුදාවේ ප්‍රධානියා වූ [[යුවාන් ෂිකායි|යුවාන් ෂිකායි]] වෙත බලය පැවරීමට සිදු වූ අතර [[පුයි|පැරණි චිං පාලකයාට]] සිහසුන අත්හැරීමට අවස්ථාව දීමේ ‍කොන්දේසිය (මෙය පසුව සුන් පසුතැවීමට ලක්කළේ ය) මත චිං රජය යටතේ අගමැති තනතුර හිමි විය. ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ යුවාන් විසින් ජාතික සහ පළාත් මට්ටමේ රැස්වීම් පැවැත්වීම තහනම් කර 1915දී තමන් අධිරාජයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. යුවාන්ගේ මෙම බල අපේක්ෂාවන් ඔහුගේ අනුගාමිකයන්ගේ අප්‍රසාදයට හේතු විය. ඔහුට එරෙහි කැරැල්ලක් නිසා 1916 මාර්තු මස යුවාන්ට බලය අත්හැරීමට සිදු වූ අතර එම වසරේ ජූනි මස ඔහු මියගියේ ය.

1916 යුවාන්ගේ මරණය නිසා චීනයේ බල ඌනතාවක් ඇති වූ අතර සමූහාණ්ඩුව දෙදරා ගියේ ය. මෙය තරගකාරී ප්‍රාදේශීය යුධ නායකයන් මගින් රාජ්‍යයේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය ගෙන ගිය යුධනායකයන්ගේ සමයකට හේතු විය.

1919දී [[පළමු ලෝක යුද්ධය|පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු]] ඇති කරගත් [[වර්සේල්ස් ගිවිසුම|වර්සේල්ස් ගිවිසුම]] මගින් යෝජිත වැඩපිළිටවලට විරෝධය පාමින් [[මැයි හතර ව්‍යාපාරය]] ඇරමුණු අතර නොබෝ කලකින්ම එය චීනය පුරාම විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් ලෙස පැතිර ගියේ ය. මෙම විරෝධතාවන් සාර්ථක වූ අතර කැබිනට් මණ්ඩලය බිඳවැටුණු අතර ජපානය ජර්මන් ග්‍රහණයට ලක් වීමට හේතු වූ වර්සේල්ස් ගිවිසුමට අත්සන් තැබීම චීනය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. මැයි හතර ව්‍යාපාරයෙන් උත්තේජනය වී ඇරඹුණු [[නව සංස්කෘතික ව්‍යාපාරය]] 1920 සහ 1930 දශකවල ශක්තිමත් විය. අබ්‍රේ පවසන පරිදි:
:&quot;ජාතිකවාදය, දේශානුරාගය, අභිවෘද්ධිය, විද්‍යාව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සහ නිදහස මෙහි අරමුණු විය; අධිරාජ්‍යවාදය, වැඩවසම් ක්‍රමය, යුධ අධිපතිවාදය, ඒකාධිපතිවාදය, කුල ජ්‍යෙෂ්ඨවාදය, සහ අන්ධ සම්ප්‍රදායික විශ්වාස මෙහි සතුරන් විය. ශක්තිමත්භාවයට සහ නවීකරණයට ලක්වන්නේ කෙසේදැයි ව්දවතුන් තර්ක කළ අතර ඔවුනට ලොව අනෙක් තරගකාරී ජාතීන් මෙන් චීනයේ දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය විය.&quot;&lt;ref&gt;Patricia Buckley Ebrey, ''Cambridge Illustrated History of China'' (1996) p 271&lt;/ref&gt;

[[File:Flag of the Republic of China.svg|alt=Blue Sky White Sun Wholly Red Earth|thumb|1928 සිට මේ දක්වා භාවිතා වන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ධජය.]]

බටහිර නිදහස් දර්ශනය කෙරෙහි එතරම් ප්‍රසාදයක් නොදැක්වූ වාමාංශික චීන විද්වත්හු රුසියානු විප්ලවයෙන් ආභාසය ලබා විප්වවාදී මතදැරූහ. මොස්කව් සිට චීනයට එවන ලද කොමින්ටර්න් නියෝජිතයන්ගේ සහාය ද ඔවුනට හිමි විය. මෙය සියවසේ ඉදිරි කාලය තුළ පැවතුණු චීනයේ වම් සහ දකුණු පාර්ශ්ව අතර අරගලයකට මූලබීජය විය.

1920දී සුන් යත්-සෙන් භේද වූ ජාතිය එක්සත් කරමින් දකුණු චීනයේ විප්ලවකාරී පදනමක් දැමී ය. [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට් සංගමයේ]] (සමාජවාදී පිබිදීමකින් යුත්) ආධාර ඇතිව ඔහු අදක්ෂ [[චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (CPC) සමග සන්ධානයකට එළැඹියේ ය. 1925දී පිළිකාවක් නිසා සිදු වූ සුන්ගේ මරණයත් සමග ඔහුගේ ආරක්ෂකයකු වූ [[චියැං කායි‍-ෂෙක්]] විසින් ''[[ක්වෝමින්ටාං]]'' (ජාතිකවාදී පක්ෂය හෙවත් KMT) පක්ෂයේ බලය ලබාගෙන [[උතුරු ගවේෂණය]] (1926–1927) නම් වූ යුධ ව්‍යාපාරයක් මගින් දකුණු සහ මධ්‍යම චීනයේ බොහෝ ප්‍රදේශ එහි පාලනයට නතු කර ගත්තේ ය. යුධ බලය මගින් දකුණු සහ මධ්‍යම චීන යුධ ප්‍රධානීන් පරාජය කළ චියැංට උතුරේ යුධ ප්‍රධානීහු පක්ෂපාතීත්වය දැක්වූහ. 1927දී වියැං විසින් CPC දෙසට සිය අවධානය යොමුකළ අතර දකුණු සහ නැගෙනහිර චීනයේ එහි පදනම වූ CPC හමුදාවන් සහ නායකයින් නිර්දය ලෙස හඹායන ලදී. 1934දී [[චීන සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව]] වැනි සිය මූලස්ථාන මෙහෙයවන ලදුව CPC හමුදා [[දීර්ඝ පා ගමන]] මෙහෙයවූහ. මෙය චීනයේ බොහෝ ජනශූන්‍ය දුෂ්කර ප්‍රදේශවල සිට වයඹදිග චීනය තෙක් විහිදිණි. ෂාන්සි පළාතේ [[යන්ආන්]]හි ඔවුන් විසින් ගරිල්ලා මූලස්ථානයක් ද අරඹන ලදී. දීර්ඝ පා ගමනේ දී කොමියුනිස්ට්වාදීන් නව නායකයකු වූ [[මාඕ සේඩොං]] (මාඕ සේ-තුං) යටතේ ප්‍රතිසංවිධානය විය.

[[File:Chinese civilians to be buried alive.jpg|thumb|210px|1937 [[නැන්කිං සංහාරය|නැන්කිං සංහාරයේ දී]] චීන සාමාන්‍ය ජනයා පණපිටින් වැළලීම]]

වර්ෂ 14ක් පුරා රටේ විවිධ ප්‍රදේශවල ජපනුන් පාලනය ගෙනගිය සමයන්හි ද (1931–1945) විවෘතව හෝ රහසිගත අයුරින් KMT සහ CPC පක්ෂ අතර අමිහිරි අරගලය පැවතිණි. [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයට]] සමගාමීව පැවති [[දෙවන චීන-ජපන් යුද්ධය|දෙවන චීන-ජපන් යුද්ධයේ දී]] (1937–1945) චීනයේ මෙම ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක ජපානයට විරුද්ධව 1937දී නාමිකව එක්සත් පෙරමුණක් ගොඩනැගූහ. ජපන් හමුදා චීන ජනයාට එරෙහිව විවිධ යුධ ව්‍යාපාර දියත් කළ අතර ජෛව සංහාරය (බලන්න [[:en:Unit 731|Unit 731]]) සහ [[:en:Three Alls Policy|තුන් සියලු ප්‍රතිපත්තිය]] (''සන්කො සකුසෙන්'') ඒ අතර ප්‍රධාන විය. එම තුන් සියලු ප්‍රතිපත්තිය වූයේ: ''&quot;සියල්ලන්ව මරන්න, සියල්ලන්ව පුළුස්සන්න සහ සියල්ලන්ව කොල්ලකන්න&quot;'' යන්නයි.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Fairbank |first1=J. K. |last2=Goldman |first2=M. |year=2006 |title=China: A New History |edition=2nd |publisher=Harvard University Press |page=320 |isbn=9780674018280 |url=https://books.google.com/books?id=nBDC2cqb6I0C&amp;pg=PA320}}&lt;/ref&gt;

1945 ජපානයේ පරාජයෙන් පසු සමාධාන සාකච්ඡා අසාර්ථක වීමෙන් පසු ජාතිකවාදී රාජ්‍ය හමුදා සහ CPC අතර නැවතත් අරගල ඇති විය. 1949 වන විට CPC පක්ෂය රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල බලය පතුරුවා තිබිණි. ''(බලන්න [[චීන සිවිල් යුද්ධය]])'' වෙස්ටඩ් පවසන්නේ චියැංට වඩා යුධ වැරදි අඩුවෙන් සිදු කළ නිසා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සිවිල් යුද්ධය ජයගත් බවයි. එසේම බලවත් මධ්‍යගත රජයක් තැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් චියැං රටේ බොහෝ කණ්ඩායම්වලට විරුද්ධව කටයුතු කිරීම ද එයට හේතු විය. මීට අමතරව ජපනුන්ට එරෙහි යුද්ධය නිසා ඔහුගේ පක්ෂය බෙහෙවින් දුර්වල විය. මේ අතර කොමියුනිස්ට්වාදීන් ගොවීන් වැනි විවිධ කණ්ඩායම්වලට ඔවුනට අසන්නට අවශ්‍ය වූ දෑ පවසා චීන ජාතිකවාදීන් මෙන් පෙනී සිටියහ.&lt;ref&gt;Odd Arne Westad, ''Restless Empire: China and the World Since 1750'' (2012) p 291&lt;/ref&gt; සිවිල් යුද්ධයේ දී ජාතිකවාදීන් මෙන්ම කොමියුනිස්ට්වාදීන්ද යුධ ප්‍රවණ්ඩක්‍රියා සිදු කළ අතර දෙපාර්ශ්වයම විසින් සටන් නොවැදි ජනයා මිලියනයක් පමණ මරණයට පත් කළහ.&lt;ref&gt;Rummel, Rudolph (1994), Death by Government.&lt;/ref&gt; මේ අතරට බලෙන් හමුදාවට බඳවා ගැනීම නිසා සිදු වූ මරණ මෙන්ම ජන සංහාර ද අයත් විය.&lt;ref&gt;Valentino, Benjamin A. Final solutions: mass killing and genocide in the twentieth century Cornell University Press. December 8, 2005. p88&lt;/ref&gt; 1949දී චීනයේ CPC හමුදා අතින් ජාතිකවාදී රාජ්‍ය හමුදාව පරාජයට පත් වූ විට චියැං සහ බොහෝ KMT නායකයන් ඇතුළු ජාතිකවාදීහු [[තායිවානය]] වෙත පලාගියහ; දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයත් සමග තායිවානයේ ජපන් හමුදා චීන සමූහාණ්ඩුවට යටත් වීමත් සමග ජාතිකවාදී හමුදා තායිවානයේ පාලනය අතට ගත්හ.&lt;ref&gt;[http://www.taiwandocuments.org/ghq.htm Surrender Order of the Imperial General Headquarters of Japan], 2 September 1945, &quot;(a) The senior Japanese commanders and all ground, sea, air, and auxiliary forces within China (excluding Manchuria), [[Formosa]], and [[French Indochina]] north of 16 degrees north latitude shall surrender to Generalissimo Chiang Kai-shek.&quot;&lt;/ref&gt;

===මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව (1949 සිට)===
{{main|මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ඉතිහාසය}}
1949දී [[චීන සිවිල් යුද්ධය]] නිමාවට පත්වූයේ [[ක්වෝමින්ටාං]] (KMT) පක්ෂය මහා චීන භූමියෙන් ඉවත් කරමිනි. ක්වෝමින්ටාං පක්ෂය සිය රජය [[තායිපෙයි]] වෙත රැගෙන ගිය අතර ඔවුනට පාලනයට ඉතිරි වූයේ කූඩා දූපත් ස්වල්පයක් පමණි. [[චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] චීන මහා භූමියේ පාලනය සියතට ගත්තේ ය. 1949 ඔක්තෝබර් 1දා [[මාඕ සේ-තුං]] විසින් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Ref_c&quot;&gt;[http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/mao490921.htm The Chinese people have stood up]. UCLA Center for East Asian Studies. Retrieved 16 April 2006. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906133423/http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/mao490921.htm |date=6 September 2015 }}&lt;/ref&gt; &quot;කොමියුනිස්ට් චීනය&quot; සහ &quot;රතු චීනය&quot; යනු PRC සඳහා භාවිතා වූ අන්වර්ථ නාමයන් දෙකකි.&lt;ref name=&quot;Ref_d&quot;&gt;Smith, Joseph; and Davis, Simon. [2005] (2005). The A to Z of the Cold War. Issue 28 of ''Historical dictionaries of war, revolution, and civil unrest''. Volume 8 of ''A to Z guides''. Scarecrow Press publisher. ISBN 0-8108-5384-1, ISBN 978-0-8108-5384-3.&lt;/ref&gt;

[[File:Mao proclaiming the establishment of the PRC in 1949.jpg|thumb|left|1949දී සභාපති [[මාඕ සේ-තුං]] විසින් [[චීනය|මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව]] පිහිටුවීම නිවේදනය කිරීම.]]
PRC පක්ෂය ඔපමට්ටම් වූයේ යුධ ව්‍යාපාර මාලාවක් සහ [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ පස් අවුරුදු සැලසුම්|පස්-අවුරුදු සැලසුම්]] මගිනි. මෙහි ආර්ථික සහ සමාජයීය සැලැස්ම වූ [[මහා ඉදිරි පිම්ම]] මරණ මිලියන 45ක් සඳහා හේතු වී යැයි ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Akbar2010&quot;&gt;{{Cite news|url =http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/maos-great-leap-forward-killed-45-million-in-four-years-2081630.html |title= Mao's Great Leap Forward 'killed 45 million in four years'|accessdate=30 October 2010 |publisher=The Independent|location=London|first=Arifa|last=Akbar|date=17 September 2010}}&lt;/ref&gt; මාඕගේ රජය ඉඩම්හිමියන්හට දරුණු දඬුවම් පැන වූ අතර ජනසතු ව්‍යාපාර සහ [[ලාඕගායි]] කඳවුරු පද්ධතිය හඳුන්වා දෙන ලදී. මාඕ යටතේ දඬුවම්, ශ්‍රමය සැපයීම සහ යුධ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා නිසා මිලියන ගණන් ජනජීවිත විනාශ විය. 1966දී මා‍ඕ සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් විසින් [[සංස්කෘතික විප්ලවය]] අරඹන ලද අතර එය දශකයකට පසු මාඕගේ මරණය තෙක් ක්‍රියාත්මක විය. මෙම සංස්කෘතික විප්ලවය පක්ෂය තුළ බල අරගල සහ [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට් සංගමයට]] දැක්වූ භීතිය මැදින් ක්‍රියාත්මක වූ අතර එය චීන සමාජයේ මහත් විප්ලවයක් විය.

1972දී [[චීන-සෝවියට් බෙදීම|චීන-සෝවියට් බෙදීමේ උච්චස්ථානයේ දී]] මාඕ සහ [[ෂොවු එන්ලායි]] එක්සත් ජනපද ජනපති වූ [[රිචඩ් නික්සන්]] බීජිං නුවරදී හමු වී එක්සත් ජනපදය සමග සබඳතා ස්ථාපනය කරගත්හ. එම වර්ෂයේම චීන සමූහාණ්ඩුව වෙනුවට මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට එක්සත් ජාතීන්ට ඇතුළු වීමට අවසර හිමි විය. එසේම ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර සාමාජිකත්වය ද හිමි විය.

1976 මාඕගේ මරණින් පසුව බල අරගලයක් පැවතිණි. [[සතර දෙනාගේ කල්ලිය]] අත්අඩංගුවට ගැනුණු අතර සංස්කෘතික විප්ලවය ඉක්මවා කටයුතු කිරීම පිළිබඳ ඔවුනට දෝෂාරෝපණය කෙරිණි. මෙලෙසින් චීනයේ ආකූල දේශපාලන යුගය නිමා විය. මාඕ විසින් පත්කළ අනුප්‍රපාප්තික සභාපතිවරයා වූ [[හුවා ගුඕෆෙං]] අභිබවා යමින් [[ඩෙං ෂියාඕපිං]] ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ නායකයා ලෙස බලයට පත් විය.

1978 සිට 1992 දක්වා ඩෙං ෂියාඕපිං චීනයේ නායකයා විය. නමුත් ඔහු කිසිදින සිය පක්ෂයේ හෝ ප්‍රාන්තයේ නායකයා වූයේ නැත. පක්ෂය තුළ රාජ්‍යයේ [[චීන ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණය|වැදගත් ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ]] සඳහා මුල් විය. කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ රාජ්‍ය පාලනයෙන් ක්‍රමයෙන් ජන ජීවිත ලිහිල් වන්නට විය. [[ජනතා කොමියුන|කොමියුන]] විසුරුවා හැරි අතර බොහෝ ගොවීන්ට බොහෝ ඉඩම් බදු දුන් අතර මෙය කෘෂිකර්මාන්තය දිරිගන්වමින් කෘසි නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවී ය. මෙම හැරවුම් ලක්ෂ්‍ය සමග චීනයේ අපේක්ෂිත ආර්ථිකය මිශ්‍ර ආර්ථිකයක් බවට පත් විය. එසේම විවෘත වෙළඳපොල පරිසරයක් ගොඩනැගෙන්නට විය.&lt;ref name=&quot;Ref_e&quot;&gt;{{cite web | last=Hart-Landsberg | first=Martin | last2=Burkett | first2=Paul | url= http://www.monthlyreview.org/chinaandsocialism.htm | title =China and Socialism: Market Reforms and Class Struggle | publisher = Monthly Review Press | ISBN=1-58367-123-4 | date=March 2010 | accessdate=30 October 2008}}&lt;/ref&gt; මෙය &quot;වෙළඳපොල සමාජවාදය&quot; ලෙස ද හඳුන්වයි. 1982 දෙසැම්බර් 4වන දින මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව අද පවතින ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.

&lt;!-- Commented out: [[File:Tianasquare.jpg|thumb|Left|''[[:en:Tank man|]]'' temporarily stops the advance of a column of tanks on June 5, 1989, in Beijing|]] --&gt;
1989දී පැරණි සෙන්පති ලේකම් [[හු යාඕබැං|හු යාඕබැංගේ]] මරණින් පසු එම වර්ෂයේ [[1989 ටියැනන්මෙන් චතුරස්‍රයේ විරෝධතා|ටියැනන්මෙන් චතුරස්‍රයේ විරෝධතා]] ඇති විය. දූෂණය මැඬලීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතීන්, සහ කතාකිරීමේ නිදහස ඇතුළත්ව මහා දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමේ අරමුණින් ශිෂ්‍යයන් සහ සෙස්සන් විසින් මෙය සිදුකරන ලදී. කෙසේනමුත් ජූනි 4වනදා [[ජනතා විමුක්ති හමුදාව|PLA]] හමුදා විසින් මෙය ව්‍යර්ථ කරන ලදී. එලෙස වාහන බොහෝ සංඛ්‍යාවක් චතුරස්‍රයට ඇතුළු වී ජනයා විසිරුවන ලදී. මෙම සිද්ධිය පුළුල්ව වාර්තා වූ අතර ලෝකයේම අවධානය ඒ දෙසට යොමු විය. ආණ්ඩුව කෙරෙහි දෝෂාරෝපණ පැනනැගිණි.&lt;ref name=&quot;Ref_f&quot;&gt;Youngs, R. ''The European Union and the Promotion of Democracy.'' Oxford University Press, 2002. ISBN 978-0-19-924979-4.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ref_g&quot;&gt;Carroll, J. M. ''A Concise History of Hong Kong.'' Rowman &amp; Littlefield, 2007. ISBN 978-0-7425-3422-3.&lt;/ref&gt; මෙම සිද්ධිය ආශ්‍රයෙන් නිමැවුණු &quot;[[:en:tank man|tank man]]&quot; ලොවපුරා ප්‍රදර්ශනය විය.

CPCහි ජනරාල් ලෙකම්වරයා සහ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජනපතිවරාය වූ [[ජියෑං ෂෙමින්]] සහ අගමැති [[ෂු රොංජි]] යන දෙදෙනාම ෂැංහයිහි හිටපු නගරාධිපතිවරුන් වූ අතර ඔවුන් 1990 දශකයේ පශ්චාත්-ටියැනන්මෙන් මහජන චීන සඹූහාණ්ඩුව සඳහා පෙරමුණ ගත්හ. ජියෑං සහ ෂුගේ දස වසරක පාලනය තුළ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ අනුව ගොවීන් මිලියන 150ක් පමණ දරිද්‍රතා‍වයෙන් මුදවා ගැනීමට හැකි විය. එසේම දළ ජාතික නිෂ්පාදනය 11.2%ක වේගයක් අත්කර ගත්තේ ය.&lt;ref name=&quot;Ref_h&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-07/11/content_244499.htm | title = Nation bucks trend of global poverty | date=11 July 2003 | newspaper=China Daily}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ref_i&quot;&gt;{{cite news | url = http://english.people.com.cn/english/200003/01/eng20000301X115.html | title = China's Average Economic Growth in 90s Ranked 1st in World | date= 1 March 2000 | newspaper = People's Daily}}&lt;/ref&gt; අනතුරුව රට 2001දී [[ලෝක වෙළඳ සංවිධානය|ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ]] සාමාජිකත්වය ලබාගන්නා ලදී.
කෙසේවෙතත් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සිය ආර්ථිකය ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන විට එමගින් සිදුවන රටේ පරිසර හානිය සහ සම්පත් හායනය පිළිබඳ සිතන්නට විය. ඔවුන්ගේ අවධානය යොමු වූ තවත් කාරණයක් වූයේ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආර්ථික වර්ධනයෙන් වාසි නොලබන සමාජ කොට්ඨාස ද පවතින බවයි. උදාහරණයක් ලෙස නාගරික සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ අතර පවතින වෙනස දැක්විය හැක. එහි ප්‍රතිඵලයක්‍ ලෙස CPCහි හිටපු ලේකම් ජනරාල්වරයා සහ ජනාධිපතිවරයා වූ [[හු ජින්තාඕ]] සහ අගමැති [[වෙන් ජියාබාඕ]] යටතේ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් සම්පත් සමානව බෙදී යන පරිදි නීති සම්මත කරන ලදී. නමුත් 2014වන විටත් එහි ප්‍රතිඵලය දැනගත නොහැකි විය.&lt;ref name=&quot;Ref_j&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4913622.stm | title = China worried over pace of growth | publisher=BBC | accessdate=16 April 2006}}&lt;/ref&gt; මිලියන 40කට අධික ගොවීහු සිය බිම්වලින් ඉවත් විණි.&lt;ref name=&quot;Ref_k&quot;&gt;{{cite journal | url = http://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=3166_0_3_0 | title = China: Migrants, Students, Taiwan | journal = Migration News | date=January 2006 | volume=13 |issue=1}}&lt;/ref&gt; එය ආර්ථික සංවර්ධනය නිසා සිදු විය. 2005දී චීනය පුරා 87,000 විරෝධතා පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;Ref_l&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/27/AR2006012701588.html |title = In Face of Rural Unrest, China Rolls Out Reforms | newspaper = The Washington Post | date=28 January 2006}}&lt;/ref&gt; මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජනගහණයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයකගේ ජීවන තත්ත්ව‍ය ගුණාත්මකව ඉහළ ගියේ ය. නිදහස ඉහළ ගිය අතර දේශපාලන බැමි තද වූ අතර ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල එය දුර්වල විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Thomas | first=Antony | url= http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tankman/etc/transcript.html | title=''Frontline'': ''The Tank Man'' transcript | accessdate=12 July 2008 |date=11 April 2006 |work=Frontline |publisher=PBS }}&lt;/ref&gt;

== සටහන් ==
{{reflist|30em}}

== ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය ==
{{refbegin}}
===සමීක්ෂණ===
* Blunden, Caroline, and Mark Elvin. ''Cultural Atlas of China'' (2nd ed 1998) [http://www.amazon.com/Cultural-Atlas-China/dp/0816038147/ උද්ධෘත සහ පාඨ සෙවුම]
*  Catchpole, Brian. ''Map History of Modern China'' (1977)
* Eberhard, Wolfram. ''A History of China'' (1950; 4th edition, revised 1977), 380 pages' [https://books.google.com/books?id=mUofeN6WW_IC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:ISBN160303420X#v=onepage&amp;q=editions%3AISBN160303420X&amp;f=false full text online free]
* Ebrey, Patricia Buckley, and Kwang-ching Liu. ''The Cambridge Illustrated History of China'' (1999) 352 pages
* Elvin, Mark. ''The Pattern of the Chinese Past'' (Stanford Up, 1973)
* [[:en:John K. Fairbank|Fairbank, John King]] and Goldman, Merle. ''China: A New History.'' 2nd ed. Harvard U. Press, (2006). 640 pp.
* Gernet, Jacques, J. R. Foster, and Charles Hartman. ''A History of Chinese Civilization'' (1996), called the best one-volume survey;
* [[:en:Cho-yun Hsu|Hsu, Cho-yun]]. ''China: A New Cultural History''  (Columbia University Press; 2012) 612 pages; stress on China's encounters with successive waves of globalization.
* Hsü, Immanuel Chung-yueh. ''The Rise of Modern China,'' 6th ed. (Oxford University Press, 1999), highly detailed coverage of 1644–1999, in 1136pp.
* Huang, Ray. ''China, a Macro History'' (1997) 335pp, an idiosyncratic approach, not for beginners; [http://www.questia.com/library/book/china-a-macro-history-by-ray-huang.jsp online edition from [[:en:Questia|Questia]]]
* Keay, John. ''China: A History'' (2009), 642pp
* Latourette, Kenneth Scott. ''The Development of China'' (1917) 273 pages; [https://books.google.com/books?id=fSIPAAAAYAAJ&amp;dq=inauthor:latourette&amp;num=30&amp;as_brr=1 full text online] outdated survey* Franz, Michael. ''China through the Ages: History of a Civilization.'' (1986). 278pp;  [http://www.questia.com/library/book/china-through-the-ages-history-of-a-civilization-by-franz-michael.jsp online edition from [[:en:Questia|Questia]]]
* Mote, Frederick W. ''Imperial China, 900–1800'' Harvard University Press, 1999, 1,136 pages, the authoritative treatment of the Song, Yuan, Ming, and Qing dynasties.
* Needham, Joseph. ''The Grand Titration'' (London, 1969)
* Perkins, Dorothy. ''Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture.'' Facts on File, 1999. 662 pp.
* Roberts, J. A. G. ''A Concise History of China.'' Harvard U. Press, 1999. 341 pp.
* Schoppa, R. Keith. ''The Columbia Guide to Modern Chinese History.'' Columbia U. Press, 2000. 356 pp.  [http://www.questia.com/library/book/the-columbia-guide-to-modern-chinese-history-by-r-keith-schoppa.jsp online edition from [[:en:Questia|Questia]]]
* Spence, Jonathan D. ''The Search for Modern China'' (1999), 876pp; survey from 1644 to 1990s [http://www.questia.com/read/98946348 complete edition online at [[:en:Questia|Questia]]]
*  Ven, Hans van de, ed. ''Warfare in Chinese History.'' E. J. Brill, 2000. 456 pp. [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=109282565 online edition]
* Wang, Ke-wen, ed. ''Modern China: An Encyclopedia of History, Culture, and Nationalism.'' Garland, 1998. 442 pp.
* Wright, David Curtis. ''History of China'' (2001) 257pp; [http://www.questia.com/library/book/the-history-of-china-by-david-curtis-wright-john-e-findling-frank-w-thackeray.jsp online edition]
* Wills, Jr., John E. ''Mountain of Fame: Portraits in Chinese History'' (1994)

===ප්‍රාග්ඉතිහාසය===
* Chang, Kwang-chih. ''The Archaeology of Ancient China,'' Yale University Press, 1986.
*Discovery of residue from fermented beverage consumed up to 9,000 years ago in Jiahu, Henan Province, China. By Dr. Patrick E McGovern, University of Pennsylvania archaeochemist and colleagues from China, Great Britain and Germany.
*{{cite web|first=Rixiang|last=Zhu|author2=Zhisheng An |author3=Richard Potts |author4=Kenneth A. Hoffman |url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf |title=Magnetostratigraphic dating of early humans in China|doi=10.1016/S0012-8252(02)00132-0 |format=PDF |accessdate=23 January 2011}}
*[http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf The Discovery of Early Pottery in China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614011439/http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf |date=2007-06-14 }} by Zhang Chi, Department of Archaeology, Peking University, China.

===ෂෑං රාජවංශය===
* Durant, Stephen W. ''The Cloudy Mirror: Tension and Conflict in the Writings of Sima Qian'' (1995),

===හන් රාජවංශය===
*[[:en:Rafe de Crespigny|de Crespigny, Rafe]]. 1972. The Ch’iang Barbarians and the Empire of Han: A Study in Frontier Policy. ''Papers on Far Eastern History'' 16, Australian National University. Canberra.
*de Crespigny, Rafe. 1984. ''Northern Frontier. The Policies and Strategies of the Later Han Empire''. Rafe de Crespigny. 1984. Faculty of Asian Studies, Australian National University. Canberra.
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html|title=South China under the Later Han Dynasty|first=Rafe|last=de Crespigny|accessdate=23 January 2011|chapter=Chapter One from ''Generals of the South: the Foundation and early history of the Three Kingdoms state of Wu''|journal=Asian Studies Monographs, New Series No. 16|publisher=Faculty of Asian Studies, The Australian National University, Canberra|year=1990|archive-date=16 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101116113351/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html|url-status=dead}}
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html|journal=Asian Studies Monographs, New Series No. 21|title=Later Han Military Administration: An Outline of the Military Administration of the Later Han Empire|first=Rafe|last=de Crespigny|publisher=Faculty of Asian Studies, The Australian National University|year=1996|edition=Based on the Introduction to Emperor Huan and Emperor Ling being the Chronicle of Later Han for the years 189 to 220 AD as recorded in Chapters 59 to 69 of the Zizhi tongjian of Sima Guang|accessdate=23 January 2011|archive-date=28 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528225757/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html|url-status=dead}}
*Dubs, Homer H. 1938–55. ''The History of the Former Han Dynasty by Pan Ku. '' (3 vol)
* Hill, John E. (2009) ''Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd centuries CE''. ISBN 978-1-4392-2134-1.
*Hulsewé, A. F. P. and Loewe, M. A. N., eds. ''China in Central Asia: The Early Stage 125 B.C. – A.D. 23: an annotated translation of chapters 61 and 96 of the History of the Former Han Dynasty''. (1979)
*Twitchett, Denis and Loewe, Michael, eds. 1986. ''The Cambridge History of China. Volume I. The Ch’in and Han Empires, 221 B.C. – a.d. 220''. Cambridge University Press.
*Yap, Joseph P. (2009) ''Wars With the Xiongnu – A Translation From Zizhi tongjian'', AuthorHouse. ISBN 1-4900-0604-4

===ජින්, ෂඩ් රාජධානි, සහ උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ===
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html|title=The Three Kingdoms and Western Jin: A History of China in the Third Century AD|first=Rafe|last=de Crespigny|journal=East Asian History|publisher=Faculty of Asian Studies, Australian National University, Canberra|year=1991|accessdate=23 January 2011|issue=1 June 1991, pp.&amp;nbsp;1–36, &amp; no. 2 December 1991, pp.&amp;nbsp;143–164|archive-date=6 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110306102317/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html|url-status=dead}}
*Miller, Andrew. ''Accounts of Western Nations in the History of the Northern Chou Dynasty.'' (1959)

===සුයි රාජවංශය===
*[[:en:Arthur F. Wright|Wright, Arthur F.]] 1978. ''The Sui Dynasty''. Alfred A. Knopf, New York. ISBN 0-394-49187-4, ISBN 0-394-32332-7 (pbk).

===ටෑං රාජවංශය===
*Benn, Charles. 2002. ''China's Golden Age: Everyday Life in the Tang Dynasty''. Oxford University Press. ISBN 0-19-517665-0.
* Lewis, Mark Edward. 2012. ''China's Cosmopolitan Empire: The Tang Dynasty'' (2012). [http://www.amazon.com/Chinas-Cosmopolitan-Empire-Dynasty-Imperial/dp/0674064011/  excerpt]; A standard scholarly survey.
*Schafer, Edward H. 1967. ''The Vermilion Bird: T’ang Images of the South''. University of California Press, Berkeley and Los Angeles. Reprint 1985. ISBN 0-520-05462-8.
*Shaffer, Lynda Norene. 1996. ''Maritime Southeast Asia to 1500''. Armonk, New York, M.E. Sharpe, Inc. ISBN 1-56324-144-7.
*Wang, Zhenping. 1991. &quot;T’ang Maritime Trade Administration.&quot; Wang Zhenping. ''Asia Major'', Third Series, Vol. IV, 1991, pp.&amp;nbsp;7–38.

===සොං රාජවංශය===
* Ebrey, Patricia. ''The Inner Quarters: Marriage and the Lives of Chinese Women in the Sung Period'' (1990)
* Hymes, Robert, and Conrad Schirokauer, eds. ''Ordering the World: Approaches to State and Society in Sung Dynasty China,'' U of California Press, 1993; [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft1000031p/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*Shiba, Yoshinobu. 1970. ''Commerce and Society in Sung China''. Originally published in Japanese as ''So-dai sho-gyo—shi kenkyu-''. Tokyo, Kazama shobo-, 1968. Yoshinobu Shiba. Translation by Mark Elvin, Centre for Chinese Studies, University of Michigan.

===මිං රාජවංශය===
* Brook, Timothy. ''The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China.'' (1998).
* Brook, Timothy. ''The Troubled Empire: China in the Yuan and Ming Dynasties'' (2010) 329 pages. Focus on the impact of a Little Ice Age on the empire, as the empire, beginning with a sharp drop in temperatures in the 13th century during which time the Mongol leader Kubla Khan moved south into China.
* Dardess, John W.  ''A Ming Society: T'ai-ho County, Kiangsi, Fourteenth to Seventeenth Centuries.'' (1983); uses advanced &quot;new social history&quot; [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft2s2004qh/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Farmer, Edward.  ''Zhu Yuanzhang and Early Ming Legislation: The Reordering of Chinese Society Following the Era of Mongol Rule.''  E.J. Brill, 1995.
* Goodrich, L. Carrington, and Chaoying Fang.  ''Dictionary of Ming Biography.'' (1976).
* Huang, Ray. ''1587, A Year of No Significance: The Ming Dynasty in Decline.'' (1981).
* Mote, Frederick W. and Twitchett, Denis, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1.''  (1988). 976 pp.
* Schneewind, Sarah. ''A Tale of Two Melons: Emperor and Subject in Ming China.'' (2006).
* Tsai, Shih-shan Henry. ''Perpetual Happiness: The Ming Emperor Yongle.''  (2001).
* Mote, Frederick W., and Denis Twitchett, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 7, part 1: The Ming Dynasty, 1368–1644'' (1988). 1008 pp. [https://books.google.com/books?id=tyhT9SZRLS8C excerpt and text search]
* Twitchett, Denis and Frederick W. Mote, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 8: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1.''
** Twitchett, Denis and Frederick W. Mote, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 8: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 2. '' (1998). 1203 pp.

===ක්විං රාජවංශය===
* Fairbank, John K. and Liu, Kwang-Ching, ed. ''The Cambridge History of China. Vol. 2: Late Ch'ing, 1800–1911, Part 2.'' Cambridge U. Press, 1980. 754 pp.
* Mann, Susan. ''Precious Records: Women in China's Long Eighteenth Century'' (1997)
*  Naquin, Sysan, and Evelyn S. Rawski. ''Chinese Society in the Eighteenth Century'' (1989) [http://www.amazon.com/Chinese-Society-Eighteenth-Century-Naquin/dp/0300046022/  excerpt and text search]
* Peterson, Willard J., ed. ''The Cambridge History of China. Vol. 9, Part 1: The Ch'ing Dynasty to 1800.'' Cambridge U. Press, 2002. 753 pp.
* Rawski, Evelyn S. ''The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions'' (2001) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft8d5nb4v4/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Struve, Lynn A., ed.  ''The Qing Formation in World-Historical Time.''  (2004). 412 pp.
* Struve, Lynn A., ed.  ''Voices from the Ming-Qing Cataclysm: China in Tigers' Jaws'' (1998)
* Yizhuang, Ding. &quot;Reflections on the '[[:en:New Qing History|New Qing History]]' School in the United States,&quot; ''Chinese Studies in History,'' Winter 2009/2010, Vol. 43 Issue 2, pp 92–96, It drops the theme of &quot;sinification&quot; in evaluating the dynasty and the non-Han Chinese regimes in general. It seeks to analyze the success and failure of Manchu rule in China from the Manchu perspective and focus on how Manchu rulers sought to maintain the Manchu ethnic identity throughout Qing history.

===චීන සමූහාණ්ඩු යුගය (1912-1949)===
* Bergere, Marie-Claire. ''Sun Yat-Sen'' (1998), 480pp, the standard biography
* Boorman, Howard L., ed. ''Biographical Dictionary of Republican China.'' (Vol. I-IV and Index. 1967–1979). 600 short scholarly biographies [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC excerpt and text search]
** Boorman, Howard L. &quot;Sun Yat-sen&quot; in Boorman, ed. ''Biographical Dictionary of Republican China'' (1970) 3: 170–89, [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC&amp;pg=PA172&amp;lpg=PA172&amp;dq=+YANG+CH'%C3%9C-Y%C3%9CN&amp;source=web&amp;ots=2vo5nB_pW4&amp;sig=z9_ba59M35GI7n85WvjZR5zS3HU&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA170,M1 complete text online]
* Dreyer, Edward L.  ''China at War, 1901–1949.'' (1995). 422 pp.
* Eastman Lloyd. ''Seeds of Destruction: Nationalist China in War and Revolution, 1937– 1945.'' (1984)
* Eastman Lloyd et al. ''The Nationalist Era in China, 1927–1949'' (1991)
* Fairbank, John K., ed. ''The Cambridge History of China, Vol. 12, Republican China 1912–1949. Part 1.'' (1983). 1001 pp.
* Fairbank, John K. and Feuerwerker, Albert, eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 13: Republican China, 1912–1949, Part 2.'' (1986). 1092 pp.
* Fogel, Joshua A. ''The Nanjing Massacre in History and Historiography'' (2000)
* Gordon, David M. &quot;The China-Japan War, 1931–1945,&quot;  ''The Journal of Military History'' v70#1 (2006) 137–182; major historiographical overview of all important books and interpretations; [http://muse.jhu.edu/login?auth=0&amp;type=summary&amp;url=/journals/journal_of_military_history/v070/70.1gordon.html online]
* Hsiung, James C. and Steven I. Levine, eds. ''China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945'' (1992), essays by scholars; [http://www.questia.com/library/book/chinas-bitter-victory-the-war-with-japan-1937-1945-by-james-c-hsiung-steven-i-levine.jsp online from Questia];
* Hsi-sheng, Ch'i. ''Nationalist China at War: Military Defeats and Political Collapse, 1937–1945'' (1982)
* Hung, Chang-tai. ''War and Popular Culture: Resistance in Modern China, 1937–1945'' (1994) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft829008m5/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*Lara, Diana. ''The Chinese People at War: Human Suffering and Social Transformation, 1937–1945'' (2010)
* Rubinstein, Murray A., ed. ''Taiwan: A New History'' (2006), 560pp
* Shiroyama, Tomoko. ''China during the Great Depression: Market, State, and the World Economy, 1929–1937'' (2008)
* Shuyun, Sun. ''The Long March: The True History of Communist China's Founding Myth'' (2007)
* Taylor, Jay. ''The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China.'' (2009) ISBN 978-0-674-03338-2
* Westad, Odd Arne. ''Decisive Encounters: The Chinese Civil War, 1946–1950.'' (2003). 413 pp. the standard history

===කොමියුනිස්ට් යුගය (1949–present)===
*  Barnouin, Barbara, and Yu Changgen. ''Zhou Enlai: A Political Life'' (2005)
* Baum, Richard D. &quot;'Red and Expert': The Politico-Ideological Foundations of China's Great Leap Forward,&quot; ''Asian Survey,'' Vol. 4, No. 9 (Sep. 1964), pp.&amp;nbsp;1048–1057 [http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(196409)4%3A9%3C1048%3A%22AETPF%3E2.0.CO%3B2-%23 in JSTOR]
* Becker, Jasper.  ''Hungry Ghosts: China's Secret Famine'' (1996), on the &quot;Great Leap Forward&quot; of 1950s
* Chang, Jung and Jon Halliday. ''Mao: The Unknown Story,'' (2005), 814 pages, ISBN 0-679-42271-4
* {{cite book|author=Davin, Delia|title=Mao: A Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=GfShg2lD8Y4C|year=2013|publisher=Oxford UP}}
* Dittmer, Lowell. ''China's Continuous Revolution: The Post-Liberation Epoch, 1949–1981'' (1989) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft3q2nb24q/?&amp;query=&amp;brand=ucpress online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Dietrich, Craig. ''People's China: A Brief History,'' 3d ed. (1997), 398pp
* Kirby, William C., ed.  ''Realms of Freedom in Modern China.'' (2004). 416 pp.
* Kirby, William C.; Ross, Robert S.; and Gong, Li, eds.  ''Normalization of U.S.-China Relations: An International History.'' (2005). 376 pp.
*  Li, Xiaobing. ''A History of the Modern Chinese Army'' (2007)
*  MacFarquhar, Roderick and Fairbank, John K., eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 15: The People's Republic, Part 2: Revolutions within the Chinese Revolution, 1966–1982.'' Cambridge U. Press, 1992. 1108 pp.
* [[:en:Maurice Meisner|Meisner, Maurice]]. ''Mao's China and After: A History of the People’s Republic,'' 3rd ed. (Free Press, 1999), dense book with theoretical and political science approach.
* Spence, Jonatham. ''Mao Zedong'' (1999)
* Shuyun, Sun. ''The Long March: The True History of Communist China's Founding Myth'' (2007)
* Walder, Andrew G.  ''China under Mao: A Revolution Derailed'' (Harvard University Press, 2015) 413 pp. [https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=43955 online review]
* Wang, Jing. ''High Culture Fever: Politics, Aesthetics, and Ideology in Deng's China'' (1996)  [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft0489n683/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Wenqian, Gao. ''Zhou Enlai: The Last Perfect Revolutionary'' (2007)

====සංස්කෘතික විප්ලවය, 1966–76====
* Clark, Paul. ''The Chinese Cultural Revolution: A History'' (2008), a favorable look at artistic production  [http://www.amazon.com/dp/0521875153 excerpt and text search]
* Esherick, Joseph W.; Pickowicz, Paul G.; and Walder, Andrew G., eds.  ''The Chinese Cultural Revolution as History.'' (2006). 382 pp.
* Jian, Guo; Song, Yongyi; and Zhou, Yuan. ''Historical Dictionary of the Chinese Cultural Revolution.'' (2006). 433 pp.
*  MacFarquhar, Roderick and Fairbank, John K., eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 15: The People's Republic, Part 2: Revolutions within the Chinese Revolution, 1966–1982.'' Cambridge U. Press, 1992. 1108 pp.
* MacFarquhar, Roderick and Michael Schoenhals. ''Mao's Last Revolution.'' (2006).
* MacFarquhar, Roderick. ''The Origins of the Cultural Revolution. Vol. 3: The Coming of the Cataclysm, 1961–1966.'' (1998). 733 pp.
* Yan, Jiaqi and Gao, Gao. ''Turbulent Decade: A History of the Cultural Revolution.'' (1996). 736 pp.

===ආර්ථික විද්‍’ාව සහ පරිසරය===
*  Chao, Kang. ''Man and Land in Chinese History: An Economic Analysis'' (Stanford UP, 1986)
* Chow, Gregory C. ''China's Economic Transformation'' (2nd ed. 2007)*Elvin, Mark.  ''Retreat of the Elephants: An Environmental History of China.'' (2004). 564 pp.
* Elvin, Mark and Liu, Ts'ui-jung, eds.  ''Sediments of Time: Environment and Society in Chinese History.'' (1998). 820 pp.
* von Glahn, Richard. ''The Economic History of China: From Antiquity to the Nineteenth Century'' (Cambridge UP, 2016). 461 pp. [http://eh.net/?s=von+Glahn%2C online review]
* Ji, Zhaojin.  ''A History of Modern Shanghai Banking: The Rise and Decline of China's Finance Capitalism.'' (2003. 325) pp.
*  Naughton, Barry. ''The Chinese Economy: Transitions and Growth'' (2007)
* Rawski, Thomas G. and Lillian M. Li, eds. ''Chinese History in Economic Perspective,'' University of California Press, 1992 [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft6489p0n6/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Sheehan, Jackie.  ''Chinese Workers: A New History.'' Routledge, 1998. 269 pp.
*  Stuart-Fox, Martin.  ''A Short History of China and Southeast Asia: Tribute, Trade and Influence.'' (2003). 278 pp.

===ස්ත්‍රීන් සහ ලිංග භේදය===
* Ebrey, Patricia. ''The Inner Quarters: Marriage and the Lives of Chinese Women in the Sung Period'' (1990)
* Hershatter, Gail, and Wang Zheng. &quot;Chinese History: A Useful Category of Gender Analysis,&quot; ''American Historical Review,'' Dec 2008, Vol. 113 Issue 5, pp 1404–1421
* Hershatter, Gail. ''Women in China's Long Twentieth Century'' (2007), [http://escholarship.org/uc/gaia_gaia_books full text online]
* Hershatter, Gail, Emily Honig, Susan Mann, and Lisa Rofel, eds. ''Guide to Women's Studies in China'' (1998)
* Ko, Dorothy. ''Teachers of Inner Chambers: Women and Culture in China, 1573–1722'' (1994)
* Mann, Susan. ''Precious Records: Women in China's Long Eighteenth Century'' (1997)
* Wang, Shuo. &quot;The 'New Social History' in China: The Development of Women's History,&quot; ''History Teacher,'' May 2006, Vol. 39 Issue 3, pp 315–323
{{refend}}

===විද්වත් ජර්නල===
* ''[[:en:Central Asian Survey|Central Asian Survey]]''
* ''Chinese Studies in History''&lt;ref&gt;See [http://www.tandfonline.com/toc/mcsh20/current website]&lt;/ref&gt;
* ''East Asian History''&lt;ref&gt;See [http://www.eastasianhistory.org/ website]&lt;/ref&gt;
* ''Journal of Modern Chinese History''&lt;ref&gt;See [http://tandfonline.com/rmoh website]&lt;/ref&gt;
* ''[[:en:Late Imperial China (journal)|Late Imperial China]]''
* ''Modern China: An International Journal of History and Social Science''&lt;ref&gt;See [http://mcx.sagepub.com/ website]&lt;/ref&gt;
* ''Sino-Japanese Studies''&lt;ref&gt;See [http://chinajapan.org/ website]&lt;/ref&gt;
* ''[[:en:T'oung Pao|T'oung Pao: International Journal of Chinese Studies]]''

== වැඩිදුර කියවීමට ==
*[http://www.princeton.edu/~classbib/ Classical Historiography For Chinese History]
*Abramson, Marc S. (2008). ''Ethnic Identity in Tang China''. University of Pennsylvania Press, Philadelphia. ISBN 978-0-8122-4052-8.
*Ankerl, G. C. ''Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western''. INU PRESS Geneva, 2000. ISBN 2-88155-004-5.
*{{cite book|author=John W. Dardess|title=Governing China, 150-1850|url=https://books.google.com/books?id=IpXzmOuqiegC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=john+dardess&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjBxOvugJbKAhWBHB4KHXC1BNMQ6AEIKDAC#v=onepage&amp;q=john%20dardess&amp;f=false|year=2010|publisher=Hackett Publishing|isbn=1-60384-311-6}}
* Li, Xiaobing. ''China at War: An Encyclopedia'' (2012) in ebrary
* [[:en:Endymion Wilkinson|Wilkinson, Endymion]], ''[[:en:Chinese History: A New Manual|Chinese History: A New Manual]]'', Harvard University, Asia Center (for the Harvard-Yenching Institute), 2013, 1128 (double-column) p., ISBN 978-0-674-06715-8. Supersedes Wilkinson (2000).
* [[:en:Endymion Wilkinson|Wilkinson, Endymion]], [https://books.google.com/books?id=ERnrQq0bsPYC&amp;printsec=frontcover ''Chinese history: a manual],''  (revised and enlarged. Harvard University, Asia Center (for the Harvard-Yenching Institute), 2000, 1181 p., ISBN 0-674-00247-4; ISBN 0-674-00249-0; for specialists.''

== බාහිර සබැඳි ==
&lt;!----- PER WIKIPEDIA'S POLICIES, --DO--NOT-- USE GLOBAL CHINAWIKIPEDIA AND SIMILAR SITES AS SOURCES OR EXTERNAL LINKS. THEY WILL BE DELETED. ------&gt;
{{Commons category}}
*{{zh icon}} [http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm චීන දත්තසමුදාය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120090606/http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm |date=2016-11-20 }} by [[:en:Academia Sinica|ඇකඩමියා සිනිකා]].
*[http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552524 Modernizing China] from the [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives]
*{{zh icon}} [http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm Manuscript and Graphics Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506031332/http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm |date=2020-05-06 }} by ඇකඩමියා සිනිකා.
*[http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm A universal guide for China studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129203455/http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm |date=2012-11-29 }}
*[http://chinese.dsturgeon.net/ Chinese Text Project], ඓතිහාසික චීන නිර්මාණවල පාඨ සහ පරිවර්තන.
*[http://www.history-forum.com/ History Forum]
*:[http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html Asian History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512061404/http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html |date=2013-05-12 }}
*:[http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ Chinese Siege Warfare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621201559/http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ |date=2007-06-21 }}
*''[http://pem.org/yinyutang/ Yin Yu Tang: A Chinese Home]'', චිං රාජවංශ සමයේ චීන ගෘහ නිර්මාණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්.
*[http://www.aall.ufl.edu/EMC/ ''Early Medieval China''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719230513/http://www.aall.ufl.edu/EMC/ |date=2006-07-19 }}, හන් සිට ටෑං යුගයේ ආරම්භය අතර කාලය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය ජර්නලය.
*[https://web.archive.org/web/20080116175553/http://www.geocities.com/crmaozedong/index.html Cultural Revolution Propaganda Poster]
*[http://www.loc.gov/today/cyberlc/feature_wdesc.php?rec=4043 China Rediscovers its Own History], a 100-minute lecture on Chinese history given by Yu Ying-shih, Emeritus Professor of East Asian Studies and History at Princeton University.
*[http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm Resources for Middle School students] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105233305/http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm |date=2008-01-05 }} (grades 5–9).
*[http://www.gutenberg.org/files/17695/17695-h/17695-h.htm A history of China] by Wolfram Eberhard, [EBook #17695], ISO-8859-1 (7 February 2006).
*[http://www.pbs.org/kqed/chinainside/ China from the Inside], a 2006 [[:en:PBS|PBS]] documentary.
*[http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld Ancient Asian World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515023548/http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld |date=2012-05-15 }}
*[http://www-chaos.umd.edu/history/toc.html History of China: Table of Contents] by the Chaos Group at the University of Maryland.
*{{cite journal |journal=BMC Biology |last=Li |issue=1 |volume=8|doi=10.1186/1741-7007-8-15 |url=http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1741-7007-8-15.pdf |title=Evidence that a West-East admixed population lived in the Tarim Basin as early as the early Bronze Age |format=PDF |year=2010 |pmid=20163704 |pmc=2838831}}

{{DEFAULTSORT:History Of China}}
[[Category:ඉතිහාසය]]
[[Category:චීනය]]
[[Category:ඉතිහාසය - ලෝකය]]
[[Category:ආසියාව]]
[[Category:චීන ඉතිහාසය]]</text>
      <sha1>a70kxz4im1hk7uzbdod11j4ooho3kx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795908</id>
      <parentid>795895</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-39796-98|~2026-39796-98]] ([[User talk:~2026-39796-98|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>783769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200032" sha1="rl21r1oo7wve40f39kwz7m8n9wd5flr" xml:space="preserve">{{Redirect|චීන අධිරාජ්‍යය|යුවාන් ෂිකායි විසින් පිහිටු වූ අධිරාජ්‍යය සඳහා|චීන අධිරාජ්‍යය (1915–16)|ග්‍රන්ථය|Imperial China: 900–1800}}
[[File:Territories of Dynasties in China.gif|thumb|300px|චීන ඉතිහාසය පුරා [[චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ|විවිධ රාජවංශ]] විසින් පිහිටුවන ලද රාජධානි]]

'''චීන ඉතිහාසය''' පිළිබඳ ප්‍රථම ලිඛිත වාර්තා හමුවන්නේ ක්‍රි. පූ. 1500 තරම් ඈතදී &lt;ref name=&quot;William&quot;&gt;William G. Boltz, Early Chinese Writing, World Archaeology, Vol. 17, No. 3, Early Writing Systems. (Feb., 1986), pp. 420–436 (436).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David N. Keightley, &quot;Art, Ancestors, and the Origins of Writing in China&quot;, ''Representations'', No. 56, Special Issue: The New Erudition. (Autumn, 1996), pp.68–95 (68).&lt;/ref&gt; [[ෂෑං රාජවංශය]] යටතේ දී (ක්‍රි. පූ.1600–1046 පමණ) ය.&lt;ref name=&quot;state1&quot;&gt;{{cite web|url=http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215094418/http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|archivedate=15 December 2007|title=Public Summary Request Of The People's Republic Of China To The Government Of The United States Of America Under Article 9 Of The 1970 Unesco Convention|publisher=Bureau of Educational and Cultural Affairs, U.S. State Department|accessdate=12 January 2008}}{{Dead link|url=http://exchanges.state.gov/culprop/cn04sum.html|date=December 2008}}&lt;/ref&gt; ''[[මහා ඉතිහාසඥයාගේ සටහන්]]'' (ක්‍රි.පූ. 100 පමණ) සහ ''[[උණ අනුවාර්ෂික වාර්තා]]'' වැනි ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල ෂෑං රාජවංශයට පෙරපැවති ස්ථිර ලිඛිත මාධ්‍යයක් නොමැති වූ [[ශියා රාජවංශය]] (ක්‍රි.පූ. 2070–1600 පමණ) නම් රාජවංශය පිළිබඳ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;state1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Ancient Dynasties&quot;&gt;{{cite web|url=http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html|title=The Ancient Dynasties|publisher=University of Maryland|accessdate=12 January ආචිචිගේ, රෙද්ද2008}}&lt;/ref&gt; සහස්‍රයකට පෙර [[නියෝලිතික]] යුගයේ කහ ගඟ සහ [[යැංසි ගඟ|යැංසි ගංගා]] නිම්න අවට විවිධ ස්ථාන කේන්ද්‍ර කරගනිමින් සංස්කෘතිය ගොඩනැගුණත්, [[කහ ගඟ]] චීන ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිල්ල ලෙස සැලකෙයි. වසර දහස් ගණනක අඛණ්ඩ ඉතිහාසයක් සහිත [[චීනය]] ලොව පැරණිතම [[ශිෂ්ටාචාරය|ශිෂ්ටාචාරවලින්]] එකක් ලෙස සැලකෙයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1287798.stm |title=China country profile |publisher=BBC News |date=18 October 2010 |accessdate=7 November 2010}}&lt;/ref&gt; එසේම එය [[ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිල්ල|ශිෂ්ටාචාරයේ තොටිලිවලින්]] එකක් ලෙස ද හඳුන්වයි.&lt;ref&gt;''Cradles of Civilization-China: Ancient Culture, Modern Land'', Robert E. Murowchick, gen. ed. Norman: University of Oklahoma Press, 1994&lt;/ref&gt;

{{History of China}}

[[චීන සංස්කෘතිය|චීන සංස්කෘතියේ]], [[චීන සාහිත්‍යය|සාහිත්‍යයයේ]] සහ [[චීන දර්ශනය|දර්ශනයේ]] වැඩි ප්‍රගමනයක් සිදු වූයේ [[ෂෝවු රාජවංශය|ෂෝවු රාජවංශ]] (ක්‍රි.පූ. 1046–256) සමයේ ය. නමුත් ක්‍රි.පූ. 8වන සියවස වන විට ෂෝවු රාජවංශය අභ්‍යන්තර සහ බාහිර පීඩනයන්ට ලක්ව කුඩා රාජ්‍යවලට කැඩී ගියේ ය. මෙය [[වසන්ත සහ සරත් සමය|වසන්ත සහ සරත් සමයේ]] ඇරඹුම වූ අතර එය අනතුරුව [[සතුරු රාජ්‍ය යුගය]] දක්වා විහිදිණි. මෙය චීන රාජවංශයේ දුර්වල රාජ්‍ය සමයන් අතුරින් එකක් ලෙස සැලකෙන අතර මෑතක දී එනම් 1927දී ඇරඹුණු [[චීන සිවිල් යුද්ධය]] ද එවැනි අවස්ථාවකි.

බහු රාජධානි සහ යුධඅධිපතිවරුන්ගේ යුගයන්හි දී, [[චීන ඉතිහාසයේ රාජවංශ|චීන රාජවංශ]] විසින් චීනයේ විවිධ ප්‍රදේශ පාලනය කර ඇත. සමහර යුගයන්හි දී පාලනය නූතන [[ෂින්ජියෑං]] සහ [[ටිබෙටය]] වැනි පදේශ දක්වා ද විහිදිණි. ක්‍රි.පූ. 221දී [[ක්වින් රාජවංශය|චින් රාජවංශ‍යේ]]  [[ක්වින් ෂි හුවාං|චින් ෂි හුවාං]] විසින් විවිධ [[සතුරු රාජ්‍ය සමය|සතුරු රාජ්‍ය]] එක්සත් කර &quot;[[චීන අධිරාජයා|අධිරාජයා]]&quot; (''හුවාංඩි'') යන විරුද නාමය ආරූඪ කර ගන්නා ලදී. මෙය මහේශාක්‍ය චීන අධිරාජ්‍යයේ ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි. අනතුරුව බලයට පැමිණි රාජවංශ විසින් අධිරාජයාට විශාල භූමි ප්‍රදේශ ඍජුවම පාලනය කළ හැකිවන පරිදි පරිපාලන ක්‍රම ගොඩනගන ලදී. චීනයේ අවසන් රාජවංශය වූයේ [[ක්විං රාජවංශය|චිං]] (1644–1912) රාජවංශයයි. ඉන් අනතුරුව 1912දී [[චීන සමූහාණ්ඩුව (1912-1949)|චීන සමූහාණ්ඩුව]] විසින් ද, 1949දී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව]] විසින් ද මහා චීන භූමියේ පාලනය ගෙන යන ලදී.

ක්‍රි.පූ. 206 සිට ක්‍රි.ව. 1912 දක්වා වූ සියවස් 21ක කාලය තුළ චීන රාජ්‍යය තුළ එදිනෙදා පාලනය ගෙනයාමට ''[[විද්වත් නිලධාරීන්]]'' නම් වූ විශේෂ නිලධාරීහු උපකාර වූහ. අක්ෂර කලාවට සහ දර්ශනය පිළිබඳ හසල දැනුමක් තිබූ තරුණ නිලධාරීන් අපහසු විභාග මාලාවක් ඔස්සේ ප්‍රවේශමෙන් මෙම තනතුර සඳහා තෝරාගන්නා ලදී. චීන ඉතිහාසය විචාරීමේ දී පෙනී යන කරුණක් වන්නේ මාරුවෙන් මාරුවට එළැඹි දේශපාලන ස්ථාවර සහ අස්ථාවර යුගයන්වල දී චීනය නිතර ස්ටෙප්ස් භූමියේ ජනයාගේ ආක්‍රමණවලට ලක් වූ බවයි. අනතුරුව ඔවුන්ව [[හන් චීන]] ජනගහනය විසින් අධිශෝෂණය කරගනු ලැබිණි. ආසියාවේ අනෙක් පෙදෙස් සහ බටහිර ලෝකයෙන් සිදු ළුූ සංස්කෘතික සහ දේශපාලන බලපෑම් නිසා සිදු වූ සංක්‍රමණ, සංස්කෘතික ආභාසයන්, ව්‍යාප්තිය, සහ විදේශ සබඳතා නූතන චීන සංස්කෘතිය හැඩගැස්වීමට මහෝපකාරී විය.

== ප්‍රාග්ඓතිහාසික යුගය ==
{{Prehistoric cultures of China}}

===පේලියොලිතික===
{{see also|චීනයේ පේලියොලිතික ස්ථාන}}
මීට අවුරුදු මිලියන ගණනකට පෙර ''[[හෝමෝ ඉරෙක්ටස්|හෝමෝ ඉරෙක්ටස්ගෙන්]]'' චීනය ජනාවාස වන්නට ඇතැයි සැලකේ.&lt;ref name=&quot;MagnetostratigraphicDating&quot;&gt;{{cite journal|author1=Rixiang Zhu|author2=Zhisheng An|author3=Richard Pott|author4=Kenneth A. Hoffman|title=Magnetostratigraphic dating of early humans of in China|journal=Earth Science Reviews|volume=61|date=June 2003|pages=191–361|url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|format=PDF|issue=3–4|access-date=2016-09-03|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724001314/http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[ෂියාඕචංලියාං]] භූමියේ කැණීම්වලින් සොයාගත් ගල් ආයුධ මීට අවුරුදු මිලියන 1.36 ට පෙර ඒවා බව චුම්බක කාලනිර්ණ ක්‍රම මගින් සොයාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;Xiaochangliang&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070813201519/http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|archivedate=13 August 2007|title=Earliest Presence of Humans in Northeast Asia|publisher=[[Smithsonian Institution]]|accessdate=4 August 2007}}&lt;/ref&gt; ෂාන්ෂි පළාතේ [[ෂිහූඩු|ෂිහූඩු]] පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයෙන් ''හෝමෝ ඉරෙක්ටස්'' ගින්දර භාවිතා කළ බවට (මීට අවුරුදු මිලියන 1.27 කට ඉහත) ආදිතම වාර්තා හමු වේ.&lt;ref name=&quot;MagnetostratigraphicDating&quot; /&gt;[[යුවාන්මූ මන්|යුවාන්මූ]] සහ පසුව [[ලැන්ටියන් මන්|ලැන්ටියන්]] ප්‍රදේශවල කැනීම් මගින් ආදිතම ජනාවාස වීම් හදුනාගත හැක. චීනයෙන් සොයාගනු ලැබූ වඩාත් ප්‍රසිද්ධම ''හෝමෝ ඉරෙක්ටස්'' නිදර්ශකය [[පීකිං මිනිසා]] ලෙස හදුන්වනු ලබන අතර එය 1923–27 කාලයේ සොයාගෙන තිබේ. [[හුනාන්|හුනාන් හි]] [[‍දාඕ ප්‍රාන්තය|දාඕ ප්‍රාන්තයේ]] [[ෆුයාන් ගුහාව|ෆුයාන් ගුහාවෙන්]] සොයා ගන්නා ලද ෆොසිලභවනය වූ ''හෝමෝ සේපියන්ස්''ගේ දත් ක්‍රි. පූ. 125,000–80,000 පමණ කාලයට අයත් යැයි සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/science-environment-34531861|title=Fossil teeth place humans in Asia '20,000 years early'|publisher=[[:en:BBC News|]]|accessdate=14 October 2015}}&lt;/ref&gt;

===නියෝලිතික===
{{see also|චීනයේ නියෝලිතික සංස්කෘතීන් ලැයිස්තුව}}
ක්‍රි.පූ.10000 අවට කාලය චීනයේ නියෝලිතික (නව ශිලා) යුගය පැවති සමයයි .&lt;ref name=&quot;neolithic period in china&quot;&gt;{{cite web|title=Neolithic Period in China|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/cneo/hd_cneo.htm|work=Timeline of Art History|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]| date= October 2004|accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt;

පැරණි සාක්ෂි [[විකිරණශීලී කාබන් දිනැයුම|විකිරණශීලී කාබන් කාලනිර්ණයට]] අනුව චීනයේ [[මෙනේරි ]] වගාවේ ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ.7000 පමණ දක්වා දිවෙයි.&lt;ref&gt;{{cite web| title=Rice and Early Agriculture in China|url=http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|work=Legacy of Human Civilizations|publisher=Mesa Community College|accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt; යැංසි ගංගාවෙන් හමු වූ වී වගාකළ බවට ඇති පැරණිතම සාක්ෂිය කාබන්-දිනැයුම අනුව වසර 8,000ක් පමණ පැරණි බව හෙළි වී ඇත.&lt;ref name=&quot;Pringle&quot; /&gt; ගොවිතැන [[ජියාහු]] සංස්කෘතියේ පිබිදීමට හේතු විය. (ක්‍රි. පූ. 7000 සිට 5800). නිංෂියා හි, [[දමයිඩි]] ප්‍රදේශයෙන් [[චීනයේ නියෝලිතික සලකුණු|ගල් කැටයම්]] 3,172ක් හමු වී ඇති අතර ඒවා ක්‍රි. පූ. 6000–5000 අතර කාලයට අයත් යැයි සැලකේ. &quot;ඒ අතරින් තනි සංකෙත්  8,453 ක් මගින් හිරු, සදු, තාරකා, දෙවියන්, දඩයම් සහ තෘණ උලාකන දර්ශන නිරූපණය වෙයි.&quot; මෙම රූප පැරණි චීන අක්ෂරවලට සමාන බවක් දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-05/18/content_6121225.htm|title=Carvings may rewrite history of Chinese characters|publisher=[[Xinhua]] online|date=18 May 2007| accessdate= 19 May 2007}}&lt;/ref&gt; චීන [[පූර්ව-ලිවීම්]] ක්‍රි. පූ. 7000 අවට ජියාහු වලින්,&lt;ref name= &quot;earliest writing&quot;&gt;{{cite news |title='Earliest writing' found in China |first=Paul |last=Rincon |date=17 April 2003 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2956925.stm |work=BBC News }}&lt;/ref&gt; ක්‍රි. පූ. 5800 – 5400 පමණ [[දඩිවන් සංස්කෘතිය|දඩිවන්]] ප්‍රදේශයේන ද, ක්‍රි. පූ. 6000 පමණ දමයිඩි ප්‍රදේශයෙන් සහ.&lt;ref&gt;[[Qiu Xigui]] (2000). ''Chinese Writing''. English translation of 文字學概論 by Gilbert L. Mattos and [[Jerry Norman (sinologist)|Jerry Norman]]. Early China Special Monograph Series No. 4. Berkeley: The Society for the Study of Early China and the Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley. ISBN 978-1-55729-071-7&lt;/ref&gt;[[බන්පෝ|බන්පෝ හි]] පස්වන සහස්‍රය අවට හමු වේ. සමහර විද්‍යාර්ථීන් යොජනා කරන්නේ [[ජියාහු සංකේත]] (ක්‍රි. පූ. 7වන සහස්‍රය) පැරණි චීන ලේඛන ක්‍රමයක් බවයි.&lt;ref name= &quot;earliest writing&quot;/&gt; [[හෙනාන්|හෙනාන්හි]] [[ෂින්හෙං]] ප්‍රාන්තයේ [[පෙයිලිගැං සංස්කෘතිය|පෙයිලිගැං සංස්කෘතික]] භූමියකින් ක්‍රි.. පූ. 5,500 සිට 4,900 අතර කාලයට අයත් ජනාවාස හමු වූ අතර එම ස්ථා‍නයේ කෘෂිකර්මය පිළිබද සාක්ෂි, ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම්, කුඹල් කර්මාන්තය සහ මියගිය පුද්ගලයන් භූමදානය කිරීම වැනි අභිචාර ක්‍රම පැවතී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Peiligang Site | url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm | publisher=[[Ministry of Culture of the People's Republic of China]]|year=2003|accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt; ජනගහන වර්ධනයත් සමග කෘෂිකර්මාන්තය දියුණුවට පත් විය. බෝග ගබඩා කිරීම, බෙදා හැරීම ද දියුණු විය.&lt;ref name = &quot;Pringle&quot;&gt;{{cite journal| last= Pringle| first= Heather| title= The Slow Birth of Agriculture| url= http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm| work= [[Science (journal)|Science]]| year= 1998| volume= 282| page= 1446| doi= 10.1126/science.282.5393.1446| access-date= 2016-09-03| archive-date= 2011-01-01| archive-url= https://web.archive.org/web/20110101201656/http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm| url-status= dead}}&lt;/ref&gt; පසුකාලීන [[නියෝලිතික]] සමයේ, [[කහ ඟ|කහ ගංගා]] නිම්නය [[යැංෂාඕ සංස්කෘතිය|යැංෂාඕ සංස්කෘතික]] මධ්‍යස්ථානයක් (5000 BC to 3000 BC) ලෙස වර්ධනය වූ අතර, පළමු ගම් හමු විය. ඒ අතරින් පුරාවිද්‍යාත්මකව වඩාත් වැදගත් ස්ථානය වන්නේ ‍[[ෂියාන්|ෂියාන්හි]] [[බැන්පෝ]] නම් ස්ථානයයි.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Wertz|first=Richard R.| title= Neolithic and Bronze Age Cultures| url=http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s04.html|work=Exploring Chinese History| publisher=[[ibiblio]] |year= 2007| accessdate=10 February 2008}}&lt;/ref&gt; පසුව යැංෂාඕ සංස්කෘතිය අභාවයට පත් කරමින් [[ලොංෂාන් සංස්කෘතිය]] ක්‍රි.පූ. 3000 සිට 2000 දක්වා කහ ගංගා නිම්නයේ මධ්‍යගත විණි.

===ලෝකඩ යුගය===
{{see also|චීනයේ ලෝකඩ යුගයේ ස්ථාන ලැයිස්තුව}}
ලෝකඩ යුගයට අයත් නිර්මාණ [[මජියායාඕ සංස්කෘතිය|මජියායාඕ සංස්කෘතියෙන්]] (ක්‍රි.පූ. 3100 සහ 2700 අතර) හමු වේ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Martini, I. Peter|title=Landscapes and Societies: Selected Cases|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|year=2010|isbn=90-481-9412-1|page=310}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=[[Charles Higham (archaeologist)|Higham, Charles]]|title=Encyclopedia of ancient Asian civilizations|publisher=[[Infobase Publishing]]|year=2004|isbn=0-8160-4640-9|page=200}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව ලෝකඩ යුගයට අයත් මෙවලම් ඊසානදිග චීනයේ [[පහළ ෂියාජියාඩියන් සංස්කෘතිය|පහළ ෂියාජියාඩියන් සංස්කෘතියෙන්]] (ක්‍රි.පූ. 2200 - 1600&lt;ref&gt;''Leadership Strategies, Economic Activity, and Interregional Interaction: Social Complexity in Northeast China'', pp.&amp;nbsp;89&lt;/ref&gt;)ද හමු වේ.

== පුරාතන චීනය&lt;!--'Ancient China' redirects here--&gt; ==
===ශියා රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 2100 – 1600 පමණ)===
{{main|ශියා රාජවංශය}}
[[සිමා චියාන්]] ඉතිහාසඥයාගේ (ක්‍රි.පු 145 – 90) ''[[මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා]]'' හා ''[[උණ අනුවාර්ෂික වාර්තා]]'' යන ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් [[ ශියා රාජවංශය]] (ක්‍රි.පූ. 2100 සිට 1600 දක්වා) චීනයේ ඓතිහාසික වාර්තාවල විස්තර වන පැරණිම රාජවංශය ලෙස සැලකේ..&lt;ref name=&quot;state1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Ancient Dynasties&quot;/&gt;

රාජවංශයේ සැබවින්ම පැවතියේද යන්න පිළිබඳ නොයෙකුත් මතවාද ඇත. නමුත් එවැනි රාජවංශයක් පැවති බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පවතී. ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ වාර්තා අනුව සිමා චියාන් පවසන්නේ ශියා රාජවංශයේ ආරම්භය ක්‍රි.පූ. 2200 අවට සිදු වී ඇතිබවයි. එය තවමත් සනාථ වී නොමැත. දැන් බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් ශියා සහ මධ්‍යම [[හෙනාන්]] පළාතේ [[අර්ලිටොවු සංස්කෘතිය|අර්ලිටොවු]] කැනීම් සමග සම්බන්ධයක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ දරනු ලබයි.&lt;ref&gt;[http://www.nga.gov/exhibitions/chbro_bron.shtm Bronze Age China] at [http://www.nga.gov/ National Gallery of Art]&lt;/ref&gt; ඊට හේතුව ක්‍රි. පු. 2000 ට පමණ අයත් ලෝකඩ උණු කළ මෙවලම් එම පෙදෙසින් සොයා ගැනීමට හැකිවී තිබීමය. මෙම භූමියෙන් සොයාගත් මැටි බඳුන් සහ කවචවල ඇති සලකුණු නූතන චීන අක්ෂරවල පූර්වජයන් ලෙස සැක කෙරේ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050213035644/http://www.gog.com.cn/gz/art0402/ca615230.htm Scripts found on Erlitou pottery] (written in [[Simplified Chinese]])&lt;/ref&gt; [[ෂෑං රාජවංශය|ෂෑංහි]] [[දිවැස් අස්ථි]] සහ [[ෂෝවු රාජවංශය|ෂෝවු]] ෂෝවු ලෝකඩ බඳුන් වල කළ ලේඛන අනුව ශියා යුගය ගැන සුළු වශයෙන් තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත.

මිථ්‍යාවන්ට අනුව, මෙම රාජවංශය ක්‍රි.පූ. 1600 අවට [[මිංටියාඕ හි සටන]]ට සමගාමීව මෙම රාජවංශය අවසන් වන්නට ඇත.

===ෂෑං රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 1600–1046 පමණ)===
[[File:Shang_dynasty_inscribed_tortoise_plastron.jpg|right|size|150px|thumb|ෂෑං රාජවංශ සමයට අයත් දිවැස් අස්ථි]]
{{main|ෂෑං රාජවංශය}}
{{further|චීන ලෝකඩ යුගය}}
:''අගනුවර: [[යින්ෂු|යින්]], [[අන්යං]] අසල''

ක්‍රි.පු. 1600 – 1046 කාලයේ දී ෂෑං රාජවංශයේ පැවැත්ම ගැන කියවෙන පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් කොටස් දෙකකි. මුල් කොටස අයත් වන්නේ ආදි ෂෑං යුගය  (ක්‍රි.පු 1600 – 1300 ශ. ව) ට වන අතර එම මූලාශ්‍ර සොයා ගන්නා ලද්දේ [[අර්ලිගෑං සංස්කෘතිය|අර්ලිගෑං]], [[ෂෙංෂොවු]] සහ ෂැංචෙං වලින්ය.{{Citation needed|date=May 2012}} දෙවන කොටස අයත් වන්නේ පශ්චාත් ෂෑං හෙවත් යින් (殷) යුගයට වන අතර ඒවායේ නිමිති කියන ඇටකටු වල කළ ලේඛන විශාල ලෙස කර ඇත. ෂෑං හි අග නගර නවය අතුරින් අන්තිම අගනගරය වුයේ [[අන්යං]] (වර්තමානයේ [[හෙනාන්]]) ය. ඒ ක්‍රි.පු. 1300 – 1046 අතර කාලවකවානුවයි.අන්යංවලින් හමු වූ සොයාගැනීම් අතර චීන ඉතිහාසය පිළිබඳ ලියැවුණු පැරණිම වාර්තා ද වෙයි: එනම් සත්ත්ව අස්ථි හෝ කවච මත අනාවැකි සටහන් අන්තර්ගත පැරණි චීන සටහන් ය. ක්‍රි.පූ. 1500අවට යුගයට කාලනිර්ණය කොට ඇති මේවා &quot;[[දිවැස් අස්ථි]]&quot; ලෙස ප්‍රසිද්ධ ය.&lt;ref name=&quot;William&quot;/&gt;

[[File:China 1.jpg|left|thumb|කහ ගංගා නිම්නයෙන් සොයා ගන්නා ලද ෂෑං යුගයට අයත් උසස් සමාජවල නටබුන්]]
ෂෑං රාජවංශයේ රජවරු 31 දෙනෙක් රජකම් කළහ. මෙම සමයේ ''[[මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා]]'' අනුව මෙහි අගනුවර සය වරක් මාරු කර ඇත.{{Citation needed|date=April 2014}} ක්‍රි.පූ. 1350දී අවසන් අගනුවර (සහ වැදගත්ම) ලෙස [[යින්ෂු|යින්]] තෝරා ගැනුණු අතර එය රාජවංශයේ ස්වර්ණමය යුගය විය.{{Citation needed|date=April 2014}} ඉතිහාසය අනුව යින් රාජවංශය යන පදය ෂෑං රාජවංශයේ පර්යාය නාමයක් ලෙස සැලකෙන අතර එය විශේෂයෙන් ෂෑං රාජවංශයේ පසු භාගය සඳහන් කිරීමට යොදනු ලබයි.{{Citation needed|date=April 2014}}

පසුකාලීන චීන ඉතිහාසඥයන් පැවසීමට පුරුදුව සිටියේ එක් රාජවංශයකට පසු තවත් රාජ වංශයක් වශයෙන් පැවත එන්නේ යැයි කියන මතය ය. නමුත් අතීත චීනය තුළ සත්‍ය දේශපාලනික තත්ත්වය මීට වඩා බොහෝ සංකිර්ණ එකක් වු බව දැනගන්නට ලැබේ. මේ නිසා, සමහර චීන උගතුන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි ශියා හා ෂෑං රාජවංශ සමකාලීනව පැවති දේශපාලනික වස්තූ බීජයන් වීමට හැකිය. එය හරියට පුර්ව ෂෝවු රාජවංශය (ෂෑං රාජ වංශයෙන් පසු බලයට පැමිණි), ෂෑං රාජවංශය පැවති කාලයේම පැවතියැයි කියන්නාක් වැනි ය.{{Citation needed|date=April 2014}}

අන්යංවලින් සොයා ගන්නා ලද ලේඛන ගත වාර්තා, ෂෑං රාජවංශයේ පැවැත්ම තහවුරු කළ ද,{{Citation needed|date=November 2012}} බොහෝ බටහිර විද්වත්හු ෂෑං රාජවංශය සහ අන්යංහි සොයැගැනීම් අතර සම්බන්ධය පිළිගැනීමට මැලි වෙති. උදාහරණයක් වශයෙන් [[සැන්ෂිංඩුයි|සැන්ෂිංඩුයිහි]] සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් වලින් අන්යංවල නොපැවති තාක්ෂණයෙන් උසස් ශිෂ්ටාචාරයක් ගැන පැහැදිලි වේ. ෂෑං රාජවංශය අන්යං සිට කොපමණ දුරකට විහිදී තිබුණ ද යන්න පිළිබඳව සැපයීමට තරම් ප්‍රබල සාක්ෂි නැත. ප්‍රබලම තර්ක මාත්‍රය වන්නේ, නිල ඉතිහාසයේ සදහන් ෂෑං රාජ වංශය විසින්ම පාලනය කරන ලද අන්යං නගරය, ප්‍රදේශයේ වෙනත් බොහෝ නානාප්‍රකාර සංස්කෘතික ජනාවාස සමග සමකාලීනව පැවතුණු බව හා ඔවුනොවුන් අතර වෙළෙදාමද සිද්ධ වුණු බවය.{{Citation needed|date=April 2014}}

===ෂෝවු රාජවංශය (ක්‍රි.පූ.1046–256)===
[[File:You with zigzag thunder pattern.jpg|thumb|[[චීන ලෝකඩ නිර්මාණ|ලෝකඩ]] චාරිත්‍ර බඳුනක් ([[යූ (බඳුන)|යූ]]), බටහිර ෂෝවු රාජවංශය]]
{{main|ෂෝවු රාජවංශය|චීනයේ යකඩ යුගය}}
:''අගනුවරවල්: [[ෂියැන්]], [[ලුවෝයැං]]''

ෂෝවු රාජවංශය (ක්‍රි.පූ 1046 – 256 පමණ දක්වා) චීනයේ වැඩිම කාලයක් පැවති රාජවංශය ලෙස සැලකෙයි.  ෂෝවු රාජ වංශයයි. ක්‍රි.පූ. 2වන සහස්‍රය වන විට [[කහ ගඟ|කහ ගංගා]] නිම්නයේ ෂෝවු රාජවංශය නැගී විත් ෂෑං රාජ්‍යය පුරා පැතිර ගියේ ය. ෂෝවු රාජවංශය යටතේ  [[වැඩවසම් ක්‍රමය|අර්ධ වැඩවසම් කුමයක්]] පැවති බව සැලකෙයි. ෂෝවුවරු ෂෑංවරුනට බටහිරින් ජීවත් වූහ. ෂෑං රාජවංශය විසින් ෂෝවු නායකයා බටහිර ආරක්ෂකයා ලෙස පත්කර ඇත. ෂෝවුහි පාලකයා වූ  [[ෂෝවුහි වු රජු|වු රජු]] සිය සොහොයුරා වූ [[ෂෝවුහි ආදිපාද|ෂෝවුහි ආදිපාදවරයාගේ]] ආධාර ඇතිව [[මුයේහි සටන|මුයේහි සටනේදී]] ෂෑංවරුන්ව  පරාජය කළේ ය

‍සිය පාලනය නීත්‍යානුකූල කිරීම සඳහා ෂෝවු රජු [[ස්වර්ග වරම|ස්වර්ග වරම හෙවත් දිව්‍ය ආඥාව]] ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. මෙය ඉන්පසු බලයට පත් වූ සෑම රාජවංශයක් විසින්ම භාවිතා කරන ලදී.{{citation needed|date=January 2016}} ෂෑංඩි මෙන් සෙසු දෙවිවරුන් පාලනය කළ දෙව්ලොව (''ටියෑන්'') විසින් චීනය පාලනය කළ යුතු තැනැත්තා තීරණය කරන බව ඉන් පැවසිණි. පාලකයාහට ස්වර්ග වරම නොමැති වූ විට නොයෙකුත් ස්වාභාවික විපත් සිදු වන බව පැවසිණි. එනිසා පාලකයාට සිය ජනතාව පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමට සිදු විය. නැතිනම් රාජකීය නිවසෙන් කිරුළ ගිලිහී නව නිවසක් වෙත ස්වර්ග වරම හිමිවනු ඇත.

ෂෝවුවරු අනතුරුව සිය අගනුවර බටහිර දෙසට කහ ගංගාවේ ශාඛාවක් වූ  [[වෙයි ගඟ]] අසල නූතන [[ෂියෑන්]] ආසන්න පෙදෙසකට විස්ථාපනය වූ අතර එය [[යැංසි ගඟ|යැංසි ගංගා]] නිම්නය තෙක් ව්‍යාප්ත විය. මෙය චීන ඉතිහාසයේ උතුරේ සිට අකුණට සිදු වූ සංක්‍රමණ අතරින් ප්‍රථම සංක්‍රමණය ලෙස සැලකෙයි.

===වසන්ත සහ සරත් සමය (ක්‍රි.පූ. 722–476)===
[[File:Pu with openwork interlaced dragons design.jpg|thumb|[[චීන මකරා|මකර]] සැරසිලි සහිත චීන පු බඳුනක්, [[වසන්ත සහ සරත් සමය]]]]
{{main|වසන්ත සහ සරත් සමය}}
:''අගනුවරවල්: බීජිං {{smaller|([[යැන් රාජ්‍යය]])}}; [[ෂියෑන්]] {{smaller|([[ක්වින් රාජ්‍යය]])}}''

8 වන ශතවර්ෂයේ [[වසන්ත සහ සරත් සමය|වසන්ත සහ සරත් සමයේ]] දී බලය විමධ්‍යගත විය. මෙම යුගය නම් කෙරුණේ  ''[[වසන්ත සහ සරත් අනුවාර්ෂික වාර්තා]]'' අනුවයි. මේ කාලයේදී ෂෝවු රාජවංශය විසින් යෙදවු ප්‍රාදේශීය හමුදා නායකයෝ නායකත්වය සඳහා සිය බලය යෙදවුහ. වයඹ දිගින් පැමිණි [[ක්වින් (රාජ්‍යය)|චින්]] ජනයා වැනි ආක්‍රමණිකයන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය උග්‍රවිය. මේ නිසා ෂෝවු අගනගරය නැගෙනහිර පිහිටි [[ලුවෝයැං]] වෙත ගෙන යාමට සිදු විය. එයින් ‍ෂෝවු රාජවංශයයේ දෙවන විශාලතම අවධිය වු නැගෙනහිර ෂෝවු බිහිවිය. වසන්ත සහ රසත් සමය මගින් මධ්‍යගත ෂෝවු බලය බිඳවැටීමක් පෙන්නුම් කරයි. එහි ප්‍රාන්ත සිය ගණනක් ඇති විණි. ඒවායෙහි විසු දේශීය බලවතුන් දේශපාලන බලය ලබා ගත් අතර, ‍ෂෝවු රජුට නාමික වශයෙන් පමණක් සේවය ක‍ළේය. ඇතැම් ප්‍රාදේශීය බලවත්හු රාජකීය නාමයන් පවා ආරූඪ කරගත්හ.

චීන දර්ශනයේ [[සිතුවිලි පාසල් සියය]] මෙම යුගයේ මල්ඵල ගැන්වුණු අතර එය [[කොන්ෆියුසියානුවාදය]], [[තාවෝවාදය]], [[නීතිගරුකවාදය (චීන දර්ශනය)|නීතිගරුකවාදය]] සහ [[මොහිවාදය]] සඳහා පදනම දමමින් වෙනස්වන දේශපාලන ලෝකයට ප්‍රතිචාර ලෙස ඇති විය.

===සතුරු රාජ්‍ය කාලය (ක්‍රි.පූ.476–221)===
{{main|සතුරු රාජ්‍ය කාලය}}
:''අගනුවරවල්: [[චීනයේ පැරණි අගනුවරවල්|කිහිපයකි]] {{smaller|(බහු රාජ්‍ය)}}''

දේශපාලන ‍නැඹුරුතාවයකින් අනතුරුව ක්‍රි.පූ. 5වන ශතවර්ෂයෙන් පසු මුලික රාජ්‍යයන් 7ක් ඉතිරි විණි. එම රාජ්‍යයන් හකිනෙකා සමග සටන් කළ කාල වකවානුව [[සතුරු රාජ්‍ය කාලය]] ලෙස හැඳින්විය. ක්‍රි. පු. 256 තෙත් නාමික [[ෂෝවු රාජවංශය|ෂෝවු]] රජවරයෙක් සිටියේය. ඔහුට තිබුණේ සීමිත බලයකි.

මෙම සතුරු රාජ්‍යයන් අතර, වර්තමාන [[සිචුවාන්]], හා [[ලියාඕනිං]] විය. මේවා පාලනය වන ලද්දේ ආඥාපති හා ආණ්ඩුකාරයකු විසින් පාලනය කරනු ලබන ප්‍රාන්තයක් ලෙසිනි. (郡縣/郡县) වසන්ත හා සරත් කාලයේ භාවිතා වු මෙම පද්ධතියේ ශේෂයන් වර්තමානයේ [[චීන මහජන සමූහාණ්ඩුවේ පරිපාලන කොට්ඨාස|ෂෙං සහ ෂියෑන්]] ප්‍රාන්තවල දක්නට ඇත. (පළාත් සහ ප්‍රාන්ත, 省縣/省县)

මෙහි අවසාන ව්‍යාප්ත කිරීම චින්හි රජු වූ [[යිං ෂෙං]]ගේ වකවානුවේ දී සිදු විය. මොහු තවත් ප්‍රාන්ත 6 ක් එක්සත් කළ අතර ක්‍රි.පූ. 214දී වර්තමාන [[ෂේජියෑං]], ෆූජියෑන්, [[ග්වැංදොං]] සහ [[ගුවැංෂි]] ප්‍රදේශවලට අයත් භූමි ඈඳාගෙන තමන් [[ක්වින් ෂි හුවාං|පළමු අධිරාජයා]] (චින් ෂි හුවාං) ලෙස නිවේදනය කළේ ය.

== මහේශාක්‍ය චීනය ==
&lt;!--[[මහේශාක්‍ය චීනය]] redirects here--&gt;

===චින් රාජවංශය (ක්‍රි.පූ.221–206)===
[[File:Qinshihuang.jpg|thumb|[[චින් ෂි හුවාං|චින් ෂි හුවාං]]]]
{{main| චින් රාජවංශය}}
:''අගනුවර: [[ෂියෑන්යෑං]]''

ඉතිහාසඥයෝ චින් රාජවංශයේ සිට [[චිං රාජවංශය|චිං රාජවංශය]] අවසානය දක්වා සමය මහේශාක්‍ය චීනය (Imperial China) ලෙස හඳුන්වයි. [[චින් ෂි හුවාං|පළමු චින් අධිරාජයාගේ]] එක්සත් සමය වසර 12ක් පමණක් පැවතුණ ද, ඔහු [[හන් චීන]] මුල්බිම සිට යටතට ගෙන ඔවුන්ව [[ෂියෑන්යෑං]] (නූතන [[ෂියෑන්]] පෙදෙසට ආසන්න) ප්‍රදේශයේ පිහිටු වූ දැඩි මධ්‍යගත [[නීතිගරුකවාදය (චීන දර්ශනය)|නීතිගරුකවාදී]] රජයකට යටත් කර ගැනීමට සමත් විය. නීතිගරුකවාදය පිළිබඳ විශ්වාසය, චින් රාජ්‍යය දැඩි නීතිමය රාමුවක් යටතට සහ අධිරාජයාගේ අසීමිත බලතල කෙරෙහි යොමු කළේ ය. මෙම දර්ශනය අධිරාජ්‍යය යුධ ස්වරූපයෙන් ව්‍යාප්ත වීමට බලපෑවේ ය. චින් අධිරාජයා දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් සාහසික ලෙස නිහඞතාවේ පවත්වා ගත් අතර මෙම සිද්ධිය [[පොත් ගිනිතැබීම සහ විද්වතුන් භූමදානය]] යන සිදුවීම මගින් පැහැදිළි කෙරේ. මෙය පසුකාලීණ හන් නැගී ඒමේ දී දේශපාලන ය පිළිබඳ වඩා මධ්‍යස්ථ පාසල් බිහිවීමට හේතුවන්නට ඇත.

[[File:Terracotta Army-China2.jpg|thumb|[[චින් ෂි හුවාං|චින් ෂි හුවාංගේ]] [[ටෙරාකොටා හමුදාව]].]]

වසන්ත සහ සරත් සමයන් හා සතුරු රාජ්‍ය යුගවල පීඩාවන්ගෙන් පසු චින් රාජවංශයේ වැදගත් සංසිද්ධීන් අතර මධ්‍යගත රජයක සංකල්පය හඳුන්වා දීම, නීතිමාලාව ඒකාබද්ධ කිරීම, ලිඛිත භාෂාවේ ප්‍රගමනය, මිනුම්කිරීම, සහ චීනයේ මුදල් භාවිතය දියුණු වීම යන සිදුවීම් වැදගත් වේ. මීට අමතරව මූලිකව මාර්ගවලට ගැලපීම සඳහා කරත්තවල අක්ෂ දණ්ඩේ දිග වෙනස් විණි. එය අධිරාජ්‍යය ජීව්‍ය වෙළඳ පද්ධතියක් සඳහා හේතු විණි. මධ්‍යගතවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස චින් රාජ්‍යය උතුරු සීමා ප්‍රාකාරය සම්බන්ධ කළ අතර මෙය  [[චීන මහා ප්‍රාකාරය|චීන මහා ප්‍රාකාරයේ]] ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි.

1912වන තෙක්ම පැවති චින් නිර්මාණයක් ලෙස විද්වතුන් කෙරෙහි විශ්වාසය තහවුරු කරමින් ආරම්භ වූ ''[[විද්වත්-නිලධාරියා|විද්වත්-නිලධාරි]]'' (&quot;විද්වත්-මහතා&quot;) තනතුර දැක්විය හැක. ඔවුහු සිවිල් සේවකයන් වූ අතර අධිරජුට දිනපතා පාලනය රැගෙන යාමට උපකාරී වූහ. දක්ෂ තරුණ පිරිමින් රාජකීය විභාගයක් පැවත්වීමෙන් අනුතුරුව මෙම තනතුර සඳහා පත්කෙරිණි. මෙම නිලධාරීන් [[අක්ෂර කලාව]] සහ කොන්ෆියුසියානු දර්ශනය උගත යුතු විය. ඉතිහාසඥ විං-ට්සිට් චන් පවසන්නේ:
:සාමාන්‍ය කථනයේ දී, මෙම විද්වත්-මහත්මාගේ වාර්තා ඉතා අගනේ ය. එය ප්‍රශංසා කිරීමට තරම් අගනා අතර එය 18වන සියවසේදී යුරෝපයේ ද අනුකරණයට ලක් විය. එසේවුවත්, එයට විශාල බාධාවක් වූයේ චීන රජයේ වූ පෞද්ගලික සලකාබැලීම් ය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Charles Alexander Moore, ed.|title=The Chinese Mind: Essentials of Chinese Philosophy and Culture|url=https://books.google.com/books?id=_DoyN2h56ucC&amp;pg=PA22|year=1967|publisher=U of Hawaii Press|page=22}}&lt;/ref&gt;

===හන් රාජවංශය (ක්‍රි.පූ. 202–ක්‍රි.ව. 220)===
{{main|හන් රාජවංශය}}
:''අගනුවරවල්: [[චැන්ග්ඈන්]], [[ලුවෝයෑං]], [[ලියෑං]], [[ෂුචං]]''

====බටහිර හන්====
[[File:ChangXingongdeng.jpg|thumb|දණගසා සිටින සේවිකාවකගේ හැඩය ගත් සර්පණ පියනක් සහිත  [[හන් රාජවංශය|හන් රාජවංශ]] [[තෙල් පහන|තෙල් පහනක්]] (ක්‍රි.පූ. 2වන සියවස)]]
කෙටිකලක් පැවති ඒකාබද්ධ [[ක්වින් රාජවංශය|චින් රාජවංශය]], [[චු-හන් සටන|සිවිල් යුද්ධ‍යකින්]] පරාජය කොට [[හන් රාජවංශය]] ආරම්භ කරනු ලැබුවේ [[හන් හි ගඔෂු අධිරාජයා|ලියු බං]] විසිනි. හන් රාජවංශයේ දිගු පාලන සමය චීන ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැලකෙයි. එහි දිගු කාලීන සෞභාග්‍යමත් ස්ථාවර පාලනය එක්සත් චීන රාජ්‍යයක් සඳහා පදනම යෙදී ය. හන් රාජවංශ සමයේ චීන රාජ්‍යය වඩාත් ව්‍යාපත් වූ එය ඈත බටහිර පෙදෙස් දක්වා ද ව්‍යාප්ත විය. [[කොන්ෆියුසියානුවාදය]] දර්ශනයක් ලෙස ඔසවා තැබුණු අතර එය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ කලාව, සංස්කෘතිය සහ විද්‍යාවේ දියුණුවට හේතු විය. මෙම සමයේ චීන ඉතිහාසයේ සිදු වූ බලපෑම නිසා රාජවංශයේ නාමය වූ &quot;හන්&quot; යන්න නූතන චීනයේ [[හන් චීන| බහුලව වෙසෙන ජනවර්ගය]] විසින් ආදේශ කොටගෙන ඇත. මෙය චීන භාෂාව සහ [[චීන අක්ෂර|ලිඛිත අක්ෂර]] හැඳින්වීමට නිතර භාවිතා වේ.

[[හන් හි වෙන් අධිරාජයා|වෙන්]] සහ [[හන් හි ජිං අධිරාජයා|ජිං]] අධිරාජවරුන්ගේ රාජ්‍ය නිර්බාධ ප්‍රතිපත්තිය නිසා [[හන් හි වු අධිරාජයා|වු අධිරාජයාට]] අධිරාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට ගෙන ඒමට හැකි විය. ඔහුගේ බලය ශක්තිමත් කිරීමට කොන්ෆියුසියානුවාදය බෙහෙවින් උපකාරී විය. එහි අධ්‍යයන සහ දියුණුව සඳහා [[ටායිෂුඒ|රාජකීය විශ්වවිද්‍යාල]] පිහිටුවන ලද අතර වෙනත් [[සිතිවිලි පාසල් සියය|චින්තන පාසල්]] අධෛර්යයට ලක්කෙරිණි.

සංචාරක [[ෂියොන්ග්නු අධිරාජ්‍යය]] දුර්වල කිරීමට [[හන්-ෂියොන්ග්නු යුද්ධය|ප්‍රධාන යුධ ව්‍යාපාර]] දියත් කෙරුණු අතර ඔවුන්ගේ බලපෑම උතුරින් චීන මහා ප්‍රාකාරය දක්වා සීමා කරන ලදී. [[ෂෑං ක්වියැන්]]ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සිදු වූ විද්වත් උත්සාහයන් නිසා හන් අධිරාජ්‍යය [[බටහිර ප්‍රදේශ|ටරිම් ද්‍රෝණියේ රාජ්‍ය]] දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර චීනය සහ බටහිර යා කළ [[සේද මාවත]] විවෘත විය. මෙය ද්වි පාර්ශ්වික වෙළඳාම සහ සංස්කෘතික හුවමාරුවක් සඳහා හේතු විය. දකුණින් [[යැංසි ගඟ|යැංසි ගංගා]] නිම්නයේ වූ විවිධ කුඩා රාජ්‍ය ද අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගැනිණි.

මීට අමතරව වු අධිරාජයා [[බේයුඒ]] ගෝත්‍රයට එරෙහිව [[හන් රාජවංශයේ නිරිතදිග ව්‍යාප්තිය|යුධ ව්‍යාපාර මාලාවක්]] දියත් කළේ ය. එසේම ඔහු [[මින්යුඒ එරෙහි  හන් ව්‍යාපාර|ක්‍රි.පූ. 135දී මින්යුඒ]] ද, [[හන්-නාන්යුඒ යුද්ධය|ක්‍රි.පූ.111දී නාන්යුඒ]], සහ [[ඩියෑන් එරෙහි හන් ව්‍යාපාර:ය|ක්‍රි.පූ. 109දී ඩියෑන්]] පෙදෙසත් ඈඳාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Yingshi|last=Yu|editor=Denis Twitchett|editor2=Michael Loewe|title= Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220|year=1986|publisher=University of Cambridge Press|isbn=978-0-5212-4327-8|pages=455–458}}&lt;/ref&gt; සංක්‍රමණය සහ යුධ ව්‍යාපාර නිසා දකුණෙහි සංස්කෘතිය උරා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Pingfang|last=Xu|title=The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective|year=2005|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-09382-7|page=281}}&lt;/ref&gt; එසේම මෙය හන් රාජ්‍යයට අග්නිදිග ආසියානු රටවල් සමග වෙළඳ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමට ආධාර විය.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Jacques|last=Gernet|title=A History of Chinese Civilization|year=1996|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-49781-7|pages=126–127}}&lt;/ref&gt;

[[හන් හි වු අධිරාජයා|වු අධිරාජයාගෙන්]] පසු අධිරාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තිය නතර වූ අතර එය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙන්නට පටන්ගත්තේ ය. ආර්ථිකව අධික යුධ ව්‍යාපාර සහ ව්‍යාපෘති නිසා රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරය  දුර්වල විය. ප්‍රබල පවුල් විසින් භූමි අත්පත් කරගැනුම නිසා බදු පදනම අඩු විය. විවිධ අගබිසෝවරුන්ගේ වංශිකයින් අදක්ෂ පාලකයන්ව මෙහෙයවීමට උත්සාහගත් අතර [[වැං මැං]] විසින් රාජ්‍ය පැහැරගැනීමෙන් පසු රාජවංශය බිඳවැටිණි.

====ෂින් රාජවංශය====
ක්‍රි.ව. 9දී [[වැං මැං]] [[ස්වර්ග වරම|ස්වර්ග වරම]] අනුව හන් රාජවංශයේ අවසානය සනිටුහන් කළ යුතු බවත්, සිය නැගී ඒම සිදුවන බවත් ය. ඔහු කෙටිකාලයක් පැවති [[ෂින් රාජවංශය|ෂින් (&quot;නව&quot;) රාජවංශය]] ආරම්භ කළේ ය. වැං මැං පුළුල් භූමි සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේ ය. ඒ අතර වහල් සේවය අහෝසි කිරීම, ඉඩම් ජනසතු කිරීම සහ බෙදා දීම ප්‍රධාන විය. නමුත් මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ඉඩම්හිමි විද්වතුන් සහාය නොවූයේ ඔවුන් ප්‍රවේණිදාස ක්‍රමයට ප්‍රියකළ නිසායි. මේ නිසා බලය ව්‍යාකූලත්වයට පත් වූ අතර  භූමිය අඩු විය. මෙය තවත් සංකීර්ණ කරමින් [[කහ ගඟ]] පිටාර ගලන්න‍ට වූ අතර එහි රොන්මඩ තැන්පත් වීම නිසා එය ශාඛා දෙකකට බෙදී විශාල ගොවීන් සංඛ්‍යාවක් මරණයට පත් විය. පසුව ක්‍රි.ව. 23දී [[වෙයෑං මාලිගය]] තුළ දී කලහකාරී ගොවීන් පිරිසක් විසින් වැං මැං මරා දමන ලදී.

====නැගෙනහිර හන්====
පැරණි අගනුවර වූ [[ෂියෑන්]] පෙදෙසට ''නැගෙනහිරින්'' පිහිටි [[ලුවෝයැං]]හි ඉඩම්හිමි වෙළඳ පවුල්වල උපකාරයෙන් [[හන් හි ගුවංවු අධිරාජයා|ගුවංවු අධිරාජයා]] හන් රාජවංශය නැවත ස්ථාපනය කළේ ය. මෙම නව යුගය [[නැගෙනහිර හන් රාජවංශය]] ලෙස හඳුන්වයි. [[හන් හි මිං අධිරාජයා|මිං]] සහ [[හන් හි ෂෑං අධිරාජයා|ෂෑං]] අධිරාජවරු අධිරාජ්‍යයේ පැරණි සංස්කෘතික සහ යුධ විභූතිය නැවත ගොඩනැගූහ. [[ෂියොන්ග්නු අධිරාජ්‍යය]] ද [[හන්-ෂියොන්ග්නු යුද්ධය#අවසාන අදියර|තීරණාත්මකව පරදවන ලදී]]. විද්වතකු සහ ජනරාල්වරයකු වූ [[බැන් චාඕ]] පසුව ආක්‍රමණ [[පාමීර්]] සිට [[කැස්පියන් මුහුද|කැස්පියන් වෙරළබඩ]] ප්‍රදේශ දක්වා ව්‍යාප්ත කරන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440601/Ban-Chao Ban Chao], Britannica Online Encyclopedia&lt;/ref&gt; මෙලෙස [[සේද මාවත]] නැවත විවෘත වූ අතර විදේශීය සංස්කෘතීන් සහ වෙළඳම ඒකාබද්ධ විය. එසේම [[චීන බුදුදහම|බුදුදහමේ පැමිණීම]] ද සිදුවිය. මෙලෙම බටහිර සමග පැවති සංකීර්ණ සබඳතා නිසා මුහුදු මාර්ගයෙන් සිදු වූ පළමු [[රෝම-චීන සබඳතා|චීනය වෙත රෝම දූත ගමන]] පිළිබඳ චීන වාර්තා ක්‍රි.ව. 166දීත්, දෙවන දූත ගමන ක්‍රි.ව. 284දීත් සඳහන් වේ.

පැරණි චීනයේ විද්‍යාවේ සහ තාක්ෂණයේ විශාලම ප්‍රගමනය සිදු වූ රාජවංශය නැගෙනහිර හන් රාජවංශය ලෙස සැලකෙයි. [[කායි ලුන්]] විසින් [[කඩදාසි]] සොයාගැනීම, සහ මහා ප්‍රාඥයකු වූ [[ෂැං හෙං]] ජීවත්වූයේ ද මෙම සමයේ ය..

===තුන් රාජධානි (ක්‍රි.ව. 220–280)===
{{main|තුන් රාජධානි}}
:''අගනුවරවල්: [[ලුවෝයෑං]] {{smaller|([[චාඕ වෙයි]] සහ බටහිර ජින්)}}; [[චෙංදු]] {{smaller|([[ෂු හන්]])}}; [[ජියෑන්කාං]] {{smaller|([[නැගෙනහිර වු]])}}; [[චංආන්]] {{smaller|(බටහිර ජින්)}}''

2වන සියවස වන විට ඉඩම් අත්පත් කරගැනුම, ආක්‍රමණ, අගබිසෝවරුන්ගේ වංශිකයින් සහ [[පණ්ඩක#චීනය|පණ්ඩකවරුන්]] විසින් සිදුකළ බල අරගල නිසා රාජවංශය බිඳවැටිණි. ක්‍රි.ව. 184දී යුධනායකයන්ගේ සමයක [[කහ තලප්පා කැරැල්ල]] ඇරඹිණි. මෙම ආරවුලේ දී රාජ්‍ය ත්‍රිත්වයක් බලය වර්ධනය කරගත් අතර මෙම යුගය [[තුන් රාජධානි]] ලෙස හඳුන්වයි. මෙම යුගය තුළ බොහෝ ප්‍රේමණීය නිර්මාණ බිහි වී ඇත.

208දී [[කාඕ කාඕ]] විසින් උතුර එක්සත් කළ පසු ඔහුගේ පුත්‍රයා 220දී [[චාඕ වෙයි|වෙයි]] රාජවංශය ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. පසුව වෙයිහි සතුරන් වූ [[ෂු හන්|ෂු]] සහ [[නැගෙනහිර වු|වු]] රාජ්‍ය විසින් සිය ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශයට පත්කොට චීනය තුන් රාජධානි  යුගයයක් කරා යොමුකළහ. මෙම යුගයේ බලට විකේන්ද්‍රගතව පැවති අතර විශාල පවුල්වල බලය වර්ධනය විණි.

265දී, [[ජින් රාජවංශය (265–420)|ජින් රාජවංශය]] වෙයි පරාජය කොට 280දී රට එක්සත් කළේ ය. නමුත් මෙම එක්සත් බව පැවතියේ කෙටි කාලයකි.

===ජින් රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 265–420)===
{{main|ජින් රාජවංශය (265–420)|රාජධානි දහසය}}
:''අගනුවරවල්: [[චංආන්]] {{smaller|(බටහිර ජින්)}}; [[ජියෑන්කාං]] {{smaller|(නැගෙනහිර ජින්)}}''

ජින් රාජවංශය [[කුමාරවරුන්‍ අටදෙනාගේ යුද්ධය|රාජකීය කුමාරවරුන්ගේ අභ්‍යන්තර බල අරගලය]] හේතුවෙන් දුර්වල වූ අතර උතුරු චීනයේ පාලනය [[පස් ම්ලේච්ඡයන්|හන්-නොවන චීන පුරවැසියන්ගේ]] කැරලි හේතුවෙන් අහිමි වූ අතර ඔවුහු ලුවොයෑං සහ චංආන් අල්ලාගත්හ. 317දී නූතන [[නැන්ජිං]] ප්‍රදේශයේ [[ජින් හි යුවාන් අධිරාජයා|ජින් කුමරු]] අධිරාජයා බවට පත්ව රාජවංශය ඉදිරියට ගෙන ගිය අතර එය නැගෙනහිර ජින් ලෙස හඳුන්වයි. මෙය දකුණු චීනය පාලනය කළේ ය. මෙම රැගෙන යාමට පෙර ජින් රාජවංශය, ඉතිහාසඥයින් විසින් බටහිර ජින් ලෙස හඳුන්වයි.

උතුරු චීනය [[රාජධානි දහසය|ස්වාධීන රාජධානි මාලාවකට]] කැඩී ගියේ ය. ඒ අතරින් බොහෝමයක් [[ෂියොන්ග්නු]], [[ෂියෑන්බෙයි]], [[ජියේ ජනයා|ජියේ]], [[ඩි (පස් ම්ලේච්ඡයන්)|ඩි]] සහ [[ක්වියෑං (ඓතිහාසික ජනයා)|ක්වියෑං]] පාලකයින් විසින් පාලනය කරන ලදී. මෙම හන්-නොවන ජනයා [[තුර්කි ජනයා|තුර්කි]], [[මොංගෝලියානුවන්]], සහ [[ටිබෙට්වරුන්]] ය. මේ අතරින් සමහර ජනයා විශේෂයෙන් [[ක්වියෑං ජනයා|ක්වියෑං]] සහ ෂියොංනු ජනයාට හන් සමයේ සිට මහා ප්‍රාකාරය ඉදිරිස පෙදෙස්වල වාසයට අවසර දී තිබණි. [[දහසය රාජධානි]] උතුරේ සිදු වූ යුද්ධ නිසා [[යැංසි ගඟ|යැංසි]] ගංගා ද්‍රෝණියෙන් සහ ඩෙල්ටාවෙන් දකුණ කරා මහා පරිමාණයේ හන්-චීන සංක්‍රමණ සිදු විය.

[[File:Chinese Boddhisattva statue.jpg|thumb|upright|[[හුනුගල්|හුනුගලින්]] නිම වූ [[බෝධිසත්ත්ව]] ප්‍රතිමාවක්, [[උතුරු ක්වි|උතුරු ක්වි රාජවංශය]], ක්‍රි.ව. 570, මෙය නූතන [[හෙනාන්]] පළාතෙන් හමු විය.]]

===උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ (ක්‍රි.ව. 420–589)===
{{main|උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ}}
:''අගනුවරවල්: [[යේ, චීනය|යේ]], [[චංආන්]] {{smaller|([[උතුරු රාජවංශ]])}}; [[ජියෑන්කාං]] {{smaller|([[දකුණු රාජවංශ]])}}''

5වන සියවසේ උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ නැමැති යුගයක් කරා චීනය එළැඹියේ ය. මෙමගින් රටේ උතුරු සහ දකුණු ප්‍රදේශ පාලනය කෙරිණි. දකුණින් නැගෙනහිර ජින් රාජ්‍යය නිසා [[ලියු සොං රාජවංශය|ලියු සොං]], [[දකුණු ක්වි]], [[ලියෑං රාජවංශය|ලියෑං]] සහ අවසානයේ [[චෙන් රාජවංශය|චෙන්]] රාජවංශ බිහි විය. මෙම සෑම දකුණු රාජවංශයක්ම පාලනය කළේ හන් චීන පාලන පවුල්වලින් වන අතර ඔවුහු සිය අගනුවර ලෙස [[ජියෑන්කාං]] (නූතන නැන්ජිං) අගනුවර ලෙස තෝරාගත්හ. ඔවුහු උතුරු ආක්‍රමණ මැඬපැවැත්වූ අතර චීන ශිෂ්ටාචාරයේ බොහෝ අපේක්ෂාවන් ඉටු කළහ.

උතුරෙහි රාජවංශ දහයෙන් අවසාන රාජවංශය වූ උතුරුචීන සංචාරක පිරිසක් වූ [[ෂියෑන්බෙයි]] ජනයා විසින් පිහිටුවූ  [[උතුරු‍ වෙයි]] රාජවංශය 439දී අවසන් විය. උතුරු වෙයි රාජවංශය ක්‍රමයෙන් දෙකඩ වී [[නැගෙනහිර වෙයි|නැගෙනහිර]] සහ [[බටහිර වෙයි]] රාජධානි බිහි වූ අතර එය අනතුරුව [[උතුරු ක්වි]] සහ [[උතුරු ෂෝවු]] බිහි විය. මෙම රාජ්‍යයන් ෂියෑන්බෙයිවරුන් හෝ ෂියෑන්බෙයි පවුල් සමග විවාහ ළුූ හන්වරුන්ගෙන් සමන්විත විය.

රට බෙදීගියද, භූමිය පුරා බුදුදහම පැතිර ගියේ ය. දකුණුදකුණු චීනය තුළ වරින්වර රාජ සභාව සහ වංශවත් පුද්ගලයන් අතර [[බුදුදහම]]පැවතීමට ඉඩ හල යුතු ද යන්න පිළිබදව දැඩි විවාදයක් පැවැතිණි. අවසානයේදී දකුණු සහ උතුරු රාජ වංශ යුගයෙහි අවසාන භාගයේදී බෞද්ධාගමික සහ [[තාවෝවාදියා|තාවෝවාදී]] අනුගාමිකයෝ එකිනෙකා කෙරෙහි වඩාත් ඉවසන සුළු ආකල්ප දැරීමට හුරුවූහ 

589දී චීන ඉතිහාසයේ දිගු බෙදුණු කාලපරිච්ඡේදය අවසන් කරමින් [[සුයි රාජවංශය]] නැවත චීනය එක්සත් කළේ ය. හන් සහ සුයි රාජවංශ අතර සියවස් හතරක කාලපරිච්ඡේදය තුළ බටහිර ජින් රාජවංශය විසින් චීනය එක්සත් කළේ වසර 24ක් සඳහා පමණි.

===සුයි රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 589–618)===
{{main|සුයි රාජවංශය}}
:''අගනුවර: [[චංආන්|දක්සිං]] {{smaller|(නිල)}}; [[ලුවෝයැං|දොංදු]] {{smaller|(ද්විතීයික)}}''

වසර 29ක් පැවති [[සුයි රාජවංශය]], එය පැවති කාලසීමාවට වඩා වැඩි වැදගත්කමකින් යුත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන ලදී. සුයි රාජවංශය නැවත වරක් චීනය එක්සත් කර නොයෙකුත් ආයතන පිහිටුවූ අතර එය ඔවුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයන්  වූ [[ටෑං රාජවංශය|ටෑංවරුන්]] විසින් වර්ධනය කරන ලදී. මේ අතරට [[දෙපාර්තමේන්තු ත්‍රිත්වය සහ අමාත්‍යාංශ සය]] ඇතුළත් පරිපාලන ක්‍රමය, [[පැරණි චීන කාසි ක්‍රමය|සම්මත කාසි ක්‍රමය]], වැඩිදියුණු කළ ආරක්ෂක හමුදාව සහ මහා ප්‍රාකාරයේ ව්‍යාප්තිය, බුදුදහමට නිල අනුග්‍රහය ලබා දීම ප්‍රධාන විය. චින්වරුන් මෙන් සුයිවරුන් සිය සම්පත් අධිභාවිතය නිසා පරිහානියට පත් වූහ.

===ටෑං රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 618–907)===
[[File:Tang horse.jpg|thumb|චීන [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං රාජවංශයේ]] ත්‍රිත්ව වර්ණ ඔපදැමූ [[පෝසිලේන්]] අශ්වරුවක් (ක්‍රි.ව. 700 පමණ)]]
{{main|ටෑං රාජවංශය}}
:''අගනුවරවල්: [[චංආන්]], [[ලුවෝයැං]]''

ඉතිහාසඥ මාක් එඩ්වඩ් ලුවිස් අනුව:
:බොහෝ චීනුන්ටෑං රාජවංශය (618-907) මහේශාක්‍ය චීනයේ දේශපාලන සහ සංස්කෘතික උච්චස්ථානය ලෙස සලකනු ලබයි. මැංචු චිං රාජවංශයට ප්‍රථම අධිරාජ්‍යය එහි උපරිම විශාලත්වයට ළඟා වූ අතර ආගමික, අක්ෂර, සහ බොහෝ ආර්ථික සහ දේශපාලන ආයත අතින් නැගෙනහිර ආසියාවේ මධ්‍යස්ථානය බවට පත් විය. මීට අමතරව ටෑං රචකයෝ චීනයේ මහා කාව්‍ය සම්ප්‍රදායේ උසස්ම කාව්‍ය රචනා කළෝ ය.&lt;ref&gt;Mark Edward Lewis, ''China's Cosmopolitan Empire: The Tang Dynasty'' (2012). p. 1&lt;/ref&gt;

[[ටෑං රාජවංශය]] පිහිටුවන ලද‍්දේ [[ටෑං හි ගඔෂු අධිරාජයා|ගඔෂු අධිරාජයා]] විසින් 618 ජූනි 18වන දින ය. මෙය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස සැලකෙන අතර කලාව, සාහිත්‍යය, ප්‍රධානව [[ටෑං කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය|කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය]], සහ තාක්ෂණයේ වැදගත් සංවර්ධනයන් රැසක් සිදු විය. සමානා්‍ය ජනයා අතර බුදුදහම ප්‍රධාන ආගම ලෙස පැතිරගියේ ය. ජාතික අගනුවර වූ [[චංආන්]] (නූතන [[ෂියෑන්]]) එකල ලොව විශාලතම නගරය විය.&lt;ref&gt;Mark Edward Lewis, ''China'sCosmopolitan Empire: The Tang Dynasty'' (2012). [http://www.amazon.com/Chinas-Cosmopolitan-Empire-Dynasty-Imperial/dp/0674064011/  excerpt].&lt;/ref&gt;

දෙවන අධිරාජයා වූ [[ටෑං හි ටයිෂොං අධිරාජයා|ටයිෂොං]], සංචාරක ගෝත්‍රවලින් එල්ල වන තර්ජන වැළැක්වීමට යුධ ව්‍යාපාරයක් සංවිධානය කළ අතර සීමාවන් පුළුල් කරමින් යාබද රාජ්‍ය [[රාජකීය චීන කප්පම් ක්‍රමය|කප්පම් ක්‍රමයකට]] එකඟ කර ගත්තේ ය. [[ටරිම් ද්‍රෝණිය|ටරිම් ද්‍රෝණියේ]] සිදු වූ බොහෝ ජයග්‍රහණ මගින් [[සේද මාවත]] විවෘතව තබා ගනිමින් චංආන් මධ්‍ය ආසියාවේ සිට බටහිර දෙසට සම්බන්ධ විය. දකුණු දෙසින් වාසිදායක මුහුදු වෙළඳාම [[ගුවාන්ෂූ]] වැනි වෙළඳ නගරවල ව්‍යාප්ත විය. බොහෝ විදෙස් රටවල් සමග පැතිරුණු වෙළඳාමක් පැවති අතර බොහෝ විදේශීය වෙළඳුන් චීනය වෙත සංචාරය කර සාර්වභෞම සංස්කෘතිය ප්‍රචලිත කළහ. ටෑං සංස්කෘතිය සහ සමාජ ක්‍රමය [[නාරා යුගය|ජපානය]] වැනි රටවල් විසින්ද අනුගමනය කරන ලදී. අභ්‍යන්තරව [[මහා ඇල මාර්ගය (චීනය)|මහා ඇලමාර්ගය]] මගින් දේශපාලන මධ්‍යස්ථානය වූ චංආන් සහ අධිරාජ්‍යයේ නැගෙනහිර සහ දකුණු පෙදෙස්වල වූ ආර්ථික සහ කෘෂිකාර්මික මධ්‍යස්ථාන යා කරන ලදී.

පැරණි සමෘද්ධිමත් ටෑං රාජවංශය ශක්තිමත් මධ්‍යගත පාලනක්‍රමයක් සහ ප්‍රතිපත්ති මත ගොඩනැගුණි. රජය &quot;[[දෙපාර්තමේන්තු ත්‍රිත්වය සහ අමාත්‍යාංශ සය]]&quot; යනුවෙන් සංවිධානය කෙරිණි. මෙම දෙපාර්තමේන්තු රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන් මෙන්ම විද්වත් නිලධාරීන් විසින් ද පාලනය කරන ලදී. මෙම විද්වත් නිලධාරීන් [[රාජකීය විභාගය|රාජකීය විභාග]] එගින් තෝරා ගැනිණි. ටෑං රාජවංශ සමයේ ක්‍රියාවට නැංවුණු මෙම ප්‍රතිපත්ති පසුකාලීන රාජවංශ විසින් නවීකරණයන් සමග අනුගමනය කරන ලදී.

‍ටෑං &quot;[[සම-භූමි පද්ධතිය]]&quot; අනුව සියලු බිම් අධිරාජයාට අයත් වූ අතර නිවසේ ප්‍රමාණය අනුව ජනයාට ප්‍රදානය කොට තිබිණි. මිනිසුන් ප්‍රදානය කළ භූමි සෑම වසරකම යුධ සේවාවන් සඳහා නිශ්චිත කාලයක් සඳහා යොදාගැනිණි. මෙම ප්‍රතිපත්තීන් නිසා නිෂ්පාදනය ශීඝ්‍ර ලෙස ඉහළ ගිය අතර රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට එතරම් බරකින් තොරව හමුදාව නඩත්තු කිරීමටද හැකි විය.නමුත් රාජවංශයේ මධ්‍ය සමයේදී ස්ථාවර හමුදා මෙම තත්ත්වය ප්‍රතිස්ථාපනය කළ අතර ඉඩම් අයිතිය පුද්ගලික හිමිකරුවන් අතට පත් විය.

චීන ඉතිහාසයේ එකම රාජ්‍යාධිකාරී [[අධිරාජිනිය]] වූ [[වු සේටියැන්]] අධිරාජිනිය යටතේ අධිරාජ්‍යය වැජඹුණු අතර පැසිෆික් සාගරයේ සිට [[ඒරල් මුහුද]] දක්වා අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කළ [[ටෑං හි ෂුවාන්සොං අධිරාජයා|ෂුවාන්සොං අධිරාජ‍යාගේ]] සමයේ අධිරාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට පත් විය. මෙකල අවම වශයෙන් ජනගහනය මිලියන 50ක් පමණ වන්නට ඇතැයි සැලකේ.

අධිරාජ්‍යයේ සෞභග්‍යයේ උච්චස්ථානයේදී, 755 සිට 763 දක්වා ඇති වූ [[අන් ලුෂාන් කැරැල්ල]] නිසා ජනගහනය බෙහෙවින් අඩු විය. මධ්‍යම රජයේ බලය ද ක්‍රමයෙන් හීන විය. කැරැල්ල මැඬලීමත් සමග, [[ජියේදුෂි]] යනුවෙන් හැඳින්වුණු ප්‍රාදේශීය හමුදා පාලකයෝ ස්වයං පාලන තත්ත්වයක් ඉසිලූහ. ඉඩම් බදුවලින් ලැබුණු ආදායම මඳ වූ හෙයින් මධ්‍යම රජය ලුණු ඒකාධිකාරය මත අධිකව රඳා පැවතිණි. එසේවුවත්, සිවිල් සමාජය දියුණුවට පත් වූ අතර දුර්වල රාජ්‍ය පාලනය තුළ වර්ධනයට ලක් විය. බාහිරව පැරණි අවනත රාජ්‍ය අධිරාජ්‍යය ආක්‍රමණය කළ අතර ඉදිරි සියවස් තුළ අධිරාජ්‍යයේ විශාලත්වය ද අඩු විය.

පසු ටෑං යුගයේදී රාජසභාවේ උදාසීන දූෂිත පාලනය සහ ප්‍රාදේශීය යුධනායකයන්ගේ නැගී ඒම නිසා නොයෙකුත් කැරලි ඇති විය. මේ අතරින් වඩාත්ම ව්‍යසනකාරී වූයේ 874 සිට 884 දක්වා පැවති [[හුවෑං චාඕ|හුවෑං චාඕ කැරැල්ල]] යි. මෙය දශකයක් පුරාවට අධිරාජ්‍යය වටලන ලදී. 879දී [[ගුවාන්ෂූ]] දකුණු වරාය සේවකයන් අස්කිරීම එම ප්‍රදේශවාසීන් බොහෝමයක් [[ග්වාන්ෂූ සමූලඝාතනය|සමූලඝාතනය]] සඳහා හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite book |editor=Gabriel Ferrand |year=1922 |title=Voyage du marchand arabe Sulaymân en Inde et en Chine, rédigé en 851, suivi de remarques par Abû Zayd Hasan (vers 916) |page=76}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html |title=Kaifung Jews |publisher=University of Cumbria, Division of Religion and Philosophy}}&lt;/ref&gt; 881දී [[ලුවෝයැං]] සහ [[චංආන්]] යන නගර ද්විත්වයම බිඳ වැටිණි‍. [[හන් චීන|හන්]] සහ [[ෂටුඕ|තුර්කි]] යුධඅධිපතීන් මෙම කැරැල්ල මැඬපැවැත්වීමෙන් සිය බලය වර්ධනය වෙතැයි අදහස් කළහ. මීට සමගාමීව [[ෂු වෙන්]] විසින් රාජ්‍’ය පැහැරගැනීම නිසා රාජවංශය බිඳ වැටිණි. අනතුරුව [[පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය|රාජ්‍යය කැබලිවීමේ යුගයක්]] එළැඹිණි.

===පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය (ක්‍රි.ව. 907–960)===
{{main|පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය}}
:''අගනුවරවල්: [[කයිෆෙං]], [[ලුවෝයැං]] (පංච රාජවංශ), විවිධ නගර (දස රාජධානි)''
ටෑං සහ සොං යුග අතර පැවති දේශපාලන අසමගිය 907 සිට 960 දක්වා පැවතිඅතර මෙය [[පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය]] ලෙස හඳුන්වයි. මෙම අර්ධ ශතවර්ෂය තුළ චීනය බහු රාජ්‍ය පද්ධතියකින් සමන්විත විය. (පසුව) [[පසුකාලීන ලියෑං (පංච රාජවංශ)|ලියෑං]], [[පසුකාලීන ටෑං|ටෑං]], [[පසුකාලීන ජින් (පංච රාජවංශ)|ජින්]], [[පසුකාලීන හන් (පංච රාජවංශ)|හන්]] සහ [[පසුකාලීන ෂෝවු|ෂෝවු]] යනුවෙන් හැඳින්වූ පංච රාජවංශක් එකකින් පසුව අනෙක වශයෙන් උතුරු චීනයේ ප්‍රධාන භූමිය පානය කරන ලදී. මෙම රාජ්‍ය අතුරින් [[පසුකාලීන ටෑං|ටෑං]], [[පසුකාලීන ජින් (ධානිවල (පසුකාලීන) පාලකයෝ පංච රාජවංශ)|ජින්]] සහ [[පසුකාලීන හන් (පංච රාජධානි)|හන්]] රාජධානිවල රජවරු (පසුකාලීන) [[ෂටුඕ|ෂටුඕ තුර්කිවරුන්ගේ]] ආක්‍රමණවලට ලක්වූහ. [[හන් චීන|හන්]] ගෝත්‍රයට අයත් ස්ථාවර කුඩා රාජ්‍යවල පාලකයෝ දකුණු සහ බටහිර චීනයේ සහයෝගයෙන් පාලනය කළහ‍. මෙලෙසින් &quot;දස රාජධානි&quot; බිහිවිය.

උතුරේ පැවති අවුල්සහගත තත්ත්වය මධ්‍යයේ යුධ දිස්ත්‍රික්ක දහසය (නූතන [[චීන මහා ප්‍රාකාරය|මහා ප්‍රාකාරය]] දිගේ ප්‍රදේශය) නැගී එමින් පැවති [[ලියාඕ රාජවංශය|ඛිටන් ලියාඕ රාජවංශය]] විසින් පවරාගත් අතර මෙය මෙය උතුරු සංචාරක අධිරාජ්‍යවල ආක්‍රමණවලින් චීනය දුර්වල කරවීමට සමත් විය. දකුණින් [[වියට්නාමය]] සිය නිදහස දිනාගත්තේ ය. චීනයේ සංස්කෘතික සහ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානවල පැවති යුද්ධ නිසා [[පංච රාජවංශ සහ දස රාජධානි යුගය|මෙම යුගය]] අවසන් විය. හෙය ප්‍රධාන වශයෙන්ම [[පසුකාලීන ෂෝවු]] සෙන්පතියකු වූ [[සොං හි ටයිෂු අධිරාජයා|ෂාඕ කුවාංයින්ගේ]] කුමන්ත්‍රණයකින් සිදු වූ අතර 960දී [[සොං රාජවංශය]] ස්ථාපනය කෙරිණි. මෙලෙසින් එක්සත් චීනයක් ගොඩනැගුණු අතර &quot;දස රාජධානි&quot; ක්‍රමයෙන් මැකීගියේ ය.

===සොං, ලියාඕ, ජින්, සහ බටහිර ශියා රාජවංශ (ක්‍රි.ව. 960–1234)===
[[File:Li Di, Homeward Oxherds in Wind and Rain.jpg|thumb|''සුළඟ සහ වර්ෂාව මධ්‍යයේ නිවෙස් බලා යන ගව රැළ'' ලි ඩි (12වන සියවස) විසිනි.]]
{{main|සොං රාජවංශය|ලියාඕ රාජවංශය|බටහිර ශියා|ජින් රාජවංශය (1115–1234)}}
{{further|සොං රාජවංශයේ ඉතිහාසය}}
:''අගනුවරවල්: [[කායිෆෙං]] සහ [[හංෂොවු|ලින්‍’අන්]] {{smaller|(සොං රාජවංශය)}}; [[අචෙං පළාත|ෂැංජිං]], [[බීජිංහි ඉතිහාසය#ලියාඕ සහ ජින් රාජවංශ|නැන්ජිං]], [[ටොක්මොක්]] {{smaller|([[ලියාඕ රාජවංශය]])}}; [[අචෙං පළාත|ෂැංජිං]], [[බීජිංහි ඉතිහාසය#ලියාඕ සහ ජින් රාජවංශ|ෂෝංඩු]], [[කායිෆෙං]] {{smaller|([[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]])}}; [[යින්චුවාන්]] {{smaller|(බටහිර ශියා රාජවංශය)}}''

960දී [[සොං රාජවංශය]] පිහිටුවන ලද්දේ [[සොං හි ටයිෂු අධිරාජයා|ටයිෂු අධිරාජයා]] විසිනි. එහි අගනුවර [[කායිෆෙං|කායිෆෙංහි]] ([[බියෑන්ජිං]] ලෙසද හඳුන්වයි) පිහිටුවන ලදී.  979දී, සොං රාජවංශය චීනයේ බොහෝ ප්‍රදේශ එක්සත්කළේ ය. නමුත් පිටත බොහෝ තෘණබිම් සංචාරක අධිරාජ්‍යය විසින් අල්ලා ගැනිණි. 907 සිට 1125 දක්වා පැවති [[ඛිටන් ජනයා|ඛිටන්]] [[ලියාඕ රාජවංශය]] විසින් [[මැංචූරියාව]], [[මොංගෝලියාව|මොංගෝලියාව]], සහ [[උතුරු චීනය|උතුරු චීනයේ]] ඇතැම් ප්‍රදේශ පාලනය කරන ලදී. මේ අතර 1032 සිට 1227දක්වා [[ටංගුට්ජනයා|ටංගුට්]] ගෝත්‍රය විසින් පිහිටුවන ලද [[බටහිර ශියා|බටහිර ශියා රාජවංශය]] මගින් වර්තමාන වයඹ දිග චීනයේ [[ගන්සු]], ෂාන්ෂි, සහ [[නිංෂියා]] පළාත්වලට අයත් බිම් පාලනය කරන ලදී.

[[සොං හි ටයිෂොං අධිරාජයා|මුල් සොං යුගයේ]], [[පසුකාලීන ජින් (පංච රාජවංශ)|පෙර රාජවංශයේ]] සමයේ නැති වී ගිය යුධ ප්‍රාන්ත දහසය නැවත අත්පත් කරගැනීමට [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ රාජවංශයට]] එරෙහිව [[ගඔලියෑං ගංගාවේ සටන|යුධ ව්‍යාපාර]] කිහිපයක්ම දියත් කළ නමුත් ඒවා අසාර්ථක විය. අනතුරුව 1004දී [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] අශ්වාරෝහක හමුදාව [[උතුරු චීන තැන්න|උතුරු චීන තැන්න]] ඔස්සේ ගොස් [[කායිෆෙං]]හි පිටත සීමාවට ළඟා වූ අතර සොං හි යටත් වීම ප්‍රකාශයට පත්කරමින් [[චන්යුවාන් ගිවිසුම|චන්යුවාන් ගිවිසුමට]] අත්සන් තැබීමට සොං රාජ්‍යයට බලකෙරිණි. මෙමගින් වාර්ෂිකව සොං භාණ්ඩාගාරයෙන් විශාල කප්පම් මුදලක් ගෙවීමට නිටම කෙරිණි. මෙම ගිවිසුම චීන [[රාජකීය චීන කප්පම් ක්‍රමය|කප්පම් ක්‍රමයේ]] වැදගත් පූර්වජයෙක් ලෙස සැලකෙයි. මෙලෙසින් [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] දේශය වෙත සොං දේශයෙන් ගලා ගිය රිදී සඳහා හිලව් ලෙස චීන භාණ්ඩ සහ නිෂ්පාදන හුවමාරු වූ අතර මෙලෙසින් සොං ආර්ථිකය පුළුල් කරමින් භාණ්ඩාගාරයේ පාඩුව අවම විය. මෙය [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] රාජ්‍යයට එරෙහි සොං ආක්‍රමණයක් සඳහා උපකාර විය. මෙයට සමාන ගිවිසුම් සහ සමාජයීය-ආර්ථික සබඳතා යාබද [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]] සමග ද පැවිතිණි.

[[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ අධිරාජ්‍යය]] තුළ [[ජුර්චෙන් ජනයා|ජුර්චෙන්]] ගෝත්‍රික ජනයා 1115දී වංශාධිපතීන්ට එරෙහිව කැරලි ගසා [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]] පිහිටුවූහ. 1125දී පරිහානියට යමින් පැවති  [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින්]] රාජ්‍යය විසින් [[ලියාඕ රාජවංශය]] සහමුලින්ම අතුගා දමන ලදී. [[ලියාඕ රාජවංශය|ලියාඕ]] රාජසභාවේ සෙසු සාමාජිකයන් මධ්‍යම ආසියාව වෙත පලා ගොස් [[ක්වාරා ඛිටායි|ක්වාරා ඛිටායි අධිරාජ්‍යය (බටහිර ලියාඕ රාජවංශය)]] පිහිටුවූහ. නොබෝකලකින්ම [[ජින්-සොං යුද්ධ|ජින්වරුන්ගේ සොං රාජවංශය ආක්‍රමණය]] සිදු විය. 1127දී, [[කායිෆෙං]] අල්ලාගැනීමත් සමග [[උතුරු සොං රාජවංශය|උතුරු සොං රාජවංශ]] යුගය අවසන් කරමින් [[ජිංකං සිද්ධිය]] නැමැති මහත් ව්‍යසනකාරී සිදුවීම සිදු විය. පසුව සම්පූර්ණ උතුරු චීනයම ආක්‍රමණය කෙරිණි. සොං රාජ මාලිගයේ ‍ඉතිරිව සිටි සාමාජිකයන් රැස් වී නව අගනුවර ලෙස [[හංෂොවු]] (杭州) කේන්ද්‍රකර ගනිමින් [[දකුණු සොං රාජවංශය|දකුණු සොං රාජවංශ]] යුගය ආරම්භ කළහ. එමගින් [[හුවායි ගඟ]] අසල ප්‍රදේශ පාලනය කෙරිණි. ඉදිරි වසර තුළ චීන ජනගහනය සහ ජනාවාස සොං රාජවංශය, [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]] සහ [[බටහිර ශියා|බටහිර ශියා රාජවංශය]] අතර බෙදී ගියේ ය. මෙම යුගය අවසන් කරමින් 1227දී [[මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ]] නිසා [[බටහිර ශියා]] රාජවංශය බිඳවැටිණි. අනතුරුව [[මොංගෝලියානුවන්ගේ ජින් රාජවංශ ආක්‍රමණය|ජින් රාජවංශය]] 1234දී ද, අවසානයේ [[මොංගෝලියානුවන්ගේ සොං රාජවංශ ආක්‍රමණය|දකුණු සොං රාජවංශය]] 1279දී ද බිඳවැටිණි.

එහි යුධ දුර්වලතාවය හැරෙන්නට සොං රාජවංශය සම්භාව්‍ය චීන ශිෂ්ටාචාරයේ උච්චස්ථානය ලෙස පුළුල්ව පිළිගැනෙයි. තාක්ෂණයෙන් සවිබල ගැන්වූ [[සොං රාජවංශයේ ආර්ථිකය|සොං ආර්ථිකය]] ‍එකල ලෝක ඉතිහාසයේ කිසිදු රටක නොවූ විරූ අයුරින් විදග්ධතාවයට පැමිණියේ ය. ජනගහනය මිලියන 100 ඉක්මවූ අතර වී වගාවේ දියුණුව, නිෂ්පාදන සඳහා බහුලව ගල්අඟුරු භාවිතා කළ හැකි වීම ආදිය නිසා සාමාන්‍ය ජනයාගේ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ නැංවිණි. [[කායිෆෙං]], සහ අනතුරුව අගනුවර වූ [[හංෂොවු]] යන නගර ද්විත්වයම එකල ලොව වඩාත් ජනාකීර්ණම නගර විය. බටහිර සමග ගොඩබිම් මගින් වෙළඳාම සංචාරක අධිරාජ්‍ය මගින් අවහිර කළද, යාබද රාජ්‍ය සමග පැතිරුණු [[මුහුදු සේද මාවත|මුහුදු වෙළඳමක්]] පරවතිණි. සොං කාසි භාවිතය ප්‍රචලිත වූ අතර [[මාලිමාව|මාලිමා]] වලින් බලගැන්වුණු විශාල දැව යාත්‍රා චීන මුහුදු සහ උතුරු [[ඉන්දියානු සාගරය]] වටා යාත්‍රාකළේ ය. [[රක්ෂණය|රක්ෂණ ක්‍රමය]] පිළිබඳ සංකල්පය පැතිරයාම නිසා වෙළඳුන්හට අවදානමකින් තොරව දිගුදුර මුහුදු ගමන්වල යෙදීමට හැකි විය. සමෘද්ධිමත් ආර්ථික කටයුතු සමග පළමුවරට [[ජියාඔෂි (මුදල්)|මුදල් නෝට්ටු]] භාවිතය පළමුවරට බටහිර පෙදෙසේ නගරයක් වූ [[චෙංදු]]හි ඇරඹිණි. මෙය තඹ [[කාසි]] සඳහා ආදේශකයක් විය.

විද්‍යාව සහ තාක්ෂණයඅතින්ගත් විට නව අදහස් ඇති නිලධාරීන් වූ [[සු සොං]] (1020–1101) සහ [[ෂෙන් කුවෝ]] (1031–1095) ආදීන් ප්‍රකට විය. මාලිගය තුළ ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන්ගේ දේශපාලන සතුරන් සහ [[වං අන්ෂි]] සහ [[සිමා ගුවාං]] වැනි අධිපතීන්ගේ සහායලත් මධ්‍යස්ථ මතධාරීන් අතර අරවුල් ඇති විය. 13වන සියවසේ මධ්‍ය සිට අවසාන දක්වා කාලය තුළ [[ෂු ක්සි]] විසින් ගෙනහැර පෑ [[නව කොන්ෆියුසියානුවාදය|නව කොන්ෆියුසියානු]] දර්ශනයට ‍චීන අනුග්‍රහය හිමි විය. සොං රාජවංශ සමයේ විශිෂ්ට සාහිත්‍ය නිර්මාණ බිහි විය. උදාහරණ ලෙස ''[[සිෂි ටොංජියෑන්|සිෂි ටොංජියෑන්ගේ]]'' ඓතිහාසික කෘතීන් (&quot;දේශපාලනයට සහාය වීමට විස්තීර්ණ කැඩපතක්&quot;) යන්න දැක්විය හැක. [[ලී අච්චු මුද්‍රණ ක්‍රමය|චලනය කළ හැකි මුද්‍රණ ක්‍රමයේ]] සොගැනීමත් සමග දැනුම පුළුල්ව ව්‍යාප්ත විය. කලාව සහ සංස්කෘතිය වැජඹිණි. ''[[ක්විංමිං උත්සවය සමයේ ගංගාව දිගේ|චිංමිං උත්සවය සමයේ ගංගාව දිගේ]]'' සහ ''[[සංචාරක නළාවක ගීත දහ අට]]'' වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ කලා නිර්මාණ බිහි වූ අතර [[ලින් ටිංගුයි]] වැනි බෞද්ධ චිත්‍රශිල්පීන් ප්‍රකට විය.

[[සොං රාජවංශය|සොං රාජවංශයේ]] තවත් ප්‍රධාන සොයාගැනීමක් පිළිබඳ යුධ ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං රාජවංශ]] සමයේ පළමුවරට නිපදවන ලද [[වෙඩිබෙහෙත්]] පළමුවරට යුද්ධ සඳහා භාවිතා කළේ සොං හමුදා විසිනි. එසේම ඔවුන් විසින් නව ගිනි අවි සහ වටලෑම් යන්ත්‍ර ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී. [[දකුණු සොං රාජවංශය|දකුණු සොං රාජවංශ සමයේ]] එහි පැවැත්ම දැඩිව රඳා පැවතුණේ උතුරේ අශ්වාරෝහක හමුදා වෙතින් [[යැංසි]] සහ [[හුවායි ගඟ]] ආරක්ෂාකර ගැනීම මතයි. චීනයේ පළමු නාවික බලඇණිය 1132දී පිහිටුවන ලද අතර එහි අද්මිරාල්වරයා සමගින් ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය [[ඩිංඝායි]]හි පිහිටුවන ලදී. හබල්සක සහිත යුධනැව් මගින්&lt;nowiki/&gt; [[වෙඩිබෙහෙත්]] සහ හුනුවලින් සමන්විත ගිනිබෝම්බ දියත්කළ හැකි විය. මෙය සොං රාජවංශය විසින් 1161දී [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින්]] දේශයට එරෙහිව මෙහෙය වූ ආක්‍රමණයේදී [[නැගෙනහිර චීන මුහුද|නැගෙනහිර චීන මුහුදේ]] [[ටංඩාඕහි සටන]] සහ [[යැංසි|යැංසි ගංගාවේ]] [[කයිෂිහි සටන]] ජයගැනීමට උපකාරී විය.
සොං රාජවංශය යටතේ වර්ධනය වෙමින් පැවති මහා ශිෂ්ටාචාරය [[මොංගෝලියානුවන්ගේ සොං රාජවංශ ආක්‍රමණය|මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ]] නිසා පරිහානියට පත්වන්නට විය. මේ සමයේ ජනගහනය ශීඝ්‍රයෙන් අඩු වූ අතර ආර්ථිකය ද හායනය විය. දශක තුනකට වඩා මෝංගෝලියානු ප්‍රතිරෝධී සටන පැවතිය ද, 1276දී [[හංෂොවු]] අල්ලාගැනීමත් සමග 1279දී පැවති [[යාමෙන්හි සටන|යාමෙන්හි සටනේ දී]] සොං නාවික හමුදාව පරාජයට පත්වීමත් සමග සොං රාජවංශයේ අවසානය උදා විය.

===යුවාන් රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 1271–1368)===
{{main|යුවාන් රාජවංශය}}
[[File:Ch'ien Hsüan 002.jpg|thumb|අසකු මෙහෙයවන ''[[යැං ගුයි‍ෆෙයි]]''. මෙය [[ක්වියෑන් ෂුවාන්]] (ක්‍රි.ව. 1235–1305) විසින් සිතුවම්කරන ලද්දකි.]]
:''අගනුවරවල්: [[ෂෑංග්ඩු|ෂැනඩු]], [[ඛාන්බලික්|දාඩු]]''

[[ජුර්චෙන් ජනයා|ජුර්චෙන්වරුන්]] විසින් පිහිටුවූ [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින් රාජවංශය]], මොංගෝලියානුවන් විසින් පරාජය කරන ලදී. අකතුරුව දරුණු දිගුකාලීන ලේ පිපාසිත යුද්ධයකින් අනතුරුව දකුණු සොං අධිරාජ්‍යය යටත්කරගන්නා ලදී. මෙහිදී ගිනිඅවි බෙහෙවින් වැදගත් විය. යුද්ධයෙන් පසු එළැඹුණු මෙම යුගය පසුකලෙක ''[[:en:Pax Mongolica|පැක්ස් මොංගොලිකා]]'' ලෙස හඳුන්වන ලදී. [[මාර්කෝ පෝලෝ]] වැනි ගවේෂණාත්මක යුරෝපීයයන් මෙකල චීනය වෙත සංචාරය කළ අතර යුරෝපය වෙත එහි විශ්මයන් පිළිබඳ වාර්තා ගෙන යන ලදී. යුවාන් රාජවංශ සමයේදී මොංගෝලියානුවන් බෙදීමකට ලක් වූ අතර සමහරුනට ස්ටෙප්ස් මුල්බිම්වල වාසය කිරීමට අවශ්‍ය වූ අතර සමහරුනට චීනයට අනුගත වීමට අවශ්‍ය විය.

[[ජෙංඝිස් ඛාන්|ජෙංඝිස් ඛාන්ගේ]] මුණුපුරා වූ [[කුබ්ලයි ඛාන්]] චීන සම්ප්‍රදායයන්ට අනුගත වීමට නතර විය. ඔහු චීනයේ [[යුවාන් රාජවංශය]] ස්ථාපනය කළේ ය‍. මෙය බීජිං අගනුවර කරගනිමින් සමස්ත චීනයම පාලනය කළ ප්‍රථම අධිරාජ්‍යයයි. ක්‍රි.ව. 938දී පිහිටුවූ යැන් යුන්ගේ ප්‍රාන්ත දහසය යටතේ බීජිං ලියාඕ යටතේ පාලනය විය. මීට පෙර එය මුළු චීනයම පාලනය නොකළ [[ජින් රාජවංශය (1115–1234)|ජින්]] රාජ්‍යයේ අගනුවර විය.
මොංගෝලියානු ආක්‍රමණයට ප්‍රථම චීන රාජවංශ අනුව මිලියන 120ක ජනගහනයක් වාර්තා වී ඇත. ආක්‍රමණයෙන් පසු 1279දී සම්පූර්ණ කළ සමීක්ෂකවරුන් 1300ක් යටතේ කළ සංගණනයේදී වාර්තා වූයේ ජනගහනය දළ වශයෙන් මිලියන 60ක් බවයි.&lt;ref&gt;{{cite journal | first=Ping-ti |last= Ho | title=An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China | journal = Études Song | series= 1 | issue=1 | year=1970 | pages=33–53}}&lt;/ref&gt; මෙම අඩුවීම මුළුමණින්ම මොංගෝලියානු ඝාතන නිසා සිදුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. නමුත් ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩබ්. මෝට් වැනි විද්වතුන්ගේ අදහස වන්නේ එය සැබෑ අඩුවීමකට වඩා වාර්තා කිරීමේදී සිදු වූ පරිපාලන දුර්වලතාවන් නිසා සිදුවන්නට ඇති බවයි. [[ටිමොති බෲක්]] වැනි පුද්ගලයන් පවසන්නේ මොංගෝලියානුවන් හඳුන්වා දුන් දාස ක්‍රමයක් නිසා බොහෝ චීන පුද්ගලයන් සංගණනයෙන් ඉවත් වන්නට ඇති බවයි. විලියම් මැක්නීල් සහ ඩේවිඩ් මෝගන් වැනි ඉතිහාසඥයින් පවසන්නේ මෙම ජනගහන අඩුවීම පසුපස පවතින ප්‍රධාන සාධකය [[මහාමාරිය]] බවයි.

14වන සියවසේ චීනය මහාමාරිය වැනි වසංගතවලින් පීඩා විඳි අතර මිලියන 25ක පමණම ජනයා, එනම් චීන ජනගහනයෙන් 30%ක් පමණම මරණයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&amp;topic=1 |title = Course: Plague |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071118121009/http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&amp;topic=1 | archivedate = 18 November 2007}}{{dead link|date=September 2012}}&lt;/ref&gt;

===මිං රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 1368–1644)===
[[File:Court Ladies of the Former Shu by Tang Yin.jpg|thumb|upright|''පැරණි ෂුහි මාලිග ස්ත්‍රීන්'' [[ටෑං යින්]] (1470–1523) විසිනි.]]
{{main|මිං රාජවංශය}}
{{further|මිං රාජවංශයේ ඉතිහාසය}}
:''අගනුවරවල්: [[නැන්ජිං]], බීජිං''
[[File:明太祖.jpg|left|thumb|upright|[[මිං රාජවංශය|මිං රාජවංශයේ]] ආරම්භකයා වූ [[හොංවු අධිරාජයා]].]]

ශතවර්ෂයකටත් අඩුවෙන් පැවති යුවාන් රාජවංශයේ පාලන සමයේ මොංගෝලියානු පාලනයට විරුද්ධව පොදු ජනයා තුළ දැඩි මතයක් පැවතිණි. 1340 සිට ඇති වු නිරතුරු ස්වභාවික විපත් හේතුවෙන් ගැමි ජනයා කැරළි ගැසූහ. අවසානයේ 1368දී [[මිං රාජවංශය]] විසින් යුවාන් රාජවංශය බලයෙනක් පහකරන ලදී.

නාගරීකරණය වැඩි වීමත්, ජනගහනය වැඩිවීමත් නිසා කම්කරු පක්ෂය වඩාත් සංකීර්ණ විය. [[නැන්ජිං]] හා බීජිං යනු පෞද්ගලික කර්මාන්තවල වර්ධනයට දායක වූ විශාල නාගරික මධ්‍යස්ථාන දෙකකි. මෙනිසා කුඩා කර්මාන්ත වර්ධනය වු අතර කඩදාසි, සේද, කපු සහ පෝසිලේන් භාණ්ඩ මේ අතර විය. කුඩා වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන ශීඝ්‍රයෙන් රටපුරා ඇති විය. නාගරික වෙළෙඳපොලවල් ප්‍රධාව වශයෙන් ආහාර සඳහා විවෘත වු අතර ඇතැම්විට තෙල් සහ ඇණ වැනි අත්‍යාවශ්‍ය නිෂ්පාදනද අලෙවි කෙරිණි.

විදේශිකයන් නුරුස්නා බව සහ ජනප්‍රිය වෙමින් පැවති [[නව කොන්ෆියුසියානුවාදය|නව කොන්ෆියුසියානුවාදී]] පාසලේ විද්වතුන්ගේ අදහස් අභිබවා මිං රාජවංශය යටතේ චීනය හුදකලා නොවී ය. විශේෂයෙන් ජපානය හා බාහිර ලෝකය සමඟ වෙළෙඳ හා අනිකුත් ගිවිසුම් වර්ධනය වු අතර චීන වෙළෙඳුන් විසින් ඉන්දියානු සාගරය හා නැගෙනහිර අප්‍රිකාව තෙක් [[නිධන් සෙවුම|ෂෙං හීගේ චාරිකා]] වැනි ගවේෂණ දියත් කරන ලදී. 

රාජවංශයේ ආරම්භකයා වූ [[ෂු යුවාන්ෂෑං]] (හොංවු අධිරාජයා) වානිජ අංශයට වඩා කෘෂිකාර්මික අංශයෙන් වැඩි ආදායමක් ලැබෙන රාජ්‍යයකට මුල්ගල තැබී ය. සොං සහ මොංගෝලියානු යුගවලට වඩා කෘෂිකාර්මික අංශය දියුණුවීමට සමහරවිට ෂුගේ ගොවි පසුබිම ද හේතු වන්නට ඇත. මොංගෝලියානු සහ සොං යුගවල පැවති නව-වැඩවසම් භූමි මිං පාලකයන් විසින් පවරාගන්නා ලදී. ඉඩහ් රජයට පවරාගැනුණු අතර ඒවා කැබලි කර කුලී පදනමට ලබා දෙන ලදී. පෞද්ගලික වහල් සේවය තහනම් කෙරිණි. [[යොංග්ලේ අධිරාජයා|යොංග්ලේ අධිරාජයාගේ]] මරණින් පසු ස්වාධීන ඉඩම්හිමි ගොවීහු චීන කෘෂිකර්මයේහි ප්‍රමුඛත්වය ගත්හ. මෙම නීති පෙර රාජ්‍යවල පැවති දිළිඳුභාවය අවම කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ ය.

[[File:Map of Ming Chinese empire 1415.jpg|left|thumb|[[යොංග්ලේ අධිරාජයා|යොංග්ලේ අධිරාජයාගේ]] සමයේ මිං චීනය.]]
මෙම රාජවංශය යටතේ ශක්තිමත් සංකීර්ණ මධ්‍යම රජයක් පැවතිණි. එය අධිරාජ්‍යය එක්සත් කර පාලනයට උපකාරී විය. අධිරජුගේ තනතුර වඩාත් ඒකාධිපති ස්වරූපයක් ගත් නමුත් ෂු යුවාන්ෂැං විසින් &quot;[[ප්‍රධාන ලේකම්]]&quot;හට නිලධාරි මඬුල්ලේ කඩදාසි ගොනු සම්බන්ධව සහාය ලබාගන්නා ලදී. එහිදී සිහිකැඳවීම් (සිහසුන පිළිබඳ පෙත්සම් සහ නිර්දේශ), රාජකීය ආඥා, විවිධ වාර්තා, සහ බදු වාර්තා පිළිබඳ සහාය ලබා ගැනිණි. ජනතාවගේ වෙනස්වීම්වලට අනුගත නොවෙමින් මිං අධිරාජ්‍යය විනාශය කරා ගෙනගියේ ද මෙම නිලධාරි මඬුල්ල විසිනුයි.
යොංග්ලේ අධිරාජයා දේශසීමා අවට චීනයේ බලය පැතිරවීමට දැඩි පරිශ්‍රමයක් දැරූ අතර ඔහු සෙසු රටවලට සිය රාජ්‍යය වෙත තුටුපඬුරු පුදකිරීමට තානාපතීන් පිටත්කර හැරියේ ය. විශාල නාවික හමුදාවක් නිර්මාණය කෙරිණි. ඒ අතරට කුඹගක් හතරකින් යුත් ටොන් 1,500ක් පමණ දැරිය හැකි නැව්, මිලියන 1‍ක සෙබලුන්ගෙන් යුත් ක්‍රියාකාරී හමුදාව (සමහරුන් මෙය මිලියන 1.9ක් ලෙස ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත) අන්තර්ගත විය. වසර 20ක් ඇතුළත චීන හමුදාව [[මිං-හෝ යුද්ධය|වියට්නාමය ආක්‍රමණය]] කළහ. මේ අතර චීන මුහුදු කණ්ඩායම් චීන මුහුදු සහ ඉන්දියානු සාගරය වෙත ගමන්කළ අතර එය අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර වෙරළ දක්වා ද විහිදිණි. චීන ජනයා නැගෙනහිර [[මොඝුලිස්ථානය|මොඝුලිස්ථානයේ]] ද බලය පැතිරවූහ. ආසියානු රාජ්‍ය කිහිපයක්ම චීන අධිරාජයා වෙත දූතයන් එවන ලදී. අභ්‍යන්තරව ප්‍රධාන ඇලමාර්ගය පුළුල් වූ අතර අභ්‍යන්තර වෙළඳාමේ උන්නතියට එය හේතු විය. වසරකට ටොන් 100,000කට අධික යකඩ නිෂ්පාදනය කෙරිණි. චලනය කළ හැකි ක්‍රමය ආධාරයෙන් බොහෝ පොත් මුද්‍රණය කෙරිණි. බීජිංහි [[තහනම් නගරය|තහනම් නගරයේ]] චීන රාජමාලිගාව වර්තමාන පවත්නා අයුරින් තේජසට පත් විය. මෙම ශතවර්ෂ තුළ දකුණු චීනයේ සම්පත් සූරාකනු ලැබිණි. නව බෝග වගාවන් පුළුල්ව ව්‍යාප්ත වූ අතර [[පෝසිලේන්]] නිපදවීම සහ පේෂකර්මාන්තය ප්‍රචලිත විය.

1449දී [[එසෙන් ටයිසි|එසෙන් ටයිසිගේ]] නායකත්වය යටතේ [[ඔයිරත්වරු|ඔයිරත්]] මොංගෝලියානුවන් විසින් උතුරු චීනය වෙත ආක්‍රමණයක් දියත් කර [[ටුමු බලකොටුවේ සටන|ටුමු හිදී]] [[ෂෙංටොං අධිරාජයා|ෂෙංටොං අධිරාජයාව]] අල්ලාගන්නා ලදී. මෙලෙසින් මිං රාජ්‍යය උතුරු පෙරමුණේ යුද්ධයට පැටලුණු අතර [[මිං මහා ප්‍රාකාරය]] ඉදිවීම ද සිදු විය. අදවන විට චීන මහා ප්‍රාකාරයේ ඉතිරිව ඇති කොටස්වලින් බොහෝමයක් මිං යු‍ගයේ ඉදිකරන ලද හෝ පිළිසකර කරන ලද ඒවායි. ගඩොල් සහ ග්‍රැනයිට් නිර්මාණ විශාල කෙරිණි. අටොලු නැවත නිර්මාණය කෙරුණු අතර කාලතුවක්කු සවිකරන ලදී.

යොංග්ලේ අධිරාජයාගේ මරණින් පසු මිං දේශය මුහුදු මාර්ගයේ හුදකලා විය. ඉන්දියානු සාගරයේ නිධන් සෙවීමේ චාරිකා ද නැවතිණි. මුහුදු තහනම් පැනවීම මගින් චීනුන් මුහුදු මාර්ගයෙන් වෙළඳාම් කිරීම තහනම් කෙරිණි. මේ අතර යුරෝපීය වෙළඳුන් වෙළඳාමට කළ ඉල්ලීම් ද දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කෙරිණි. 1521දී [[ටුවෙන් මුන්|ටුවෙන් මුන්හිදී]] පෘතුගීසීන්ව [[ටුන්මෙන්හි සටන|මිං නාවික හමුදාව විසින් පලවා හරින ලද]] අතර නැවත [[ටැමාඕහි දෙවන සටන|1522දී]] ද පලවා හරින ලදී. අභ්‍යන්තර සහ විදේශ ඉල්ලුම නිසා මුහුදු වෙළඳාම නීත්‍යානුකූල නොවන අයුරින් පැතිර ගිය අතර [[ජියාජිං අධිරාජයා|ජියාජිං අධිරාජයාගේ]] (1507-1567) සමයේ අග්නිදිග වෙරළ තීරයේ ''[[වොකොවු]]'' කොල්ලකෑම් බහුලව පැතිරගියේ ය. ගුවාංදොං සහ ෆූජියෑන්හි වරායයන් විවෘත කිරීමෙන් පසු එය මර්දනය විණි.&lt;ref&gt;&quot;China &gt; History &gt; The Ming dynasty &gt; Political history &gt; The dynastic succession&quot;, ''Encyclopædia Britannica Online'', 2007&lt;/ref&gt; 1557දී පෘතුගීසින්හට [[මැකාවු]] වෙත යාත්‍රා කිරීමට අවසර ලැබිණි. 1999 වන තෙක්ම එහි වෙළඳාම පෘතුගීසීන් අතෙහි රැඳිණි. චීන මුහුදු වෙත ලන්දේසීන් ඇතුළු වීමටද දැඩි ප්‍රතිරෝධයක් එල්ල විය. 1622-1624 කාලයේ [[චීන-ලන්දේසි ගැටුම්]] මගින් ලන්දේසීන්ව [[පෙංඝු|පෙංඝු දූපත්වලින්]] ඈතට පලවා හැරිණි. ලන්දේසීන්හට තායිවානය වෙත යාමට පමණක් අවසර ලැබිණි. [[ලන්දේසි ෆොර්මෝසා|තායිවානයේ ලන්දේසීන්]] මිං සමග සටන් කළ අතර 1633 [[ලියාඕලුවෝ බොක්කේ සටන|ලියාඕලුවෝ බොක්කේ සටනේ දී]] ඔවුනට පරාජය අත් වූ අතර පසුකාලීනව මිං රාජවංශයේ බිඳවැටීමෙන් පසු 1662දී ඔවුහු මිං රාජපාක්ෂිකයකු වූ [[කොෂිංගා|කොෂිංගාට]] යටත් වූහ.

1556දී [[ජියාජිං අධිරාජයා|ජියාජිං අධිරාජයාගේ]] සමයේ දී සිදු වූ [[1556 ෂාන්සි භූමිකම්පාව|ෂාන්සි භූමිකම්පාව]] නිසා 830,000 පමණම ජනයා මරණයට පත් විය.

===චිං රාජවංශය (ක්‍රි.ව. 1644–1911)===
[[File:The Reception.JPG|thumb|left|''පීකින් රාජමාලිගයේ දී රාජ්‍යදූතයා ([[ජෝර්ජ් මැකාර්ට්නි, 1වන මැකාට්නි අර්ල්වරයා|මැකාර්ට්නි]]) සහ ඔහුගේ පිරිවර පිළිගැනීම'',කැටයම් කොට සිතුවම් කරන ලද්දේ [[ජේම්ස් ගිල්රේ]] විසිනි (ප්‍රකාශනය 1792 සැප්තැම්බර්).]]
[[File:Qing china.jpg|thumb|300px|1892දී [[චිං රාජවංශය| චිං චීනයේ]] ව්‍යාප්තිය.]]
{{main|චිං රාජවංශය}}
:''අගනුවරවල්: [[ෂෙන්යැං]], බීජිං''

චීනයේ අවසාන රාජවංශය [[චිං රාජවංශය]] (1644–1911) ලෙස සැලකේ. මෙය [[මැංචු ජනයා|මැංචුවරුන්]] විසින් පිහිටුවන ලද අතර එය මුළු චීනයම සහ එහි ජනයාව පාලනය කළ දෙවන ආක්‍රමණික රාජවංශය ලෙස සැලකේ. මිං රාජ්‍යයේ ඊසානදිග පෙදෙසේ මහා ප්‍රාකාරයට පිටතින් ජීවත් වූ මෙම ජනයා මුලින් [[ජුර්චෙන් ජනයා|ජුර්චෙන්වරුන්]] ලෙස හැඳින්විණි. [[නුර්හාකි]] විසින් සියලු ජුර්චෙන් ගෝත්‍ර එක්සත් කර ස්වාධීන රාජ්‍යයක් පිහිටුවූ පසු ඔවුන් මිං රාජ්‍යයට ඉමහත් තර්ජනයක් විය. කෙසේනමුත් [[ලි ෂෙං|ලි ෂෙංහි]] ගොවි අරගලය මගින් [[මිං රාජවංශය]] සිහසුනෙන් පහකෙරුණු අතර 1644දී බීජිං අල්ලා ගැනීමත් සමග අවසාන මිං අධිරාජයා වූ [[චොංෂෙන් අධිරාජයා]] සියදිවි නසාගන්නා ලදී. මැංචුවරු පැරණි මිං සෙන්පතියකු වූ [[වු සංගුයි]] සමග මිත්‍රශීලීව කටයුතු කර බීජිං අල්ලාගත් අතර චිං රාජවංශයේ අගනුවර එහි පිහිටුවන ලදී. අනතුරුව [[දකුණු මිං රාජවංශය|දකුණේ විසූ සෙසු මිං සාමාජිකයන්]] මැඬපවත්වන ලදී. මැංචු ආක්‍රමණ සමය ඉමහත් ජීවිත විනාශයකට හේතු වූ අතර චීන ආර්ථිකයේ ශීඝ්‍ර බිඳවැටීමට හේතු විය. සමස්තයක් ලෙස ගත් විට මිං දේශයේ චිං ආක්‍රමණ නිසා මිනිස් ජීවිත මිලියන 25ක් පමණම විනාශ විය.&lt;ref&gt;John M. Roberts (1997). ''[https://books.google.com/books?id=3QZXvUhGwhAC A Short History of the World]''. Oxford University Press. p. 272. ISBN 0-19-511504-X.&lt;/ref&gt; මීට අමතරව මැංචු ජනයා සම්ප්‍රදායික චීන රජයේ කොන්ෆියුසියානු අදහස් අනුව හැඩගැසුණු අතර ඔවුන ද චීන රාජවංශයක් ලෙස සලකනු ලැබී ය.

මැංචුවරු හන් චීන ජනයාට මැංචු [[ක්යුවේ (කොණ්ඩාමෝස්තරය)|ක්යුවේ කොණ්ඩාමෝස්තරය]] අනුගමනය කරන ලෙස නියෝග කළහ. නිලධාරීන්හට මැංචු-ආරේ ''[[චංෂැන්]]'' වස්ත්‍රය (පතාකකරුවන්ගේ වස්ත්‍රය සහ ''[[ටැංෂුවාං]]'') ඇඳීමට සිදු වූ නමුත් සාමාන්‍ය හන් ජනයාට සම්ප්‍රදායික හන් ඇඳුම හෙවත් ''[[හන්ෆු]]'' ඇඳීමට අවසර හිමි විය. බොහෝ හන් ජනයා සිය කැමැත්තෙන්ම ක්විපාඕ වස්ත්‍රය අඳින ලදහ. [[කාංෂි අධිරාජයා]] ''[[කාංෂි ශබ්දකෝෂය]]'' නිර්මාණයට නියෝග කළේ ය. මෙය එකල බොහෝදුරට සම්පූර්ණ වූ [[චීන අක්ෂර]] ඇතුළත් ශබ්දකෝෂය විය. චිං රාජවංශය විසින් [[:en:Eight Banners|අෂ්ට පතාක පද්ධතිය]] හඳුන්වා දුන් අතර මෙය චිං යුධ හමුදාවේ අඩිතාලම ලෙස සැලකිණි. මෙම පතාකකරුවන් වෙළඳාම හෝ කම්කරු සේවය සඳහා යෙදිය නොහැකි වූ අතර පතාකකරුවන්ගේ තත්ත්වයෙන් මිදීමට පෙත්සම් ඉදිරිපත් කළ යුතු විය. ඔවුන් වංශවත් පිරිසක් ලෙස සැලකුණු අතර වාර්ෂික විශ්‍රාම වැටුපක්, ඉඩම්, සහ වස්ත්‍ර හිමි වීම වැනි විශේෂ වරප්‍රසාද ද හිමි විය.

[[File:China imperialism cartoon.jpg|left|thumb|1890 දශකයේ අගභාගයේ බ්‍රිතාන්‍යය, ජර්මනිය, රුසියාව, ප්‍රංශය සහ ජපානය අතර චීනය බෙදාගැනීමට දරන උත්සාහය නිරූපිත බ්‍රංශ දේශපාලන කාටූනයක්.]]

ඊළඟ අඩසියවස තුළ [[මිං රාජවංශය]] යටතේ පැවති සියලු ප්‍රදේශ චිං රාජ්‍යය යටතේ ඒකාබද්ධ කෙරිණි. [[ෂින්ජියෑං]], ටිබෙටය, සහ [[මොංගෝලියාව]] ද චීන රාජ්‍යයට ඇතුළත් කෙරිණි. [[ෂුන්ෂි අධිරාජයා|පෙරසිටි අධිරාජයා]] විසින් නින්දගම් ලෙස දී තිබූ විශාල භූමි පුදේශ ප්‍රවේණි භූක්තියට ලබා නොදීම නිසා 1673 සහ 1681අතර කාලයේදකුණු චීන සෙන්පතීන් තිදෙනකු විසින් මෙහෙයවූ කැරැල්ල කාංෂි අධිරාජයා විසින් මර්දනය කරන ලදී. 1662දී දකුණු මිං රාජවංශය බිඳවැටීමෙන් පසු මිං රාජපාක්ෂිකයකු වූ [[කොෂිංගා]] (ෂෙං චෙංගොං) විසින් මෙහෙයවන ලද කැරලිකාර [[ටුංග්නිං රාජධානිය]] පරාජය කිරීමෙන් පසු 1683දී චිං රාජ්‍යය දකුණු [[තායිවානය|තායිවා‍නයේ]] උභය පාලනයක් ගෙගියේ ය. චිං රාජ්‍යය විසින් [[චීන-රුසියන් දේශසීමා ගැටුම|ඇල්බසින්හි දී රුසියානුවන් පරාජය කරන]] ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස [[නර්චින්ස්ක් ගිවිසුම]] ඇති විය.

[[ක්වියැන්ලොං අධිරාජයා|ක්වියැන්ලොං අධිරාජයාගේ]] දිගු පාලන සමයේ අවසාන කාලයේ චිං රාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට පත් විය. චීනය ලෝක ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකටත් වඩා පාලනය කළේ ය. ලොව විශාලතම ආර්ථිකය එය සතු විය. භූමි ප්‍රමාණය අතින් සැලකූ විට එය ලොව මෙතෙක් පැවති විශාලතම අධිරාජ්‍යවලින් රකක් විය.

19වන සියවස වනවිට අධිරාජ්‍යය අභ්‍යන්තරව ව්‍යාකූලත්වයට බත් වූ අතර බාහිරින් බටහිර ජාතීන්ගේ තර්ජනවලට ලක් විය. [[පළමු අබිං යුද්ධය|පළමු අබිං යුද්ධයේ දී]] (1840) [[බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය|බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට]] පරාජය වීමත් සමග, [[නැන්කිං ගිවිසුම]] (1842) අත්සන් කෙරුණු අතර එමගින් [[හොං කොං]] දේශයට [[අබිං]] (බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය යටත් විජිතවල නිපදවුණු) ආනයනයට අවසර ලැබිණි. පසුකාලීනව සිදු වූ යුධ පරාජයන් හමුවේ අසමාන ගිවිසුම් අත්සන් කෙරුණු අතර චිං රාජවංශය බිඳවැටීමත් සමග යුරෝපීය බලය වර්ධනය විණි.

අභ්‍යන්තරව &quot;දිව්‍යමය රජකු&quot; යැයි කියාගත් [[හොං ෂියුක්වාන්]] විසින් මෙහෙය වූ අර්ධ-ක්‍රිස්තියානි ආගමික ව්‍යාපාරය නිසා ඇති වූ [[තායිපිං අරගලය]] (1851–1864) දළ වශයෙන් චීන දේශයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ පුරා පැතිර ගිය අතර එය 1864දී [[නැන්කිංහි දෙවන සටන|නැන්කිං දෙවන සටනේ දී]] සම්ඵූර්ණයෙන් විනාශ කෙරිණි. මෙය 19වන සියවසේ පැවති විශාලම සටන්වලින් එකක් වූ අතර දැවැන්ත මිනිස් ජීවිත ප්‍රමාණයක් විනාශ විය. මෙහි දී මිලියන 2දක් පමණ මියයන්නට ඇතැයි සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web | first=Matthew | last=White |url = http://necrometrics.com/wars19c.htm | title = Statistics of Wars, Oppressions and Atrocities of the Nineteenth Century |accessdate=11 April 2007}}&lt;/ref&gt; මෙය අනුව යමින් සිවිල් කෝලාහල රාශියක් ඇති වූ අතර [[පුන්ටි-හකා වංශික යුද්ධය]], [[නියාන් අරගලය]], [[දුංගන් කැරැල්ල (1862–1877)|දුංගන් කැරැල්ල]], සහ [[පැන්තායි අරගලය]] ඒ අතරින් කිහිපයකි.&lt;ref&gt;{{cite book | first=Damsan |last=Harper | first2=Steve |last2=Fallon |first3=Katja |last3=Gaskell |first4=Julie |last4=Grundvig |first5= Carolyn |last5=Heller | first6=Thomas |last6=Huhti |first7=Bradley |last7=Maynew |first8=Christopher | last8=Pitts | title=Lonely Planet China | edition=9 | year=2005 | ISBN=1-74059-687-0}}&lt;/ref&gt; මෙම සියලු අරගල මැඬපැවැත්වුණු නමුත් මේ සඳහා දැවැන්ත වියදමක් සිදු වූ අතර මධ්‍යම රාජකීය බලය දුර්වල විය. මැංචුවරුන් විසින් හඳුන්වා දුන් [[:en:Eight Banners|පතාක ක්‍රමය]] අසාර්ථක විය. පතාක හමුදා කැරලි මැඬපැවැත්වීමට අපොහාසත් වූ අතර රජය විසින් &quot;නව හමුදා&quot; පැවති පළාත් නිලධාරීන්ගේ සහාය පතන ලදී. ඔවුහු සාර්ථකව චිං රජයට එරෙහි කැරලි මැඬපැවැත්වූහ. නැවත චීනය ශක්තිමත් මධ්‍යම හමුදාවක් ගොඩනැගීමට අපොහොසත් වූ අතර බොහෝ දේශීය නායකයෝ යුධ අධිපතීන් බවට පත්ව සිය පළාත් ස්වාධීනව පාලනය කළහ.&lt;ref&gt;Philip Kuhn, ''Rebellion and its Enemies in Late Imperial China: Militarization and Social Structure, 1796-1864'' (1970) ch 6&lt;/ref&gt;


අධිරාජ්‍යය තුළ පැවති නොයෙකුත් ව්‍යසනයන් සහ අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව පැවති තර්ජනවලට ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1800 සියවසේ අගභාගයේ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණයක් ලෙස [[ස්වයං-ශක්තිමත් වීමේ ව්‍යාපාරය]] ඇරඹිණි. මෙහි අරමුණ වූයේ අධිරාජ්‍යය නවීකරණය කිරීමයි. එසේම යුධ හමුදාව ශක්තිමත් වීම අරමුණු කෙරිණි. නමුත් මෙම ප්‍රතිසංස්කරණය දූෂිත නිලධාරීන්, නරුමාවාදීන් පීඩාවට පත් කළ අතර රාජකීය පවුලේ ගැටුම් ඇති විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස [[ප්‍රථම චීන-ජපන් යුද්ධය|පළමු චීන-ජපන් යුද්ධයේ දී]] (1894–1895) &quot;[[බෙයෑං නාවික හමුදාව]]&quot; ප්‍රබලව පරාජය කෙරිණි. අනතුරුව [[ගුවාංෂු අධිරාජයා]] සහ ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන් එක්ව පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරයක් ලෙස [[දින සියයේ ප්‍රතිසංස්කරණය]] (1898) සිදු විය. නමුත් නොබෝකලකින්ම එය වැන්දඹු [[සික්සි මව් අධිරාජිනිය]] සහ ඇගේ ආධාරකරුවන් විසින් මෙහෙයවන ලද හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් පරාජය කරන ලදී.

20වන සියවසේ ආරම්භයත් සමග උතුරු චීනයේ විදේශ මැදිහතවීම්වලට විරෝධය දක්වමින් [[බොක්සර් අරගලය]] ඇති විය. ඔවුහු චීන ක්‍රිස්තියානුවන් සහ මිෂනාරිවරුනට පහරදුන්හ. බොක්සර්වරුන් බීජිංවලට ඇතුළු වූ පසු චිං රජය සියලු විදේශිකයන්ට පිටව යන ලෙස නියෝග කළේ ය. නමුත් ඒ වෙනුවට බොහෝ චීනුන් සහ විදේශ තානාපති නිවාස වටලන ලදී. [[අෂ්ට-ජතික සන්ධානය]] මගින් [[සෙයිමූර් ගවේෂණය]] මගින් මෙම තත්ත්වය මුදවා ගැනීමට ජපන්, රුසියානු, ඉතාලි, ජර්මන්, ප්‍රංශ, ඇමරිකන් සහ ඔස්ට්‍රියානු හමුදා එවන ලදී. නමුත් එම හමුදාව බොක්සර්වරුන් විසින් [[ලැංෆෙංහි සටන|ලැංෆෙංහි සටනේ දී]] පරාජය කරන ලදී. නමුත් සන්ධානය විසින් [[දාගු බලකොටුවේ සටන (1900)|දාගු බලකොටුවට පහරදීම]] නිසා චිං රජය බොක්සර්වරුන්ගේ පාර්ශ්වය ගනිමින් සන්ධානයට එරෙහිව යුධ ප්‍රකාශ කළේ ය. එහිදී [[ටියෙන්ට්සින්හි සටන|ටියෙන්ට්සින්හි දරුණු සටන්]] ඇවිලිණි. මෙම සන්ධානය අනතුරුව දෙවන විශාලතම [[ගැසෙලී ගවේෂණය]] සිදු කළ අතර [[පීකිංහි සටන (1900)|අවසානයේ බීජිං වෙත ළඟා විය]]; චිං රජය [[ෂියෑන්]] වෙත පලාගියේ ය. [[බොක්සර් සන්ධානය]] මගින් යුද්ධය අවසන් විය.

== චීන සමූහාණ්ඩුව සහ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව ==
&lt;!--[[ජනරජ චීනය]] redirects here--&gt;

===චීන සමූහාණ්ඩුව (1912–1949)===
{{main|චීන සමූහාණ්ඩුවේ ඉතිහාසය|චීන සමූහාණ්ඩුව (1912–1949)}}
:''අගනුවරවල්: [[නැන්ජිං]], [[බීජිං]], [[චොංක්විං|චොංචිං]], several short-lived wartime capitals, [[:en:Taipei|Taipei]] {{smaller|(after 1949)}}''
[[File:Sunyatsen1.jpg|thumb|upright|චීන සමූහාණ්ඩුවේ නිර්මාතෘ සහ පළමු ජනපතිවරයා වූ [[ සුන් යත්-සෙන්]]]]

ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙහි චිං රාජසභාව දැක්වූ ප්‍රතිරෝධය සහ චීනයේ දුර්වලතාවය හේතුවෙන් තරුණ නිලධාරින්, හමුදා නිලධාරීන්, සහ ශිෂ්‍යයන් එක්ව චිං රාජවංශය බලයෙන් පහකර සමූහාණ්ඩුවක් නිර්මාණය කළ යුතු ය යන මතය ප්‍රචාරණය කළහ. [[සුන් යත්-සෙන්|සුන් යත්-සෙන්ගේ]] විප්ලවීය අදහස් ඔවුනව පෙළඹවී ය. 1911 ඔක්තෝම්බර් 10 දින [[වුහාන්|වුහාන් හි දී]] විප්ලවීය යුධමය පිබිදීමක් වූ [[වුචාං පිබිදීම]] ඇරඹිණි. 1912 මාර්තු 12වන දින [[නැන්ජිං|නැන්ජිං හි දී]] [[චීන සමූහාණ්ඩුවේ තාවකාලික රජය (1912)|චීන සමූහාණ්ඩුවේ තාවකාලික රජය]] පිහිටුවන ලදී. ෂින්හායි විප්ලවය මගින් වසර 2,000ක් පැවති රාජවංශ පාලනය නිමා විය.

චිං රාජවංශය බලයෙන් පහ කළ පසුව [[සුන් යත්-සෙන්]] විසින් [[චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජනාධිපති|ජනාධිපතිවරයා]] ලෙස දිව්රුම් දෙන ලදී. නමුත් සුන් හට නව හමුදාවේ ප්‍රධානියා වූ [[යුවාන් ෂිකායි|යුවාන් ෂිකායි]] වෙත බලය පැවරීමට සිදු වූ අතර [[පුයි|පැරණි චිං පාලකයාට]] සිහසුන අත්හැරීමට අවස්ථාව දීමේ ‍කොන්දේසිය (මෙය පසුව සුන් පසුතැවීමට ලක්කළේ ය) මත චිං රජය යටතේ අගමැති තනතුර හිමි විය. ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ යුවාන් විසින් ජාතික සහ පළාත් මට්ටමේ රැස්වීම් පැවැත්වීම තහනම් කර 1915දී තමන් අධිරාජයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. යුවාන්ගේ මෙම බල අපේක්ෂාවන් ඔහුගේ අනුගාමිකයන්ගේ අප්‍රසාදයට හේතු විය. ඔහුට එරෙහි කැරැල්ලක් නිසා 1916 මාර්තු මස යුවාන්ට බලය අත්හැරීමට සිදු වූ අතර එම වසරේ ජූනි මස ඔහු මියගියේ ය.

1916 යුවාන්ගේ මරණය නිසා චීනයේ බල ඌනතාවක් ඇති වූ අතර සමූහාණ්ඩුව දෙදරා ගියේ ය. මෙය තරගකාරී ප්‍රාදේශීය යුධ නායකයන් මගින් රාජ්‍යයේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය ගෙන ගිය යුධනායකයන්ගේ සමයකට හේතු විය.

1919දී [[පළමු ලෝක යුද්ධය|පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු]] ඇති කරගත් [[වර්සේල්ස් ගිවිසුම|වර්සේල්ස් ගිවිසුම]] මගින් යෝජිත වැඩපිළිටවලට විරෝධය පාමින් [[මැයි හතර ව්‍යාපාරය]] ඇරමුණු අතර නොබෝ කලකින්ම එය චීනය පුරාම විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් ලෙස පැතිර ගියේ ය. මෙම විරෝධතාවන් සාර්ථක වූ අතර කැබිනට් මණ්ඩලය බිඳවැටුණු අතර ජපානය ජර්මන් ග්‍රහණයට ලක් වීමට හේතු වූ වර්සේල්ස් ගිවිසුමට අත්සන් තැබීම චීනය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. මැයි හතර ව්‍යාපාරයෙන් උත්තේජනය වී ඇරඹුණු [[නව සංස්කෘතික ව්‍යාපාරය]] 1920 සහ 1930 දශකවල ශක්තිමත් විය. අබ්‍රේ පවසන පරිදි:
:&quot;ජාතිකවාදය, දේශානුරාගය, අභිවෘද්ධිය, විද්‍යාව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සහ නිදහස මෙහි අරමුණු විය; අධිරාජ්‍යවාදය, වැඩවසම් ක්‍රමය, යුධ අධිපතිවාදය, ඒකාධිපතිවාදය, කුල ජ්‍යෙෂ්ඨවාදය, සහ අන්ධ සම්ප්‍රදායික විශ්වාස මෙහි සතුරන් විය. ශක්තිමත්භාවයට සහ නවීකරණයට ලක්වන්නේ කෙසේදැයි ව්දවතුන් තර්ක කළ අතර ඔවුනට ලොව අනෙක් තරගකාරී ජාතීන් මෙන් චීනයේ දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය විය.&quot;&lt;ref&gt;Patricia Buckley Ebrey, ''Cambridge Illustrated History of China'' (1996) p 271&lt;/ref&gt;

[[File:Flag of the Republic of China.svg|alt=Blue Sky White Sun Wholly Red Earth|thumb|1928 සිට මේ දක්වා භාවිතා වන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ධජය.]]

බටහිර නිදහස් දර්ශනය කෙරෙහි එතරම් ප්‍රසාදයක් නොදැක්වූ වාමාංශික චීන විද්වත්හු රුසියානු විප්ලවයෙන් ආභාසය ලබා විප්වවාදී මතදැරූහ. මොස්කව් සිට චීනයට එවන ලද කොමින්ටර්න් නියෝජිතයන්ගේ සහාය ද ඔවුනට හිමි විය. මෙය සියවසේ ඉදිරි කාලය තුළ පැවතුණු චීනයේ වම් සහ දකුණු පාර්ශ්ව අතර අරගලයකට මූලබීජය විය.

1920දී සුන් යත්-සෙන් භේද වූ ජාතිය එක්සත් කරමින් දකුණු චීනයේ විප්ලවකාරී පදනමක් දැමී ය. [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට් සංගමයේ]] (සමාජවාදී පිබිදීමකින් යුත්) ආධාර ඇතිව ඔහු අදක්ෂ [[චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (CPC) සමග සන්ධානයකට එළැඹියේ ය. 1925දී පිළිකාවක් නිසා සිදු වූ සුන්ගේ මරණයත් සමග ඔහුගේ ආරක්ෂකයකු වූ [[චියැං කායි‍-ෂෙක්]] විසින් ''[[ක්වෝමින්ටාං]]'' (ජාතිකවාදී පක්ෂය හෙවත් KMT) පක්ෂයේ බලය ලබාගෙන [[උතුරු ගවේෂණය]] (1926–1927) නම් වූ යුධ ව්‍යාපාරයක් මගින් දකුණු සහ මධ්‍යම චීනයේ බොහෝ ප්‍රදේශ එහි පාලනයට නතු කර ගත්තේ ය. යුධ බලය මගින් දකුණු සහ මධ්‍යම චීන යුධ ප්‍රධානීන් පරාජය කළ චියැංට උතුරේ යුධ ප්‍රධානීහු පක්ෂපාතීත්වය දැක්වූහ. 1927දී වියැං විසින් CPC දෙසට සිය අවධානය යොමුකළ අතර දකුණු සහ නැගෙනහිර චීනයේ එහි පදනම වූ CPC හමුදාවන් සහ නායකයින් නිර්දය ලෙස හඹායන ලදී. 1934දී [[චීන සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව]] වැනි සිය මූලස්ථාන මෙහෙයවන ලදුව CPC හමුදා [[දීර්ඝ පා ගමන]] මෙහෙයවූහ. මෙය චීනයේ බොහෝ ජනශූන්‍ය දුෂ්කර ප්‍රදේශවල සිට වයඹදිග චීනය තෙක් විහිදිණි. ෂාන්සි පළාතේ [[යන්ආන්]]හි ඔවුන් විසින් ගරිල්ලා මූලස්ථානයක් ද අරඹන ලදී. දීර්ඝ පා ගමනේ දී කොමියුනිස්ට්වාදීන් නව නායකයකු වූ [[මාඕ සේඩොං]] (මාඕ සේ-තුං) යටතේ ප්‍රතිසංවිධානය විය.

[[File:Chinese civilians to be buried alive.jpg|thumb|210px|1937 [[නැන්කිං සංහාරය|නැන්කිං සංහාරයේ දී]] චීන සාමාන්‍ය ජනයා පණපිටින් වැළලීම]]

වර්ෂ 14ක් පුරා රටේ විවිධ ප්‍රදේශවල ජපනුන් පාලනය ගෙනගිය සමයන්හි ද (1931–1945) විවෘතව හෝ රහසිගත අයුරින් KMT සහ CPC පක්ෂ අතර අමිහිරි අරගලය පැවතිණි. [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයට]] සමගාමීව පැවති [[දෙවන චීන-ජපන් යුද්ධය|දෙවන චීන-ජපන් යුද්ධයේ දී]] (1937–1945) චීනයේ මෙම ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක ජපානයට විරුද්ධව 1937දී නාමිකව එක්සත් පෙරමුණක් ගොඩනැගූහ. ජපන් හමුදා චීන ජනයාට එරෙහිව විවිධ යුධ ව්‍යාපාර දියත් කළ අතර ජෛව සංහාරය (බලන්න [[:en:Unit 731|Unit 731]]) සහ [[:en:Three Alls Policy|තුන් සියලු ප්‍රතිපත්තිය]] (''සන්කො සකුසෙන්'') ඒ අතර ප්‍රධාන විය. එම තුන් සියලු ප්‍රතිපත්තිය වූයේ: ''&quot;සියල්ලන්ව මරන්න, සියල්ලන්ව පුළුස්සන්න සහ සියල්ලන්ව කොල්ලකන්න&quot;'' යන්නයි.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Fairbank |first1=J. K. |last2=Goldman |first2=M. |year=2006 |title=China: A New History |edition=2nd |publisher=Harvard University Press |page=320 |isbn=9780674018280 |url=https://books.google.com/books?id=nBDC2cqb6I0C&amp;pg=PA320}}&lt;/ref&gt;

1945 ජපානයේ පරාජයෙන් පසු සමාධාන සාකච්ඡා අසාර්ථක වීමෙන් පසු ජාතිකවාදී රාජ්‍ය හමුදා සහ CPC අතර නැවතත් අරගල ඇති විය. 1949 වන විට CPC පක්ෂය රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල බලය පතුරුවා තිබිණි. ''(බලන්න [[චීන සිවිල් යුද්ධය]])'' වෙස්ටඩ් පවසන්නේ චියැංට වඩා යුධ වැරදි අඩුවෙන් සිදු කළ නිසා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සිවිල් යුද්ධය ජයගත් බවයි. එසේම බලවත් මධ්‍යගත රජයක් තැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් චියැං රටේ බොහෝ කණ්ඩායම්වලට විරුද්ධව කටයුතු කිරීම ද එයට හේතු විය. මීට අමතරව ජපනුන්ට එරෙහි යුද්ධය නිසා ඔහුගේ පක්ෂය බෙහෙවින් දුර්වල විය. මේ අතර කොමියුනිස්ට්වාදීන් ගොවීන් වැනි විවිධ කණ්ඩායම්වලට ඔවුනට අසන්නට අවශ්‍ය වූ දෑ පවසා චීන ජාතිකවාදීන් මෙන් පෙනී සිටියහ.&lt;ref&gt;Odd Arne Westad, ''Restless Empire: China and the World Since 1750'' (2012) p 291&lt;/ref&gt; සිවිල් යුද්ධයේ දී ජාතිකවාදීන් මෙන්ම කොමියුනිස්ට්වාදීන්ද යුධ ප්‍රවණ්ඩක්‍රියා සිදු කළ අතර දෙපාර්ශ්වයම විසින් සටන් නොවැදි ජනයා මිලියනයක් පමණ මරණයට පත් කළහ.&lt;ref&gt;Rummel, Rudolph (1994), Death by Government.&lt;/ref&gt; මේ අතරට බලෙන් හමුදාවට බඳවා ගැනීම නිසා සිදු වූ මරණ මෙන්ම ජන සංහාර ද අයත් විය.&lt;ref&gt;Valentino, Benjamin A. Final solutions: mass killing and genocide in the twentieth century Cornell University Press. December 8, 2005. p88&lt;/ref&gt; 1949දී චීනයේ CPC හමුදා අතින් ජාතිකවාදී රාජ්‍ය හමුදාව පරාජයට පත් වූ විට චියැං සහ බොහෝ KMT නායකයන් ඇතුළු ජාතිකවාදීහු [[තායිවානය]] වෙත පලාගියහ; දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයත් සමග තායිවානයේ ජපන් හමුදා චීන සමූහාණ්ඩුවට යටත් වීමත් සමග ජාතිකවාදී හමුදා තායිවානයේ පාලනය අතට ගත්හ.&lt;ref&gt;[http://www.taiwandocuments.org/ghq.htm Surrender Order of the Imperial General Headquarters of Japan], 2 September 1945, &quot;(a) The senior Japanese commanders and all ground, sea, air, and auxiliary forces within China (excluding Manchuria), [[Formosa]], and [[French Indochina]] north of 16 degrees north latitude shall surrender to Generalissimo Chiang Kai-shek.&quot;&lt;/ref&gt;

===මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව (1949 සිට)===
{{main|මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ඉතිහාසය}}
1949දී [[චීන සිවිල් යුද්ධය]] නිමාවට පත්වූයේ [[ක්වෝමින්ටාං]] (KMT) පක්ෂය මහා චීන භූමියෙන් ඉවත් කරමිනි. ක්වෝමින්ටාං පක්ෂය සිය රජය [[තායිපෙයි]] වෙත රැගෙන ගිය අතර ඔවුනට පාලනයට ඉතිරි වූයේ කූඩා දූපත් ස්වල්පයක් පමණි. [[චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] චීන මහා භූමියේ පාලනය සියතට ගත්තේ ය. 1949 ඔක්තෝබර් 1දා [[මාඕ සේ-තුං]] විසින් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Ref_c&quot;&gt;[http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/mao490921.htm The Chinese people have stood up]. UCLA Center for East Asian Studies. Retrieved 16 April 2006. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906133423/http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/mao490921.htm |date=6 September 2015 }}&lt;/ref&gt; &quot;කොමියුනිස්ට් චීනය&quot; සහ &quot;රතු චීනය&quot; යනු PRC සඳහා භාවිතා වූ අන්වර්ථ නාමයන් දෙකකි.&lt;ref name=&quot;Ref_d&quot;&gt;Smith, Joseph; and Davis, Simon. [2005] (2005). The A to Z of the Cold War. Issue 28 of ''Historical dictionaries of war, revolution, and civil unrest''. Volume 8 of ''A to Z guides''. Scarecrow Press publisher. ISBN 0-8108-5384-1, ISBN 978-0-8108-5384-3.&lt;/ref&gt;

[[File:Mao proclaiming the establishment of the PRC in 1949.jpg|thumb|left|1949දී සභාපති [[මාඕ සේ-තුං]] විසින් [[චීනය|මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව]] පිහිටුවීම නිවේදනය කිරීම.]]
PRC පක්ෂය ඔපමට්ටම් වූයේ යුධ ව්‍යාපාර මාලාවක් සහ [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ පස් අවුරුදු සැලසුම්|පස්-අවුරුදු සැලසුම්]] මගිනි. මෙහි ආර්ථික සහ සමාජයීය සැලැස්ම වූ [[මහා ඉදිරි පිම්ම]] මරණ මිලියන 45ක් සඳහා හේතු වී යැයි ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Akbar2010&quot;&gt;{{Cite news|url =http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/maos-great-leap-forward-killed-45-million-in-four-years-2081630.html |title= Mao's Great Leap Forward 'killed 45 million in four years'|accessdate=30 October 2010 |publisher=The Independent|location=London|first=Arifa|last=Akbar|date=17 September 2010}}&lt;/ref&gt; මාඕගේ රජය ඉඩම්හිමියන්හට දරුණු දඬුවම් පැන වූ අතර ජනසතු ව්‍යාපාර සහ [[ලාඕගායි]] කඳවුරු පද්ධතිය හඳුන්වා දෙන ලදී. මාඕ යටතේ දඬුවම්, ශ්‍රමය සැපයීම සහ යුධ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා නිසා මිලියන ගණන් ජනජීවිත විනාශ විය. 1966දී මා‍ඕ සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවන් විසින් [[සංස්කෘතික විප්ලවය]] අරඹන ලද අතර එය දශකයකට පසු මාඕගේ මරණය තෙක් ක්‍රියාත්මක විය. මෙම සංස්කෘතික විප්ලවය පක්ෂය තුළ බල අරගල සහ [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට් සංගමයට]] දැක්වූ භීතිය මැදින් ක්‍රියාත්මක වූ අතර එය චීන සමාජයේ මහත් විප්ලවයක් විය.

1972දී [[චීන-සෝවියට් බෙදීම|චීන-සෝවියට් බෙදීමේ උච්චස්ථානයේ දී]] මාඕ සහ [[ෂොවු එන්ලායි]] එක්සත් ජනපද ජනපති වූ [[රිචඩ් නික්සන්]] බීජිං නුවරදී හමු වී එක්සත් ජනපදය සමග සබඳතා ස්ථාපනය කරගත්හ. එම වර්ෂයේම චීන සමූහාණ්ඩුව වෙනුවට මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට එක්සත් ජාතීන්ට ඇතුළු වීමට අවසර හිමි විය. එසේම ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර සාමාජිකත්වය ද හිමි විය.

1976 මාඕගේ මරණින් පසුව බල අරගලයක් පැවතිණි. [[සතර දෙනාගේ කල්ලිය]] අත්අඩංගුවට ගැනුණු අතර සංස්කෘතික විප්ලවය ඉක්මවා කටයුතු කිරීම පිළිබඳ ඔවුනට දෝෂාරෝපණය කෙරිණි. මෙලෙසින් චීනයේ ආකූල දේශපාලන යුගය නිමා විය. මාඕ විසින් පත්කළ අනුප්‍රපාප්තික සභාපතිවරයා වූ [[හුවා ගුඕෆෙං]] අභිබවා යමින් [[ඩෙං ෂියාඕපිං]] ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ නායකයා ලෙස බලයට පත් විය.

1978 සිට 1992 දක්වා ඩෙං ෂියාඕපිං චීනයේ නායකයා විය. නමුත් ඔහු කිසිදින සිය පක්ෂයේ හෝ ප්‍රාන්තයේ නායකයා වූයේ නැත. පක්ෂය තුළ රාජ්‍යයේ [[චීන ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණය|වැදගත් ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ]] සඳහා මුල් විය. කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ රාජ්‍ය පාලනයෙන් ක්‍රමයෙන් ජන ජීවිත ලිහිල් වන්නට විය. [[ජනතා කොමියුන|කොමියුන]] විසුරුවා හැරි අතර බොහෝ ගොවීන්ට බොහෝ ඉඩම් බදු දුන් අතර මෙය කෘෂිකර්මාන්තය දිරිගන්වමින් කෘසි නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවී ය. මෙම හැරවුම් ලක්ෂ්‍ය සමග චීනයේ අපේක්ෂිත ආර්ථිකය මිශ්‍ර ආර්ථිකයක් බවට පත් විය. එසේම විවෘත වෙළඳපොල පරිසරයක් ගොඩනැගෙන්නට විය.&lt;ref name=&quot;Ref_e&quot;&gt;{{cite web | last=Hart-Landsberg | first=Martin | last2=Burkett | first2=Paul | url= http://www.monthlyreview.org/chinaandsocialism.htm | title =China and Socialism: Market Reforms and Class Struggle | publisher = Monthly Review Press | ISBN=1-58367-123-4 | date=March 2010 | accessdate=30 October 2008}}&lt;/ref&gt; මෙය &quot;වෙළඳපොල සමාජවාදය&quot; ලෙස ද හඳුන්වයි. 1982 දෙසැම්බර් 4වන දින මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව අද පවතින ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.

&lt;!-- Commented out: [[File:Tianasquare.jpg|thumb|Left|''[[:en:Tank man|]]'' temporarily stops the advance of a column of tanks on June 5, 1989, in Beijing|]] --&gt;
1989දී පැරණි සෙන්පති ලේකම් [[හු යාඕබැං|හු යාඕබැංගේ]] මරණින් පසු එම වර්ෂයේ [[1989 ටියැනන්මෙන් චතුරස්‍රයේ විරෝධතා|ටියැනන්මෙන් චතුරස්‍රයේ විරෝධතා]] ඇති විය. දූෂණය මැඬලීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතීන්, සහ කතාකිරීමේ නිදහස ඇතුළත්ව මහා දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමේ අරමුණින් ශිෂ්‍යයන් සහ සෙස්සන් විසින් මෙය සිදුකරන ලදී. කෙසේනමුත් ජූනි 4වනදා [[ජනතා විමුක්ති හමුදාව|PLA]] හමුදා විසින් මෙය ව්‍යර්ථ කරන ලදී. එලෙස වාහන බොහෝ සංඛ්‍යාවක් චතුරස්‍රයට ඇතුළු වී ජනයා විසිරුවන ලදී. මෙම සිද්ධිය පුළුල්ව වාර්තා වූ අතර ලෝකයේම අවධානය ඒ දෙසට යොමු විය. ආණ්ඩුව කෙරෙහි දෝෂාරෝපණ පැනනැගිණි.&lt;ref name=&quot;Ref_f&quot;&gt;Youngs, R. ''The European Union and the Promotion of Democracy.'' Oxford University Press, 2002. ISBN 978-0-19-924979-4.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ref_g&quot;&gt;Carroll, J. M. ''A Concise History of Hong Kong.'' Rowman &amp; Littlefield, 2007. ISBN 978-0-7425-3422-3.&lt;/ref&gt; මෙම සිද්ධිය ආශ්‍රයෙන් නිමැවුණු &quot;[[:en:tank man|tank man]]&quot; ලොවපුරා ප්‍රදර්ශනය විය.

CPCහි ජනරාල් ලෙකම්වරයා සහ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජනපතිවරාය වූ [[ජියෑං ෂෙමින්]] සහ අගමැති [[ෂු රොංජි]] යන දෙදෙනාම ෂැංහයිහි හිටපු නගරාධිපතිවරුන් වූ අතර ඔවුන් 1990 දශකයේ පශ්චාත්-ටියැනන්මෙන් මහජන චීන සඹූහාණ්ඩුව සඳහා පෙරමුණ ගත්හ. ජියෑං සහ ෂුගේ දස වසරක පාලනය තුළ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ අනුව ගොවීන් මිලියන 150ක් පමණ දරිද්‍රතා‍වයෙන් මුදවා ගැනීමට හැකි විය. එසේම දළ ජාතික නිෂ්පාදනය 11.2%ක වේගයක් අත්කර ගත්තේ ය.&lt;ref name=&quot;Ref_h&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-07/11/content_244499.htm | title = Nation bucks trend of global poverty | date=11 July 2003 | newspaper=China Daily}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ref_i&quot;&gt;{{cite news | url = http://english.people.com.cn/english/200003/01/eng20000301X115.html | title = China's Average Economic Growth in 90s Ranked 1st in World | date= 1 March 2000 | newspaper = People's Daily}}&lt;/ref&gt; අනතුරුව රට 2001දී [[ලෝක වෙළඳ සංවිධානය|ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ]] සාමාජිකත්වය ලබාගන්නා ලදී.
කෙසේවෙතත් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සිය ආර්ථිකය ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන විට එමගින් සිදුවන රටේ පරිසර හානිය සහ සම්පත් හායනය පිළිබඳ සිතන්නට විය. ඔවුන්ගේ අවධානය යොමු වූ තවත් කාරණයක් වූයේ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආර්ථික වර්ධනයෙන් වාසි නොලබන සමාජ කොට්ඨාස ද පවතින බවයි. උදාහරණයක් ලෙස නාගරික සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ අතර පවතින වෙනස දැක්විය හැක. එහි ප්‍රතිඵලයක්‍ ලෙස CPCහි හිටපු ලේකම් ජනරාල්වරයා සහ ජනාධිපතිවරයා වූ [[හු ජින්තාඕ]] සහ අගමැති [[වෙන් ජියාබාඕ]] යටතේ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් සම්පත් සමානව බෙදී යන පරිදි නීති සම්මත කරන ලදී. නමුත් 2014වන විටත් එහි ප්‍රතිඵලය දැනගත නොහැකි විය.&lt;ref name=&quot;Ref_j&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4913622.stm | title = China worried over pace of growth | publisher=BBC | accessdate=16 April 2006}}&lt;/ref&gt; මිලියන 40කට අධික ගොවීහු සිය බිම්වලින් ඉවත් විණි.&lt;ref name=&quot;Ref_k&quot;&gt;{{cite journal | url = http://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=3166_0_3_0 | title = China: Migrants, Students, Taiwan | journal = Migration News | date=January 2006 | volume=13 |issue=1}}&lt;/ref&gt; එය ආර්ථික සංවර්ධනය නිසා සිදු විය. 2005දී චීනය පුරා 87,000 විරෝධතා පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;Ref_l&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/27/AR2006012701588.html |title = In Face of Rural Unrest, China Rolls Out Reforms | newspaper = The Washington Post | date=28 January 2006}}&lt;/ref&gt; මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජනගහණයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයකගේ ජීවන තත්ත්ව‍ය ගුණාත්මකව ඉහළ ගියේ ය. නිදහස ඉහළ ගිය අතර දේශපාලන බැමි තද වූ අතර ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල එය දුර්වල විය.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Thomas | first=Antony | url= http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tankman/etc/transcript.html | title=''Frontline'': ''The Tank Man'' transcript | accessdate=12 July 2008 |date=11 April 2006 |work=Frontline |publisher=PBS }}&lt;/ref&gt;

== සටහන් ==
{{reflist|30em}}

== ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය ==
{{refbegin}}
===සමීක්ෂණ===
* Blunden, Caroline, and Mark Elvin. ''Cultural Atlas of China'' (2nd ed 1998) [http://www.amazon.com/Cultural-Atlas-China/dp/0816038147/ උද්ධෘත සහ පාඨ සෙවුම]
*  Catchpole, Brian. ''Map History of Modern China'' (1977)
* Eberhard, Wolfram. ''A History of China'' (1950; 4th edition, revised 1977), 380 pages' [https://books.google.com/books?id=mUofeN6WW_IC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:ISBN160303420X#v=onepage&amp;q=editions%3AISBN160303420X&amp;f=false full text online free]
* Ebrey, Patricia Buckley, and Kwang-ching Liu. ''The Cambridge Illustrated History of China'' (1999) 352 pages
* Elvin, Mark. ''The Pattern of the Chinese Past'' (Stanford Up, 1973)
* [[:en:John K. Fairbank|Fairbank, John King]] and Goldman, Merle. ''China: A New History.'' 2nd ed. Harvard U. Press, (2006). 640 pp.
* Gernet, Jacques, J. R. Foster, and Charles Hartman. ''A History of Chinese Civilization'' (1996), called the best one-volume survey;
* [[:en:Cho-yun Hsu|Hsu, Cho-yun]]. ''China: A New Cultural History''  (Columbia University Press; 2012) 612 pages; stress on China's encounters with successive waves of globalization.
* Hsü, Immanuel Chung-yueh. ''The Rise of Modern China,'' 6th ed. (Oxford University Press, 1999), highly detailed coverage of 1644–1999, in 1136pp.
* Huang, Ray. ''China, a Macro History'' (1997) 335pp, an idiosyncratic approach, not for beginners; [http://www.questia.com/library/book/china-a-macro-history-by-ray-huang.jsp online edition from [[:en:Questia|Questia]]]
* Keay, John. ''China: A History'' (2009), 642pp
* Latourette, Kenneth Scott. ''The Development of China'' (1917) 273 pages; [https://books.google.com/books?id=fSIPAAAAYAAJ&amp;dq=inauthor:latourette&amp;num=30&amp;as_brr=1 full text online] outdated survey* Franz, Michael. ''China through the Ages: History of a Civilization.'' (1986). 278pp;  [http://www.questia.com/library/book/china-through-the-ages-history-of-a-civilization-by-franz-michael.jsp online edition from [[:en:Questia|Questia]]]
* Mote, Frederick W. ''Imperial China, 900–1800'' Harvard University Press, 1999, 1,136 pages, the authoritative treatment of the Song, Yuan, Ming, and Qing dynasties.
* Needham, Joseph. ''The Grand Titration'' (London, 1969)
* Perkins, Dorothy. ''Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture.'' Facts on File, 1999. 662 pp.
* Roberts, J. A. G. ''A Concise History of China.'' Harvard U. Press, 1999. 341 pp.
* Schoppa, R. Keith. ''The Columbia Guide to Modern Chinese History.'' Columbia U. Press, 2000. 356 pp.  [http://www.questia.com/library/book/the-columbia-guide-to-modern-chinese-history-by-r-keith-schoppa.jsp online edition from [[:en:Questia|Questia]]]
* Spence, Jonathan D. ''The Search for Modern China'' (1999), 876pp; survey from 1644 to 1990s [http://www.questia.com/read/98946348 complete edition online at [[:en:Questia|Questia]]]
*  Ven, Hans van de, ed. ''Warfare in Chinese History.'' E. J. Brill, 2000. 456 pp. [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=109282565 online edition]
* Wang, Ke-wen, ed. ''Modern China: An Encyclopedia of History, Culture, and Nationalism.'' Garland, 1998. 442 pp.
* Wright, David Curtis. ''History of China'' (2001) 257pp; [http://www.questia.com/library/book/the-history-of-china-by-david-curtis-wright-john-e-findling-frank-w-thackeray.jsp online edition]
* Wills, Jr., John E. ''Mountain of Fame: Portraits in Chinese History'' (1994)

===ප්‍රාග්ඉතිහාසය===
* Chang, Kwang-chih. ''The Archaeology of Ancient China,'' Yale University Press, 1986.
*Discovery of residue from fermented beverage consumed up to 9,000 years ago in Jiahu, Henan Province, China. By Dr. Patrick E McGovern, University of Pennsylvania archaeochemist and colleagues from China, Great Britain and Germany.
*{{cite web|first=Rixiang|last=Zhu|author2=Zhisheng An |author3=Richard Potts |author4=Kenneth A. Hoffman |url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf |title=Magnetostratigraphic dating of early humans in China|doi=10.1016/S0012-8252(02)00132-0 |format=PDF |accessdate=23 January 2011}}
*[http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf The Discovery of Early Pottery in China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614011439/http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf |date=2007-06-14 }} by Zhang Chi, Department of Archaeology, Peking University, China.

===ෂෑං රාජවංශය===
* Durant, Stephen W. ''The Cloudy Mirror: Tension and Conflict in the Writings of Sima Qian'' (1995),

===හන් රාජවංශය===
*[[:en:Rafe de Crespigny|de Crespigny, Rafe]]. 1972. The Ch’iang Barbarians and the Empire of Han: A Study in Frontier Policy. ''Papers on Far Eastern History'' 16, Australian National University. Canberra.
*de Crespigny, Rafe. 1984. ''Northern Frontier. The Policies and Strategies of the Later Han Empire''. Rafe de Crespigny. 1984. Faculty of Asian Studies, Australian National University. Canberra.
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html|title=South China under the Later Han Dynasty|first=Rafe|last=de Crespigny|accessdate=23 January 2011|chapter=Chapter One from ''Generals of the South: the Foundation and early history of the Three Kingdoms state of Wu''|journal=Asian Studies Monographs, New Series No. 16|publisher=Faculty of Asian Studies, The Australian National University, Canberra|year=1990|archive-date=16 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101116113351/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html|url-status=dead}}
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html|journal=Asian Studies Monographs, New Series No. 21|title=Later Han Military Administration: An Outline of the Military Administration of the Later Han Empire|first=Rafe|last=de Crespigny|publisher=Faculty of Asian Studies, The Australian National University|year=1996|edition=Based on the Introduction to Emperor Huan and Emperor Ling being the Chronicle of Later Han for the years 189 to 220 AD as recorded in Chapters 59 to 69 of the Zizhi tongjian of Sima Guang|accessdate=23 January 2011|archive-date=28 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528225757/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html|url-status=dead}}
*Dubs, Homer H. 1938–55. ''The History of the Former Han Dynasty by Pan Ku. '' (3 vol)
* Hill, John E. (2009) ''Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd centuries CE''. ISBN 978-1-4392-2134-1.
*Hulsewé, A. F. P. and Loewe, M. A. N., eds. ''China in Central Asia: The Early Stage 125 B.C. – A.D. 23: an annotated translation of chapters 61 and 96 of the History of the Former Han Dynasty''. (1979)
*Twitchett, Denis and Loewe, Michael, eds. 1986. ''The Cambridge History of China. Volume I. The Ch’in and Han Empires, 221 B.C. – a.d. 220''. Cambridge University Press.
*Yap, Joseph P. (2009) ''Wars With the Xiongnu – A Translation From Zizhi tongjian'', AuthorHouse. ISBN 1-4900-0604-4

===ජින්, ෂඩ් රාජධානි, සහ උතුරු සහ දකුණු රාජවංශ===
*{{cite journal|url=http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html|title=The Three Kingdoms and Western Jin: A History of China in the Third Century AD|first=Rafe|last=de Crespigny|journal=East Asian History|publisher=Faculty of Asian Studies, Australian National University, Canberra|year=1991|accessdate=23 January 2011|issue=1 June 1991, pp.&amp;nbsp;1–36, &amp; no. 2 December 1991, pp.&amp;nbsp;143–164|archive-date=6 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110306102317/http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html|url-status=dead}}
*Miller, Andrew. ''Accounts of Western Nations in the History of the Northern Chou Dynasty.'' (1959)

===සුයි රාජවංශය===
*[[:en:Arthur F. Wright|Wright, Arthur F.]] 1978. ''The Sui Dynasty''. Alfred A. Knopf, New York. ISBN 0-394-49187-4, ISBN 0-394-32332-7 (pbk).

===ටෑං රාජවංශය===
*Benn, Charles. 2002. ''China's Golden Age: Everyday Life in the Tang Dynasty''. Oxford University Press. ISBN 0-19-517665-0.
* Lewis, Mark Edward. 2012. ''China's Cosmopolitan Empire: The Tang Dynasty'' (2012). [http://www.amazon.com/Chinas-Cosmopolitan-Empire-Dynasty-Imperial/dp/0674064011/  excerpt]; A standard scholarly survey.
*Schafer, Edward H. 1967. ''The Vermilion Bird: T’ang Images of the South''. University of California Press, Berkeley and Los Angeles. Reprint 1985. ISBN 0-520-05462-8.
*Shaffer, Lynda Norene. 1996. ''Maritime Southeast Asia to 1500''. Armonk, New York, M.E. Sharpe, Inc. ISBN 1-56324-144-7.
*Wang, Zhenping. 1991. &quot;T’ang Maritime Trade Administration.&quot; Wang Zhenping. ''Asia Major'', Third Series, Vol. IV, 1991, pp.&amp;nbsp;7–38.

===සොං රාජවංශය===
* Ebrey, Patricia. ''The Inner Quarters: Marriage and the Lives of Chinese Women in the Sung Period'' (1990)
* Hymes, Robert, and Conrad Schirokauer, eds. ''Ordering the World: Approaches to State and Society in Sung Dynasty China,'' U of California Press, 1993; [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft1000031p/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*Shiba, Yoshinobu. 1970. ''Commerce and Society in Sung China''. Originally published in Japanese as ''So-dai sho-gyo—shi kenkyu-''. Tokyo, Kazama shobo-, 1968. Yoshinobu Shiba. Translation by Mark Elvin, Centre for Chinese Studies, University of Michigan.

===මිං රාජවංශය===
* Brook, Timothy. ''The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China.'' (1998).
* Brook, Timothy. ''The Troubled Empire: China in the Yuan and Ming Dynasties'' (2010) 329 pages. Focus on the impact of a Little Ice Age on the empire, as the empire, beginning with a sharp drop in temperatures in the 13th century during which time the Mongol leader Kubla Khan moved south into China.
* Dardess, John W.  ''A Ming Society: T'ai-ho County, Kiangsi, Fourteenth to Seventeenth Centuries.'' (1983); uses advanced &quot;new social history&quot; [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft2s2004qh/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Farmer, Edward.  ''Zhu Yuanzhang and Early Ming Legislation: The Reordering of Chinese Society Following the Era of Mongol Rule.''  E.J. Brill, 1995.
* Goodrich, L. Carrington, and Chaoying Fang.  ''Dictionary of Ming Biography.'' (1976).
* Huang, Ray. ''1587, A Year of No Significance: The Ming Dynasty in Decline.'' (1981).
* Mote, Frederick W. and Twitchett, Denis, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1.''  (1988). 976 pp.
* Schneewind, Sarah. ''A Tale of Two Melons: Emperor and Subject in Ming China.'' (2006).
* Tsai, Shih-shan Henry. ''Perpetual Happiness: The Ming Emperor Yongle.''  (2001).
* Mote, Frederick W., and Denis Twitchett, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 7, part 1: The Ming Dynasty, 1368–1644'' (1988). 1008 pp. [https://books.google.com/books?id=tyhT9SZRLS8C excerpt and text search]
* Twitchett, Denis and Frederick W. Mote, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 8: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1.''
** Twitchett, Denis and Frederick W. Mote, eds. ''The Cambridge History of China. Vol. 8: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 2. '' (1998). 1203 pp.

===ක්විං රාජවංශය===
* Fairbank, John K. and Liu, Kwang-Ching, ed. ''The Cambridge History of China. Vol. 2: Late Ch'ing, 1800–1911, Part 2.'' Cambridge U. Press, 1980. 754 pp.
* Mann, Susan. ''Precious Records: Women in China's Long Eighteenth Century'' (1997)
*  Naquin, Sysan, and Evelyn S. Rawski. ''Chinese Society in the Eighteenth Century'' (1989) [http://www.amazon.com/Chinese-Society-Eighteenth-Century-Naquin/dp/0300046022/  excerpt and text search]
* Peterson, Willard J., ed. ''The Cambridge History of China. Vol. 9, Part 1: The Ch'ing Dynasty to 1800.'' Cambridge U. Press, 2002. 753 pp.
* Rawski, Evelyn S. ''The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions'' (2001) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft8d5nb4v4/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Struve, Lynn A., ed.  ''The Qing Formation in World-Historical Time.''  (2004). 412 pp.
* Struve, Lynn A., ed.  ''Voices from the Ming-Qing Cataclysm: China in Tigers' Jaws'' (1998)
* Yizhuang, Ding. &quot;Reflections on the '[[:en:New Qing History|New Qing History]]' School in the United States,&quot; ''Chinese Studies in History,'' Winter 2009/2010, Vol. 43 Issue 2, pp 92–96, It drops the theme of &quot;sinification&quot; in evaluating the dynasty and the non-Han Chinese regimes in general. It seeks to analyze the success and failure of Manchu rule in China from the Manchu perspective and focus on how Manchu rulers sought to maintain the Manchu ethnic identity throughout Qing history.

===චීන සමූහාණ්ඩු යුගය (1912-1949)===
* Bergere, Marie-Claire. ''Sun Yat-Sen'' (1998), 480pp, the standard biography
* Boorman, Howard L., ed. ''Biographical Dictionary of Republican China.'' (Vol. I-IV and Index. 1967–1979). 600 short scholarly biographies [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC excerpt and text search]
** Boorman, Howard L. &quot;Sun Yat-sen&quot; in Boorman, ed. ''Biographical Dictionary of Republican China'' (1970) 3: 170–89, [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC&amp;pg=PA172&amp;lpg=PA172&amp;dq=+YANG+CH'%C3%9C-Y%C3%9CN&amp;source=web&amp;ots=2vo5nB_pW4&amp;sig=z9_ba59M35GI7n85WvjZR5zS3HU&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA170,M1 complete text online]
* Dreyer, Edward L.  ''China at War, 1901–1949.'' (1995). 422 pp.
* Eastman Lloyd. ''Seeds of Destruction: Nationalist China in War and Revolution, 1937– 1945.'' (1984)
* Eastman Lloyd et al. ''The Nationalist Era in China, 1927–1949'' (1991)
* Fairbank, John K., ed. ''The Cambridge History of China, Vol. 12, Republican China 1912–1949. Part 1.'' (1983). 1001 pp.
* Fairbank, John K. and Feuerwerker, Albert, eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 13: Republican China, 1912–1949, Part 2.'' (1986). 1092 pp.
* Fogel, Joshua A. ''The Nanjing Massacre in History and Historiography'' (2000)
* Gordon, David M. &quot;The China-Japan War, 1931–1945,&quot;  ''The Journal of Military History'' v70#1 (2006) 137–182; major historiographical overview of all important books and interpretations; [http://muse.jhu.edu/login?auth=0&amp;type=summary&amp;url=/journals/journal_of_military_history/v070/70.1gordon.html online]
* Hsiung, James C. and Steven I. Levine, eds. ''China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945'' (1992), essays by scholars; [http://www.questia.com/library/book/chinas-bitter-victory-the-war-with-japan-1937-1945-by-james-c-hsiung-steven-i-levine.jsp online from Questia];
* Hsi-sheng, Ch'i. ''Nationalist China at War: Military Defeats and Political Collapse, 1937–1945'' (1982)
* Hung, Chang-tai. ''War and Popular Culture: Resistance in Modern China, 1937–1945'' (1994) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft829008m5/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*Lara, Diana. ''The Chinese People at War: Human Suffering and Social Transformation, 1937–1945'' (2010)
* Rubinstein, Murray A., ed. ''Taiwan: A New History'' (2006), 560pp
* Shiroyama, Tomoko. ''China during the Great Depression: Market, State, and the World Economy, 1929–1937'' (2008)
* Shuyun, Sun. ''The Long March: The True History of Communist China's Founding Myth'' (2007)
* Taylor, Jay. ''The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China.'' (2009) ISBN 978-0-674-03338-2
* Westad, Odd Arne. ''Decisive Encounters: The Chinese Civil War, 1946–1950.'' (2003). 413 pp. the standard history

===කොමියුනිස්ට් යුගය (1949–present)===
*  Barnouin, Barbara, and Yu Changgen. ''Zhou Enlai: A Political Life'' (2005)
* Baum, Richard D. &quot;'Red and Expert': The Politico-Ideological Foundations of China's Great Leap Forward,&quot; ''Asian Survey,'' Vol. 4, No. 9 (Sep. 1964), pp.&amp;nbsp;1048–1057 [http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(196409)4%3A9%3C1048%3A%22AETPF%3E2.0.CO%3B2-%23 in JSTOR]
* Becker, Jasper.  ''Hungry Ghosts: China's Secret Famine'' (1996), on the &quot;Great Leap Forward&quot; of 1950s
* Chang, Jung and Jon Halliday. ''Mao: The Unknown Story,'' (2005), 814 pages, ISBN 0-679-42271-4
* {{cite book|author=Davin, Delia|title=Mao: A Very Short Introduction|url=https://books.google.com/books?id=GfShg2lD8Y4C|year=2013|publisher=Oxford UP}}
* Dittmer, Lowell. ''China's Continuous Revolution: The Post-Liberation Epoch, 1949–1981'' (1989) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft3q2nb24q/?&amp;query=&amp;brand=ucpress online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Dietrich, Craig. ''People's China: A Brief History,'' 3d ed. (1997), 398pp
* Kirby, William C., ed.  ''Realms of Freedom in Modern China.'' (2004). 416 pp.
* Kirby, William C.; Ross, Robert S.; and Gong, Li, eds.  ''Normalization of U.S.-China Relations: An International History.'' (2005). 376 pp.
*  Li, Xiaobing. ''A History of the Modern Chinese Army'' (2007)
*  MacFarquhar, Roderick and Fairbank, John K., eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 15: The People's Republic, Part 2: Revolutions within the Chinese Revolution, 1966–1982.'' Cambridge U. Press, 1992. 1108 pp.
* [[:en:Maurice Meisner|Meisner, Maurice]]. ''Mao's China and After: A History of the People’s Republic,'' 3rd ed. (Free Press, 1999), dense book with theoretical and political science approach.
* Spence, Jonatham. ''Mao Zedong'' (1999)
* Shuyun, Sun. ''The Long March: The True History of Communist China's Founding Myth'' (2007)
* Walder, Andrew G.  ''China under Mao: A Revolution Derailed'' (Harvard University Press, 2015) 413 pp. [https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=43955 online review]
* Wang, Jing. ''High Culture Fever: Politics, Aesthetics, and Ideology in Deng's China'' (1996)  [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft0489n683/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Wenqian, Gao. ''Zhou Enlai: The Last Perfect Revolutionary'' (2007)

====සංස්කෘතික විප්ලවය, 1966–76====
* Clark, Paul. ''The Chinese Cultural Revolution: A History'' (2008), a favorable look at artistic production  [http://www.amazon.com/dp/0521875153 excerpt and text search]
* Esherick, Joseph W.; Pickowicz, Paul G.; and Walder, Andrew G., eds.  ''The Chinese Cultural Revolution as History.'' (2006). 382 pp.
* Jian, Guo; Song, Yongyi; and Zhou, Yuan. ''Historical Dictionary of the Chinese Cultural Revolution.'' (2006). 433 pp.
*  MacFarquhar, Roderick and Fairbank, John K., eds.  ''The Cambridge History of China. Vol. 15: The People's Republic, Part 2: Revolutions within the Chinese Revolution, 1966–1982.'' Cambridge U. Press, 1992. 1108 pp.
* MacFarquhar, Roderick and Michael Schoenhals. ''Mao's Last Revolution.'' (2006).
* MacFarquhar, Roderick. ''The Origins of the Cultural Revolution. Vol. 3: The Coming of the Cataclysm, 1961–1966.'' (1998). 733 pp.
* Yan, Jiaqi and Gao, Gao. ''Turbulent Decade: A History of the Cultural Revolution.'' (1996). 736 pp.

===ආර්ථික විද්‍’ාව සහ පරිසරය===
*  Chao, Kang. ''Man and Land in Chinese History: An Economic Analysis'' (Stanford UP, 1986)
* Chow, Gregory C. ''China's Economic Transformation'' (2nd ed. 2007)*Elvin, Mark.  ''Retreat of the Elephants: An Environmental History of China.'' (2004). 564 pp.
* Elvin, Mark and Liu, Ts'ui-jung, eds.  ''Sediments of Time: Environment and Society in Chinese History.'' (1998). 820 pp.
* von Glahn, Richard. ''The Economic History of China: From Antiquity to the Nineteenth Century'' (Cambridge UP, 2016). 461 pp. [http://eh.net/?s=von+Glahn%2C online review]
* Ji, Zhaojin.  ''A History of Modern Shanghai Banking: The Rise and Decline of China's Finance Capitalism.'' (2003. 325) pp.
*  Naughton, Barry. ''The Chinese Economy: Transitions and Growth'' (2007)
* Rawski, Thomas G. and Lillian M. Li, eds. ''Chinese History in Economic Perspective,'' University of California Press, 1992 [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft6489p0n6/?&amp;query=&amp;brand=ucpress complete text online free]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Sheehan, Jackie.  ''Chinese Workers: A New History.'' Routledge, 1998. 269 pp.
*  Stuart-Fox, Martin.  ''A Short History of China and Southeast Asia: Tribute, Trade and Influence.'' (2003). 278 pp.

===ස්ත්‍රීන් සහ ලිංග භේදය===
* Ebrey, Patricia. ''The Inner Quarters: Marriage and the Lives of Chinese Women in the Sung Period'' (1990)
* Hershatter, Gail, and Wang Zheng. &quot;Chinese History: A Useful Category of Gender Analysis,&quot; ''American Historical Review,'' Dec 2008, Vol. 113 Issue 5, pp 1404–1421
* Hershatter, Gail. ''Women in China's Long Twentieth Century'' (2007), [http://escholarship.org/uc/gaia_gaia_books full text online]
* Hershatter, Gail, Emily Honig, Susan Mann, and Lisa Rofel, eds. ''Guide to Women's Studies in China'' (1998)
* Ko, Dorothy. ''Teachers of Inner Chambers: Women and Culture in China, 1573–1722'' (1994)
* Mann, Susan. ''Precious Records: Women in China's Long Eighteenth Century'' (1997)
* Wang, Shuo. &quot;The 'New Social History' in China: The Development of Women's History,&quot; ''History Teacher,'' May 2006, Vol. 39 Issue 3, pp 315–323
{{refend}}

===විද්වත් ජර්නල===
* ''[[:en:Central Asian Survey|Central Asian Survey]]''
* ''Chinese Studies in History''&lt;ref&gt;See [http://www.tandfonline.com/toc/mcsh20/current website]&lt;/ref&gt;
* ''East Asian History''&lt;ref&gt;See [http://www.eastasianhistory.org/ website]&lt;/ref&gt;
* ''Journal of Modern Chinese History''&lt;ref&gt;See [http://tandfonline.com/rmoh website]&lt;/ref&gt;
* ''[[:en:Late Imperial China (journal)|Late Imperial China]]''
* ''Modern China: An International Journal of History and Social Science''&lt;ref&gt;See [http://mcx.sagepub.com/ website]&lt;/ref&gt;
* ''Sino-Japanese Studies''&lt;ref&gt;See [http://chinajapan.org/ website]&lt;/ref&gt;
* ''[[:en:T'oung Pao|T'oung Pao: International Journal of Chinese Studies]]''

== වැඩිදුර කියවීමට ==
*[http://www.princeton.edu/~classbib/ Classical Historiography For Chinese History]
*Abramson, Marc S. (2008). ''Ethnic Identity in Tang China''. University of Pennsylvania Press, Philadelphia. ISBN 978-0-8122-4052-8.
*Ankerl, G. C. ''Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western''. INU PRESS Geneva, 2000. ISBN 2-88155-004-5.
*{{cite book|author=John W. Dardess|title=Governing China, 150-1850|url=https://books.google.com/books?id=IpXzmOuqiegC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=john+dardess&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjBxOvugJbKAhWBHB4KHXC1BNMQ6AEIKDAC#v=onepage&amp;q=john%20dardess&amp;f=false|year=2010|publisher=Hackett Publishing|isbn=1-60384-311-6}}
* Li, Xiaobing. ''China at War: An Encyclopedia'' (2012) in ebrary
* [[:en:Endymion Wilkinson|Wilkinson, Endymion]], ''[[:en:Chinese History: A New Manual|Chinese History: A New Manual]]'', Harvard University, Asia Center (for the Harvard-Yenching Institute), 2013, 1128 (double-column) p., ISBN 978-0-674-06715-8. Supersedes Wilkinson (2000).
* [[:en:Endymion Wilkinson|Wilkinson, Endymion]], [https://books.google.com/books?id=ERnrQq0bsPYC&amp;printsec=frontcover ''Chinese history: a manual],''  (revised and enlarged. Harvard University, Asia Center (for the Harvard-Yenching Institute), 2000, 1181 p., ISBN 0-674-00247-4; ISBN 0-674-00249-0; for specialists.''

== බාහිර සබැඳි ==
&lt;!----- PER WIKIPEDIA'S POLICIES, --DO--NOT-- USE GLOBAL CHINAWIKIPEDIA AND SIMILAR SITES AS SOURCES OR EXTERNAL LINKS. THEY WILL BE DELETED. ------&gt;
{{Commons category}}
*{{zh icon}} [http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm චීන දත්තසමුදාය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120090606/http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm |date=2016-11-20 }} by [[:en:Academia Sinica|ඇකඩමියා සිනිකා]].
*[http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552524 Modernizing China] from the [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives]
*{{zh icon}} [http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm Manuscript and Graphics Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506031332/http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm |date=2020-05-06 }} by ඇකඩමියා සිනිකා.
*[http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm A universal guide for China studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129203455/http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm |date=2012-11-29 }}
*[http://chinese.dsturgeon.net/ Chinese Text Project], ඓතිහාසික චීන නිර්මාණවල පාඨ සහ පරිවර්තන.
*[http://www.history-forum.com/ History Forum]
*:[http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html Asian History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512061404/http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html |date=2013-05-12 }}
*:[http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ Chinese Siege Warfare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621201559/http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ |date=2007-06-21 }}
*''[http://pem.org/yinyutang/ Yin Yu Tang: A Chinese Home]'', චිං රාජවංශ සමයේ චීන ගෘහ නිර්මාණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක්.
*[http://www.aall.ufl.edu/EMC/ ''Early Medieval China''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719230513/http://www.aall.ufl.edu/EMC/ |date=2006-07-19 }}, හන් සිට ටෑං යුගයේ ආරම්භය අතර කාලය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය ජර්නලය.
*[https://web.archive.org/web/20080116175553/http://www.geocities.com/crmaozedong/index.html Cultural Revolution Propaganda Poster]
*[http://www.loc.gov/today/cyberlc/feature_wdesc.php?rec=4043 China Rediscovers its Own History], a 100-minute lecture on Chinese history given by Yu Ying-shih, Emeritus Professor of East Asian Studies and History at Princeton University.
*[http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm Resources for Middle School students] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105233305/http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm |date=2008-01-05 }} (grades 5–9).
*[http://www.gutenberg.org/files/17695/17695-h/17695-h.htm A history of China] by Wolfram Eberhard, [EBook #17695], ISO-8859-1 (7 February 2006).
*[http://www.pbs.org/kqed/chinainside/ China from the Inside], a 2006 [[:en:PBS|PBS]] documentary.
*[http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld Ancient Asian World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515023548/http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld |date=2012-05-15 }}
*[http://www-chaos.umd.edu/history/toc.html History of China: Table of Contents] by the Chaos Group at the University of Maryland.
*{{cite journal |journal=BMC Biology |last=Li |issue=1 |volume=8|doi=10.1186/1741-7007-8-15 |url=http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1741-7007-8-15.pdf |title=Evidence that a West-East admixed population lived in the Tarim Basin as early as the early Bronze Age |format=PDF |year=2010 |pmid=20163704 |pmc=2838831}}

{{DEFAULTSORT:History Of China}}
[[Category:ඉතිහාසය]]
[[Category:චීනය]]
[[Category:ඉතිහාසය - ලෝකය]]
[[Category:ආසියාව]]
[[Category:චීන ඉතිහාසය]]</text>
      <sha1>rl21r1oo7wve40f39kwz7m8n9wd5flr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:පුවත් සැකෙවින්</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34694</id>
    <revision>
      <id>795916</id>
      <parentid>778865</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] Added &amp; [[ගාසා යුද්ධය]] Removed</comment>
      <origin>795916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4771" sha1="r1025c7ngeauxd5br8mc0qq6bhrw9r5" xml:space="preserve">&lt;!-- නව පුවතක් ඇතුළු කරන විට, පුවත් ලැයිස්තුවේ පහළින්ම ඇති පුවත ඉවත් කරන්න. එසේ ඉවත් කළ පුවත අදාළ වර්ෂය සඳහා ඇති ලේඛන වාර්තාවට එකතු කරන්න. යම් වර්ෂයක් සඳහා එවැනි වාර්තාවක් නොමැති නම් &quot;සැකිල්ල:පුවත් සැකෙවින්/වර්ෂය&quot; යන ආකෘතියට නව පිටුවක් තනන්න. --&gt; {{Main page image/ITN
| image   = Niameyairport 2005 crop.JPG
&lt;!--NOTE: Do not use an unprotected Commons file. Our cascading protection will not apply. Either upload a local copy or list it at WP:CMP and wait for the bot to protect it at Commons. See WP:ITN/A for full instructions.--&gt;
| width   = 
| caption =  ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ
| title   = 
| alt     = 
| link    =  
| border  = no &lt;!-- only set if image has a light background --&gt;
| caption align = left
}}
*&lt;!--2026 ජනවාරි 29--&gt; [[නයිජර්|නයිජර්හි]] ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට ''(සේයාරුව)'' [[ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය]] විසින් සිදු කරන ලද '''[[ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ප්‍රහාරය|ප්‍රහාරයකින්]]''' ප්‍රහාරකයින් 20 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වෙයි.
*&lt;!--2026 ජනවාරි 22--&gt; එක්සත් ජනපදය '''[[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය|ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙන්]]''' ඉවත් වෙයි.
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 02--&gt;  '''[[දිට්වා සුළි කුණාටුව]]''' හේතුවෙන් ඇති වූ ගංවතුර සහ නායයෑම් නිසා [[ශ්‍රී ලංකාව]] සහ [[ඉන්දියාව]] පුරා අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 485 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වෙයි.
*&lt;!--2025 නොවැම්බර් 17--&gt;  [[බංග්ලාදේශය|බංග්ලාදේශ]] ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව විසින් හිටපු අගමැතිනි [[ෂෙයික් හසීනා]]  මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් '''[[ෂෙයික් හසීනාට එරෙහි නඩු විභාගය|වරදකරු කර මරණ දඬුවම නියම කරයි]]'''.
*&lt;!--2025 සැප්තැම්බර් 12--&gt; [[2025 නේපාල ඉසෙඩ් පරම්පරාවෙහි විරෝධතා|පුළුල් ලෙස පැතිරුණු විරෝධතා]] වලින් පසුව, [[නේපාලය|නේපාලයේ]] [[නේපාලයෙහි අග්‍රාමාත්‍යවරයා|අන්තර්කාලීන අගමැතිවරිය]] ලෙස හිටපු අගවිනිසුරු '''[[සුෂිලා කාර්කි]]''' පත් කරයි.

&lt;!--
  End of blurbs. Please consider moving unresolved stories for which the article
  is regularly updated to the following &quot;Ongoing&quot; line instead of removing them.
--&gt;{{පුවත් සැකෙවින්/පාදම
 |nocurrenteventslink = {{{nocurrenteventslink|}}}
 |currentevents = &lt;!-- &quot;Current events&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2026 ජූනි 11--&gt; [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]
*&lt;!--2022 මැයි 13--&gt; [[2022 රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය|රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය]]
 |recentdeaths = &lt;!-- &quot;Recent deaths&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 27--&gt;[[ලතා වල්පොල]]
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 23--&gt;[[සතිස්චන්ද්‍ර එදිරිසිංහ]]
*&lt;!--2025 මැයි 24--&gt;[[මාලිනී ෆොන්සේකා]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r1025c7ngeauxd5br8mc0qq6bhrw9r5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795917</id>
      <parentid>795916</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>upd.</comment>
      <origin>795917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4751" sha1="hmwuej29jvzpe0s0rgxndn3k5nw3xdm" xml:space="preserve">&lt;!-- නව පුවතක් ඇතුළු කරන විට, පුවත් ලැයිස්තුවේ පහළින්ම ඇති පුවත ඉවත් කරන්න. එසේ ඉවත් කළ පුවත අදාළ වර්ෂය සඳහා ඇති ලේඛන වාර්තාවට එකතු කරන්න. යම් වර්ෂයක් සඳහා එවැනි වාර්තාවක් නොමැති නම් &quot;සැකිල්ල:පුවත් සැකෙවින්/වර්ෂය&quot; යන ආකෘතියට නව පිටුවක් තනන්න. --&gt; {{Main page image/ITN
| image   = Niameyairport 2005 crop.JPG
&lt;!--NOTE: Do not use an unprotected Commons file. Our cascading protection will not apply. Either upload a local copy or list it at WP:CMP and wait for the bot to protect it at Commons. See WP:ITN/A for full instructions.--&gt;
| width   = 
| caption =  ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ
| title   = 
| alt     = 
| link    =  
| border  = no &lt;!-- only set if image has a light background --&gt;
| caption align = left
}}
*&lt;!--2026 ජූලි 13--&gt; තාරකා විද්‍යාඥයින් [[ක්ෂීර පථය|ක්ෂීරපථයේ]] මධ්‍යයට ආසන්නව වායු හා දූවිලි වලාකුළක් තුළ එරිත්‍රුලෝස් අණුවක් සොයා ගන්නා අතර, [[අභ්‍යවකාශය|අන්තර් තාරකා අවකාශයේ]] '''[[සීනි]]''' පිළිබඳ පළමු සාක්ෂිය බවට පත්වෙයි.
*&lt;!--2026 ජනවාරි 29--&gt; [[නයිජර්|නයිජර්හි]] ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට ''(සේයාරුව)'' [[ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය]] විසින් සිදු කරන ලද '''[[ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ප්‍රහාරය|ප්‍රහාරයකින්]]''' ප්‍රහාරකයින් 20 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වෙයි.
*&lt;!--2026 ජනවාරි 22--&gt; එක්සත් ජනපදය '''[[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය|ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙන්]]''' ඉවත් වෙයි.
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 02--&gt;  '''[[දිට්වා සුළි කුණාටුව]]''' හේතුවෙන් ඇති වූ ගංවතුර සහ නායයෑම් නිසා [[ශ්‍රී ලංකාව]] සහ [[ඉන්දියාව]] පුරා අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 485 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වෙයි.
*&lt;!--2025 නොවැම්බර් 17--&gt;  [[බංග්ලාදේශය|බංග්ලාදේශ]] ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව විසින් හිටපු අගමැතිනි [[ෂෙයික් හසීනා]]  මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් '''[[ෂෙයික් හසීනාට එරෙහි නඩු විභාගය|වරදකරු කර මරණ දඬුවම නියම කරයි]]'''.

&lt;!--
  End of blurbs. Please consider moving unresolved stories for which the article
  is regularly updated to the following &quot;Ongoing&quot; line instead of removing them.
--&gt;{{පුවත් සැකෙවින්/පාදම
 |nocurrenteventslink = {{{nocurrenteventslink|}}}
 |currentevents = &lt;!-- &quot;Current events&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2026 ජූනි 11--&gt; [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]
*&lt;!--2022 මැයි 13--&gt; [[2022 රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය|රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය]]
 |recentdeaths = &lt;!-- &quot;Recent deaths&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 27--&gt;[[ලතා වල්පොල]]
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 23--&gt;[[සතිස්චන්ද්‍ර එදිරිසිංහ]]
*&lt;!--2025 මැයි 24--&gt;[[මාලිනී ෆොන්සේකා]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hmwuej29jvzpe0s0rgxndn3k5nw3xdm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795918</id>
      <parentid>795917</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>upd. image</comment>
      <origin>795918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4774" sha1="jf7x5qyrwq7lkvw7q3j9851fj5lbdmg" xml:space="preserve">&lt;!-- නව පුවතක් ඇතුළු කරන විට, පුවත් ලැයිස්තුවේ පහළින්ම ඇති පුවත ඉවත් කරන්න. එසේ ඉවත් කළ පුවත අදාළ වර්ෂය සඳහා ඇති ලේඛන වාර්තාවට එකතු කරන්න. යම් වර්ෂයක් සඳහා එවැනි වාර්තාවක් නොමැති නම් &quot;සැකිල්ල:පුවත් සැකෙවින්/වර්ෂය&quot; යන ආකෘතියට නව පිටුවක් තනන්න. --&gt; {{Main page image/ITN
| image   = File:Sheikh Hasina meets Editors' Guild Bangladesh and Journalists' Union Ganabhaban 2024-01-03 (PID-0011626) (cropped).jpg
&lt;!--NOTE: Do not use an unprotected Commons file. Our cascading protection will not apply. Either upload a local copy or list it at WP:CMP and wait for the bot to protect it at Commons. See WP:ITN/A for full instructions.--&gt;
| width   = 
| caption =  2024 දී හසීනා
| title   = 
| alt     = 
| link    =  
| border  = no &lt;!-- only set if image has a light background --&gt;
| caption align = left
}}
*&lt;!--2026 ජූලි 13--&gt; තාරකා විද්‍යාඥයින් [[ක්ෂීර පථය|ක්ෂීරපථයේ]] මධ්‍යයට ආසන්නව වායු හා දූවිලි වලාකුළක් තුළ එරිත්‍රුලෝස් අණුවක් සොයා ගන්නා අතර, [[අභ්‍යවකාශය|අන්තර් තාරකා අවකාශයේ]] '''[[සීනි]]''' පිළිබඳ පළමු සාක්ෂිය බවට පත්වෙයි.
*&lt;!--2026 ජනවාරි 29--&gt; [[නයිජර්|නයිජර්හි]] ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට [[ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය]] විසින් සිදු කරන ලද '''[[ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ප්‍රහාරය|ප්‍රහාරයකින්]]''' ප්‍රහාරකයින් 20 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වෙයි.
*&lt;!--2026 ජනවාරි 22--&gt; එක්සත් ජනපදය '''[[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය|ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙන්]]''' ඉවත් වෙයි.
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 02--&gt;  '''[[දිට්වා සුළි කුණාටුව]]''' හේතුවෙන් ඇති වූ ගංවතුර සහ නායයෑම් නිසා [[ශ්‍රී ලංකාව]] සහ [[ඉන්දියාව]] පුරා අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 485 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වෙයි.
*&lt;!--2025 නොවැම්බර් 17--&gt;  [[බංග්ලාදේශය|බංග්ලාදේශ]] ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව විසින් හිටපු අගමැතිනි [[ෂෙයික් හසීනා]] ''(සේයාරුව)'' මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් '''[[ෂෙයික් හසීනාට එරෙහි නඩු විභාගය|වරදකරු කර මරණ දඬුවම නියම කරයි]]'''.

&lt;!--
  End of blurbs. Please consider moving unresolved stories for which the article
  is regularly updated to the following &quot;Ongoing&quot; line instead of removing them.
--&gt;{{පුවත් සැකෙවින්/පාදම
 |nocurrenteventslink = {{{nocurrenteventslink|}}}
 |currentevents = &lt;!-- &quot;Current events&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2026 ජූනි 11--&gt; [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]
*&lt;!--2022 මැයි 13--&gt; [[2022 රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය|රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය]]
 |recentdeaths = &lt;!-- &quot;Recent deaths&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 27--&gt;[[ලතා වල්පොල]]
*&lt;!--2025 දෙසැම්බර් 23--&gt;[[සතිස්චන්ද්‍ර එදිරිසිංහ]]
*&lt;!--2025 මැයි 24--&gt;[[මාලිනී ෆොන්සේකා]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jf7x5qyrwq7lkvw7q3j9851fj5lbdmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උඩුනුවර ලංකාතිලක විහාරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63328</id>
    <revision>
      <id>795904</id>
      <parentid>767568</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T09:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39904-96</username>
        <id>80021</id>
      </contributor>
      <comment>මෙම ලිපිය තුලට විහාරස්ථානයේ තොරතුරුවලට අනුව වැඩි විස්තර කිහිපයක් එකතු කරන ලදී. ස්තූතියි!</comment>
      <origin>795904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9566" sha1="ia7l2igbudhmlmbf6cwnqz8wnw10y9i" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පන්සල
| name =ලංකාතිලක විහාරය
| img = Lankathilaka Vhihara - Le temple.JPG
| img_size = 
| alt =
| country          = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| coordinates      = {{coord|7|14|1.98|N|80|33|53.03|E|region:LK_type:landmark|display=inline, title}}
| location=[[මහනුවර]] 
| founder  = [[හතරවන බුවනෙකබාහු රජ]]
]] founded =
}}

'''ලංකාතිලක විහාරය''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මහනුවර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය]]ට අයත් [[උඩුනුවර]] ග්‍රාමයේ පිහිටි පුරාණ [[බෞද්ධ]] සිද්ධස්ථානයක් වේ. එය [[පිළිමතලාව]] හන්දියේ සිට දවුලගල මාර්ගයේ කිලෝමීටර 4ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. ලංකාතිලක විහාරය [[ගම්පොල රාජධානිය|ගම්පොල යුගයේ]] ඉදි කෙරූ විශිෂ්ඨතම වාස්තු ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන නිර්මාණයක් ලෙස සැළකේ.

=== ඉතිහාසය ===
ලංකාතිලක විහාරයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 14වන සියවස පමණ දක්වා දිවයයි. පැරණි මූලාශ්‍රයන්ට අනූව මෙම විහාරය [[හතරවන බුවනෙකබාහු රජ]] (ක්‍රි.ව. 1341-1351) සමයේ ඉදිකොට ලද්දක් බැව් විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=ලංකාතිලක විහාරය (කැන්ඩි)|url=https://www.lankapradeepa.com/2021/01/lankatilaka-viharaya-kandy.html|work=ලංකාප්‍රදීප|date=27 ජනවාරි 2021}}&lt;/ref&gt; රජු විසින් මෙම විහාරයේ ඉදිකිරීම් සිය ප්‍රධාන අමාත්‍ය '' සේනාධිලංකාර ''වෙත පැවරූ බවත්, ඔහු [[දකුණු ඉන්දියානු]] වාස්තුවේදී ''ස්ථපතිරායර්''ගේ සහය ඇතිව විහාරය ගොඩනැංවූ බවත් සඳහන් වේ.{{cn}} පුරාවිද්‍යාඥ [[සෙනරත් පරණවිතාන]] මහතාට අනූව,  ස්ථපතිරායර් විසින් ලංකාතිලක විහාරය ඉදිකිරීමේදී, [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරු යුගයේ]] [[සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය|සිංහල]], [[ද්‍රවිඩ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය|ද්‍රවිඩ]] සහ ඉන්දුචීන වාස්තු නිර්මාණ රටා උපයෝගී කොට ගෙන ඇත.{{cn}}gsv

==විහාරය==
[[File:Lankatilaka Temple (5).JPG|thumb|පිළිමගෙයි වූ බුද්ධ ප්‍රථිමාවක්]]
ස්වභාවික පිහිටි ගල් පර්වතයක් මත විහාර ගොඩනැගිලි ඉදිකොට තිබේ. ඉන් පිළිමගෙය ඊටම ආවේණික වූ සාම්ප්‍රදායික සිංහල මූර්ති හා වාස්තු ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විත වේ. එහි ඇතුල් බිත්ති [[මහනුවර යුගය|මහනුවර යුගයේ]] සිතුවම් වලින් සමන්විතය. වර්ථමානයේ මහල් තුනක් පමණක් දැකගත හැකි පිළිම ගෙය, එකල මහල් හතරකින් සමන්විතව තිබූ බව විහාරයෙන් හමුවූ ''ලංකාතිලක තඹ තහඩුව''ට අදාල තොරතුරු වලින් හෙළිදරව් වේ.  

මෙම බුදුපිළිම වහන්සේ මහනුවර යුගයේ බුදුපිළිම කලාවට වඩා මදක් වෙනස් වන්නේ එහි ඇති දෑස් නේත්‍ර යුවල සම්පූර්ණයෙන්ම විවෘතව බලා සිටීමයි, මෙය අතීතයේ රුහුණේ පැවතගෙන එන &quot;බලි කලා&quot; ශිල්පයට මද සමීපතාවයක් පිළිබිඹු කරයි, මීට අමතරව බුදුපිළිම වහන්සේට ඉහළින් ඉදිකරන ලද මකර තොරණ තුල කිඹිසි මුහුණ දෙපසින් සුද්ධාවාස බ්‍රහ්ම රාජයන් සතර දෙනෙකු බුදුරාජණන් වහන්සේට නමස්කාර කරන අයුරුත්, පැරණි හින්දු දහමේ සඳහන් වන ලෝක පාලක වෛදික දෙවිවරුන් 4 දෙනෙකුගේ රූපයන් හා ඔවුන්ගේ දේවීන් සතර දෙනා සහා දිව්‍යමය වාහනයන්ද නිරූපණය කර ඇත. නීල වර්ණයෙන් (නාරායන/[[විෂ්ණු]]) දෙවියන් හා භාර්යාව වන ලක්ෂීමී දේවියත්, ඔහුගේ වාහනය ගරුඬ පක්ෂි රාජයාද, සුදු පැහැයෙන් (මහේෂ්වර/[[ශිව දෙවියන්|ශිව]]) දෙවියන් හා භාර්යාව වන පාර්වතී දේවියත්, ඔහුගේ වාහනය නන්දි වෘෂභයාද, ස්වර්ණ වර්ණයෙන් (ප්‍රජාපතී/[[බ්‍රහ්ම|මහාබ්‍රහ්මයා]]) හා භාර්යාව වන සරස්වතී දේවියත්, ඔහුගේ වාහනය වන හංස රාජයාද, තැඹිලි පැහැයට හුරු වර්ණයෙන් (ඉන්ද්‍ර/ශක්‍ර) දෙව්රජ හා භාර්යාව වන සුජා (සචී) දේවියත්, ඔහුගේ වාහනය වන ඓරාවණ මහා හස්තියාද, මැනවින් නිර්මාණය කිරීමට එකල කලාශිල්පීහු සමත්වී ඇති බව පෙනේ. 

මීට අමතරව රජවරු විසින් විහාරයට සිදුකරන ලද ප්‍රධානයන් ගැන කියැවෙන, [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] සහ [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම කරවන ලද ශිලා ලේඛන විහාර පරිශ්‍රය තුලදී දැකගත හැකිවේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=එස්. |last1=පරණවිතාන |date=1960 |title= ලංකාතිලක ඉන්ස්ක්‍රිප්ෂන්ස්|url= |journal=යුනිවසිටි ඔෆ් සිලෝන් රිවීව් |volume=Vol. XVIII, Nos. 1 &amp; 2. |issue= |pages=1-45 |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt; 

===දේවාල===
ලංකාතිලක විහාරයේ පිළිමගෙය දේවාල පහකින් සමන්විත වන අතර, [[විෂ්ණු]], [[ගණදෙවි]], [[සුමන සමන් දෙවියෝ|සුමන සමන්]], [[විභීෂණ]] සහ [[කුමාර බණ්ඩාර දෙවි|කුමාර බණ්ඩාර]] යන දෙවිවරු එහි වන්දනාමාන වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=ජයසූරිය |first=ඊ. |author-link= |date=2016 |title=අ ගයිඩ් ටු කල්චරල් ට්‍රයංගල් ශ්‍රී ලංකා |url= |location= |publisher=මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල |page=121-123 |isbn=978-955-613-312-7}}&lt;/ref&gt; මින් කුමාර බණ්ඩාර දෙවි ලංකාතිලක විහාරය ආරක්ෂා කරනු ලබන දේවතාවා ලෙස විශ්වාස කෙරේ.

==මේවාද බලන්න==
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]]
*[[ලංකාතිලක විහාරය, පොළොන්නරුව]]
*[[ගඩලාදෙණිය විහාරය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

[[ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන]]
[[ප්‍රවර්ගය:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]]</text>
      <sha1>ia7l2igbudhmlmbf6cwnqz8wnw10y9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පසළොස්වක (බහුරුත්හරණය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93626</id>
    <revision>
      <id>795891</id>
      <parentid>616428</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T14:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>77185</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ wikt+</comment>
      <origin>795891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="ktpd157vtm42yjcx1mqm94321qtov0z" xml:space="preserve">{{Wiktionary|පසළොස්වක}}
'''පසළොස්වක''' යන්න පහත දෑ සඳහා අදහස් විය හැකිය:
* චන්ද්‍ර කලාවක් වන [[පසළොස්වක]] දිනය.
* [[පසළොස්වක පෝය]]
* [[පුර පසළොස්වක පෝය නිවාඩු දින]]
* [[පසළොස්වක පොහොය දොළහ]].

== අමතර අවධානයට ==
* අව පසළොස්වක හෙවත් [[අමාවක]] තිථිය

{{බහුරුත්හරණය}}</text>
      <sha1>ktpd157vtm42yjcx1mqm94321qtov0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Module:Params</title>
    <ns>828</ns>
    <id>115573</id>
    <revision>
      <id>795902</id>
      <parentid>795613</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T06:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64169</id>
      </contributor>
      <comment>Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]</comment>
      <origin>795902</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="88000" sha1="jm8x5ug81bre69dpt2csm0n3owsmu2i" xml:space="preserve">require[[strict]]


	---                                        ---
	---     PRIVATE ENVIRONMENT                ---
	---    ________________________________    ---
	---                                        ---


	--[[ Abstract utilities ]]--
	----------------------------


-- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers)
local function zero_padded (str)
	return ('%03d%s'):format(#str, str)
end


-- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting)
local function natural_sort (var1, var2)
	return var1:gsub('%d+', zero_padded) &lt; var2:gsub('%d+', zero_padded)
end


-- Return a copy or a reference to a table
local function copy_or_ref_table (src, refonly)
	if refonly then return src end
	local newtab = {}
	for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end
	return newtab
end


-- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest`
local function copy_table_maxn (dest, src, len)
	local idx = 1
	for key, val in pairs(src) do
		dest[key], idx = val, idx + 1
		if idx &gt; len then break end
	end
	return dest
end


-- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left
local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len)
	local cache, tmp = {}, idx + len - 1
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' and key &gt;= idx then
			if key &gt; tmp then cache[key - len] = val end
			tbl[key] = nil
		end
	end
	for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
end


-- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary)
local function copy_table_reduced (tbl, idx, len)
	local ret, tmp = {}, idx + len - 1
	if idx &gt; 0 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &lt; idx then
				ret[key] = val
			elseif key &gt; tmp then ret[key - len] = val end
		end
	elseif tmp &gt; 0 then
		local nshift = 1 - idx
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val
			elseif key &gt; tmp then ret[key - tmp] = val
			elseif key &lt; idx then ret[key + nshift] = val end
		end
	else
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &gt; tmp then
				ret[key] = val
			elseif key &lt; idx then ret[key + len] = val end
		end
	end
	return ret
end


-- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary)
local function copy_table_expanded (tbl, idx, len)
	local ret, tmp = {}, idx + len - 1
	if idx &gt; 0 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &lt; idx then
				ret[key] = val
			else ret[key + len] = val end
		end
	elseif tmp &gt; 0 then
		local nshift = idx - 1
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val
			elseif key &gt; 0 then ret[key + tmp] = val
			elseif key &lt; 1 then ret[key + nshift] = val end
		end
	else
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &gt; tmp then
				ret[key] = val
			else ret[key - len] = val end
		end
	end
	return ret
end


-- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys
local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn)
	local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			nn = nn + 1
			nums[nn] = key
		else
			nw = nw + 1
			words[nw] = key
		end
	end
	table.sort(nums)
	table.sort(words, sort_fn)
	return nums, words, nn, nw
end


-- Parse a parameter name string and return it as a string or a number
local function get_parameter_name (par_str)
	local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$'
	if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end
	return tonumber(ret)
end


-- Move a key from a table to another, but only if under a different name and
-- always parsing numeric strings as numbers
local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey)
	local realkey = get_parameter_name(dkey)
	if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end
end


	--[[ Public strings ]]--
	------------------------


-- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names)
local mkeywords = {
	['or'] = 0,
	pattern = 1,
	plain = 2,
	strict = 3
}


-- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names)
local sortfunctions = {
	alphabetically = false,
	naturally = natural_sort
}


-- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers
-- (functions and modifiers MUST avoid these names)
--[[

Meanings of the columns:

  col[1] = Loop type (0-3)
  col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3)
  col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback
  col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name
  col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value
  col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]`
  col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]`

A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`)

]]--
local mapping_styles = {
	names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 },
	values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 },
	values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 },
	names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 },
	names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 },
	names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 },
	values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 },
	blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 }
}


-- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names)
local memoryslots = {
	h = 'header',
	f = 'footer',
	i = 'itersep',
	l = 'lastsep',
	n = 'ifngiven',
	p = 'pairsep',
	s = 'oxfordsep'
}


-- Possible trimming modes for the `parsing` modifier
local trim_parse_opts = {
	trim_none = { false, false },
	trim_positional = { false, true },
	trim_named = { true, false },
	trim_all = { true, true }
}


-- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and
-- `reinterpreting` modifiers
local isep_parse_opts = {
	splitter_pattern = false,
	splitter_string = true
}


-- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and
-- `reinterpreting` modifiers
local psep_parse_opts = {
	setter_pattern = false,
	setter_string = true
}


-- Possible position references for the `splicing` modifier
local position_references = {
	add_nothing = 0,
	add_smallest_number = 1,
	add_last_of_sequence = 2,
	add_largest_number = 3
}


-- Possible modes for the `reassigning` modifier
local a_modes = {
	duplicate = 0,
	transfer = 1,
	provide = 2,
	spare = 3,
	sacrifice = 4
}


-- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`,
-- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue`
-- `without_sorting`


	--[[ Private constants ]]--
	---------------------------


-- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`)
local modulename = 'Module:Params'


-- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args`
-- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also
-- guarantee that they will make their own (modified) copy available
local refpipe = {
	call_for_each_group = true,
	--coins = true,
	count = true,
	evaluating = true,
	for_each = true,
	list = true,
	list_values = true,
	list_maybe_with_names = true,
	value_of = true
}


-- The functions listed here declare that they don't need the
-- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if 
-- they are modifiers they also guarantee that they will make their own
-- (modified) copy available
local refparams = {
	call_for_each_group = true,
	combining = true,
	combining_by_calling = true,
	combining_values = true,
	concat_and_call = true,
	concat_and_invoke = true,
	concat_and_magic = true,
	count = true,
	grouping_by_calling = true,
	mixing_names_and_values = true,
	keeping_at_most = true,
	renaming_by_mixing = true,
	renaming_to_sequence = true,
	renaming_to_uppercase = true,
	renaming_to_lowercase = true,
	--renaming_to_values = true,
	shifting = true,
	splicing = true,
	--swapping_names_and_values = true,
	value_of = true,
	with_name_matching = true
}


-- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we
-- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its
-- optimal value at Module talk:Params)
local maxfill = 1024


-- The private table of functions
local library = {}


-- Functions and modifiers that can only be invoked in first position
local static_iface = {}


	--[[ Private functions ]]--
	---------------------------


-- Create a new context
local function context_new (child_frame)
	local main_frame = child_frame:getParent()
	return {
		frame = main_frame,
		opipe = child_frame.args,
		oparams = main_frame.args,
		firstposonly = static_iface,
		iterfunc = pairs,
		sorttype = 0,
		n_parents = 0,
		n_children = 0,
		n_available = maxfill
	}
end


-- Move to the next action within the user-given list
local function context_iterate (ctx, n_forward)
	local nextfn
	if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then
		nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if nextfn == nil then error(modulename ..
		': You must specify a function to call', 0) end
	if library[nextfn] == nil then
		if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename ..
			': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0)
		else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn ..
			'’ directive can only appear in first position', 0)
		end
	end
	remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward)
	return library[nextfn]
end


-- Main loop
local function main_loop (ctx, start_with)
	local fn = start_with
	repeat fn = fn(ctx) until not fn
	if ctx.n_parents &gt; 0 then error(modulename ..
		': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end
	if ctx.n_children &gt; 0 then error(modulename ..
		', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end
end


-- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table
local function set_strings_from_opts (dest, opts, start_from)
	local cmd
	if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end
	cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/')
		:match'^/*(.*[^/])'
	if cmd == nil then return start_from end
	local vname, chr
	local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1
	for idx = 1, #cmd do
		chr = cmd:byte(idx)
		if chr == sep then
			for key, val in ipairs(amap) do
				dest[val], amap[key] = opts[argc], nil
			end
			argc = argc + 1
		else
			vname = memoryslots[string.char(chr)]
			if vname == nil then error(modulename ..
				', ‘setting’: Unknown slot ‘' ..
				string.char(chr) .. '’', 0) end
			table.insert(amap, vname)
		end
	end
	for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end
	return argc
end


-- Add a new stack of parameters to `ctx.children`
local function new_substack (ctx)
	local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {}
	if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams }
	else ctx.children[currsnap] = newparams end
	ctx.n_children = currsnap
	return newparams
end


-- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or
-- `'without_sorting'`, or `nil`
local function load_sort_opt (raw_arg)
	if raw_arg == nil then return nil, 1, false end
	local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$'
	if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end
	local tmp = sortfunctions[trarg]
	if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end
	return tmp or nil, 2, true, trarg
end


-- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|
-- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]`
local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params)
	local tnamed, tmp1, tmp2
	local pin, tbl, mem = start_from, {}, {}
	while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do
		tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)'
		if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then
			tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1])
			mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3
--[[
		elseif tmp1 == 'expose' then
			tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1])
			tmp2 = params[tmp1]
			mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2
]]--
		elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then
			tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 2])
			tmp2 = params[tmp1]
			mem[tmp1], tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])], pin =
				tmp2, tmp2, pin + 3
		else break end
	end
	local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil)
	for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end
	if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end
	tmp1 = tonumber(src[pin])
	if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then
		if tmp1 &lt; 0 then tmp1 = -1 end
		tmp2 = append_after - pin
		for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end
		pin = pin + tmp1 + 1
	end
	if tnamed ~= nil then
		for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end
	end
	return tbl, pin, tnew, mem
end


-- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*`
-- class of modifiers
local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style, params)
	local style, shf
	local tmp = src[n_skip + 1]
	if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end
	if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1
	else shf = n_skip end
	local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5]
	tmp = style[6]
	if tmp &gt; -1 then
		karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$'
		if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			karg = tonumber(karg)
			n_exist = math.max(n_exist, karg)
		end
	end
	tmp = style[7]
	if tmp &gt; -1 then
		varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$'
		if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			varg = tonumber(varg)
			n_exist = math.max(n_exist, varg)
		end
	end
	local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf,
		n_exist, params)
	tmp = style[1]
	if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then
		tmp = tmp - 2 end
	if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then
		tmp = tmp - 1 end
	return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem
end


-- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of
-- modifiers
local function load_replace_args (opts, whoami)
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end
	if opts[2] == nil then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end
	local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3
	if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end
	local flg = opts[argc]
	if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end
	if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end
	return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax &lt; 1) or
		(flg == 3 and ptn == repl)
end


-- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers
local function load_pattern_args (opts, whoami)
	local keyw
	local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1
	for _, val in ipairs(opts) do
		if state == 0 then
			nptns, state = nptns + 1, -1
			ptns[nptns] = { val, false, false }
		else
			keyw = val:match'^%s*(.*%S)'
			if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or (
				state &gt; 0 and mkeywords[keyw] &gt; 0
			) then break
			else
				state = mkeywords[keyw]
				if state &gt; 1 then ptns[nptns][2] = true end
				if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end
			end
		end
		cnt = cnt + 1
	end
	if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami ..
		'’: No pattern was given', 0) end
	return ptns, nptns, cnt
end


-- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and
-- `evaluating` modifiers
local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp)
	local tmp
	local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain =
		{ true, true, true }, 3, start_from, true, false, true, true
	repeat
		noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc]
		if tmp == nil then break end
		tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$'
		if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then
			tmp = trim_parse_opts[tmp]
			trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil
		elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then
			argc = argc + 1
			iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp],
				opts[argc], nil
		elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then
			argc = argc + 1
			pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp],
				opts[argc], nil
		else break end
		argc = argc + 1
	until noptslots &lt; 1
	return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc
end


-- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table
local value_maps = {
	[0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end
	end,
	[1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			margs[varg] = val
			tbl[key] = fn()
		end
	end,
	[2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key in pairs(tbl) do
			margs[karg] = key
			tbl[key] = fn()
		end
	end,
	[3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			margs[karg], margs[varg] = key, val
			tbl[key] = fn()
		end
	end
}


-- Private table for `map_names()`
local name_thieves = {
	[0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end,
	[1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			rargs[varg] = val
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end,
	[2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			rargs[karg] = key
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end,
	[3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			rargs[karg], rargs[varg] = key, val
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end
}


-- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table
local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn)
	local cache = {}
	name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
	for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
end


-- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric
-- suffixes in its keys
local function make_groups (src)
	-- NOTE: `src` might be the original metatable!
	local prefix, gid
	local groups = {}
	for key, val in pairs(src) do
		-- `key` must only be a string or a number...
		if type(key) == 'string' then
			prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$'
			gid = tonumber(gid) or ''
		else
			prefix, gid = '', key
		end
		if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end
		if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			prefix = tonumber(prefix)
			if prefix &lt; 1 then prefix = prefix - 1 end
		end
		groups[gid][prefix] = val
	end
	return groups
end


-- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and
-- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length
local function parse_placeholder_string (target)
	local idx, s_pos, skel, canvas = 1, 1, {}, {}
	local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false)
	while e_pos ~= nil do
		canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1)
		skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@'
		idx = idx + 2
		s_pos = e_pos + 2
		e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false)
	end
	if (s_pos &gt; target:len()) then idx = idx - 1
	else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end
	return skel, canvas, idx
end


-- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`,
-- `reinterpreting` and `evaluating`)
local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru)
	local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2
	local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1
	if isp == nil or isp == '' then
		if psp == nil or psp == '' then
			if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$'
			else tbl[idx] = str end
			return idx
		end
		spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl)
		if spos1 == nil then
			key = idx
			if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$'
			else val = str end
			idx = idx + 1
		else
			key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1))
			val = str:sub(spos2 + 1)
			if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
		end
		tbl[key] = val
		return idx
	end
	if psp == nil or psp == '' then
		repeat
			pos1 = pos3 + 1
			pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl)
			val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1)
			if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
			tbl[idx], idx = val, idx + 1
		until pos2 == nil
		return idx
	end
	repeat
		pos1 = pos3 + 1
		pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl)
		val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1)
		spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl)
		if spos1 == nil then
			key = idx
			if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
			idx = idx + 1
		else
			key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1))
			val = val:sub(spos2 + 1)
			if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
		end
		tbl[key] = val
	until pos2 == nil
	return idx
end


-- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering`
local function make_child (ctx, src, whoami)
	local len = tonumber(ctx.pipe[1])
	if len == nil or len == 0 then
		local stack = new_substack(ctx)
		for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end
		return len == nil and 1 or 2
	end
	if len &lt; 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end
	copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len)
	return 2
end


-- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values`
local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami)
	if ctx.n_children &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end
	local currsnap = ctx.n_children
	local stack = ctx.children[currsnap]
	for key, val in pairs(memoryslots) do
		if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end
	end
	ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1
end


-- Heavy lifting for `combining` and `combining_values`
local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function
	-- MUST create a copy of it before returning
	local opts = ctx.pipe
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end
	local argc
	local tbl, vars = ctx.params, {}
	local sortfn, varsarg0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[2])
	if varsarg0 == 2 then tmp = opts[3] and opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$' end
	if tmp == 'with_flushed_glue' then
		varsarg0 = varsarg0 + 1
		argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1)
		set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami)
	else
		if tmp == 'without_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 end
		argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1)
	end
	if argc &lt; varsarg0 then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end
	if next(tbl) == nil then
		if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params =
			{ [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven }
		elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end
		return argc
	end
	local cache, len
	if do_sort then
		local words
		cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn)
		for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end
		len = len + tmp
	else
		len, cache = 0, {}
		for key in pairs(tbl) do
			len = len + 1
			cache[len] = key
		end
	end
	local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or ''
	for idx = 1, len do
		tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps
		pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs)
		nss = nss + 2
	end
	tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep
	if tmp ~= nil and nss &gt; 4 then pmap[nss - 1] = tmp
	elseif nss &gt; 2 and vars.lastsep ~= nil then
		pmap[nss - 1] = vars.lastsep
	end
	pmap[1] = vars.header or ''
	if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end
	ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) }
	return argc
end


-- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric
-- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options
-- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters
local function concat_params (ctx)
	local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe)
	if ctx.subset == 1 then
		-- We need only the sequence
		for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end
	else
		if ctx.subset == -1 then
			for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end
		end
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' and key &gt; 0 then
				retval[key + nmax] = val
			else retval[key] = val end
		end
	end
	for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end
	return retval
end


-- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this
-- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable)
local function flush_params (ctx, fn)
	local tbl = ctx.params
	if ctx.subset == 1 then
		for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end
		return
	end
	if ctx.subset == -1 then
		for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end
	end
	if ctx.sorttype &gt; 0 then
		local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort)
		if ctx.sorttype == 2 then
			for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end
			for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end
			return
		end
		for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end
		for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end
		return
	end
	if ctx.subset ~= -1 then
		for key, val in ipairs(tbl) do
			fn(key, val)
			tbl[key] = nil
		end
	end
	for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end
end


-- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value
-- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable)
local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth)
	if ctx.subset == 1 then
		for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end
		return
	end
	if ctx.subset == -1 then
		flush_params(ctx, fn_oth)
		return
	end
	local tbl = ctx.params
	if ctx.sorttype &gt; 0 then
		local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort)
		local sequence = {}
		for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end
		if ctx.sorttype == 2 then
			for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end
		end
		for idx = 1, nn do
			if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]])
			else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end
		end
		if ctx.sorttype ~= 2 then
			for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end
		end
		return
	end
	for key, val in ipairs(tbl) do
		fn_seq(key, val)
		tbl[key] = nil
	end
	for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end
end


-- Finalize and return a concatenated list
local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize)
	if len &gt; 0 then
		local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep
		if tmp ~= nil and len &gt; modsize * 2 then
			lst[len - modsize + 1] = tmp
		elseif len &gt; modsize and ctx.lastsep ~= nil then
			lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep
		end
		lst[1] = ctx.header or ''
		if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end
		ctx.text = table.concat(lst)
	else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end
end


	---                                        ---
	---     PUBLIC ENVIRONMENT                 ---
	---    ________________________________    ---
	---                                        ---


	--[[ Modifiers ]]--
	-------------------


-- Syntax:  #invoke:params|sequential|pipe to
library.sequential = function (ctx)
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == -1 then error(modulename ..
		': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end
	if ctx.sorttype &gt; 0 then error(modulename ..
		': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end
	ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|non-sequential|pipe to
library['non-sequential'] = function (ctx)
	if ctx.subset == -1 then error(modulename ..
		': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end
	ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|all_sorted|pipe to
library.all_sorted = function (ctx)
	if ctx.sorttype == 1 then error(modulename ..
		': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end
	if ctx.sorttype == 2 then error(modulename ..
		': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end
	ctx.sorttype = 1
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reassorted|pipe to
library.reassorted = function (ctx)
	if ctx.sorttype == 2 then error(modulename ..
		': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end
	if ctx.sorttype == 1 then error(modulename ..
		': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end
	ctx.sorttype = 2
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|setting|directives|...|pipe to
library.setting = function (ctx)
	local argc = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, 1)
	if argc &lt; 2 then error(modulename ..
		', ‘setting’: No directive was given', 0) end
	return context_iterate(ctx, argc + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to
library.scoring = function (ctx)
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end
	local tmp
	local retval, opts = 0, ctx.pipe
	for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end
	if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tmp == 'in_substack' then
		new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval)
		return context_iterate(ctx, 3)
	end
	ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval)
	return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and 3 or 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|squeezing|pipe to
library.squeezing = function (ctx)
	local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			newlen = newlen + 1
			indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil
		end
	end
	table.sort(indices)
	for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to
library.filling_the_gaps = function (ctx)
	local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums =
		ctx.pipe[1], ctx.params, {}, 1, nil, -1
	if newval == nil then error(modulename ..
		', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			if nmax == nil then
				if key &lt; nmin then nmin = key end
				nmax = key
			elseif key &gt; nmax then nmax = key
			elseif key &lt; nmin then nmin = key end
			tmp[key], nnums = val, nnums + 1
		end
	end
	if nmax ~= nil and nmax - nmin &gt; nnums then
		ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax
		if ctx.n_available &lt; 0 then error(modulename ..
			', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' ..
			tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end
		for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = newval end
		for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end
	end
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|clearing|pipe to
library.clearing = function (ctx)
	local tbl, numerics = ctx.params, {}
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			numerics[key], tbl[key] = val, nil
		end
	end
	for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to
library.cutting = function (ctx)
	local lcut = tonumber(ctx.pipe[1])
	if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename ..
		', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end
	local rcut = tonumber(ctx.pipe[2])
	if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename ..
		', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end
	local tbl = ctx.params
	local len = #tbl
	if lcut &lt; 0 then lcut = len + lcut end
	if rcut &lt; 0 then rcut = len + rcut end
	local tot = lcut + rcut
	if tot &gt; 0 then
		local cache = {}
		if tot &gt;= len then
			for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end
			tot = len
		else
			for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end
			for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end
		end
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' and key &gt; 0 then
				if key &gt; len then cache[key - tot] = val
				else cache[key - lcut] = val end
				tbl[key] = nil
			end
		end
		for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
	end
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to
library.cropping = function (ctx)
	local lcut = tonumber(ctx.pipe[1])
	if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename ..
		', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end
	local rcut = tonumber(ctx.pipe[2])
	if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename ..
		', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end
	local tbl = ctx.params
	local nmin, nmax
	for key in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			if nmin == nil then nmin, nmax = key, key
			elseif key &gt; nmax then nmax = key
			elseif key &lt; nmin then nmin = key end
		end
	end
	if nmin ~= nil then
		local len = nmax - nmin + 1
		if lcut &lt; 0 then lcut = len + lcut end
		if rcut &lt; 0 then rcut = len + rcut end
		if lcut + rcut - len &gt; -1 then
			for key in pairs(tbl) do
				if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end
			end
		elseif lcut + rcut &gt; 0 then
			for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end
			for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end
			local lshift = nmin + lcut - 1
			if lshift &gt; 0 then
				for idx = lshift + 1, nmax, 1 do
					tbl[idx - lshift], tbl[idx] =
						tbl[idx], nil
				end
			end
		end
	end
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to
library.purging = function (ctx)
	local idx = tonumber(ctx.pipe[1])
	if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename ..
		', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end
	local len = tonumber(ctx.pipe[2])
	if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end
	local tbl = ctx.params
	if len &lt; 1 then
		len = len + table.maxn(tbl)
		if idx &gt; len then return context_iterate(ctx, 3) end
		len = len - idx + 1
	end
	ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len)
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to
library.backpurging = function (ctx)
	local last = tonumber(ctx.pipe[1])
	if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename ..
		', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end
	local len = tonumber(ctx.pipe[2])
	if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end
	local idx
	local tbl = ctx.params
	if len &gt; 0 then
		idx = last - len + 1
	else
		for key in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' and (idx == nil or
				key &lt; idx) then idx = key end
		end
		if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end
		idx = idx - len
		if last &lt; idx then return context_iterate(ctx, 3) end
		len = last - idx + 1
	end
	ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len)
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|shifting|addend|pipe to
library.shifting = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local nshift = tonumber(ctx.pipe[1])
	if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then
		error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end
	local tbl = {}
	for key, val in pairs(ctx.params) do
		if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val
		else tbl[key] = val end
	end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to
library.reversing_numeric_names = function (ctx)
	local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			numerics[key], tbl[key] = val, nil
			if key &gt; nmax then nmax = key end
		end
	end
	for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to
--[[
library.pivoting_numeric_names = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	local shift = #tbl + 1
	if shift &lt; 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end
	local numerics = {}
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			numerics[key] = val
			tbl[key] = nil
		end
	end
	for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end
	return context_iterate(ctx, 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to
--[[
library.mirroring_numeric_names = function (ctx)
	local nmax, nmin
	local tbl, numerics = ctx.params, {}
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			numerics[key] = val
			tbl[key] = nil
			if nmax == nil then nmin, nmax = key, key
			elseif key &gt; nmax then nmax = key
			elseif key &lt; nmin then nmin = key end
		end
	end
	for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end
	return context_iterate(ctx, 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to
--[[
library.swapping_numeric_names = function (ctx)
	local tmp
	local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0
	for key in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			nsize = nsize + 1
			cache[nsize] = key
		end
	end
	table.sort(cache)
	for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do
		tmp = tbl[cache[idx] ]
		tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ]
		tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp
	end
	return context_iterate(ctx, 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to
library.sorting_sequential_values = function (ctx)
	local sortfn
	if ctx.pipe[1] ~= nil then
		sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$']
	end
	if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn)
	else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil`
	if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment|
--            [number of elements to write]|...|pipe to
library.splicing = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local tmp2, argc, pos, refp
	local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params
	local tmp1 = opts[1]
	if tmp1 ~= nil then
		tmp2 = tonumber(tmp1)
		if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then
			pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4,
				tmp1:match'^%s*(.*%S)'
			if tmp2 ~= nil then
				refp = position_references[tmp2]
				if refp == nil then error(modulename ..
					', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) ..
					'’ is not a valid first argument', 0) end
			else refp = 0 end
		else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end
	else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end
	if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename ..
		', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end
	local len = tonumber(opts[argc - 1])
	if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end
	if refp == 2 then
		for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end
		refp = 0
	end
	tmp1, tmp2 = nil, nil
	if refp ~= 0 or len ~= 0 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' then
				if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key
				elseif key &lt; tmp1 then tmp1 = key
				elseif key &gt; tmp2 then tmp2 = key end
			end
		end
	end
	if tmp2 == nil then len = 0
	elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2
	elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end
	if len &gt; 0 and pos + len &gt; tmp1 and pos &lt;= tmp2 then
		tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len)
	elseif len &lt; 0 and pos - len &gt; tmp1 and pos &lt;= tmp2 then
		tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len)
	else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end
	ctx.params = tbl
	tmp1 = tonumber(opts[argc])
	if len == 0 and (tmp1 == nil or tmp1 &lt; 1) then error(modulename ..
		', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to add cannot be zero', 0) end
	if tmp1 == nil or tmp1 &lt; 0 or math.floor(tmp1) ~= tmp1 then
		return context_iterate(ctx, argc)
	end
	tmp2 = argc - pos + 1
	for key = pos, pos + tmp1 - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp2] end
	return context_iterate(ctx, argc + tmp1 + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|imposing|name|value|pipe to
library.imposing = function (ctx)
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end
	ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2]
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|providing|name|value|pipe to
library.providing = function (ctx)
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end
	local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1])
	if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to
library.reassigning = function (ctx)
	local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end
	if opts[2] == nil then error(modulename ..
		', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end
	local mode
	local src = get_parameter_name(opts[1])
	local val = tbl[src]
	if opts[3] ~= nil then mode = a_modes[opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$'] end
	local argc = mode == nil and 3 or 4
	if val == nil then return context_iterate(ctx, argc) end
	local dest = get_parameter_name(opts[2])
	if mode == 1 or mode == 4 or (mode == 3 and tbl[dest] == nil) then
		tbl[src] = nil
	end
	if mode == nil or mode &lt; 2 or tbl[dest] == nil then tbl[dest] = val end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to
library.discarding = function (ctx)
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end
	local len = tonumber(ctx.pipe[2])
	if len == nil then
		ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil
		return context_iterate(ctx, 2)
	end
	local key = tonumber(ctx.pipe[1])
	if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename ..
		', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end
	if len &lt; 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end
	for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to
library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx)
	local tmp = ctx.params
	for key, val in pairs(tmp) do
		if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to
library.excluding_numeric_names = function (ctx)
	local tmp = ctx.params
	for key, val in pairs(tmp) do
		if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]
--            |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag
--            N]|pipe to
library.with_name_matching = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local tmp, ptn
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe,
		'with_name_matching')
	local tbl, newparams = ctx.params, {}
	for idx = 1, nptns do
		ptn = targets[idx]
		if ptn[3] then
			tmp = ptn[1]
			if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
				tmp = tonumber(tmp)
			end
			newparams[tmp] = tbl[tmp]
		else
			for key, val in pairs(tbl) do
				if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
					newparams[key] = val
				end
			end
		end
	end
	ctx.params = newparams
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1]
--            |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain
--            flag N]|pipe to
library.with_name_not_matching = function (ctx)
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe,
		'with_name_not_matching')
	local tbl = ctx.params
	if nptns == 1 and targets[1][3] then
		local tmp = targets[1][1]
		if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			tbl[tonumber(tmp)] = nil
		else tbl[tmp] = nil end
		return context_iterate(ctx, argc)
	end
	local yesmatch, ptn
	for key in pairs(tbl) do
		yesmatch = true
		for idx = 1, nptns do
			ptn = targets[idx]
			if ptn[3] then
				if tostring(key) ~= ptn[1] then
					yesmatch = false
					break
				end
			elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
				yesmatch = false
				break
			end
		end
		if yesmatch then tbl[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]
--            |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag
--            N]|pipe to
library.with_value_matching = function (ctx)
	local nomatch, ptn
	local tbl = ctx.params
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe,
		'with_value_matching')
	for key, val in pairs(tbl) do
		nomatch = true
		for idx = 1, nptns do
			ptn = targets[idx]
			if ptn[3] then
				if val == ptn[1] then
					nomatch = false
					break
				end
			elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
				nomatch = false
				break
			end
		end
		if nomatch then tbl[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1]
--            |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain
--            flag N]|pipe to
library.with_value_not_matching = function (ctx)
	local yesmatch, ptn
	local tbl = ctx.params
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe,
		'with_value_not_matching')
	for key, val in pairs(tbl) do
		yesmatch = true
		for idx = 1, nptns do
			ptn = targets[idx]
			if ptn[3] then
				if val ~= ptn[1] then
					yesmatch = false
					break
				end
			elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
				yesmatch = false
				break
			end
		end
		if yesmatch then tbl[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to
library.keeping_at_most = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local len = tonumber(ctx.pipe[1])
	if len == nil or len &lt; 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end
	ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len)
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|trimming_values|pipe to
library.trimming_values = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to
library.mapping_to_lowercase = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to
library.mapping_to_uppercase = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to
library.mapping_by_calling = function (ctx)
	local tname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params)
	local model = { title = tname, args = margs }
	value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function ()
		return ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.mapping_by_invoking = function (ctx)
	local mname, fname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end
	if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end
	local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only, ctx.params)
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname ..
		'’ does not exist', 0) end
	value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function ()
		return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model)))
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.mapping_by_magic = function (ctx)
	local magic
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end
	local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params)
	value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function ()
		return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain
--            flag]|pipe to
library.mapping_by_replacing = function (ctx)
	local ptn, repl, nmax, flg, argc, die =
		load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing')
	if die then return context_iterate(ctx, argc) end
	local tbl = ctx.params
	if flg == 3 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if val == ptn then tbl[key] = repl end
		end
	else
		if flg == 2 then
			-- Copied from Module:String's `str._escapePattern()`
			ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0')
		end
		for key, val in pairs(tbl) do
			tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax)
		end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to
library.mapping_by_mixing = function (ctx)
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end
	local tbl, mix = ctx.params, ctx.pipe[1]
	if mix == '$#' then
		for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end
		return context_iterate(ctx, 2)
	end
	local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix)
	for key, val in pairs(tbl) do
		for idx = 2, n_parts, 2 do
			if skel[idx] then cnv[idx] = val
			else cnv[idx] = tostring(key) end
		end
		tbl[key] = table.concat(cnv)
	end
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_to_names|pipe to
--[[
library.mapping_to_names = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end
	return context_iterate(ctx, 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to
library.renaming_to_lowercase = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache = {}
	for key, val in pairs(ctx.params) do
		if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else
		cache[key] = val end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to
library.renaming_to_uppercase = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache = {}
	for key, val in pairs(ctx.params) do
		if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else
		cache[key] = val end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to
library.renaming_to_sequence = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache, len
	local tbl = ctx.params
	local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1])
	if do_sort then
		local words, wl
		cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn)
		for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end
		for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end
	else
		len, cache = 0, {}
		for _, val in pairs(tbl) do
			len = len + 1
			cache[len] = val
		end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to
library.renaming_by_calling = function (ctx)
	local tname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params)
	local model = { title = tname, args = rargs }
	map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function ()
		return ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function
--            name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of
--            additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument
--            N]|pipe to
library.renaming_by_invoking = function (ctx)
	local mname, fname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end
	if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end
	local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only, ctx.params)
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname ..
		'’ does not exist', 0) end
	map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function ()
		return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model)))
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.renaming_by_magic = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	local magic
	if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end
	local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params)
	map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function ()
		return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain
--            flag]|pipe to
library.renaming_by_replacing = function (ctx)
	local ptn, repl, nmax, flg, argc, die =
		load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing')
	if die then return context_iterate(ctx, argc) end
	local tbl = ctx.params
	if flg == 3 then
		ptn = get_parameter_name(ptn)
		local val = tbl[ptn]
		if val ~= nil then
			tbl[ptn], tbl[get_parameter_name(repl)] = nil, val
		end
	else
		if flg == 2 then
			-- Copied from Module:String's `str._escapePattern()`
			ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0')
		end
		local cache = {}
		for key, val in pairs(tbl) do
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache,
				tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax))
		end
		for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to
library.renaming_by_mixing = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end
	local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'
	local cache = {}
	if mix == '$@' then
		for _, val in pairs(ctx.params) do
			cache[get_parameter_name(val)] = val
		end
	else
		local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix)
		for key, val in pairs(ctx.params) do
			for idx = 2, n_parts, 2 do
				if skel[idx] then canvas[idx] = val
				else canvas[idx] = tostring(key) end
			end
			cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val
		end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_to_values|pipe to
--[[
library.renaming_to_values = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache = {}
	for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|grouping_by_calling|template
--            name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.grouping_by_calling = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(ctx.pipe, 2, 0, ctx.params)
	local gargs = {}
	for key, val in pairs(tmp) do
		if type(key) == 'number' and key &lt; 1 then gargs[key - 1] = val
		else gargs[key] = val end
	end
	tmp = ctx.pipe[1]
	if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end
	if tmp == nil then error(modulename ..
		', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	local model = { title = tmp }
	local groups = make_groups(tbl)
	for gid, group in pairs(groups) do
		for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end
		group[0], model.args = gid, group
		groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end
	for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end
	ctx.params = groups
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration
--            delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to
library.parsing = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end
	local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc =
		load_parse_opts(opts, 2, '|', '=')
	parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain,
		trimnamed, trimunnamed)
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim
--            flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter
--            setter]|[...]|pipe to
library.reinterpreting = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end
	local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc =
		load_parse_opts(opts, 2, '|', '=')
	local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1])
	local str = tbl[tmp]
	if str ~= nil then
		tbl[tmp] = nil
		parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain,
			trimnamed, trimunnamed)
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration
--            delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to
library.evaluating = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end
	local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc =
		load_parse_opts(opts, 2, '!', ':')
	if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then
		ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe)
		return context_iterate(ctx, argc)
	end
	local new_opts, cache = {}, {}
	local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain,
		psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc
	for key, val in pairs(opts) do
		if type(key) ~= 'number' or key &lt; 1 then new_opts[key] = val
		elseif key &gt;= argc then new_opts[key + shift] = val end
	end
	for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end
	ctx.pipe = new_opts
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to
library.mixing_names_and_values = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end
	if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename ..
		', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end
	local tmp
	local mix_k = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'
	local cache, mix_v = {}, ctx.pipe[2]
	if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then
		for _, val in pairs(ctx.params) do
			cache[get_parameter_name(val)] = val
		end
	elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then
		for key, val in pairs(ctx.params) do
			cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key)
		end
	elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then
		for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end
	else
		local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k)
		local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v)
		for key, val in pairs(ctx.params) do
			tmp = tostring(key)
			for idx = 2, n_parts_k, 2 do
				if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end
			end
			for idx = 2, n_parts_v, 2 do
				if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end
			end
			cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] =
				table.concat(cnv_v)
		end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to
--[[
library.swapping_names_and_values = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache = {}
	for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|combining|new parameter name|[sort
--            order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to
library.combining = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	return context_iterate(ctx, combine_parameters(
		ctx,
		function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end,
		'combining'
	) + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort
--            order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to
library.combining_values = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	return context_iterate(ctx, combine_parameters(
		ctx,
		function (key, val, kvs) return val end,
		'combining_values'
	) + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter
--            name|pipe to
library.combining_by_calling = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local tname = ctx.pipe[1]
	if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename ..
		', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end
	ctx.params = {
		[get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{
			title = tname,
			args = ctx.params
		}
	}
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new
--            parameter name|pipe to
library.combining_by_invoking = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local mname = ctx.pipe[1]
	if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end
	local fname = ctx.pipe[2]
	if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end
	if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename ..
		', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname ..
		'’ does not exist', 0) end
	ctx.params = {
		[get_parameter_name(ctx.pipe[3])] =
			tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model)))
	}
	return context_iterate(ctx, 4)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter
--            name|pipe to
library.combining_by_magic = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local magic = ctx.pipe[1]
	if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end
	if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename ..
		', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end
	ctx.params = {
		[get_parameter_name(ctx.pipe[2])] =
			ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params)
	}
	return context_iterate(ctx, 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to
library.snapshotting = function (ctx)
	return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting'))
end


-- Syntax:  #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to
library.remembering = function (ctx)
	return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering'))
end


-- Syntax:  #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to
library.entering_substack = function (ctx)
	local tbl, ncurrparent = ctx.params, ctx.n_parents + 1
	if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl }
	else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end
	ctx.n_parents = ncurrparent
	if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then
		ctx.params = {}
		return context_iterate(ctx, 2)
	end
	local currsnap = ctx.n_children
	if currsnap &gt; 0 then
		ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children =
			ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1
	else
		local newparams = {}
		for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end
		ctx.params = newparams
	end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to
library.pulling = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end
	local tmp = ctx.n_parents
	local parent = tmp &lt; 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp]
	tmp = get_parameter_name(opts[1])
	if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to
library.recalling = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end
	local arg = get_parameter_name(opts[1])
	if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end
	return context_iterate(ctx, 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|finding|parameter name|pipe to
--[[
library.finding = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end
	local arg = get_parameter_name(opts[1])
	local parent
	for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do
		parent = ctx.parents[idx]
		if parent[arg] ~= nil then
			ctx.params[arg] = parent[arg]
			return context_iterate(ctx, 2)
		end
	end
	if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end
	return context_iterate(ctx, 2)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to
--[[
library.picking = function (ctx)
	local len = tonumber(ctx.pipe[1])
	if len == nil or len &lt; 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end
	if ctx.n_parents &lt; 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len)
	else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end
	return context_iterate(ctx, 2)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|detaching_substack|pipe to
library.detaching_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end
	local parent = ctx.parents[ncurrparent]
	for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|dropping_substack|pipe to
library.dropping_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end
	ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents =
		ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|leaving_substack|pipe to
library.leaving_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end
	local currsnap = ctx.n_children + 1
	if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params }
	else ctx.children[currsnap] = ctx.params end
	ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children =
		ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|merging_substack|pipe to
library.merging_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end
	local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params
	ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil,
		ncurrparent - 1
	for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|flushing|pipe to
library.flushing = function (ctx)
	if ctx.n_children &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end
	local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children
	for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end
	ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1
	return context_iterate(ctx, 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to
library.setting_by_flushing = function (ctx)
	set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing')
	return context_iterate(ctx, 1)
end


	--[[ Functions ]]--
	-----------------------------


-- Syntax:  #invoke:params|count
library.count = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables!
	local retval = 0
	for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end
	if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end
	ctx.text = retval
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2]
--            |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value
--            n]|[...]
library.concat_and_call = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local tname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end
	remove_numeric_keys(opts, 1, 1)
	ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{
		title = tname,
		args = concat_params(ctx)
	}
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend
--            1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named
--            item n=value n]|[...]
library.concat_and_invoke = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local mname, fname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end
	if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end
	remove_numeric_keys(opts, 1, 2)
	local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname ..
		'’ does not exist', 0) end
	ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{
		title = 'Module:' .. mname,
		args = concat_params(ctx)
	})
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend
--            2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=
--            value n]|[...]
library.concat_and_magic = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local magic
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end
	remove_numeric_keys(opts, 1, 1)
	ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx))
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|value_of|parameter name
library.value_of = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables!
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] == nil then error(modulename ..
		', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end
	local val
	local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$'
	if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
		key = tonumber(key)
		val = ctx.params[key]
		-- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in
		-- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable)
		if val ~= nil and (
			ctx.subset ~= -1 or key &gt; #ctx.params or key &lt; 1
		) and (
			ctx.subset ~= 1 or (key &lt;= #ctx.params and key &gt; 0)
		) then
			ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '')
		else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end
	else
		val = ctx.params[key]
		if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header
			or '') .. val .. (ctx.footer or '')
		else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end
	end
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|list
library.list = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable!
	local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss =
			pps, key, kvs, val, nss + 4
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|list_values
library.list_values = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable!
	-- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us
	local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|list_maybe_with_names
library.list_maybe_with_names = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable!
	local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or ''
	mixed_flush_params(
		ctx,
		function (key, val)
			ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3],
				ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4
		end,
		function (key, val)
			ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3],
				ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4
		end
	)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value
--            2]|[...]|[last coin = value N]
--[[
library.coins = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable!
	local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end
	return library.list_values(ctx)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin =
--            value 2]|[...]|[last coin = value N]
--[[
library.unique_coins = function (ctx)
	local tmp
	local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do
		tmp = get_parameter_name(val)
		tbl[key], opts[tmp] = opts[tmp], nil
	end
	return library.list_values(ctx)
end
]]


-- Syntax:  #invoke:params|for_each|wikitext
library.for_each = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable!
	local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or ''
	local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt)
	flush_params(ctx, function (key, val)
		for idx = 2, n_parts, 2 do
			if skel[idx] then cnv[idx] = val
			else cnv[idx] = tostring(key) end
		end
		ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2
		ret[nss] = table.concat(cnv)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2]
--            |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.call_for_each = function (ctx)
	local tname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end
	local model = { title = tname, args = opts }
	local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or ''
	table.insert(opts, 1, true)
	flush_params(ctx, function (key, val)
		opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append
--            1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]
--            |[named param n=value n]|[...]
library.invoke_for_each = function (ctx)
	local mname, fname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end
	if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model))
		
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2]
--            |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.magic_for_each = function (ctx)
	local magic
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end
	local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or ''
	table.insert(opts, 1, true)
	flush_params(ctx, function (key, val)
		opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts)

	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append
--            2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.call_for_each_value = function (ctx)
	local tname
	local opts = ctx.pipe
	if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end
	local model = { title = tname, args = opts }
	local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append
--            2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.invoke_for_each_value = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	local mname, fname
	if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end
	if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or ''
	remove_numeric_keys(opts, 1, 1)
	flush_params(ctx, function (key, val)
		opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model))
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1]
--            |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named
--            param n=value n]|[...]
library.magic_for_each_value = function (ctx)
	local opts = ctx.pipe
	local magic
	if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end
	local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append
--            2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.call_for_each_group = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables!
	local tmp
	if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tmp == nil then error(modulename ..
		', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end
	local model = { title = tmp }
	local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or ''
	for key, val in pairs(ctx.pipe) do
		if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val
		else opts[key] = val end
	end
	ctx.pipe = opts
	ctx.params = make_groups(ctx.params)
	flush_params(ctx, function (gid, group)
		for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end
		group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs,
			nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


	--[[ First-position-only modifiers ]]--
	---------------------------------------


-- Syntax:  #invoke:params|new|pipe to
static_iface.new = function (child_frame)
	local ctx = context_new(child_frame)
	ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false)
	ctx.params = {}
	main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1))
	return ctx.text
end


	--[[ First-position-only functions ]]--
	---------------------------------------


-- Syntax:  #invoke:params|self
static_iface.self = function (frame)
	return frame:getParent():getTitle()
end


	--[[ Public metatable of functions ]]--
	---------------------------------------


return setmetatable({}, {
	__index = function (_, query)
		local fname = query:match'^%s*(.*%S)'
		if fname == nil then error(modulename ..
			': You must specify a function to call', 0) end
		local func = static_iface[fname]
		if func ~= nil then return func end
		func = library[fname]
		if func == nil then error(modulename ..
			': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
		return function (child_frame)
			local ctx = context_new(child_frame)
			ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname])
			ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname])
			main_loop(ctx, func)
			return ctx.text
		end
	end
})</text>
      <sha1>jm8x5ug81bre69dpt2csm0n3owsmu2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සඳුදා (බහුරුත්හරණය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120427</id>
    <revision>
      <id>795893</id>
      <parentid>713422</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>77185</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ wikt+</comment>
      <origin>795893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="1w61uw0qjc4xl6585m7hgvmrrmpie8a" xml:space="preserve">{{Wiktionary|සඳුදා}}
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න:

* [[සඳුදා (සම්මත දවස)]]
* [[සඳුදා (සූර්ය දවස)]]

{{බහුරුත්හරණය}}</text>
      <sha1>1w61uw0qjc4xl6585m7hgvmrrmpie8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඉල් (බහුරුත්හරණය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122443</id>
    <revision>
      <id>795894</id>
      <parentid>611077</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T01:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>77185</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ wikt+</comment>
      <origin>795894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="m0rl0gqcmmytuaesrsncaq4d9qltay0" xml:space="preserve">{{Wiktionary|ඉල්}}
'''ඉල්''' යන්න පහත දෑ අදහස් විය හැකිය.

* චන්ද්‍ර මාසය සඳහා: [[ඉල් මාසය]]
* පසළොස්වක පෝය සඳහා: [[ඉල් පසළොස්වක පෝය]]

{{බහුරුත්හරණය}}</text>
      <sha1>m0rl0gqcmmytuaesrsncaq4d9qltay0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මැදින් (බහුරුත්හරණය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122578</id>
    <revision>
      <id>795896</id>
      <parentid>611393</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>77185</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ wikt+</comment>
      <origin>795896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306" sha1="nhe0s2pn90tt68un0q8ddrv4td85aiu" xml:space="preserve">{{Wiktionary|මැදින්}}
'''මැදින්''' යන්න පහත දෑ අදහස් විය හැකිය.

* [[මැදින්]] චන්ද්‍ර මාසය.
* [[මැදින් පසළොස්වක පෝය]] දිනය.

{{බහුරුත්හරණය}}</text>
      <sha1>nhe0s2pn90tt68un0q8ddrv4td85aiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උඳුවප් (බහුරුත්හරණය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123095</id>
    <revision>
      <id>795897</id>
      <parentid>613074</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T04:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>77185</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ wikt+</comment>
      <origin>795897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="pjqyc7rhuark0ukyxwnuqb6c14fcqhq" xml:space="preserve">{{Wiktionary|උඳුවප්}}
'''උඳුවප්''' යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැකිය:

* චන්ද්‍ර මාසය සඳහා, [[උඳුවප්]]
* පුර පසළොස්වක පෝය සඳහා, [[උඳුවප් පසළොස්වක පෝය]]

{{බහුරුත්හරණය}}</text>
      <sha1>pjqyc7rhuark0ukyxwnuqb6c14fcqhq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක සාකච්ඡාව:IDB.S</title>
    <ns>3</ns>
    <id>159953</id>
    <revision>
      <id>795883</id>
      <parentid>795745</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:28:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <comment>/* sitelink එකතු කිරීම */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>795883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24102" sha1="nsxlrmjyvvt9g0a9nirxhb0rvltswuv" xml:space="preserve">{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{පරිශීලක සාකච්ඡා-පිටු ශීර්ෂකය}}
{{wikibreak|type=long}}

== මෙම පරිශීලක පිටුවට සාදරයෙන් පිළිගනිමු. ==

මෙම පිටුව හරහා මාව සම්බන්ධ කරගන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:32, 27 ජූනි 2024 (යූටීසී)

== සැකිලි අවශ්‍යතාවය ==

මෙම සැකිල්ල අවශ්‍යයි. [[:en:Template:Infobox_gymnast]]. @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 04:45, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:53, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== සොත්ථිසේන රජ ==

Thanks. Almost missed it &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 13:05, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:You're very welcome! [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:07, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Extensive edits beyond scope ==

[[දෙවියෝ (බෞද්ධ සංකල්පය)]] What do u think about the changes done to this article? Sounds like a lot of essay like folktales rather than genuine info. Unreferenced content. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 08:45, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:I think the section needs to be rewritten to match the wiki tone. It's more like a conversation style. Here is the copied [https://www.facebook.com/groups/465978151525966/posts/521740152616432/ post]. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:35, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
::Oh deffa its a copyvio then. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 12:11, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
:::Yeah [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:04, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Please check whether its valid to be there ==

[[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර/සැප්තැම්බර් 16]] &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 06:00, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Clearly '''not valid''' for the [[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර|තෝරාගත් සංවත්සර]]. I will remove them and add some valid things for it. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:18, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Articles of animals with same name ==

Hi, i saw the redirect revert. Shouldn't the articles be like this;
*[[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] as per [[:en:Purple-faced langur]] for clarity.
*And [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page for future articles about other species of Black monkeys who comes under [[Semnopithecus]] genus. In mean time [[:en:Black Monkey]] in En.wiki redirect to [[:en:Black colobus]]. So either [[කළු වඳුරා]] page goes to another black monkey or a disambiguation page. 


*[[කළු වදුරා]] should be redirected to [[කළු වඳුරා]] (වඳුරා word has a spelling error)
What do you think? &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 05:31, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Oh sorry for that, I fixed it. Thanks for the help.
:* [[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] - {{Done}}
:* [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page - {{Done}}  [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 06:08, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Page Delete Request ==

@[[පරිශීලක:Lee|Lee]], please delete these pages.
* [[පරිශීලක:IDB.S/Header/styles.css]]
* [[විකිපීඩියා:Requests for page protection/Header/styles.css]]
[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:31, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:38, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Need Help ==

Can you translate or create missing templates that are connected with [[විකිපීඩියා:Articles for improvement]]? Would be a great help. A bit overwhelmed right now &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 11:34, 12 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:VihirLak007|VihirLak007]] '''Mostly fixed''' there are still some to be fixed. I will do that as soon. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:13, 13 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Translation request ==

Hello, IDB.S.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sinhala Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 07:25, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Hi @[[පරිශීලක:Moroike|Moroike]], the [[en:Dani Rodrik]] article is already translated by me on September 5th 2024.
:Here's the link, [[ඩැනි රොඩ්රික්]]. Check it out feel free to let me know if there is any mistake. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:02, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::Sorry! I overlooked! I apologize. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 08:42, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
:::No worries. Have a great day. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:56, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::::Thank you. Likewise. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 09:06, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 ජනවාරි 2025 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) on 18:30, 11 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== පරිශීලක පිටුවෙහි මකාදැමීමේ සැකිලි ඉවත් කිරීම පිළිබඳව ==

ආයුබෝවන්, ඔබගේ &quot;පරිශීලක: [[IDB.S]]&quot; පිටුව විකීපීඩියා පරිශීලක පිටු ප්‍රතිපත්තීන්ට (User Page Policy) අනුකූල නොවන බැවින් (ප්‍රචාරණයක්/ව්‍යාජ තොරතුරු/විකිපීඩියාවට අදාළ නොවන කරුණු ඇති බැවින්) මම එයට ක්ෂණිකව මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් ඇතුළත් කළෙමි. 

&lt;nowiki&gt;නමුත් ඔබ විසින් එම සැකිල්ල දිගින් දිගටම ඉවත් කරනු පෙනේ. විකීපීඩියා නීති රීති අනුව, තමන්ගේම පිටුවක වුවද මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් (Deletion Tag) හිතුමතේ ඉවත් කිරීමට පරිශීලකයින්ට අවසර නැත. ඔබට මෙම මකාදැමීමට විරෝධතාවක් ඇත්නම්, කරුණාකර පිටුවේ සාකච්ඡා පිටුවෙහි (Talk Page) ඒ පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්න. ස්තුතියි! --~~~~&lt;/nowiki&gt; [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-36693-88|&amp;#126;2026-36693-88]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-36693-88|talk]]) 08:49, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:මෙම පරිශීලක පිටුව ප්‍රචාරණයක් හෝ ව්‍යාජ තොරතුරක් නොවන අතර එය මාගේ විකිපීඩියා දායකත්වයන් සම්බන්ධීකරණය සඳහා භාවිත කරන්නකි. මෙය අනිසි ලෙස [[විකිපීඩියා:ඉක්මන් මකාදැමීමේ උපමාන#G11. නිශ්චිතාර්ථයක් ඇති දැන්වීම් ප්%E2%80%8Dරචාරය හෝ ප්%E2%80%8Dරවර්ධනය|G11]] සැකිල්ලකින් නම් කර ඇති බැවින්, මම මෙයට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරමි. පරිපාලකවරයෙකු විසින් මෙය සමාලෝචනය කරන තෙක් මම සැකිල්ල ඉවත් නොකරමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 10:13, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ලිපියක් පුළුල් කිරීම ==

ආයුබෝවන්, @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]]! මා [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා ඔබ දැක්වූ දායකත්ව දුටු අතර ඔබේ සහයෝගය අගය කරමි. එම ලිපියට තවත් විස්තර හා මූලාශ්‍ර එක් කොට පුළුල් කිරීමට මා ඔබේ සහයෝගය පතමි. ස්තූතියි! [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 18:24, 28 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:ඔව්. මම උත්සාහ කරන්නම්, @[[පරිශීලක:Vinizex94|Vinizex94]] නමුත් මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, මට කරන්න පුළුවන් දේ මම බලන්නම්. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 14:13, 29 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලිපියක් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධව  ==

[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] යන ලිපිය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කළ හැකි ද???මා විසින් මීට පෙර පරිවර්තනය කල ලිපියක් දමිල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම පල කල මුත් දමිල සංස්කාරකවරුන්පගේ බලපෑම මත ඒ ලිපි දෙකම විකිපීඩියාවෙන් ඉවත් කලේ ය.දමිල ලිපිය කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ කෝවිල් ගැටලුව ගැන තර්ක කරමින් දකුණු ඉන්දියානු සංස්කාරකවරයෙක් ලිපිය ඉවත් කල අතර ඉංග්‍රීසි ලිපියට ද ඒ හා සමානම ගැටලුවක් ඇති වී සාකච්ඡාව දුර දිග ගොස් එම ලිපිය ද ඉවත් කර තිබේ.මේ වනවිට මාගේ ඉංග්‍රීසි පරිශීලක පිටුව සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර කර ඇති අතර තවමත් ලබා ගැනීමට නොහැකි විය.


කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ සිංහල පිටුවේ මා විහාරය සම්බන්ධව ඇති වූ සියලු කරුණු වාර්තා කර ඇති අතර එහි දී ජාතිවාදී දෙමල දේශපාලකයන් සහ සමහර ජනතාව අතර ඇතිවුන ගැටලු ද විස්තර කර තිබේ.ඒවා සිංහල ලිපියේ තබා ඉංග්‍රීසි ලිපිය මධයස්ථ අයුරින්,ලිපියේ දී යම් ගැටලු ඇති විය හැකි අන්තර්ගතයන් පරිවර්තනයේ දී සංශෝධනය කර සුදුසු ලෙස පරිවර්තනය කර ලිපිය නැවත සකසා දිය හැකි නම් මම ස්තූති වන්ත වෙමි.මා දැන් ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවට ලිපි කිසිවක් නොලියන අතර ඒ සිදුවීමෙන් පසු සිංහල විකිපීඩියාවේ ද ලිපි ලිවීම සීමා කලෙමි.නමුත් නිරන්තර ගැටලු ඇතිවන කුරුන්දි විහාරයේ නිවැරදි ඉතිහාසය වහා ජනගත වීමට ඉංග්‍රීසි විකි ලිපියක අවශ්‍යතාව හොදින් දන්නා නිසා කුරුන්දි විහාරයේ ඉංග්‍රීසි ලිපියක් පැවතීම අවශ්‍ය වී තිබේ.ඔබට හැකි නම් මට ඒ ලිපිය පමණක් පරිවර්තනය කර දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිමි.... [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 16:06, 6 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:ආයුබෝවන් @[[පරිශීලක:KSLwiki24|KSLwiki24]], මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, හැබැයි මට ටිකක් වෙලාව ලැබුණු සැනින් මම මේ ගැන අනිවාර්යයෙන්ම සොයා බලන්නම්.
:ඔබ සඳහන් කළ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් මම පොඩ්ඩක්  බැලුවා, ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ එම ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම මකා දමා නැහැ. එය දැනට [[විකිපීඩියා:Drafts|Draft]] එකක් ලෙස මේ ලිපිනයට [[:en:Draft:Kurundi_Raja_Maha_Vihara|Draft:Kurundi Raja Maha Vihara]] මාරු කරලයි තියෙන්නේ. මම නිදහස් වූ වහාම මේ සම්බන්ධයෙන් කළ හැක්කේ කුමක්ද කියා බලන්නම්. සිංහල විකිපීඩියාවේ ලිපි ලිවීම සීමා කරන්න එපා, ඔබේ දායකත්වය විකියට ගොඩක් වටිනවා. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:16, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ඔබගේ සහයෝගයට ස්තූතියි.නමුත් මම ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව සීමා කරන්න කැමැත්තෙමි.විනෝදාංශයක් විදිහට ලිපි ලිවීම සිදු කරන්නේ සතුටින්,සතුටින් කරපු එම දෙය මානසික වදයක් දෙන ගැටලුවක් දක්වා ගෙන යන්නට මට වුවමනාවක් නෑ.Metta79 නම් පරිශීලක සමග ඊට දින කිහිපයකට පෙර ගැටලුවක් ඇති විය.ඒ Tamil inscriptions in Sri Lanka යන ලිපියෙහි ඔහු විසින් සිංහල ප්‍රාකෘත භාෂාවේ ලිපි කිහිපයක්ම දෙමල භාෂාවේ ලෙස හැගෙන පරිදි ඉදිරිපත් කර තිබීමයි.ඊට අමතරව අනයිකොණ්ඩයි මුද්‍රව ද දමිල පුරාවිද්‍යාඥයන් මතය පමණක් ඉදිරිපත් කර සිංහල පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය නොයොදා ඉදිරිපත් කරල තියෙනවා.මේ සිංහල ලිපි දමිල ලිපි ලෙස ඉදිරිපත් කරල තිබීම සාක්්ඡා කරන්න ගිහින් තමයි කුරුන්දියේ ගැටලුවත් එන්න ඇත්තේ.අනික ලිපිය ඉවත් වීමට මට Ai පරිවර්තන භාවිතා කරමින් සාකච්ඡාව කිරීමත් හේතුවුණා.ඒවා දැන් වැඩක් නෑ. මට ඕන කුරුන්දියේ ලිපිය විතරක් ආපහු අරගෙන දුන්නොත් ඒ ඇති...ඒක ඔබ නිදහස් විටෙක අරගෙන දුන්නොත් මා ස්තූති වන්ත වෙමි...ඔබේ අවධානයට ස්තූතියි [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 07:45, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
:::හරි හරී. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:51, 13 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== sitelink එකතු කිරීම ==

ආයුබෝවන්, ඔබට හැකිනම් [[කිලියන් ම්බාප්පේ]] සහ [[ලමීන් යමාල්]] යන පිටු ස‍ඳහා ජාත්‍යන්තර විකිපීඩියාවට sitelink එකක් සෙට් කල හැකිද? (&lt;small&gt;ඔබ එය මීට පෙරද [[අර්ලිං හාලන්ඩ්]] වැනි පිටු සඳහා කළ බව මා දුටුවා.&lt;/small&gt;) [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:28, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>nsxlrmjyvvt9g0a9nirxhb0rvltswuv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795885</id>
      <parentid>795883</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>/* sitelink එකතු කිරීම */ Reply</comment>
      <origin>795885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24210" sha1="b5w5hhbp65siumpxed584ob25czoxgr" xml:space="preserve">{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{පරිශීලක සාකච්ඡා-පිටු ශීර්ෂකය}}
{{wikibreak|type=long}}

== මෙම පරිශීලක පිටුවට සාදරයෙන් පිළිගනිමු. ==

මෙම පිටුව හරහා මාව සම්බන්ධ කරගන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:32, 27 ජූනි 2024 (යූටීසී)

== සැකිලි අවශ්‍යතාවය ==

මෙම සැකිල්ල අවශ්‍යයි. [[:en:Template:Infobox_gymnast]]. @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 04:45, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:53, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== සොත්ථිසේන රජ ==

Thanks. Almost missed it &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 13:05, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:You're very welcome! [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:07, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Extensive edits beyond scope ==

[[දෙවියෝ (බෞද්ධ සංකල්පය)]] What do u think about the changes done to this article? Sounds like a lot of essay like folktales rather than genuine info. Unreferenced content. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 08:45, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:I think the section needs to be rewritten to match the wiki tone. It's more like a conversation style. Here is the copied [https://www.facebook.com/groups/465978151525966/posts/521740152616432/ post]. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:35, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
::Oh deffa its a copyvio then. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 12:11, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
:::Yeah [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:04, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Please check whether its valid to be there ==

[[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර/සැප්තැම්බර් 16]] &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 06:00, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Clearly '''not valid''' for the [[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර|තෝරාගත් සංවත්සර]]. I will remove them and add some valid things for it. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:18, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Articles of animals with same name ==

Hi, i saw the redirect revert. Shouldn't the articles be like this;
*[[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] as per [[:en:Purple-faced langur]] for clarity.
*And [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page for future articles about other species of Black monkeys who comes under [[Semnopithecus]] genus. In mean time [[:en:Black Monkey]] in En.wiki redirect to [[:en:Black colobus]]. So either [[කළු වඳුරා]] page goes to another black monkey or a disambiguation page. 


*[[කළු වදුරා]] should be redirected to [[කළු වඳුරා]] (වඳුරා word has a spelling error)
What do you think? &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 05:31, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Oh sorry for that, I fixed it. Thanks for the help.
:* [[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] - {{Done}}
:* [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page - {{Done}}  [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 06:08, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Page Delete Request ==

@[[පරිශීලක:Lee|Lee]], please delete these pages.
* [[පරිශීලක:IDB.S/Header/styles.css]]
* [[විකිපීඩියා:Requests for page protection/Header/styles.css]]
[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:31, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:38, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Need Help ==

Can you translate or create missing templates that are connected with [[විකිපීඩියා:Articles for improvement]]? Would be a great help. A bit overwhelmed right now &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 11:34, 12 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:VihirLak007|VihirLak007]] '''Mostly fixed''' there are still some to be fixed. I will do that as soon. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:13, 13 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Translation request ==

Hello, IDB.S.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sinhala Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 07:25, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Hi @[[පරිශීලක:Moroike|Moroike]], the [[en:Dani Rodrik]] article is already translated by me on September 5th 2024.
:Here's the link, [[ඩැනි රොඩ්රික්]]. Check it out feel free to let me know if there is any mistake. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:02, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::Sorry! I overlooked! I apologize. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 08:42, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
:::No worries. Have a great day. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:56, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::::Thank you. Likewise. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 09:06, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 ජනවාරි 2025 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) on 18:30, 11 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== පරිශීලක පිටුවෙහි මකාදැමීමේ සැකිලි ඉවත් කිරීම පිළිබඳව ==

ආයුබෝවන්, ඔබගේ &quot;පරිශීලක: [[IDB.S]]&quot; පිටුව විකීපීඩියා පරිශීලක පිටු ප්‍රතිපත්තීන්ට (User Page Policy) අනුකූල නොවන බැවින් (ප්‍රචාරණයක්/ව්‍යාජ තොරතුරු/විකිපීඩියාවට අදාළ නොවන කරුණු ඇති බැවින්) මම එයට ක්ෂණිකව මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් ඇතුළත් කළෙමි. 

&lt;nowiki&gt;නමුත් ඔබ විසින් එම සැකිල්ල දිගින් දිගටම ඉවත් කරනු පෙනේ. විකීපීඩියා නීති රීති අනුව, තමන්ගේම පිටුවක වුවද මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් (Deletion Tag) හිතුමතේ ඉවත් කිරීමට පරිශීලකයින්ට අවසර නැත. ඔබට මෙම මකාදැමීමට විරෝධතාවක් ඇත්නම්, කරුණාකර පිටුවේ සාකච්ඡා පිටුවෙහි (Talk Page) ඒ පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්න. ස්තුතියි! --~~~~&lt;/nowiki&gt; [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-36693-88|&amp;#126;2026-36693-88]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-36693-88|talk]]) 08:49, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:මෙම පරිශීලක පිටුව ප්‍රචාරණයක් හෝ ව්‍යාජ තොරතුරක් නොවන අතර එය මාගේ විකිපීඩියා දායකත්වයන් සම්බන්ධීකරණය සඳහා භාවිත කරන්නකි. මෙය අනිසි ලෙස [[විකිපීඩියා:ඉක්මන් මකාදැමීමේ උපමාන#G11. නිශ්චිතාර්ථයක් ඇති දැන්වීම් ප්%E2%80%8Dරචාරය හෝ ප්%E2%80%8Dරවර්ධනය|G11]] සැකිල්ලකින් නම් කර ඇති බැවින්, මම මෙයට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරමි. පරිපාලකවරයෙකු විසින් මෙය සමාලෝචනය කරන තෙක් මම සැකිල්ල ඉවත් නොකරමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 10:13, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ලිපියක් පුළුල් කිරීම ==

ආයුබෝවන්, @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]]! මා [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා ඔබ දැක්වූ දායකත්ව දුටු අතර ඔබේ සහයෝගය අගය කරමි. එම ලිපියට තවත් විස්තර හා මූලාශ්‍ර එක් කොට පුළුල් කිරීමට මා ඔබේ සහයෝගය පතමි. ස්තූතියි! [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 18:24, 28 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:ඔව්. මම උත්සාහ කරන්නම්, @[[පරිශීලක:Vinizex94|Vinizex94]] නමුත් මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, මට කරන්න පුළුවන් දේ මම බලන්නම්. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 14:13, 29 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලිපියක් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධව  ==

[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] යන ලිපිය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කළ හැකි ද???මා විසින් මීට පෙර පරිවර්තනය කල ලිපියක් දමිල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම පල කල මුත් දමිල සංස්කාරකවරුන්පගේ බලපෑම මත ඒ ලිපි දෙකම විකිපීඩියාවෙන් ඉවත් කලේ ය.දමිල ලිපිය කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ කෝවිල් ගැටලුව ගැන තර්ක කරමින් දකුණු ඉන්දියානු සංස්කාරකවරයෙක් ලිපිය ඉවත් කල අතර ඉංග්‍රීසි ලිපියට ද ඒ හා සමානම ගැටලුවක් ඇති වී සාකච්ඡාව දුර දිග ගොස් එම ලිපිය ද ඉවත් කර තිබේ.මේ වනවිට මාගේ ඉංග්‍රීසි පරිශීලක පිටුව සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර කර ඇති අතර තවමත් ලබා ගැනීමට නොහැකි විය.


කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ සිංහල පිටුවේ මා විහාරය සම්බන්ධව ඇති වූ සියලු කරුණු වාර්තා කර ඇති අතර එහි දී ජාතිවාදී දෙමල දේශපාලකයන් සහ සමහර ජනතාව අතර ඇතිවුන ගැටලු ද විස්තර කර තිබේ.ඒවා සිංහල ලිපියේ තබා ඉංග්‍රීසි ලිපිය මධයස්ථ අයුරින්,ලිපියේ දී යම් ගැටලු ඇති විය හැකි අන්තර්ගතයන් පරිවර්තනයේ දී සංශෝධනය කර සුදුසු ලෙස පරිවර්තනය කර ලිපිය නැවත සකසා දිය හැකි නම් මම ස්තූති වන්ත වෙමි.මා දැන් ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවට ලිපි කිසිවක් නොලියන අතර ඒ සිදුවීමෙන් පසු සිංහල විකිපීඩියාවේ ද ලිපි ලිවීම සීමා කලෙමි.නමුත් නිරන්තර ගැටලු ඇතිවන කුරුන්දි විහාරයේ නිවැරදි ඉතිහාසය වහා ජනගත වීමට ඉංග්‍රීසි විකි ලිපියක අවශ්‍යතාව හොදින් දන්නා නිසා කුරුන්දි විහාරයේ ඉංග්‍රීසි ලිපියක් පැවතීම අවශ්‍ය වී තිබේ.ඔබට හැකි නම් මට ඒ ලිපිය පමණක් පරිවර්තනය කර දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිමි.... [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 16:06, 6 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:ආයුබෝවන් @[[පරිශීලක:KSLwiki24|KSLwiki24]], මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, හැබැයි මට ටිකක් වෙලාව ලැබුණු සැනින් මම මේ ගැන අනිවාර්යයෙන්ම සොයා බලන්නම්.
:ඔබ සඳහන් කළ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් මම පොඩ්ඩක්  බැලුවා, ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ එම ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම මකා දමා නැහැ. එය දැනට [[විකිපීඩියා:Drafts|Draft]] එකක් ලෙස මේ ලිපිනයට [[:en:Draft:Kurundi_Raja_Maha_Vihara|Draft:Kurundi Raja Maha Vihara]] මාරු කරලයි තියෙන්නේ. මම නිදහස් වූ වහාම මේ සම්බන්ධයෙන් කළ හැක්කේ කුමක්ද කියා බලන්නම්. සිංහල විකිපීඩියාවේ ලිපි ලිවීම සීමා කරන්න එපා, ඔබේ දායකත්වය විකියට ගොඩක් වටිනවා. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:16, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ඔබගේ සහයෝගයට ස්තූතියි.නමුත් මම ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව සීමා කරන්න කැමැත්තෙමි.විනෝදාංශයක් විදිහට ලිපි ලිවීම සිදු කරන්නේ සතුටින්,සතුටින් කරපු එම දෙය මානසික වදයක් දෙන ගැටලුවක් දක්වා ගෙන යන්නට මට වුවමනාවක් නෑ.Metta79 නම් පරිශීලක සමග ඊට දින කිහිපයකට පෙර ගැටලුවක් ඇති විය.ඒ Tamil inscriptions in Sri Lanka යන ලිපියෙහි ඔහු විසින් සිංහල ප්‍රාකෘත භාෂාවේ ලිපි කිහිපයක්ම දෙමල භාෂාවේ ලෙස හැගෙන පරිදි ඉදිරිපත් කර තිබීමයි.ඊට අමතරව අනයිකොණ්ඩයි මුද්‍රව ද දමිල පුරාවිද්‍යාඥයන් මතය පමණක් ඉදිරිපත් කර සිංහල පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය නොයොදා ඉදිරිපත් කරල තියෙනවා.මේ සිංහල ලිපි දමිල ලිපි ලෙස ඉදිරිපත් කරල තිබීම සාක්්ඡා කරන්න ගිහින් තමයි කුරුන්දියේ ගැටලුවත් එන්න ඇත්තේ.අනික ලිපිය ඉවත් වීමට මට Ai පරිවර්තන භාවිතා කරමින් සාකච්ඡාව කිරීමත් හේතුවුණා.ඒවා දැන් වැඩක් නෑ. මට ඕන කුරුන්දියේ ලිපිය විතරක් ආපහු අරගෙන දුන්නොත් ඒ ඇති...ඒක ඔබ නිදහස් විටෙක අරගෙන දුන්නොත් මා ස්තූති වන්ත වෙමි...ඔබේ අවධානයට ස්තූතියි [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 07:45, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
:::හරි හරී. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:51, 13 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== sitelink එකතු කිරීම ==

ආයුබෝවන්, ඔබට හැකිනම් [[කිලියන් ම්බාප්පේ]] සහ [[ලමීන් යමාල්]] යන පිටු ස‍ඳහා ජාත්‍යන්තර විකිපීඩියාවට sitelink එකක් සෙට් කල හැකිද? (&lt;small&gt;ඔබ එය මීට පෙරද [[අර්ලිං හාලන්ඩ්]] වැනි පිටු සඳහා කළ බව මා දුටුවා.&lt;/small&gt;) [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:28, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:{{Done}} [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:31, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>b5w5hhbp65siumpxed584ob25czoxgr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795887</id>
      <parentid>795885</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <comment>/* sitelink එකතු කිරීම */ Reply</comment>
      <origin>795887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24640" sha1="medzs8a72r3756hsd28s8uzf0acehon" xml:space="preserve">{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{පරිශීලක සාකච්ඡා-පිටු ශීර්ෂකය}}
{{wikibreak|type=long}}

== මෙම පරිශීලක පිටුවට සාදරයෙන් පිළිගනිමු. ==

මෙම පිටුව හරහා මාව සම්බන්ධ කරගන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:32, 27 ජූනි 2024 (යූටීසී)

== සැකිලි අවශ්‍යතාවය ==

මෙම සැකිල්ල අවශ්‍යයි. [[:en:Template:Infobox_gymnast]]. @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 04:45, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:53, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== සොත්ථිසේන රජ ==

Thanks. Almost missed it &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 13:05, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:You're very welcome! [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:07, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Extensive edits beyond scope ==

[[දෙවියෝ (බෞද්ධ සංකල්පය)]] What do u think about the changes done to this article? Sounds like a lot of essay like folktales rather than genuine info. Unreferenced content. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 08:45, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:I think the section needs to be rewritten to match the wiki tone. It's more like a conversation style. Here is the copied [https://www.facebook.com/groups/465978151525966/posts/521740152616432/ post]. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:35, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
::Oh deffa its a copyvio then. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 12:11, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
:::Yeah [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:04, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Please check whether its valid to be there ==

[[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර/සැප්තැම්බර් 16]] &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 06:00, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Clearly '''not valid''' for the [[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර|තෝරාගත් සංවත්සර]]. I will remove them and add some valid things for it. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:18, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Articles of animals with same name ==

Hi, i saw the redirect revert. Shouldn't the articles be like this;
*[[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] as per [[:en:Purple-faced langur]] for clarity.
*And [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page for future articles about other species of Black monkeys who comes under [[Semnopithecus]] genus. In mean time [[:en:Black Monkey]] in En.wiki redirect to [[:en:Black colobus]]. So either [[කළු වඳුරා]] page goes to another black monkey or a disambiguation page. 


*[[කළු වදුරා]] should be redirected to [[කළු වඳුරා]] (වඳුරා word has a spelling error)
What do you think? &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 05:31, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Oh sorry for that, I fixed it. Thanks for the help.
:* [[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] - {{Done}}
:* [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page - {{Done}}  [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 06:08, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Page Delete Request ==

@[[පරිශීලක:Lee|Lee]], please delete these pages.
* [[පරිශීලක:IDB.S/Header/styles.css]]
* [[විකිපීඩියා:Requests for page protection/Header/styles.css]]
[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:31, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:38, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Need Help ==

Can you translate or create missing templates that are connected with [[විකිපීඩියා:Articles for improvement]]? Would be a great help. A bit overwhelmed right now &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 11:34, 12 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:VihirLak007|VihirLak007]] '''Mostly fixed''' there are still some to be fixed. I will do that as soon. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:13, 13 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Translation request ==

Hello, IDB.S.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sinhala Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 07:25, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Hi @[[පරිශීලක:Moroike|Moroike]], the [[en:Dani Rodrik]] article is already translated by me on September 5th 2024.
:Here's the link, [[ඩැනි රොඩ්රික්]]. Check it out feel free to let me know if there is any mistake. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:02, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::Sorry! I overlooked! I apologize. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 08:42, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
:::No worries. Have a great day. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:56, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::::Thank you. Likewise. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 09:06, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 ජනවාරි 2025 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) on 18:30, 11 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== පරිශීලක පිටුවෙහි මකාදැමීමේ සැකිලි ඉවත් කිරීම පිළිබඳව ==

ආයුබෝවන්, ඔබගේ &quot;පරිශීලක: [[IDB.S]]&quot; පිටුව විකීපීඩියා පරිශීලක පිටු ප්‍රතිපත්තීන්ට (User Page Policy) අනුකූල නොවන බැවින් (ප්‍රචාරණයක්/ව්‍යාජ තොරතුරු/විකිපීඩියාවට අදාළ නොවන කරුණු ඇති බැවින්) මම එයට ක්ෂණිකව මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් ඇතුළත් කළෙමි. 

&lt;nowiki&gt;නමුත් ඔබ විසින් එම සැකිල්ල දිගින් දිගටම ඉවත් කරනු පෙනේ. විකීපීඩියා නීති රීති අනුව, තමන්ගේම පිටුවක වුවද මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් (Deletion Tag) හිතුමතේ ඉවත් කිරීමට පරිශීලකයින්ට අවසර නැත. ඔබට මෙම මකාදැමීමට විරෝධතාවක් ඇත්නම්, කරුණාකර පිටුවේ සාකච්ඡා පිටුවෙහි (Talk Page) ඒ පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්න. ස්තුතියි! --~~~~&lt;/nowiki&gt; [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-36693-88|&amp;#126;2026-36693-88]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-36693-88|talk]]) 08:49, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:මෙම පරිශීලක පිටුව ප්‍රචාරණයක් හෝ ව්‍යාජ තොරතුරක් නොවන අතර එය මාගේ විකිපීඩියා දායකත්වයන් සම්බන්ධීකරණය සඳහා භාවිත කරන්නකි. මෙය අනිසි ලෙස [[විකිපීඩියා:ඉක්මන් මකාදැමීමේ උපමාන#G11. නිශ්චිතාර්ථයක් ඇති දැන්වීම් ප්%E2%80%8Dරචාරය හෝ ප්%E2%80%8Dරවර්ධනය|G11]] සැකිල්ලකින් නම් කර ඇති බැවින්, මම මෙයට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරමි. පරිපාලකවරයෙකු විසින් මෙය සමාලෝචනය කරන තෙක් මම සැකිල්ල ඉවත් නොකරමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 10:13, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ලිපියක් පුළුල් කිරීම ==

ආයුබෝවන්, @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]]! මා [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා ඔබ දැක්වූ දායකත්ව දුටු අතර ඔබේ සහයෝගය අගය කරමි. එම ලිපියට තවත් විස්තර හා මූලාශ්‍ර එක් කොට පුළුල් කිරීමට මා ඔබේ සහයෝගය පතමි. ස්තූතියි! [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 18:24, 28 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:ඔව්. මම උත්සාහ කරන්නම්, @[[පරිශීලක:Vinizex94|Vinizex94]] නමුත් මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, මට කරන්න පුළුවන් දේ මම බලන්නම්. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 14:13, 29 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලිපියක් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධව  ==

[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] යන ලිපිය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කළ හැකි ද???මා විසින් මීට පෙර පරිවර්තනය කල ලිපියක් දමිල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම පල කල මුත් දමිල සංස්කාරකවරුන්පගේ බලපෑම මත ඒ ලිපි දෙකම විකිපීඩියාවෙන් ඉවත් කලේ ය.දමිල ලිපිය කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ කෝවිල් ගැටලුව ගැන තර්ක කරමින් දකුණු ඉන්දියානු සංස්කාරකවරයෙක් ලිපිය ඉවත් කල අතර ඉංග්‍රීසි ලිපියට ද ඒ හා සමානම ගැටලුවක් ඇති වී සාකච්ඡාව දුර දිග ගොස් එම ලිපිය ද ඉවත් කර තිබේ.මේ වනවිට මාගේ ඉංග්‍රීසි පරිශීලක පිටුව සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර කර ඇති අතර තවමත් ලබා ගැනීමට නොහැකි විය.


කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ සිංහල පිටුවේ මා විහාරය සම්බන්ධව ඇති වූ සියලු කරුණු වාර්තා කර ඇති අතර එහි දී ජාතිවාදී දෙමල දේශපාලකයන් සහ සමහර ජනතාව අතර ඇතිවුන ගැටලු ද විස්තර කර තිබේ.ඒවා සිංහල ලිපියේ තබා ඉංග්‍රීසි ලිපිය මධයස්ථ අයුරින්,ලිපියේ දී යම් ගැටලු ඇති විය හැකි අන්තර්ගතයන් පරිවර්තනයේ දී සංශෝධනය කර සුදුසු ලෙස පරිවර්තනය කර ලිපිය නැවත සකසා දිය හැකි නම් මම ස්තූති වන්ත වෙමි.මා දැන් ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවට ලිපි කිසිවක් නොලියන අතර ඒ සිදුවීමෙන් පසු සිංහල විකිපීඩියාවේ ද ලිපි ලිවීම සීමා කලෙමි.නමුත් නිරන්තර ගැටලු ඇතිවන කුරුන්දි විහාරයේ නිවැරදි ඉතිහාසය වහා ජනගත වීමට ඉංග්‍රීසි විකි ලිපියක අවශ්‍යතාව හොදින් දන්නා නිසා කුරුන්දි විහාරයේ ඉංග්‍රීසි ලිපියක් පැවතීම අවශ්‍ය වී තිබේ.ඔබට හැකි නම් මට ඒ ලිපිය පමණක් පරිවර්තනය කර දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිමි.... [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 16:06, 6 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:ආයුබෝවන් @[[පරිශීලක:KSLwiki24|KSLwiki24]], මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, හැබැයි මට ටිකක් වෙලාව ලැබුණු සැනින් මම මේ ගැන අනිවාර්යයෙන්ම සොයා බලන්නම්.
:ඔබ සඳහන් කළ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් මම පොඩ්ඩක්  බැලුවා, ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ එම ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම මකා දමා නැහැ. එය දැනට [[විකිපීඩියා:Drafts|Draft]] එකක් ලෙස මේ ලිපිනයට [[:en:Draft:Kurundi_Raja_Maha_Vihara|Draft:Kurundi Raja Maha Vihara]] මාරු කරලයි තියෙන්නේ. මම නිදහස් වූ වහාම මේ සම්බන්ධයෙන් කළ හැක්කේ කුමක්ද කියා බලන්නම්. සිංහල විකිපීඩියාවේ ලිපි ලිවීම සීමා කරන්න එපා, ඔබේ දායකත්වය විකියට ගොඩක් වටිනවා. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:16, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ඔබගේ සහයෝගයට ස්තූතියි.නමුත් මම ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව සීමා කරන්න කැමැත්තෙමි.විනෝදාංශයක් විදිහට ලිපි ලිවීම සිදු කරන්නේ සතුටින්,සතුටින් කරපු එම දෙය මානසික වදයක් දෙන ගැටලුවක් දක්වා ගෙන යන්නට මට වුවමනාවක් නෑ.Metta79 නම් පරිශීලක සමග ඊට දින කිහිපයකට පෙර ගැටලුවක් ඇති විය.ඒ Tamil inscriptions in Sri Lanka යන ලිපියෙහි ඔහු විසින් සිංහල ප්‍රාකෘත භාෂාවේ ලිපි කිහිපයක්ම දෙමල භාෂාවේ ලෙස හැගෙන පරිදි ඉදිරිපත් කර තිබීමයි.ඊට අමතරව අනයිකොණ්ඩයි මුද්‍රව ද දමිල පුරාවිද්‍යාඥයන් මතය පමණක් ඉදිරිපත් කර සිංහල පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය නොයොදා ඉදිරිපත් කරල තියෙනවා.මේ සිංහල ලිපි දමිල ලිපි ලෙස ඉදිරිපත් කරල තිබීම සාක්්ඡා කරන්න ගිහින් තමයි කුරුන්දියේ ගැටලුවත් එන්න ඇත්තේ.අනික ලිපිය ඉවත් වීමට මට Ai පරිවර්තන භාවිතා කරමින් සාකච්ඡාව කිරීමත් හේතුවුණා.ඒවා දැන් වැඩක් නෑ. මට ඕන කුරුන්දියේ ලිපිය විතරක් ආපහු අරගෙන දුන්නොත් ඒ ඇති...ඒක ඔබ නිදහස් විටෙක අරගෙන දුන්නොත් මා ස්තූති වන්ත වෙමි...ඔබේ අවධානයට ස්තූතියි [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 07:45, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
:::හරි හරී. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:51, 13 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== sitelink එකතු කිරීම ==

ආයුබෝවන්, ඔබට හැකිනම් [[කිලියන් ම්බාප්පේ]] සහ [[ලමීන් යමාල්]] යන පිටු ස‍ඳහා ජාත්‍යන්තර විකිපීඩියාවට sitelink එකක් සෙට් කල හැකිද? (&lt;small&gt;ඔබ එය මීට පෙරද [[අර්ලිං හාලන්ඩ්]] වැනි පිටු සඳහා කළ බව මා දුටුවා.&lt;/small&gt;) [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:28, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:{{Done}} [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:31, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ස්තූතියි. ඔබ කාර්‍යබහුල බව මා දන්නවා. නමුත් හැකි අවස්ථාවල එම ලිපි පුළුල් කිරීමට සහයෝගයක් දැක්වීමට හැකිනම් මා එය අගය කරමි [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:32, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>medzs8a72r3756hsd28s8uzf0acehon</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795900</id>
      <parentid>795887</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T06:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <comment>/* මෙම පිටුවටද sitelink එකතු කරන්න */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>795900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25070" sha1="g1jtzzp9gryfm1xmjak8el002jlveb9" xml:space="preserve">{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{පරිශීලක සාකච්ඡා-පිටු ශීර්ෂකය}}
{{wikibreak|type=long}}

== මෙම පරිශීලක පිටුවට සාදරයෙන් පිළිගනිමු. ==

මෙම පිටුව හරහා මාව සම්බන්ධ කරගන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:32, 27 ජූනි 2024 (යූටීසී)

== සැකිලි අවශ්‍යතාවය ==

මෙම සැකිල්ල අවශ්‍යයි. [[:en:Template:Infobox_gymnast]]. @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 04:45, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:53, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== සොත්ථිසේන රජ ==

Thanks. Almost missed it &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 13:05, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:You're very welcome! [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:07, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Extensive edits beyond scope ==

[[දෙවියෝ (බෞද්ධ සංකල්පය)]] What do u think about the changes done to this article? Sounds like a lot of essay like folktales rather than genuine info. Unreferenced content. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 08:45, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:I think the section needs to be rewritten to match the wiki tone. It's more like a conversation style. Here is the copied [https://www.facebook.com/groups/465978151525966/posts/521740152616432/ post]. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:35, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
::Oh deffa its a copyvio then. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 12:11, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
:::Yeah [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:04, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Please check whether its valid to be there ==

[[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර/සැප්තැම්බර් 16]] &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 06:00, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Clearly '''not valid''' for the [[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර|තෝරාගත් සංවත්සර]]. I will remove them and add some valid things for it. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:18, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Articles of animals with same name ==

Hi, i saw the redirect revert. Shouldn't the articles be like this;
*[[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] as per [[:en:Purple-faced langur]] for clarity.
*And [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page for future articles about other species of Black monkeys who comes under [[Semnopithecus]] genus. In mean time [[:en:Black Monkey]] in En.wiki redirect to [[:en:Black colobus]]. So either [[කළු වඳුරා]] page goes to another black monkey or a disambiguation page. 


*[[කළු වදුරා]] should be redirected to [[කළු වඳුරා]] (වඳුරා word has a spelling error)
What do you think? &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 05:31, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Oh sorry for that, I fixed it. Thanks for the help.
:* [[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] - {{Done}}
:* [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page - {{Done}}  [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 06:08, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Page Delete Request ==

@[[පරිශීලක:Lee|Lee]], please delete these pages.
* [[පරිශීලක:IDB.S/Header/styles.css]]
* [[විකිපීඩියා:Requests for page protection/Header/styles.css]]
[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:31, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:38, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Need Help ==

Can you translate or create missing templates that are connected with [[විකිපීඩියා:Articles for improvement]]? Would be a great help. A bit overwhelmed right now &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 11:34, 12 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:VihirLak007|VihirLak007]] '''Mostly fixed''' there are still some to be fixed. I will do that as soon. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:13, 13 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Translation request ==

Hello, IDB.S.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sinhala Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 07:25, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Hi @[[පරිශීලක:Moroike|Moroike]], the [[en:Dani Rodrik]] article is already translated by me on September 5th 2024.
:Here's the link, [[ඩැනි රොඩ්රික්]]. Check it out feel free to let me know if there is any mistake. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:02, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::Sorry! I overlooked! I apologize. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 08:42, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
:::No worries. Have a great day. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:56, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::::Thank you. Likewise. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 09:06, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 ජනවාරි 2025 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) on 18:30, 11 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== පරිශීලක පිටුවෙහි මකාදැමීමේ සැකිලි ඉවත් කිරීම පිළිබඳව ==

ආයුබෝවන්, ඔබගේ &quot;පරිශීලක: [[IDB.S]]&quot; පිටුව විකීපීඩියා පරිශීලක පිටු ප්‍රතිපත්තීන්ට (User Page Policy) අනුකූල නොවන බැවින් (ප්‍රචාරණයක්/ව්‍යාජ තොරතුරු/විකිපීඩියාවට අදාළ නොවන කරුණු ඇති බැවින්) මම එයට ක්ෂණිකව මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් ඇතුළත් කළෙමි. 

&lt;nowiki&gt;නමුත් ඔබ විසින් එම සැකිල්ල දිගින් දිගටම ඉවත් කරනු පෙනේ. විකීපීඩියා නීති රීති අනුව, තමන්ගේම පිටුවක වුවද මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් (Deletion Tag) හිතුමතේ ඉවත් කිරීමට පරිශීලකයින්ට අවසර නැත. ඔබට මෙම මකාදැමීමට විරෝධතාවක් ඇත්නම්, කරුණාකර පිටුවේ සාකච්ඡා පිටුවෙහි (Talk Page) ඒ පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්න. ස්තුතියි! --~~~~&lt;/nowiki&gt; [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-36693-88|&amp;#126;2026-36693-88]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-36693-88|talk]]) 08:49, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:මෙම පරිශීලක පිටුව ප්‍රචාරණයක් හෝ ව්‍යාජ තොරතුරක් නොවන අතර එය මාගේ විකිපීඩියා දායකත්වයන් සම්බන්ධීකරණය සඳහා භාවිත කරන්නකි. මෙය අනිසි ලෙස [[විකිපීඩියා:ඉක්මන් මකාදැමීමේ උපමාන#G11. නිශ්චිතාර්ථයක් ඇති දැන්වීම් ප්%E2%80%8Dරචාරය හෝ ප්%E2%80%8Dරවර්ධනය|G11]] සැකිල්ලකින් නම් කර ඇති බැවින්, මම මෙයට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරමි. පරිපාලකවරයෙකු විසින් මෙය සමාලෝචනය කරන තෙක් මම සැකිල්ල ඉවත් නොකරමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 10:13, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ලිපියක් පුළුල් කිරීම ==

ආයුබෝවන්, @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]]! මා [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා ඔබ දැක්වූ දායකත්ව දුටු අතර ඔබේ සහයෝගය අගය කරමි. එම ලිපියට තවත් විස්තර හා මූලාශ්‍ර එක් කොට පුළුල් කිරීමට මා ඔබේ සහයෝගය පතමි. ස්තූතියි! [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 18:24, 28 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:ඔව්. මම උත්සාහ කරන්නම්, @[[පරිශීලක:Vinizex94|Vinizex94]] නමුත් මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, මට කරන්න පුළුවන් දේ මම බලන්නම්. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 14:13, 29 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලිපියක් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධව  ==

[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] යන ලිපිය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කළ හැකි ද???මා විසින් මීට පෙර පරිවර්තනය කල ලිපියක් දමිල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම පල කල මුත් දමිල සංස්කාරකවරුන්පගේ බලපෑම මත ඒ ලිපි දෙකම විකිපීඩියාවෙන් ඉවත් කලේ ය.දමිල ලිපිය කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ කෝවිල් ගැටලුව ගැන තර්ක කරමින් දකුණු ඉන්දියානු සංස්කාරකවරයෙක් ලිපිය ඉවත් කල අතර ඉංග්‍රීසි ලිපියට ද ඒ හා සමානම ගැටලුවක් ඇති වී සාකච්ඡාව දුර දිග ගොස් එම ලිපිය ද ඉවත් කර තිබේ.මේ වනවිට මාගේ ඉංග්‍රීසි පරිශීලක පිටුව සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර කර ඇති අතර තවමත් ලබා ගැනීමට නොහැකි විය.


කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ සිංහල පිටුවේ මා විහාරය සම්බන්ධව ඇති වූ සියලු කරුණු වාර්තා කර ඇති අතර එහි දී ජාතිවාදී දෙමල දේශපාලකයන් සහ සමහර ජනතාව අතර ඇතිවුන ගැටලු ද විස්තර කර තිබේ.ඒවා සිංහල ලිපියේ තබා ඉංග්‍රීසි ලිපිය මධයස්ථ අයුරින්,ලිපියේ දී යම් ගැටලු ඇති විය හැකි අන්තර්ගතයන් පරිවර්තනයේ දී සංශෝධනය කර සුදුසු ලෙස පරිවර්තනය කර ලිපිය නැවත සකසා දිය හැකි නම් මම ස්තූති වන්ත වෙමි.මා දැන් ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවට ලිපි කිසිවක් නොලියන අතර ඒ සිදුවීමෙන් පසු සිංහල විකිපීඩියාවේ ද ලිපි ලිවීම සීමා කලෙමි.නමුත් නිරන්තර ගැටලු ඇතිවන කුරුන්දි විහාරයේ නිවැරදි ඉතිහාසය වහා ජනගත වීමට ඉංග්‍රීසි විකි ලිපියක අවශ්‍යතාව හොදින් දන්නා නිසා කුරුන්දි විහාරයේ ඉංග්‍රීසි ලිපියක් පැවතීම අවශ්‍ය වී තිබේ.ඔබට හැකි නම් මට ඒ ලිපිය පමණක් පරිවර්තනය කර දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිමි.... [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 16:06, 6 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:ආයුබෝවන් @[[පරිශීලක:KSLwiki24|KSLwiki24]], මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, හැබැයි මට ටිකක් වෙලාව ලැබුණු සැනින් මම මේ ගැන අනිවාර්යයෙන්ම සොයා බලන්නම්.
:ඔබ සඳහන් කළ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් මම පොඩ්ඩක්  බැලුවා, ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ එම ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම මකා දමා නැහැ. එය දැනට [[විකිපීඩියා:Drafts|Draft]] එකක් ලෙස මේ ලිපිනයට [[:en:Draft:Kurundi_Raja_Maha_Vihara|Draft:Kurundi Raja Maha Vihara]] මාරු කරලයි තියෙන්නේ. මම නිදහස් වූ වහාම මේ සම්බන්ධයෙන් කළ හැක්කේ කුමක්ද කියා බලන්නම්. සිංහල විකිපීඩියාවේ ලිපි ලිවීම සීමා කරන්න එපා, ඔබේ දායකත්වය විකියට ගොඩක් වටිනවා. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:16, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ඔබගේ සහයෝගයට ස්තූතියි.නමුත් මම ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව සීමා කරන්න කැමැත්තෙමි.විනෝදාංශයක් විදිහට ලිපි ලිවීම සිදු කරන්නේ සතුටින්,සතුටින් කරපු එම දෙය මානසික වදයක් දෙන ගැටලුවක් දක්වා ගෙන යන්නට මට වුවමනාවක් නෑ.Metta79 නම් පරිශීලක සමග ඊට දින කිහිපයකට පෙර ගැටලුවක් ඇති විය.ඒ Tamil inscriptions in Sri Lanka යන ලිපියෙහි ඔහු විසින් සිංහල ප්‍රාකෘත භාෂාවේ ලිපි කිහිපයක්ම දෙමල භාෂාවේ ලෙස හැගෙන පරිදි ඉදිරිපත් කර තිබීමයි.ඊට අමතරව අනයිකොණ්ඩයි මුද්‍රව ද දමිල පුරාවිද්‍යාඥයන් මතය පමණක් ඉදිරිපත් කර සිංහල පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය නොයොදා ඉදිරිපත් කරල තියෙනවා.මේ සිංහල ලිපි දමිල ලිපි ලෙස ඉදිරිපත් කරල තිබීම සාක්්ඡා කරන්න ගිහින් තමයි කුරුන්දියේ ගැටලුවත් එන්න ඇත්තේ.අනික ලිපිය ඉවත් වීමට මට Ai පරිවර්තන භාවිතා කරමින් සාකච්ඡාව කිරීමත් හේතුවුණා.ඒවා දැන් වැඩක් නෑ. මට ඕන කුරුන්දියේ ලිපිය විතරක් ආපහු අරගෙන දුන්නොත් ඒ ඇති...ඒක ඔබ නිදහස් විටෙක අරගෙන දුන්නොත් මා ස්තූති වන්ත වෙමි...ඔබේ අවධානයට ස්තූතියි [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 07:45, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
:::හරි හරී. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:51, 13 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== sitelink එකතු කිරීම ==

ආයුබෝවන්, ඔබට හැකිනම් [[කිලියන් ම්බාප්පේ]] සහ [[ලමීන් යමාල්]] යන පිටු ස‍ඳහා ජාත්‍යන්තර විකිපීඩියාවට sitelink එකක් සෙට් කල හැකිද? (&lt;small&gt;ඔබ එය මීට පෙරද [[අර්ලිං හාලන්ඩ්]] වැනි පිටු සඳහා කළ බව මා දුටුවා.&lt;/small&gt;) [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:28, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:{{Done}} [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:31, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ස්තූතියි. ඔබ කාර්‍යබහුල බව මා දන්නවා. නමුත් හැකි අවස්ථාවල එම ලිපි පුළුල් කිරීමට සහයෝගයක් දැක්වීමට හැකිනම් මා එය අගය කරමි [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:32, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== මෙම පිටුවටද sitelink එකතු කරන්න ==

[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] සඳහා [[:en:2026 FIFA World Cup final]] වෙත sitelink එකක් එකතු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 06:08, 16 ජූලි 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>g1jtzzp9gryfm1xmjak8el002jlveb9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795906</id>
      <parentid>795900</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T09:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>/* මෙම පිටුවටද sitelink එකතු කරන්න */ Reply</comment>
      <origin>795906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25178" sha1="86p76utul9040gdjv6h3b2h7eh8cxjm" xml:space="preserve">{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{පරිශීලක සාකච්ඡා-පිටු ශීර්ෂකය}}
{{wikibreak|type=long}}

== මෙම පරිශීලක පිටුවට සාදරයෙන් පිළිගනිමු. ==

මෙම පිටුව හරහා මාව සම්බන්ධ කරගන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:32, 27 ජූනි 2024 (යූටීසී)

== සැකිලි අවශ්‍යතාවය ==

මෙම සැකිල්ල අවශ්‍යයි. [[:en:Template:Infobox_gymnast]]. @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 04:45, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:53, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== සොත්ථිසේන රජ ==

Thanks. Almost missed it &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 13:05, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:You're very welcome! [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:07, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Extensive edits beyond scope ==

[[දෙවියෝ (බෞද්ධ සංකල්පය)]] What do u think about the changes done to this article? Sounds like a lot of essay like folktales rather than genuine info. Unreferenced content. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 08:45, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:I think the section needs to be rewritten to match the wiki tone. It's more like a conversation style. Here is the copied [https://www.facebook.com/groups/465978151525966/posts/521740152616432/ post]. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:35, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
::Oh deffa its a copyvio then. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 12:11, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
:::Yeah [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:04, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Please check whether its valid to be there ==

[[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර/සැප්තැම්බර් 16]] &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 06:00, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Clearly '''not valid''' for the [[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර|තෝරාගත් සංවත්සර]]. I will remove them and add some valid things for it. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:18, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Articles of animals with same name ==

Hi, i saw the redirect revert. Shouldn't the articles be like this;
*[[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] as per [[:en:Purple-faced langur]] for clarity.
*And [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page for future articles about other species of Black monkeys who comes under [[Semnopithecus]] genus. In mean time [[:en:Black Monkey]] in En.wiki redirect to [[:en:Black colobus]]. So either [[කළු වඳුරා]] page goes to another black monkey or a disambiguation page. 


*[[කළු වදුරා]] should be redirected to [[කළු වඳුරා]] (වඳුරා word has a spelling error)
What do you think? &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 05:31, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Oh sorry for that, I fixed it. Thanks for the help.
:* [[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] - {{Done}}
:* [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page - {{Done}}  [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 06:08, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Page Delete Request ==

@[[පරිශීලක:Lee|Lee]], please delete these pages.
* [[පරිශීලක:IDB.S/Header/styles.css]]
* [[විකිපීඩියා:Requests for page protection/Header/styles.css]]
[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:31, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:38, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Need Help ==

Can you translate or create missing templates that are connected with [[විකිපීඩියා:Articles for improvement]]? Would be a great help. A bit overwhelmed right now &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 11:34, 12 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:VihirLak007|VihirLak007]] '''Mostly fixed''' there are still some to be fixed. I will do that as soon. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:13, 13 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Translation request ==

Hello, IDB.S.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sinhala Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 07:25, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Hi @[[පරිශීලක:Moroike|Moroike]], the [[en:Dani Rodrik]] article is already translated by me on September 5th 2024.
:Here's the link, [[ඩැනි රොඩ්රික්]]. Check it out feel free to let me know if there is any mistake. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:02, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::Sorry! I overlooked! I apologize. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 08:42, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
:::No worries. Have a great day. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:56, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::::Thank you. Likewise. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 09:06, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 ජනවාරි 2025 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) on 18:30, 11 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== පරිශීලක පිටුවෙහි මකාදැමීමේ සැකිලි ඉවත් කිරීම පිළිබඳව ==

ආයුබෝවන්, ඔබගේ &quot;පරිශීලක: [[IDB.S]]&quot; පිටුව විකීපීඩියා පරිශීලක පිටු ප්‍රතිපත්තීන්ට (User Page Policy) අනුකූල නොවන බැවින් (ප්‍රචාරණයක්/ව්‍යාජ තොරතුරු/විකිපීඩියාවට අදාළ නොවන කරුණු ඇති බැවින්) මම එයට ක්ෂණිකව මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් ඇතුළත් කළෙමි. 

&lt;nowiki&gt;නමුත් ඔබ විසින් එම සැකිල්ල දිගින් දිගටම ඉවත් කරනු පෙනේ. විකීපීඩියා නීති රීති අනුව, තමන්ගේම පිටුවක වුවද මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් (Deletion Tag) හිතුමතේ ඉවත් කිරීමට පරිශීලකයින්ට අවසර නැත. ඔබට මෙම මකාදැමීමට විරෝධතාවක් ඇත්නම්, කරුණාකර පිටුවේ සාකච්ඡා පිටුවෙහි (Talk Page) ඒ පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්න. ස්තුතියි! --~~~~&lt;/nowiki&gt; [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-36693-88|&amp;#126;2026-36693-88]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-36693-88|talk]]) 08:49, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:මෙම පරිශීලක පිටුව ප්‍රචාරණයක් හෝ ව්‍යාජ තොරතුරක් නොවන අතර එය මාගේ විකිපීඩියා දායකත්වයන් සම්බන්ධීකරණය සඳහා භාවිත කරන්නකි. මෙය අනිසි ලෙස [[විකිපීඩියා:ඉක්මන් මකාදැමීමේ උපමාන#G11. නිශ්චිතාර්ථයක් ඇති දැන්වීම් ප්%E2%80%8Dරචාරය හෝ ප්%E2%80%8Dරවර්ධනය|G11]] සැකිල්ලකින් නම් කර ඇති බැවින්, මම මෙයට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරමි. පරිපාලකවරයෙකු විසින් මෙය සමාලෝචනය කරන තෙක් මම සැකිල්ල ඉවත් නොකරමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 10:13, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ලිපියක් පුළුල් කිරීම ==

ආයුබෝවන්, @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]]! මා [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා ඔබ දැක්වූ දායකත්ව දුටු අතර ඔබේ සහයෝගය අගය කරමි. එම ලිපියට තවත් විස්තර හා මූලාශ්‍ර එක් කොට පුළුල් කිරීමට මා ඔබේ සහයෝගය පතමි. ස්තූතියි! [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 18:24, 28 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:ඔව්. මම උත්සාහ කරන්නම්, @[[පරිශීලක:Vinizex94|Vinizex94]] නමුත් මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, මට කරන්න පුළුවන් දේ මම බලන්නම්. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 14:13, 29 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලිපියක් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධව  ==

[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] යන ලිපිය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කළ හැකි ද???මා විසින් මීට පෙර පරිවර්තනය කල ලිපියක් දමිල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම පල කල මුත් දමිල සංස්කාරකවරුන්පගේ බලපෑම මත ඒ ලිපි දෙකම විකිපීඩියාවෙන් ඉවත් කලේ ය.දමිල ලිපිය කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ කෝවිල් ගැටලුව ගැන තර්ක කරමින් දකුණු ඉන්දියානු සංස්කාරකවරයෙක් ලිපිය ඉවත් කල අතර ඉංග්‍රීසි ලිපියට ද ඒ හා සමානම ගැටලුවක් ඇති වී සාකච්ඡාව දුර දිග ගොස් එම ලිපිය ද ඉවත් කර තිබේ.මේ වනවිට මාගේ ඉංග්‍රීසි පරිශීලක පිටුව සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර කර ඇති අතර තවමත් ලබා ගැනීමට නොහැකි විය.


කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ සිංහල පිටුවේ මා විහාරය සම්බන්ධව ඇති වූ සියලු කරුණු වාර්තා කර ඇති අතර එහි දී ජාතිවාදී දෙමල දේශපාලකයන් සහ සමහර ජනතාව අතර ඇතිවුන ගැටලු ද විස්තර කර තිබේ.ඒවා සිංහල ලිපියේ තබා ඉංග්‍රීසි ලිපිය මධයස්ථ අයුරින්,ලිපියේ දී යම් ගැටලු ඇති විය හැකි අන්තර්ගතයන් පරිවර්තනයේ දී සංශෝධනය කර සුදුසු ලෙස පරිවර්තනය කර ලිපිය නැවත සකසා දිය හැකි නම් මම ස්තූති වන්ත වෙමි.මා දැන් ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවට ලිපි කිසිවක් නොලියන අතර ඒ සිදුවීමෙන් පසු සිංහල විකිපීඩියාවේ ද ලිපි ලිවීම සීමා කලෙමි.නමුත් නිරන්තර ගැටලු ඇතිවන කුරුන්දි විහාරයේ නිවැරදි ඉතිහාසය වහා ජනගත වීමට ඉංග්‍රීසි විකි ලිපියක අවශ්‍යතාව හොදින් දන්නා නිසා කුරුන්දි විහාරයේ ඉංග්‍රීසි ලිපියක් පැවතීම අවශ්‍ය වී තිබේ.ඔබට හැකි නම් මට ඒ ලිපිය පමණක් පරිවර්තනය කර දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිමි.... [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 16:06, 6 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:ආයුබෝවන් @[[පරිශීලක:KSLwiki24|KSLwiki24]], මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, හැබැයි මට ටිකක් වෙලාව ලැබුණු සැනින් මම මේ ගැන අනිවාර්යයෙන්ම සොයා බලන්නම්.
:ඔබ සඳහන් කළ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් මම පොඩ්ඩක්  බැලුවා, ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ එම ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම මකා දමා නැහැ. එය දැනට [[විකිපීඩියා:Drafts|Draft]] එකක් ලෙස මේ ලිපිනයට [[:en:Draft:Kurundi_Raja_Maha_Vihara|Draft:Kurundi Raja Maha Vihara]] මාරු කරලයි තියෙන්නේ. මම නිදහස් වූ වහාම මේ සම්බන්ධයෙන් කළ හැක්කේ කුමක්ද කියා බලන්නම්. සිංහල විකිපීඩියාවේ ලිපි ලිවීම සීමා කරන්න එපා, ඔබේ දායකත්වය විකියට ගොඩක් වටිනවා. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:16, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ඔබගේ සහයෝගයට ස්තූතියි.නමුත් මම ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව සීමා කරන්න කැමැත්තෙමි.විනෝදාංශයක් විදිහට ලිපි ලිවීම සිදු කරන්නේ සතුටින්,සතුටින් කරපු එම දෙය මානසික වදයක් දෙන ගැටලුවක් දක්වා ගෙන යන්නට මට වුවමනාවක් නෑ.Metta79 නම් පරිශීලක සමග ඊට දින කිහිපයකට පෙර ගැටලුවක් ඇති විය.ඒ Tamil inscriptions in Sri Lanka යන ලිපියෙහි ඔහු විසින් සිංහල ප්‍රාකෘත භාෂාවේ ලිපි කිහිපයක්ම දෙමල භාෂාවේ ලෙස හැගෙන පරිදි ඉදිරිපත් කර තිබීමයි.ඊට අමතරව අනයිකොණ්ඩයි මුද්‍රව ද දමිල පුරාවිද්‍යාඥයන් මතය පමණක් ඉදිරිපත් කර සිංහල පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය නොයොදා ඉදිරිපත් කරල තියෙනවා.මේ සිංහල ලිපි දමිල ලිපි ලෙස ඉදිරිපත් කරල තිබීම සාක්්ඡා කරන්න ගිහින් තමයි කුරුන්දියේ ගැටලුවත් එන්න ඇත්තේ.අනික ලිපිය ඉවත් වීමට මට Ai පරිවර්තන භාවිතා කරමින් සාකච්ඡාව කිරීමත් හේතුවුණා.ඒවා දැන් වැඩක් නෑ. මට ඕන කුරුන්දියේ ලිපිය විතරක් ආපහු අරගෙන දුන්නොත් ඒ ඇති...ඒක ඔබ නිදහස් විටෙක අරගෙන දුන්නොත් මා ස්තූති වන්ත වෙමි...ඔබේ අවධානයට ස්තූතියි [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 07:45, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
:::හරි හරී. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:51, 13 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== sitelink එකතු කිරීම ==

ආයුබෝවන්, ඔබට හැකිනම් [[කිලියන් ම්බාප්පේ]] සහ [[ලමීන් යමාල්]] යන පිටු ස‍ඳහා ජාත්‍යන්තර විකිපීඩියාවට sitelink එකක් සෙට් කල හැකිද? (&lt;small&gt;ඔබ එය මීට පෙරද [[අර්ලිං හාලන්ඩ්]] වැනි පිටු සඳහා කළ බව මා දුටුවා.&lt;/small&gt;) [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:28, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:{{Done}} [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:31, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ස්තූතියි. ඔබ කාර්‍යබහුල බව මා දන්නවා. නමුත් හැකි අවස්ථාවල එම ලිපි පුළුල් කිරීමට සහයෝගයක් දැක්වීමට හැකිනම් මා එය අගය කරමි [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:32, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== මෙම පිටුවටද sitelink එකතු කරන්න ==

[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] සඳහා [[:en:2026 FIFA World Cup final]] වෙත sitelink එකක් එකතු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 06:08, 16 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:{{Done}} [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 09:59, 16 ජූලි 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>86p76utul9040gdjv6h3b2h7eh8cxjm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795907</id>
      <parentid>795906</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>/* sitelink එකතු කිරීම */ Reply</comment>
      <origin>795907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25288" sha1="lf9gt5uvx4t3nxhgga3z5vzuwjam6o6" xml:space="preserve">{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{පරිශීලක සාකච්ඡා-පිටු ශීර්ෂකය}}
{{wikibreak|type=long}}

== මෙම පරිශීලක පිටුවට සාදරයෙන් පිළිගනිමු. ==

මෙම පිටුව හරහා මාව සම්බන්ධ කරගන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:32, 27 ජූනි 2024 (යූටීසී)

== සැකිලි අවශ්‍යතාවය ==

මෙම සැකිල්ල අවශ්‍යයි. [[:en:Template:Infobox_gymnast]]. @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 04:45, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:53, 1 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== සොත්ථිසේන රජ ==

Thanks. Almost missed it &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 13:05, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:You're very welcome! [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:07, 25 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Extensive edits beyond scope ==

[[දෙවියෝ (බෞද්ධ සංකල්පය)]] What do u think about the changes done to this article? Sounds like a lot of essay like folktales rather than genuine info. Unreferenced content. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 08:45, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

:I think the section needs to be rewritten to match the wiki tone. It's more like a conversation style. Here is the copied [https://www.facebook.com/groups/465978151525966/posts/521740152616432/ post]. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:35, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
::Oh deffa its a copyvio then. &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 12:11, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)
:::Yeah [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:04, 28 ඔක්තෝබර් 2024 (යූටීසී)

== Please check whether its valid to be there ==

[[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර/සැප්තැම්බර් 16]] &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 06:00, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Clearly '''not valid''' for the [[විකිපීඩියා:තෝරාගත් සංවත්සර|තෝරාගත් සංවත්සර]]. I will remove them and add some valid things for it. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 11:18, 1 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Articles of animals with same name ==

Hi, i saw the redirect revert. Shouldn't the articles be like this;
*[[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] as per [[:en:Purple-faced langur]] for clarity.
*And [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page for future articles about other species of Black monkeys who comes under [[Semnopithecus]] genus. In mean time [[:en:Black Monkey]] in En.wiki redirect to [[:en:Black colobus]]. So either [[කළු වඳුරා]] page goes to another black monkey or a disambiguation page. 


*[[කළු වදුරා]] should be redirected to [[කළු වඳුරා]] (වඳුරා word has a spelling error)
What do you think? &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 05:31, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Oh sorry for that, I fixed it. Thanks for the help.
:* [[ශ්‍රී ලංකා කළු වඳුරා]] redirected to [[දම් පැහැති මුහුණැති ලැන්ගර්]] - {{Done}}
:* [[කළු වඳුරා]] kept as a disambiguation page - {{Done}}  [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 06:08, 4 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Page Delete Request ==

@[[පරිශීලක:Lee|Lee]], please delete these pages.
* [[පරිශීලක:IDB.S/Header/styles.css]]
* [[විකිපීඩියා:Requests for page protection/Header/styles.css]]
[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:31, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:38, 10 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Need Help ==

Can you translate or create missing templates that are connected with [[විකිපීඩියා:Articles for improvement]]? Would be a great help. A bit overwhelmed right now &lt;b&gt;[[User:VihirLak007|VihirLak007]]&lt;/b&gt;&lt;sup&gt;[[User talk:VihirLak007|hmu!]]&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/VihirLak007|duh.]]&lt;/sub&gt; 11:34, 12 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:VihirLak007|VihirLak007]] '''Mostly fixed''' there are still some to be fixed. I will do that as soon. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 01:13, 13 නොවැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Translation request ==

Hello, IDB.S.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sinhala Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 07:25, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

:Hi @[[පරිශීලක:Moroike|Moroike]], the [[en:Dani Rodrik]] article is already translated by me on September 5th 2024.
:Here's the link, [[ඩැනි රොඩ්රික්]]. Check it out feel free to let me know if there is any mistake. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:02, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::Sorry! I overlooked! I apologize. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 08:42, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
:::No worries. Have a great day. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 08:56, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)
::::Thank you. Likewise. [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|talk]]) 09:06, 18 දෙසැම්බර් 2024 (යූටීසී)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 ජනවාරි 2025 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) on 18:30, 11 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== පරිශීලක පිටුවෙහි මකාදැමීමේ සැකිලි ඉවත් කිරීම පිළිබඳව ==

ආයුබෝවන්, ඔබගේ &quot;පරිශීලක: [[IDB.S]]&quot; පිටුව විකීපීඩියා පරිශීලක පිටු ප්‍රතිපත්තීන්ට (User Page Policy) අනුකූල නොවන බැවින් (ප්‍රචාරණයක්/ව්‍යාජ තොරතුරු/විකිපීඩියාවට අදාළ නොවන කරුණු ඇති බැවින්) මම එයට ක්ෂණිකව මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් ඇතුළත් කළෙමි. 

&lt;nowiki&gt;නමුත් ඔබ විසින් එම සැකිල්ල දිගින් දිගටම ඉවත් කරනු පෙනේ. විකීපීඩියා නීති රීති අනුව, තමන්ගේම පිටුවක වුවද මකාදැමීමේ සැකිල්ලක් (Deletion Tag) හිතුමතේ ඉවත් කිරීමට පරිශීලකයින්ට අවසර නැත. ඔබට මෙම මකාදැමීමට විරෝධතාවක් ඇත්නම්, කරුණාකර පිටුවේ සාකච්ඡා පිටුවෙහි (Talk Page) ඒ පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්න. ස්තුතියි! --~~~~&lt;/nowiki&gt; [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-36693-88|&amp;#126;2026-36693-88]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-36693-88|talk]]) 08:49, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:මෙම පරිශීලක පිටුව ප්‍රචාරණයක් හෝ ව්‍යාජ තොරතුරක් නොවන අතර එය මාගේ විකිපීඩියා දායකත්වයන් සම්බන්ධීකරණය සඳහා භාවිත කරන්නකි. මෙය අනිසි ලෙස [[විකිපීඩියා:ඉක්මන් මකාදැමීමේ උපමාන#G11. නිශ්චිතාර්ථයක් ඇති දැන්වීම් ප්%E2%80%8Dරචාරය හෝ ප්%E2%80%8Dරවර්ධනය|G11]] සැකිල්ලකින් නම් කර ඇති බැවින්, මම මෙයට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කරමි. පරිපාලකවරයෙකු විසින් මෙය සමාලෝචනය කරන තෙක් මම සැකිල්ල ඉවත් නොකරමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 10:13, 25 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ලිපියක් පුළුල් කිරීම ==

ආයුබෝවන්, @[[පරිශීලක:IDB.S|IDB.S]]! මා [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා ඔබ දැක්වූ දායකත්ව දුටු අතර ඔබේ සහයෝගය අගය කරමි. එම ලිපියට තවත් විස්තර හා මූලාශ්‍ර එක් කොට පුළුල් කිරීමට මා ඔබේ සහයෝගය පතමි. ස්තූතියි! [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 18:24, 28 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:ඔව්. මම උත්සාහ කරන්නම්, @[[පරිශීලක:Vinizex94|Vinizex94]] නමුත් මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, මට කරන්න පුළුවන් දේ මම බලන්නම්. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 14:13, 29 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලිපියක් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධව  ==

[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] යන ලිපිය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කළ හැකි ද???මා විසින් මීට පෙර පරිවර්තනය කල ලිපියක් දමිල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා ද්විත්වයෙන්ම පල කල මුත් දමිල සංස්කාරකවරුන්පගේ බලපෑම මත ඒ ලිපි දෙකම විකිපීඩියාවෙන් ඉවත් කලේ ය.දමිල ලිපිය කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ කෝවිල් ගැටලුව ගැන තර්ක කරමින් දකුණු ඉන්දියානු සංස්කාරකවරයෙක් ලිපිය ඉවත් කල අතර ඉංග්‍රීසි ලිපියට ද ඒ හා සමානම ගැටලුවක් ඇති වී සාකච්ඡාව දුර දිග ගොස් එම ලිපිය ද ඉවත් කර තිබේ.මේ වනවිට මාගේ ඉංග්‍රීසි පරිශීලක පිටුව සම්පූර්ණයෙන්ම අවහිර කර ඇති අතර තවමත් ලබා ගැනීමට නොහැකි විය.


කුරුන්දි විහාරය සම්බන්ධ සිංහල පිටුවේ මා විහාරය සම්බන්ධව ඇති වූ සියලු කරුණු වාර්තා කර ඇති අතර එහි දී ජාතිවාදී දෙමල දේශපාලකයන් සහ සමහර ජනතාව අතර ඇතිවුන ගැටලු ද විස්තර කර තිබේ.ඒවා සිංහල ලිපියේ තබා ඉංග්‍රීසි ලිපිය මධයස්ථ අයුරින්,ලිපියේ දී යම් ගැටලු ඇති විය හැකි අන්තර්ගතයන් පරිවර්තනයේ දී සංශෝධනය කර සුදුසු ලෙස පරිවර්තනය කර ලිපිය නැවත සකසා දිය හැකි නම් මම ස්තූති වන්ත වෙමි.මා දැන් ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවට ලිපි කිසිවක් නොලියන අතර ඒ සිදුවීමෙන් පසු සිංහල විකිපීඩියාවේ ද ලිපි ලිවීම සීමා කලෙමි.නමුත් නිරන්තර ගැටලු ඇතිවන කුරුන්දි විහාරයේ නිවැරදි ඉතිහාසය වහා ජනගත වීමට ඉංග්‍රීසි විකි ලිපියක අවශ්‍යතාව හොදින් දන්නා නිසා කුරුන්දි විහාරයේ ඉංග්‍රීසි ලිපියක් පැවතීම අවශ්‍ය වී තිබේ.ඔබට හැකි නම් මට ඒ ලිපිය පමණක් පරිවර්තනය කර දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිමි.... [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 16:06, 6 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:ආයුබෝවන් @[[පරිශීලක:KSLwiki24|KSLwiki24]], මේ දවස්වල මම ටිකක් කාර්යබහුලයි, හැබැයි මට ටිකක් වෙලාව ලැබුණු සැනින් මම මේ ගැන අනිවාර්යයෙන්ම සොයා බලන්නම්.
:ඔබ සඳහන් කළ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් මම පොඩ්ඩක්  බැලුවා, ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ එම ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම මකා දමා නැහැ. එය දැනට [[විකිපීඩියා:Drafts|Draft]] එකක් ලෙස මේ ලිපිනයට [[:en:Draft:Kurundi_Raja_Maha_Vihara|Draft:Kurundi Raja Maha Vihara]] මාරු කරලයි තියෙන්නේ. මම නිදහස් වූ වහාම මේ සම්බන්ධයෙන් කළ හැක්කේ කුමක්ද කියා බලන්නම්. සිංහල විකිපීඩියාවේ ලිපි ලිවීම සීමා කරන්න එපා, ඔබේ දායකත්වය විකියට ගොඩක් වටිනවා. --[[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:16, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ඔබගේ සහයෝගයට ස්තූතියි.නමුත් මම ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාව සීමා කරන්න කැමැත්තෙමි.විනෝදාංශයක් විදිහට ලිපි ලිවීම සිදු කරන්නේ සතුටින්,සතුටින් කරපු එම දෙය මානසික වදයක් දෙන ගැටලුවක් දක්වා ගෙන යන්නට මට වුවමනාවක් නෑ.Metta79 නම් පරිශීලක සමග ඊට දින කිහිපයකට පෙර ගැටලුවක් ඇති විය.ඒ Tamil inscriptions in Sri Lanka යන ලිපියෙහි ඔහු විසින් සිංහල ප්‍රාකෘත භාෂාවේ ලිපි කිහිපයක්ම දෙමල භාෂාවේ ලෙස හැගෙන පරිදි ඉදිරිපත් කර තිබීමයි.ඊට අමතරව අනයිකොණ්ඩයි මුද්‍රව ද දමිල පුරාවිද්‍යාඥයන් මතය පමණක් ඉදිරිපත් කර සිංහල පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය නොයොදා ඉදිරිපත් කරල තියෙනවා.මේ සිංහල ලිපි දමිල ලිපි ලෙස ඉදිරිපත් කරල තිබීම සාක්්ඡා කරන්න ගිහින් තමයි කුරුන්දියේ ගැටලුවත් එන්න ඇත්තේ.අනික ලිපිය ඉවත් වීමට මට Ai පරිවර්තන භාවිතා කරමින් සාකච්ඡාව කිරීමත් හේතුවුණා.ඒවා දැන් වැඩක් නෑ. මට ඕන කුරුන්දියේ ලිපිය විතරක් ආපහු අරගෙන දුන්නොත් ඒ ඇති...ඒක ඔබ නිදහස් විටෙක අරගෙන දුන්නොත් මා ස්තූති වන්ත වෙමි...ඔබේ අවධානයට ස්තූතියි [[User:KSLwiki24|&lt;span style=&quot;font-family:monospace;font-weight:700;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#ff0033&quot;&gt;KSL&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00ccff&quot;&gt;wiki&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ffcc00&quot;&gt;24&lt;/span&gt;]] [[User talk:KSLwiki24|💬]] 07:45, 8 ජූලි 2026 (යූටීසී)
:::හරි හරී. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 05:51, 13 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== sitelink එකතු කිරීම ==

ආයුබෝවන්, ඔබට හැකිනම් [[කිලියන් ම්බාප්පේ]] සහ [[ලමීන් යමාල්]] යන පිටු ස‍ඳහා ජාත්‍යන්තර විකිපීඩියාවට sitelink එකක් සෙට් කල හැකිද? (&lt;small&gt;ඔබ එය මීට පෙරද [[අර්ලිං හාලන්ඩ්]] වැනි පිටු සඳහා කළ බව මා දුටුවා.&lt;/small&gt;) [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:28, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:{{Done}} [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 13:31, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)
::ස්තූතියි. ඔබ කාර්‍යබහුල බව මා දන්නවා. නමුත් හැකි අවස්ථාවල එම ලිපි පුළුල් කිරීමට සහයෝගයක් දැක්වීමට හැකිනම් මා එය අගය කරමි [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 13:32, 15 ජූලි 2026 (යූටීසී)
:::හරි [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 10:00, 16 ජූලි 2026 (යූටීසී)

== මෙම පිටුවටද sitelink එකතු කරන්න ==

[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] සඳහා [[:en:2026 FIFA World Cup final]] වෙත sitelink එකක් එකතු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ([[User talk:Vinizex94|talk]]) 06:08, 16 ජූලි 2026 (යූටීසී)

:{{Done}} [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 09:59, 16 ජූලි 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>lf9gt5uvx4t3nxhgga3z5vzuwjam6o6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රිමාල් වෙඩිසිංහ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181903</id>
    <revision>
      <id>795892</id>
      <parentid>795875</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T16:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* ටෙලි නිර්මාණ */</comment>
      <origin>795892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="b3fe79qyh8d7wz3neslno0vu49dy3n6" xml:space="preserve">'''ශ්‍රිමාල් වෙඩිසිංහ''' ලාංකික රංගන ශිල්පියෙකි. සිනමාවේ හා රූපවාහිනී ටෙලි නිර්මාණවල කටයුතු කරයි. බොහෝ සිංහල සිනමාපට රැසක දුෂ්ට චරිත නිරූපනය කලේය.  රන්ජන් රාමනායකගේ [[ඩොක්ටර් නවරියන් ]] සිනමාපටය එයට නිදසුනකි.

===ටෙලි නිර්මාණ===
* ''ගිම්හානයේ සඳ''
* ''[[දිවිතුරා]]''
* ''මිරිඟු නදිය''
* ''සත්රල පෙළ'' 
* ''සිහින විමන්''</text>
      <sha1>b3fe79qyh8d7wz3neslno0vu49dy3n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195731</id>
    <revision>
      <id>795901</id>
      <parentid>795536</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T06:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <comment>/* සමාරම්භක උත්සව */</comment>
      <origin>795901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31373" sha1="rq2yhjuocbzpqs7il1ww3l44z2vmse5" xml:space="preserve">{{Current event}}
{{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය
| tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය
| year = 2026
| yearr = 
| other_titles = 
| image =  [[File:2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png|120px|frameless|class=skin-invert-image]]
| size = 250px
| alt = 
| caption = තරගාවලියේ ලාංඡනය
| city = එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව හා මෙක්සිකෝවේ නගර 16ක 
| country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]]
| dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}}
| num_teams = 
| confederations = 
| sub-confederations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| associations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| venues = 
| cities = 
| champion =  
| champion_other = 
| count = 15
| second =
| second_other =
| third = 
| third_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| fourth = &lt;!-- automatically wraps into {{fb}} template --&gt;
| fourth_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| matches = 
| goals = 
| attendance = 
| top_scorer = 
| player = 
| young_player = 
| goalkeeper = 
| prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]]
| nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]]
}}

'''2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය''' ({{Langx|en|FIFA World Cup 2026}}, {{Langx|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}, {{Langx|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත [[ෆීෆා ලෝක කුසලාන|ෆිෆා ලෝක කුසලානය]], පැවැත්වෙන්නේ ඉතිහාසයේ 23 වෙනි වරටයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-fixtures-results-teams-stadiums|title=තරග කාලසටහන්|language=en|publisher=FIFA|accessdate=2025-12-19}}&lt;/ref&gt; එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark |url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |access-date=June 17, 2023 |website=90min.com |language=en-GB |archive-date=June 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==සත්කාරක රටවල් තෝරාගැනීම==
මෙවර තරගාවලිය සදහා සත්කාරක තෝරාගනු ලැබුවේ ජන්ද විමසීමකිනි. 2018 ජුනි 13 වන දින මොස්කව්හි පැවති 68 වන FIFA සම්මේලනයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සිදු වූ අතර, එය සුදුසුකම් ලත් සියලුම සාමාජිකයින් 203 දෙනාටම විවෘත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ලංසුව වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 134 කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර මොරොක්කෝ ලංසුවට වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 65 ක් ලැබුණි. ඉරානය ලංසු දෙකෙන් එකකටවත් ඡන්දය දුන් අතර කියුබාව, ස්ලෝවේනියාව සහ ස්පාඤ්ඤය ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ. දූෂණ වංචාවක් හේතුවෙන් ඝානාව FIFA විසින් අත්හිටුවන ලද අතර එම නිසා ඡන්දය දීමට සුදුසුකම් නොලැබුණි.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia|title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018|work=the Guardian|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/24735765|title=BBC Sport - Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely - Fifa|work=BBC Sport|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;
[[File:2026 world cup bid election.png|thumb|upright=1.6|ඡන්ද ප්‍රතිඵල:
{|
|-
!ඡන්දය ප්‍රකාශ කල හැකි රටවල්!! ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි රටවල්
|- 
|{{legend|#867650|කැනඩාව, මෙක්සිකෝව හෝ එක්සත් ජනපදයට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#FFBD41|එම රටවල් අපේක්ෂිත සත්කාරක රටවල්‍ වේ}}

|-
|{{legend|#2770AB|මොරොක්කෝවට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#55208D|මොරොක්කෝව අපේක්ෂිත සත්කාරක රටකි}}
|-
|{{legend|#008E2A|දෙකටම ජන්දය නොදුන් රටවල්}}||{{legend|#000000|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කර ඇති රටවල්}}
|-
|{{legend|#B32A2F|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටි රටවල්}}||{{legend|#C1C1C1|ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනයේ සාමාජිකයන් නොවන රටවල්}}
|}]]

==සත්කාරක නගර==

සත්කාරක නගර 16 පිළිබඳ තීරණය 2022 ජුනි 16 වන දින ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=WM 2026: Stadien für Finale &amp; Eröffnungsspiel fix |url=https://sport.sky.de/fussball/artikel/eroeffnungsspiel-der-wm-2026-in-mexiko-usa-und-kanada-steigt-im-aztekenstadion/13064468/34240 |website=sport.sky.de |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=Spielplan bekannt gegeben: Finale der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 26™ in New York New Jersey, historisches Eröffnungsspiel in Mexiko-Stadt |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/spielplan-bekannt-gegeben-finale-der-fifa-fussball-weltmeisterschaft-26-tm |website=fifa.com |language=de}}&lt;/ref&gt; 2024 පෙබරවාරි 4 වන දින, FIFA විසින් මියාමි හි සජීවී සංදර්ශනයකදී නිවේදනය කරන ලද්දේ ලෝක කුසලානය 2026 ජුනි 11 වන දින මෙක්සිකෝ නගරයේ කොයෝකාන් දිස්ත්‍රික්කයේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගනයේදී මෙක්සිකානු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සමඟ ආරම්භ වන බවයි; ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය ජූලි 19 වන දින අවසන් තරඟය සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී. තරඟ 104 න් වැඩි ප්‍රමාණයක්, එනම් නවයක්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙක්සාස් හි ආර්ලිංටන් හි AT&amp;T ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-16 |title=FIFA announces 16 host cities for 2026 World Cup in Canada, Mexico and United States |url=https://www.rte.ie/sport/soccer/2022/0616/1305352-fifa-announces-16-host-cities-for-2026-world-cup/ |website=rte.ie |language=en}}&lt;/ref&gt; තරඟාවලිය අතරතුර, ක්‍රීඩාංගණවලට අනුග්‍රාහක අනුබද්ධතාවයකින් තොරව විවිධ නම් ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2026-06-01 |title=Die Stadien der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 2026™ |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/wm-2026-stadien-mexiko-usa-kanada |language=de}}&lt;/ref&gt;

==ක්‍රීඩාංගණ==
{{Commons category|Stadiums of FIFA World Cup 2026}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!{{flagicon|MEX}} [[මෙක්සිකෝ සිටි]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web|title=United 2026 bid book|url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|archive-date=September 15, 2021|access-date=April 30, 2018|publisher=united2026.com}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[en:New York metropolitan area|New York/New Jersey|නිව් යෝර්ක් නාගරික ප්‍රදේශය]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Dallas–Fort Worth metroplex|Dallas]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Estadio Azteca]]{{dagger}}
|[[MetLife Stadium]]&lt;small&gt;([[East Rutherford, New Jersey]])&lt;/small&gt;
|[[AT&amp;T Stadium]]{{double-dagger}}&lt;small&gt;([[Arlington, Texas]])&lt;/small&gt;
|[[Arrowhead Stadium]]
|-
|ධාරිතාව: '''87,523'''
|ධාරිතාව: '''82,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 87,157)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''80,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 92,967)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 105,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''76,416'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 76,640)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|frameless]]
|[[File:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|frameless]]
|[[File:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Houston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Atlanta]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Los Angeles|Los Angeles]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Los Angeles 2026|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|archive-date=June 29, 2021|access-date=April 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Philadelphia]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[NRG Stadium]]{{double-dagger}}
|[[Mercedes-Benz Stadium]]{{double-dagger}}
|[[SoFi Stadium]]&lt;small&gt;([[Inglewood, California]])&lt;/small&gt;
|[[Lincoln Financial Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''72,220'''
&lt;small&gt;(expandable to 80,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''71,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 75,000)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 83,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''70,240'''
&lt;small&gt;(expandable to 100,240)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''69,796'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 69,328)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:USA_vs_Argentina_(Moments_before_Messi_kicked_a_goal_-_color).jpg|frameless]]
|[[File:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|frameless]]
|[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|frameless]]
|[[File:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Seattle]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[San Francisco Bay Area]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Boston|Boston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Miami metropolitan area|Miami]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Lumen Field]]
|[[Levi's Stadium]] 
&lt;small&gt;([[Santa Clara, California]])&lt;/small&gt;
|[[Gillette Stadium]]&lt;small&gt;([[Foxborough, Massachusetts]])&lt;/small&gt;
|[[Hard Rock Stadium]]&lt;small&gt;([[Miami Gardens, Florida]])&lt;/small&gt;
|-
|ධාරිතාව: '''69,000'''
&lt;small&gt;(72,000ක් දක්වා පුළුල් කල හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''68,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,909)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(75,000 දක්වා පුළුල් කළ හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''65,878'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''64,767'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 67,518)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_end.jpg|frameless]]
|[[File:Entering_Levi's_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:New_England_Revolution_Game;_7.06.2013;_745pm.JPG|frameless|Gillette Stadium]]
|[[File:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|CAN}} [[Vancouver]]
!{{flagicon|MEX}} [[Monterrey metropolitan area|Monterrey]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara metropolitan area|Guadalajara]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|CAN}} [[Toronto]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[BC Place]]{{double-dagger}}
|[[Estadio BBVA]]&lt;small&gt;([[Guadalupe, Nuevo León]])&lt;/small&gt;
|[[Estadio Akron]]&lt;small&gt;([[Zapopan, Jalisco]])&lt;/small&gt;
|[[BMO Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''54,500'''
|ධාරිතාව: '''53,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 53,460)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''49,850'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 48,071)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''30,000'''
&lt;small&gt;(Expanding to 45,736 for tournament)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|frameless]]
|[[File:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|frameless]]
|}

==කණ්ඩායම් සහ ඒවා අදාළ කාණ්ඩය==

මෙවර ලෝක කුසලානය සදහා කණ්ඩායම් 48ක් ක්‍රීඩා කරයි. එය පෙර වර්ෂයේ, එනම් 2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ සහභාගී වූ කණ්ඩායම් 32කට සාපේක්ෂව දැවැන්ත වැඩි වීමකි. තවත් පාපන්දු කණ්ඩායම් වලට ලෝක කුසලානයේ ක්‍රීඩා කිරීමට ඉඩ ලබාදීමේ අරමුණින්, ෆිෆා මෙම තීරණය ගන්නා ලදි. ).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;

තරගාවලියට සහභාගී වන කණ්ඩායම් 48, A සිට L දක්වා එක් කාණ්ඩයකට කණ්ඩායම් 4 බැගින් කාණ්ඩ 12 කට බෙදා ඇත. ඒ කාණ්ඩ පහත වගුවේ පරිදි වේ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ලෝක කුසලාන ඩ්‍රෝ එක දෙසැම්බර් වලදී කෙනඩි සෙන්ටර් හීදී |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;

{{table alignment}}{{vertical align rows}}
{| class=&quot;vertical-align-top&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ A කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| A1 || {{flagicon|MEX}}
|-
| A2 || {{flagicon|RSA}}
|-
| A3 || {{flagicon|KOR}}
|-
| A4 || {{flagicon|CZE}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ B කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| B1 || {{flagicon|CAN}}
|-
| B2 || {{flagicon|BIH}}
|-
| B3 || {{flagicon|QAT}}
|-
| B4 || {{flagicon|SUI}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ C කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| C1 || {{flagicon|BRA}}
|-
| C2 || {{flagicon|MAR}}
|-
| C3 || {{flagicon|HAI}}
|-
| C4 || {{flagicon|SCO}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ D කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| D1 || {{flagicon|USA}}
|-
| D2 || {{flagicon|PAR}}
|-
| D3 || {{flagicon|AUS}}
|-
| D4 || {{flagicon|TUR}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ E කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| E1 || {{flagicon|GER}}
|-
| E2 || {{flagicon|CUW}}
|-
| E3 || {{flagicon|CIV}}
|-
| E4 || {{flagicon|ECU}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ F කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| F1 || {{flagiconNED}}
|-
| F2 || {{flagicon|JPN}}
|-
| F3 || {{flagicon|SWE}}
|-
| F4 || {{flagicon|TUN}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ G කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| G1 || {{flagicon|BEL}}
|-
| G2 || {{flagicon|EGY}}
|-
| G3 || {{flagicon|IRN}}
|-
| G4 || {{flagicon|NZL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ H කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| H1 || {{flagicon|ESP}}
|-
| H2 || {{flagicon|CPV}}
|-
| H3 || {{flagicon|KSA}}
|-
| H4 || {{flagicon|URU}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ I කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| I1 || {{flagicon|FRA}}
|-
| I2 || {{flagicon|SEN}}
|-
| I3 || {{flagicon|IRQ}}&lt;
|-
| I4 || {{flagicon|NOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ J කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| J1 || {{flagicon|ARG}}
|-
| J2 || {{flagicon|ALG}}
|-
| J3 || {{flagicon|AUT}}
|-
| J4 || {{flagicon|JOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ K කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| K1 || {{flagicon|POR}}
|-
| K2 || {{flagicon|COD}}
|-
| K3 || {{flagicon|UZB}}
|-
| K4 || {{flagicon||COL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ L කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| L1 || {{flagicon|ENG}}
|-
| L2 || {{flagicon|CRO}}
|-
| L3 || {{flagicon|GHA}}
|-
| L4 || {{flagicon|PAN}}
|}
|}

===නිල පන්දුව===
[[ගොනුව:Trionda_(cropped).jpg|alt=සත්කාරක රටවල් නියෝජනය කරන පන්දුව|thumb|221x221පික්|නිල පන්දුව]]
මෙවර ලෝක කුසලානයේ පන්දුව සදහා ජර්මනියේ [[අඩිඩාස්]] සමාගම අනුග්‍රාහකත්වය ලබා දෙයි. සත්කාරක රටවල් තුන වන එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ මෙක්සිකෝව නියෝජනය වන අයුරින්, ප්‍රධාන වර්ණ තුනකින් පන්දුව නිර්මාණය කර තිබේ. මෙය &quot;ට්‍රියොන්ඩා&quot; යනුවෙන් නම් කර තිබේ.

==වත්මන් ශූරීන්==

2026 FIFA ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී ලෝක පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ශක්තිමත්ම කණ්ඩායම් වලින් එකක් ලෙස සැලකෙන්නේ මන්දැයි [[ආර්ජන්ටිනාව]] නැවත වරක් පෙන්වා දී ඇත. [[ඇල්ජීරියාව]], [[ඔස්ට්‍රියාව]] සහ [[ජෝර්දානය|ජෝර්දානයට]] එරෙහිව විශ්වාසදායක දස්කම් දක්වමින්, විශිෂ්ට කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරිත්වයක්, ප්‍රහාරක ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂක විනයක් පෙන්නුම් කරමින් ඔවුන් තම කාණ්ඩයේ ඉහළින්ම සිටියා. කෙසේ වෙතත්, [[කේප් වර්ඩ්|කේප් වර්ඩ්ට]] එරෙහිව ඔවුන්ගේ 32 වටයේ තරඟය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා බෙහෙවින් දැඩි බව ඔප්පු විය. අවසානයේ 3-2ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කර 16 වටයේ ස්ථානයක් ලබා ගත්තද, ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාවේ දුර්වලතා කිහිපයක් හෙළි කළ අධිෂ්ඨානශීලී ප්‍රතිවාදියෙකුට එරෙහිව ආර්ජන්ටිනාවට වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමට සිදු විය. 
[[ගොනුව:Argentina_1-1_Ecuador_-_Copa_América_2024_-_Entonación_del_himno.jpg|thumb|ආජන්ටිනා කණඩායම]]

එසේ වුවද, ලියොනෙල් මෙසීගේ නායකත්වය සහ කණ්ඩායමේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව අභියෝගය ජය ගැනීමට ඔවුන්ට උපකාරී විය. සමස්තයක් වශයෙන්, ආර්ජන්ටිනාව මේ දක්වා හොඳින් ක්‍රීඩා කර ඇති අතර, අපරාජිතව රැඳී සිටින අතර ලෝක කුසලාන ශූරතාව සාර්ථකව ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු ජීවමානව තබා ගනී.

==විශේෂ අවස්ථා==

මෙවර තරඟාවලිය, වෙනදා මෙන්ම ඉතාමත් ත්‍රාසජනක එකක් විය. පාපන්දු ලොව පුදුම කරමින් කුඩා කණ්ඩායම් රැසක් ලෝක ශූරී කණ්ඩායම්වලට ඉතා හොද තරගයක් ලබා දුනි. &lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; උදාහරණයක් ලෙස [[ෆීෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා තරග වදින කුඩාම රට වන [[කුරසාඕ]], සිය පළමු ලෝක කුසලාන තරගයේම එක් ගෝලයක් වාර්තා කළහ. ඒ ප්‍රබල [[ජර්මනිය]] ට එරෙහිවයි. එමෙන්ම [[කේප් වර්ඩ්]], [[ස්පාඤ්ඤය]]ට එරෙහිව තරගය ගෝල 0-0 වශයෙන් සම තත්වයේ පවත්වා ගත්තේය. 
[[ගොනුව:Vozinha_Cape_Verde_Goalkeeper.jpg|thumb|කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා]]
මෙහිදී කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා සමාජ මාධ්‍යයේ ප්‍රකට චරිතයක් විය. තරගයට පෙර ඔහුගේ [[ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම්]] ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් 50,000ක් පමණ සිටි අතර, තරගයට පසු ඔහුගේ හැකියාව අගය කරමින් ලොවපුරා රසිකයින් ඔහුට සහයෝගය දුන්හ. මේ වනවිට ඔහුගේ ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම් ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් ගණන මිලියන 13 කට අධිකය.

==සමාරම්භක උත්සව==
===මෙක්සිකෝව (තරඟාවලියේ සමාරම්භය)===

ක්‍රීඩා උළෙලට ආරම්භක උත්සව තුනක් පැවති අතර, එක් එක් සත්කාරක රට සඳහා එකක් බැගින් විය. 
[[File:The field at Azteca Stadium in Mexico City during the opening ceremony of the 2026 World Cup.jpg|thumb|right|තරඟාවලිය ආරම්භයට පෙර මෙක්සිකෝවේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගණයේ පැවති සමාරම්භක උළෙල]] 
[[මෙක්සිකෝව|මෙක්සිකෝවේ]] සමාරම්භක උත්සවය 2026 ජුනි 11 වන දින එස්ටැඩියෝ ඇස්ටෙකා හිදී පැවැත්විණි. මෙක්සිකානු ගායක ඇලෙජැන්ඩෙස් මෙක්සිකානු ජාතික ගීය (හිම්නෝ නැෂනල් මෙක්සිකානෝ) ගායනා කළ අතර, දකුණු අප්‍රිකානු ගායිකා ටයිරා දකුණු අප්‍රිකානු ජාතික ගීය (න්කෝසි සිකෙලෙල් අයිඅෆ්‍රිකා) ගායනා කළේය. සමාරම්භක උත්සවය වර්ණ ගැන්වීම සදහා සුප්‍රකර කොලොම්බියානු ගායිකා [[ශකිරා]] සහ නයිජීරියානු ගායක &quot;බර්නා බෝය්&quot; එක්ව මෙවර ලෝක කුසලානයේ තේමා ගීතය ඉදිරිපත් කරන ලදි. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 World Cup Opening Ceremonies: How to Watch, Who is Performing, Start Times |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |access-date=June 11, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US |archive-date=June 11, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611161711/https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ඊළඟ දිනයේ, 2026 ජුනි 12 වන දින, [[කැනඩාව|කැනඩාවේ]] සමාරම්භක උත්සවය ටොරොන්ටෝ හි BMO ෆීල්ඩ් හිදී පැවැත්විණි. කැනේඩියානු-ඇමරිකානු සංගීතඥ ඇලනිස් මොරිසෙට් කැනේඩියානු ජාතික ගීය (ඕ කැනඩාව) ගායනා කළ අතර, සර්බියානු-කැනේඩියානු වයලීන වාදක ඇලෙක්සැන්ඩර් ගයිච් බොස්නියානු ජාතික ගීය (ඩ්‍රාව්නා හිම්නා බොස්නේ අයි හර්සෙගොවින්) ගායනා කළේය. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/more-special-guests-revealed-world-cup-2026-ceremonies-mexico-city|title=More special guests revealed for FIFA World Cup 2026™ ceremonies in Mexico City|website=inside.fifa.com|accessdate=June 13, 2026}}&lt;/ref&gt;එදිනම, [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] සමාරම්භක උත්සවය ලොස් ඇන්ජලීස් හි සෝෆි ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්විණි. ඇමරිකානු කන්ට්‍රි යුගලයක් වන ඩෑන් + ෂේ &quot;ද ස්ටාර්-ස්පැන්ගල්ඩ් බැනරය&quot; ඉදිරිපත් කළ අතර, [[පැරගුවේ]] ගායකයෙක් වන ප්‍රේ සෝල් &quot;පැරගුවේස්, රිපබ්ලිකා ඕ මුවර්ටේ&quot; (පැරගුවේහි ජාතික ගීය) ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|title=World Cup kicks off in Mexico with Shakira, dancing, and protests|date=June 12, 2026|work=BBC News|accessdate=June 13, 2026|archive-date=June 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260612165309/https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==අවසාන මහා තරඟය==

[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] ආජන්ටිනාව සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ජූලි මස 20 පැවැත්වීමට නියමිතයි. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>rq2yhjuocbzpqs7il1ww3l44z2vmse5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795903</id>
      <parentid>795901</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T07:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <origin>795903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31535" sha1="73jary16slexvvxtcyi1v4ur5b11sxu" xml:space="preserve">{{Current event}}
{{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය
| tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය
| year = 2026
| yearr = 
| other_titles = 
| image =  [[File:2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png|120px|frameless|class=skin-invert-image]]
| size = 250px
| alt = 
| caption = තරගාවලියේ ලාංඡනය
| city = එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව හා මෙක්සිකෝවේ නගර 16ක 
| country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]]
| dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}}
| num_teams = 
| confederations = 
| sub-confederations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| associations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| venues = 
| cities = 
| champion =  
| champion_other = 
| count = 15
| second =
| second_other =
| third = 
| third_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| fourth = &lt;!-- automatically wraps into {{fb}} template --&gt;
| fourth_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| matches = 
| goals = 
| attendance = 
| top_scorer = {{flagicon|ARG}} [[ලියොනල් මෙසී]]&lt;br&gt;{{flagicon|FRA}} [[කිලියන් ම්බාප්පේ]]&lt;br&gt;(ගෝල 8 බැගින්)
| player = 
| young_player = 
| goalkeeper = 
| prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]]
| nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]]
}}

'''2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය''' ({{Langx|en|FIFA World Cup 2026}}, {{Langx|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}, {{Langx|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත [[ෆීෆා ලෝක කුසලාන|ෆිෆා ලෝක කුසලානය]], පැවැත්වෙන්නේ ඉතිහාසයේ 23 වෙනි වරටයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-fixtures-results-teams-stadiums|title=තරග කාලසටහන්|language=en|publisher=FIFA|accessdate=2025-12-19}}&lt;/ref&gt; එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark |url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |access-date=June 17, 2023 |website=90min.com |language=en-GB |archive-date=June 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==සත්කාරක රටවල් තෝරාගැනීම==
මෙවර තරගාවලිය සදහා සත්කාරක තෝරාගනු ලැබුවේ ජන්ද විමසීමකිනි. 2018 ජුනි 13 වන දින මොස්කව්හි පැවති 68 වන FIFA සම්මේලනයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සිදු වූ අතර, එය සුදුසුකම් ලත් සියලුම සාමාජිකයින් 203 දෙනාටම විවෘත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ලංසුව වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 134 කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර මොරොක්කෝ ලංසුවට වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 65 ක් ලැබුණි. ඉරානය ලංසු දෙකෙන් එකකටවත් ඡන්දය දුන් අතර කියුබාව, ස්ලෝවේනියාව සහ ස්පාඤ්ඤය ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ. දූෂණ වංචාවක් හේතුවෙන් ඝානාව FIFA විසින් අත්හිටුවන ලද අතර එම නිසා ඡන්දය දීමට සුදුසුකම් නොලැබුණි.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia|title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018|work=the Guardian|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/24735765|title=BBC Sport - Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely - Fifa|work=BBC Sport|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;
[[File:2026 world cup bid election.png|thumb|upright=1.6|ඡන්ද ප්‍රතිඵල:
{|
|-
!ඡන්දය ප්‍රකාශ කල හැකි රටවල්!! ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි රටවල්
|- 
|{{legend|#867650|කැනඩාව, මෙක්සිකෝව හෝ එක්සත් ජනපදයට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#FFBD41|එම රටවල් අපේක්ෂිත සත්කාරක රටවල්‍ වේ}}

|-
|{{legend|#2770AB|මොරොක්කෝවට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#55208D|මොරොක්කෝව අපේක්ෂිත සත්කාරක රටකි}}
|-
|{{legend|#008E2A|දෙකටම ජන්දය නොදුන් රටවල්}}||{{legend|#000000|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කර ඇති රටවල්}}
|-
|{{legend|#B32A2F|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටි රටවල්}}||{{legend|#C1C1C1|ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනයේ සාමාජිකයන් නොවන රටවල්}}
|}]]

==සත්කාරක නගර==

සත්කාරක නගර 16 පිළිබඳ තීරණය 2022 ජුනි 16 වන දින ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=WM 2026: Stadien für Finale &amp; Eröffnungsspiel fix |url=https://sport.sky.de/fussball/artikel/eroeffnungsspiel-der-wm-2026-in-mexiko-usa-und-kanada-steigt-im-aztekenstadion/13064468/34240 |website=sport.sky.de |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=Spielplan bekannt gegeben: Finale der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 26™ in New York New Jersey, historisches Eröffnungsspiel in Mexiko-Stadt |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/spielplan-bekannt-gegeben-finale-der-fifa-fussball-weltmeisterschaft-26-tm |website=fifa.com |language=de}}&lt;/ref&gt; 2024 පෙබරවාරි 4 වන දින, FIFA විසින් මියාමි හි සජීවී සංදර්ශනයකදී නිවේදනය කරන ලද්දේ ලෝක කුසලානය 2026 ජුනි 11 වන දින මෙක්සිකෝ නගරයේ කොයෝකාන් දිස්ත්‍රික්කයේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගනයේදී මෙක්සිකානු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සමඟ ආරම්භ වන බවයි; ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය ජූලි 19 වන දින අවසන් තරඟය සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී. තරඟ 104 න් වැඩි ප්‍රමාණයක්, එනම් නවයක්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙක්සාස් හි ආර්ලිංටන් හි AT&amp;T ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-16 |title=FIFA announces 16 host cities for 2026 World Cup in Canada, Mexico and United States |url=https://www.rte.ie/sport/soccer/2022/0616/1305352-fifa-announces-16-host-cities-for-2026-world-cup/ |website=rte.ie |language=en}}&lt;/ref&gt; තරඟාවලිය අතරතුර, ක්‍රීඩාංගණවලට අනුග්‍රාහක අනුබද්ධතාවයකින් තොරව විවිධ නම් ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2026-06-01 |title=Die Stadien der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 2026™ |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/wm-2026-stadien-mexiko-usa-kanada |language=de}}&lt;/ref&gt;

==ක්‍රීඩාංගණ==
{{Commons category|Stadiums of FIFA World Cup 2026}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!{{flagicon|MEX}} [[මෙක්සිකෝ සිටි]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web|title=United 2026 bid book|url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|archive-date=September 15, 2021|access-date=April 30, 2018|publisher=united2026.com}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[en:New York metropolitan area|New York/New Jersey|නිව් යෝර්ක් නාගරික ප්‍රදේශය]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Dallas–Fort Worth metroplex|Dallas]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Estadio Azteca]]{{dagger}}
|[[MetLife Stadium]]&lt;small&gt;([[East Rutherford, New Jersey]])&lt;/small&gt;
|[[AT&amp;T Stadium]]{{double-dagger}}&lt;small&gt;([[Arlington, Texas]])&lt;/small&gt;
|[[Arrowhead Stadium]]
|-
|ධාරිතාව: '''87,523'''
|ධාරිතාව: '''82,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 87,157)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''80,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 92,967)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 105,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''76,416'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 76,640)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|frameless]]
|[[File:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|frameless]]
|[[File:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Houston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Atlanta]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Los Angeles|Los Angeles]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Los Angeles 2026|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|archive-date=June 29, 2021|access-date=April 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Philadelphia]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[NRG Stadium]]{{double-dagger}}
|[[Mercedes-Benz Stadium]]{{double-dagger}}
|[[SoFi Stadium]]&lt;small&gt;([[Inglewood, California]])&lt;/small&gt;
|[[Lincoln Financial Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''72,220'''
&lt;small&gt;(expandable to 80,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''71,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 75,000)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 83,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''70,240'''
&lt;small&gt;(expandable to 100,240)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''69,796'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 69,328)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:USA_vs_Argentina_(Moments_before_Messi_kicked_a_goal_-_color).jpg|frameless]]
|[[File:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|frameless]]
|[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|frameless]]
|[[File:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Seattle]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[San Francisco Bay Area]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Boston|Boston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Miami metropolitan area|Miami]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Lumen Field]]
|[[Levi's Stadium]] 
&lt;small&gt;([[Santa Clara, California]])&lt;/small&gt;
|[[Gillette Stadium]]&lt;small&gt;([[Foxborough, Massachusetts]])&lt;/small&gt;
|[[Hard Rock Stadium]]&lt;small&gt;([[Miami Gardens, Florida]])&lt;/small&gt;
|-
|ධාරිතාව: '''69,000'''
&lt;small&gt;(72,000ක් දක්වා පුළුල් කල හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''68,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,909)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(75,000 දක්වා පුළුල් කළ හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''65,878'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''64,767'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 67,518)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_end.jpg|frameless]]
|[[File:Entering_Levi's_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:New_England_Revolution_Game;_7.06.2013;_745pm.JPG|frameless|Gillette Stadium]]
|[[File:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|CAN}} [[Vancouver]]
!{{flagicon|MEX}} [[Monterrey metropolitan area|Monterrey]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara metropolitan area|Guadalajara]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|CAN}} [[Toronto]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[BC Place]]{{double-dagger}}
|[[Estadio BBVA]]&lt;small&gt;([[Guadalupe, Nuevo León]])&lt;/small&gt;
|[[Estadio Akron]]&lt;small&gt;([[Zapopan, Jalisco]])&lt;/small&gt;
|[[BMO Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''54,500'''
|ධාරිතාව: '''53,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 53,460)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''49,850'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 48,071)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''30,000'''
&lt;small&gt;(Expanding to 45,736 for tournament)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|frameless]]
|[[File:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|frameless]]
|}

==කණ්ඩායම් සහ ඒවා අදාළ කාණ්ඩය==

මෙවර ලෝක කුසලානය සදහා කණ්ඩායම් 48ක් ක්‍රීඩා කරයි. එය පෙර වර්ෂයේ, එනම් 2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ සහභාගී වූ කණ්ඩායම් 32කට සාපේක්ෂව දැවැන්ත වැඩි වීමකි. තවත් පාපන්දු කණ්ඩායම් වලට ලෝක කුසලානයේ ක්‍රීඩා කිරීමට ඉඩ ලබාදීමේ අරමුණින්, ෆිෆා මෙම තීරණය ගන්නා ලදි. ).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;

තරගාවලියට සහභාගී වන කණ්ඩායම් 48, A සිට L දක්වා එක් කාණ්ඩයකට කණ්ඩායම් 4 බැගින් කාණ්ඩ 12 කට බෙදා ඇත. ඒ කාණ්ඩ පහත වගුවේ පරිදි වේ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ලෝක කුසලාන ඩ්‍රෝ එක දෙසැම්බර් වලදී කෙනඩි සෙන්ටර් හීදී |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;

{{table alignment}}{{vertical align rows}}
{| class=&quot;vertical-align-top&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ A කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| A1 || {{flagicon|MEX}}
|-
| A2 || {{flagicon|RSA}}
|-
| A3 || {{flagicon|KOR}}
|-
| A4 || {{flagicon|CZE}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ B කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| B1 || {{flagicon|CAN}}
|-
| B2 || {{flagicon|BIH}}
|-
| B3 || {{flagicon|QAT}}
|-
| B4 || {{flagicon|SUI}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ C කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| C1 || {{flagicon|BRA}}
|-
| C2 || {{flagicon|MAR}}
|-
| C3 || {{flagicon|HAI}}
|-
| C4 || {{flagicon|SCO}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ D කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| D1 || {{flagicon|USA}}
|-
| D2 || {{flagicon|PAR}}
|-
| D3 || {{flagicon|AUS}}
|-
| D4 || {{flagicon|TUR}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ E කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| E1 || {{flagicon|GER}}
|-
| E2 || {{flagicon|CUW}}
|-
| E3 || {{flagicon|CIV}}
|-
| E4 || {{flagicon|ECU}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ F කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| F1 || {{flagiconNED}}
|-
| F2 || {{flagicon|JPN}}
|-
| F3 || {{flagicon|SWE}}
|-
| F4 || {{flagicon|TUN}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ G කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| G1 || {{flagicon|BEL}}
|-
| G2 || {{flagicon|EGY}}
|-
| G3 || {{flagicon|IRN}}
|-
| G4 || {{flagicon|NZL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ H කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| H1 || {{flagicon|ESP}}
|-
| H2 || {{flagicon|CPV}}
|-
| H3 || {{flagicon|KSA}}
|-
| H4 || {{flagicon|URU}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ I කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| I1 || {{flagicon|FRA}}
|-
| I2 || {{flagicon|SEN}}
|-
| I3 || {{flagicon|IRQ}}&lt;
|-
| I4 || {{flagicon|NOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ J කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| J1 || {{flagicon|ARG}}
|-
| J2 || {{flagicon|ALG}}
|-
| J3 || {{flagicon|AUT}}
|-
| J4 || {{flagicon|JOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ K කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| K1 || {{flagicon|POR}}
|-
| K2 || {{flagicon|COD}}
|-
| K3 || {{flagicon|UZB}}
|-
| K4 || {{flagicon||COL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ L කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| L1 || {{flagicon|ENG}}
|-
| L2 || {{flagicon|CRO}}
|-
| L3 || {{flagicon|GHA}}
|-
| L4 || {{flagicon|PAN}}
|}
|}

===නිල පන්දුව===
[[ගොනුව:Trionda_(cropped).jpg|alt=සත්කාරක රටවල් නියෝජනය කරන පන්දුව|thumb|221x221පික්|නිල පන්දුව]]
මෙවර ලෝක කුසලානයේ පන්දුව සදහා ජර්මනියේ [[අඩිඩාස්]] සමාගම අනුග්‍රාහකත්වය ලබා දෙයි. සත්කාරක රටවල් තුන වන එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ මෙක්සිකෝව නියෝජනය වන අයුරින්, ප්‍රධාන වර්ණ තුනකින් පන්දුව නිර්මාණය කර තිබේ. මෙය &quot;ට්‍රියොන්ඩා&quot; යනුවෙන් නම් කර තිබේ.

==වත්මන් ශූරීන්==

2026 FIFA ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී ලෝක පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ශක්තිමත්ම කණ්ඩායම් වලින් එකක් ලෙස සැලකෙන්නේ මන්දැයි [[ආර්ජන්ටිනාව]] නැවත වරක් පෙන්වා දී ඇත. [[ඇල්ජීරියාව]], [[ඔස්ට්‍රියාව]] සහ [[ජෝර්දානය|ජෝර්දානයට]] එරෙහිව විශ්වාසදායක දස්කම් දක්වමින්, විශිෂ්ට කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරිත්වයක්, ප්‍රහාරක ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂක විනයක් පෙන්නුම් කරමින් ඔවුන් තම කාණ්ඩයේ ඉහළින්ම සිටියා. කෙසේ වෙතත්, [[කේප් වර්ඩ්|කේප් වර්ඩ්ට]] එරෙහිව ඔවුන්ගේ 32 වටයේ තරඟය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා බෙහෙවින් දැඩි බව ඔප්පු විය. අවසානයේ 3-2ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කර 16 වටයේ ස්ථානයක් ලබා ගත්තද, ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාවේ දුර්වලතා කිහිපයක් හෙළි කළ අධිෂ්ඨානශීලී ප්‍රතිවාදියෙකුට එරෙහිව ආර්ජන්ටිනාවට වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමට සිදු විය. 
[[ගොනුව:Argentina_1-1_Ecuador_-_Copa_América_2024_-_Entonación_del_himno.jpg|thumb|ආජන්ටිනා කණඩායම]]

එසේ වුවද, ලියොනෙල් මෙසීගේ නායකත්වය සහ කණ්ඩායමේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව අභියෝගය ජය ගැනීමට ඔවුන්ට උපකාරී විය. සමස්තයක් වශයෙන්, ආර්ජන්ටිනාව මේ දක්වා හොඳින් ක්‍රීඩා කර ඇති අතර, අපරාජිතව රැඳී සිටින අතර ලෝක කුසලාන ශූරතාව සාර්ථකව ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු ජීවමානව තබා ගනී.

==විශේෂ අවස්ථා==

මෙවර තරඟාවලිය, වෙනදා මෙන්ම ඉතාමත් ත්‍රාසජනක එකක් විය. පාපන්දු ලොව පුදුම කරමින් කුඩා කණ්ඩායම් රැසක් ලෝක ශූරී කණ්ඩායම්වලට ඉතා හොද තරගයක් ලබා දුනි. &lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; උදාහරණයක් ලෙස [[ෆීෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා තරග වදින කුඩාම රට වන [[කුරසාඕ]], සිය පළමු ලෝක කුසලාන තරගයේම එක් ගෝලයක් වාර්තා කළහ. ඒ ප්‍රබල [[ජර්මනිය]] ට එරෙහිවයි. එමෙන්ම [[කේප් වර්ඩ්]], [[ස්පාඤ්ඤය]]ට එරෙහිව තරගය ගෝල 0-0 වශයෙන් සම තත්වයේ පවත්වා ගත්තේය. 
[[ගොනුව:Vozinha_Cape_Verde_Goalkeeper.jpg|thumb|කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා]]
මෙහිදී කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා සමාජ මාධ්‍යයේ ප්‍රකට චරිතයක් විය. තරගයට පෙර ඔහුගේ [[ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම්]] ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් 50,000ක් පමණ සිටි අතර, තරගයට පසු ඔහුගේ හැකියාව අගය කරමින් ලොවපුරා රසිකයින් ඔහුට සහයෝගය දුන්හ. මේ වනවිට ඔහුගේ ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම් ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් ගණන මිලියන 13 කට අධිකය.

==සමාරම්භක උත්සව==
===මෙක්සිකෝව (තරඟාවලියේ සමාරම්භය)===

ක්‍රීඩා උළෙලට ආරම්භක උත්සව තුනක් පැවති අතර, එක් එක් සත්කාරක රට සඳහා එකක් බැගින් විය. 
[[File:The field at Azteca Stadium in Mexico City during the opening ceremony of the 2026 World Cup.jpg|thumb|right|තරඟාවලිය ආරම්භයට පෙර මෙක්සිකෝවේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගණයේ පැවති සමාරම්භක උළෙල]] 
[[මෙක්සිකෝව|මෙක්සිකෝවේ]] සමාරම්භක උත්සවය 2026 ජුනි 11 වන දින එස්ටැඩියෝ ඇස්ටෙකා හිදී පැවැත්විණි. මෙක්සිකානු ගායක ඇලෙජැන්ඩෙස් මෙක්සිකානු ජාතික ගීය (හිම්නෝ නැෂනල් මෙක්සිකානෝ) ගායනා කළ අතර, දකුණු අප්‍රිකානු ගායිකා ටයිරා දකුණු අප්‍රිකානු ජාතික ගීය (න්කෝසි සිකෙලෙල් අයිඅෆ්‍රිකා) ගායනා කළේය. සමාරම්භක උත්සවය වර්ණ ගැන්වීම සදහා සුප්‍රකර කොලොම්බියානු ගායිකා [[ශකිරා]] සහ නයිජීරියානු ගායක &quot;බර්නා බෝය්&quot; එක්ව මෙවර ලෝක කුසලානයේ තේමා ගීතය ඉදිරිපත් කරන ලදි. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 World Cup Opening Ceremonies: How to Watch, Who is Performing, Start Times |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |access-date=June 11, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US |archive-date=June 11, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611161711/https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ඊළඟ දිනයේ, 2026 ජුනි 12 වන දින, [[කැනඩාව|කැනඩාවේ]] සමාරම්භක උත්සවය ටොරොන්ටෝ හි BMO ෆීල්ඩ් හිදී පැවැත්විණි. කැනේඩියානු-ඇමරිකානු සංගීතඥ ඇලනිස් මොරිසෙට් කැනේඩියානු ජාතික ගීය (ඕ කැනඩාව) ගායනා කළ අතර, සර්බියානු-කැනේඩියානු වයලීන වාදක ඇලෙක්සැන්ඩර් ගයිච් බොස්නියානු ජාතික ගීය (ඩ්‍රාව්නා හිම්නා බොස්නේ අයි හර්සෙගොවින්) ගායනා කළේය. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/more-special-guests-revealed-world-cup-2026-ceremonies-mexico-city|title=More special guests revealed for FIFA World Cup 2026™ ceremonies in Mexico City|website=inside.fifa.com|accessdate=June 13, 2026}}&lt;/ref&gt;එදිනම, [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] සමාරම්භක උත්සවය ලොස් ඇන්ජලීස් හි සෝෆි ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්විණි. ඇමරිකානු කන්ට්‍රි යුගලයක් වන ඩෑන් + ෂේ &quot;ද ස්ටාර්-ස්පැන්ගල්ඩ් බැනරය&quot; ඉදිරිපත් කළ අතර, [[පැරගුවේ]] ගායකයෙක් වන ප්‍රේ සෝල් &quot;පැරගුවේස්, රිපබ්ලිකා ඕ මුවර්ටේ&quot; (පැරගුවේහි ජාතික ගීය) ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|title=World Cup kicks off in Mexico with Shakira, dancing, and protests|date=June 12, 2026|work=BBC News|accessdate=June 13, 2026|archive-date=June 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260612165309/https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==අවසාන මහා තරඟය==

[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] ආජන්ටිනාව සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ජූලි මස 20 පැවැත්වීමට නියමිතයි. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>73jary16slexvvxtcyi1v4ur5b11sxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795912</id>
      <parentid>795903</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ප්‍රවර්ගය:2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] එක් කරන ලදී. [[විකිපීඩියා:HOTCAT|HotCat]] භාවිතයෙන්</comment>
      <origin>795912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31618" sha1="axfggo02f4pgfrhx8pwjj69k2vkudv7" xml:space="preserve">{{Current event}}
{{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය
| tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය
| year = 2026
| yearr = 
| other_titles = 
| image =  [[File:2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png|120px|frameless|class=skin-invert-image]]
| size = 250px
| alt = 
| caption = තරගාවලියේ ලාංඡනය
| city = එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව හා මෙක්සිකෝවේ නගර 16ක 
| country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]]
| dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}}
| num_teams = 
| confederations = 
| sub-confederations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| associations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| venues = 
| cities = 
| champion =  
| champion_other = 
| count = 15
| second =
| second_other =
| third = 
| third_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| fourth = &lt;!-- automatically wraps into {{fb}} template --&gt;
| fourth_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| matches = 
| goals = 
| attendance = 
| top_scorer = {{flagicon|ARG}} [[ලියොනල් මෙසී]]&lt;br&gt;{{flagicon|FRA}} [[කිලියන් ම්බාප්පේ]]&lt;br&gt;(ගෝල 8 බැගින්)
| player = 
| young_player = 
| goalkeeper = 
| prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]]
| nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]]
}}

'''2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය''' ({{Langx|en|FIFA World Cup 2026}}, {{Langx|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}, {{Langx|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත [[ෆීෆා ලෝක කුසලාන|ෆිෆා ලෝක කුසලානය]], පැවැත්වෙන්නේ ඉතිහාසයේ 23 වෙනි වරටයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-fixtures-results-teams-stadiums|title=තරග කාලසටහන්|language=en|publisher=FIFA|accessdate=2025-12-19}}&lt;/ref&gt; එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark |url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |access-date=June 17, 2023 |website=90min.com |language=en-GB |archive-date=June 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==සත්කාරක රටවල් තෝරාගැනීම==
මෙවර තරගාවලිය සදහා සත්කාරක තෝරාගනු ලැබුවේ ජන්ද විමසීමකිනි. 2018 ජුනි 13 වන දින මොස්කව්හි පැවති 68 වන FIFA සම්මේලනයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සිදු වූ අතර, එය සුදුසුකම් ලත් සියලුම සාමාජිකයින් 203 දෙනාටම විවෘත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ලංසුව වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 134 කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර මොරොක්කෝ ලංසුවට වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 65 ක් ලැබුණි. ඉරානය ලංසු දෙකෙන් එකකටවත් ඡන්දය දුන් අතර කියුබාව, ස්ලෝවේනියාව සහ ස්පාඤ්ඤය ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ. දූෂණ වංචාවක් හේතුවෙන් ඝානාව FIFA විසින් අත්හිටුවන ලද අතර එම නිසා ඡන්දය දීමට සුදුසුකම් නොලැබුණි.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia|title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018|work=the Guardian|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/24735765|title=BBC Sport - Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely - Fifa|work=BBC Sport|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;
[[File:2026 world cup bid election.png|thumb|upright=1.6|ඡන්ද ප්‍රතිඵල:
{|
|-
!ඡන්දය ප්‍රකාශ කල හැකි රටවල්!! ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි රටවල්
|- 
|{{legend|#867650|කැනඩාව, මෙක්සිකෝව හෝ එක්සත් ජනපදයට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#FFBD41|එම රටවල් අපේක්ෂිත සත්කාරක රටවල්‍ වේ}}

|-
|{{legend|#2770AB|මොරොක්කෝවට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#55208D|මොරොක්කෝව අපේක්ෂිත සත්කාරක රටකි}}
|-
|{{legend|#008E2A|දෙකටම ජන්දය නොදුන් රටවල්}}||{{legend|#000000|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කර ඇති රටවල්}}
|-
|{{legend|#B32A2F|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටි රටවල්}}||{{legend|#C1C1C1|ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනයේ සාමාජිකයන් නොවන රටවල්}}
|}]]

==සත්කාරක නගර==

සත්කාරක නගර 16 පිළිබඳ තීරණය 2022 ජුනි 16 වන දින ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=WM 2026: Stadien für Finale &amp; Eröffnungsspiel fix |url=https://sport.sky.de/fussball/artikel/eroeffnungsspiel-der-wm-2026-in-mexiko-usa-und-kanada-steigt-im-aztekenstadion/13064468/34240 |website=sport.sky.de |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=Spielplan bekannt gegeben: Finale der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 26™ in New York New Jersey, historisches Eröffnungsspiel in Mexiko-Stadt |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/spielplan-bekannt-gegeben-finale-der-fifa-fussball-weltmeisterschaft-26-tm |website=fifa.com |language=de}}&lt;/ref&gt; 2024 පෙබරවාරි 4 වන දින, FIFA විසින් මියාමි හි සජීවී සංදර්ශනයකදී නිවේදනය කරන ලද්දේ ලෝක කුසලානය 2026 ජුනි 11 වන දින මෙක්සිකෝ නගරයේ කොයෝකාන් දිස්ත්‍රික්කයේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගනයේදී මෙක්සිකානු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සමඟ ආරම්භ වන බවයි; ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය ජූලි 19 වන දින අවසන් තරඟය සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී. තරඟ 104 න් වැඩි ප්‍රමාණයක්, එනම් නවයක්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙක්සාස් හි ආර්ලිංටන් හි AT&amp;T ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-16 |title=FIFA announces 16 host cities for 2026 World Cup in Canada, Mexico and United States |url=https://www.rte.ie/sport/soccer/2022/0616/1305352-fifa-announces-16-host-cities-for-2026-world-cup/ |website=rte.ie |language=en}}&lt;/ref&gt; තරඟාවලිය අතරතුර, ක්‍රීඩාංගණවලට අනුග්‍රාහක අනුබද්ධතාවයකින් තොරව විවිධ නම් ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2026-06-01 |title=Die Stadien der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 2026™ |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/wm-2026-stadien-mexiko-usa-kanada |language=de}}&lt;/ref&gt;

==ක්‍රීඩාංගණ==
{{Commons category|Stadiums of FIFA World Cup 2026}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!{{flagicon|MEX}} [[මෙක්සිකෝ සිටි]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web|title=United 2026 bid book|url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|archive-date=September 15, 2021|access-date=April 30, 2018|publisher=united2026.com}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[en:New York metropolitan area|New York/New Jersey|නිව් යෝර්ක් නාගරික ප්‍රදේශය]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Dallas–Fort Worth metroplex|Dallas]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Estadio Azteca]]{{dagger}}
|[[MetLife Stadium]]&lt;small&gt;([[East Rutherford, New Jersey]])&lt;/small&gt;
|[[AT&amp;T Stadium]]{{double-dagger}}&lt;small&gt;([[Arlington, Texas]])&lt;/small&gt;
|[[Arrowhead Stadium]]
|-
|ධාරිතාව: '''87,523'''
|ධාරිතාව: '''82,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 87,157)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''80,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 92,967)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 105,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''76,416'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 76,640)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|frameless]]
|[[File:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|frameless]]
|[[File:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Houston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Atlanta]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Los Angeles|Los Angeles]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Los Angeles 2026|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|archive-date=June 29, 2021|access-date=April 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Philadelphia]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[NRG Stadium]]{{double-dagger}}
|[[Mercedes-Benz Stadium]]{{double-dagger}}
|[[SoFi Stadium]]&lt;small&gt;([[Inglewood, California]])&lt;/small&gt;
|[[Lincoln Financial Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''72,220'''
&lt;small&gt;(expandable to 80,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''71,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 75,000)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 83,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''70,240'''
&lt;small&gt;(expandable to 100,240)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''69,796'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 69,328)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:USA_vs_Argentina_(Moments_before_Messi_kicked_a_goal_-_color).jpg|frameless]]
|[[File:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|frameless]]
|[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|frameless]]
|[[File:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Seattle]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[San Francisco Bay Area]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Boston|Boston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Miami metropolitan area|Miami]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Lumen Field]]
|[[Levi's Stadium]] 
&lt;small&gt;([[Santa Clara, California]])&lt;/small&gt;
|[[Gillette Stadium]]&lt;small&gt;([[Foxborough, Massachusetts]])&lt;/small&gt;
|[[Hard Rock Stadium]]&lt;small&gt;([[Miami Gardens, Florida]])&lt;/small&gt;
|-
|ධාරිතාව: '''69,000'''
&lt;small&gt;(72,000ක් දක්වා පුළුල් කල හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''68,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,909)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(75,000 දක්වා පුළුල් කළ හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''65,878'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''64,767'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 67,518)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_end.jpg|frameless]]
|[[File:Entering_Levi's_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:New_England_Revolution_Game;_7.06.2013;_745pm.JPG|frameless|Gillette Stadium]]
|[[File:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|CAN}} [[Vancouver]]
!{{flagicon|MEX}} [[Monterrey metropolitan area|Monterrey]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara metropolitan area|Guadalajara]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|CAN}} [[Toronto]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[BC Place]]{{double-dagger}}
|[[Estadio BBVA]]&lt;small&gt;([[Guadalupe, Nuevo León]])&lt;/small&gt;
|[[Estadio Akron]]&lt;small&gt;([[Zapopan, Jalisco]])&lt;/small&gt;
|[[BMO Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''54,500'''
|ධාරිතාව: '''53,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 53,460)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''49,850'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 48,071)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''30,000'''
&lt;small&gt;(Expanding to 45,736 for tournament)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|frameless]]
|[[File:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|frameless]]
|}

==කණ්ඩායම් සහ ඒවා අදාළ කාණ්ඩය==

මෙවර ලෝක කුසලානය සදහා කණ්ඩායම් 48ක් ක්‍රීඩා කරයි. එය පෙර වර්ෂයේ, එනම් 2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ සහභාගී වූ කණ්ඩායම් 32කට සාපේක්ෂව දැවැන්ත වැඩි වීමකි. තවත් පාපන්දු කණ්ඩායම් වලට ලෝක කුසලානයේ ක්‍රීඩා කිරීමට ඉඩ ලබාදීමේ අරමුණින්, ෆිෆා මෙම තීරණය ගන්නා ලදි. ).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;

තරගාවලියට සහභාගී වන කණ්ඩායම් 48, A සිට L දක්වා එක් කාණ්ඩයකට කණ්ඩායම් 4 බැගින් කාණ්ඩ 12 කට බෙදා ඇත. ඒ කාණ්ඩ පහත වගුවේ පරිදි වේ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ලෝක කුසලාන ඩ්‍රෝ එක දෙසැම්බර් වලදී කෙනඩි සෙන්ටර් හීදී |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;

{{table alignment}}{{vertical align rows}}
{| class=&quot;vertical-align-top&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ A කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| A1 || {{flagicon|MEX}}
|-
| A2 || {{flagicon|RSA}}
|-
| A3 || {{flagicon|KOR}}
|-
| A4 || {{flagicon|CZE}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ B කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| B1 || {{flagicon|CAN}}
|-
| B2 || {{flagicon|BIH}}
|-
| B3 || {{flagicon|QAT}}
|-
| B4 || {{flagicon|SUI}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ C කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| C1 || {{flagicon|BRA}}
|-
| C2 || {{flagicon|MAR}}
|-
| C3 || {{flagicon|HAI}}
|-
| C4 || {{flagicon|SCO}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ D කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| D1 || {{flagicon|USA}}
|-
| D2 || {{flagicon|PAR}}
|-
| D3 || {{flagicon|AUS}}
|-
| D4 || {{flagicon|TUR}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ E කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| E1 || {{flagicon|GER}}
|-
| E2 || {{flagicon|CUW}}
|-
| E3 || {{flagicon|CIV}}
|-
| E4 || {{flagicon|ECU}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ F කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| F1 || {{flagiconNED}}
|-
| F2 || {{flagicon|JPN}}
|-
| F3 || {{flagicon|SWE}}
|-
| F4 || {{flagicon|TUN}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ G කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| G1 || {{flagicon|BEL}}
|-
| G2 || {{flagicon|EGY}}
|-
| G3 || {{flagicon|IRN}}
|-
| G4 || {{flagicon|NZL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ H කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| H1 || {{flagicon|ESP}}
|-
| H2 || {{flagicon|CPV}}
|-
| H3 || {{flagicon|KSA}}
|-
| H4 || {{flagicon|URU}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ I කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| I1 || {{flagicon|FRA}}
|-
| I2 || {{flagicon|SEN}}
|-
| I3 || {{flagicon|IRQ}}&lt;
|-
| I4 || {{flagicon|NOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ J කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| J1 || {{flagicon|ARG}}
|-
| J2 || {{flagicon|ALG}}
|-
| J3 || {{flagicon|AUT}}
|-
| J4 || {{flagicon|JOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ K කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| K1 || {{flagicon|POR}}
|-
| K2 || {{flagicon|COD}}
|-
| K3 || {{flagicon|UZB}}
|-
| K4 || {{flagicon||COL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ L කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| L1 || {{flagicon|ENG}}
|-
| L2 || {{flagicon|CRO}}
|-
| L3 || {{flagicon|GHA}}
|-
| L4 || {{flagicon|PAN}}
|}
|}

===නිල පන්දුව===
[[ගොනුව:Trionda_(cropped).jpg|alt=සත්කාරක රටවල් නියෝජනය කරන පන්දුව|thumb|221x221පික්|නිල පන්දුව]]
මෙවර ලෝක කුසලානයේ පන්දුව සදහා ජර්මනියේ [[අඩිඩාස්]] සමාගම අනුග්‍රාහකත්වය ලබා දෙයි. සත්කාරක රටවල් තුන වන එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ මෙක්සිකෝව නියෝජනය වන අයුරින්, ප්‍රධාන වර්ණ තුනකින් පන්දුව නිර්මාණය කර තිබේ. මෙය &quot;ට්‍රියොන්ඩා&quot; යනුවෙන් නම් කර තිබේ.

==වත්මන් ශූරීන්==

2026 FIFA ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී ලෝක පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ශක්තිමත්ම කණ්ඩායම් වලින් එකක් ලෙස සැලකෙන්නේ මන්දැයි [[ආර්ජන්ටිනාව]] නැවත වරක් පෙන්වා දී ඇත. [[ඇල්ජීරියාව]], [[ඔස්ට්‍රියාව]] සහ [[ජෝර්දානය|ජෝර්දානයට]] එරෙහිව විශ්වාසදායක දස්කම් දක්වමින්, විශිෂ්ට කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරිත්වයක්, ප්‍රහාරක ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂක විනයක් පෙන්නුම් කරමින් ඔවුන් තම කාණ්ඩයේ ඉහළින්ම සිටියා. කෙසේ වෙතත්, [[කේප් වර්ඩ්|කේප් වර්ඩ්ට]] එරෙහිව ඔවුන්ගේ 32 වටයේ තරඟය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා බෙහෙවින් දැඩි බව ඔප්පු විය. අවසානයේ 3-2ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කර 16 වටයේ ස්ථානයක් ලබා ගත්තද, ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාවේ දුර්වලතා කිහිපයක් හෙළි කළ අධිෂ්ඨානශීලී ප්‍රතිවාදියෙකුට එරෙහිව ආර්ජන්ටිනාවට වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමට සිදු විය. 
[[ගොනුව:Argentina_1-1_Ecuador_-_Copa_América_2024_-_Entonación_del_himno.jpg|thumb|ආජන්ටිනා කණඩායම]]

එසේ වුවද, ලියොනෙල් මෙසීගේ නායකත්වය සහ කණ්ඩායමේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව අභියෝගය ජය ගැනීමට ඔවුන්ට උපකාරී විය. සමස්තයක් වශයෙන්, ආර්ජන්ටිනාව මේ දක්වා හොඳින් ක්‍රීඩා කර ඇති අතර, අපරාජිතව රැඳී සිටින අතර ලෝක කුසලාන ශූරතාව සාර්ථකව ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු ජීවමානව තබා ගනී.

==විශේෂ අවස්ථා==

මෙවර තරඟාවලිය, වෙනදා මෙන්ම ඉතාමත් ත්‍රාසජනක එකක් විය. පාපන්දු ලොව පුදුම කරමින් කුඩා කණ්ඩායම් රැසක් ලෝක ශූරී කණ්ඩායම්වලට ඉතා හොද තරගයක් ලබා දුනි. &lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; උදාහරණයක් ලෙස [[ෆීෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා තරග වදින කුඩාම රට වන [[කුරසාඕ]], සිය පළමු ලෝක කුසලාන තරගයේම එක් ගෝලයක් වාර්තා කළහ. ඒ ප්‍රබල [[ජර්මනිය]] ට එරෙහිවයි. එමෙන්ම [[කේප් වර්ඩ්]], [[ස්පාඤ්ඤය]]ට එරෙහිව තරගය ගෝල 0-0 වශයෙන් සම තත්වයේ පවත්වා ගත්තේය. 
[[ගොනුව:Vozinha_Cape_Verde_Goalkeeper.jpg|thumb|කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා]]
මෙහිදී කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා සමාජ මාධ්‍යයේ ප්‍රකට චරිතයක් විය. තරගයට පෙර ඔහුගේ [[ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම්]] ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් 50,000ක් පමණ සිටි අතර, තරගයට පසු ඔහුගේ හැකියාව අගය කරමින් ලොවපුරා රසිකයින් ඔහුට සහයෝගය දුන්හ. මේ වනවිට ඔහුගේ ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම් ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් ගණන මිලියන 13 කට අධිකය.

==සමාරම්භක උත්සව==
===මෙක්සිකෝව (තරඟාවලියේ සමාරම්භය)===

ක්‍රීඩා උළෙලට ආරම්භක උත්සව තුනක් පැවති අතර, එක් එක් සත්කාරක රට සඳහා එකක් බැගින් විය. 
[[File:The field at Azteca Stadium in Mexico City during the opening ceremony of the 2026 World Cup.jpg|thumb|right|තරඟාවලිය ආරම්භයට පෙර මෙක්සිකෝවේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගණයේ පැවති සමාරම්භක උළෙල]] 
[[මෙක්සිකෝව|මෙක්සිකෝවේ]] සමාරම්භක උත්සවය 2026 ජුනි 11 වන දින එස්ටැඩියෝ ඇස්ටෙකා හිදී පැවැත්විණි. මෙක්සිකානු ගායක ඇලෙජැන්ඩෙස් මෙක්සිකානු ජාතික ගීය (හිම්නෝ නැෂනල් මෙක්සිකානෝ) ගායනා කළ අතර, දකුණු අප්‍රිකානු ගායිකා ටයිරා දකුණු අප්‍රිකානු ජාතික ගීය (න්කෝසි සිකෙලෙල් අයිඅෆ්‍රිකා) ගායනා කළේය. සමාරම්භක උත්සවය වර්ණ ගැන්වීම සදහා සුප්‍රකර කොලොම්බියානු ගායිකා [[ශකිරා]] සහ නයිජීරියානු ගායක &quot;බර්නා බෝය්&quot; එක්ව මෙවර ලෝක කුසලානයේ තේමා ගීතය ඉදිරිපත් කරන ලදි. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 World Cup Opening Ceremonies: How to Watch, Who is Performing, Start Times |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |access-date=June 11, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US |archive-date=June 11, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611161711/https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ඊළඟ දිනයේ, 2026 ජුනි 12 වන දින, [[කැනඩාව|කැනඩාවේ]] සමාරම්භක උත්සවය ටොරොන්ටෝ හි BMO ෆීල්ඩ් හිදී පැවැත්විණි. කැනේඩියානු-ඇමරිකානු සංගීතඥ ඇලනිස් මොරිසෙට් කැනේඩියානු ජාතික ගීය (ඕ කැනඩාව) ගායනා කළ අතර, සර්බියානු-කැනේඩියානු වයලීන වාදක ඇලෙක්සැන්ඩර් ගයිච් බොස්නියානු ජාතික ගීය (ඩ්‍රාව්නා හිම්නා බොස්නේ අයි හර්සෙගොවින්) ගායනා කළේය. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/more-special-guests-revealed-world-cup-2026-ceremonies-mexico-city|title=More special guests revealed for FIFA World Cup 2026™ ceremonies in Mexico City|website=inside.fifa.com|accessdate=June 13, 2026}}&lt;/ref&gt;එදිනම, [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] සමාරම්භක උත්සවය ලොස් ඇන්ජලීස් හි සෝෆි ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්විණි. ඇමරිකානු කන්ට්‍රි යුගලයක් වන ඩෑන් + ෂේ &quot;ද ස්ටාර්-ස්පැන්ගල්ඩ් බැනරය&quot; ඉදිරිපත් කළ අතර, [[පැරගුවේ]] ගායකයෙක් වන ප්‍රේ සෝල් &quot;පැරගුවේස්, රිපබ්ලිකා ඕ මුවර්ටේ&quot; (පැරගුවේහි ජාතික ගීය) ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|title=World Cup kicks off in Mexico with Shakira, dancing, and protests|date=June 12, 2026|work=BBC News|accessdate=June 13, 2026|archive-date=June 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260612165309/https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==අවසාන මහා තරඟය==

[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] ආජන්ටිනාව සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ජූලි මස 20 පැවැත්වීමට නියමිතයි. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]</text>
      <sha1>axfggo02f4pgfrhx8pwjj69k2vkudv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795915</id>
      <parentid>795912</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Update</comment>
      <origin>795915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32071" sha1="o8wtmaoi9wujvew50ibhgdx3j4i4ui2" xml:space="preserve">{{Current event}}
{{තොරතුරුකොටුව ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරගාවලිය
| tourney_name = FIFA ලෝක කුසලානය
| year = 2026
| yearr = 
| other_titles = 
| image =  [[File:2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png|120px|frameless|class=skin-invert-image]]
| size = 250px
| alt = 
| caption = තරගාවලියේ ලාංඡනය
| city = එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව හා මෙක්සිකෝවේ නගර 16ක 
| country = {{flagicon|USA}} [[එක්සත් ජනපදය]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Mexico}} [[මෙක්සිකෝව]]&lt;/br&gt;{{flagicon|Canada}} [[කැනඩාව]]
| dates = {{Start date|2026|06|12|df=y}}
| num_teams = 
| confederations = 
| sub-confederations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| associations = &lt;!-- use only one of these three options --&gt;
| venues = 
| cities = 
| champion =  
| champion_other = 
| count = 15
| second =
| second_other =
| third = 
| third_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| fourth = &lt;!-- automatically wraps into {{fb}} template --&gt;
| fourth_other = &lt;!-- use instead if the team is not in {{fb}} (enter your own code) --&gt;
| matches = 
| goals = 
| attendance = 
| top_scorer = {{flagicon|ARG}} [[ලියොනල් මෙසී]]&lt;br&gt;{{flagicon|FRA}} [[කිලියන් ම්බාප්පේ]]&lt;br&gt;(ගෝල 8 බැගින්)
| player = 
| young_player = 
| goalkeeper = 
| prevseason = [[2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2022]]
| nextseason = [[2030 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2030]]
}}

'''2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය''' ({{Langx|en|FIFA World Cup 2026}}, {{Langx|es|Copa Mundial de la FIFA 2026}}, {{Langx|fr|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}) යනු 2026 ජුනි 11 සිට ජූලි 19 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත [[ෆීෆා ලෝක කුසලාන|ෆිෆා ලෝක කුසලානය]], පැවැත්වෙන්නේ ඉතිහාසයේ 23 වෙනි වරටයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-fixtures-results-teams-stadiums|title=තරග කාලසටහන්|language=en|publisher=FIFA|accessdate=2025-12-19}}&lt;/ref&gt; එය උතුරු ඇමරිකානු රටවල් තුනක නගර 16 ක් විසින් ඒකාබද්ධව සත්කාරකත්වය දරනු ඇත , [[එක්සත් ජනපදය]] ප්‍රාථමික සත්කාරක රට ලෙසත් [[කැනඩාව]] සහ [[මෙක්සිකෝව]] සම-සත්කාරක රටවල් ලෙසත් කටයුතු කරයි. මෙය ඉතිහාසයේ රටවල් තුනක පැවැත්වෙන පළමු තරඟාවලිය වනු ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 18, 2023 |title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark |url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |access-date=June 17, 2023 |website=90min.com |language=en-GB |archive-date=June 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==සත්කාරක රටවල් තෝරාගැනීම==
මෙවර තරගාවලිය සදහා සත්කාරක තෝරාගනු ලැබුවේ ජන්ද විමසීමකිනි. 2018 ජුනි 13 වන දින මොස්කව්හි පැවති 68 වන FIFA සම්මේලනයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සිදු වූ අතර, එය සුදුසුකම් ලත් සියලුම සාමාජිකයින් 203 දෙනාටම විවෘත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ලංසුව වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 134 කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර මොරොක්කෝ ලංසුවට වලංගු ඡන්ද පත්‍රිකා 65 ක් ලැබුණි. ඉරානය ලංසු දෙකෙන් එකකටවත් ඡන්දය දුන් අතර කියුබාව, ස්ලෝවේනියාව සහ ස්පාඤ්ඤය ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ. දූෂණ වංචාවක් හේතුවෙන් ඝානාව FIFA විසින් අත්හිටුවන ලද අතර එම නිසා ඡන්දය දීමට සුදුසුකම් නොලැබුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia|title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018|work=the Guardian|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/24735765|title=BBC Sport - Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely - Fifa|work=BBC Sport|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;
[[File:2026 world cup bid election.png|thumb|upright=1.6|ඡන්ද ප්‍රතිඵල:
{|
|-
!ඡන්දය ප්‍රකාශ කල හැකි රටවල්!! ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි රටවල්
|- 
|{{legend|#867650|කැනඩාව, මෙක්සිකෝව හෝ එක්සත් ජනපදයට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#FFBD41|එම රටවල් අපේක්ෂිත සත්කාරක රටවල්‍ වේ}}

|-
|{{legend|#2770AB|මොරොක්කෝවට ජන්දය දුන් රටවල්}}||{{legend|#55208D|මොරොක්කෝව අපේක්ෂිත සත්කාරක රටකි}}
|-
|{{legend|#008E2A|දෙකටම ජන්දය නොදුන් රටවල්}}||{{legend|#000000|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කර ඇති රටවල්}}
|-
|{{legend|#B32A2F|ජන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටි රටවල්}}||{{legend|#C1C1C1|ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනයේ සාමාජිකයන් නොවන රටවල්}}
|}]]

==සත්කාරක නගර==

සත්කාරක නගර 16 පිළිබඳ තීරණය 2022 ජුනි 16 වන දින ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=WM 2026: Stadien für Finale &amp; Eröffnungsspiel fix |url=https://sport.sky.de/fussball/artikel/eroeffnungsspiel-der-wm-2026-in-mexiko-usa-und-kanada-steigt-im-aztekenstadion/13064468/34240 |website=sport.sky.de |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2024-02-04 |title=Spielplan bekannt gegeben: Finale der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 26™ in New York New Jersey, historisches Eröffnungsspiel in Mexiko-Stadt |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/spielplan-bekannt-gegeben-finale-der-fifa-fussball-weltmeisterschaft-26-tm |website=fifa.com |language=de}}&lt;/ref&gt; 2024 පෙබරවාරි 4 වන දින, FIFA විසින් මියාමි හි සජීවී සංදර්ශනයකදී නිවේදනය කරන ලද්දේ ලෝක කුසලානය 2026 ජුනි 11 වන දින මෙක්සිකෝ නගරයේ කොයෝකාන් දිස්ත්‍රික්කයේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගනයේදී මෙක්සිකානු ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සමඟ ආරම්භ වන බවයි; ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය ජූලි 19 වන දින අවසන් තරඟය සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී. තරඟ 104 න් වැඩි ප්‍රමාණයක්, එනම් නවයක්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙක්සාස් හි ආර්ලිංටන් හි AT&amp;T ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-16 |title=FIFA announces 16 host cities for 2026 World Cup in Canada, Mexico and United States |url=https://www.rte.ie/sport/soccer/2022/0616/1305352-fifa-announces-16-host-cities-for-2026-world-cup/ |website=rte.ie |language=en}}&lt;/ref&gt; තරඟාවලිය අතරතුර, ක්‍රීඩාංගණවලට අනුග්‍රාහක අනුබද්ධතාවයකින් තොරව විවිධ නම් ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2026-06-01 |title=Die Stadien der FIFA Fussball-Weltmeisterschaft 2026™ |url=https://www.fifa.com/de/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/wm-2026-stadien-mexiko-usa-kanada |language=de}}&lt;/ref&gt;

==ක්‍රීඩාංගණ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!{{flagicon|MEX}} [[මෙක්සිකෝ සිටි]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web|title=United 2026 bid book|url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf|archive-date=September 15, 2021|access-date=April 30, 2018|publisher=united2026.com}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[en:New York metropolitan area|New York/New Jersey|නිව් යෝර්ක් නාගරික ප්‍රදේශය]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Dallas–Fort Worth metroplex|Dallas]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Estadio Azteca]]{{dagger}}
|[[MetLife Stadium]]&lt;small&gt;([[East Rutherford, New Jersey]])&lt;/small&gt;
|[[AT&amp;T Stadium]]{{double-dagger}}&lt;small&gt;([[Arlington, Texas]])&lt;/small&gt;
|[[Arrowhead Stadium]]
|-
|ධාරිතාව: '''87,523'''
|ධාරිතාව: '''82,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 87,157)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''80,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 92,967)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 105,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''76,416'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 76,640)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|frameless]]
|[[File:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|frameless]]
|[[File:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Houston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Atlanta]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Los Angeles|Los Angeles]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Los Angeles 2026|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|archive-date=June 29, 2021|access-date=April 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Philadelphia]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[NRG Stadium]]{{double-dagger}}
|[[Mercedes-Benz Stadium]]{{double-dagger}}
|[[SoFi Stadium]]&lt;small&gt;([[Inglewood, California]])&lt;/small&gt;
|[[Lincoln Financial Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''72,220'''
&lt;small&gt;(expandable to 80,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''71,000'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 75,000)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(expandable to 83,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''70,240'''
&lt;small&gt;(expandable to 100,240)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''69,796'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 69,328)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:USA_vs_Argentina_(Moments_before_Messi_kicked_a_goal_-_color).jpg|frameless]]
|[[File:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|frameless]]
|[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|frameless]]
|[[File:United_States_v_Paraguay,_Copa_América_Centenario_(cropped).jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|USA}} [[Seattle]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[San Francisco Bay Area]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Greater Boston|Boston]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|USA}} [[Miami metropolitan area|Miami]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Lumen Field]]
|[[Levi's Stadium]] 
&lt;small&gt;([[Santa Clara, California]])&lt;/small&gt;
|[[Gillette Stadium]]&lt;small&gt;([[Foxborough, Massachusetts]])&lt;/small&gt;
|[[Hard Rock Stadium]]&lt;small&gt;([[Miami Gardens, Florida]])&lt;/small&gt;
|-
|ධාරිතාව: '''69,000'''
&lt;small&gt;(72,000ක් දක්වා පුළුල් කල හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''68,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,909)&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;(75,000 දක්වා පුළුල් කළ හැක)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''65,878'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 70,000)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''64,767'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 67,518)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_end.jpg|frameless]]
|[[File:Entering_Levi's_Stadium.JPG|frameless]]
|[[File:New_England_Revolution_Game;_7.06.2013;_745pm.JPG|frameless|Gillette Stadium]]
|[[File:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|frameless]]
|-
!{{flagicon|CAN}} [[Vancouver]]
!{{flagicon|MEX}} [[Monterrey metropolitan area|Monterrey]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara metropolitan area|Guadalajara]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{flagicon|CAN}} [[ටොරොන්ටෝ|Toronto]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[BC Place]]{{double-dagger}}
|[[Estadio BBVA]]&lt;small&gt;([[Guadalupe, Nuevo León]])&lt;/small&gt;
|[[Estadio Akron]]&lt;small&gt;([[Zapopan, Jalisco]])&lt;/small&gt;
|[[BMO Field]]
|-
|ධාරිතාව: '''54,500'''
|ධාරිතාව: '''53,500'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 53,460)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''49,850'''
&lt;small&gt;(Bid book capacity: 48,071)&lt;/small&gt;
|ධාරිතාව: '''30,000'''
&lt;small&gt;(Expanding to 45,736 for tournament)&lt;/small&gt;
|-
|[[File:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|frameless]]
|[[File:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|frameless]]
|[[File:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|frameless]]
|}

==කණ්ඩායම් සහ ඒවා අදාළ කාණ්ඩය==

මෙවර ලෝක කුසලානය සදහා කණ්ඩායම් 48ක් ක්‍රීඩා කරයි. එය පෙර වර්ෂයේ, එනම් 2022 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ සහභාගී වූ කණ්ඩායම් 32කට සාපේක්ෂව දැවැන්ත වැඩි වීමකි. තවත් පාපන්දු කණ්ඩායම් වලට ලෝක කුසලානයේ ක්‍රීඩා කිරීමට ඉඩ ලබාදීමේ අරමුණින්, ෆිෆා මෙම තීරණය ගන්නා ලදි. ).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}&lt;/ref&gt;

තරගාවලියට සහභාගී වන කණ්ඩායම් 48, A සිට L දක්වා එක් කාණ්ඩයකට කණ්ඩායම් 4 බැගින් කාණ්ඩ 12 කට බෙදා ඇත. ඒ කාණ්ඩ පහත වගුවේ පරිදි වේ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ලෝක කුසලාන ඩ්‍රෝ එක දෙසැම්බර් වලදී කෙනඩි සෙන්ටර් හීදී |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;

{{table alignment}}{{vertical align rows}}
{| class=&quot;vertical-align-top&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ A කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| A1 || {{flagicon|MEX}}
|-
| A2 || {{flagicon|RSA}}
|-
| A3 || {{flagicon|KOR}}
|-
| A4 || {{flagicon|CZE}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ B කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| B1 || {{flagicon|CAN}}
|-
| B2 || {{flagicon|BIH}}
|-
| B3 || {{flagicon|QAT}}
|-
| B4 || {{flagicon|SUI}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ C කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| C1 || {{flagicon|BRA}}
|-
| C2 || {{flagicon|MAR}}
|-
| C3 || {{flagicon|HAI}}
|-
| C4 || {{flagicon|SCO}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ D කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| D1 || {{flagicon|USA}}
|-
| D2 || {{flagicon|PAR}}
|-
| D3 || {{flagicon|AUS}}
|-
| D4 || {{flagicon|TUR}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ E කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| E1 || {{flagicon|GER}}
|-
| E2 || {{flagicon|CUW}}
|-
| E3 || {{flagicon|CIV}}
|-
| E4 || {{flagicon|ECU}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ F කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| F1 || {{flagiconNED}}
|-
| F2 || {{flagicon|JPN}}
|-
| F3 || {{flagicon|SWE}}
|-
| F4 || {{flagicon|TUN}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ G කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| G1 || {{flagicon|BEL}}
|-
| G2 || {{flagicon|EGY}}
|-
| G3 || {{flagicon|IRN}}
|-
| G4 || {{flagicon|NZL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ H කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| H1 || {{flagicon|ESP}}
|-
| H2 || {{flagicon|CPV}}
|-
| H3 || {{flagicon|KSA}}
|-
| H4 || {{flagicon|URU}}
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ I කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| I1 || {{flagicon|FRA}}
|-
| I2 || {{flagicon|SEN}}
|-
| I3 || {{flagicon|IRQ}}&lt;
|-
| I4 || {{flagicon|NOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ J කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| J1 || {{flagicon|ARG}}
|-
| J2 || {{flagicon|ALG}}
|-
| J3 || {{flagicon|AUT}}
|-
| J4 || {{flagicon|JOR}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ K කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය ||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| K1 || {{flagicon|POR}}
|-
| K2 || {{flagicon|COD}}
|-
| K3 || {{flagicon|UZB}}
|-
| K4 || {{flagicon||COL}}
|}
|
{| class=&quot;wikitable col1center&quot;
|-
|+ L කාණ්ඩය
|-
! ස්ථානය||width=&quot;220&quot;| කණ්ඩායම
|-
| L1 || {{flagicon|ENG}}
|-
| L2 || {{flagicon|CRO}}
|-
| L3 || {{flagicon|GHA}}
|-
| L4 || {{flagicon|PAN}}
|}
|}

===නිල පන්දුව===
[[ගොනුව:Trionda_(cropped).jpg|alt=සත්කාරක රටවල් නියෝජනය කරන පන්දුව|thumb|221x221පික්|නිල පන්දුව]]
මෙවර ලෝක කුසලානයේ පන්දුව සදහා ජර්මනියේ [[අඩිඩාස්]] සමාගම අනුග්‍රාහකත්වය ලබා දෙයි. සත්කාරක රටවල් තුන වන එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ මෙක්සිකෝව නියෝජනය වන අයුරින්, ප්‍රධාන වර්ණ තුනකින් පන්දුව නිර්මාණය කර තිබේ. මෙය &quot;ට්‍රියොන්ඩා&quot; යනුවෙන් නම් කර තිබේ.

==වත්මන් ශූරීන්==

2026 FIFA ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේදී ලෝක පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ශක්තිමත්ම කණ්ඩායම් වලින් එකක් ලෙස සැලකෙන්නේ මන්දැයි [[ආර්ජන්ටිනාව]] නැවත වරක් පෙන්වා දී ඇත. [[ඇල්ජීරියාව]], [[ඔස්ට්‍රියාව]] සහ [[ජෝර්දානය|ජෝර්දානයට]] එරෙහිව විශ්වාසදායක දස්කම් දක්වමින්, විශිෂ්ට කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරිත්වයක්, ප්‍රහාරක ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂක විනයක් පෙන්නුම් කරමින් ඔවුන් තම කාණ්ඩයේ ඉහළින්ම සිටියා. කෙසේ වෙතත්, [[කේප් වර්ඩ්|කේප් වර්ඩ්ට]] එරෙහිව ඔවුන්ගේ 32 වටයේ තරඟය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා බෙහෙවින් දැඩි බව ඔප්පු විය. අවසානයේ 3-2ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කර 16 වටයේ ස්ථානයක් ලබා ගත්තද, ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාවේ දුර්වලතා කිහිපයක් හෙළි කළ අධිෂ්ඨානශීලී ප්‍රතිවාදියෙකුට එරෙහිව ආර්ජන්ටිනාවට වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමට සිදු විය. 
[[ගොනුව:Argentina_1-1_Ecuador_-_Copa_América_2024_-_Entonación_del_himno.jpg|thumb|ආජන්ටිනා කණඩායම]]

එසේ වුවද, ලියොනෙල් මෙසීගේ නායකත්වය සහ කණ්ඩායමේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව අභියෝගය ජය ගැනීමට ඔවුන්ට උපකාරී විය. සමස්තයක් වශයෙන්, ආර්ජන්ටිනාව මේ දක්වා හොඳින් ක්‍රීඩා කර ඇති අතර, අපරාජිතව රැඳී සිටින අතර ලෝක කුසලාන ශූරතාව සාර්ථකව ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු ජීවමානව තබා ගනී.

==විශේෂ අවස්ථා==

මෙවර තරඟාවලිය, වෙනදා මෙන්ම ඉතාමත් ත්‍රාසජනක එකක් විය. පාපන්දු ලොව පුදුම කරමින් කුඩා කණ්ඩායම් රැසක් ලෝක ශූරී කණ්ඩායම්වලට ඉතා හොද තරගයක් ලබා දුනි. &lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web |url= https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46050685/2026-world-cup-draw-kennedy-center-washington-dc |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center in December |date=August 22, 2025 |website=ESPN.com |access-date=August 22, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|web|date=2025-08-23|title=26年北中米W杯抽選会は日本時間12月6日未明に開催!! 共同発表会見ではトランプ大統領が波紋呼ぶ行動に…|language=ja|website=web.gekisaka.jp|url=https://web.gekisaka.jp/news/worldcup/detail/?435535-435535-fl|access-date=2025-08-23|publisher=ゲキサカ}}&lt;/ref&gt; උදාහරණයක් ලෙස [[ෆීෆා ලෝක කුසලානය]] සදහා තරග වදින කුඩාම රට වන [[කුරසාඕ]], සිය පළමු ලෝක කුසලාන තරගයේම එක් ගෝලයක් වාර්තා කළහ. ඒ ප්‍රබල [[ජර්මනිය]] ට එරෙහිවයි. එමෙන්ම [[කේප් වර්ඩ්]], [[ස්පාඤ්ඤය]]ට එරෙහිව තරගය ගෝල 0-0 වශයෙන් සම තත්වයේ පවත්වා ගත්තේය. 
[[ගොනුව:Vozinha_Cape_Verde_Goalkeeper.jpg|thumb|කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා]]
මෙහිදී කේප් වර්ඩ් හි ගෝල රකින්නා වන වෝසින්‍යා සමාජ මාධ්‍යයේ ප්‍රකට චරිතයක් විය. තරගයට පෙර ඔහුගේ [[ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම්]] ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් 50,000ක් පමණ සිටි අතර, තරගයට පසු ඔහුගේ හැකියාව අගය කරමින් ලොවපුරා රසිකයින් ඔහුට සහයෝගය දුන්හ. මේ වනවිට ඔහුගේ ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම් ගිණුමේ ග්‍රාහකයින් ගණන මිලියන 13 කට අධිකය.

==සමාරම්භක උත්සව==
===මෙක්සිකෝව (තරඟාවලියේ සමාරම්භය)===

ක්‍රීඩා උළෙලට ආරම්භක උත්සව තුනක් පැවති අතර, එක් එක් සත්කාරක රට සඳහා එකක් බැගින් විය. 
[[File:The field at Azteca Stadium in Mexico City during the opening ceremony of the 2026 World Cup.jpg|thumb|right|තරඟාවලිය ආරම්භයට පෙර මෙක්සිකෝවේ ඇස්ටෙකා ක්‍රීඩාංගණයේ පැවති සමාරම්භක උළෙල]] 
[[මෙක්සිකෝව|මෙක්සිකෝවේ]] සමාරම්භක උත්සවය 2026 ජුනි 11 වන දින එස්ටැඩියෝ ඇස්ටෙකා හිදී පැවැත්විණි. මෙක්සිකානු ගායක ඇලෙජැන්ඩෙස් මෙක්සිකානු ජාතික ගීය (හිම්නෝ නැෂනල් මෙක්සිකානෝ) ගායනා කළ අතර, දකුණු අප්‍රිකානු ගායිකා ටයිරා දකුණු අප්‍රිකානු ජාතික ගීය (න්කෝසි සිකෙලෙල් අයිඅෆ්‍රිකා) ගායනා කළේය. සමාරම්භක උත්සවය වර්ණ ගැන්වීම සදහා සුප්‍රකර කොලොම්බියානු ගායිකා [[ශකිරා]] සහ නයිජීරියානු ගායක &quot;බර්නා බෝය්&quot; එක්ව මෙවර ලෝක කුසලානයේ තේමා ගීතය ඉදිරිපත් කරන ලදි. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 World Cup Opening Ceremonies: How to Watch, Who is Performing, Start Times |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |access-date=June 11, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US |archive-date=June 11, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611161711/https://www.foxsports.com/stories/soccer/2026-world-cup-opening-ceremonies-how-watch-who-performing-start-times |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ඊළඟ දිනයේ, 2026 ජුනි 12 වන දින, [[කැනඩාව|කැනඩාවේ]] සමාරම්භක උත්සවය ටොරොන්ටෝ හි BMO ෆීල්ඩ් හිදී පැවැත්විණි. කැනේඩියානු-ඇමරිකානු සංගීතඥ ඇලනිස් මොරිසෙට් කැනේඩියානු ජාතික ගීය (ඕ කැනඩාව) ගායනා කළ අතර, සර්බියානු-කැනේඩියානු වයලීන වාදක ඇලෙක්සැන්ඩර් ගයිච් බොස්නියානු ජාතික ගීය (ඩ්‍රාව්නා හිම්නා බොස්නේ අයි හර්සෙගොවින්) ගායනා කළේය. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/more-special-guests-revealed-world-cup-2026-ceremonies-mexico-city|title=More special guests revealed for FIFA World Cup 2026™ ceremonies in Mexico City|website=inside.fifa.com|accessdate=June 13, 2026}}&lt;/ref&gt;එදිනම, [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] සමාරම්භක උත්සවය ලොස් ඇන්ජලීස් හි සෝෆි ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්විණි. ඇමරිකානු කන්ට්‍රි යුගලයක් වන ඩෑන් + ෂේ &quot;ද ස්ටාර්-ස්පැන්ගල්ඩ් බැනරය&quot; ඉදිරිපත් කළ අතර, [[පැරගුවේ]] ගායකයෙක් වන ප්‍රේ සෝල් &quot;පැරගුවේස්, රිපබ්ලිකා ඕ මුවර්ටේ&quot; (පැරගුවේහි ජාතික ගීය) ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|title=World Cup kicks off in Mexico with Shakira, dancing, and protests|date=June 12, 2026|work=BBC News|accessdate=June 13, 2026|archive-date=June 12, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260612165309/https://www.bbc.com/news/articles/c2ly928xz8go|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==අවසාන මහා තරඟය==

[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය]] ආජන්ටිනාව සහ ස්පාඤ්ඤය අතර ජූලි මස 20 පැවැත්වීමට නියමිතයි. &lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== External links ==
{{Sister project links|wikt=no|c=Category:2026 FIFA World Cup|commonscat=|q=yes|s=no|author=no|b=no|v=no|voy=yes|d=yes|n=yes}}

* {{Official website}} at FIFA.com
* [https://canadasoccer.com/fifa-world-cup-2026/ නිල කැනඩාවේ වෙබ් අඩවිය]
* [https://www.fwc26monterrey.com/ මෙක්සිකෝවේ නිල වෙබ් අඩවිය]
* [https://www.ussoccer.com/fifa-world-cup-2026 Official United States website]

[[ප්‍රවර්ගය:2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]</text>
      <sha1>o8wtmaoi9wujvew50ibhgdx3j4i4ui2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කිලියන් ම්බාප්පේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195943</id>
    <revision>
      <id>795881</id>
      <timestamp>2026-07-15T13:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <comment>'කයිලියන් ම්බපේ ලොටින් [සටහන 1] (ප්‍රංශ: කයිලියන් ම්බපේ ලොටින්, ප්‍රංශ උච්චාරණය: [kiljan m͡bape]; උපත 1998 දෙසැම්බර් 20) යනු පැරිසියේ ප්‍රංශ පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි ර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>795881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="t6zhrxthtvvmsnaos6sb3lbfixb7ctv" xml:space="preserve">කයිලියන් ම්බපේ ලොටින් [සටහන 1] (ප්‍රංශ: කයිලියන් ම්බපේ ලොටින්, ප්‍රංශ උච්චාරණය: [kiljan m͡bape]; උපත 1998 දෙසැම්බර් 20) යනු පැරිසියේ ප්‍රංශ පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි රියල් මැඩ්රිඩ් සහ ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය ඉදිරියෙන් සිටී. ඔහු ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා සර්වකාලීන ප්‍රමුඛ ලකුණු ලාභියා වේ.</text>
      <sha1>t6zhrxthtvvmsnaos6sb3lbfixb7ctv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795886</id>
      <parentid>795881</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:31:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <origin>795886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1318" sha1="dcbazlvalskadojeiahblr014u366nx" xml:space="preserve">කයිලියන් ම්බපේ ලොටින් [සටහන 1] (ප්‍රංශ: කයිලියන් ම්බපේ ලොටින්, ප්‍රංශ උච්චාරණය: [kiljan m͡bape]; උපත 1998 දෙසැම්බර් 20) යනු පැරිසියේ ප්‍රංශ පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි රියල් මැඩ්රිඩ් සහ ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය ඉදිරියෙන් සිටී. ඔහු ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා සර්වකාලීන ප්‍රමුඛ ලකුණු ලාභියා වේ. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live }}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>dcbazlvalskadojeiahblr014u366nx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795889</id>
      <parentid>795886</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>small edits</comment>
      <origin>795889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="ir80swfkrf5fl9ziu3rnao4o8xsr8l8" xml:space="preserve">'''කයිලියන් ම්බපේ ලොටින්''' ({{Langx|fr|Kylian Mbappé Lottin}}, {{IPA|fr|kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃}}; උපත 1998 දෙසැම්බර් 20) යනු පැරිසියේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශ]] පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි රියල් මැඩ්රිඩ් සහ ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය ඉදිරියෙන් සිටී. ඔහු ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා සර්වකාලීන ප්‍රමුඛ ලකුණු ලාභියා වේ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
{{අංකුරය}}</text>
      <sha1>ir80swfkrf5fl9ziu3rnao4o8xsr8l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලමීන් යමාල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195944</id>
    <revision>
      <id>795882</id>
      <timestamp>2026-07-15T13:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <comment>'ලැමයින් යමාල් නස්රෝයි එබානා (උපත 2007 ජූලි 13) යනු කැටලෝනියාවේ ඇස්පුල්ගාස් ඩා ලුබ්‍රගේට් හි ස්පාඤ්ඤ පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි FC බාර්සිලෝනා සහ ස්පාඤ්ඤ ජාත...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>795882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="574" sha1="7ro7qf19kf66njydqqznsjxh6chttr4" xml:space="preserve">ලැමයින් යමාල් නස්රෝයි එබානා (උපත 2007 ජූලි 13) යනු කැටලෝනියාවේ ඇස්පුල්ගාස් ඩා ලුබ්‍රගේට් හි ස්පාඤ්ඤ පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි FC බාර්සිලෝනා සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය ඉදිරියෙන් සිටී.</text>
      <sha1>7ro7qf19kf66njydqqznsjxh6chttr4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795884</id>
      <parentid>795882</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <origin>795884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="834" sha1="45ki54iko6squ2tgz6um0r5fac4b69h" xml:space="preserve">ලැමයින් යමාල් නස්රෝයි එබානා (උපත 2007 ජූලි 13) යනු කැටලෝනියාවේ ඇස්පුල්ගාස් ඩා ලුබ්‍රගේට් හි ස්පාඤ්ඤ පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි FC බාර්සිලෝනා සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය කණ්ඩායමේ ඉදිරිපෙළයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Lamine Yamal shows shades of Messi |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2019/12/28/5e072c5722601dbe358b45a6.html |website=MARCA in English |date=2019-12-28 |access-date=2023-04-30 |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>45ki54iko6squ2tgz6um0r5fac4b69h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795888</id>
      <parentid>795884</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>small edits</comment>
      <origin>795888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="901" sha1="nfqd22f8yu1vckqjldoa2qkf96b3600" xml:space="preserve">'''ලැමයින් යමාල් නස්රෝයි එබානා''' (උපත 2007 ජූලි 13) යනු කැටලෝනියාවේ ඇස්පුල්ගාස් ඩා ලුබ්‍රගේට් හි [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤ]] පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි FC බාර්සිලෝනා සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය කණ්ඩායමේ ඉදිරිපෙළයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Lamine Yamal shows shades of Messi |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2019/12/28/5e072c5722601dbe358b45a6.html |website=MARCA in English |date=2019-12-28 |access-date=2023-04-30 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>nfqd22f8yu1vckqjldoa2qkf96b3600</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795890</id>
      <parentid>795888</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T13:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>tagged</comment>
      <origin>795890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="939" sha1="mo0vc1dn0j9ihvomvmk64xo69n2ce7h" xml:space="preserve">'''ලැමයින් යමාල් නස්රෝයි එබානා''' (උපත 2007 ජූලි 13) යනු කැටලෝනියාවේ ඇස්පුල්ගාස් ඩා ලුබ්‍රගේට් හි [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤ]] පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි FC බාර්සිලෝනා සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය කණ්ඩායමේ ඉදිරිපෙළයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Lamine Yamal shows shades of Messi |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2019/12/28/5e072c5722601dbe358b45a6.html |website=MARCA in English |date=2019-12-28 |access-date=2023-04-30 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
{{අංකුරය}}</text>
      <sha1>mo0vc1dn0j9ihvomvmk64xo69n2ce7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195945</id>
    <revision>
      <id>795898</id>
      <timestamp>2026-07-16T06:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <comment>'2026 FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය 2026 FIFA ලෝක කුසලානයේ අවසන් තරගයයි. එය 2026 ජූලි 19 වන දින නිව්යෝර්ක් නගරය අසල නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මීඩෝලන්ඩ්ස් අරීනා හි මෙට...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>795898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="4kdwdlt6tifd6rirevtz4c2sz51iwu2" xml:space="preserve">2026 FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය 2026 FIFA ලෝක කුසලානයේ අවසන් තරගයයි. එය 2026 ජූලි 19 වන දින නිව්යෝර්ක් නගරය අසල නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මීඩෝලන්ඩ්ස් අරීනා හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.</text>
      <sha1>4kdwdlt6tifd6rirevtz4c2sz51iwu2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795899</id>
      <parentid>795898</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T06:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinizex94</username>
        <id>72913</id>
      </contributor>
      <origin>795899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1143" sha1="jq18ocqiti5nma2phf3dglw7pkyryld" xml:space="preserve">2026 FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය 2026 FIFA ලෝක කුසලානයේ අවසන් තරගයයි. &lt;ref&gt;{{cite press release |date=March 16, 2023 |title=Date set for FIFA World Cup 26 final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |publisher=FIFA |accessdate=January 18, 2024}}&lt;/ref&gt; එය 2026 ජූලි 19 වන දින නිව්යෝර්ක් නගරය අසල නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මීඩෝලන්ඩ්ස් අරීනා හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>jq18ocqiti5nma2phf3dglw7pkyryld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795905</id>
      <parentid>795899</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T09:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Update</comment>
      <origin>795905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1336" sha1="p923yb5662ofytq6opa65o2ayxmyslf" xml:space="preserve">'''2026''' '''ෆිෆා''' '''ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය''' යනු [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ]] අවසන් තරගයයි.&lt;ref&gt;{{cite press release |date=March 16, 2023 |title=Date set for FIFA World Cup 26 final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |publisher=FIFA |accessdate=January 18, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; එය 2026 ජූලි 19 වන දින [[නිව්යෝර්ක් නගරය]] අසල නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මීඩෝලන්ඩ්ස් අරීනා හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
{{Sport-event-stub}}</text>
      <sha1>p923yb5662ofytq6opa65o2ayxmyslf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795911</id>
      <parentid>795905</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Temp added</comment>
      <origin>795911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2567" sha1="eztunhv0ck6nxsg14ij9fth0cfh4w88" xml:space="preserve">{{Infobox football match|title=2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය|other_titles=|image=File:MetLife Stadium Exterior, 2026 FIFA World Cup (June 20, 2026) (cropped).jpg|alt=|event=[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]|caption=[[මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය]], අවසන් තරඟය සඳහා සත්කාරක ස්ථානය|team1=[[ස්පාඤ්ඤ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ස්පාඤ්ඤය]]|team1association={{flagdeco|ESP|size=30px}}|team1score=|team2=[[ආර්ජන්ටිනා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ආර්ජන්ටිනාව]]|team2association={{flagdeco|ARG|size=30px}}|team2score=|details=|date={{Start date|2026|07|19}}|stadium=[[මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය]]|city=[[නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ්, නිව් ජර්සි|නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ්]]|man_of_the_match1a=|referee=|attendance=|weather=|previous=[[2022 FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය|2022]]|next=''2030''}}'''2026''' '''ෆිෆා''' '''ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය''' යනු [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ]] අවසන් තරගයයි.&lt;ref&gt;{{cite press release |date=March 16, 2023 |title=Date set for FIFA World Cup 26 final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |publisher=FIFA |accessdate=January 18, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; එය 2026 ජූලි 19 වන දින [[නිව්යෝර්ක් නගරය]] අසල නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මීඩෝලන්ඩ්ස් අරීනා හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
{{Sport-event-stub}}</text>
      <sha1>eztunhv0ck6nxsg14ij9fth0cfh4w88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795914</id>
      <parentid>795911</parentid>
      <timestamp>2026-07-16T10:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ප්‍රවර්ගය:2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]] එක් කරන ලදී. [[විකිපීඩියා:HOTCAT|HotCat]] භාවිතයෙන්</comment>
      <origin>795914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2650" sha1="0vxvde7t7pp6wegfnby48dnzv8p8vxt" xml:space="preserve">{{Infobox football match|title=2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ අවසාන මහා තරඟය|other_titles=|image=File:MetLife Stadium Exterior, 2026 FIFA World Cup (June 20, 2026) (cropped).jpg|alt=|event=[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]|caption=[[මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය]], අවසන් තරඟය සඳහා සත්කාරක ස්ථානය|team1=[[ස්පාඤ්ඤ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ස්පාඤ්ඤය]]|team1association={{flagdeco|ESP|size=30px}}|team1score=|team2=[[ආර්ජන්ටිනා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ආර්ජන්ටිනාව]]|team2association={{flagdeco|ARG|size=30px}}|team2score=|details=|date={{Start date|2026|07|19}}|stadium=[[මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනය]]|city=[[නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ්, නිව් ජර්සි|නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ්]]|man_of_the_match1a=|referee=|attendance=|weather=|previous=[[2022 FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය|2022]]|next=''2030''}}'''2026''' '''ෆිෆා''' '''ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය''' යනු [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානයේ]] අවසන් තරගයයි.&lt;ref&gt;{{cite press release |date=March 16, 2023 |title=Date set for FIFA World Cup 26 final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |publisher=FIFA |accessdate=January 18, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; එය 2026 ජූලි 19 වන දින [[නිව්යෝර්ක් නගරය]] අසල නිව් ජර්සි හි නැගෙනහිර රදර්ෆර්ඩ් හි මීඩෝලන්ඩ්ස් අරීනා හි මෙට්ලයිෆ් ක්‍රීඩාංගනයේදී පැවැත්වීමට නියමිතය.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Dominski |first=Michael |date=February 4, 2024 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |work=[[The Athletic]] |url-access=subscription |accessdate=February 4, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
{{Sport-event-stub}}

[[ප්‍රවර්ගය:2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය]]</text>
      <sha1>0vxvde7t7pp6wegfnby48dnzv8p8vxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Infobox football match</title>
    <ns>10</ns>
    <id>195946</id>
    <revision>
      <id>795909</id>
      <timestamp>2026-07-16T10:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>795909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11138" sha1="7pfrxzctqo1z8nt1uwgwbrj1mbyoqom" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Short description|Football match|noreplace}}&lt;/includeonly&gt;{{ infobox
| bodyclass = {{#if:{{{secondleg|}}}||vevent}}&lt;!-- Only emit hCalendar microformat (class=&quot;vevent&quot;) for single matches --&gt;
| title    = {{if empty|{{{title|}}}|{{PAGENAME}}}}
| titleclass = summary
| above      = {{{other_titles|}}}
| abovestyle = font-size: 100%
| image     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|upright={{{upright|}}}|size={{if empty|{{{imagesize|}}}|{{{image_size|}}}}}|alt={{{alt|}}}}} 
| caption  = {{{caption|}}}
| labelstyle = white-space: nowrap
| label1   = ඉසව්ව
| class1   = category
| data1    = {{{event|}}}

| data2    = {{#if:{{{team1|}}}{{{home|}}}{{{team2|}}}{{{visitor|}}}|
&lt;table style=&quot;background-color: inherit; color:inherit; display: table;&quot; width=100% class=&quot;nowraplinks&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{#if:{{{team1|}}}{{{home|}}}}|{{if empty|{{{team1|}}}|{{{home|}}}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{#if:{{{team2|}}}{{{visitor|}}}|{{if empty|{{{team2|}}}|{{{visitor|}}}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{{team1association|}}}&lt;/th&gt;
&lt;th style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{{team2association|}}}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th style=&quot;font-size:300%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{if empty|{{{team1score|}}}|{{{score1|}}}|{{{home_total|}}}}}&lt;/th&gt;
&lt;th style=&quot;font-size:300%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{if empty|{{{team2score|}}}|{{{score2|}}}|{{{visitor_total|}}}}}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt; }}

| data3   = {{#if:{{{details|}}}|{{{details|}}}}}

| header4 = {{#if:{{{secondleg|}}}|{{{firstleg|}}} }}

| data5   = {{#if:{{{secondleg|}}}|
&lt;table style=&quot;background-color: inherit; color:inherit;  display: table;&quot; width=100% class=&quot;nowraplinks&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{{team1|}}}&lt;/th&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{{team2|}}}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;font-size:150%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{{team1score1|}}}&lt;/th&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;font-size:150%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{{team2score1|}}}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| data6    = {{#if:{{{details1|}}}|{{{details1|}}}}}

| label7   = දිනය
| data7    = {{if empty|{{{date1|}}}|{{{date|}}}}}

| label8   = {{#if:{{{stadium|}}}{{{stadium1|}}}{{{venue|}}}|ස්ථානය|City}}
| class8   = location
| data8    = {{if empty|{{{stadium|}}}|{{{stadium1|}}}|{{{venue|}}}|{{{venue1|}}}}}{{#if:{{{city1|}}}{{{city|}}}|{{#if:{{{stadium|}}}{{{stadium1|}}}{{{venue|}}}|, {{if empty|{{{city1|}}}|{{{city|}}}}}|{{if empty|{{{city1|}}}|{{{city|}}}}} }}}}

| label9   = {{{man_of_the_match1atitle|}}} {{if empty|{{{man_of_the_match1aname|}}}|තරගයේ ක්‍රීඩකයා}}
| class9   = attendee
| data9    = {{{man_of_the_match1a|}}}

| label10  = {{{man_of_the_match1btitle|}}} {{if empty|{{{man_of_the_match1bname|}}}|තරගයේ වීරයා}}
| class10  = attendee
| data10   = {{{man_of_the_match1b|}}}

| label11  = {{{fair_player1title|}}} {{if empty|{{{fair_player1name|}}}|තරගයේ සාධාරණ ක්‍රීඩකයා}}
| class11  = attendee
| data11   = {{{fair_player1|}}}

| label12  = {{if empty|{{{woman_player1title|}}}|{{{player_of_the_match1title|}}}}} {{if empty|{{{woman_player1name|}}}|{{{player_of_the_match1name|}}}|තරඟයේ දක්ෂතම ක්‍රීඩිකාව}}
| class12  = attendee
| data12   = {{if empty|{{{woman_player1|}}}|{{{player_of_the_match1|}}}}}

| label13  = තීරක
| class13  = attendee
| data13   = {{if empty|{{{referee1|}}}|{{{referee|}}}}}

| label14  = පැමිණීම
| rowclass14 = note
| data14   = {{if empty|{{{attendance1|}}}|{{{attendance|}}}}}

| label15  = කාලගුණය
| data15   = {{if empty|{{{weather1|}}}|{{{weather|}}}}}

| header16 = {{#if:{{{secondleg|}}}|{{{secondleg|}}} }}

| data17   = {{#if:{{{secondleg|}}}|
&lt;table style=&quot;background-color: inherit; color:inherit;  display: table;&quot; width=100% class=&quot;nowraplinks&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{#ifeq: {{{secondleg}}} | Replay | {{{team1|}}} | {{{team2|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{#ifeq: {{{secondleg}}} | Replay | {{{team2|}}} | {{{team1|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th width=&quot;50%&quot; style=&quot;font-size:150%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{#ifeq: {{{secondleg}}} | Replay | {{{team1score2|}}} | {{{team2score2|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;th width=&quot;50%&quot; style=&quot;font-size:150%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{#ifeq: {{{secondleg}}} | Replay | {{{team2score2|}}} | {{{team1score2|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| data18    = {{#if:{{{details2|}}}|{{{details2|}}}}}

| label19   = Date
| data19   = {{{date2|}}}

| label20  = Venue
| data20   = {{if empty|{{{venue2|}}}|{{{stadium2|}}}}}{{#if:{{{city2|}}}|{{#if:{{{venue2|}}}{{{stadium2|}}}|, {{{city2|}}} }} }}

| label21 = {{{man_of_the_match2atitle|}}} {{if empty|{{{man_of_the_match2aname|}}}|Man of the Match}}
| data21 = {{{man_of_the_match2a|}}}

| label22 = {{{man_of_the_match2btitle|}}} {{if empty|{{{man_of_the_match2bname|}}}|Man of the Match}}
| data22 = {{{man_of_the_match2b|}}}

| label23  = {{{fair_player2title|}}} {{if empty|{{{fair_player2name|}}}|Fair Player of the Match}}
| data23   = {{{fair_player2|}}}

| label24  = {{if empty|{{{woman_player2title|}}}|{{{player_of_the_match2title|}}}}} {{if empty|{{{woman_player2name|}}}|{{{player_of_the_match2name|}}}|[[Player of the match|Player of the Match]]}}
| class24  = attendee
| data24   = {{if empty|{{{woman_player2|}}}|{{{player_of_the_match2|}}}}}

| label25  = Referee
| data25   = {{{referee2|}}}

| label26  = Attendance
| data26   = {{{attendance2|}}}

| label27  = Weather
| data27   = {{{weather2|}}}

| header28 = {{#if:{{{secondlegreplay|}}}|{{{secondlegreplay|}}} }}

| data29   = {{#if:{{{secondlegreplay|}}}|
&lt;table style=&quot;background-color: inherit; color:inherit;  display: table;&quot; width=100% class=&quot;nowraplinks&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{#switch: {{{secondlegreplay}}} | Game 3 | Game Three | Game three | 2nd Replay | 2nd replay | Second Replay | Second replay = {{{team1|}}} | #default = {{{team2|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;th width=50% style=&quot;text-align:center&quot;&gt;{{#switch: {{{secondlegreplay}}} | Game 3 | Game Three | Game three | 2nd Replay | 2nd replay | Second Replay | Second replay = {{{team2|}}} | #default = {{{team1|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th width=&quot;50%&quot; style=&quot;font-size:150%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{#switch: {{{secondlegreplay}}} | Game 3 | Game Three | Game three | 2nd Replay | 2nd replay | Second Replay | Second replay = {{{team1score3|}}} | #default = {{{team2score3|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;th width=&quot;50%&quot; style=&quot;font-size:150%; text-align:center; line-height:100%&quot;&gt;{{#switch: {{{secondlegreplay}}} | Game 3 | Game Three | Game three | 2nd Replay | 2nd replay | Second Replay | Second replay = {{{team2score3|}}} | #default = {{{team1score3|}}} }}&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| data30    = {{#if:{{{details3|}}}|{{{details3|}}}}}

| label31   = Date
| data31    = {{{date3|}}}

| label32  = Venue
| data32   = {{if empty|{{{venue3|}}}|{{{stadium3|}}}}}{{#if:{{{city3|}}}|{{#if:{{{venue3|}}}{{{stadium3|}}}|, {{{city3|}}} }} }}

| label33 = {{{man_of_the_match3atitle|}}} {{if empty|{{{man_of_the_match3aname|}}}|Man of the Match}}
| data33 = {{{man_of_the_match3a|}}}

| label34 = {{{man_of_the_match3btitle|}}} {{if empty|{{{man_of_the_match3bname|}}}|Man of the Match}}
| data34 = {{{man_of_the_match3b|}}}

| label35  = {{{fair_player3title|}}} {{if empty|{{{fair_player3name|}}}|Fair Player of the Match}}
| data35   = {{{fair_player3|}}}

| label36  = {{if empty|{{{woman_player3title|}}}|{{{player_of_the_match3title|}}}}} {{if empty|{{{woman_player3name|}}}|{{{player_of_the_match3name|}}}|[[Player of the match|Player of the Match]]}}
| class36  = attendee
| data36   = {{if empty|{{{woman_player3|}}}|{{{player_of_the_match3|}}}}}

| label37  = Referee
| data37   = {{{referee3|}}}

| label38  = Attendance
| data38   = {{{attendance3|}}}

| label39  = Weather
| data39   = {{{weather3|}}}

| belowclass = noprint
| below      = {{#if:{{{previous|}}}|{{align|left|&amp;larr; {{{previous|}}} }}}}{{#if:{{{next|}}}|{{align|right|{{{next|}}} &amp;rarr; }}}}
| decat      = {{#if:{{{previous|}}}{{{next|}}}|yes|no}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox football match with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox football match]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | attendance | attendance1 | attendance2 | attendance3 | caption | city | city1 | city2 | city3 | date | date1 | date2 | date3 | details | details1 | details2 | details3 | event | fair_player1 | fair_player1name | fair_player1title | fair_player2 | fair_player2name | fair_player2title | fair_player3 | fair_player3name | fair_player3title | firstleg | home | home_total | image | image_size | imagesize | man_of_the_match1a | man_of_the_match1aname | man_of_the_match1atitle | man_of_the_match1b | man_of_the_match1bname | man_of_the_match1btitle | man_of_the_match2a | man_of_the_match2aname | man_of_the_match2atitle | man_of_the_match2b | man_of_the_match2bname | man_of_the_match2btitle | man_of_the_match3a | man_of_the_match3aname | man_of_the_match3atitle | man_of_the_match3b | man_of_the_match3bname | man_of_the_match3btitle | next | other_titles | player_of_the_match1 | player_of_the_match1title | player_of_the_match1name | player_of_the_match2 | player_of_the_match2title | player_of_the_match2name | player_of_the_match3 | player_of_the_match3title | player_of_the_match3name | previous | referee | referee1 | referee2 | referee3 | score1 | score2 | secondleg | secondlegreplay | stadium | stadium1 | stadium2 | stadium3 | team1 | team1association | team1score | team1score1 | team1score2 | team1score3 | team2 | team2association | team2score | team2score1 | team2score2 | team2score3 | title |upright | venue | venue1 | venue2 | venue3 | visitor | visitor_total | weather | weather1 | weather2 | weather3 | woman_player1 | woman_player1name | woman_player1title | woman_player2 | woman_player2name | woman_player2title | woman_player3 | woman_player3name | woman_player3title }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox football match]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox football match with conflicting parameters}}
| imagesize; image_size 
| team1; home 
| team2; visitor 
| team1score; score1; home_total 
| team2score; score2; visitor_total 
| date1; date 
| stadium; stadium1; venue; venue1 
| city1; city 
| woman_player1title; player_of_the_match1title 
| woman_player1name; player_of_the_match1name 
| woman_player1; player_of_the_match1 
| referee1; referee 
| attendance1; attendance 
| weather1; weather 
| venue2; stadium2 
| woman_player2title; player_of_the_match2title 
| woman_player2name; player_of_the_match2name 
| woman_player2; player_of_the_match2 
| venue3; stadium3 
| woman_player3title; player_of_the_match3title 
| woman_player3name; player_of_the_match3name 
| woman_player3; player_of_the_match3 
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7pfrxzctqo1z8nt1uwgwbrj1mbyoqom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Infobox football match/ලේඛය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>195947</id>
    <revision>
      <id>795910</id>
      <timestamp>2026-07-16T10:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>795910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21483" sha1="iah0zv50iylx694xck20hkgjudb762p" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
{{high use}}
{{Auto short description}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}

== Usage ==

=== Single game ===

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Infobox football match
| title                     = 
| other_titles              = 
| image                     = 
| alt                       = 
| event                     = 
| caption                   = 
| team1                     = 
| team1association          = 
| team1score                = 
| team2                     = 
| team2association          = 
| team2score                = 
| details                   = 
| date                      = {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}}
| stadium                   = 
| city                      = 
| man_of_the_match1a        = 
| man_of_the_match1atitle   = 
| man_of_the_match1b        = 
| man_of_the_match1btitle   = 
| fair_player1              = 
| fair_player1title         = 
| player_of_the_match1      = 
| player_of_the_match1title = 
| anthem                    =
| referee                   = 
| attendance                = 
| weather                   = 
| previous                  = 
| next                      = 
}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Two legs ===

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Infobox football match
| title                      = 
| other_titles               = 
| image                      = 
| alt                        = 
| event                      = 
| caption                    = 
| team1                      = 
| team1association           = 
| team1score                 = 
| team2                      = 
| team2association           = 
| team2score                 = 
| details                    = 
| firstleg                   = 
| team1score1                = 
| team2score1                = 
| details1                   = 
| date1                      = {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}}
| stadium1                   = 
| city1                      = 
| man_of_the_match1a         = 
| man_of_the_match1atitle    = 
| man_of_the_match1b         = 
| man_of_the_match1btitle    = 
| fair_player1               = 
| fair_player1title          = 
| player_of_the_match1       = 
| player_of_the_match1title  = 
| referee1                   = 
| attendance1                = 
| weather1                   = 
| secondleg                  = 
| team1score2                = 
| team2score2                = 
| details2                   = 
| date2                      = {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}}
| stadium2                   = 
| city2                      = 
| man_of_the_match2a         = 
| man_of_the_match2atitle    = 
| man_of_the_match2b         = 
| man_of_the_match2btitle    = 
| fair_player2               = 
| fair_player2title          = 
| player_of_the_match2       = 
| player_of_the_match2title  = 
| referee2                   = 
| attendance2                = 
| weather2                   = 
| previous                   = 
| next                       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

=== Two legs and replay match ===

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Infobox football match
| title                      = 
| other_titles               = 
| image                      = 
| alt                        = 
| event                      = 
| caption                    = 
| team1                      = 
| team1association           = 
| team1score                 = 
| team2                      = 
| team2association           = 
| team2score                 = 
| details                    = 
| firstleg                   = 
| team1score1                = 
| team2score1                = 
| details1                   = 
| date1                      = {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}}
| stadium1                   = 
| city1                      = 
| man_of_the_match1a         = 
| man_of_the_match1atitle    = 
| man_of_the_match1b         = 
| man_of_the_match1btitle    = 
| fair_player1               = 
| fair_player1title          = 
| player_of_the_match1       = 
| player_of_the_match1title  = 
| referee1                   = 
| attendance1                = 
| weather1                   = 
| secondleg                  = 
| team1score2                = 
| team2score2                = 
| details2                   = 
| date2                      = {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}}
| stadium2                   = 
| city2                      = 
| man_of_the_match2a         = 
| man_of_the_match2atitle    = 
| man_of_the_match2b         = 
| man_of_the_match2btitle    = 
| fair_player2               = 
| fair_player2title          = 
| player_of_the_match2       = 
| player_of_the_match2title  = 
| referee2                   = 
| attendance2                = 
| weather2                   = 
| secondlegreplay            = 
| team1score3                = 
| team2score3                = 
| details3                   = 
| date3                      = {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}}
| stadium3                   = 
| city3                      = 
| man_of_the_match3a         = 
| man_of_the_match3atitle    = 
| man_of_the_match3b         = 
| man_of_the_match3btitle    = 
| fair_player3               = 
| fair_player3title          = 
| player_of_the_match3       = 
| player_of_the_match3title  = 
| referee3                   = 
| attendance3                = 
| weather3                   = 
| previous                   = 
| next                       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Parameters ==

=== General parameters ===
; title: i.e. &quot;2008 Champions League Final&quot; - only needed if the article title is different
; other_titles: other titles of the match (e.g. in other languages)
; image: a representative image. Please use only the name of the image, without markup (i.e. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).
; upright: size of the image, with &quot;1&quot; equalling the reader's [[Special:Preferences|thumbnail size preference]]
; image_size: size of the image (Alias: '''imagesize''') — depreciated per [[MOS:IMGSIZE]]; please use '''upright''' instead
; caption: a caption for the image
; alt: [[WP:ALT|alt text]] for the image
; event: the competition i.e. &quot;Champions League 2007–2008&quot; or &quot;Friendly&quot;
; team1: Home team (Alias: '''home''')
; team1association: i.e. &lt;nowiki&gt;{{flagicon|GER|size=30px}}&lt;/nowiki&gt;, the association/conference/etc the team represents
; team1score: Home team score, Home teams aggregate score in the case of two legged match (Aliases: '''score1''', '''home_total''')
; team2: Away team (Alias: '''visitor''')
; team2association: i.e. &lt;nowiki&gt;{{flagicon|GER|size=30px}}&lt;/nowiki&gt;, the association/conference/etc the team represents
; team2score: Away team score, Away teams aggregate score in the case of two legged match (Aliases: '''score2''', '''visitor_total''')
; details: Any details relevant to the final scoreline. Primarily used for wins after a penalty shootout or extra time.
; date: date1: Date of the match or the first leg or game one - use {{Tl|Start date}} (Alias: '''date1''')
; stadium: stadium1: Stadium of the match or the first leg or game one (Aliases: '''venue''', '''stadium1''', '''venue1''')
; city: city1: City of the match or the first leg or game one (Alias: '''city1''')
; man_of_the_match1a: Man of the match for the match or the first leg or game one
; man_of_the_match1atitle: Man of the match title, if there are two different man of the match awards (i.e. UEFA)
; man_of_the_match1aname: Custom name for the man of the match, i.e. &lt;nowiki&gt;[[Most Valuable Player]]&lt;/nowiki&gt; or &lt;nowiki&gt;[[MLS Cup#Most valuable player|MLS Cup MVP]]&lt;/nowiki&gt;
; man_of_the_match1b: Second man of the match for the match or the first leg or game one
; man_of_the_match1btitle: Man of the match title, if there are two different man of the match awards (i.e. Fans')
; man_of_the_match1bname: Custom name for the second man of the match
; fair_player1: Fair Player of the match for the match or the first leg or game one
; fair_player1title: Fair Player of the Match title, e.g. if the award has been given by a company (i.e. Samsung)
; fair_player1name: Custom name for the fair player of the match
; player_of_the_match1: Player of the match for the match or the first leg or game one
; player_of_the_match1title: Player of the Match title, e.g. if the award has been given by a company (i.e. Samsung)
; player_of_the_match1name: Custom name for the player of the match award
; referee: Referee of the match (Alias: '''referee1''')
; anthem: The performer(s) for the national anthem.
; attendance: attendance1: Attendance of the match or first leg or game one (Alias: '''attendance1''')
; weather: weather1: Weather of the match or first leg or game one (Alias: '''weather1''')
; previous: Previous match in the same competition, i.e. &lt;nowiki&gt;[[1998 FIFA World Cup Final|1998]]&lt;/nowiki&gt;
; next: Next match in the same competition, i.e. &lt;nowiki&gt;[[2006 FIFA World Cup Final|2006]]&lt;/nowiki&gt;

=== Parameters for multiple matches ===
; firstleg: i.e. First leg, this is the title of the leg
; team1score1: Home team score in the first leg or game one
; team2score1: Away team score in the first leg or game one
; details1: Any details relevant to the final scoreline. (Only used in two legged match)
; secondleg: &quot;Second leg&quot; if it's a two legged match, will have team1 away on the second leg. &quot;Replay&quot; if it's a replay, will have team1 home on the second leg.
; team1score2: Team1's score in the second leg or game two
; team2score2: Team2's score in the second leg or game two
; details2: Any details relevant to the final scoreline. (Only used in two legged match)
; date2: Date of the second leg or game two
; stadium2: Stadium of the second leg or game two (Alias: '''venue2''')
; city2: City of the second leg or game two
; man_of_the_match2a:  Man of the match for the second leg or game two
; man_of_the_match2atitle: Man of the match title, if there are two different man of the match awards (i.e. UEFA)
; man_of_the_match2aname: Custom name for the man of the match, i.e. &lt;nowiki&gt;[[Most Valuable Player]]&lt;/nowiki&gt; or &lt;nowiki&gt;[[MLS Cup#Most valuable player|MLS Cup MVP]]&lt;/nowiki&gt;
; man_of_the_match2b: Second man of the match for the second leg or game two
; man_of_the_match2btitle: Man of the match title, if there are two different man of the match awards (i.e. Fans')
; man_of_the_match2bname: Custom name for the second man of the match
; fair_player2: Fair Player of the match for the second leg or game two
; fair_player2title: Fair Player of the Match title, e.g. if the award has been given by a company (i.e. Samsung)
; fair_player2name: Custom name for the fair player of the match
; player_of_the_match2: Player of the match for the second leg or game two
; player_of_the_match2title: Player of the Match title for the second leg or game two
; player_of_the_match2name: Custom name for the player of the match award for the second leg or game two
; referee2: Referee of the second leg or game two
; attendance2: Attendance of the second leg or game two
; weather2: Weather of the second leg or game two
; secondlegreplay: i.e. First replay match, this is the title of the game
; team1score3: Team1's score in the first replay match or game three
; team2score3: Team2's score in the first replay match or game three
; details3: Any details relevant to the final scoreline. (Only used in two legged match or series)
; date3: Date of the first replay match or game three
; stadium3: Stadium of first replay match or game three (Alias: '''venue3''')
; city3: City of the first replay match or game three
; man_of_the_match3a:  Man of the match for the first replay match or game three
; man_of_the_match3atitle: Man of the match title, if there are two different man of the match awards (i.e. UEFA)
; man_of_the_match3aname: Custom name for the man of the match, i.e. &lt;nowiki&gt;[[Most Valuable Player]]&lt;/nowiki&gt; or &lt;nowiki&gt;[[MLS Cup#Most valuable player|MLS Cup MVP]]&lt;/nowiki&gt;
; man_of_the_match3b: Second man of the match for first replay match or game three
; man_of_the_match3btitle: Man of the match title, if there are two different man of the match awards (i.e. Fans')
; man_of_the_match3bname: Custom name for the second man of the match
; fair_player3: Fair Player of the match for the first replay match or game three
; fair_player3title: Fair Player of the Match title, e.g. if the award has been given by a company (i.e. Samsung)
; fair_player3name: Custom name for the fair player of the match
; player_of_the_match3: Player of the match for the first replay match or game three
; player_of_the_match3title: Player of the Match title for the first replay match or game three
; player_of_the_match3name: Custom name for the player of the match award for the first replay match or game three
; referee3: Referee of the first replay match or game three
; attendance3: Attendance of the first replay match or game three
; weather3: Weather of the first replay match or game three

== Tracking categories ==
{{Infobox tracking categories}}

== Microformat ==
For single-leg matches; {{UF-hcal}}

== Template data ==
{{template data header}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;secondleg&quot;: {},
		&quot;title&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Title&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If different from page name&quot;
		},
		&quot;other_titles&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Other titles&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Other titles of the match – in other languages&quot;
		},
		&quot;image&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image&quot;
		},
		&quot;upright&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Upright&quot;
		},
		&quot;imagesize&quot;: {},
		&quot;image_size&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;imagesize&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Image size&quot;
		},
		&quot;alt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image alt text&quot;
		},
		&quot;caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image caption&quot;
		},
		&quot;event&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Event&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The name of the competition; 'Friendly' if friendly match&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Champions League 2007–2008&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;team1&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;home&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Home team&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Home team wikilinked to football team&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;[[Guinea national football team|Guinea]]&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;home&quot;: {},
		&quot;team2&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;visitor&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Away team&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Away team wikilinked to football team&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;visitor&quot;: {},
		&quot;team1association&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Home team association&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The association/conference/etc the team represents&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{flagicon|GER|size=30px}}&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;team2association&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Away team association&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The association/conference/etc the team represents&quot;
		},
		&quot;team1score&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;score1&quot;,
				&quot;home_total&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Home team score&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;score1&quot;: {},
		&quot;home_total&quot;: {},
		&quot;team2score&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;score2&quot;,
				&quot;away_total&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Away team score&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;score2&quot;: {},
		&quot;visitor_total&quot;: {},
		&quot;details&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Details&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Any details relevant to the final scoreline. Primarily used for wins after a penalty shootout or extra time.&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;firstleg&quot;: {},
		&quot;team1score1&quot;: {},
		&quot;team2score1&quot;: {},
		&quot;details1&quot;: {},
		&quot;date1&quot;: {},
		&quot;date&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;date1&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Date&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Date of the match or the first leg or game one – use {{Start date}}&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;stadium&quot;: {},
		&quot;stadium1&quot;: {},
		&quot;venue&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;stadium&quot;,
				&quot;stadium1&quot;,
				&quot;venue1&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Venue&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Stadium/venue of the match or the first leg or game one&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;venue1&quot;: {},
		&quot;city1&quot;: {},
		&quot;city&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;city1&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;City&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;City of the match or the first leg or game one&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;man_of_the_match1atitle&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;First man of the match title&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Man of the match title, if there are two different man of the match awards (i.e. UEFA)&quot;
		},
		&quot;man_of_the_match1aname&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;First man of the match name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Custom name for the man of the match, i.e. [[Most Valuable Player]] or [[MLS Cup#Most valuable player|MLS Cup MVP]]&quot;
		},
		&quot;man_of_the_match1a&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;First man of the match&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Man of the match for the match or the first leg or game one&quot;
		},
		&quot;man_of_the_match1btitle&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Second man of the match title&quot;
		},
		&quot;man_of_the_match1bname&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Second man of the match name&quot;
		},
		&quot;man_of_the_match1b&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Second man of the match&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Second man of the match for the match or the first leg or game one&quot;
		},
		&quot;fair_player1title&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Fair Play of the match title&quot;
		},
		&quot;fair_player1name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Fair Play of the match name&quot;
		},
		&quot;fair_player1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Fair Play of the match&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Fair Player of the match for the match or the first leg or game one&quot;
		},
		&quot;woman_player1title&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Woman of the match title&quot;
		},
		&quot;woman_player1name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Woman of the match name&quot;
		},
		&quot;woman_player1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Woman of the match&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;(Female) Player of the match for the match or the first leg or game one&quot;
		},
		&quot;referee1&quot;: {},
		&quot;referee&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;referee1&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Referee&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Referee of the match&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;attendance1&quot;: {},
		&quot;attendance&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;attendance1&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Attendance&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Attendance of the match or first leg or game one&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;30,000&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;weather1&quot;: {},
		&quot;weather&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;weather1&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Weather&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Weather of the match or first leg or game one&quot;
		},
		&quot;team1score2&quot;: {},
		&quot;team2score2&quot;: {},
		&quot;details2&quot;: {},
		&quot;date2&quot;: {},
		&quot;venue2&quot;: {},
		&quot;stadium2&quot;: {},
		&quot;city2&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match2atitle&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match2aname&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match2a&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match2btitle&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match2bname&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match2b&quot;: {},
		&quot;fair_player2title&quot;: {},
		&quot;fair_player2name&quot;: {},
		&quot;fair_player2&quot;: {},
		&quot;woman_player2title&quot;: {},
		&quot;woman_player2name&quot;: {},
		&quot;woman_player2&quot;: {},
		&quot;referee2&quot;: {},
		&quot;attendance2&quot;: {},
		&quot;weather2&quot;: {},
		&quot;secondlegreplay&quot;: {},
		&quot;team1score3&quot;: {},
		&quot;team2score3&quot;: {},
		&quot;details3&quot;: {},
		&quot;date3&quot;: {},
		&quot;venue3&quot;: {},
		&quot;stadium3&quot;: {},
		&quot;city3&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match3atitle&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match3aname&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match3a&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match3btitle&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match3bname&quot;: {},
		&quot;man_of_the_match3b&quot;: {},
		&quot;fair_player3title&quot;: {},
		&quot;fair_player3name&quot;: {},
		&quot;fair_player3&quot;: {},
		&quot;woman_player3title&quot;: {},
		&quot;woman_player3name&quot;: {},
		&quot;woman_player3&quot;: {},
		&quot;referee3&quot;: {},
		&quot;attendance3&quot;: {},
		&quot;weather3&quot;: {},
		&quot;previous&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Previous&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Previous match in the same competition, i.e. [[1998 FIFA World Cup Final|1998]]&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;next&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Next&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Next match in the same competition, i.e. [[2006 FIFA World Cup Final|2006]]&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;anthem&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;The performer(s) of the national anthem.&quot;
		}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Infobox for football/soccer matches; may be used for multiple matches&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;title&quot;,
		&quot;other_titles&quot;,
		&quot;image&quot;,
		&quot;upright&quot;,
		&quot;imagesize&quot;,
		&quot;image_size&quot;,
		&quot;alt&quot;,
		&quot;caption&quot;,
		&quot;event&quot;,
		&quot;team1&quot;,
		&quot;team1association&quot;,
		&quot;team1score&quot;,
		&quot;home&quot;,
		&quot;team2&quot;,
		&quot;visitor&quot;,
		&quot;team2association&quot;,
		&quot;team2score&quot;,
		&quot;score1&quot;,
		&quot;home_total&quot;,
		&quot;score2&quot;,
		&quot;visitor_total&quot;,
		&quot;details&quot;,
		&quot;date&quot;,
		&quot;secondleg&quot;,
		&quot;firstleg&quot;,
		&quot;team1score1&quot;,
		&quot;team2score1&quot;,
		&quot;details1&quot;,
		&quot;date1&quot;,
		&quot;stadium&quot;,
		&quot;stadium1&quot;,
		&quot;venue&quot;,
		&quot;venue1&quot;,
		&quot;city1&quot;,
		&quot;city&quot;,
		&quot;man_of_the_match1atitle&quot;,
		&quot;man_of_the_match1aname&quot;,
		&quot;man_of_the_match1a&quot;,
		&quot;man_of_the_match1btitle&quot;,
		&quot;man_of_the_match1bname&quot;,
		&quot;man_of_the_match1b&quot;,
		&quot;fair_player1title&quot;,
		&quot;fair_player1name&quot;,
		&quot;fair_player1&quot;,
		&quot;woman_player1title&quot;,
		&quot;woman_player1name&quot;,
		&quot;woman_player1&quot;,
		&quot;referee1&quot;,
		&quot;referee&quot;,
		&quot;attendance1&quot;,
		&quot;attendance&quot;,
		&quot;weather1&quot;,
		&quot;weather&quot;,
		&quot;team1score2&quot;,
		&quot;team2score2&quot;,
		&quot;details2&quot;,
		&quot;date2&quot;,
		&quot;venue2&quot;,
		&quot;stadium2&quot;,
		&quot;city2&quot;,
		&quot;man_of_the_match2atitle&quot;,
		&quot;man_of_the_match2aname&quot;,
		&quot;man_of_the_match2a&quot;,
		&quot;man_of_the_match2btitle&quot;,
		&quot;man_of_the_match2bname&quot;,
		&quot;man_of_the_match2b&quot;,
		&quot;fair_player2title&quot;,
		&quot;fair_player2name&quot;,
		&quot;fair_player2&quot;,
		&quot;woman_player2title&quot;,
		&quot;woman_player2name&quot;,
		&quot;woman_player2&quot;,
		&quot;referee2&quot;,
		&quot;attendance2&quot;,
		&quot;weather2&quot;,
		&quot;secondlegreplay&quot;,
		&quot;team1score3&quot;,
		&quot;team2score3&quot;,
		&quot;details3&quot;,
		&quot;date3&quot;,
		&quot;venue3&quot;,
		&quot;stadium3&quot;,
		&quot;city3&quot;,
		&quot;man_of_the_match3atitle&quot;,
		&quot;man_of_the_match3aname&quot;,
		&quot;man_of_the_match3a&quot;,
		&quot;man_of_the_match3btitle&quot;,
		&quot;man_of_the_match3bname&quot;,
		&quot;man_of_the_match3b&quot;,
		&quot;fair_player3title&quot;,
		&quot;fair_player3name&quot;,
		&quot;fair_player3&quot;,
		&quot;woman_player3title&quot;,
		&quot;woman_player3name&quot;,
		&quot;woman_player3&quot;,
		&quot;referee3&quot;,
		&quot;attendance3&quot;,
		&quot;weather3&quot;,
		&quot;previous&quot;,
		&quot;next&quot;,
		&quot;anthem&quot;
	],
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Association football infobox templates]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>iah0zv50iylx694xck20hkgjudb762p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය</title>
    <ns>14</ns>
    <id>195948</id>
    <revision>
      <id>795913</id>
      <timestamp>2026-07-16T10:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Create</comment>
      <origin>795913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="nc4wz033imfk08lu3ejws9iubl7rvmo" xml:space="preserve">{{Commons category}}

{{Portal|Association football|2020s}}

{{Category main article}}{{Category series navigation|skip-gaps=yes}}</text>
      <sha1>nc4wz033imfk08lu3ejws9iubl7rvmo</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>