අයර්ලන්ත ජනරජය

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>අයර්ලන්ත ජනරජය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7117</id>
    <revision>
      <id>796376</id>
      <parentid>780946</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T21:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>50854</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Ireland flag.gif]] → [[File:Flag of Ireland.svg]]</comment>
      <origin>796376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19739" sha1="h3jpe4lscfos82va0appg5jxriu8myd" xml:space="preserve">{{පිළිබඳ|ස්වෛරීය රාජ්‍යය||අය'ලන්තය (බහුරුත්හරණය)}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = Ireland{{Efn|name=nomenclature}}&lt;!---Not to be changed without discussion!---&gt;
| native_name            = {{native name|ga|Éire}}
| common_name            = Ireland&lt;!--Not visible. Allows the template to get the correct ISO 3166 code etc.---&gt;
| linking_name           = the Republic of Ireland&lt;!--so the template links correctly to &quot;(Topic) of the Republic Ireland&quot; articles--&gt;
| area_link              = #Geography
| image_flag             = Flag of Ireland.svg
| flag_size              = 130
| flag_type              = [[Flag of Ireland|Flag]]
| image_coat             = Coat of arms of Ireland.svg
| coa_size               = 65
| symbol_type            = [[Coat of arms of Ireland|Coat of arms]]
| image_map              = EU-Ireland.svg
| map_caption            = {{map caption | location_color = dark green | region = Europe | region_color = dark grey | subregion = the European Union | subregion_color = green | country = &lt;span&gt;Ireland&lt;/span&gt;&lt;!--Null tags prevent link to [[Ireland]] being generated by template.--&gt;}}
| national_anthem        = &lt;br/&gt;{{lang|ga|[[Amhrán na bhFiann]]|italic=no}}&lt;br /&gt;{{raise|0.1em|&quot;The Soldiers' Song&quot;}}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]&lt;/div&gt;
&lt;!--Irish is &quot;the first official language&quot; and English &quot;a second official language&quot; – please do not change the order; see reference --&gt;| official_languages     = {{hlist|[[Irish language|Irish]]{{Efn|name=national language}}|[[English language|English]]&lt;ref name=lang&gt;{{cite act | type = Constitution | date = 1937 | article = 8 | url = https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html }} {{Cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html |title=Electronic Irish Statute Book (EISB) |access-date=4 February 2022 |archive-date=23 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220423200419/https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
| demonym                = [[Irish people|Irish]]
| capital                = [[Dublin]]
| ethnic_groups_year     = 2022&lt;ref name=&quot;ETH&quot;&gt;{{cite web | date = 30 May 2023 | title = Population Usually Resident and Present in the State| url=https://data.cso.ie/table/FY023| publisher = CSO.ie | agency = Central Statistics Office | access-date = 2 June 2023}}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups          = {{unbulleted list
 |76.6% [[Irish people#Genetics|White Irish]]
 |10.8% Other [[White people|White]]
 |3.3% [[Asian people|Asian]]
 |1.5% [[Black people in Ireland|Black]]
 |1.7% [[Demographics of the Republic of Ireland|other]]
 |6.2% not stated}}
| religion               = {{Tree list}}
* 75.7% [[Christianity in Ireland|Christianity]]
** 69.1% [[Catholic Church in Ireland|Catholicism]]
** 2.5% [[Church of Ireland|Anglicanism]]
** 4.1% other [[List of Christian denominations|Christian]]
* 14.5% [[Irreligion in the Republic of Ireland|no religion]]
* 3.1% [[Religion in the Republic of Ireland|other]]
* 6.7% not stated
{{Tree list/end}}
| religion_year          = 2022&lt;ref name=&quot;REL&quot;/&gt;
| coordinates            = {{Coord|53|20.65|N|6|16.05|W|type:city}}{{Coord|53|N|8|W|display=title|scale:10000000}}
| largest_city           = capital
| government_type        = [[Unitary parliamentary republic]]
| leader_title1          = [[President of Ireland|President]]
| leader_name1           = [[Michael D. Higgins]]
| leader_title2          = [[Taoiseach]]
| leader_name2           = [[Leo Varadkar]]
| leader_title3          = [[Tánaiste]]
| leader_name3           = [[Micheál Martin]]
| leader_title4          = [[Chief Justice of Ireland|Chief Justice]]
| leader_name4           = [[Donal O'Donnell]]
| legislature            = [[Oireachtas]]
| upper_house            = [[Seanad Éireann|Seanad]]
| lower_house            = [[Dáil Éireann|Dáil]]
| area_km2               = 70,273
| area_sq_mi             = 27,133&lt;!-- Do not remove per WP:MOSNUM --&gt;
| area_rank              = 118th &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| percent_water          = 2.0%
| population_estimate    = {{IncreaseNeutral}} 5,281,600&lt;ref&gt;{{cite web |title=Key Findings - Population and Migration Estimates, April 2023|url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-pme/populationandmigrationestimatesapril2023/keyfindings/ |website=CSO |date=25 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2022
| population_estimate_rank = 122nd
| population_census      = 5,149,139&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 May 2023 |title=Remote work up, Catholic numbers down in Census data |url = https://www.rte.ie/news/ireland/2023/0530/1386438-cso-census/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20230530192914/https://www.rte.ie/news/ireland/2023/0530/1386438-cso-census/ |archive-date=30 May 2023 |website=rte.ie}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2022
| population_density_km2 = {{#expr: 5011500/70273 round 1}}
| population_density_sq_mi = {{#expr: 5011500/27133 round 1}} &lt;!-- Do not remove per WP:MOSNUM --&gt;
| population_density_rank = 113th
| GDP_PPP_year           = 2023
| GDP_PPP                = {{increase}} $722.929&amp;nbsp;billion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IE&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=178,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Ireland) |publisher=[[International Monetary Fund]] |date=10 October 2023 |access-date=11 October 2023}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_rank           = 40th
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} $137,638&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IE&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 3rd
| GDP_nominal            = {{increase}} $589.569&amp;nbsp;billion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IE&quot; /&gt;
| GDP_nominal_rank       = 30th
| GDP_nominal_year       = 2023
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $112,247&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IE&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 2nd
| Gini_year              = 2022
| Gini_change            = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini                   = 27.9
| Gini_ref               = &lt;ref name=eurogini&gt;{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=3 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| HDI_year               = 2021&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI                    = 0.945 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 8th
| sovereignty_type       = [[History of the Republic of Ireland|Independence]]
| sovereignty_note       = from the [[United Kingdom of Great Britain and Ireland|United Kingdom]]
| established_event1     = [[Proclamation of the Irish Republic|Proclamation]]
| established_date1      = 24 April 1916
| established_event2     = [[Irish Declaration of Independence|Declaration]]
| established_date2      = 21 January 1919
| established_event3     = {{nowrap|[[Anglo-Irish Treaty]]}}
| established_date3      = 6 December 1921
| established_event4     = [[Constitution of the Irish Free State|1922 constitution]]
| established_date4      = 6 December 1922
| established_event5     = [[Constitution of Ireland|1937 constitution]]
| established_date5      = 29 December 1937
| established_event6     = [[The Republic of Ireland Act 1948|Republic Act]]
| established_date6      = 18 April 1949
| currency               = [[Euro]] ([[Euro sign|€]]){{Efn|name=currency}}
| currency_code          = EUR
| utc_offset             = {{sp}}
| time_zone              = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset_DST         = +1
| time_zone_DST          = [[Time in the Republic of Ireland|IST]]
| date_format            = dd/mm/yyyy
| drives_on              = left
| calling_code           = [[Telephone numbers in the Republic of Ireland|+353]]
| cctld                  = [[.ie]]{{Efn|name=tld}}
}}
[[Image:Flag of Ireland.svg|frame|thumb|alt=tiny globe|
{|
|'''ජාතික ගීය''' 	
|Soldier’s Song
|-
|'''අගනුවර (හා විශාලම නගරය)''' 
|ඩබ්ලින් (Dublin)
|-
|'''භාෂාව''' 
|අයිරිෂ්, ඉංග්‍රීසි
|-
|'''ජාතීන්'''
|90% අයර්ලන්ත, 7.5% වෙනත් යුරෝපීය ජාතීන්, 1.3% ආසියානු, 1.1% කළු
|-
|'''ජා‍තියේ නාමය'''
|අයර්ලන්ත (Irish)
|-
|'''රජය'''
|ප්‍රජාතාන්ත්‍රික, ව්‍යවස්ථික ජනරජයක්, පාර්ලිමේන්තු 
ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වේ.
|-
|'''ජනපති'''
|Mory McAleesha	
|-
|'''ආණ්ඩුකරු'''
|Brion Cowen, TD (Tonseach - රජය භාරවන්නේ මොහුටයි)	
|-
|'''උප අගමැති''' 
|Mors Caughlan, TD (Tonsle) (TD – Teachte Dele –එනම් ව්‍යවස්ථා සම්පාදනය කරන මඩුල්ලේ Dail Eireonn ආයතන නියෝජිතයන්ය)	
|-
|'''ව්‍යවස්ථා සම්පාදනය'''
|යනු සාමාජිකයන් 226 කින් සමන්විත මඩුල්ලකි. මෙහි 60 ක් සෙනෙට් සභාව වේ.
|-
|'''නිදහස'''		
|
{|
|'''මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙන්'''
|-
|ප්‍රකාශ කිරීම	-	1916 අප්‍රේල් 24
|-
|වලංගු වීම	-	1919 ජනවාරි 21
|-
|නිදහස් රාජ්‍යයක් ලෙස පිළි ගැනීම - 1937 දෙසැම්බර් 6
|-
|වර්තමාන ව්‍යවස්ථාව පිහිටුවීම - 1937 දෙසැම්බර් 29
|}
|-
|'''භූමි ප්‍රමාණය'''		
|වර්ග කි. මී. 70 273 
වර්ග සැතපුම් 27 133
ජල ප්‍රතිශතය 2%
|-
|'''යුරෝපීය සංවිධානය (Eu)'''	
|සාමාජිකත්වය 1973 ජනවාරි 1 සිට
|-
|'''ජනගහනය'''
|2009 දී 4, 460, 000 වන බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.  
2006 සංගණනයට අනුව 4, 239, 848ලොව ජනගහනය අතරින් 121 වන ස්ථානය
|-
|'''ජන ඝනත්වය'''
|වර්ග කි. මී. යට 66.3 (67), වර්ග සැතපුමට 147.6 (148), ලොව ඝනත්වය අතරින් 139 වන ස්ථානය
|-
|'''දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (ක්‍රය ශක්තිය)'''
|ඩොලර් බිලියන 174 (ලොව 54 වන ස්ථානය)
2009 ඒක පුද්ගල - $ 39 441 (ලොව 8 ස්ථානය)
|-
|'''දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය (නාමික)'''
|ඩොලර් බිලියන 226 (ලොව 35 වන ස්ථානය), 2009	 ඒක පුද්ගල $ 51 128 (ලොව 8 වන ස්ථානය)
|-
|'''පුද්ගල ප්‍රවර්ධන දර්ශකය (HDI)(2009)'''
|0.965 (ඉතා ඉහල) (ලොව 5 වන ස්ථානය)
|-
|'''මුදල් වර්ගය'''
|යූරෝ
|-
|'''වේලා කලාපය (Time Zone)'''
|බටහිර යුරෝපීය වේලාව (UTC + 0) (WET), DSTඅනුව ගිම්හානයේදී (UTC + 1) 
|-
|'''රථවාහන ධාවනය'''
|වම
|-
|'''අන්තර්ජාල වසම (Domain)'''
|.ie (eg - www.abcd.ie) (TLD – Top Level Domain) 
|-
|'''දුරකථන කේතය (Country Code)'''
| (+353)
|}
]]

අයර්ලන්ත ජනරජය 1921 සිට අයර්ලන්ත දූපතේ 5/6 ක පරාසයක විහිදී ඇති රාජ්‍යයක් වේ.  ඉතුරු 1/6 කවන උතුරු අයර්ලන්තය, බ්‍රිතාන්‍ය ව්‍යවස්ථාවට අනුව පාලනය වන ප්‍රදේශයකි.
	අයර්ලන්ත ජනරජයේ දේශසීමාව වන්නේ උතුරු අයර්ලන්තය ඊසාන දිගින්ද, නැගෙනහිරින් අයිරිෂ් මුහුදද, ගිණිගොන දිගින් St. George ඇලද, දකුණින් Celtic මුහුදද ඇත.  අනෙක් දේශසීමා අත්ලාන්තික් සාගරය වේ.
	1922 අයිරිෂ් නිදහස් ජනරජය ලෙස ආරම්භ වූ අයර්ලන්ත ජනරජය, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන රටක් විය.  පරමාධිපත්‍ය බලය (Sovereignty), Statue of westminister පනත හා Edword VIII රජකම අතහැරීම නිසා වූ ගැටළු හේතුවෙන්, වර්ධනය විය.  1937 නව ව්‍යවස්ථාව හදුන්වාදුන් පසු “අයර්ලන්තය” ලෙස නම් විය.  1949 ජනරජයක් ලෙස ප්‍රකාශිත කලේය.  ආධිපාධිත්වය අතහැරීම නිසා පොදු රාජ්‍ය සාමාජිකත්වය අවලංගු විය.
	බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ යුරෝපයේ දුප්පත්ම රටක් වූ අයර්ලන්තය, 1950 විවෘත ආර්ථිකයක් සමග (යුරෝපීය රටවලට Ewropeen economic community) දියුණුවක් ඇරඹීය.  1973 Eu සාමාජිකත්වය ලැබූ අතර 1980 දී සිදුවූ ආර්ථික වැටීම සමග නව ප්‍රතිපාදන සම්පාදනයට පෙළඹුණි.  එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අයර්ලන්තයේ බදු ප්‍රතිශතය ඉතා අවම මට්ටමකට අඩු කළේය.

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|Europe|Ireland}}
* [[List of Ireland-related topics]]
* [[Outline of the Republic of Ireland]]
{{clear right}}

== සටහන් ==
{{Notelist|refs=
{{Efn|name=nomenclature|[https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 Article 4] of the [[Constitution of Ireland]] declares that the name of the state is ''Ireland''; [http://www.irishstatutebook.ie/1948/en/act/pub/0022/sec0002.html Section 2] of [[the Republic of Ireland Act 1948]] declares that ''Republic of Ireland'' is &quot;the description of the State&quot;.&lt;ref name=&quot;Coakley2009&quot;&gt;{{cite book |first=John |last=Coakley |title=Politics in the Republic of Ireland |url=https://books.google.com/books?id=fzFPQ2pZgd0C&amp;pg=PA76 |access-date=2 May 2011 |date=20 August 2009 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-0-415-47672-0 |page=76 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225081937/https://books.google.com/books?id=fzFPQ2pZgd0C&amp;pg=PA76%20 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
{{Efn|name=national language|[https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 Article 8] of the Constitution states that Irish is &quot;the national language&quot; and &quot;the first official language&quot;, and that English is &quot;a second official language&quot;.}}
{{Efn|name=currency|Prior to 2002, Ireland used the [[Irish pound]] as its circulated currency. The euro was introduced as an accounting currency in 1999.}}
{{Efn|name=tld|The [[.eu]] domain is also used, as it is shared with other European Union member states.}}
}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;REL&quot;&gt;{{cite web | date = 30 May 2023 | title = Population Usually Resident and Present in the State| url=https://data.cso.ie/table/FY032| publisher = CSO.ie | agency = Central Statistics Office | access-date = 2 June 2023}}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links|Ireland|voy=Ireland}}

=== නිල ===
* [http://www.gov.ie/ Irish State] – official governmental portal
* [http://www.president.ie/ {{lang|ga|Áras an Uachtaráin}}] – official presidential site
* [https://www.gov.ie/en/organisation/department-of-the-taoiseach/ Taoiseach] – official prime ministerial site

=== සාමාන්‍ය තොරතුරු ===
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ Ireland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |date=2021-01-09 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].
* [https://2009-2017.state.gov/p/eur/ci/ei/ Ireland] – information from the [[United States Department of State]]
* {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100729063507/http://www.loc.gov/rr/international/portals.html |date=29 July 2010 |title=Portals to the World}} from the United States [[Library of Congress]] (archived by the WayBackMachine)
* [https://web.archive.org/web/20080821132627/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/ireland.htm Ireland] at ''UCB Libraries GovPubs''
* {{curlie|Regional/Europe/Ireland|Ireland}}
* [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17473476 Ireland profile] from the [[BBC News]]
* {{Wikiatlas|Ireland}}
* {{osmrelation-inline|62273}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=IE Key Development Forecasts for Ireland] from [[International Futures]]

{{Ireland topics}}
{{Navboxes
|list1=
{{Sovereign states of Europe}}
{{Celts}}
{{EU members}}
{{European Economic Area (EEA)}}
{{Council of Europe members}}
{{Irish states since 1171}}{{British Isles|British-Irish Council area}}
{{British-Irish Council|state=collapsed}}
}}
{{Authority control}}

[[Category:Republic of Ireland| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:යුරෝපා සංගමයේ සාමාජික රාජ්‍යයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය]]
[[Category:OECD members]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-කථා කරන රටවල් සහ බලප්‍රදේශ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි භාෂාව, නිල භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වන රටවල් සහ භූමි ප්‍රදේශ]]
[[Category:NUTS 1 statistical regions of the European Union]]
[[Category:Republics]]
&lt;!--[[Category:States and territories established in 1922]]---used for [Irish Free State]--&gt;
[[Category:States and territories established in 1949]]&lt;!--republic--&gt;
&lt;!--[[Category:1922 establishments in Ireland]]---used for [Irish Free State]--&gt;
[[Category:1949 establishments in Ireland|Republic of Ireland]]&lt;!--republic--&gt;</text>
      <sha1>h3jpe4lscfos82va0appg5jxriu8myd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පෙරහම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10839</id>
    <revision>
      <id>796368</id>
      <parentid>794663</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T16:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41627-12</username>
        <id>80184</id>
      </contributor>
      <comment>/* Additional images */</comment>
      <origin>796368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31405" sha1="44nd6pd3bgoqj3lutcjyfx9uo2z7qx1" xml:space="preserve">{{සිංහල නොවේ|ඉංග්‍රීසි}}
{{Infobox Anatomy |
  name=පෙරසම|
  Latin        = prepucium, præputium|
  GraySubject  = 262 |
  GrayPage     = 1250 |
  Image        =  |
  Caption      = A penis with the foreskin covering the glans.|
  Image2       = |
  Caption2     = |
  Width        = 150|
  Precursor    = [[Genital tubercle]], [[Urogenital folds]] |
  System       = |
  Artery       = [[Dorsal artery of the penis]]|
  Vein         = [[Superficial dorsal vein of the penis]]|
  Nerve        = [[Dorsal nerve of the penis]]|
  Lymph        = |
  Meshname=Foreskin |
  MeshNumber   = A05.360.444.492.362 |
  Dorlands   = three/000041887 |
  DorlandsID  = Preupuce |
}}
In [[male]] [[human]] [[anatomy]], the '''foreskin''' or '''prepuce''' (a technically broader term that also includes the [[clitoral hood]], the [[Homology (biology)|homologous]] structure in women) is a retractable double-layered fold of skin and mucous membrane that covers the [[glans penis]] and protects the [[urinary meatus]] ({{pron-en|miːˈeɪtəs}}) when the penis is not [[erection|erect]].

==හැඳින්වීම==

[[File:Foreskin (more anatomy visible).jpg|thumb|Foreskin (more anatomy visible)]]

The outside of the foreskin is like the skin on the shaft of the penis, but the inner foreskin is a [[mucous membrane]] like the inside of the eyelid or the mouth. Like the eyelid, the foreskin is free to move after it separates from the glans, usually by [[puberty]].  Smooth muscle fibres keep it close to the glans but make it highly elastic.&lt;ref name=&quot;lakshmanan&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/lakshmanan/ |title=Human prepuce - structure &amp; function |first=S |last=Lakshmanan |coauthors=Prakash, S |journal=Indian J Surg |year=1980 |volume=44 |pages=134–7}}&lt;/ref&gt; The foreskin is attached to the glans with a [[frenulum of prepuce of penis|frenulum]], which helps retract the foreskin over the glans. At the end of foreskin, there is a band of tissue called the [[ridged band]], which, according to one study, is rich in nerve endings called [[Meissner's corpuscle]]s.&lt;ref name=&quot;cold-taylor&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/cold-taylor/ |title=The prepuce |last=Cold |first=CJ |coauthors=Taylor, JR |journal=BJU Int |volume=83 Supp 1 |pages=34–44}}&lt;/ref&gt; According to a study by Sorrells ''et al.'', the five most sensitive areas of the penis are on the foreskin.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.doctorsopposingcircumcision.org/pdf/sorrells_2007.pdf |format=PDF |title=Fine-touch pressure thresholds in the adult penis |first=Morris |last=Sorrels |coauthors=James L. Snyder, Mark D. Reiss, Christopher Eden, Marilyn F. Milos, Norma Wilcox and Robert S. Van Howe. |journal=Bjuinternational |year=2007 |volume=99 |pages=864–869 |access-date=2009-03-01 |archive-date=2009-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091007134929/http://www.doctorsopposingcircumcision.org/pdf/sorrells_2007.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In children, the foreskin covers the glans completely, but, in adults, this need not be so. Schöberlein &lt;ref&gt;[http://www.male-initiation.net/library/medicus/schoeberlein.html#start Schöberlein circumcision taboos. Phimosis frenulum and foreskin conditions, phimosis and male initiation]{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; found that about 50% of young men had full coverage of the glans, 42% had partial coverage, and, in the remaining 8%, the glans was uncovered. After adjusting for [[circumcision]], he stated that, in 4% of the young men, the foreskin had spontaneously atrophied (shrunk).

==විකසනය==
Eight weeks after fertilization, the foreskin begins to grow over the head of the penis, covering it completely by 16 weeks. At this stage, the foreskin and glans share an [[epithelium]] (mucous layer) that fuses the two together. It remains this way until the foreskin separates from the glans.&lt;ref name=&quot;gairdner&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/general/gairdner/ |title=The Fate of The Foreskin: a study of circumcision |first=D |last=Gairdner |journal=BMJ |year=1949 |volume=2 |pages=1433–7}}&lt;/ref&gt;

At birth, the foreskin is usually still fused with the glans.&lt;ref name=&quot;gairdner&quot;/&gt; As childhood progresses the foreskin and the glans gradually separate, a process that may not be complete until late puberty.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.cirp.org/library/general/oster/ |title=Further fate of the foreskin: incidence of preputial adhesions, phimosis, and smegma among Danish schoolboys |first=J |last=Øster |journal=Arch Dis Child |year=1968 |volume=43 |pages=200–3}}&lt;/ref&gt; Thorvaldsen and Meyhoff reported that average age of first foreskin retraction in Denmark is 10.4 years.&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/normal/thorvaldsen1/ Phimosis: Pathological or Physiological?]&lt;/ref&gt;  Wright argues that forcible retraction of the foreskin should be avoided and that the child himself should be the first one to retract his own foreskin.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Wright JE |title=Further to &quot;the further fate of the foreskin&quot;. Update on the natural history of the foreskin |journal=Med. J. Aust. |volume=160 |issue=3 |pages=134–5 |year=1994 |month=February |pmid=8295581 |doi= |url=http://www.cirp.org/library/normal/wright2/}}&lt;/ref&gt; Premature retraction may be painful, and may result in infection.

==කාර්යය==
The [[World Health Organization]] state that there is &quot;debate about the role of the foreskin, with possible functions including keeping the glans moist,
protecting the developing penis in utero, or to enhance sexual pleasure due to the presence of nerve receptors&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Male circumcision: Global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability |publisher=World Health Organization |url=http://www.who.int/entity/hiv/topics/malecircumcision/JC1320_MaleCircumcision_Final_UNAIDS.pdf |format=PDF|pages=18}}&lt;/ref&gt; 

===ලිංගික===
{{detail|Sexual effects of circumcision}}

Taylor ''et al'' described the foreskin in detail, documenting a ridged band of mucosal tissue. They stated &quot;This ridged band contains more Meissner's corpuscles than does the smooth mucosa and exhibits features of specialized sensory mucosa.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://doi.org/10.1046/j.1464-410X.1996.85023.x |last=Taylor |first=JR |coauthors=Lockwood, AP; Taylor, AJ |title=The prepuce: specialized mucosa of the penis and its loss to circumcision |journal=Br J Urol |year=1996 |volume=77 |pages=291–5 |doi=10.1046/j.1464-410X.1996.85023.x &lt;!--Retrieved from URL by DOI bot--&gt; |issn=0007-1331}}&lt;/ref&gt; In 1999, Cold and Taylor stated &quot;The prepuce is primary, erogenous tissue necessary for normal sexual function.&quot;&lt;ref name=&quot;cold-taylor&quot; /&gt; Boyle ''et al'', state that &quot;The complex innervation of the foreskin and frenulum has been well-documented, and the genitally intact male has thousands of fine touch receptors and other highly erogenous nerve endings&amp;mdash;many of which are lost to circumcision, with an inevitable reduction in sexual sensation experienced by circumcised males.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Male Circumcision: Pain, Trauma and Psychosexual Sequelae |author=Boyle, G; Goldman, R; Svoboda, J; Fernandez E |journal=Journal of Health Psychology |volume=7 |pages=329–343 |url=http://www.cirp.org/library/psych/boyle6/ |doi=10.1177/1359105302007003225 |year=2002}}&lt;/ref&gt; The AAP noted that the work of Taylor ''et al'' &quot;suggests that there may be a concentration of specialized sensory cells in specific ridged areas of the foreskin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=American Academy of Pediatrics: Circumcision Policy Statement |journal=Pediatrics |month=March |year=1999 |volume=103 |pages=686–693 |url=http://aappolicy.aappublications.org/cgi/content/full/pediatrics%3b103/3/686 |pmid=10049981 |doi=10.1542/peds.103.3.686 |access-date=2009-03-01 |archive-date=2007-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070122014627/http://aappolicy.aappublications.org/cgi/content/full/pediatrics%3B103/3/686 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Moses and Bailey (1998), describe the evidence of sensory function as &quot;indirect,&quot; and state that, &quot;aside from anecdotal reports, it has not been demonstrated that this is associated with increased male sexual pleasure.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |author = Moses S |coauthors = Bailey RC, Ronald AR |title = Male circumcision: assessment of health benefits and risks |journal = Sexually Transmitted Infections |volume = Vol 74 |issue = Issue 5 |pages = 368–373 |year = 1998 |url = http://sti.bmj.com/cgi/reprint/74/5/368 |accessdate = 2007-04-28 |quote = There is indirect evidence suggesting that the foreskin may have an important sensory function, although aside from anecdotal reports, it has not been demonstrated that this is associated with increased male sexual pleasure. |archive-date = 2006-11-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061130063814/http://sti.bmj.com/cgi/reprint/74/5/368 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; The World Health Organisation states that there is little evidence for diminished sexual function, adding that studies have been inconsistent.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Male circumcision: Global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability |publisher=World Health Organization |url=http://www.who.int/entity/hiv/topics/malecircumcision/JC1320_MaleCircumcision_Final_UNAIDS.pdf |format=PDF|pages=22 |quote=Although it has been argued that sexual function may diminish following circumcision due to the removal of the nerve endings in the foreskin and subsequent thickening of the epithelia of the glans, there is little evidence for this and studies are inconsistent.}}&lt;/ref&gt; Fink ''et al.'' reported &quot;[a]lthough many have speculated about the effect of a foreskin on sexual function, the current state of knowledge is based on anecdote rather than scientific evidence.&quot;&lt;ref name=&quot;fink&quot;&gt;{{cite journal |author=Fink KS, Carson CC, DeVellis RF |title=Adult circumcision outcomes study: effect on erectile function, penile sensitivity, sexual activity and satisfaction |journal=J. Urol. |volume=167 |issue=5 |pages=2113–6 |year=2002 |month=May |pmid=11956453 |doi= |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0022-5347(05)65098-7}}&lt;/ref&gt; Masood ''et al.'' state that &quot;[c]urrently no consensus exists about the role of the foreskin or the effect circumcision has on penile sensitivity and overall sexual satisfaction.&quot;&lt;ref name=&quot;masood&quot;&gt;{{cite journal |author=Masood S, Patel HR, Himpson RC, Palmer JH, Mufti GR, Sheriff MK |title=Penile sensitivity and sexual satisfaction after circumcision: are we informing men correctly? |journal=Urol. Int. |volume=75 |issue=1 |pages=62–6 |year=2005 |pmid=16037710 |doi=10.1159/000085930 |url=http://www.cirp.org/library/sex_function/masood1/}}&lt;/ref&gt; Schoen states that &quot;[a]necdotally, some have claimed that the foreskin is important for normal sexual activity and improves sexual sensitivity. Objective published studies over the past decade have shown no substantial difference in sexual function between circumcised and uncircumcised men.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Schoen EJ |title=Should newborns be circumcised? Yes |journal=Can Fam Physician |volume=53 |issue=12 |pages=2096–8, 2100–2 |year=2007 |month=December |pmid=18077736 |doi= |url=http://www.cfp.ca/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=18077736}}&lt;/ref&gt;
[[Image:Foreskin in motion.gif|thumb|Foreskin in motion (gliding action).]]
The term 'gliding action' is used in some papers to describe the way the foreskin moves during sexual intercourse. This mechanism was described by Lakshamanan &amp; Prakash in 1980, stating that &quot;[t]he outer layer of the prepuce in common with the skin of the shaft of the penis glides freely in a to and fro fashion...&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Human prepuce: some aspects of structure and function |author=Lakshmanan S; Prakash S |journal=Indian Journal of Surgery |year=1980 |volume=44 |pages=134–137 |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/lakshmanan/ |quote=The outer layer of the prepuce in common with the skin of the shaft of the penis glides freely in a to and fro fashion and has to be delicate and thin, as was observed in this study. [...] The inner lining of the projecting tubular part has the structure of the outer layer and adds to the thin gliding skin when retracted.}}&lt;/ref&gt; Several opponents of circumcision have argued that the gliding movement of the foreskin is important during sexual intercourse.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Kigozi G, Watya S, Polis CB, ''et al'' |title=The effect of male circumcision on sexual satisfaction and function, results from a randomized trial of male circumcision for human immunodeficiency virus prevention, Rakai, Uganda |journal=BJU Int. |volume=101 |issue=1 |pages=65–70 |year=2008 |month=January |pmid=18086100 |doi=10.1111/j.1464-410X.2007.07369.x |quote=Opponents of circumcision, using results from selected observational studies, have argued that the procedure impairs sexual function, and reduces sexual pleasure and satisfaction through keratinization of the glans, removal of the most sensitive preputial tissues, and loss of the 'gliding' mechanism provided by the foreskin |doi_brokendate=2008-06-26}}&lt;/ref&gt; Warren &amp; Bigelow claim that gliding action would help to reduce vaginal dryness and that restoration of the gliding action is an important advantage of [[foreskin restoration]].&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The case against circumcision |author=Warren, J; Bigelow J |url=http://www.cirp.org/library/general/warren2/ |journal=Br J Sex Med |date=September/October 1994 |pages=6–8}}&lt;/ref&gt; [[Kristen O'Hara|O'Hara]] describes the gliding action, stating that it reduces friction during [[ලිංගික සංසර්ගය]], and suggesting that it adds &quot;immeasurably to the comfort and pleasure of both parties&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Sex as Nature Intended It: The Most Important Thing You Need to Know about Making Love, but No One Could Tell You Until Now |author=O'Hara K |pages=72 |year=2002 |publisher=Turning Point Publications |quote=During intercourse, the natural penis shaft actually glides within its own shaft skin covering. This minimizes friction to the vaginal walls and opening, and to the shaft skin itself, adding immeasurably to the comfort and pleasure of both parties.&lt;br/&gt;Friction is not entirely eliminated during natural intercourse but it is largely eliminated. Friction can take place in the lower vagina, but only if the man uses a stroke that exceeds the (forward and backward) gliding range of the shaft's extra skin. And in such a case, there will be friction only to the extent that the shaft exceeded its extra skin, which is uncommon since the natural penis has a propensity for short strokes. Primarily, it is the penis head that makes frictional contact with the vaginal walls, usually in the upper vagina where there is ample lubrication. [...] The gliding principle of natural intercourse is a two-way street&amp;mdash;the vagina glides on the shaft skin while the shaft skin massages  the penis shaft as it glides over it.}}&lt;/ref&gt; Taylor suggests that the gliding action, where it occurs, may stimulate the nerves of the [[ridged band]]&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Back and Forth |author=Taylor, J |journal=Pediatrics News |volume=34 |number=10 |year=2000 |pages=50 |url=http://www.cirp.org/library/anatomy/taylor2/}}&lt;/ref&gt;, and speculates that the stretching of the frenulum by the rearward gliding action during penetration triggers ejaculation.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Taylor JR |title=Evidence sketchy on circumcision and cervical cancer link |journal=Can Fam Physician |volume=49 |issue= |pages=1592 |year=2003 |month=December |pmid=14708921 |doi= |url=http://www.cfp.ca/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=14708921}}&lt;/ref&gt;

Taves used a single subject to test the actual force required to penetrate a measuring apparatus.  When the foreskin was retracted a more than  tenfold, increase in force was needed.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Taves D |title=The intromission function of the foreskin |journal=Med. Hypotheses |volume=59 |issue=2 |pages=180–2 |year=2002 |month=August |pmid=12208206 |doi= |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0306987702002505 }}&lt;/ref&gt; He argued that this confirms the belief of Morgan (1967) that the foreskin makes sexual penetration easier during sexual intercourse.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Morgan WK |title=&quot;Penile plunder&quot; |journal=Med. J. Aust. |volume=1 |issue=21 |pages=1102–3 |year=1967 |month=May |pmid=4226264 |doi= |url=http://www.cirp.org/library/general/morgan2/}}&lt;/ref&gt; Whiddon (1953) and Foley (1966) also believed that the presence of the foreskin made sexual penetration easier.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=WHIDDON D |title=I. Should baby be circumcised? |journal=Lancet |volume=265 |issue=6781 |pages=337–8 |year=1953 |month=August |pmid=13085774 |doi= |url=http://www.cirp.org/library/general/widdicombe/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Unkindest Cut of All&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.cirp.org/news/1966.07_Foley/ |access-date=2009-03-01 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211225746/http://cirp.org/news/1966.07_Foley/ }}&lt;/ref&gt;

===වෙනත්===
Gairdner (1949) states that the foreskin protects the glans&lt;ref name=&quot;gairdner&quot; /&gt; but some studies show that inflammation of the glans is more common when the foreskin is present.&lt;ref&gt;[http://pediatrics.aappublications.org/cgi/eletters/81/4/537#1382 Balanitis and the uncircumcised male]&lt;/ref&gt;

The fold of the prepuce maintains sub-preputial wetness, which mixes with exfoliated skin to form [[smegma]]. Some authors believe that smegma contains antibacterial enzymes,&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/disease/STD/fleiss3/ Immunological Functions of the Human Prepuce]&lt;/ref&gt; though their theory has been challenged.&lt;ref&gt;{{Citation |title=STI --  eLetters for Fleiss et al., 74 (5) 364-367 |url=http://sti.bmjjournals.com/cgi/eletters/74/5/364#112 |access-date=2009-03-01 |archive-date=2006-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060613195956/http://sti.bmjjournals.com/cgi/eletters/74/5/364#112 }}&lt;/ref&gt; The [[American Academy of Pediatrics]] state that &quot;No controlled scientific data are available regarding differing immune function in a penis with or without a foreskin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |author= |title=Circumcision policy statement. American Academy of Pediatrics. Task Force on Circumcision |journal=Pediatrics |volume=103 |issue=3 |pages=686–93 |year=1999 |month=March |pmid=10049981 |doi= |url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=10049981}}&lt;/ref&gt; Inferior hygiene has been associated with [[balanitis]],&lt;ref name=&quot;pmid16105191&quot;&gt;{{cite journal |author=O'Farrell N, Quigley M, Fox P |title=Association between the intact foreskin and inferior standards of male genital hygiene behaviour: a cross-sectional study |journal=Int J STD AIDS |volume=16 |issue=8 |pages=556–9 |year=2005 |pmid=16105191 |doi=10.1258/0956462054679151}}&lt;/ref&gt; though excessive washing can cause non-specific [[dermatitis]].&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/disease/balanitis/birley/ Birley: Management of Recurrent Balanitis]&lt;/ref&gt;

==ගැටළු==
[[Frenulum breve]] is where the frenulum is insufficiently long to allow the foreskin to fully retract, which may lead to discomfort during intercourse. The frenulum may also tear during intercourse. [[Phimosis]] is a condition when the foreskin of an adult cannot be retracted properly. (Before adulthood, the foreskin may still be separating from the glans.&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/normal/kayaba/ Kayaba: Normal Development of the Prepuce]&lt;/ref&gt;)  Phimosis can be treated by gently stretching the foreskin, by changing masturbation habits,&lt;ref&gt;[http://www.cirp.org/library/treatment/phimosis/beauge2/ The causes of adolescent phimosis]&lt;/ref&gt; using topical [[steroid]] ointments, [[preputioplasty]], or by [[circumcision]].  

Non-retractable foreskin is not always indicative of a clinical condition. The first time the foreskin retracts (say during [[masturbation]] or [[sex]]) can be a slightly painful experience, as the [[glans penis]] is not used to friction and air contact. However the problem resolves itself after a few days of acclimatization, which may include consciously retracting the foreskin and exposing it to air, water, or friction. A condition called [[paraphimosis]] may occur if a tight foreskin becomes trapped behind the glans and swells as a restrictive ring. This can cut off the blood supply, resulting in [[ischaemia]] of the glans penis.

Korean doctors claim that South Korean men have a gene that causes “abundant foreskin,” believing that at least 90% of Korean men have “too much” foreskin. &lt;ref&gt;Jung, K. M. 1971. A study on the foreskin and circumcision of the penis of Korean male. Korean Journal of Public Health 8:369&lt;/ref&gt;
Although there is no scientific evidence of this alleged genotype and it was found that most Korean physicians could not define phimosis, almost all of South Korean physicians recommend universal circumcision because they believe it eliminates tight foreskins and brings many benefits. &lt;ref&gt;Kim, D. S., J. Y. Lee, &amp; M. G. Pang. 1999. Male circumcision: A South Korean perspective. British Journal of Urology International, 83, Supplement; 1:28-33.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;International Encyclopedia of Sexuality, South Korea, The Kinsey Institute. Edited by Hyung-Ki Choi, M.D., Ph.D., and Huso Yi, Ph.D.&lt;/ref&gt;
[[Aposthia]] is a rare condition in which the foreskin is not present at birth.

==Surgical and other modifications of the foreskin==
[[Image:High and tight circumcision style.jpg|thumb|200px|High and tight circumcised penis.]]
''[[Circumcision]]'' is the removal of the foreskin, either partially or completely. It may be done for religious, aesthetic, health, or hygiene reasons, or to treat disease.

''[[Preputioplasty]]'' is a procedure to relieve a tight foreskin without resorting to circumcision.

Other practices include genital piercings involving the foreskin and slitting the foreskin.&lt;ref&gt;[http://www.emedicine.com/med/topic2874.htm eMedicine - Paraphimosis : Article by Jong M Choe, MD, FACS]&lt;/ref&gt;

==ලැංගහෑන් සෛල==
[[Langerhans cell]]s are immature dendritic cells that are found in all areas of the penile epithelium,&lt;ref name=&quot;pmid16847403&quot;&gt;{{cite journal |author=McCoombe SG, Short RV |title=Potential HIV-1 target cells in the human penis |journal=AIDS |volume=20 |issue=11 |pages=1491–5 |year=2006 |pmid=16847403 |doi=10.1097/01.aids.0000237364.11123.98}}&lt;/ref&gt; but are most superficial in the inner surface of the foreskin.&lt;ref name=&quot;pmid16847403&quot;/&gt; The recent Szabo and Short (2000) study targets Langerhans cells as receptors of HIV, and states that these cells &quot;must be regarded as the most probable sites for viral entry in primary HIV infection in men.&quot;&lt;ref name=&quot;titleHow%2520does%2520male%2520circumcision%2520protect%2520against%2520HIV%2520infection%253F&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pubmedcentral.gov/articlerender.fcgi?artid=1127372 |title=How does male circumcision protect against HIV infection? |accessdate=2007-11-30 |format= |work=}}&lt;/ref&gt; Langerhans cells are also known to express the c-type lectin langerin, which may play a role in transmission of HIV to nearby lymph nodes.&lt;ref name=&quot;pmid16847403&quot;/&gt;However, de Witte ''et al.'' (2007) reported that langerin, produced by Langerhans cells, blocks the transmission of HIV to T cells.&lt;ref name=&quot;pmid17334373&quot;&gt;{{cite journal |author=de Witte L, Nabatov A, Pion M, ''et al'' |title=Langerin is a natural barrier to HIV-1 transmission by Langerhans cells |journal=Nat. Med. |volume=13 |issue=3 |pages=367–71 |year=2007 |pmid=17334373 |doi=10.1038/nm1541}}&lt;/ref&gt;

==Additional images ==

&lt;gallery&gt;
ගොනුව:Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|[[Caravaggio|Caravaggio's]] ''[[Amor Victorious]]'' with the Roman Cupid Amor showing his penis with its foreskin
ගොනුව:Male External Urethral Meatus.jpg| Foreskin partially covered glans. Meatus revealed
ගොනුව:Male genitalia, partially shaved.jpg|A penis and [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Male_genitalia,_Erect_penis_partially_shaved.png pubic hair]
ගොනුව:발기.jpg|[[:ගොනුව:발기.jpg|Erect human penis]]
ගොනුව:Foreskinintact.jpg|A penis and foreskin flaccid (left) and semi-erect (right)
ගොනුව:Foreskin CloseupV2.jpg|‍ෙ‍පරසම සහිත ශිෂ්නයක්
ගොනුව:ShortForeskin.jpg|A short foreskin that doesn't cover the complete [[glans]]
ගොනුව:Penis with naturally exposed glans.jpg|Naturally short foreskin - most of the glans is uncovered even in flaccid state
ගොනුව:Acroposthion of the foreskin.jpg|Acroposthion of the foreskin
ගොනුව:Taping the foreskin back.jpg|Taping the foreskin back
ගොනුව:자지털.jpg|[[c:File:자지털.jpg|Circumcised penis]]  
&lt;/gallery&gt;

==වෙනත් සතුන්ගේ පෙරසම==
In [[koala]]s, the foreskin contains naturally-occurring bacteria that play an important role in fertilization.&lt;ref&gt;[http://www.uq.edu.au/news/?article=2193 UQ researchers unlock another koala secret]&lt;/ref&gt;  Almost all mammals have foreskins, although in these non-human cases the foreskin is usually a sheath into which the whole penis is retracted.  Only [[monotremes]] (the platypus and the echidna) lack foreskins.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761553537_2/Reproductive_System.html |year=2006 |title=Reproductive System |encyclopedia=MSN Encarta |publisher=Microsoft Corporation |location=Seattle, WA, USA |access-date=2009-03-01 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029200500/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761553537_2/Reproductive_System.html }}&lt;/ref&gt; 
{{Expand-section|date=June 2008}}

==පෙරසම යොදාගන්නා වෛද්‍ය සහ පාරිභෝගික නිශ්පාදන==
Foreskins obtained from circumcision procedures are frequently used by biochemical and micro-anatomical researchers to study the structure and proteins of human skin. In particular, foreskins obtained from newborns have been found to be useful in the manufacturing of more human skin.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Robin |last=McKie |title=Foreskins for Skin Grafts |work=The Toronto Star |date=1999-04-04 |accessdate=2008-05-19}}&lt;/ref&gt;

Foreskins from circumcised babies are used to make a commercial anti-wrinkle skin cream.  A six-week supply costs US$130.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nbc10.com/health/1808693/detail.html |title=The Skinny On 'Miracle' Wrinkle Cream|year=2002|month=November|publisher=NBC Universal, Inc|work=NBC10.com|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;

Foreskins of babies are also used for [[skin graft]] tissue,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/1999/02/17912|title=High-Tech Skinny on Skin Grafts|date=02.16.99|publisher=CondéNet, Inc|work=www.wired.com:science:discoveries|accessdate=2008-08-20|archiveurl=https://archive.is/jhxR|archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emedicine.com/derm/TOPIC867.HTM|title=Skin Grafting|publisher=WebMD|work=www.emedicine.com|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|first=Catherine|last=Amst|coauthors=Carey, John|url=http://www.businessweek.com/1998/30/b3588001.htm|title=Biotech Bodies|date=July 27, 1998|publisher=The McGraw-Hill Companies Inc|work=www.businessweek.com|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt; and for [[interferon|β-interferon]]-based drugs.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Cowan, Alison Leigh|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE6D81E38F93AA25757C0A964958260&amp;partner |title=Wall Street; A Swiss Firm Makes Babies Its Bet|date=April 19, 1992|publisher=New York Times|work=New York Times:Business|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;

Foreskin [[fibroblasts]] have been used in biomedical research.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hovatta |first=O. |coauthors=M. Mikkola1, K. Gertow, A.-M. Strömberg, J. Inzunza1, J. Hreinsson1, B. Rozell, E. Elisabeth Blennow, M. Andäng, L. Ährlund-Richter |year=2003 |month=July |title=A culture system using human foreskin fibroblasts as feeder cells allows production of human embryonic stem cells |journal=Human Reproduction |volume=18 |issue=7 |pages=1404–1409 |pmid=12832363 |url= }}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රිත ලිපි==
*[[Aposthia]]
*[[කායවිච්ඡේදවේදය]]
*[[සුන්නත්කිරීම]]
*[[Forcible retraction of the foreskin]]
*[[Foreskin restoration]]
*[[Genitals]]
*[[Kynodesme]]
*[[Langerhans cell]]
*[[Dendritic cell]]
*ස්වයංවින්දනය
*[[ශිෂ්නය]]
*[[Preputioplasty]]
*[[Ridged band]]
*[[Smegma]]

==References==
{{Reflist|2}}

==External links==
&lt;!-- It is suggested to add medical and anatomical information only.  Issues for or against circumcision, or sites advocating one or the other, might belong at [[Male circumcision]] but are best avoided here, in the interest of avoiding edit wars.
Předkožka
If really necessary to add circumcision advocacy or anti-advocacy links, they could be put into separate subsections &quot;Pro-circumcision&quot; and &quot;Anti-circumcision&quot;... but again, perhaps this article should concentrate on anatomical description and medical conditions, etc. --&gt;
* [http://www.prepuce.com Prepuce.com - An Erotic View Point and many images of user self contributed foreskin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225163633/http://prepuce.com/ |date=2009-02-25 }}
* [http://www.foreskin.org Foreskin.org - Many detailed pictures of the human male foreskin]
* Lakshmanan S., Prakash S. [http://www.cirp.org/library/anatomy/lakshmanan/ Human prepuce: some aspects of structure and function]. ''Indian J Surg''  1980;44:134-7.
* Davenport M. [http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/full/312/7026/299 Problems with the penis and prepuce]. ''British Medical Journal'' 1996;312:299-301.
* Simpson ET, Barraclough P. [http://www.cirp.org/library/hygiene/simpson1/ The management of the paediatric foreskin]. ''Aust Fam Physician''  1998;27(5):381-3.
* Cold CJ, McGrath KA. [http://www.cirp.org/library/anatomy/cold-mcgrath Anatomy and histology of the penile and clitoral prepuce in primates]. ''Male and Female Circumcision'' 1999
* Peter Charles Remondino. ''[http://www.gutenberg.org/etext/23135 History of Circumcision from the Earliest Times to the Present].'' Philadelphia and London; F. A. Davis; 1891.
* Video &quot;The Prepuce&quot; a film prepared by Doctors Opposing Circumcision for medical students.
::(WMP, streaming) http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/prepuce.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204043100/http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/prepuce.html |date=2012-02-04 }}
::(WMP, download) http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/Circumcision_WM7NTSC_256k_D.wmv {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204042758/http://www.doctorsopposingcircumcision.org/video/Circumcision_WM7NTSC_256k_D.wmv |date=2012-02-04 }}
* {{SUNYAnatomyLabs|42|01|01|07}} - &quot;The Male Perineum and the Penis: The Surface Anatomy of the Penis&quot;

{{Male reproductive system}}

[[Category:Pelvis]]
[[Category:Male reproductive system]]
[[Category:Circumcision]]
[[Category:Penis]]</text>
      <sha1>44nd6pd3bgoqj3lutcjyfx9uo2z7qx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හයිද්‍රාබාද්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14387</id>
    <revision>
      <id>796374</id>
      <parentid>593911</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T18:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4251" sha1="eacx2i3t9m2hs7teetyqb9kha7kfb0c" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ජනාවාසය
| name                            = හයිද්‍රාබාද්
&lt;!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --&gt;
| settlement_type                 = [[මහා නාගරිකය]] &lt;!-- Not a Megacity, as the population of the city is under 10 million residents --&gt;
| image_skyline                   = Hyderabad Montage 2020.jpg
| image_alt                       = හයිද්‍රබාද් නගරය හා සබැඳි  රූපසංකලනයක්

}}

{{Infobox Indian Jurisdiction
|type              = Metropolitan city
|type_2            = Capital
|official_name     = Hyderabad
|native_name       = హైదరాబాద్, Hyderabad 
|nickname          = &quot;City of Pearls&quot;, &quot;City of Fortune &quot;
|state_name        = [[Andhra Pradesh]]
|skyline           = Charminar Hyderabad 1.jpg
|skyline_caption   = [[Charminar]]
|latd              = 17.366 |latNS  = N
|longd             = 78.476 |longEW = E
|locator_position  = right
|inset_map_marker  = yes
|subdivision_type  = Country
|subdivision_name  = [[India]]
|district          = {{collapsible list
|1=[[Hyderabad district|Hyderabad]]
|2=[[Rangareddy district|Rangareddy]]
|3=[[Medak district|Medak]]
|4=[[Mahbubnagar district|Mahbubnagar]]
|5=[[Nalgonda district|Nalgonda]]
}}
|area_total        = 640
|area_magnitude    = 2
|altitude          = 536
|coastline         = 0
|climate           = Aw
|precip            = 603
|temp_annual       = 26.0 
|temp_summer       = 30.9 
|temp_winter       = 23.5
|distance_1        = 1499 
|direction_1       = S 
|destination_1     = Delhi
|mode_1            = [[Indian highways|land]]
|distance_2        = 711
|direction_2       = SE 
|destination_2     = Mumbai
|mode_2            = [[Indian highways|land]]
|distance_3        = 688
|direction_3       = N 
|destination_3     = Chennai
|mode_3            = [[Indian highways|land]]
|distance_4        = 561
|direction_4       = N 
|destination_4     = Bangalore
|mode_4            = [[Indian highways|land]]
|population_as_of  = 2001
|population_total  = 3,637,483	
|population_rank   = 6th
|population_metro  = 6,290,397	
|population_metro_as_of = 2009
|population_metro_rank = 6th
|population_density = 16990
|official_languages = [[Telugu language|Telugu]], [[Urdu language|Urdu]], [[Hindi language|Hindi]], [[English language|English]]
|leader_title_1     = Mayor
|leader_name_1      = Election due
|leader_title_2     = Commissioner
|leader_name_2      = B.Prasada Rao
|established_title  = Founded
|established_date   = 1592
|planning_agency    = [[Greater Hyderabad Municipal Corporation|GHMC]], [[Hyderabad Metropolitan Development Authority|HMDA]]
|area_telephone     = 91-40
|postal_code        = 500 xxx
|vehicle_code_range = AP 09–12, AP 13, AP 28–29
|unlocode           = IN HYD
|website            = www.ghmc.gov.in
|Info               = www.happyhyderabad.com
|footnotes          =
}}

== References ==
{{reflist|2}}
* [http://www.fallingrain.com/world/IN/2/Hyderabad.html FallingRain Map - elevation = 489m (Red dots are railways)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002213200/http://www.fallingrain.com/world/IN/2/Hyderabad.html |date=2009-10-02 }}

== External links ==
{{commonscat|Hyderabad}}
&lt;!--See Wikipedia policy on external links ([[WP:EL]]) before adding any links here--&gt;
* [http://www.ourmch.com Municipal Corporation of Hyderabad]
* [http://www.hudahyd.org/ Hyderabad Urban Development Authority] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205020514/http://www.hudahyd.org/ |date=2010-02-05 }}
* {{dmoz|Regional/Asia/India/Andhra_Pradesh/Localities/Hyderabad/}}
* [http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00routesdata/1700_1799/hyderabad/hyderabad.html Hyderabad under the Nizams, (1724-1948)]
* [http://www.hyderabad.aero Hyderabad International Airport]
* [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tombs_of_Hyderabad Qutub Shahi Tombs]
* [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Birds_of_Hyderabad Birds of Hyderabad]
* [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Flora_of_Hyderabad Flora of Hyderabad]
* [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Butterflies_of_Hyderabad Butterflies of Hyderabad]</text>
      <sha1>eacx2i3t9m2hs7teetyqb9kha7kfb0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නව අරහාදී බුදුගුණ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14664</id>
    <revision>
      <id>796371</id>
      <parentid>788222</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T17:41:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29647-30</username>
        <id>80186</id>
      </contributor>
      <comment>/* අරහං */</comment>
      <origin>796371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25218" sha1="clul2o1h5pttnaw18o5e3w7aa0zvmxt" xml:space="preserve">{{ත්‍රිපිටකය}}[[සම්මා සම්බුදුවරු|සම්මා සම්බුදුවරුන්ගේ]] අනන්ත වූ ගුණ මෙනෙහි කිරීමේ පහසුව සඳහා මුලික වූ ගුණ නවයක් නිතර මෙනෙහි කරමින් බෞද්ධයෝ සිත පහදවා ගනිති. බුදුගුණ පෙළෙහි දක්වා ඇත්තේ
::''ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මා සම්බුද්ධො විජ්ජාචරණ සම්පන්නො සුගතො ලෝක විදූ&lt;br/&gt;
::අනුත්තරෝ පුරිස ධම්ම සාරථි සත්ථා දේව මනුස්සානං බුද්ධො භගවාති''
යනුවෙනි.

බුදු ගුණ 9 කි. අරහං බුදු ගුණය බුදුගුණලංකාරයෙ මෙසේ කවියකින් විස්තර කොට ඇත .

::''රහසත් පව් නොකො ට''
::''කෙලෙසරයනුත් දුරුකො ට''
::''නිසි වූයෙන් පුද ට ''
::''අරහ යන නම කියති මුනිදු ට''

==අරහං==
{{Cquote|ආරකත්තා - හතත්තා ච කිලේසාරීන සෝ මුනි 
හතසංසාර චක්කාරො - පච්චයාදීන චාරහෝ &lt;br&gt;
න රහෝ කරෝති පාපානි – අරහං තෙන වුච්චති|source=විශුද්ධි මාර්ගය}}
{{Verse translation
|head1=පාලි|lang=pli
|ආරකත්තා
හතත්තා ච කිලේසාරීන
හතසංසාර චක්කාරෝ
පච්චයාදීන චාරහෝ
න රහෝ කරෝති පාපානි
|head2=සිංහල|lang2=sin
|කෙලෙසුන්ගෙන් දුරුව සිටිනා බැවින් ද
සංසාර චක්‍රයාගේ ගරාදි සිඳ දැමූ හෙයින් ද
චීවරාදි ප්‍රත්‍යයන් පිළිගැනීමට සුදුසු හෙයින් ද 
රහසින්වත් පව් නොකළ හෙයින් ද
අරහං නම් වේ.}}

==සම්මා සම්බුද්ධ==
දුක,දුක හට ගැනීම , දුක නැති කිරීම සහ දුක නැති කරන මාර්ගය යන ආර්ය සත්‍ය හතර තමන් විසින්ම අවබෝධ කරගත් හෙයින් සම්මා සම්බුද්ධ නම් වේ.

==විජ්ජා චරණ සම්පන්න==
===අෂ්ට විද්‍යා===
අෂ්ට විද්‍යාවන්ගෙන් සහ පසළොස් චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත වන බැවින් විජ්ජා චරණ නම් වේ.

#ඉන්ද්‍රිය පරෝපරියත්ත ඥානය  - විදර්ශනා ඥානය (අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම යන ත්‍රිලක්ෂණය අවබෝධ කරගන්නා වූ විදර්ශනා ඥානයන්ගෙන් ද)
#චුතූපපාත ඥානය  - සත්වයින්ගේ චුති උප්පත්ති දැකියහැකි ඥානය
#සෘද්ධිවිධ ඥානය  - අහසින්යෑම, දිය මත ඇවිදීම, පොලොවේ කිමිදී යෑම, ගිනිමත සිටීමේ හැකි ඥානය
#දිබ්බ ශ්‍රෝත ඥානය - දුර පවතින ශබ්ද , යන්ත්‍ර වලටවත් අසුනොවන සියුම් ශබ්ද ආදිය ඇසීමේ ඥානය
#පරචිත්ත විජානන ඥානය  - අනුන්ගේ සිත් කියවීමේ ඥානය
#පුර්වෙනිවාසානුස්සති ඥානය  - අනන්ත වූ පෙර භවයන් දැකියහැකි ඥානය
#දිබ්බ චක්කු ඥානය  - දිව ඇස්. ඕනෑම දුරක පවතින දෙයක් දැකීමේ ඥානය
#ආසවක්ෂය ඥානය - ආසාව ක්‍ෂය කරන ඥානය                                    යන අටයි.
 
===පසළොස් චරණ ධර්ම===
#ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලය - චීවරය දැරීමට අවශ්‍ය වන නීති රීති රකිමින් දරන සීලය
#ඉන්ද්‍රිය සංවර ශීලය - ඇස, කණ, නාසය, දිව, කය, මනස කියන ඉන්ද්‍රිය සංවර කර ගනිමින් දරන සීලය 
#භෝජනයෙහි මාත්‍රඥතාව - භෝජනයේ පමණ දැනීම
#ජාගරියානු යෝගය - නිදිවරා කෙළෙස් තවන නුවණ
#ශ්‍රද්ධාව -තම සිතින්ම තුනුරුවන් කෙරෙහි ඇති වන චිත්තප්‍රසාදය.   
#හිරිය - අකුසලයට අති ලැජ්ජාව  
#ඔත්තප්පය - අකුසලයට ඇති බය
#බහුශ්‍රැත භාවය - බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති බව
#වීර්යය - 
#ස්මෘතිය - සතර සතිපට්ඨානය පිළිබඳ සිහි නුවණ 
#ප්‍රඥාව - සියලු පරමාර්ථ සත්‍යයන්ගේ අනිච්ච දුක්ඛ අනත්ථ ස්වභාවයහි අවබෝධය  
#ප්‍රථම ධ්‍යානය - විතක්ක විචාර ප්‍රීති සුඛ ඒකාග්‍රතා
#ද්විතීය ධ්‍යානය - විචාර ප්‍රීති සුඛ ඒකාග්‍ කතාවේ දී ඇත ඒ අනුව මේ වන ර ඇත ඒ ඔහ් හා ඕං
. ඒ මගේ සුවිනාටයි මේ වන වශයෙන්ම ඔබ ඔබේ දරුවා වූ අතර එහිදී ඔහු කියා සිටියේය ඇත ඒ අනුව එම නිසා මෙම හෝ එම නිසා මෙම ස්ථානය ආගමික වශයෙන් හෝ එම සහ රස විඳින්න මෙම හෝ ඕං නමෝ බුද්ධාය නමෝ ඇස් 🫩 මේ මොකක්ද ඉවරයි කියලා මම හිතනවා නම් ඒක මට ඒ ගැන ළමයි දෙන්නෙක් ඉන්නවා එක්කෙනෙක් හරි දුවනවා යැයි ද ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය ඔහු කියා සිටියා මේ වගේ යන්නේ නෑ මට සිංදුවක් ඒ මගේ සුවිනාටයි ඕං ඉතිං මේ වගේ යන්නේ නෑ මට ඕන වුණේ ඒ ගැන ළමයි දෙන්නෙක් එක්ක කතා කරලා කිව්වා මට සාමිභාන්ද ඇත එය ඒ වන විට ඔවුන් විසින් මේ වන තෙක් බලා සිටින අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර හා දකුණු අප්‍රිකාවේ සංචාරය සඳහා මාර්ගගත ඇණවුම් කරන්න ඉතිරිය ඇණවුම් කරන්න ඉතිරිය ඇණවුම් කළ හැකිය ඇස ගසාගෙන ගොස් ඇති බව ද ඔහු කියා සිටියේ ය මට ඒ ගැන මට සාමිභාන්ද සඳහා පියවර පෝස්ටරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ මීගමුව සහ පුත්තලම යන දිස්ත්‍රික්ක වලින් මේ කතාවේ දී ඇති බව වාර්තා වෙයි ඇස ගසාගෙන ගොස් ඇති බව ද ඇත ඒ අනුව එම නිසා ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය සහ ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය හා නොබැඳි ඕං ඔය 🫩 මේ 
#තෘතීය ධ්‍යානය -  ප්‍රීති සුඛ ඒකාග්‍රතා
#චතුර්ථ ධ්‍යානය - සුඛ ඒකාග්‍රතා

==සුගත==
ප්‍රධාන අර්ථ දෙකකි
#සු + ගත (ගමනාර්ථය)
#සු + ගත (වචනාර්ථය)

කාමසුඛල්ලිකානුයෝගය සහ අත්තලමතානුයෝගය යන අන්තයන්ට නොවැටී මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව නම් වූ මඟහි ගමන් කළ හෙයින් සුගත නම් වේ. පළමු අර්ථ විවරණය අනුව මනා වූ සහ නිවැරැදි වූ ගමන් ඇති හෙයින් සුගත නම් වේ. 

දෙවැන්න සුහද හෙවත් සුගත යන්නයි. ලොවට වැඩ ඇති නිධානයක්‌ බඳු වචනම (නිධාන වතිං වාචං) නිරන්තරයෙන් වදාළ හෙයින්ද, ප්‍රිය මනාප වචන ව්‍යවහාර කළ හෙයින් ද, සත්‍ය එලෙසම මිස වෙනත් අයුරකින් නොවන හෙයින්ද, කිසිවකුටත් දෙසු දහම් වෙනස්‌ කළ නොහැකි හෙයින්ද, වචනයයෙන් පවසන දේම ක්‍රියාවටද නඟන හා ක්‍රියාවට නඟන දේ පමණක්‌ වචනයෙන් පවසන හෙයින් සුගත නම් වේ. 

==ලෝකවිදු==
මුළු විශ්වයම සත්ව ලෝකය, සංස්කාර ලෝකය, අවකාශ ලෝකය ලෙස ත්‍රිවිධ ක්ෂේත්‍රයක් යටතේ අවබෝධ කර ගත් නිසා ලෝකවිදූ විය. මේ අනුව විශ්වය තුළ ජීවින් සිටින ලෝක, සකස් වෙමින් පවතින ලෝක, විනාශ වෙමින් පවතින ලෝක අනන්ත අප්‍රමාණව තිබේ. බුද්ධ දේශනාව ලෝක විෂය අචින්ත්‍ය බවයි. පෘථිවිට දිස්වන ඉර හඳ හා තාරකාවලට අමතරව, අපට නොපෙනෙන සූර්යයන් හා චන්ද්‍රයන් විශ්වයේ අප්‍රමාණ සංඛ්‍යාවක් පවතීන බවත් ලෝක ධාතු ගැන සංස්කාර ධර්මයේදේශනා කොට ඇත. ලෝක විෂය පිළිබඳ සම්මුතීන් වශයෙන් හැදෑරීම පාරක් තෙරක් නොමැති බවයි. විශ්වය පුරාවටම ඇත්තේ පරමාර්ථ ධර්ම 82කි. බඹයක් පමණ වූ තම ශරීරය තුලින් පරමාර්ථ ධර්ම 82කම අවබෝධ කල හැකි ක්‍රම වේදය පහදා දි ඇත.

තුන් ලොව තතු ලෙසට - දැනගෙන නොදත් මෙලොවට 

දෙසුයෙන් නියම කොට - ලෝකවිදූ යයි කියති මුනිඳුට 

( බුදුගුණාලංකාරය ) 

==අනුත්තරෝ පුරිසධම්ම සාරථි==
උන්වහන්සේට වඩා ගුණයෙන් උසස් කිසිවෙක් තුන්ලොවෙහිම නැති හෙයින්ද,උන්වහන්සේට සමාන කෙනකුත් තුන්ලොවෙහිම නැති හෙයින්ද, අනුත්තර නම් වන සේක. හික්මවිය යුතු පුද්ගලයන් ධර්මයෙන් හික්මවිය හැකි බැවින්ද ධර්මයෙන් දමනය කළ හැකි බැවින්ද පුරිස දම්ම සාරථි නම් වන සේක.

බුදුන් වහන්සේ ලෝකයේ වෙනත් කිසිවෙකුට සමාන නොවන අයුරින් දමනය කල යුතු පුද්ගලයින් දමනය කල හෙයින් අනුත්තර පුරිසදම්ම සාරථි නම් වන සේක. උන් වහන්සේ එම දමනය කිරීම් දඩුවමින් හෝ ආයුද වලින් සිදු නොකලහ. එම දමනය කිරීම් සිදු කලේ කරුණාවෙන් හා ප්‍රඥාවෙනි. අංගුලිමාල,ආලවක,සච්චක ආදී දරුණු පිරිස් මෙන්ම නාලාගිරි,නන්දෝපනන්ද,වැනි දරුණු සත්වයන්ද ආලවක,සුචිරෝම,ඛරරෝම ආදී අමනුෂ්‍යයන් ද දමනය කලේ මෙම අසම සම දමනය කිරිමේ හැකියාව තුළිනි.

==සත්ථා දේව මනුස්සානං==
සත්ථා යනු ශාස්තෘ යන්නයි. දෙවිමිනිසුන් සහිත ලෝකයාට අනුශාසනා කරන්නේ යැයි යන අරුතින් සත්ථා නම් වේ. එලෙස දෙව් මිනිසුනට සසර කතරින් එතෙර වන්නට අර්ථයෙන් ධර්මයෙන් අනුශාසනා කරන බැවින් ද සියලු පූජාවන්ට සුදුසු වන බැවින්ද සත්ථා දේව මනුස්සානං නම් වේ.

==බුද්ධ==
''බුද්ධ'' යන වචනයෙන් අවබෝධ කළ යන්න අදහස් වේ. අවබෝධ කරගත් ධර්මය ඒ ආකාරයෙන්ම අන්‍යයන්ට අවබෝධ කරවීමට සමත් වන දේශනා ඥාණය ද ඇති බැවින් බුද්ධො ''නම් වන සේක''

==භගවා ==
භාග්‍යවන්ත බව - පාරමී ධර්ම පුරමින් එක්රැස් කල මහා ගුණ සමුදාය නිසා භාග්‍යවන්ත වූ හෙයින්  භගවා නම් වන සේක.

:භගවාති වචනං සෙටඨං - භගවාති පද මුත්තමං &lt;br /&gt;
:ගරු ගාරව යුත්තෝ සෝ -භගවා තේන වුච්චති&lt;br /&gt;

භගවා වචනය ශ්‍රේෂ්ඨවූ භගවා පදය උතුම්වූ ගරු බුහුමන් කල යුතු ලෙස භගවා ගැන කියමි&lt;ref name=&quot;test&quot;&gt;{{Citation |title=භගවා ගැන |url=http://www.lakehouse.lk/budusarana/2012/05/05/tmp.asp?ID=vision10 |access-date=2015-06-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305044622/http://www.lakehouse.lk/budusarana/2012/05/05/tmp.asp?ID=vision10 }}&lt;/ref&gt;
දිව්‍ය, බ්‍රහ්ම,මනුෂ්‍ය, නාග සුපර්ණාදී සියල්ලන්ට ම වඩා ශ්‍රේෂ්ඨ ය උතුම්ය. එමෙන්ම ලෝකයේ වැඳුම් පිදුම් ලබන ශ්‍රේෂ්ඨයන් පවා ගරු බුහුමන් ලබන්නා වූ යන අරුත් දේ.

:[https://en.wikipedia.org/wiki/Visuddhimagga විශුද්ධි මාර්ගයට] අනුව 

# ඉස්සරිය[http://www.budusarana.lk/budusarana/2012/05/05/tmp.asp?ID=vision10] - ඓශ්චර්ය&lt;br /&gt;
# ධම්ම - ධර්ම&lt;br /&gt;
# යස - යස&lt;br /&gt;
# සිරි - ශ්‍රී &lt;br /&gt;
# කාම - කාම &lt;br /&gt;
# පයතන - ප්‍රයත්න &lt;br /&gt;
:යන භාග්‍යයන් හයකින් යුක්තවූ අරුත දේ.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

:'''1. ඉස්සරිය හෙවත් ඓශ්චර්ය භාග්‍යය'''

:ඉසුරු බවයි. තම සිත තමා කැමති පරිදි හැසිරවිය හැකි බවයි. අන්‍යයන්ගේ සිත් ද තමා කැමති පරිදි හැසිරවිය හැකි බවයි. කෙළෙස් වලින් සපිරුණු අන් කිසිවෙකුටත් මෙසේ කල නොහැකි බැවින් මෙම ගුණය චිත්තේශවර ගුණය නම් වේ. චිත්තේශවර ගුණය නිසා සමාධි සම්පත්තීශ්වර බවද, ධර්මේශ්වර බවද, සෘද්ධීශ්වර බවද, ගණේශ්වර බවද, සංඝේශ්වර බවද  ලෝකයාට ම අධිපති බැවින් ලෝකේශ්වර බව ද වලින්ද යුක්තවේ.
:තවද ලාභ අලාභ, යස, අයස, නින්දා, ප්‍රසංසා, සැප දුක් යන අටලෝ දහමින් කම්පා නොවන ගුණයද චිත්තේශ්වර බව නිසා ඇතිවන ගුණයකි.

:ඓශ්චර්ය භාග්‍යය බැඳී පවතින සෘද්ධිමය ස්වභාවය හා පවතින ලක්‍ෂණ අටකි&lt;ref name=&quot;test&quot;/&gt;

:# අනිමා - තම ශරීරය ඉතාම කුඩා කිරීමට හැකි බව. අබ ඇටයක් තරම් කුඩා වූ ප්‍රමාණයක තුන් සිව්රු දරමින් සතර ඉරියව් පැවැත්විය හැකි බව. 
:# මහිමා - අවශ්‍ය ඕනෑම ප්‍රමාණයකට ශරීරය විශාල කළ හැකි බව. 
:# පත්ති - ඈත දුරකට වුවද, පිට සක්වලකට වුවද එක්කළ අතක් දික්කරන කාලය තුළදී ගොස් ආපසු පැමිණිය හැකි බව. 
:# පාකම්ම – ගිනි, දිය, සුළං ආදිය ක්‍ෂණයකින් නිර්මාණය කොට ප්‍රාතිහාර්ය පෑහැකි බව. 
:# ලඝිමා - සිතට අනුකූල අයුරින් කය කැමති පරිදි ඕනෑම අවස්ථාවක ක්‍රියා කරවිය හැකි බව මෙන්ම සැහැල්ලු කළ හැකි බව. 
:# ඊසිතා - තුන් ලෝකයේ සියලු දෙනා මිනිස් දෙව් බඹුන් ආදී සැම තම වසඟයට ගත හැකි බව. 
:# වසිතා - ඕනෑම අරමුණක් අගසිට මුලටත්, මුල සිට අගටත් ධ්‍යාන වලට සමවැදි මෙනෙහි කල හැකි බව. 
:# යත්ථ කාම වසායිතා - ඕනෑම කාලයකදී ඕනෑම ප්‍රදේශයක කැමති පරිදි ප්‍රාතිහාර්ය පෑ හැකි බව  &lt;br /&gt;
:යන මේවා ඓශ්චර්යය භාග්‍යයෙහි විශේෂ හැකියාවෝ වෙති.

:'''2. ධර්ම භාග්‍යය'''

:ධර්මයෙහි සුවිශේෂ ගුණාංගවලින් සමන්විතව ධ්‍යාන අභිඥාන වලින් පෝෂිතව, ෂඩ් අසාධාරණ ඤාණ දරන බැවින් ධර්ම ඓශ්චර්යයෙන් යුතු බව.

:'''3. යස භාග්‍යය'''

:විවිධ ස්වරූපයෙන් පවතින පැතිරී ගිය කීර්තිය, පරිවාර සම්පත්තිය යස භාග්‍ය යන ගුණය වේ. භික්‍ෂු භික්‍ෂුණී, උපාසක, උපාසිකා දිව්‍ය බ්‍රහ්ම නාග ආදීන්ගේ ගරු බුහුමනට ලක් වෙමින් ඒ පිරිස් ඒ අවස්ථාවල පිරිවරමින් වැඩ සිටීමට පසුබිම සැළසී තිබීම යස ඓශ්චර්යයි.

:'''4.. ශ්‍රී භාග්‍යය'''

:රූප සොභාවයි. දකින්නන්ගේ මන නුවන් සනහා ලන රූප ශ්‍රීයක් තිබුණි. පැහැපත් බව, පිරිසුදු බව, ඉරියව් පැවැත්වීම, කතා කිරීම, සිනාසීම, බැලීම, යානාදී සියලු ක්‍රියාවලින් මෙම භාග්‍ය ලක්‍ෂණයෝ  ප්‍රකට වෙති. දෙතිස්මහා පුරුෂ ලක්‍ෂණ, අසීති අනුවෘඤය ලක්‍ෂණ, කේතුමාලාලංකාර, බණමප්‍රභා, ආදී සුවිශේෂී ලක්ෂණ වලින් යුක්ත වූ බැවින් ද මෙම ගුණය තවද ප්‍රකට කෙරේ. දීඝ නිකායේ ලක්‍ඛණ සූත්‍රය හා මජ්ඣිම නිකායේ බ්‍රාහ්මායුෂ සූත්‍රය මෙම ලක්‍ෂණ පිළිබඳව විස්තර කෙරෙ. සිරුරෙහි සෝභාව කෙබඳුද යත්  [http://www.palikanon.com/english/pali_names/va/vakkali.htm වක්කලී] හිමියන් බුදු සිරුරට වසඟව නිතර නිතර බලමින් ක්‍රියා කළ ආකාරය නිදසුනකි.

:'''5. කාම භාග්‍යය'''

:තම සිතුම් පැතුම් ප්‍රාර්ථනාවන් කැමති පරිදි ඉටුකර ගැනීමට හැකි බවයි. ආත්මාර්ථ ප්‍රාර්ථනාවන් ඒ අයුරින්ම ඉටුකර ගත්තාක් මෙන්ම පරාර්ථ ප්‍රාර්ථනා අතර අසංඛ්‍ය විසිහතරක් සත්වයන් සසර කතරින් එතෙර විය. රිසි පරිදි ආත්මාර්ථ පරාර්ථ සේවය සිදු කළ හැකිවීම කාම භාග්‍යය නම් වේ.

:'''6. ප්‍රයත්න භාග්‍යය'''

:ප්‍රයත්න නම් උත්සාහයයි. ආත්මාර්ථය හා පරාර්ථය පරමාර්ථ කරගත් උත්සාහය නිසා බුද්ධත්වයට පත්විය. දැඩි උත්සාහයත් වීර්යයත් නිසා බුද්ධ කෘත්‍යය කිරීමට හැකි විය. මෙම ප්‍රයත්නය වෙනත් කෙනෙකුට දැරිය නොහැකිය. මෙසේ වූ මහා ප්‍රයත්නයක් දැරීමට හැකිවීම ප්‍රයත්න භාග්‍ය නම් වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
[[ප්‍රවර්ගය:සම්මා සම්බුදුවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:නව අරහාදී බුදුගුණ]]</text>
      <sha1>clul2o1h5pttnaw18o5e3w7aa0zvmxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රත්නපුර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26606</id>
    <revision>
      <id>796363</id>
      <parentid>795751</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T13:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30182" sha1="81mvr0z735ykmabyajaq53dg85skqkl" xml:space="preserve">{{About|නගරය|දිස්ත්‍රික්කය|රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය}}
{{Infobox settlement
|official_name    = රත්නපුර
|image_skyline    =Ratnapura Clock Tower.jpg
|image_caption    =රත්නපුරය ඔරලෝසු කණුව
|image_flag       =
|image_seal       =
|image_map        =
|map_caption      =
|pushpin_map      = Sri Lanka
|coordinates_region = LK
|subdivision_type = Country
|subdivision_name = {{flag|Sri Lanka}}
|subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
|subdivision_name1 = [[සබරගමුව පළාත]]
|subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
|subdivision_name2 = [[රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]
|leader_title     = &lt;!-- Mayor --&gt;
|leader_name      =
|area_magnitude   =
|area_total_km2   =
|population_as_of = 2001
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;[http://www.citypopulation.de/SriLanka.html Census July 17, 2001 (via citypopulation.de)]&lt;/ref&gt;
|population_total = 46183
|population_density_km2 =auto
|timezone         = [[Time in Sri Lanka|SLT]]
|utc_offset       = +05:30
|latd=6 |latm=40  |latNS=N
|longd=80 |longm=24 |longEW=E
|coordinates_display = title
|elevation_m      = 130
|website          =
|footnotes        =
}}
'''රත්නපුර''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමු පාළාතේ පළාත් බද අගනුවරයි. එය රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබේ. නුතන නම බිහිවී ඇත්තේ මේම ප්‍රදේශයේ පරම්පරිකව නිශ්පාදනය කල තල් සුකිරි වන හකුරු සදහා වන පෘතුගිසි නම වන රාපඳුර යන වචනයෙන් ඛව සමහරෙක් කියති. නමුත් වඩාත් පිලිගත් මතය වන්නේ එය බිහිවි ඇත්තේ මැණික් යන අදහස ඇති &quot;රත්න&quot; සහ නගරය යන යන අදහස ඇති &quot;පුර&quot; යන වචන එකතුවිමෙන් බවයි. රත්නපුර යන්න ඉංග්‍රිසි භාෂාවේදි Ratnapura සහ Rathnapura ලෙස අක්ෂර විනය්‍යාසය දක්වයි. කොළඹ නගරයට කි.මි 100ක් පමන ගිනිකොනින් පිහිටා ඇති මෙම නගරය දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහිත කර්මාන්තයක් වන ආර්නුල් සහ රතු වැනි අගනා මැණික් වර්ග ලබා දෙන පතල්කර්මාන්තයේ කේන්ද්‍රස්ථානයයි. පතල්කර්මාන්තයට අමතරව මෙම නගරය වී සහ පලතුරු ගොවිතැන සදහා ප්‍රසිද්ධ නගරයකි. මෙම නගරය පුරා විශාල තේ සහ රබර් වගාවන් දැකිය හැක. මේම කලාපයේ තේ පහතරට තේ නමින් හදුන්වයි.'''&quot;තවද රත්නපුර ප්‍රදේශයේ දිය ඇලිද පවතී. මේ අතරින් මාපලාන ඇල්ල ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී. ඊට හේතුව වනුයේ එය ශ්‍රී ලංකාවේ 4 වෙනියට උසම දියඇල්ල වීමයි. නමුත් මෙහි සංචාරක ආකර්ෂණය ඉතා අඩු මට්ටමක පවතී.&quot;'''
----රත්නපුර නගරයේ ස්ථාපිත වූ සංචාරක කර්මන්තයක්ද දැකිය හැක. [[සිංහරාජ වනරක්ෂිතය|සිංහරාජ]] , [[උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය|රක්ෂිතයඋඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය]], [[කිතුල්ගල]], සහ [[සිරිපාදය]] සංචාරකයන් අතර විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය ස්ථාන වේ.1901 දි රත්නපුර නගරයේ ජනගහනය 4,084 වන අතර 2001 දි එය 46,309 දක්වා වර්ධනය විය. 2001 දි රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය 1,008,164 විය. ඒයින් 86.42% ක් බෞද්ධ ජනතාවද සහ 9.88% ක් හින්දු ජනතාවද වු අතර අනිත් පිරිස කතෝලික සහ මුස්ලිම් ජනතාව විය.

=== දේශපාලනය ===
නගරාධිපති ප්‍රමුඛ මහ සභාවක් මගින් මෙම නගරය පාලනය වේ. මන්ත්‍රණ සභාව  ප්‍රසිද්ධ ජන්දයකින් තෙරි පත්වන අතර ආසන සංඛ්‍යාව 15 කි.2006 ප්‍රදේශිය සභා මැතිවරණ සදහා ලියාපදිංචි වු ජන්ද දායකින් සංඛ්‍යාව 29159  විය. 

==සෞඛ්‍ය සේවය==
සබරගමු පළාතේ විශාලතම රෝහල වන රත්නපුර මහ රෝහල ශල්‍ය අංශ දෙකක්, වෛද්‍ය අංශ දෙකක්, විකලාංග අංශයක්, ප්‍රසව හා නාරිවේද අංශ දෙකක්, ළමා අංශයක්, උගුරකන නාසය අංශයක්, ස්නායුවේද  අංශයක්, රක්තවාත අංශයක්, චර්ම රෝග අංශයක්, මනෝ රෝග අංශයක්, සහ හෘද රෝග අංශයකින් සමන්විතවේ. එය පශ්චාත් උපාධි පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක්ද වේයි.සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලයීය වෛද්‍ය පීඨය ආරම්භ කිරීම හා සමගාමීව රත්නපුර මහරෝහල ශික්ෂණ ⁣රෝහලක් බවට මේවන විට යාවත්කාලීන කර ඇත.

== අර්ථිකය ==
=== මැණික් ව්‍යාපාරය ===
නගරයේ ජනතාව මැණික් වෙළෙඳාම මත යැපෙති. මැණික් පතල් සුලබව දැකිය හැක. මහා පරිමාන මැණික්  වෙළඳූන් බහුතරයක් රත්නපුර නගරයේ සිට ක්‍රියාත්මකවේ. විදේශිය මැණික් වෙළඳූන් සැලකියයුතු සංඛ්‍යාවක් නගරයේ සිටිති. ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් තායි ජාතිකයන් වේ. දිනපතා නගරාසන්න සහ වෙනත් නගර වල මැණික් වෙළඳූන් විශාල සංඛ්‍යාවක් මැණික් ගල් විකිනිමට සහ මිලදි ගැනිමට සදහා නගර මධ්‍යට එකතුවේ. මහා පරිමාන මැණික්  වෙළඳූන් ප්‍රදේශිය මැණික්  වෙළඳූන් ගෙන් මැණික් ගල් ලබා ගෙන ජාත්‍යන්තර  වෙළඳපොලෙහි අලෙවි කරති.    සමහර වෙළඳූන් මැණික් මිලදි ගැනිමට නගරයෙන් පිටතට යති. මෙහිදි ආසන්න නගර වන කලවාන,නිවිතිගල බොගවන්තලාව සහ ඇල හැර වැනි නගර විශේෂ වේ. ඉතාම උසස් දියඵ ආර්නුල් තැන්පතූ මැඩගස්කර් වල ලලාකාකා නිම්නයෙන් සොයාගැනිමත් සමග වෙළඳූන් විශාල සංඛ්‍යාවක් මැණික් මිලදි ගැනිමට මැඩගස්කර්  බලා රටින් පිටවි යති.

===වගාව සහ ගොවිතැන ===
නගරයේ කෘෂිකර්මාන්තයත් හොදින් දියුනුවි ඇත. නගරය  පුරා විශාල  තේ සහ රබර් වගාවන් දැකිය හැක. නගරය පුරා  කුඹුරු  සුලභව දැකිය හැකි දසුනක් වුවත් වර්ථමානයේදි බොහෝ ගොවියන් ගොවිතැන අතහැර  සාර්ථක  මුදල් ඉපැයිමේ මගක් වන මැණික් ගැරිම සදහා යොමුවිම නිසා ගොවිතැන අවිනිශ්චිත අනාගතයකට මුහුනපා ඇත. අඔ සහ පැපොල් වැනි රසවත් පලතුරැ වර්ග ගනනාවක් වෙළඳ බෝග ලෙස වගාකෙරේ.

== ප්‍රවාහනය ==
රත්නපුර, අගනුවර වු කොළඹ  හා නැගෙනහිර පාළාතේ කල්මුනේ සම්බන්දකරන  ඒ -4 මහාමර්ගයේ පිහිටා ඇත. තවත් මහාමර්ගයක් වු ඒ -8, නගරය  ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළේ පානදුර හා සම්බන්ධ කරයි. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක්ව පැවැති කාලයේදි කොළඹ -අවිස්සාවේල්ල -රත්නපුර -ඔපනායක සම්බන්ධ කරමින් 1912දි පටු දුම්රිය  මාර්ගයක් ඉදිකරන ලදි. 1976 පසුව එය කොළඹ සිට අවිස්සාවේල්ල දක්වා පමනක් සිමාකරන ලද අතර   2006දී මහාමාර්ගයේ තදබදය අඩු කිරීම සඳහා පළල් දුමිරිය මාර්ගයක්  ලෙස ප්‍රතිසංස්කරනය කරන ලදි. කොළඹ රත්නපුර යා කරමින් රුවන්පුර අධිවේගි මාර්ගය ඉදි කිරිමට යෝජිතව ඇත.

== දේශගුණය ==
රත්නපුර ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු බටහිර  කොටසේ හෙවත් තෙත් කලාපයේ පිහිටා ඇත. මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කලයේදි නගරයට ප්‍රධාන වශයෙන්  නිරිතදිග මෝසම් සුලං මගින්  වර්ශාපතනය ලැබේ. වර්ෂයේ ඉතිරි මාස වලදි සංවහන වැසි නිසා සැලකියයුතු වර්ශාපතනයක් ලැබේ. වාර්ශික සමාන්‍ය වර්ශාපතනය මිලිමිටර්  4,000 ත් 5,000 අතර වේ. වාර්ශික  සමාන්‍ය  උෂ්ණත්වය 24- 35 °C පරාසය තුල විවිධ වේ. අධික ආර්ද්‍රතා මට්ටම් දැකිය හැක. මුහුදු මට්ටමේ සිට මිටර් 21 ක් ඉහලින් මේම නගරය පිහිටා ඇත.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!මාසය !! ජන !!පෙබ !!මාර්  !! අප්‍රේ !! මෑයි !!ඡුනි !! ඡුලි !!ඡුලි  !!සැප්  !! ඔක් !!  නොව!! දෙස !! අවුරුද්ද
|-
 ‍‍
| දෛනික මධ්‍යනය සෙල්සියස්(‍ෆාරන්හයිට්) ||27(81)|| 28(82)||29(84) || 28(82) || 28(82) || 27(81)|| 27(81) || 27(81) || 27(81)|| 27(81) ||27(81)|| 27(81)|| 27(81)
|-
|  වර්ෂෘපතනය සෙන්ටිමිටර්(අගල්) || 13(5.1)|| 12(4.7) ||23(9.1) ||36(14.2) || 45(17.7) || 34(13.4) 
||30(11.8) ||22(8.7)||35(13.8) || 50(19.7)|| 38(15) ||21(8.3) || 359(141.3)
|}

===  ගංවතුර ===
රත්නපුර නගරය  ගංවතුරෙන්  යටවන කඵ ගං  නිම්නයේ පිහිටා ඇත. කඵ ගංගාව හරහා විශාල වේල්ලක් නොමැති නිසා මෙම නගරය මැයි මාසයේදි නිරන්තර ගංවතුර තත්වයන්ට මුහුණපායි. ගංවතුර තත්වය මැඩ පැවැත්විම සදහා යෝජනාක්‍රම කිහිපයක් යෝජනාවී තිබුනද තවමත් ඒවා ක්‍රියාත්මකවී නැත. 2003මැයි මාසයේදි මුහුණ පෑ ගංවතුර තත්වය 1947දි ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් නිදහස ලැබු පසු   මුහුණ පෑ විශාලතම ගංවතුර තත්වයයි.

== සංචාරක ආකර්ෂණ ==
නගරය පුරා සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන විශාල සංඛ්‍යාවක් දක්නට ලැබේ. එයින් බහුතරයක් බෞද්ධ පුජනිය ස්ථාන වන අතර එම ප්‍රදේශයේ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් බෞද්ධයින් වීම එයට හේතු වී ඇත.  අන්‍ය ආගම්වල පුජනිය ස්ථාන කිහිපයක්ද දක්නට ලැබේ. පහත සඳහන් වන්නේ වැදගත් ස්ථාන සඳහා උදාහරණ වේ.

===පුජනිය ස්ථාන===
[[Image:Sri Pada.JPG|thumb|[[සමනල කන්ද]]]]
*[[ශ්‍රීපාදස්ථානය|ශ්‍රීපාද කන්ද]] - මිටර් 2243ක් සමනල කන්දේ ශ්‍රී පාදය පිහිටා ඇත. බුදුරජානන් වහන්සේ වැඩමකල අවස්ථාවේදි උන් වහන්සෙගේ ශ්‍රී පතුල එහි සලකුනු කරන ලද බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම  කන්ද හාස්කම් සහිත ස්ථානයක් ලෙස හදුන්වන අතර බැතිමතුන් කයෙන් සහ වචනයෙන් සංවර විය යුතුයි. රත්නපුර ගිලිමලේ සහ කාර්නිය වතුයාය හරහා  ශ්‍රීපාද කදු මුදුනට වැටි ඇති සාම්ප්‍රදායික දුෂ්කර මාර්ගයේ අරම්භක ස්ථානයක්ද වන්නේය. වන්දනාමාන කරන වාරය ඇරඹෙන්නෙ දෙසැම්බර මාසයේ පසලොස්වක පෝය දිනයෙන් වන අතර අප්‍රේල් මාසයේ නිරිතදිග මෝසම් ආරම්භ විමත් සමග එම  වාරය අවසන් වේ. අවුරුදු දහස් ගනනක සිට ශ්‍රීපාද කන්ද වන්දනාමාන කරන ස්ථානයකි. මහා පරාක්‍රම බාහු රජතුමා සහ නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා  විසින් කදු මුදුනට යන මග දිගේ වෙහෙසට පත් වන්දනා මානකරුවන්ට අම්බලම් ඉදිකරන ලදි. අනික් වඩාත් ජනප්‍රිය මග වන්නේ දික් ඔයට සමිපයෙන් ඇති ඩේල් හවුස්  වතුයාය හරහා වැටි ඇති මාර්ගයයි.
*[[රත්නපුර මහා සමන් දේවාලය]] - මෙම සිද්ධස්ථානය සමන්දෙවියන් උදෙසා ඉදිකරන ලද්දකි. සමන්දෙවියන් බෞද්ධ දෙවියෙකු වන අතර රත්නපුර අඩවිය භාර දෙවියන් ලෙස සලකයි. පෘතුගිසින් විසින් රත්නපුර යටත් කර ගත්පසුව ඔවුන් විසින් මෙම ස්ථානයේ තිබු පැරණි සිද්ධස්ථානය ඉවත් කර ඔවුන්ගේ පල්ලියක් ඉදිකරන ලදි. සෙංකඩගල රාජධානිය විසින් රත්නපුර නිදහස් කර ගත් පසුව එම පල්ලිය ඉවත් කර වත්මන් සිද්ධස්ථානය ඉදිකරන ලදි. පැරණි සිද්ධස්ථානයේ නටබුන් කිසිවක් වර්ථමානයේදි දක්නට නොලැබුනත් එය හින්දු කෝවිලක ස්වරැපය ගත් බව සදහන්වේ. වර්ථමානයේදි මෙම සිද්ධස්ථානය බෞද්ධයන්ගේ වැදගත් පුජනිය ස්ථානයකි. 
*[[බටදොඹලෙන|දිවා ගුහාව]] (බෞද්ධ) - බුදුරජානන්වහන්සේ  ශ්‍රීපාද කන්ද ට වැඩමකල අවස්ථාවේදි උන් වහන්සේ මෙම ස්ථානයේ පන්සියක් භික්ෂුන් වහන්සේලා සමග විවේක සුවයෙන් වැඩ හිටි බව සදහන්වේ. මේය මහාවංශයේ සදහන් වන පරිදි  බුදුරජානන්වහන්සේගේ තුන්වන ලංකාගමනයේදි  උන් වහන්සේ වැඩමකල ස්ථාන නමයෙන් එකක් වෙයි. මේම ස්ථානයට සමනල කන්ද දිස්වන ආකාරය සහ  මේම ගුහාව එකවර පන්සියක් පිරිසකට සිටිය හැකි තරම් විශාලත්වයකින් යුක්ත විම නිසා මෙම ස්ථානය දිවා ගුහාවම බව විස්වාස කරයි. රත්නපුර සිට  කිලෝමිටර් 10 ක් පමන කොළඹ දෙසට පිහිටා ඇති කුරුවිට නගරයේ සිට කිලෝමිටර් 5ක් පමන  ඇතින් දිවා ගුහාවට ප්‍රවේශය  ලබා දෙන සමනල කන්දට  වැටි ඇති ඉපැරණි  මාර්ගයක් වන ඒරත්න මාර්ගයේ පිහිටා ඇත.
*[[දෙල්ගමුව රජ මහා විහාරය]]
*[[පොත්ගුල් විහාරය]]
*[[රත්නපුර ශාන්ත පාවුළු පේදුරු ආසන දෙව්මැදුර]] (කතෝලික පල්ලිය) - රත්නපුර නගරයට කතෝලිකයන් පැමිණ ඇත්තේ පෘතුගිසි පාලන සමයේදිය. 17 වන ශතවර්ශයේදි කතෝලිකයන් කිහිපදෙනෙකු නගරයේ ජිවත්ව සිට ඇත. එම  කතෝලිකයන්  ගෙන් බහුතරයක්  පෘතුගිසින් සහ ඔවුන් සමග  විවාහ වු දේශිය පුද්ගලයන්ගේ දරු මුනුබුරෝ වේති. ඔවුන් විසින් පැරණි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානය  ඉවත් කර ඔවුන්ගේ පල්ලියක් ඉදිකරන ලද බවට සාක්ෂි දක්නට ලැබේ. සෙංකඩගල රාජධානිය විසින් රත්නපුර නිදහස් කර ගත් පසුව එම පල්ලිය ඉවත් කර න ලදි. වත්මන් පල්ලිය නගරය තුල ප්‍රධාන විදිය  අසල පිහිටා ඇත. 17වන ශත වර්ශයේදි සබරගමු පළාතේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සදහා පැමිණි  ශුද්ධවන්ත ජෝසප් වාස්  නොහොත් සිලෝන් හි ධර්ම දුතකයාගේ මැදිහත් විමෙන් ඉදිකරන ලද්දකි. 1955 නොවැම්බර් දෙවනිදා සබරගමු පාළාත  නායක දේවගැතිවරයෙකුගේ පාලනයට යටත්විමත් සමග  මෙම පල්ලිය මහ පල්ලිය බවට පත්විය.
*සිව කෝවිල(හින්දු)
*සාන්ත ලුක්ස් පල්ලිය (එංගලන්ත සභාව)

== නැරඹිය හැකි පාරිසරික ස්ථාන ==
==== දිය ඇලි ====
*[[බෝපත් ඇල්ල ]] - මෙය කොළඹ රත්නපුර අලුත් පාරට සැතපුම් කිහිපයක් ඇතින් කූරුවිට පිහිටා ඇති අතර වාහන වලින් මේම ස්ථානයට පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැක. මේය  රත්නපුරට දිවයින පුරා  සංචාරකයින් ආකර්ශයකර ගැනිමට  දායක වේ. දියනැමට සංචාරකයින්ට අවස්ථා ලබාදි ඇති නමුත් ක්ෂණික ගංවතුර  තත්ව ඇතිවිමේ අවධානමක් පවති. කොළඹ රත්නපුර අලුත් පාරේ සිට  කුරුවිටට සමිපයෙන් ඇති හිග්ගස්හෙනේදි වමට හැරි කිලෝමිටර් දෙකක් පමන යායුතුයි. මෙම දිය ඇල්ල බෝ කොලයක හැඩැති නිසා මේම නම ලැබි ඇත.

*[[කටුගස් ඇල්ල]] - රත්නපුර නගරයේ සිට කිලෝමිටර් තුනක් ඇතින් පිහිටි මහවලවත්තේ පිහිටා ඇති දේශිය ජනතාව අතර ජනප්‍රය දිය ඇල්ලකි. 

*[[කිරිඳි ඇල්ල ]] - ශ්‍රී ලංකාවේ සත්වේනි උසම දිය ඇල්ලයි. රත්නපුර සිට පැල්මඩුල්ල නගරයට පැමිණ පැල්මඩුල්ල නගරයේ සිට කුට්ටපිටිය මාර්ගය ඔස්සේ කිලෝමිටර් හතරක් පමණ පැමිණිය පසු මාර්ගයේ දකුණු පසු කිරිදි ඇල්ලට යන මාර්ගය හමුවේ.එතැන් සිට මීටර් 500 පමණ ඳුරක් පා ගමනින් ගිය පසු කිරිදි ඇල්ලට ලගා විය හැකිවේ.

*[[රජනාව ඇල්ල]] - මාරපන ගම්මානයේ රත්නපුර කලවාන ප්‍රධාන මාර්ගයට යාබදව පිහිටා ඇත. මේම සුන්දර දර්ශනය ජනප්‍රිය සිංහල චිත්‍රිපට කිහිපයකම දැකිය හැක.

*[[මාපලාන ඇල්ල]] - රත්නපුර පලාබද්දල ප්‍රදේශයේ පිහිටි මෙම දිය ඇල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ උසින් 4 වන ස්ථානය හිමි කර ගන්නා අතර රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ උසින් වැඩිම දිය ඇල්ලද වේ.

==== මැණික් පතල් ==== 
ප්‍රදේශය පුරාවටම මැණික් පතල් බොහෝමයක් දැකිය හැක.විශේෂයෙන් පහත් භුමි වල ඇති කුඹුරු යායවල්වල දැකිය හැක.මේවායේ 
ගැඹුර මිටර 10-50   අතර වේයි. සවල  සහ උණ ශාඛයෙන් සාදන ලද  කුඩ වැනි සරල උපකරන පතළ් කැපිම සදහා යොදාගනි. පතලෙන් පස් ඉවත් කර ගෙන ජලයෙන් සෝදයි .එවිට අනෙකුත් ගල්වලට වඩා බර මැණික් ගල් කුඩයේ පතුලේ ඉතුරු වි මඩ සහ කුණු ඉවත් වේ.

== ඇහැලේපොල නිලමේ == 
ඇහැලේපොල නිලමේ ශ්‍රීලංකාවේ අවසන් රජු වු ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමාගේ කාලයේ  සබරගමුවේ දිසාවේ නොහොත්  දේශිය පාලකයා විය. දේශිය කෘෂිකර්මාන්තයට සහාය දිමට මොහු විසින් කුඩා ජලාශයක් සහ ඇළක් ඉදිකරනලදි. මේම විරයා විසින් කරන ලද සේවාව අද වුවත් රත්නපුර ප්‍රදේශය පුරා දැකිය හැකි අතර තවමත් එම සේවාවන්ගේ යහපත් ප්‍රතිඵල රත්නපුර ජනතාව භුක්ති විදිති. නගර මධ්යයේ පිහිටා ඇති එතුමාගේ නිවස වර්ථමානයේදි දේශිය කෞතුකාගාර ගොඩනැගිල්ල ලෙස භාවිතා කරයි.

== සිතියම් ==
*[http://www.liccavi-earth.com/Liccavi/Search.aspx?lat=6.68220&amp;lon=80.40281&amp;zoom=10 Detailed map of Ratnapura and Sri Lanka]

== මූලශ්‍ර ==
{{Reflist}}

==ආශ්‍රේය==
* ජනලේඛනය  2001 ජුලි 17 [http://(http://www.citypopulation.de/%20SriLanka.html) (http://www.citypopulation.de/ SriLanka.html)]
* එංගලන්තයේ ශ්‍රී ලංකා මැණික් සංගමයේ සභාපති වන ඩී එචි ආරියරත්න  විසින් රචිත  ශ්‍රීලංකාවේ මැණික්  නම් ග්‍රන්ථයේ සයවෙනි සංශෝධිත සංස්කරනය

== බාහිර සබැඳි ==
* 2001 ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛනයේ සංඛ්‍යා ලේඛන
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dratn.html රත්නපුර කතෝලික දියෝකීසිය]
* [http://www.wunderground.com/global/stations/43486.html: රත්නපුර  කාලගුණ වාර්ථාව]
* [http://www.slelections.gov.lk/index.html ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ දෙපාර්තුමේන්තුව]
* [http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/jayasuriya.pdf ශ්‍රී ලංකාවේ පෘතුගිසි සංස්කෘතිය මුලබැසගැනිම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210703181309/http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/jayasuriya.pdf |date=2021-07-03 }}
* [http://www.lankalibrary.com/geo/portu2.htm ශ්‍රී ලංකාවේ පෘතුගිසින්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204062550/http://www.lankalibrary.com/geo/portu2.htm |date=2012-02-04 }}
* [http://www.gggems.com/ilakaka.htm මැඩගස්කර් , ලලාකාකා ,භුගෝලිය දත්ත සහ ඉතිහාසය, ආර්නුල්]
* [http://www.tourslanka.com/Ratnapura.htm රත්නපුර ,මැණික් නගරය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515220623/http://www.tourslanka.com/Ratnapura.htm |date=2011-05-15 }}


{{ශ්‍රී ලංකාවේ පලාත් අගනුවරවල්}}
{{ශ්‍රී ලංකාවේ නගර}}
&lt;!--{{Sri Lankan Urban Councils}}--&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රත්නපුර]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන]]</text>
      <sha1>81mvr0z735ykmabyajaq53dg85skqkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්වර්ණමය සිනමාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36683</id>
    <revision>
      <id>796370</id>
      <parentid>778895</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T17:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30797" sha1="erh4m9izrxr9gt4fyytni090l8koimi" xml:space="preserve">{{Infobox award
| bgcolour       = #ffdead
| name           = ස්වර්ණමය සිනමාව
| alt            = A large wooden frame surrounds a small image of a screenshot of a woman sitting up in a bed while a man and woman sleep next to her. A golden tag at the bottom of the frame says &quot;Golden Film 2003 Liever Verliefd&quot;.
| image          =
| imagesize      = 250px
| caption        = ස්වර්ණමය සම්මානය ''[[Love to Love (film)ආදරයට ආදරය]]'' (2003)සඳහා
| description    =  [[ප්‍රවේශපත්‍ර කාර්යාල]] අභිප්‍රායන්
| presenter      = [[නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලිය]]&lt;br/&gt;[[නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අරමුදල]]
| country     = [[නෙදර්ලන්තය]]
| year      =  2001 සැප්තැම්බර් 28
| website        = http://www.goudenfilm.nl/
}}
'''ස්වර්ණමය සිනමාව'''  යනු([[ලන්දෙසි]]:'''ගොවුඩෙන් ෆිල්ම්''')  [[නෙදර්ලන්තයේ]]  පවත්වන[[ සිනමා]] [[සම්මානඋළෙලකි]].එහි අරමුණ වන්නේ [[ප්‍රවේශපත්‍ර කාර්යාල]] අභිප්‍රායන් ජයගත් ස්වදේශීය සිනමාපටයන් හඳුනා ගැනීමයි. ස්වර්ණමය සිනමාව හිමිකරගනු ලබන්නේ ප්‍රවේශපත්‍ර {{nowrap|100,000}} අලෙවි කල සිනමාපටය විසිනි.[[නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලිය]] සහ [[නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අරමුදල]] මගින් මෙම සම්මාන ප්‍රදානෝත්සවය ආරම්භ කරන ලද්දේ [[ලන්දේසි]] චිත්‍රපට කෙරෙහි මාධ්‍යයන්ගේ අවධානය වැඩිකිරීමේ අරමුණින්ය.මෙහි [[චිත්‍රපට නළුවන්]] සඳහා එකක් හා [[චිත්‍රපට නිශ්පාදක කණ්ඩායම]] සඳහා එකක් වශයෙන් [[සමරු ඵලක]] දෙකකි.

වසර 2001 දී ස්වර්ණමය සිනමා සම්මානය හඳුන්වාදෙන අවස්ථාවේදී එය ප්‍රදානය කරනු ලබුවේ ප්‍රවේශපත්‍ර {{nowrap|75,000}} ක් අලෙවිකල විට පමණි.එයිට පසු  වසර වලදී ලන්දේසි චිත්‍රපට කෙරෙහි නෙදර්ලන්තයේ මහජන කැමැත්ත වර්ධනය විය.ලන්දේසි [[චිත්‍රපට කර්මාන්තය]] තවදුරටත් දිරිගැන්වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වසර 2003 දී ප්‍රවේශපත්‍ර මිනුම්දණ්ඩ 100,000 දක්වා ඉහල දමනලදි.සම්මානය හඳුන්වාදීමේ සිට මේ දක්වා [[List of films that received the Golden Film|චිත්‍රපට 62ක්&amp;nbsp;]] {{ref label|date_|i|i}}සඳහා ස්වර්ණමය සම්මානය ප්‍රදානය කර ඇත.

චිත්‍රපට නිශ්පාදකයන් සහ නළුනිළියන් ඔවුන්ට ලැබෙන චිත්‍රපටවල සාර්ථකත්වය ගැන සිතමින් සිටියදී,ප්‍රවේශපත්‍ර  {{nowrap|75,000}} ක් හෝ {{nowrap|100,000}} ක් හෝ අලෙවි වුන පමණින් චිත්‍රපටය වාණිජ්‍යමය ලෙස සාර්ථකයි කියා කිවනොහැකි යැයි විචාරකයෝ පවසති.මෙම හේතුව මත ලන්දේසි පුවත්පත් පවා මෙම සම්මානය විවේචනය කරමින් වාරතා කලහ.

==සම්මානය==
ප්‍රථම සිනමා ප්‍රචාරය&lt;ref name=&quot;film-fund-press-release&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite press release
  | title = Nieuwe voorwaarden Gouden en Platina Film
  | publisher = [[Netherlands Film Fund]]
  | date = 2003-03-11
  | url = http://www.filmfund.nl/nieuws/046.htm
  | accessdate = 2005-12-25
  | archive-date = 2006-02-16
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20060216073148/http://www.filmfund.nl/nieuws/046.htm
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt; තුල යම් [[චිත්‍රපටයක්]] ප්‍රවේශපත්‍ර 100,000 ක් අලෙවි කලේනම් එයට [[නෙදර්ලන්තයේ ]] ස්වර්ණමය සම්මානය හිමිවෙයි.[[චිත්‍රපට බෙදහරින්නා]] සහ [[නෙදර්ලන්තයේ සිනමාපට බෙදහරින්නන්ගේ සංගමය]]&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = De Nederlandse film
  | work = [http://www.filmfestival.nl www.filmfestival.nl]
  | publisher = [[Netherlands Film Festival]]
  | url = http://www.filmfestival.nl/index.php?id=1385
  | accessdate = 2008-01-23 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20071211000855/http://www.filmfestival.nl/index.php?id=1385 |archivedate = December 11, 2007}}&lt;/ref&gt; විසින් ලබාදෙන තොරතුරු පදනම් කරගෙන අලෙවිවූ ප්‍රවේශපත්‍ර සංඛ්‍යාව ගැන නිගමනයකට එයි.ස්වර්ණමය සම්මානය ප්‍රදානයෙන් පසු,ප්‍රවේශපත්‍ර 400,000 ක් සඳහා [[ප්ලැටිනම් සම්මානය]]ද,ප්‍රවේශපත්‍ර 1,000,000 සඳහා [[දියමන්ති සම්මානය]]ද පිදෙන අතර ප්‍රවේශපත්‍ර 10,000 ක්&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Alles is Liefde behaalt in recordtempo één miljoen bezoekers
  | work = [http://www.filmfestival.nl/ www.filmfestival.nl]
  | publisher = [[Netherlands Film Festival]]
  | date = 2007-12-07
  | url = http://www.filmfestival.nl/index.php?id=908&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=272&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=700&amp;cHash=4c20983c71
  | accessdate = 2008-01-19 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20071220172354/http://www.filmfestival.nl/index.php?id=908&amp;tx_ttnews%5btt_news%5d=272&amp;tx_ttnews%5bbackPid%5d=700&amp;cHash=4c20983c71 |archivedate = December 20, 2007}}&lt;/ref&gt; අලෙවිකල[[වාරතාමය චිත්‍රපට]] සඳහා පළිගු සම්මානය ප්‍රදානය කෙරෙයි.

[[නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලිය]] සහ රජයේ ආධාර ලබාගන්නා [[නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අරමුදල]] විසින් [[නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අයෝජකයන්]]ගේ උපකාරය මත මෙම ස්වර්ණ සම්මානය ආරම්භ කලේ නෙදර්ලන්තයේ [[ලන්දේසි]] චිත්‍රපට කෙරෙහි තිබෙන මහජන ආකර්ශනය වැඩිකිරීමේ අරමුණෙන් යුතුවය.චිත්‍රපටයක සම්මාරම්භක මාධ්‍ය ප්‍රචාරනයෙන් පසු අවධානය ක්‍රමයෙන් අඩුවී යන අතර එය ධනාත්මකව වර්ධනය කිරීම සඳහා ප්‍රවේශපත්‍ර අභිප්‍රායන් ඉටුකරගැනීම හේතුසාධක වන බව ස්වර්ණ සම්මානය හඳුනා ගන්නාලදි.ස්වර්ණ රෙකෝඩය යනු නෙදර්ලන්ත සංගීත කර්මාන්තය සඳහා ඇති මේ හා සමාන සම්මානයකි.එමගින් තනි ගීතයක් 40,000 ක් හෝ ගීත ඇල්බම 35,000 ක් හෝ සම්භාව්‍ය ගීත ඇල්බම&lt;ref name=&quot;feest&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | last = Ockhuysen
  | first = Ronald
  | title = Nederlandse film viert feest
  | work = [http://www.cinema.nl/ Cinema.nl]
  | date = 2002-10-24
  | url = http://www.cinema.nl/artikelen/2170106/nederlandse-film-viert-feest
  | accessdate = 2007-01-12 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Goud/Platina reglement
  | work = [http://www.nvpi.nl/nvpi/home.asp?pagnaam=homepage www.nvpi.nl]
  | publisher = Nederlandse Vereniging van producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers
  | url = http://www.nvpi.nl/nvpi/pagina.asp?pagkey=62772&amp;
  | accessdate = 2007-11-04 }}&lt;/ref&gt; 15,000 ඛෝ අලෙවි වුනහොත් එම සම්මානය සඳහා සුදුසුකම් ලබයි.

යම් චිත්‍රපටයක් ශ්‍රාවක සංඛ්‍යා මිනුම පසුකර ඉතා කෙටි කාලයකදී ස්වර්ණ සම්මාන උළෙල කුඩා පුවත්පත් මංගල්‍යක්යොදාගෙන මුළු වසර පුරාම පැවැත්වේ.සමරු ඵලක ප්‍රධානය කරනු ලබන්නේ නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලියේ [[අධ්‍යක්ශකවරයා]] හෝ සමහරවිට [[චිත්‍රපටයේ නළුනිළියන්]]ගෙන් කෙනෙක් හෝ නිශ්පාදන කන්ඩායමේ කෙනෙක්&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Uitreiking Gouden Film Zwartboek
  | work = [http://www.fuworks.nl/ www.fuworks.nl]
  | publisher = [[Fu Works]]
  | date = 2006-09-18
  | url = http://www.fuworks.nl/news.php?id=63
  | accessdate = 2007-08-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | last = Zanten
  | first = Claudia van
  | title = Kruistocht in Spijkerbroek krijgt Gouden Film
  | work = [http://www.elsevier.nl/ www.elsevier.nl]
  | publisher = [[Elsevier (magazine)|Elsevier]]
  | date = 2006-11-27
  | url = http://www.elsevier.nl/nieuws/cultuur_en_televisie/artikel/asp/artnr/127954/index.html
  | accessdate = 2007-08-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;verliefd&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite news
  | title = Gouden Film voor N Beetje Verliefd
  | work = [http://www.telegraaf.nl/ www.telegraaf.nl]
  | publisher = [[De Telegraaf]]
  | date = 2007-01-15
  | url = http://www.telegraaf.nl/prive/article56869921.ece
  | accessdate = 2007-08-27 }}&lt;/ref&gt; විසිනි.එක් චිත්‍රපටයක් සඳහා සමරු ඵලක 2ක් ප්‍රධනය කරයි.ඉන් එකක් නිශ්පාදකවරයා සහ අධ්‍යක්ශකවරයා ඉදිරිපත්වන ෆිල්ම් ක්‍රෙව්(film crew) වන අතර අනෙක ප්‍රධාන නළුනිළියන්&lt;ref name=&quot;film-fund-press-release&quot;/&gt; ලබාගන්නා [[කාස්ට් ඔෆ් ද ෆිල්ම් ]]සම්මානය වේ.

සමරු ඵලකය නිර්මාණය කලේ &quot;ජෙරෝන් ටිරියන්&quot;&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Trofee Gouden, Platina en Kristallen Film
  | work = [http://www.speravi.nl Speravi]
  | url = http://www.speravi.nl/Trofee%20Gouden%20Kristallen%20en%20Platine%20Film%20fotopagina.htm
  | accessdate = 2008-06-26 }}&lt;/ref&gt; විසිනි.එය ඝන සමසතරැස් රාමුවකින්ද,සම්මානලාභී චිත්‍රපටයෙන්ද &lt;ref name=&quot;crystal&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Nieuwe prijs voor Nederlandse documentaires
  | work = [http://www.cinema.nl/ Cinema.nl]
  | date = 2005-04-28
  | url = http://www.cinema.nl/artikelen/2162530/nieuwe-prijs-voor-nederlandse-documentaires
  | accessdate = 2007-01-11 }}&lt;/ref&gt;සමන්විත වේ.රාමුවට ඵලකය සම්බන්ඳ කර ඇති අතර රාමුව සාදා ඇත්තේ [[මෝල් දැව]] (milled wood)වලිනි. රාමුවේ පළමු පෙළෙහි තුන්පැත්තක &quot;Golden Film&quot; ලෙස කොටා ඇත.අනෙක් පැත්තේ වර්ශය කොටා ඇත.දෙවන පේලියෙහි චිත්‍රපටයේ නම&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Cnc freeswerk
  | work = [http://www.speravi.nl Speravi]
  | url = http://www.speravi.nl/CNC%20freeswerk.html
  | accessdate = 2007-01-13 }}&lt;/ref&gt; සඳහන් කර තිබේ.

==ඉතිහාසය==
{{rellink|කාලානුක්‍රමික ලැයිස්තුවක් සඳහා, බලන්න [[ස්වර්ණ ස්ම්මානලභී චිත්‍රපට ලැයිස්තුව]].}}

&lt;div style=&quot;float: right; margin-left: 5px; margin-bottom: 5px;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; |
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background: #ffdead;&quot; | නෙදර්ලන්තයේ චිත්‍රපට නරඹන්නන්&lt;ref name=&quot;statistics&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Jaarboek 2007
  | work = [http://www.nfcstatistiek.nl/ www.nfcstatistiek.nl]
  | publisher = Dutch Federation for Cinematography
  | year = 2007
  | url = http://www.nfcstatistiek.nl/jv06.pdf
  | accessdate = 2007-10-20 }}&lt;/ref&gt;
|-
! වසර
! මුළු ප්‍රේක්ශක සංඛ්‍යාව
! ලන්දේසි ප්‍රේක්ශක සංඛ්‍යාව
! ස්වර්ණ සිනමාවන්
|-
|1997
| මිලියන 18.9 
| මිලියන0.70  (3.7%)
| {{N/A}}
|-
|1998
| මිලියන 20.1 
| මිලියන 1.2 (6.1%)
| {{N/A}}
|-
|1999
| මිලියන18.6 
| මිලියන 1.1  (5.5%)
| {{N/A}}
|-
|2000
|  මිලියන 21.6 
| මිලියන 1.3  (5.9%)
| {{N/A}}
|-
|2001
| මිලියන 23.6 
| මිලියන 2.2  (9.5%)
|4 
|-
|2002
| මිලියන 24.1 
| මිලියන 2.53  (10.5%)
|  සම්මාන 6
|-
|2003
| මිලියන24.9 
| මිලියන3.30  (13.26%)
| සම්මාන6 
|-
|2004
| මිලියන 23.0
| මිලියන 2.12 (9.20%)
| සම්මාන9 
|-
|2005
| මිලියන20.6
| මිලියන 2.71  (13.16%)
| සම්මාන8 
|-
|2006
| මිලියන23.4 
| මිලියන 2.62  (11.18%)
| සම්මාන5
|-
|2007
| මිලියන 22 {{ref label|provisional_|ii|ii}}&lt;ref name=&quot;film2007&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite news
  | title = Nederlandse film ongekend populair in 2007 (+video)
  | work = [http://www.nrc.nl/ www.nrc.nl]
  | publisher = [[NRC Handelsblad]]
  | date = 2008-01-10
  | url = http://www.nrc.nl/kunst/article888747.ece
  | accessdate = 2008-01-10 }}&lt;/ref&gt;
| මිලියන 2.9 (13.4%){{ref label|provisional_|ii|ii}}&lt;ref name=&quot;film2007&quot;/&gt;
| සම්මාන8 
|-
|2008
|  මිලියන22 &lt;ref name=&quot;film2008&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite news
  | title = Succesvol jaar Nederlandse film
  | work = [http://www.cinema.nl/ www.cinema.nl]
  | date = 2009-01-07
  | url = http://www.cinema.nl/artikelen/4457896/succesvol-jaar-nederlandse-film
  | accessdate = 2009-06-11
  | archive-date = 2009-01-08
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20090108170716/http://www.cinema.nl/artikelen/4457896/succesvol-jaar-nederlandse-film
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;
| මිලියන3.9  (17,6%)&lt;ref name=&quot;film2008&quot;/&gt;
| සම්මාන 14 
|-
|2009
| {{unk|විසඳීමට තිබෙන}}
| {{unk|විසඳීමට තිබෙන}}
|  සම්මාන 2 {{ref label|date_|i|i}}
|}
&lt;/div&gt;

2001 සැප්තැම්බර් 4 වන දින නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලිය සහ නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අරමුදල මගින් ස්වර්ණ සම්මානය ගැන ප්‍රසිද්ධ නිවේදනයක් කරනලදි.එම අවස්ථවේ ස්වර්ණ සම්මානය ප්‍රදානය කලේ 75,000 කට අධික &lt;ref name=&quot;film-fund-press-release&quot;/&gt;නරඹන්නන් සහිත චිත්‍රපට සඳහා පමණි.ඒ දින වලම, [[ප්ලැටිනම් සම්මානය]] 200,000 කට අධික නරඹන්නන් සහිත චිත්‍රපට සඳහා ප්‍රදානය කරනලදි.වසර 2001 සැප්තැම්බර් 28 දින [[&quot;මමත් ඔබට ආදරෙයි]] (I love you too)&quot;&lt;ref name=&quot;iloveyoutoo&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Ik ook van jou
  | work = [http://www.filmfestival.nl/ www.filmfestival.nl]
  | publisher = [[Netherlands Film Festival]]
  | date = 2001-09-28
  | url = http://www.filmfestival.nl/index.php?id=1401
  | accessdate = 2008-01-19 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20071028185928/http://www.filmfestival.nl/index.php?id=1401 |archivedate = October 28, 2007}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටය සඳහා ප්‍රථම ස්වර්ණ සම්මානය ප්‍රදානය කරනලදි.ඒ වගේම 2002 වසර අවසාන වනවිට ස්වර්ණ සම්මාන 10 ක් ප්‍රදානය කර තිබුණි. 

නෙදර්ලන්තයේ ලන්දේසි චිත්‍රපට කෙරෙහි තිබෙන මහජන ප්‍රසාදය, සම්මානය හඳුන්වාදී මාස 18ක් තුලදී වැඩි වූ බව කියවේ.ලන්දේසි චිත්‍රපට නරඹන්නන් සංඛ්‍යාව ප්‍රතිශතයක් ලෙස ගත්විට 1999 දී 5.5% ක්ද,2000 දී 5.9% ක් ද,සම්මානය හඳුන්වාදුන් වසර 2001 දී එය 9.5ක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත.ඒ වගේම 2002 වසරේදී නරඹන්නන් ප්‍රතිශතය 10.5% ක් &lt;ref name=&quot;statistics&quot;/&gt;
දක්වා වර්ධනය වී ඇත.

ලන්දේසි චිත්‍රපට කර්මාන්තය වර්ධනය වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2003 දී සම්මානය දෙන මිනුම වෙනස් විය.2003 ජනවාරි 1 වැනිදයින් පසු ප්‍රචාරනය සඳහා නිකුත් කල චිත්‍රපට වලට ස්වර්ණ සම්මානය සඳහා 100,000 නරඹන්නන් ද, ප්ලටිනම් සම්මානය &lt;ref name=&quot;film-fund-press-release&quot;/&gt;සඳහා 400,000 ක් නරඹන්නන් ද අවශ්‍ය විය.වසර 2003 ට පෙර ස්වර්ණ සම්මානය ලබාගත් චිත්‍රපට සඳහාද නව මිනුම් යටතේ&lt;ref name=&quot;report2001&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = NFC annual report 2001
  | work = [http://www.nfcstatistiek.nl/ www.nfcstatistiek.nl]
  | publisher = Dutch Federation for Cinematography
  | year = 2002
  | url = http://www.nfcstatistiek.nl/jv01.pdf
  | accessdate = 2007-11-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;report2002&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = NFC annual report 2002
  | work = [http://www.nfcstatistiek.nl/ www.nfcstatistiek.nl]
  | publisher = Dutch Federation for Cinematography
  | year = 2003
  | url = http://www.nfcstatistiek.nl/jv02.pdf
  | accessdate = 2007-10-21 }}&lt;/ref&gt; සම්මාන ලබාදුණි.වසර 2003 සිට 2007 දක්වාම නෙදර්ලන්තයේ ලන්දේසි චිත්‍රපට නරඹන්නන්ගේ ප්‍රතිශතය 9.20% සහ 13.4%  &lt;ref name=&quot;statistics&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;film2007&quot;/&gt;අතර පවත්වගන්නා ලදි.

එහි හඳුන්වාදීමේ සිට මේ දක්වා  [[List of films that received the Golden Film|චිත්‍රපට 62ක්&amp;nbsp;]] {{ref label|date_|i|i}} සඳහා සම්මාන ප්‍රදානය කර ඇත.වසර 2008 දී චිත්‍රපට 14ක් සම්මානයට පත්‍රවිය.එක වසරක්{{ref label|date_|i|i}} තුලදී වැඩිම සම්මාන ගණනක් ප්‍රදානය කල වසර ලෙස එය වාරතා වේ.සම්මානලාභී බොහෝ චිත්‍රපට අදාල නරඹන්නන් ගණනට ලංව තිබෙන්නේ සතියක හෝ දෙකක කාලයක් තුලදීය.නමුත් &quot;[[ෆුල් මූන් පාර්ටි]]&quot; (2002) සහ&quot;[[බ්ලැක් බුක්]]&quot;(2006) යන චිත්‍රපට ඔවුන්ගේ ප්‍රථම සති අන්තය&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Volle Maan na openingsweekend al Gouden Film
  | work = [http://www1.film1.nl/ Film1]
  | date = 2002-10-14
  | url = http://www1.film1.nl/nieuws/3466-Volle-Maan-na-openingsweekend-al-Gouden-Film.html
  | accessdate = 2008-01-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zwartboek&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite news
  | title = 'Zwartboek' trekt in eerste weekend 125.000 bezoekers
  | work = [http://www.nrc.nl/ www.nrc.nl]
  | publisher = [[NRC Handelsblad]]
  | date = 2006-09-18
  | url = http://www.nrc.nl/kunst/article484960.ece
  | accessdate = 2007-12-27 }}&lt;/ref&gt; තුලදීම 75,000 සහ 100,000 නරඹන්නන් පිරිසක් වාරතා කලහ.

==සම්මානය සඳහා ප්‍රතිචාර==

සම්මාන ලාභීන් හිතනව ස්වර්ණ සම්මානය ලබෙන්නේ චිත්‍රපටය සාර්ථක එකක්&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Schnitzelparadijs krijgt Gouden Film
  | work = [http://www.cinema.nl/ Cinema.nl]
  | publisher = [[De Volkskrant]] / [[VPRO]]
  | date = 2005-09-20
  | url = http://www.cinema.nl/artikelen/2161143/schnitzelparadijs-krijgt-gouden-film
  | accessdate = 2007-09-22 }}&lt;/ref&gt; නිසා කියල.අධ්‍යක්ශක &quot;[[මාර්ටින් කූල්හොවෙන්]]&quot; කියනවා &quot;වසර 2005 දී [[Schnitzel Paradise]] සම්මානයට පාත්‍ර උනා.එත් අපි ඒතරම් සර්ථකත්වයක් බලාපොරොත්තු උනේ නෑ &quot; කියල.Schnitzel Paradise කියන්නෙ ඔහුගෙ වාණිජ්‍යයමයලෙස සාර්ථක වූ මුල්ම චිත්‍රපටයයි[[Keep off]] (2006)  හි ප්‍රධාන නළු වයස අවුරුදු 15 ක් වන &quot;[[සෙම් වීගෙර්]]&quot; කියනව &quot;මම දැනගත්තා මේ චිත්‍රපටය ගොඩක් අය බලනව කියල, ඒත් මම කවදාවත් හිතුවෙ නෑ අපිට ස්වර්ණ සම්මානය&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | last = Dammers
  | first = Maartje
  | title = Gouden Film voor Afblijven
  | work = [http://www.kidsweek.nl/ www.kidsweek.nl]
  | publisher = [[Kidsweek]]
  | date = 2006-10-19
  | url = http://www.kidsweek.nl/artikel/171961/
  | accessdate = 2007-09-22 }}&lt;/ref&gt; ලැබෙයි කියලා &quot;.

ප්‍රවේශපත්‍ර 75,000 ක් 100,000 ක් අලෙවිවූ පමණින් චිත්‍රපටයක් සර්ථක යැයි කීමට නොහැකි බව සම්මාන විචාරකයෝ පවසති.චිත්‍රපට පුවත්වාරතාකරු &quot; රොනාල්ඩ් ඔකුය්සෙන්&quot; වසර 2002දී ස්වර්ණ සම්මානය මෙහෙම කිව්වා:

&lt;blockquote class=&quot;templatequote&quot;&gt;&lt;div&gt;හොඳ අදහසක් - මිනිස්සුන්ට ධනාත්මක සංඥා දෙනව.එත් එක විවාදත්මකයි ගොඩක් දෙනාට සංඥා ලැබෙනවද කියලා.නරඹන්නන් 75,000 ඉතා කුඩා සංඛ්‍යාවක්.දුර්වල මිනුමක්.විශේෂයෙන් &quot;ෆුල් මූන් පාටි&quot; වගේ හුදු පොදුජනයා සඳහා නිපදවූ චිත්‍රපටවලට.&quot;ෆුල් මූන් පාටි &quot; චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ශක වරයා එකහෙලාම පිලිගන්නවා 300,000 පමණක් නරඹන්නන් යනු අසමර්ථවීමක් කියලා.{{ref label|ockhuysen_|iv|iv}}&lt;ref name=&quot;feest&quot;/&gt;&lt;/div&gt;&lt;/blockquote&gt;

ස්වර්ණ සම්මානය,චිත්‍රපටයක වාණිජ්‍යමය සාර්ථකත්වය සඳහා සිනමාවේ වටිනාකම අඩුකිරීමට උත්සාහ කරන නිසා සහ එය විශාල ප්‍රසිද්ධියක් ලබාසිටින චිත්‍රපට වලට අනුග්‍රහ කරනවා වෙනුවට කුඩා අප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපට&lt;ref name=&quot;feest&quot;/&gt; සඳහා අනුග්‍රහ ලබාදීම නිසා, ස්වර්ණ සම්මානය යනු  &quot;අපගේ ළමා කාලය&quot; යයි &quot;ඔකුයුසෙන්&quot; පවා වාරතාකර තිබේ.&quot;ස්වර්ණ සම්මානය වණිජ්‍යමය කඩාවැටීම නැවැත්වීමට ලබාදෙන තිළිණයක් &quot;යයි චිත්‍රපට නිශ්පාදක &quot;රොබ් හෝවර්&quot; කිය තිබේ.වසර 2005  දී මිනුම 75,000 සිට 100,000 දක්වා ඉහල දැමූ අවස්ථාවේ ඔහු සම්මුඛ සාකච්චාවකදී කියා සිටියේ පහත පරිදිය.

&lt;blockquote class=&quot;templatequote&quot;&gt;&lt;div&gt;ඒක කොහෙත්ම මුකුත් නෙවෙයි.අසාර්ථකත්වයක්.ඒක පටන්ගන්න තිබුනේ චිත්‍රපට ප්‍රවේශපත්‍ර 350,000 හෝ ඊට වැඩියෙන් අලෙවි කරන නිශ්පාදකවරු වෙනුවෙන්.මධ්‍යය විසින් මේකගැන වරතා කරන්නෙ ඇයි කියලා තේරුම් ගන්න බෑ.ඇඉ මේ සියලු දෙනාම මේ විකාර{{ref label|houwer_|v|v}}&lt;ref name=&quot;nonsense&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | last = Ekker
  | first = Jan Pieter
  | coauthors = Ockhuysen, Ronald
  | title = 'Ik ben de trait-d'union'
  | work = [http://www.cinema.nl/ Cinema.nl]
  | date = 2005-10-20
  | url = http://www.cinema.nl/artikelen/2160831/ik-ben-de-trait-d-union
  | accessdate = 2007-01-11 }}&lt;/ref&gt; අනුමත කරන්නෙ?&lt;/div&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ඇල්ජෙමීන් ඩග්බ්ලෑඩ්]]&lt;ref name=&quot;bontekoe&quot;&gt;{{nl icon}} {{cite news
  | title = Gouden Film voor Bontekoe
  | work = [http://www.ad.nl/ www.ad.nl]
  | publisher = [[Algemeen Dagblad]]
  | date = 2007-12-27
  | url = http://www.ad.nl/filmwereld/article1924125.ece
  | accessdate = 2007-12-27 }}&lt;/ref&gt;, [[ද ටෙලිග්‍රාෆ්]]&lt;ref name=&quot;verliefd&quot;/&gt;, [[එන් ආර් සී හෑන්ඩෙල්බ්ලෑඩ්]]&lt;ref name=&quot;zwartboek&quot;/&gt; යන ලන්දේසි පුවත්පත් ස්වර්ණ සම්ම්මානය ලැබුණු චිත්‍රපට පිළිබඳව වාරතා කර ඇත.&quot;[[De Scheepsjongens van Bontekoe ]]&quot; (2007) යන චිත්‍රපටය නැරඹීමට 100,000 ක් පමණ මිනිසුන් පැමිණි අවස්ථවේ,ලන්දේසි පුවත්පත් ආයතනයක් වන &quot;[[Algemeen Nederlands Persbureau]]&quot; පැවසූයේ &quot;චිත්‍රපටය 100,000 සේ අපූර්ව එළිපත්තට ළඟා වී ඇත.{{ref label|anp_|iii|iii}}&lt;ref name=&quot;bontekoe&quot;/&gt;&quot; ලෙසයි.

==සටහන්==

&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
:*{{note label|date_|i|i}}2009 මාර්තු 9 වනිදා වශයෙන්.
:*{{note label|provisional_|ii|ii}}කලින් වසර වල වගේ වසර 2007 වාර්ශික වාරතාව, ලන්දේසි සිනමාශිල්ප සංසදයේ 2008 වසරේ ග්‍රන්ථය ඔවුන්ගේ වෙබ් සයිට් එක තුල  ප්‍රසිද්ධකර නැති නිසා 2007 වසර පිළිබඳ නිවැරදි දත්ත නැත.&lt;ref&gt;{{nl icon}} {{cite web
  | title = Brancheorganisatie NVB
  | work = [http://www.nvbinfocentrum.nl/ www.nvbinfocentrum.nl]
  | publisher = Dutch Association of Cinema Exploitants
  | url = http://www.nvbinfocentrum.nl/?id=1465
  | accessdate = 2008-06-12 }}&lt;/ref&gt;
:*{{note label|anp_|iii|iii}} &quot;චිත්‍රපටය 100,000 සේ අපූර්ව එළිපත්තට ළඟා වී ඇත.&quot; වාක්‍යයේ  ANP පාවිච්චි කරන ලන්දේසි වැකිය &quot;ද මජිස්චෙ ජෙරෙන්ස් වන් 100,000 &quot;.

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist|2}}

==බාහිර සබැඳි==
*{{nl icon}} [http://www.goudenfilm.nl/ Gouden Film] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021208002205/http://www.goudenfilm.nl/ |date=2002-12-08 }}
*[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Golden_and_Platin_Film_Netherlands/ Golden and Platin Film Netherlands] at the [[Internet Movie Database]]
{{Film awards in the Netherlands}}

[[ප්‍රවර්ගය:සිනමා සම්මාන උළෙල]]</text>
      <sha1>erh4m9izrxr9gt4fyytni090l8koimi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිචෙල් ඩි නොස්ට්‍රෙඩමේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52390</id>
    <revision>
      <id>796395</id>
      <parentid>623422</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T07:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>Use transparent background for signature image, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] විසින් Signature_of_Nostradamus.jpg ගොනුවේ නම [[c:File:Signature_of_Nostradamus_(transparent).png|Signature_of_Nostradamus_(transparent).png]] ලෙසට</comment>
      <origin>796395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46749" sha1="6lrx03e9nue19sgmong9eefbadu9et8" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=මිචෙල් ඩි නොස්ට්‍රඩාම්
|image=Nostradamus by Cesar.jpg
|caption=නොස්ට්‍රඩාමස්: ඔහුගේ පුතු සීසර් විසින් කරන ලද මුල් සිත්තමක්
|birth_date=14 දෙසැම්බර් හෝ 21 දෙසැම්බර් 1503
|birth_place=[[සාන්ත-රෙමී-ඩි-ප්‍රොවන්ස්]], [[ප්‍රොවන්ස්]], [[Early modern France|ප්‍රංශය]]
|death_date={{Death date and age|df=yes|1566|7|2|1503|12|14}}
|death_place=[[සැලොන්-ඩි-ප්‍රොවන්ස්]], ප්‍රොවන්ස්, ප්‍රංශය
|religion=[[රෝමානු කතෝලික]]
|signature=Signature of Nostradamus (transparent).png
|occupation=[[බෙභෙත් සකස්කිරීම]], ග්‍රන්ථකර්තෘ, [[Translation|පරිවර්තක]], [[astrology|ඡ්‍යෝතිශ්ශාස්ත්‍රය පිළිබඳ උපදේශක]]
|known_for=[[අනාගතවාක්‍යය කීම]], ප්‍රතිකාර කිරීම [[මහාමාරිය (රෝගය)|මහාමාරිය]]
}}

'''මිචෙල් ඩි නොස්ට්‍රෙඩමේ'''  (1503 වසරේ දෙසැම්බර් 14 හෝ 21 – 2 July 1566 දින දක්වා තබන ලද මූලාශ්‍රය අනුව), සාමාන්‍යයෙන් '''නොස්ට්‍රඩාමස්''' ලෙස [https://en.wikipedia.org/wiki/Latinisation_of_names ලතිනිකරණය] වූ [[අපොතිකරි]]වරයෙකු හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Prophecy අනාගත වාක්‍ය] සම්පාදනය කල හා ලොවට ඉදිරිපත් කල [https://en.wikipedia.org/wiki/Prophet මුනිවරයෙක්] ලෙස ලෝකය පුරා ම පිළිගත් ප්‍රංශ ජාතිකයෙක් විය.මෙම පොත ප්‍රකාශනය වූ දා පටන්, ඔහුගේ මරණින් පසුව මෙම ග්‍රන්ථය කලාතුරකින් මුද්‍රණය වුවත්,නොස්ට්‍රඩාමස් ජනප්‍රිය පුවත්පත් ඇතුළු අනුගාමිකයන් රැසක් ආකර්ෂණය කර ගන්නේ, ලෝකයේ සිදුවූ ප්‍රධාන සිදුවීම් සම්බන්දයෙන් අනාගත වාක්‍ය සපයමිනි.

බොහෝ ශාස්ත්‍රිය මූලාශ්‍ර ඔප්පු කර පෙන්වන පරිදි ලෝකධාතු සිදුවීම් හා නොස්ට්‍රඩාමස්ගේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Quatrain සිව්පද කාව්‍යයන්] අතර ගොඩනගන ලද සම්බන්දය,විශාල වශයෙන්ම වැරදි අර්ථ විමසුම් හෝ වැරදි පරිවර්තනයන්(සමහරවිට හිතාමතාම කරන ලද)හෝ ඒවා අව්‍යාජ දිවැස් කීමේ බලයක සාක්ෂි ලෙස ගෙනහැර දැක්විය නොහැකි තරම් තුනී ප්‍රභවයන් වන බවයි.කෙසේනමුත් කාලින අර්ථකථාචාර්ය්‍යයන් ඉතා සාර්ථක අයුරින් නිදහස් අර්ථ නිරුපන හා ඔහුගේ අබරුන වචනයන් සදහා ස්ථිර අදහස් ඇති පැහැදිලිව වහා සිදුවෙන්නට යන සිදුවීම් පුරෝකථනය කිරීම සදහා සාර්ථක ක්‍රියාවලියක් භාවිතා කර තිබේ.උදාහරණ වශයෙන් වර්ෂ 1867 දී (එය සිදුවීමට වසර 3කට පෙර)ලේ පෙලටිඑර් නම් පුද්ගලයා විසින් 3වන නැපෝලියන් වරයාගේ ජය හෝ පරාජය අපේක්ෂා කිරීම සදහා එසේ කර තිබේ.එම සිදුවීම [https://en.wikipedia.org/wiki/Franco-Prussian_War ෆ්රෑන්කො-පෘශියන් යුද්දය] ලෙස හදුන්වන ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර, එය කවදා කුමක් වෙයි දැයි නියමාකාරයෙන් කිව නොහැකි බව ඔහු පිළිගෙන තිබේ.

==චරිතාපදානය==
[[File:Nostradamus birthplace.jpg|thumb|upright|මෑතකාලීන අළුත්වැඩියා කිරීමට පළමුව නොස්ට්‍රඩාමස් උපන්නා යයි සැලකෙන ස්ථානය, [[සාන්ත-රෙමී-ඩි-ප්‍රොවන්ස්]]]]

===කුඩා කාලය===
නොස්ට්‍රඩාමස්  වර්ෂ 1503 දෙසැම්බර් මස 14 හෝ 21 දින ප්‍රංශයේ [[සාන්ත-රෙමී-ඩි-ප්‍රොවන්ස්]]හි  උපත ලැබිඉය.නොස්ට්‍රඩාමස් උපන් ස්ථානය තවමත් පවතී යයි සලකනු ලැබේ. මිචෙල් ඩි නොස්ට්‍රඩාම්, රෙයිනියර් (හෝ රෙනී) ඩි සෙයින්ට්-රෙමි හා ධාන්‍ය වෙළෙන්දෙකු, නොතාරිස් වරයකු වන ජවුමේ (හෝ ජැකස්)ඩි නොස්ට්‍රඩාම් දේපල ගේ අඩුම තරමේ දරුවන් නාමයක් අතරින් එකෙකු විය. ඊට ඉහතදී ඔවුන් මුලින්ම යුදෙව්වන් වුවත්, නමුත් ජවුමේගේ පියා, ගයි ගසෝනෙට්, වසර 1455දි පමණ, &quot;පියෙරේ&quot; යන කතෝලික නාමය හා &quot;නොස්ට්‍රඩාම්&quot; ([https://en.wikipedia.org/wiki/Veneration_of_Mary_in_Roman_Catholicism අපගේ ආර්යාව], [https://en.wikipedia.org/wiki/Saint%27s_day සාන්තුවරයාගේ දවසේදී] ඔහුගේ පරිවර්තනය චාරිත්‍රානුකූලව සිදුකරන ලදී යන අර්ථ සහිතව)පෙළපත් නාමය ලෙස ගනිමින් රෝමානු කතෝලික ආගම වැලදගන්නා ලදී. දැලෆිනේ, [https://en.wikipedia.org/wiki/Jean_de_Nostredame ජීන් I] (1507-77), පියෙරේ, හෙක්ටර්, ලුයිස්, බර්ට්‍රන්ඩ්, ජීන් II (1522 දී අපත ලද) සහ ඇන්ටොයින් (1523 ඩි උපත ලද) මිචෙල් ගේ පසක් කරගත් සහෝදර සහෝදරියන් වෙයි. ඔහුගේ ළමා කාලය පිළිබද දන්නා තවත් කරුනක් නම්,අනවරත සාම්ප්‍රදය අනුව ඔහුව උගතෙක් කරනු ලබන්නේ ඔහුගේ මව් පක්ෂයේ මීමුත්තා වන ජීන් ඩි සාන්ත රේමී විසින් වුවත්, එම සම්ප්‍රදාය බිදදමන්නේ,ඔහුට පළමු වසර සම්පුර්ණ වන විට, ඔහුගේ මිමුත්තා ඓතිහාසික මුලාශ්‍ර වලින් 1504න් පසුව අතුරුදන් වී ඇති බැවිනි.

[[File:Nostradamus-plaque.gif|thumb|ප්‍රංශයේ සාන්ත රේමී දී, නොස්ට්‍රඩාමස් උපන් ස්ථානය යයි සහතික කරමින්,ඔහුව 'නක්ෂත්‍රඥයා' ලෙස විස්තර කරමින් හා උපන් දිනය 1503 දෙසැම්බර් 14 යයි සනාථ කරමින්,නගර සභාව විසින් තබන ලද එලකය (ජූලියන් දින දර්ශනයට අනුව)]]
===සිසු අවධිය===
නොස්ට්‍රඩාමස් වයස අවරුදු 15දි ප්‍රථම උපාධිය සම්පුර්ණ කිරීම සදහා [https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Avignon ආවින්ග්ටන් සරසවියට] ඇතුලත් විය. වසරකට වඩා ගතවූ පසු(ඔහු [https://en.wikipedia.org/wiki/Trivium_(education) ත්‍රිවීථි] [[ව්‍යාකරණ],[https://en.wikipedia.org/wiki/Rhetoric අලංකාර ශාස්ත්‍රය] හා [[තර්ක ශාස්ත්‍රය]],සසුකලිනව [https://en.wikipedia.org/wiki/Quadrivium චතුර්වීථි] [[ජ්‍යාමිතිය]], [[අංක ගණිතය]], සංගීතය හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Astronomy තාරකාවිද්‍යාව]/[https://en.wikipedia.org/wiki/Astrology ඡ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රය] ඉගෙන ගනිමින් සිටියදී), [https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Death මහාමාරිය වසංගතය] පැතිරීම නිසා ඔහුට ආවින්ග්ටන් සරසවියෙන් බලෙන් හෝ පිටව යාමට සිදුවිය. ආවින්ග්ටන් වලින් පිටවීමෙන් පසුව, නොස්ට්‍රඩාමස්(ඔහුගේ වාර්තා වලට අනුව)1521 පටන් පුරා වසර 8ක් ඖෂධී ප්‍රතිකර්මය ගවේෂණය කරමින් පිටිසර සංචාරය කරන ලදී.1529 දී, [https://en.wikipedia.org/wiki/Apothecary ඇපොතිකරි]වරයෙක් ලෙස වසර කීපයක් ගත කිරීමෙන් පසුව, ඔහු වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබද උසස් උපාධිය හැදෑරීම සදහා [https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Montpellier මොන්ට්පෙලියර් විශ්වවිද්‍යාලය]ට ඇතුලත්වන ලදී. කෙටි කලකින් ඔහු [[ඇපොතිකරි]]වරයෙක් යයි සොයාගැනීමෙන් අනතුරුව,විශ්වවිද්‍යාලය බර නඩු පවරන්නා [[ගයිලමේ රොන්දෙල්ට්]] විසින්, ඔහුව නෙරපන ලදී.එකල එය විශ්වවිද්‍යාල ව්‍යවස්ථාවට අනුව විශේෂයෙන්ම තහනම් කරන ලද, වෛද්‍යවරුන්ට නින්දාවන් ගෙන දෙන ශාරීර වෙළදාමක් ලෙස සලක තිබේ.තවමත් එම අපහරණ වාර්තාව(''බිඅයියු මොන්ට්පෙලියර්, ලැයිස්තුව S 2 පිටුව 87'') අධ්‍යාපන පීඨ පුස්තකාලයේ තිබේ. කෙසේවුවත්, ඔහුගේ ප්‍රකාශකයන් හා වාර්තාකරුවන් කිහිපදෙනෙකු විසින් පසුකාලීනව ඔහුට &quot;වෛද්‍යවරයා&quot; ලෙස ආමන්ත්‍රණය කර තිබේ. ඔහුගේ නෙරපීමෙන් පසුව, නොස්ට්‍රඩාම් [https://en.wikipedia.org/wiki/Apothecary අපොතිකරිව]රයෙකු ලෙස කටයුතු කිරීම දිගටම සිදුකරන ලද අතර, මහාමාරියට එරෙහිව හිතු පරිදිම අරක්ෂාකරවන &quot;රෝස පෙත්ත&quot; සාදමින් ප්‍රසිද්ධ විය.

===විවාහය හා සුවකිරීමේ කාර්යය===
1531 ඩි [https://en.wikipedia.org/wiki/Julius_Caesar_Scaliger ජූල්ස්-සීසර් ස්කලිගර්] විසින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Polymath පුනරුදවාදී] නොස්ට්‍රඩාම් ශාස්ත්‍රධරයා හට [https://en.wikipedia.org/wiki/Agen ඒජන්] නගරයට පැමිණෙන ලෙස ආරාධනා කරන ලදී. එහිදී ඔහු කාන්තාවක් සමග විවාහ වූ අතර නම නිශ්චිත නොවුවත් (හෙන්රිඑට් ද'එන්කොසි වියහැක), යට දාව ඔහුට දරුවන් දෙදෙනෙක් ලැබුණි. 1534දි ඔහුගේ බිරිද හා දරුවන් අනුමාන වශයෙන් [https://en.wikipedia.org/wiki/Bubonic_plague මහාමාරිය] වැලදී මියගියේය. ඔවුන්ගේ මරණයෙන් පසුව ඔහු, බාග වේලාවට ප්‍රංශය පසුකර [https://en.wikipedia.org/wiki/Italy ඉතාලිය] දක්වා යලිත් සංචාරය කිරීම අරබන ලදී.

[[File:Nostradamuss house at Salon-de-Provence.jpg|thumb|upright|1909 ලම්බෙස්ක් භූමිකම්පාවෙන් පසු නැවත  ඉදිකරන ලද, සැලෝන්-ඩි-ප්‍රොවන්ස් හි ඇති නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ නිවස]]
1545 දී ඔහු ආපසු පැමිණීමෙන් පසුව,ප්‍රකට භෞතවෛද්‍යවරයෙකු වූ [https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Serre_(physician) ලුයිස් සේරේ] හට මාර්සේ හි පැතිරගිය විශාල මහාමාරිය වසංගතයට එරෙහිව සටන සදහා ඔහුට උදව් උපකාර කරන ලදී.ඉන් පසුව [https://en.wikipedia.org/wiki/Salon-de-Provence සැලෝන්-ඩි-ප්‍රොවන්ස්] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Aix-en-Provence ඉක්ස්-එන්-ප්‍රොවන්ස්] හි නාගරික ප්‍රදේශයන්හි පැතිරගිය රෝගාබාද නිරාකරණය කරනය කිරීම තනිවම සිදු කරන ලදී.අවසානයේ 1547 දී,වර්තමානයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Salon-de-Provence සැලෝන්-ඩි-ප්‍රොවන්ස්] හි ඇති නිවසේ පදිංචි ව,එහි විසු ඈන් පොන්සාර්ඩ් නම් පොසොසත් වැන්දබුව සමග විවාහ විය.එම විවාහයෙන් ඔහුට දුවරුන් 3ක් හා පුතුන් 3 දෙනෙකු ලෙස දරුවන් 6 දෙනෙක් ලැබුණි.1556 හා 1557 අතරතුර [https://en.wikipedia.org/wiki/Salon-de-Provence සැලෝන්-ඩි-ප්‍රොවන්ස්] හා ඩේ ලා [https://en.wikipedia.org/wiki/Crau කෘ] කාන්තාරය අවට ජලය නැති ප්‍රදේශවලට,[https://en.wikipedia.org/wiki/Durance ඩියුරන්ස්] ගඟ මගින් ජලය සැපයීම සදහා,[https://en.wikipedia.org/wiki/Adam_de_Craponne ඇඩම් ඩේ ක්‍රපොන්] විසින් සංවිධානය කරන ලද විශාල ඇල මාර්ග වියාපෘතියේ දහතුනෙන් එකක කොටසක් ඔහු හා ඔහුගේ බිරිද අත්කරගත්තේය.

===අනාගත වාක්‍ය===
ඉතාලියට නැවත වරක් පැමිණීමෙන් පසුව, නොස්ට්‍රෙඩමේ වෛද්‍ය විද්‍යාවෙන් ඇත වී [https://en.wikipedia.org/wiki/Occult ගුප්ත විද්යාවන්] කෙරේ වැඩි අවධානයක් යොමු කළේය.ප්‍රසිද්ද නැඹුරුවීම් අනුගමනය කරමින්, ඔහු 1550 සදහා පංචාංගයක් ලියු පසු,ප්‍රථම වරට ඔහුගේ නම නොස්ට්‍රෙඩමේ සිට නොස්ට්‍රෙඩාමස් ලෙස ලනිස්ටිකරනය කරන ලදී. එම [https://en.wikipedia.org/wiki/Almanac පංචාංගය] බොහෝ සාර්ථක වීම නිසා නිතිපතාම එකක් හෝ කිහිපයක් ලිවිම සදහා ඔහු උනන්දු විය. සියලු වශයෙන්, ඒවා අනාගත වාක්‍ය අඩුම තරමින් 6,338 හා සාමාන්‍යයෙන් ජනවාරි 1 හෝ සමහරවිට මාර්තු වලින් පටන් ගැනෙන වාර්ශික දින දර්ශන 11ක් අඩුම තරමින් අන්තර්ගත වී ඇති යයි සැලකෙයි. ඉතාම ඉක්මනින් දුර ඇත ප්‍රදේශයන් සිට පැමිණි රදළයින් හා අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ පුස්ගලයන් ඔහුගෙන් ජන්මපත්‍ර හා ආධ්‍යාත්මික උපදේශයන් සදහා පැමිණීම නිසා ඊට උපකාරයන් ලෙස එම පංචාංගයන් ඔහුට උපකාර විය.වෘත්තිමය ඡ්‍යෝතීර්වේදියකු අයුරින් එම සටහන් ඔහු විසින්ම ගණනය කරනු වෙනුවට,ඔහු සාමාන්‍යයෙන් ඔහුගේ උපදෙස් පතන්නන් ගෙන් එම උපන් වාර්තාවන් සපයයි යයි බලාපොරොත්තු විය.දවසේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වගු ආශ්‍රයෙන් එය කිරීමට කරන්නට බැඳී සිටින මුත්,ඔහු නිරන්තරයෙන් ඔහුගේ සේවාදායකයන් ගේ උපන් වෙලාව හා උපන් ස්ථානය නිශ්චිතව සොයාගැනීමට අපොහොසත් විය.

[[File:Nostradamus CI 1.jpg|thumb|පළමු ශතවර්ෂය, ශ්ලෝකය 1 : 1555 ලියොන් බොන්හොමේ වෙළුම.]]
ඔහු ඉන් පසුව ඔහුගේම වියාපෘතියක් ලෙස පොතක් ලිවිම අරඹ කරන ලද අතර එහි ප්‍රංශ සිව්පද කාව්‍යයන් දහසක් පමණ අඩංගු වෙයි.ඒවායින් බොහොමයක් දින නියමයකින් තොර ඒවා වන අතර වර්තමානයේ විශාල ලෙස ජනප්‍රිය වී තිබේ. ආගමික පරිසරය තුල විරුදවාදීන් වෙතින් අනතුරට භාජනය වියහැකි වූවත්, ඔහු ඔහුගේ අර්ථයන් &quot;රහස් ඉගි&quot; යොදාගනිමින් සම්මීලනය කිරීමේ උපායක් යොදාගත් අතර, වචන ක්‍රීඩා හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Greek ග්‍රීක], ඉතාලියානු, [https://en.wikipedia.org/wiki/Latin ලතින්], හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Proven%C3%A7al_language ප්‍රොවෙන්කල්] අනික් භාෂාවන් යොද්ගන්නා ලදී.ඒවා වාරිකය වශයෙන් එලි දැක්වීමේඩි ඇතිවූ තාක්ෂණික හේතුන් නිසා (තුන්වන හා අවසන් වරිකයන් හි ප්‍රකාශකයා,පැදි 100ක් අවසානයේ නැවත අරඹ කිරීමට අකමැති වීම ), හත්වන සියයේ අවසාන සිවුපදයන් 58 ඊලග වෙළුම් සදහා නොනැසී පවතීමට අපොහොසත් විය.

ලෙස් ප්‍රෝපටිස්(අනාගත වාක්‍ය) ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කල පොතෙහි අඩංගු සිව්පද කාවයන්, ප්‍රකාශයට පත් වූ විට මිශ්‍ර ප්‍රතිචාරයන් ලබාගත්තේය. සමහර මිනිසුන් නොස්ට්‍රඩාමස් යනු මාරයාගේ අතවැසියෙක්, බොරුකාරයෙක්, පිස්සෙක් ලෙස සලකු අතර, බොහොමයක් 	ප්‍රභූ පිරිස් පැහැදිලිවම එසේ සිතුවේ නැත. [https://en.wikipedia.org/wiki/Catherine_de%27_Medici කැතරින් ඩි මෙදිසිස්], [https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_II_of_France ප්‍රංශයේ දෙවන හෙන්රි රජුගේ] අග මෙහෙසිය, නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ ශ්‍රේෂ්ට ලෙස අගය කරන්නියකි. ඇය ඔහුව ප්‍රංශ මාලිගයට කැදවා ඔවුන්ට හේතු දක්වන ලෙස හා අගේ දරුවන්ට හදහන් අදින්න යයි පැවසුයේ, ඔහු රාජකීය පවුලට අනතුරක් වේ යයි 1555 දී ඔහුගේ පංචාංගය මගින් අනාවැකි පළකර තිබු බැවිනි. එම කාලයේදී, ඔහුව හිස ගස මර දමාවි යයි ඔහු බිය වුවත්, 1566 ඔහු මරණයට පත්වන විට,කැතරින් රැජින විසින් ඔහුව උපදේශකයෙකු හා ඇයගේ පුතු වන,[https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_IX_of_France ප්‍රංශයේ හතරවන තරුණ චාර්ල්ස්] රජුගේ පුද්ගලික භෞතවෛද්‍යවරයා ලෙස පත්කර තිබුණි.

සමහර නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ වාර්තාවන් පෙන්වාදෙන පරිදි, ඔහු [https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_heresy මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය] සදහා [https://en.wikipedia.org/wiki/Inquisition විභාග කිරීම] මගින් හිංසා කිරීම සදහා බිය වී සිටි බවයි. නමුත් [https://en.wikipedia.org/wiki/Prophecy අනාගත වාක්‍ය] කීම හෝ [https://en.wikipedia.org/wiki/Astrology ජෝතිෂ්‍යය] මෙම ගොඩට අයත් නොවේ. ඔහුට අනතුරක් ඇති වන්නේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Magic_(paranormal) ඉන්ද්‍රජාල] අභ්‍යාසයේ යෙදීම හෝ ඒවාට සහය දීම හෝ කල හොත් පමණි. ඇත්ත වශයෙන්ම, නිතරම පල්ලිය සමග ඔහුගේ තිබුනේ ඉතා යහපත් සම්බන්දයකි. ඔහුගේ 1561 අගබගයේ දී  මරිග්නනේ හි කෙටිකාලින සිරගතවීම ට මුලිකවම හේතු වුයේ, ඔහු ඔහුගේ 1562 පන්චාන්ගය, බිශෝප්වරයකුගේ අවසරය නොමැතිව ප්‍රකාශයට පත් කල බැවිනි. එය රාජකීය නියෝග පහරහරීමක් ලෙස සලකමිනි.

===අවසාන කාලය සහ මරණය===
[[File:Nostradamus epitaph.jpg|thumb|නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ සාන්ත-ලෝරෙන්ට්-කොලිගිල්හි වර්තමානයේ ඇති සොහොන, සැලෝන්. 1789 පසු ඔහුගේ විසිරුන භාස්මවශේෂ මාරුකිරීම කරන ලදී.]]
1566 වන විට ඔහුට වේදනා සහිතව වසර ගණනාවක් වැලදී තිබුණු [https://en.wikipedia.org/wiki/Gout රක්තවාතය] නිසා, ඔහුට චලනය වීම ඇත අපහසු විය. පසුව එය [https://en.wikipedia.org/wiki/Edema ඉදිමුම්] රෝගයක් බවට පරිවර්තනය විය.ජුනි අග වන විට ඔහු ඔහුගේ නීතිඥවරයා කැදවා, ඔහුගේ වත්කම් හා 3,444ක් ක්‍රවුන් ( අද ඩොලර් 300,000 පමණ), ඔහුගේ නය සදහා, බිරිද ගේ නැවත විවාහය වෙනුවෙන්, ඔහුගේ පුතුන් 25 විය සමරයි යයි විස්වාසයෙන් හා ඔහුගේ දුවරුන්ගේ මංගල්‍යයන් වෙනුවෙන්, සවිස්තර අන්තිම කැමති පත්‍රයක් ඇදීමට පසවස්න ලදී. මෙයට අමතරව ඉතාම කෙටි [https://en.wikipedia.org/wiki/Codicil_(will) අන්තිම කැමති පත්‍රයේ උපලේඛණයක්ද] තිබුණි. ජුලි පළමුවන දා සවසක ඔහු ඔහුගේ ලේඛකාධිකාරි වරිය වන ජීන් ඩේ චාවිග්නි හට &quot;ඔබ හෙට මම ජිවිත්ව ඉන්නවා නොදකිනු ඇත&quot; පැවසුයේ යයි සැලකේ. පසුදා උදැසනම ඔහුගේ ඇද හා බංකුව අතර බිම  මියගියේ යයි වාර්තා වෙයි. (අශුභ නිමිති 141 [මුලින් 152] 1567 නොවෙම්බෙර්, චාවිග්නි විසින් සිදුවුයේ කුමක්දයයි මරණින් පසුව සංස්කරණය කරන ලද ). ඔහුව නගරයේ ප්‍රැන්සිස්කානු දෙව්මැදුරක (එහි කොටසක් අද ලා බ්රෝෂරි අවන්හල ට යති වෙයි ) මිහිදන් කරන ලද අතර [https://en.wikipedia.org/wiki/French_Revolution ප්‍රංශ විප්ලවය] අතරතුර සාන්ත-ලෝරෙන්ට්-කොලිගිල්හි, අද පවතින ස්ථානය වෙත නැවත තැම්පත් කරන ලදී.

==කාර්යයන්==
[[File:Nostradamus prophecies.jpg|thumb|right|[https://en.wikipedia.org/wiki/Theophilus_de_Garenci%C3%A8res ගරෙන්සියෙර්ස්] හි පිටපතකි. 1672 ''ප්‍රොපසිස්'' හි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය, පි.අයි. නික්සන් විද්‍යා ඉතිහාස පුස්තකාලයේ ඇති ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය ]]

ඔහු පලකල අනාවැකි බොහොමයක් ප්‍රධාන වශයෙන්ම දිර්ගකාලින ඒවා වෙයි. ප්‍රථම එකතුව වර්ෂ 1555 දී ප්‍රකාශිත කල අතර  එහි ශ්ලෝක 353 ක් අඩංගු විය.දෙවැන්න අනාගතය හෙළි කරන පැදී 289 ක් ඇතුලත් එකතුවක් 1557 දී ම ප්‍රකාශනය කරන ලදී.තෙවැන්න  පැදී 300 ක් ඇතුලත් වූ අතර වාර්තාගත ලෙස මුද්‍රණය කල අතර ඒ 1558 මෙතුමාගේ අභාවයෙන් පසුවය.අදටත් එම එකතුව ඔහුගේ අභාවයෙන් පසුවත් නොනැසී පවතී.මෙම පිටපතෙහි එළිසමය සහිත හා අලිසමය නොමැති පැදි 941 ඇත.මෙම පැදි කාණ්ඩ 9 කට බෙදා තිබුණු අතර  ඒවා ගණනින් 100කි.42 සහිත කාණ්ඩයක් &quot;සියවසක්&quot; ලෙස හඳුන්වන ලදී.

මෙම කාලය තුලදී මුද්‍රණ පුහුණුව ලබා දුන් අතර (වචන අස ලිවිම ඇතුලත්ව), ප්‍රකාශන දෙකක් සර්වසම ප්‍රකාශන වුයේ නැත.එමෙන්ම එකම වර්ගයේ ප්‍රකාශන දෙකක් සොයා ගැනීම ඉතා අපහසු වුන දුර්ලබ අවස්ථාවක් විය.එමෙන්ම මෙතුමාගේ මුල් පිටපත් හොර රහසේ මුද්‍රණය කරන පුද්ගලයන්ට කිසිදු බලපත්‍රයක් නිකුත් කලේ නැත. සමහරුන් මුල් පිටපත් වල වචන වෙනස්කම් මෙන්ම විරාම ලක්ෂණ වල වෙනස්කම් පවා සිදු කරන්නට වුහ.

ලිත මෙතුමාගේ ඉතාමත් වැදගත් ප්‍රකාශනයක් වූ අතර වාර්ෂිකව එය ප්‍රකාශනය කෙරිණි එතුමාගේ මරණය වෙන තෙක්.මෙතුමා ඇතැම් විට අවුරුද්දට තුනක් හෝ හතරක් මුද්‍රණය කරන ලදී.ඒ අසුබ නිමිති හා පෙර නිමිතිද ඇතුළත්වය.

නොස්ට්‍රදමුස් අනාවැකි කියන්නෙකු පමණක් නොව ඔහු වෘත්තිමය රෝග සුවකරන්නෙකු ද විය.එතුමා වෛද්‍ය විද්‍යාව ගැනද ග්‍රන්ථ 3ක් පමණ රචනා කරන ලදී.එමෙන්ම එයින් එකක් අනුවාදනයක්  විය.එය [https://en.wikipedia.org/wiki/Galen ගාලෙන්] නම් කෙනෙක් රචනා කරන ලද්දකි.(ඩේ සි ගැලියන් අනුවාදය sus l'Exhortation de Menodote aux estudes des bonnes Artz, mesmement Medicine)මෙතුමා එම අනුවාදනයේ වෛද්‍ය අහර නිෂ්පාදනය හා ඒ සඳහා භාවිත කරන දේවල් සඳහන කෙරුවේය.එමෙන්ම මෙම ග්‍රන්ථයේ මෙතුමා මහාමාරිය රෝගය සුව කරන ක්‍රම ද සදහන් කළේය.ශරීරයෙන් රුදිරය ඉවත් කිරීම පමණක් නොව තවත් ක්‍රම ඇති බව එතුමා පෙන්වා දුන්නේය.තවද මෙම ග්‍රන්ථයෙහි විලවුන් සාද ගන්න ආකාරයද විස්තර කර ඇත.
මේ අත්පිටපත &quot;[https://en.wikipedia.org/wiki/Orus_Apollo ඔරුස් ඇපොලෝ]&quot; යන නමින් හඳුන්වන අතර [https://en.wikipedia.org/wiki/Lyon ලියොන්] පොදු පුස්තකාලයේ දක්නට ලැබේ.මෙම පුස්තකාලයේ නොස්ට්‍රඩාමස් ගේ 200 කට අසන්න මුල් පිටපත් මිචෙල් චෝමර්ට් නම් පුද්ගලයා ගේ අනුග්‍රහය යටතේ සුරක්ෂිතව පවතී.මෙය පැරණි ග්‍රීක හෛරෝරෙකනයඅදහස් කරගෙන සම්පාදනය කෙරුණු අනුවාදනයකි.මෙය ලතින් පිටපත් අනුසාරයෙන්  කරන ලද්දක් වන අතර පැරණි [https://en.wikipedia.org/wiki/Egyptian_hieroglyphs ඊජිප්තු පිටපතෙහි] සත්‍ය අදහස හුව දක්වන්නක් නොවේ.මෙය19 වන සියවසෙහි [https://en.wikipedia.org/wiki/Champollion චම්පොලියන්] යුගය වන තෙක් කිසි කෙනෙකු හරි හැටි කියව තේරුම් ගත්තේ නැත.

මෙතුමාගේ මරණය වන තෙක් මරණය ගැන පැවසු අනාවැකිය ප්‍රසිද්ද වූ අතර අනිත් පුද්ගලයන්ට මෙය ඇති විශේෂ විය.මෙම කාලය වන විට ප්‍රකාශන 200 කට අසන්න සංක්යාවක් අර්ථකතන 2000ක් සමග  ප්‍රකාශනය ට පත් විය.නමුත් මේව අද වශයෙන් ජනප්‍රිය විය.එයට හේතුව වුයේ ඒවායෙහි ඇති නොපැහැදිලි බව හා කල නිර්ණය ඉතා දුර්වල වූ හෙයිනි.ඔවුන් ඒවා ඉතා පහසුවෙන් මුල් පිටපත් වලින් උපුටා ගත ඒවා වන අතර  ඒවා අතීතයට බල පැවැත්වෙන් ඒවා විය(නොස්ට්‍රඩාමස් [https://en.wikipedia.org/wiki/Nostradamus_in_popular_culture ප්‍රසිද්ධ හැදියාව] බලන්න).

==''ද ප්‍රෝෆසිස්'' මුලාරම්භය==
අපක්ෂපාතී නොස්ට්‍රඩාමස් ඔහුගේ ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද අනාවැකි, [https://en.wikipedia.org/wiki/Judicial_astrology ඡ්‍යෝතිශ්ශාස්ත්‍රයට අනුව අපක්ෂපාතී] ලෙස කරන ලද,උපත්, මංගල්‍යයන්, මරණයන්, ආදී විශේෂ සිදුවීම් කරන ලද 'මතයන්', හෝ තක්සේරුවක් අයිතිවාසිකම් සපයන ලදී. නමුත් ඒ සදහා ඔහුව ඔහුගේ කාලින [https://en.wikipedia.org/wiki/Astrologer ඡ්‍යෝතිශ්ශාස්ත්‍රඥයන්] වූ ලෝරන්ස් විඩෙල් විසින්, අශක්නුවත්බව හා &quot;සන්සන්දනාත්මක හඳහන් කීම&quot; මගින් සත්‍ය වශයෙන්ම අනාගත සිදුවීම් ප්‍රකාශ කල හැකි යයි පැවසීම(අතීතයේ සිදිවු සිදුවීම් ඇසුරින් අනාගතය සදහා අනාවැකි පළකිරීම) විවේචනය කරන ලදී.

පර්යේෂණයන් යෝජනා කරන පරිදි ඔහුගේ ඔහුගේ අනාවැකි කාර්යයන්,[http://en.wikipedia.org/wiki/Eschatology අතීත ලෝක අවසානය] පිළිබද අනාවැකි වල අනුවාදයන් (බොහෝවිට බයිබලය අනුසාරයෙන්), අතීත සිදුවීම් වලින් එකතු කරන ලද හා [http://en.wikipedia.org/wiki/Omen පෙරනිමිති] වාර්තාවන් වල ගද්‍ය පද්‍ය සංග්‍රහයන් සහ සංසන්දනාත්මක හදහන් කීම ආධාරයෙන් අනාගතය සදහා කරන ලද කෘතියක් ලෙස සැලකිය හැකි බවයි. මේ අයුරින් ඔහුගේ බොහෝ අනාවැකි න් අතීත සිදුවීම් ඇසුරින් වෙය්. උදාහරණ වශයෙන් [http://en.wikipedia.org/wiki/Sulla සුල්ලා], [http://en.wikipedia.org/wiki/Gaius_Marius ගායස් මේරියස්], [http://en.wikipedia.org/wiki/Nero නීරෝ], සහ අනෙකුත් අතීත පුද්ගලයින් හා &quot;වලාකුළු අතර යුද්දය&quot; හා &quot;අහසින් වැටෙන ගෙම්බන්&quot; යන සිදුවීම් ගෙන කරන ලද විස්තරයන් දැක්විය හැකිය. ඡ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රය ඔහුගේ පොත්වල පූර්විකාවන්හි දෙවරක් පමණක් සදහන් වන අතර 41 වතාවක් ඔහුගේ &quot;සියවස්&quot; තුල සදහන් වෙයි.නමුත් [http://en.wikipedia.org/wiki/Letter_to_King_Henry_II 2වන හෙන්රි රජුට ලියන ලද ඔපුපු කරන ලියමනෙහි] නිතර නිතර එය භාවිත කර තිබේ. ඔහුගේ හයවන සියවසේ අවසාන ශ්ලෝකදී ඔහු විශේෂයෙන්ම ඡ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රඥයන්හට නිග්‍රහ කරන ලදී.

ඔහුගේ අතීත ප්‍රභවහි පහසුවෙන් හදුනගතහැකි පාඨයන් ඇතුලත්වන අතර [http://en.wikipedia.org/wiki/Livy ලිවී], [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Twelve_Caesars සුටිනියස්], [http://en.wikipedia.org/wiki/Plutarch ප්ලුටර්ක්], සහ අනෙකුත් සම්භාව්‍ය ඉතිහාසඥයන් වගේම, [http://en.wikipedia.org/wiki/Geoffrey_of_Villehardouin විලහර්දොයින් හි ජෙෆ්රි] හා [http://en.wikipedia.org/wiki/Jean_Froissart ජීන් ෆ්රෝයිසාර්ට්] වැනි මෙදිවල් ඉතිහාසකරුවන් ඇතුලත් වෙයි.ඔහුගේ බොහොමයක් ඡ්‍යෝතිශ්ය මුලාශ්‍රයන්, [http://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Roussat රිචර්ඩ් රුසට්ස්] ගේ 'ලිව්රේ ඩි ලෙසාර්ට් එට් මියුටෂන්ස් දෙස් ටෙම්ප්ස් ඔෆ්' (1949-50) නමැති පොතෙන් වචනයෙන් වචනය උපුටාගත් ඒවා වෙයි.

පැහැදිලිවම ඔහුගේ මුලික අනාවැකි පලකිරීමේ ප්‍රභවයක් වූයේ 1522 දී නිකුත් කල අනාවැකි විශාල ප්‍රමාණයක් අඩංගු වන [https://en.wikipedia.org/wiki/Mirabilis_Liber මිරබිලිස් ලිබෙර් හි], [https://en.wikipedia.org/wiki/Apocalypse_of_Pseudo-Methodius සුඩෝ-මෙතෝදියස්], [https://en.wikipedia.org/wiki/Tiburtine_Sibyl ටර්බටින් සිබිල්], [https://en.wikipedia.org/wiki/Joachim_of_Fiore ෆියෝරි හි ජෝචිම්], [https://en.wikipedia.org/wiki/Savonarola සවොනරෝල] සහ අනෙකුත් අය (ඔහුගේ මුල්පිටුවෙහි බයිබලයේ අඩංගු වන උපුටාගැනීම් 24 අඩංගු වෙයි,සවොනරෝල විසිය් දෙකක් හැර අනෙක් සියල්ල භාවිත කර ඇත). 1520 වන විට මෙම පොත සැලකිය හැකි පමණ සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබුණි. නමුත් එය මුද්‍රනයන් 6ක් පමණ යනවිට, එහි බලපෑම රදවාගැනීමට නොහැකි විය. සමහරවිට එහි වූ ලතින් වචනයන්ටම සිමා වෙමින්, ගොතික් හා බොහෝ අපහසු කෙටි කිරීම් අඩංගු වූ නිසා විය හැක. මෙම අනවකින් ප්‍රංශ බසින් නැවත අනුවාදනායක ලෙසින් ඉදිරිපත් කල පුද්ගලයන් අතරින් මුල් අයෙක් වෙයි. එය ඔවුන් ඔහුට සම්මානයන් දෙන අයුරින් විස්තර වෙයි. 16 වන සියවසේදී වර්තමානයේ මෙන් රචනා සොරකම පිළිබද අදහස් උදහස් යොදා නොගත් බව සදහන් කලයුතු කරුණක් වෙයි. කතෘන් විසින් නිරන්තරයෙන් පෙර දැනුම් දීමකින් තොරව පොත්වලින් වදන් උපුටාගැනීම සිදී කරන ලද අතර, විශේෂයෙන්ම ශාස්ත්‍රීය පොත්වලින් ඒසේ උපුටා ගන්න ලදී. වර්තමාන ගවේෂණයන් පෙන්වාදෙන පරිදි, ඔහු විසින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Bibliomancy පොත් ඇසුරින් පේනකීම] සදහා ඔහුගේ සිතැගි පරිදි අසම්බව්‍ය ලෙස පොතක් තෝරාගෙන විවර වන ඕනෑම පිටුවකින් ඔහු අතීත අනාවැකියක් තොර ගන්නා බවයි.

තවදුරත් ඔහු විසින්, 1504 දී [https://en.wikipedia.org/wiki/Petrus_Crinitus පිට්රුස් ක්‍රිනිටුස්] විසින් ලියවුනු ඩි ඔනෙස්ට දිසිප්ලිනා පොත මගින් අදහස් අහිදගනු ලබයි, එම ග්‍රන්ථයත් අනෙක් පොත් මගින් අදහස් ඇහිද ගනු ලබා ඈති අතර [https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Psellos මයිකල් සෙලොස්] ගේ ඩි දිමොනිබස්, හතරවන සියවසේ විසු [https://en.wikipedia.org/wiki/Neoplatonism නියෝ-ප්ලතෝනිකවාදයෙකු] වූ [https://en.wikipedia.org/wiki/Iamblichus ඉයම්බ්ලිකස්] විසින් ලියන ලද, [https://en.wikipedia.org/wiki/Chaldea කෙල්දියන්] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Assyria අසිරියන්] ඉන්ද්‍රජාල අඩංගුවන, [https://en.wikipedia.org/wiki/De_Mysteriis_Aegyptiorum ඩි මිස්ටිරියස් ඉජිප්ටෝරියම්] උදාහරණ වෙයි. පොත් දෙකම ලතින් භාෂාවෙන් [https://en.wikipedia.org/wiki/Lyon ලියොන්] හි ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති අතර, දෙකෙන්ම උපුටා ගන්න ලද අනුවාදයක් ( දෙවන අවස්ථාවේදී සත්‍ය වශයෙන්ම ) ඔහුගේ මුල්ම වැඩි පෙළෙහි අඩංගු වන අතර, දෙකෙන්ම ප්‍රථම එක මෙම විස්තරයෙහි අමුණනා ඇත. 1555 ඩි නොස්ට්‍රදාමුස් විසින් ඔහු විසින් කරන ලදුව පුස්තකාලයේ තිබු සියලුම රහස් ලියවිලි, පුළුස්ස දමනු ලැබී යයි සනාථ වුවත්, සැබෑ ලෙසම කුමන පොත් විනාශ වුව දැක නිසැකයෙන්ම කාටවත් පැවසිය නොහැක.

මිනිසුන් ඔහුව විස්වාස කිරීමට මුලින්ම පටන් ගනු ලබන්නේ 17 වන ශතවර්ශ දී වන අතර බොහොමයය් සම්ප්‍රදායික මුලරම්බයන් වෙයි. එම කල වකවානුවේදීම, ප්‍රංශයේ පන්තිකමරවල අනාවැකි පිලිබදව කතාකිරීම අරඹ වූ නිසා මෙම සිදිඋවිම විය හැකිය.</text>
      <sha1>6lrx03e9nue19sgmong9eefbadu9et8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ තේ නිෂ්පාදනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52569</id>
    <revision>
      <id>796366</id>
      <parentid>758488</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T15:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24426" sha1="fku9n7yt842mczd7813ktktsewsbb7r" xml:space="preserve">[[File:Tea plantation Haputale.jpg|thumb|200px|තේ වගාවක්]]
'''[[තේ]] නිෂ්පාදනය''', [[ශ්‍රී ලංකා|ශ්‍රී ලංකාවට]] විදේශ විනිමය ලබා දෙන ප්‍රධාන ම මූලාශ්‍රයක් වන අතර, 2013 වර්ෂයේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට ඇ.ඩො. බිලියන 1.5 කට අධික ප්‍රමාණයක් සපයමින් දළ දේශීය නිෂ්පාදනය 2% කින් වර්ධනය කිරීමට දායක වී තිබේ. එමඟින් මිලියනයකට අධික පිරිසකට සෘජු හා වක්‍ර රැකියා සපයා දී ඇති අතර, 1995 වන විට තේ වගා බිම් සහ වතුවල සෘජු රැකියා 215,338ක් උත්පාදනය කර තිබුණි. එයට අමතර ව කුඩා වතු හිමියන් යටතේ කෙරෙන තේ වගාව දහස් ගණනකට රැකියා අවස්ථා සපයන අතර ම පවුල් දස දහසකට අධික පිරිසකගේ ප්‍රධාන ම ජීවන වෘත්තිය බවට පත්ව තිබේ. ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයේ සිව්වන විශාලත ම තේ නිෂ්පාදකයා වේ. 1995 දී ලංකාව ලෝක නිෂ්පාදනයෙන් 23%ක් හිමි කර ගනිමින් ලොව ප්‍රමුඛත ම තේ අපනයනකරුවා (නිෂ්පාදකයාට වඩා) බවට පත් වූ අතර වර්තමානයේ එම තැන හිමිකරගෙන සිටිනුයේ කෙන්යාව යි. 2013 වසරේ දී කිලෝ ග්‍රෑම් මිලියන 340ක ඉහළ ම නිෂ්පාදනය වාර්තා වූ අතර, 2014 දී එය කිලෝ ග්‍රෑම් මිලියන 338ක් දක්වා සුළු අඩුවීමකට ලක් ව තිබේ.   

ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ පවත්නා ආර්ද්‍රතාව, සිසිල් උෂ්ණත්වය, සහ වර්ෂාපතනය උසස් තත්ත්වයේ තේ නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය හිතකර දේශගුණය සපයයි. අනෙක් අතට, මාතර, ගාල්ල, රත්නපුර වැනි ප්‍රදේශවල පවතින ඉහළ උෂ්ණත්වය සහ ඉහළ වර්ෂාපතනය යටතේ නිෂ්පාදනය කෙරෙන තේවල ඉහළ කහට රසයක් පවතී. පහළ උන්නතාංශ ප්‍රදේශවල තේ ශාකය, තමන් විසින් ම නිෂ්පාදනය කර ගන්නා ජෛව ස්කන්ධ ප්‍රමාණය සාපේක්ෂ ව වැඩි ය. එවැනි තේ මැද පෙරදිග රට

[[File:Nan-oya_sri_lanka.jpg|thumb|300px|ලූල්කන්දර වතුයාය]]

වල වඩාත් ජනප්‍රිය ය. 1852 ලංකාවට පැමිණි බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික තේ වැවිලිකරුවකු වන ජේම්ස් ටේලර් විසින් 1867 දී ශ්‍රී ලංකාවට තේ කර්මාන්තය හඳුන්වා දෙන ලදී. 1970 සිට කුඩා වතු හිමියන් යටතේ තේ වගා කිරීම ජනප්‍රිය වී තිබේ.

== ඉතිහාසය ==
=== වාණිජ නිෂ්පාදනයක් ලෙස වර්ධනය වීම ===
[[File:Henry Trafford Ceylon.jpg|thumb|right|සිලෝන් හි තේ වගාවේ පුරෝගාමියෙකු වන හෙන්රි රැන්ඩොල්ෆ් ට්‍රැෆෝර්ඩ්, 1880 දශකයේ දී]]

1880 වන විට ලංකාවේ තේ නිෂ්පාදනය ශීඝ්‍ර ලෙස ඉහළ ගිය අතර 1888 වන විට කෝපි වගා කර තිබූ බිම් ප්‍රමාණය අබිබවමින් 1899 වන විට ආසන්න වශයෙන් අක්කර 400,000(ව.කි.මී.1,619)ක තේ වගා කර තිබුණි. චාල්ස් හෙන්රි ද සොයිසා, මුල් කාලයේ තේ නිෂ්පාදනය සඳහා යොමු වූ එක ම ලාංකිකයා බවට පත් විය. එකල කෝපි වගාවේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස පැවති නුවරට ආසන්න පොයිස්ටන් (Poyston) වැනි වතු යායන් 1880 දී මෙරටට පැමිණි හෙන්රි රැන්ඩොල්ෆ් ට්‍රැෆෝර්ඩ් වැනි පුද්ගලයන් විසින් මිලට ගන්නා ලදී. ලංකාවේ තේ වගාවේ පුරෝගාමියෙකු ලෙස සැලකෙන ඔහුට කෝපි වගාව ගැන පැවතියේ සුළු දැනුමක් වුව ද තේ වගාව ගැන සැලකිය යුතු දැනුමක් පැවතුණි.  1883 වන විට ඔහු ඒ වන විට තේ වගාවට මාරු වෙමින් පැවති බෙහෝ වතුවල නේවාසික කළමණාකරු බවට පත් විය. 1880 අග භාගය වන විට ලංකාවේ පැවති කෝපි වතු සියල්ල ම පාහේ තේ වගා බිම් බවට පරිවර්තනය වී තිබුණි. ඒ හා සමාන ම වේගයකින්, පැවති ඉල්ලුම හමුවේ කෝපි ගබඩා තේ කර්මාන්තශාලා බවට පත් විය. 1877 සැමුවෙල් ක්ලේලන්ඩ් ඩේවිඩ්සන්ගේ 'සිරොක්කෝ'(Sirocco)නමැති තේ වියළනය, 1880 ජෝන් වෝල්කර් සහ සමාගම මගින් නිෂ්පාදනය කළ තේ රෝල් කිරීමේ යන්ත්‍රය වැනි වාණිජ තේ වගාව යථාර්ථයක් බවට පත් කළ අත්‍යවශ්‍ය මෙවලම් හේතුවෙන් 1880 වන විට තේ නිෂ්පාදන තාක්ෂණය ශීඝ්‍ර ලෙස වර්ධනය වන්නට විය. මෙම වාණිජ නිෂ්පාදන යථාර්ථය, 1884 දී නුවරඑළිය ෆෙයරිලන්ඩ් වතුයායේ( Pedro)මධ්‍යම තේ කර්මාන්තශාලාව ඉදි කිරීමත් සමඟ තවදුරටත් තහවුරු විය. ලංකාවේ තේ නිෂ්පාදනය වර්ධනය වීමත් සමඟ එංගලන්තය විසින් නව කර්මාන්තශාලා ඉදි කිරීමත් යාන්ත්‍රික නවෝත්පාදන ක්‍රම හඳුන්වාදීමත් සිදු කෙරිණි. ලින්ක්ෂයර්හි ගෙන්ස්බර්ග් ප්‍රදේශයේ මාෂල්, පුත්‍රයෝ සහ සමාගම, බර්මිංහැම්හි ටැංගීස් යන්ත්‍ර සමාගම සහ බෙල්ෆාස්ට්හි ඩේවිඩ්සන් සහ සමාගම වැනි සමාගම් එදා සිට අද දක්වා කර්මාන්තශාලාවලට අවශ්‍ය යන්ත්‍රෝපකරණ සැපයීම සිදු කරති.

== වගාව සහ සැකසීම ==
ශ්‍රී ලංකාවේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් දළ වශයෙන් 4%ක් පමණ, එනම් හෙක්ටයාර 188,175 (වර්ග සැතපුම් 727) කට වඩා ප්‍රමාණයක් පුරා තේ වගාව පැතිර පවතී. මීටර 2100 (අඩි 6, 890)ට වැඩි උන්නතාංශ ප්‍රදේශවල බෝගය සරුවට වැඩෙන අතර ශාකවලට වසරකට සෙ.මී. 100-125 (අඟල් 39-40)ත් අතර වර්ෂාපතනයක් අවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ තේ පඳුරු රෝපණය කිරීම සිදු කරනුයේ සමෝච්ඡ රේඛා සමායෝජනය කරමින් &quot;සමෝච්ඡ රෝපණ&quot; ක්‍රමයට අනුකූලව ය. වාණිජ නිෂ්පාදනයන් සඳහා තේ පඳුරුවල කඳෙහි සහ පැති අතුවල හටගන්නා දළු සහ ළපටි කොළ ‍යොදා ගනී. සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරෙනුයේ අපේක්ෂිත රසය සහ සුවඳ ඇති අග්‍රස්ථ කොළ දෙක සහ ඉහළ අංකුරය නෙළා ගනු ලැබීම යි. ශ්‍රී ලංකාව, තේ දළු නෙළීමට යාන්ත්‍රික තාක්ෂණයට වඩා මිනිස් ශ්‍රමය යොදාගන්නා රටවල් කිහිපයෙන් එකකි. යන්ත්‍ර භාවිතා කළේ නම් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයෙන් මේරූ කොළ  සහ අතු රිකිලි මිශ්‍රවීම නිසා තේවල රසයට වඩා ප්‍රමාණය ඉහළ දැමීමක් පමණක් සිදු වනු ඇත. අත්දැකීමත් සමඟ ම දළු නෙළන්නියන් විසින් වේගයෙන් දළු නෙළීමේ හැකියාව වර්ධනය කරගන්නා අතර, කිලෝ 15-20 (රාත්තල් 33-44)ත් අතර දෛනික ඉලක්කය සපුරා බර කිරා මැනීමෙන් අනතුරු ව ළඟ ම පිහිටි තේ කර්මාන්තශාලාව වෙත ඒවා රැගෙන යනු ලැබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ තේ වගාව සඳහා නිරන්තර පෝෂණය සහ අවධානය අත්‍යවශ්‍ය වේ. එසේ ම ක්‍රමානුකූල ව පොහොර යෙදීම මගින් පස සරුවට තබාගැනීම තේ සැකසුම් ක්‍රියාවලියේ වැදගත් ම අංගයකි. පාර්ශ්වික වර්ධනය දිරිගැන්වීම උදෙසා නොමේරූ පැළෑටි විශේෂ පිහියක ආධාරයෙන් බිම් මට්ටමේ සිට සෙ.මී. 10-15 අතර උසකින් නිරන්තර කප්පාදුවකට ලක් කරනු ලබයි. නිෂ්පාදිත තේවල ගුණාත්මකභාවය සහ වටිනාකම උ‍දෙසා ශ්‍රී ලංකාවේ තේ වතුවල පවත්නා තේ කර්මාන්තශාලා තීරණාත්මක සාධකයක් ලෙස බලපායි. තේ දළු නෙළා ගැනීමෙන් අනතුරුව,ඉහළ අධීක්ෂණය යටතේ බර මැනීම සඳහා එකතු කිරීමේ මඩු වෙත ඉතා ඉක්මනින් ගෙන ගොස් ඉන් පසු කර්මාන්තශාලාව වෙත ගෙන යනු ලබයි. සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ තේ කර්මාන්තශාලාවක් යනු තේ දළු නෙළීම සහ සැකසීම අතර පිරිවැය අවම කිරීමේ අරමුණින් තේ වතු යායේ ම ගොඩ නගන ලද බහු ගබඩා ගොඩනැගිල්ලකි.  තේ දළු, කර්මාන්තශාලාවේ ඉහළ මහළට ගෙන ‍ගොස් ද්‍රෝණියක් වැනි තැනක අතුරන අතර දළුවල අමතර බර ඉවත් කිරිමට වියළීම නැමැති ක්‍රියාවලියට යොමු කරයි. වරක් වියළන ලද දළු පෙරළීමට, ඇඹරීමට සහ වෙන් කිරීමට ලක් කරන අතර මෙය විශේෂ‍යෙන් ම කළු තේ නිෂ්පාදනය සඳහා, කොළවල ඇති එන්සයිම, වාතයේ පවත්නා ඔක්සිජන් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට උත්ප්‍රේරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. 

[[File:SriLanka TeaHarvest (pixinn.net).jpg|thumb|right|220px|තේ දළු නෙලන කාන්තාවන්]]

තේ දළු පිත්තල හෝ ලී අල්ලු ස‍වි කළ කවාකාර මේස මත පෙරළීමට ලක් කර ඊට ඉහළින් ඇති විවෘත සිලින්ඩරයකට දමනු ලබයි. පෙරළීම අවසන් කළ පසු හාත්පස පැතිරුණු උණුසුම සහ ආර්ද්‍රතාව සමඟ ඔක්සීකරණය ආරම්භ කිරීමට තේ දළු කොටස් මේසයක් මත අතුරණු ලැබේ. අවසන් නිෂ්පාදනයේ ගුණාත්මකභාවය, උෂ්ණත්වය සහ ආර්ද්‍රතාව පාලනය සහ ඔක්සීකරණය කෙරෙන කාල සීමාව ආදිය වෙත යොමු කෙරෙන  ඉතා දැඩි අවධානය සහ අත්‍යන්ත සොයා බැලීම සමඟ බැඳී පවතී. ඔක්සීකරණය අවසන්වීමත් සමඟ කොළ පැහැයෙන් පැවති තේ දළුවල පැහැය දිලිසෙන තඹ පැහැයකට හැරේ. වරක් ඔක්සීකරණය කළ දළු අතුරු රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වළක්වා ගැනීමේ අරමුණින් එන්සයිමවල ස්වභාවික ලක්ෂණ වෙනස් කිරීමට, තැවීමට ලක් වූ දළු රත් වූ කුටීරයකට ඇතුළු කරනු ලබයි. මෙම රත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය තේ දළුවල රසයට ද බලපායි. නැවතත් උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම අවසන් ගුණාත්මකභාවය තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයක් වන අතර ම අවසානයේ දී තේ දළු දැඩි බවකින් සහ අඳුරු පැහැයකින් දිස්වේ.
&lt;br /&gt;

&lt;gallery widths=&quot;140&quot; heights=&quot;135&quot;&gt;
ගොනුව:Tea production, step 2 - processing of the dried tea leaves (Ndawara) (08).jpg|තේ වියළීම
&lt;/gallery&gt;

'''තේ දළු වර්ග කිරීම''' ( ශ්‍රී ලංකාවේ නම් ප්‍රමාණය අනුව) දැලක් ආධාරයෙන් හැලීමට ලක් කර හැඩය සහ ප්‍රමාණය අනුව විවිධ කාණ්ඩවලට වෙන් කිරීම මගින් සිදු කරයි. නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ කිසිදු අවස්ථාවක කෘත්‍රිම කල් තබා ගැනීමේ ද්‍රව්‍ය එක් නොකරන අතර, සම්මත ගුණාත්මකභාවයට අනුකූල නොවන සියලු ම තත්ත්වවල තේ, එහි ප්‍රමාණය සහ වටිනාකම නොසලකා ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබේ. අවසාන වශයෙන් බර කිරන ලද තේ, තේ ගෝනි සහ කඩදාසි මලුවලට අසුරා සියුම් පරීක්ෂාවකට ලක් කරනු ලබයි. ඉන් අනතුරු ව දේශීය වෙළඳපොළට සහ තේ තැරැව්කාර සමාගම්වලට ප්‍රවාහනය කරනු ලබයි. අපනයන අවධියේ දී ශ්‍රී ලංකා තේ මණ්ඩලය මගින් සෑම නැව් තොගයක ම සාම්පල පරීක්ෂාවකට ලක් කර අවසානයේ නැව් මගින් ලොව පුරා බෙදා හරිනු ලබයි.

== වගා ප්‍රදේශ ==
ප්‍රධාන තේ වගා ප්‍රදේශ ලෙස, මධ්‍යම පළාතේ මහනුවර සහ නුවරඑළිය, ඌව පළාතේ බදුල්ල, බණ්ඩාරවෙල සහ හපුතලේ, දකුණු පළාතේ ගාල්ල, මාතර, මුල්කිරිගල සහ සබරගමුව පළාතේ රත්නපුර සහ කෑගල්ල ප්‍රදේශ හඳුනාගත හැකි ය. 

== නිෂ්පාදන ==
'''ලංකා කළු තේ'''

ලංකා කළු තේ යනු ශ්‍රී ලංකාවට ම විශේෂිත වූ තේ වර්ගයන්ගෙන් එකකි. එහි ඇත්තේ පැඟිරි රසය සිහි ගන්වන ප්‍රසන්න සුවඳකි. මෙය කලවම් කර හෝ නොකර භාවිතා කරන අතර උන්නතාංශය සහ රසය අනුව වෙනස් වන වතු රාශියක වගා කරනු ලබයි.

'''ලංකා හරිත තේ'''

ලංකා හරිත තේ ප්‍රධාන වශයෙන් ම නිෂ්පාදනය කරනුයේ ඇසමීස් (Assamese)තේ ගබඩාවේ ය. ඌව පළාතේ ඉදල්ගස්හින්න ප්‍රදේශයේ මේවා වගා කරනු ලැබේ. ලංකා හරිත තේ සම්පූර්ණ දලුව ලෙසින් ම පවතින අතර ඇසමීස් බීජ ගබඩාවේ නිපදවන මේවා තියුණු කහට රසයකින්, මෝල්ටීයතාවයෙන් සහ පෝෂ්‍යදායී ගුණයෙන් යුක්ත ය. 

'''ලංකා සුදු තේ''' 

'රිදී ඉඟි' නමින් ද හඳුන්වන ලංකා සුදු තේ මිල අධික වන අතර කිලෝ ග්‍රෑමයක මිල අනෙකුත් තේ වර්ගවලට සාපේක්ෂ ව සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් ඉහළ අගයක් ගනී. ශ්‍රීපාද කන්ද අසබඩ, මීටර 2,200- 2,500(අඩි 7,218- 8,202) අතර නුවරඑළිය ප්‍රදේශයේ මේවා පළමුව වගා කෙරුණි. තේ වගා කිරීම, අස්වැන්න නෙළීම, පෙරළීම මිනිස් ශ්‍රමය භාවිතයෙන් ම සිදු වන අතර හිරු එළියෙන් වියළීම සිදු කරයි. එහි ඉතා රසවත් පයින් සහ මීපැණි සාරය පිරි සියුම් දියරයක් සහ රන්වන් හා තඹ පැහැය මුසු ශ්‍රාවයක් පවතී. පිරිසුදු සුදු තේ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ ගාල්ලට ආසන්න හඳුනුගොඩ වතු යායේ ද වගා කෙරේ.

[[File:Finest Ceylon Tea blik, foto 2.JPG|thumb|ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි තේ ඇසුරුමක් ]]


== අන්තර්ජාතික වෙළඳපොළ සහ මිල ==
ශ්‍රී ලංකාවේ තේ කර්මාන්තය 2000 දශකය දක්වා අඛණ්ඩ සාර්ථකත්වයක් අත් කර ගත්තේ ය. 2001 වසරේ තේ අපනයනයේ යෙදෙන සෑම ප්‍රධාන රටක ම තේ මිල පහළ වැටුණ ද ශ්‍රී ලංකාවට, 2000 වසරේ කිලෝ ග්‍රෑම් මිලියන 288 (රාත්තල් මිලියන 634.93) සමඟ සසඳන විට 2001 දී  කිලෝ ග්‍රෑම් මිලියන 294 (රාත්තල් මිලියන 648.16)ක වාර්තාගත ආදායමක් ලබා ගනිමින් තවදුරටත් ලෝක අපනයනයේ ප්‍රමුඛයා ලෙස රැඳී සිටීමට හැකි විය. 2001 වසරේ ලෝක තේ නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන 3.022( ටොන් මිලියන 3.331 අඩු)දක්වා වර්ධනය වූ නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ පෙර වසරේ පැවති ඩොලර් මිලියන 595ක අපනයනය ඩොලර් මිලියන 658 දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. කෙසේ වෙතත් වර්තමානය වන විට ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයේ විශාල ම අපනයනකරුවා ලෙස රැඳී සිටිය ද සමස්ත නිෂ්පාදනයෙන් ඉන්දියාව සහ චීනයට වඩා පසු පසින් සිටී.

== අමතර අවධානයට ==
*[[Akbar Tea]]
*[[Dilmah]]
*[[George Steuart Group]] (Steuarts Tea, 1835 Steuarts Ceylon)
*[[Heladiv]]
*[[Island Tea]]
*[[Loolecondera]]
*[[Mlesna]]
*[[Thomas Lipton]]
*[[Tea production in Azerbaijan]]
*[[Tea production in Bangladesh]]
*[[Tea production in Indonesia]]
*[[Tea production in Nepal]]
*[[Tea production in Kenya]]
*[[Tea production in Uganda]]
*[[Tea production in the United States]]
{{Clear}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|30em}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons category|Tea plantations in Sri Lanka}}
* {{website|http://www.pureceylontea.com/}}, Official website of the Sri Lanka Tea Board
* [http://www.teamuse.com/article_000903.html Taylor, Lipton and the Birth of Ceylon Tea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190503222723/https://www.teamuse.com/article_000903.html |date=2019-05-03 }}
{{Asia topic|Tea production in}}
{{Teas}}
{{British Ceylon period topics}}
{{Economy of Sri Lanka}}

[[Category:Sri Lankan tea|*]]
[[Category:Agriculture in Sri Lanka]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය]]
[[Category:Tea production|Sri Lanka]]
[[Category:Tea industry in Sri Lanka]]</text>
      <sha1>fku9n7yt842mczd7813ktktsewsbb7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහරගම නගර සභාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80352</id>
    <revision>
      <id>796362</id>
      <parentid>429230</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T12:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16460" sha1="qhxwkr4uwu3r4tibnpnotpd04fn73jv" xml:space="preserve">කොළඹ නගරයේ සිට කි.මී. 16 ක් ගිණිකොණ දෙසින් මහරගම නගර සභා බල ප්‍රදේශය පිහිටා තිබේ. ජනගහන හා ‍භෞතික වර්ධනය අතින් ඉහළ වර්ධනයක් පෙන්නුම්  {{තොරතුරුකොටුව ජනාවාසය
| official_name                   = මහරගම
| image_skyline                   = 
| image_caption                   = 
| image_flag                      = 
| image_seal                      = 
| image_map                       = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = Sri Lanka
| subdivision_type                = [[ලෝකයේ රටවල්|රට]]
| subdivision_name                = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1               = පළාත
| subdivision_name1               = [[බස්නාහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|බස්නාහිර පළාත]]
| leader_title                    = පුරපති
| leader_name                     = 
| leader_title1                   = 
| leader_name1                    = 
| area_magnitude                  = 
| area_total_km2                  = 
| area_total_sq_mi                = 
| area_land_km2                   = 
| area_land_sq_mi                 = 
| area_water_km2                  = 
| area_water_sq_mi                = 
| population_total                = 
| population_as_of                = 
| population_density_km2          = &lt;!--Don't include commas!--&gt;
| population_metro                = 
| website                         = http://maharagama.uc.gov.lk
| footnotes                       = 
| coordinates_region              = LK
| timezone                        = [[Time zone#UTC .2B 6.2C F|Sri Lanka Standard Time Zone]]
| utc_offset                      = +5:30
| timezone_DST                    = 
| utc_offset_DST                  = 
| latd                            = 6
| latm                            = 51
| lats                            = 
| latNS                           = N
| longd                           = 79
| longm                           = 59
| longs                           = 
| longEW                          = E
| address                         = මහරගම නගර සභාව, මහරගම
}}
කරන අතර, දෙහිවල, කෝට්ටේ, නුගේගොඩ වැනි සංවර්ධිත නගර කේන්ද්‍ර කොට ගෙන ස්ථානගතවීමේ හේතුවෙන් මෙම නගරයේ සංවර්ධන විභවය තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් පවතී. නගරය හරහා දිවෙන හයිලෙවල් මාර්ගය මගින් කොළඹ අග නගරය මෙන්ම අධිවේගි මාර්ග පිවිසුම පිහිටා තිබිම ‍ හේතුවෙන් අනෙකුත්  ප්‍රධාන නගර හා සම්බන්ධිකරණය කරනු ලබයි.

2002 ජනවාරි මස 10 වන දින අංක 1218/35 දරණ ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදි ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය මඟින් 2002.047.15 වන දින සිට මහරගම නගර සභාව සංස්ථාපනය කර ඇත. මේ වන විට නගර සභා සේවක හා නිලධාරින් ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වී ඇත.කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ ඉතා ඉක්මනින් සංවර්ධනය කරා ලඟා වී ඇති පළාත් පාලන ආයතනයකි. ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ සෞඛ්‍ය තත්වය ඉහලින් නංවා ගැනීමටත්, මංමාවත් හා මාර්ග අලුත් වැඩියා කටයුතු ඉතාමත් හොදින් සංවර්ධනය කිරීමටත් බල ප්‍රදේශයේ සෑම කොටසකටම විථ් පහන් සවිකිරිමත් ආදී නොයෙකුත් මහජන සේවාවන් ලබා දීමටත් මහත් සේ ඇප කැප වී සිටි.

=== ඉතිහාසය ===
1963 දී ව.කි.මී 5 කට පමණ සීමා වී සුළු නගර සභා ප්‍රදේශයක් ලෙස පැවතුන මෙම පළාත් පාලන ආයතනය 1988 වර්ෂයේදී ව.කි.මී 21 ක විශාල ප්‍රදේශයක් බවට පුළුල් වී ප්‍රාදේශීය සභාවක් බවට පත්විය.

2002 ජනවාරි 10 වැනි දින ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ අතිවිශේෂ ගැසට් පත්‍රය මගින් එවකට ස්වදේශ කටයුතු පළාත් සභා සහ පළාත් පාලන අමාත්‍යවරයාව සිටි ඇලික් අළුවිහාරේ මැතිතුමා විසින් “මහරගම නගර සභාව“ යන නිල නාමය නියම කර තිබේ. එම ගැසට් පත්‍රයට අනුව ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාශ 41 කින් සමන්විත භූමි ප්‍රදේශය නගරයක් විය යුතු බවත්, එහි දක්වා ඇති සීමා පරිපාලන සීමා ලෙසත් නම්කර ඇත. 2002 අප්‍රේල් 15 දින මහරගම නගර සභවේ නිල කාලය ආරම්භ විය.

බස්නාහිර පළාතෙහි කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටා ඇති මහරගම නගර සභා බල ප්‍රදේශය වර්ග කිලෝමීටර් 39.4 ක භූමි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන අතර උතුරින් හා වයඹ දිගින් කෝට්ටේ මහ නගර සභා බල ප්‍රදේශයෙන් සහ කඩුවෙල මහ නගර සභා බල ප්‍රදේශයෙන්ද නැගෙනහිරින් හෝමාගම ප්‍රාදේශීය සභා බල ප්‍රදේශයෙන්ද දකුණින් කැසබෑව නගර සභා බල ප්‍රදේශයෙන්ද බටහිරින් දෙහිවල ගල්කිස්ස මහ නගර සභා බල ප්‍රදේශයෙන්ද මායිම්ව ස්ථානගත වී ඇත.

කොළඹ නගරයේ සිට කි.මී16ක් ගිනිකොණ දෙසින් මහරගම නගර සභා බල ප්‍රදේශය පිහිටා තිබෙන අතර ජනගහනය හා භෞතික වර්ධනය අතින් ඉහළ වර්ධනයක් පෙන්නුම් කෙරේ. නගරය හරහා දිවෙන හයිලෙවල් මාර්ගය මගින් කොළඹ අග නගරය මෙන්ම සබරගමුව, ඌව වැනි පළාත් හා ප්‍රධාන නගරද සම්බන්ධීකරණය කරනු ලබයි.

2021 වර්ෂය වන විට අපේක්ෂිත ජනගහනය 253,047 වන අතර, මෙම නගරය අධි ජන ඝනත්වයකින් යුතු වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් හා ප්‍රධාන නේවාසික නගරයක් ලෙස හඳුනාගෙ ඇත.2014 වර්ෂයේ ජනගහනය 202,557 ක් වන අතර වරිපනම් අය කරන දේපල සංඛ්‍යාව 77,740 ක් වේ.

මෙම පළාත් පාලන ආයතනයේ වගකීම් හා කාර්යභාරය වන්නේ ජනතා තෘප්තියට හේතුවන උපරිම මට්ටමේ සේවාවක් සපයා දීමය. තුලනාත්මක හා ධරණීය සංවර්ධනයක් මගින් ප්‍රාදේශීය ජනතාවගේ ශුභ සිද්ධිය සඳහා වු අපේක්ෂාවන් ලඟා කරදීමට හා ප්‍රාදේශීය ආර්ථික සංවර්ධනය නංවාලීම සඳහා ද අවශ්‍ය වන්නා වු යටිතල පහසුකම් සපයා දීම මගින් බල ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ ජීවන තත්වය හා ඔවුන්ගේ භෞතික වටපිටාවද වර්ධනය කරලීම නගරසභාවේ  අභිමතාර්ථය වන්නේය.

=== සේවාවන් ===

==== සෞඛ්‍ය අංශය ====

* බල ප්‍රදේශයේ කසල එකතු කිරීම
* කසළ කළමනාකරණය
* පරිසර බලපත්‍ර නිකුත් කිරීම හා අළුත් කිරීම
* ගලි බවුසර් මගින් පූතීක ටැංකි පිරිසිදු කිරීම
* ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර ලබාදීම
* දන්ත වෛද්‍ය සායනය

==== ආදායම් අංශය ====

* නොපවරා ගැනීමේ සහතිකය
* වරිපනම් හිමිකාරිත්වය වෙනස් කිරීම(ඇස්තැරැක්ක A.T.D)
* වරිපනම් බදු ගෙවීම
* ව්‍යාපාර/කර්මාන්ත බදුගෙවීම
* වෙලද බලපත්‍ර ලබාදීම
* සමාජ ශාලා බලපත්‍ර ලබාදීම
* පා පැදි බලපත්‍ර/සංදර්ශන බලපත්‍ර
* ප්‍රචාරක දැන්වීම්
* ක්‍රීඩා පිටියක් වෙන් කිරීම/නගරශාලා/ ප්‍රජා ශාලා වෙන් කිරීම
* ආදාහනාගාර වෙන් කිරීම/සුසාන භුමි වෙන් කිරීම
* සුසානභුමි තුල සිහිවටන ඉදිකිරීම

==== බදු මුදලින් ලබාදෙන සේවාවන් ====

* ග්‍රාමීය මාර්ග සංවර්ධනය හා නඩත්තුව
* මහජන සෞඛ්‍යය හා ආරක්ෂාව
* ළමා හා මාතෘ සායන
* වීථී ආලෝක කරණ කටයුතු
* ආයුර්වේද සේවා
* පෙර පාසල්
* සෞන්දර්ය අධ්‍යාපන සේවා
* වෘත්තීය පුහුණු පාඨමාලා
* පොදු වෙළදපොල හා සති පොල සංවර්ධන කටයුතු
* පොදු සුභසාධක කටයුතු සැලසීම
* වෙළඳ බලපත්‍ර නිකුත් කිරීම

==== ගොඩනැගිලි හා කර්මාන්ත අංශය ====

* ඉඩම් අනු බෙදීම අනුමත කිරීම.
* පිඹුරුපත් අනුමත කිරීම
* ගොඩනැගිලි සැලසුම් අනුමත කිරීම.
* ගොඩනැගිලි සංවර්ධන බලපත්‍රයේ කාලය දීර්ඝ කිරීම.
* අනුකූලතා සහතික නිකුත් කිරීම.
* මායිම් තාප්ප සහ රැඳවුම් බැමි සැලසුම් අනුමත කිරීම.
* අනුමත කිරීම් පිළිබඳ පැමිණිලි
* අනතුරුදායක ගස් සම්බන්ධ පැමිණිලි
* මහජන පැමිණිලි

==== පුස්තකාලයේ සේවාවන් ====

* මහරගම ප්‍රධාන කාර්යාලය
* රුක්මලේ
* මාදිවෙල
* කොට්ටාව කුලසෙවනමහරගම නගර සභා බල ප්‍රදේශය තුල පුස්තකාල 4 කි.යන ස්ථානයන්හී පවත්වාගෙන යමින් පහත සේවාවන් ලබාදෙනු ලබයි.

# පුස්තකාල සාමාජිකත්වය ලබා දීම
# ජංගම පුස්තකාල සේවා
# සාමාජිකත්වය අළුත් කිරීම.
# අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා ඉඩපහසුකම් ලබා දීම

==== සංවර්ධන අංශයේ සේවාවන් ====

* ප්‍රජා මණ්ඩල ලියාපදිංචි කිරීම
* මහජන පැමිණිලි සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීම
* මාර්ග පවරා ගැනීම්
* ආයතනයේ ඵලදායීතා ප්‍රවර්ධනයම.

==== වෙනත් සේවාවන් ====

* පෙර පාසැල්
** මහරගම ප්‍රධාන කාර්යාලය
** රුක්මල්ගම
** මිරිහාන
** දෙල්ගහවත්ත
* ආයුර්වේද සේවාවන්
* දන්ත සායනය
* ආදාහනාගාර 09 ක් මගින් සේවාව සපයනු ලබයි
* ගමට සෙත සදමින් ප්‍රජා මණ්ඩල හා ප්‍රජා ශාලා පවත්වාගෙන යාම හා සම්බන්ධීකරණය
* ප්‍රජා පුහුණු වැඩසටහන්
** සිසිල උයන පුහුණු මධ්‍යස්ථානය

==== ප්‍රජා පුහුණු වැඩසටහන් ====

# '''සිසිල උයන ස්වයං රැකියා පුහුණු පාඨමාලාව'''

මහරගම නගර සභා බල ප්‍රදේශයේ පාසල් හැර ගිය හා රැකියා විරහිත කාන්තාවන් සවිබල නැන්වීම හා ඔවුන්ගේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීම පදනම් කරමින්  ස්වයං රැකියා පුහුණු අත්වැල ව්‍යාපෘතියක් මහරගම නගර සභාව මඟින් පවත්වනු ලබයි. මෙම පාඨමාලාව නොමිලේ පවත්වනු ලබන අතර පාඨමාලා අටකින් සමන්විත වේ.

* අත්කම් පුහුණු පාඨමාලාව
* තිරරෙදි හා පැච්වර්ක් පුහුණු පාඨමාලාව
* රූපලාවන්‍ය පුහුණු පාඨමාලාව
* කේෂාලංකාරණ පුහුණු පාඨමාලාව
* රෙදි පින්තාරු පුහුණු පාඨමාලාව
* මැහුම් පුහුණු පාඨමාලාව
* පාවහන් නිෂ්පාදන පුහුණු පාඨමාලාව
* බෑග් නිෂ්පාදන පුහුණු පාඨමාලාව

'''2. වෘත්තිය පුහුණු පාඨමාලාව -මහරගම නගර සභාව''' 

=== යොමු ===
[http://maharagama.uc.gov.lk/sin/?page_id=23 http://maharagama.uc.gov.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180710015748/http://maharagama.uc.gov.lk/sin/?page_id=23 |date=2018-07-10 }}</text>
      <sha1>qhxwkr4uwu3r4tibnpnotpd04fn73jv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ෆයර් (1996 චිත්‍රපටය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89075</id>
    <revision>
      <id>796375</id>
      <parentid>593988</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T19:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10475" sha1="t2aqq0310ud4kxsr6dojyuzogghp0st" xml:space="preserve">{{about|ඉන්දු-කැනේඩියානු චිත්‍රපටය|එම නාමයම සහිත පාකිස්තානි චිත්‍රපටය|ෆයර් (2002 චිත්‍රපටය)}}
{{Infobox film
| name = ෆයර්
| image = Fire (1996) poster.jpg
| alt = 
| caption = චිත්‍රපට පෝස්ටරයක්
| director = [[දීපා මේහ්තා]]
| producers = {{Plainlist|
* බොබී බේඩි
* දීපා මේහ්තා
}}
| writer = දීපා මේහ්තා
| starring = {{Plainlist|
* [[නන්දිතා දාස්]]
* [[ශබානා ආස්මි]]
}}
| music = [[ඒ. ආර්. ‍රහ්මාන්]]
| cinematography = [[ගයිල්ස් නට්ජන්ස්]]
| editing = බැරී ෆැරල්
| production_companies = {{Plainlist|
* [[කැලිඩස්කෝප් එන්ටර්ටේන්මන්ට්]]
* ට්‍රයල් බයි ෆයර් ෆිල්ම්ස්
}}
| distributor = [[සයිට්ගීස්ට් ෆිල්ම්ස්]]
| released = {{Film date|df=y|1996|09|06|[[ටොරන්ටෝ අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙල|TIFF]]|1998|11|05|ඉන්දියාව}}
| runtime = 108 මිනිත්තු&lt;!--Theatrical runtime: 107:58--&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://bbfc.co.uk/releases/fire-1998-0 | title=''Fire'' (15) | work=[[චිත්‍රපට වර්ගීකරණ බ්‍රිතාන්‍ය මණ්ඩලය|British Board of Film Classification]] | date=1 October 1998 | access-date=30 November 2014}}&lt;/ref&gt;
| country = {{Plainlist|
* ඉන්දියාව
* කැනඩාව
}}
| language = {{Plainlist|
* හින්දී
* ඉංග්‍රීසි
}}
| budget = 
| gross = $501,533&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.the-numbers.com/movie/Fire#tab=summary | title=''Fire'' (1997) - Financial Information | work=[[ද නම්බර්ස් (වෙබ්අඩවිය)|The Numbers]] | access-date=30 November 2016}}&lt;/ref&gt;
}}
'''''ෆයර්''''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[දීපා මේහ්තා]] විසින් රචනා කොට අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද [[1996 බොලිවුඩ් චිත්‍රපට|1996]] ඉන්දු-කැනේඩියානු [[ශෘංගාර චිත්‍රපට|ශෘංගාරාත්මක]] [[ප්‍රේම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට|ප්‍රේම වෘත්තාන්ත]] [[නාට්‍ය (චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී)|නාට්‍ය චිත්‍රපට]]යකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරනු ලබන්නේ [[ශබානා ආස්මි]] සහ [[නන්දිතා දාස්]] විසිනි. මෙය මේහ්තාගේ ''[[එලිමන්ට්ස් ත්‍රිත්වය]]''ට අයත් පළමු චිත්‍රපටයයි; මෙම චිත්‍රපටයෙන් අනතුරුව ''[[අර්ත් (1998 චිත්‍රපටය)|අර්ත්]]'' (1998) සහ ''[[වෝටර් (2005 චිත්‍රපටය)|වෝටර්]]'' (2005) චිත්‍රපට නිර්මාණය විය.

මෙම චිත්‍රපටය දළ වශයෙන් [[ඉස්මත් චුඝ්තායි]]ගේ 1942 කථාවක් වූ, ''[[ලිහාෆ්]]'' (&quot;ඇතිරිල්ල&quot;) ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූවකි.&lt;ref&gt;{{Cite book| last = Gopinath| first = Gayatri| title = Impossible Desires | year = 2005| publisher = Duke University press | location = Durham and London | isbn=9780822386537}}&lt;/ref&gt; ''ෆයර්'' ‍යනු ප්‍රබල වශයෙන් සමලිංගික සබඳතාවයක්, විශේෂයෙන්ම ස්ත්‍රී සමලිංගික සබඳතාවයක් නිරූපිත ප්‍රථම [[බොලිවුඩ්]] මුඛ්‍යධාරා චිත්‍රපට අතුරින් එකකි.&lt;ref name=Choudhury&gt;{{cite news|last1=Choudhury|first1=Aishwarya|title=So, This Is What Went into The Making of Bollywood's First-Ever Lesbian Kiss Back in The '90s|url=https://www.scoopwhoop.com/entertainment/fire-first-lesbian-kiss-bollywood/|website=[[ScoopWhoop]]|date=25 November 2015|access-date=4 July 2019|archive-date=4 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704103204/https://www.scoopwhoop.com/entertainment/fire-first-lesbian-kiss-bollywood/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Darren&gt;{{cite book|last1=Darren|first1=Alison|title=Lesbian Film Guide|date=2000|pages=74–75|publisher=[[කැසල් (ප්‍රකාශක)|Cassell]]|location=London|edition=1st|isbn=030433376X|lccn=99043640|url=https://books.google.com/books?id=9aCvAwAAQBAJ&amp;q=Fire&amp;pg=PA74}}&lt;/ref&gt; 1998 මෙය ඉන්දියාව තුළ මුදාහැරීමෙන් අනතුරුව, විවිධ ක්‍රියාකාරීන් විසින් මෙම චිත්‍රපටයට එරෙහි විරෝධතා ගණනාවක් සංවිධානය කළ අතර, එය සමලිංගිකත්වය සහ [[කථා කිරීමේ අයිතිය]] වැනි මාතෘකා පිළිබඳ මහජන සංවාදයක් ඇතිකිරීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Women: Fighting Fire; Last week, activists ran riot at a cinema in Delhi in protest at the screening of Fire, a film about lesbians. Shabana Azmi a member of both India's parliament and the film's cast, explains why it should be shown|last=North|first=Madline|date=10 December 1998|work=The Guardian (London)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Impossible desires: Queer diasporas and south asian public cultures|last=Gopinath|first=Gayatri|publisher=Duke University Press|year=2005|isbn=0822335018|location=Durham|pages=131}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Choudhury /&gt;

==චරිත නිරූපණය==
{{colbegin|colwidth=40em}}
* [[නන්දිතා දාස්]], සීතා ලෙස
* [[ශබානා ආස්මි]], රාධා ලෙස
** කරිෂ්මා ජලානි, ළමා රාධා ලෙස
* රමන්ජිත් කෞර්, ළමා රාධාගේ මව ලෙස
* [[දිලීප් මේහ්තා]], ළමා රාධාගේ පියා ලෙස
* [[ජාවෙද් ජෆ්‍රී]], ජතීන් ලෙස
* [[විනයි පාඨක්]], තාජ් මහාල් හි මඟපෙන්වන්නා ලෙස
* කෞශාල් රේඛී, බිජී ලෙස
* [[රංජිත් චෞධරි]], මුණ්ඩු ලෙස
* [[කුල්භූෂණ් ඛාර්බන්දා]], අශෝක් ලෙස
* ඇලිස් පූන්, ජූලී ලෙස
* [[රාම් ගෝපාල් බජාජ්]], ස්වාමි ජී ලෙස
* රවින්දර් හැපී, වීඩියෝ සාප්පුවේ මිනිසා ලෙස
* [[දේව්‍යාණි සෝල්ට්ස්මන්]], වීඩියෝ සාප්පුවේ තරුණිය ලෙස
* Sunil Chabra as Milkman on bicycle
* [[Avijit Dutt]] as Julie's father
* Shasea Bahadur as Julie's brother
* Meher Chand as Goddess Sita
* Bahadur Chand as God Ram
* Puran, Sohan Lal, [[Sadhu Meher|Meher]], Amarjit Chand, and Karahm Chand as 'Ramayan' theatrical troupe members
* [[Kabir Chowdhury]] as Boy in video shop
* Laurence Côte as French tourist at the Taj Mahal
{{colend}}

==මේවාත් බලන්න==
* ''[[ද ජර්නි (2004 චිත්‍රපටය)|ද ජර්නි]]'' (2004)
* ''[[ඒක් ලඩ්කී කෝ දේඛා තෝ ඒසා ලගා]]'' (2019)
* [[කාන්තාවන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ එල්ජීබීටී චිත්‍රපට]]
* [[ඉන්දියාවේ සමලිංගිකත්වය]]

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
* {{IMDb title|0116308|Fire}}
* {{Rotten Tomatoes|1095795-fire|Fire}}
* {{Metacritic film|fire|Fire}}
* [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19970919%2FREVIEWS%2F709190302%2F1023&amp;AID1=%2F19970919%2FREVIEWS%2F709190302%2F1023&amp;AID2= Roger Ebert's Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615105318/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19970919%2FREVIEWS%2F709190302%2F1023&amp;AID1=%2F19970919%2FREVIEWS%2F709190302%2F1023&amp;AID2= |date=2011-06-15 }}
* [http://www.altfg.com/blog/film-reviews/fire-deepa-mehta-azmi-nandita-das/ Detailed critique of ''Fire''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090103010358/http://www.altfg.com/blog/film-reviews/fire-deepa-mehta-azmi-nandita-das/ |date=2009-01-03 }}
* [https://wayback.archive-it.org/all/20101212005343/http://www.brightlightsfilm.com/30/fire.html Analyzing feminism in ''Fire'']
* [http://www.rediff.com/entertai/oct/24deep.htm Interview with Deepa Mehta]
* [https://web.archive.org/web/20080202203950/http://media.opencultures.net/queer/ Queering Bollywood]
* [http://www.cscsarchive.org:8081/__e52568520028afa7.nsf/0/652e99a7c2bc0a796525693e005c85db!OpenDocument&amp;Highlight=0,fire History's Flirtation with Fire: Documenting the Controversy]{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Roy, Pinaki. &quot;''Above the Quilt'': Homosexuality in select Bollywood Films and Indo-Anglian Novels&quot;.''Contemporary Discourse'', 9.1 (January 2018): 420–23.

{{Deepa Mehta}}
{{LGBT in India}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:ෆයර් (1996 චිත්‍රපටය)}}
[[Category:1996 චිත්‍රපට]]
[[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:කැනේඩියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:ඉංග්‍රීසි-භාෂා ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:ඉන්දියානු ශෘංගාරාත්මක චිත්‍රපට]]
[[Category:ඉන්දියානු ස්වාධීන චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>t2aqq0310ud4kxsr6dojyuzogghp0st</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජොසේ එඩ්වාඩෝ ඩොස් සැන්ටොස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94164</id>
    <revision>
      <id>796396</id>
      <parentid>509148</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T07:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>Use transparent background for signature image, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] විසින් José_Eduardo_dos_Santos_signature.jpg ගොනුවේ නම [[c:File:José_Eduardo_dos_Santos_signature_(transparent).png|José_Eduardo_dos_Santos_signatur</comment>
      <origin>796396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3452" sha1="qnvucvz7np4xhs096cusqv39iihz1zo" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි|name=ජොසේ එඩ්වාඩෝ ඩොස් සැන්ටොස්|image=José Eduardo dos Santos 2.jpg|caption=2007 දී ඩොස් සැන්ටොස්|office=2වන [[ඇන්ගෝලා|ඇන්ගෝලාවේ ජනාධිපති]]|primeminister=ප්‍රනාන්දු ජොසේ ද ෆ්‍රැන්සා ඩයස් වැන්-ඩූනෙම්&lt;br /&gt;මාර්කොලිනෝ මොකෝ&lt;br /&gt;ප්‍රනාන්දු ජොසේ ද ෆ්‍රැන්සා ඩයස් වැන්-ඩූනෙම්&lt;br /&gt;ප්‍රනාන්දු ද පියදේ ඩයස් ඩොස් සැන්ටොස්&lt;br /&gt;පාවුලෝ කසෝමා&lt;ref&gt;2010 දී තනතුර අහෝසි කරන ලදී.&lt;/ref&gt;|vicepresident=ප්‍රනාන්දු ද පීඩේ ඩයස් ඩොස් සැන්ටොස්&lt;br /&gt;මැනුවෙල් විසෙන්ටේ|term_start=21 සැප්තැම්බර් 1979|term_end=25 සැප්තැම්බර් 2017|predecessor=ලූසියෝ ලාරා (වැඩබලන)|successor=ජුවම් ලෝරෙන්සෝ|birth_date={{birth date|1942|8|28|df=y}}|birth_place=[[ලුවාන්ඩා]], [[පෘතුගීසි ඇන්ගෝලාව]]|death_date={{death date and age|2022|7|8|1942|8|28|df=y}}|death_place=බාර්සිලෝනා, [[ස්පාඤ්ඤය]]|party=ඇන්ගෝලාවේ විමුක්තිය සඳහා වූ ජනප්‍රිය ව්‍යාපාරය|spouse=ටැටියානා කුකානෝවා (දික්කසාද)&lt;br /&gt;''දෙවන බිරිඳ'' (දික්කසාද)&lt;br /&gt;{{marriage|ඇනා පෝලා ලෙමෝස්|1991&lt;!--Per template guidelines, an end date is not needed when a marriage ends in the article subject's death--&gt;}}|children=ඉසබෙල් ඩොස් සැන්ටොස්&lt;br /&gt;හෝසේ ෆිලෝමෙනෝ ඩොස් සැන්ටොස්&lt;br /&gt;කොරියන් ඩු|alma_mater=අසර්බයිජාන් රාජ්‍ය තෙල් ඇකඩමිය|signature=José Eduardo dos Santos signature (transparent).png|rank=Army General (1986)|native_name=José Eduardo dos Santos}}

'''ජොසේ එඩ්වාඩෝ ඩොස් සැන්ටොස්'''  ({{බස-pt|José Eduardo dos Santos}}; 28 අගෝස්තු 1942 - 8 ජූලි 2022) යනු ඇන්ගෝලියානු දේශපාලනඥ වන අතර ඇන්ගෝලාවේ හිටපු ජනාධිපතිවරයා වේ. ඔහු අප්‍රිකාවේ දෙවන දීර්ඝතම ජනාධිපති ධුරය දැරූ අතර, ඩොස් සැන්ටොස්ට මාස දෙකකටත් අඩු කාලයකට පෙර බලය ලබා ගත් [[සමක ගිනියාව|සමක ගිනියාවේ]] ජනාධිපති ටියෝඩෝරෝ ඔබියැන්ග් න්ගුමා ම්බසෝගෝ විසින් අභිබවා ගියේය. &lt;ref&gt;John C. Fredriksen, ed. ''Biographical Dictionary of Modern World Leaders'' (2003) pp 139–141.&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==

[[ප්‍රවර්ගය:1942 උපත්]]</text>
      <sha1>qnvucvz7np4xhs096cusqv39iihz1zo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිරිල් මැතිව්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123075</id>
    <revision>
      <id>796372</id>
      <parentid>794449</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T17:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11641" sha1="2v0hyiguhk0dujycuj6qvtdhyiceyyd" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder|honorific-prefix=[[The Honourable|Hon.]]|name=Caluadewage Cyril Mathew|honorific-suffix=|image=|caption=|office1=[[Ministry of Industry and Commerce (Sri Lanka)#Ministers|Minister of Industry and Scientific Affairs]]|term_start1=July 1977|term_end1=1984|predecessor1=[[Tikiri Banda Subasinghe]]|successor1=[[Ranil Wickremesinghe]]|constituency_MP2=[[Kelaniya Electoral District|Kelaniya]]|parliament2=Sri Lanka|term_start2=1977|term_end2=1989|predecessor2=[[R. S. Perera]]|successor2=seat abolished|birth_date={{birth date|1912|09|30|df=y}}|birth_place=|death_date={{death date and age|1989|10|17|1912|09|30|df=y}}|death_place=|nationality=[[Sri Lanka]]n|ethnicity=|religion=|party=[[United National Party]]|spouse=|partner=&lt;!--For those with a domestic partner and not married --&gt;|relations=|children=|residence=|alma_mater=|profession=politician|signature=|website=|footnotes=}}'''කලුදේවගේ සිරිල් මැතිව්''' (1912 සැප්තැම්බර් 30 &amp;#x2013; 1989 ඔක්තෝබර් 17) [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂ]] [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු]] මන්ත්‍රීවරයෙකු වූ අතර, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hon. Mathew, Caluwadewage Cyril, M.P. |url=https://www.parliament.lk/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2462 |access-date=16 October 2017 |publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]}}&lt;/ref&gt; කැලණිය ආසනය නියෝජනය කරමින්, &lt;ref&gt;{{Cite book|date=22 October 2015|url=https://books.google.com/books?id=50igCgAAQBAJ&amp;q=MATTHEW%2C+CALUADEWAGE+CYRIL+dictionary&amp;pg=PA229|page=229}}&lt;/ref&gt; [[ජයවර්ධන කැබිනට් මණ්ඩලය|ජයවර්ධන කැබිනට් මණ්ඩලයේ]] (1977-1986 ) කර්මාන්ත හා විද්‍යාත්මක කටයුතු අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.

[[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂයට]] එක්වූ මැතිව් 1956 දී එහි සම මහලේකම්වරයා ලෙස පත් කර 1967 දක්වා එම පක්ෂයේ නායක [[ඩඩ්ලි සේනානායක|ඩඩ්ලි සේනානායක මහතා]] සමඟ ඇතිකරගත් මතභේදයකින් පසුව ඉල්ලා අස්විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/opinion/Cyril-Mathew-revolted-against-Dudley-in-1960s-and-JR-in-80s-Can-a-Divided-Party-Rule-a-Nation/172-174534|title=Cyril Mathew revolted against Dudley in 1960s and JR in 80s : Can a Divided Party Rule a Nation?|last=Perera|access-date=7 May 2020|publisher=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;

මැතිව් [[ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1960 මාර්තු|1960 මාර්තු මහ මැතිවරණයේදී]] එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් කොළොන්නෙන් [[මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (ලංකාව)|ලංකා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට]] තේරී පත් වූ අතර [[ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1960 ජූලි|1960 ජූලි මහ මැතිවරණයේදී]] නැවත තේරී පත් විය. [[ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1965|1965 මහ මැතිවරණයට]] බණ්ඩාරවෙලින් තරග කළ ඔහු ආර්.එම් අප්පුහාමි අතින් පරාජයට පත් විය. 1977 ජූලි 21 දින පැවති [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1977|8 වැනි පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන්]] ඔහු එක්සත් ජාතික පක්ෂය වෙනුවෙන් කැලණිය ආසනය නියෝජනය කරමින් තේරී පත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Result of Parliamentary General Election 1977 |url=http://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/election-results/parliamentary-elections/general-election-1977.pdf |access-date=16 October 2017 |publisher=Department of Elections, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

ඔහු [[දෙමළ ජනතාව|දෙමළ]] ජනතාවගේ දේශපාලන අභිලාෂයන්ට එරෙහි ඔහුගේ දැඩි ස්ථාවරය සඳහා ප්‍රසිද්ධ විය. &lt;ref&gt;{{Citation |title=The Peoples Alliance Government in Sri Lanka |url=http://www.whatnextjournal.co.uk/Pages/Back/Wnext5/Meryl.html |access-date=2023-12-14 |archive-date=2005-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050514170716/http://www.whatnextjournal.co.uk/Pages/Back/Wnext5/Meryl.html }}&lt;/ref&gt; ඔහු 1977 ජූලි මාසයේදී කර්මාන්ත හා විද්‍යාත්මක කටයුතු අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරන ලදී &lt;ref name=&quot;YB1977&quot;&gt;{{Cite book|pages=17–18|url=http://noolaham.net/project/148/14702/14702.pdf}}&lt;/ref&gt; ඔහු [[කළු ජූලිය|1983 ජුලි දෙමළ විරෝධී සංහාරය]] උසිගැන්වීම සඳහා වගකිව යුතු ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලැබේ, එහිදී ඔහු දෙමළ ව්‍යාපාර ගිනි තැබීමට මැර කණ්ඩායම් මෙහෙයවනු දක්නට ලැබුණි. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b7F-dUh5_j8C&amp;pg=PA81|date=1987|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;T. Sabaratnam, Pirapaharan, Volume 2, Chapter 5 – The Second Massacre (2003)&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Reflecting… 40th Anniversary of 'Black July': Have We Truly Learned from History? - Opinion {{!}} Daily Mirror |url=https://www.dailymirror.lk/opinion/Reflecting-40th-Anniversary-of-Black-July-Have-We-Truly-Learned-from-History/172-262724 |access-date=2023-10-19 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Daily News, Being ‘in and out’ of the UNP
Controversial Cyril Mathew
Wednesday, December 6, 2017, https://archives1.dailynews.lk/2017/12/06/features/136507/controversial-cyril-mathew {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231216121431/https://archives1.dailynews.lk/2017/12/06/features/136507/controversial-cyril-mathew |date=2023-12-16 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[The Week (Indian magazine)|The Week]], V.S.Jayaschandran, August 14–20, 1983, Lanka Burns, pp. 16-21&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;L.Piyadasa, 1984, Sri Lanka: The Holocaust and After, London:Marram books, p.81, 86&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;M.S Venkatachalam, 1987, Genocide in Sri Lanka, Delhi:Gian Publishing House, p.67&lt;/ref&gt; මෙම සංහාරය පසුව 26 වසරක සිවිල් යුද්ධයක් ඇවිලීමට හේතු විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/july-1983-ranil-wickremasinghe-followed-cyril-mathew/|title=July 1983: Ranil Wickremasinghe Followed Cyril Mathew|last=Hoole|first=Rajan|date=3 September 2013|work=[[Colombo Telegraph]]|access-date=16 October 2017}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ජයවර්ධන විසින් දෙමළ සුළුතරයේ දුක්ගැනවිලි විසඳීම සඳහා කැඳවූ සමුළුවක් ප්‍රසිද්ධියේ විවේචනය කිරීමෙන් අනතුරුව 1984 දී [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන|ජේ.ආර්.ජයවර්ධන]] විසින් මැතිව් කැබිනට් මණ්ඩලයෙන් සහ එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් නෙරපා හරින ලදී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-1218133.html|title=Deaths|date=19 October 1989|work=Washington Post|access-date=11 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924184012/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1218133.html|archive-date=24 September 2015|via=[[HighBeam Research]]|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924184012/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1218133.html|url-status=deviated}}&lt;/ref&gt; ජයවර්ධනගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]] මැතිව්ගේ පක්ෂ සාමාජිකත්වය යළි පිහිටුවන ලදී. ඔහු 1989 ඔක්තෝබර් 17 වන දින හෘදයාබාධයකින් මිය ගියේය.

මැතිව් '' සිහලුනි නැගී සිටිව් බුදු සසුන බේරාගගනිව්  පොතේ කතුවරයා විය!'' &quot;තමන්ගේ අයිතීන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් තම සාරධර්ම ආරක්ෂා කරන ලෙස&quot; [[සිංහල ජනයා|සිංහලයන්ගෙන්]] ඉල්ලා සිටි ''බුද්ධාගම සුරැකීමට නැගිටින්න'' . ඔහු 1979 දී කළ ප්‍රකෝපකාරී කතා එකතුවක් ''වන කොටියා කවුද යන'' පත්‍රිකාවක් ද නිකුත් කළේය.

ඔහුගේ පුත් නන්දා ද පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු වූ අතර &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hon. Mathew, Caluadewagey Nanda, M.P. |url=https://www.parliament.lk/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2463 |access-date=16 October 2017 |publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]}}&lt;/ref&gt; පසුව බලයට පත් වූ එජාප රජයන් යටතේ ක්‍රීඩා සහ යෞවන කටයුතු අමාත්‍ය ධූර කිහිපයක් ද හෙබවීය. [http://www.lankanewspapers.com/news/2005/4/1581.html]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181017064539/http://www.lankanewspapers.com/news/2005/4/1581.html |date=2018-10-17 }} පසුව ඔහු ජනාධිපති [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග]] සහ ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] විසින් [[ඌව පළාත|ඌව පළාතේ]] ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1989 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1912 උපත්]]</text>
      <sha1>2v0hyiguhk0dujycuj6qvtdhyiceyyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දොඩන්දූව ශ්‍රී පියරතන විද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184331</id>
    <revision>
      <id>796377</id>
      <parentid>795190</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T03:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>796377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53217" sha1="04btuwqopaoybuinxwchr2rqo0y1tz9" xml:space="preserve">{{Notice|This article is mostly complete, but still undergoing minor revisions.|user=KSLwiki24}}

{{Infobox archaeological site
| name                ={{blockquote|style=background:#800000; color:#ffffff; text-align:center; font-weight:bold;| ශ්‍රී ලංකා ජාතික උරුම අඩවිය}} ශ්‍රී ධම්මසාර පියරතන විද්‍යාලය&lt;br&gt;(ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව)
| native_name         = 
| image               =Logo of the Historic Piyarathana College of Dodanduwa.jpg
| image_size          = 200px
| alt                 = 
| caption             = නිල ලාංඡනය 
| map_type            = ශ්‍රී ලංකාව
| map_size            = 
| relief              = yes
| location            = [[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| region              = [[දකුණු පළාත]]
| coordinates         = {{coord|6|06|01.1|N|80|07|50.3|E|display=inline,title}}
|map_dot_label = දොඩන්දූව ශ්‍රී පියරතන විද්‍යාලය 
| type                = ජාතික උරුම අඩවිය සහ&lt;br&gt; [[ගාල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව|පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය]] 
| part_of             = 
| length              = 
| width               = 
| area                = 
| height              = 
| builder             = දොඩන්දූවේ ශ්‍රී පියරතන තිස්ස මහානායක හිමි
| material            = 
| built               = 1868/69(නිල වශයෙන්)
| abandoned           = 
| epochs              = 19 වන සියවස 
| cultures            = සිංහල-බෞද්ධ 
| condition           = සංරක්ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්ථානය(පැරණි ගොඩනැගිලි)
| ownership           = [[ශ්‍රී ලංකා රජය]]
| management          = [[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] හා [[අධයාපන අමාත්‍යාංශය]]
| public_access       = ගවේෂණ සඳහා අවසර රහිතව ඇතුල්වීම තහනම්
| designation1        =APMSL
| designation1_offname    = දොඩන්දූව පියරතන විද්‍යාලයීය පැරණි පාඨශාලා ගොඩනැගිල්ල 
| designation1_type       = 
| designation1_criteria   = 
| designation1_date       =2006-08-18 
| delisted1_date          = 
| designation1_partof     = 
| designation1_number     = 
| designation1_free1name  = 
| designation1_free1value = 
| designation1_free2name  = 
| designation1_free2value = 
| designation1_free3name  = 
| designation1_free3value =
}}

'''දොඩන්දූව ශ්‍රී පියරතන විද්‍යාලය''' හෙවත් '''ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව''' අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ මහා නිකායේ එවක මහානායක ධුරිනව වැඩ සිටි අතිපූජ්‍ය දොඩන්දූවේ පියරතන තිස්ස මහානායක හිමියන් විසින් මිෂනාරී අධයාපන ක්‍රමයට එරෙහිව සිංහල බෞද්ධ දරුවන් උදෙසා ආරම්භ කළ බෞද්ධ පාඨශාලාවකි.එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල ලෙස සැලකෙන අතර මහාචාර්ය ගුණපාල මලලසේකරයන්ට අනුව එය ලෝකයේ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල ද වේ.&lt;ref&gt;https://www.divaina.lk/provincial-news/27202&lt;/ref&gt;

මෙම විද්‍යාලය [[ගාල්ල]] දිස්ත්‍රික්කයේ [[හික්කඩුව]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ [[දොඩන්දූව]],දෙගල්ල නම් ප්‍රදේශයේ ගාලුපාර අසළ 64 සහ 65 වන සැතපුම් කණු අතර තිබෙන අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවයේ මූලස්ථානය වන දොඩන්දූව ශ්‍රී ශෛලබිම්බාරාම මූල මහා විහාරය අසල පිහිටා ඇත.ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ අධයාපනයේ තිඹිරිගෙය බඳු වන මෙය 2004 දෙසැම්බර් මස 12 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උරුමයක් වශයෙනුත්,2006 අගෝස්තු 18 වන දින පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙනුත් රජයේ ගැසට් අංක 1459 යටතේ ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.&lt;ref&gt;https://dodanduwaweerasooiya.blogspot.com/2010/06/dodanduwa-sri-piyaratana-tissa.html?m=1&lt;/ref&gt;

පාසල පිළිබඳව හා බෞද්ධ අධයාපනයේ ආරම්භය පිළිබඳව වැදගත් සටහන් කිහිපයක් &quot;රාජකීය ආසියාතික සංගමයේ ශ්‍රී ලංකා ශාඛාවේ ගමන්මග(Journal of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch)&quot; නම් සංරක්ෂිත ලේඛනය තුල ද දැක්වේ.{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981}}

==බෞද්ධ අධයාපනයේ ආරම්භය සහ ලෝකාර්ථ සාධක සමාගම==
[[File:Sri Piyaratana Tissa Mahanayake Thero - 2.jpg|thumb|200px|පාසලේ ආදිකතෘ අතිපූජ්‍ය දොඩන්දූවේ පියරතන තිස්ස මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ]]
ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවසේ සිදුවූ මහින්දාගමනය සමඟ මහාවිහාරය ආරම්භ වී ක්‍රමක්‍රමයෙන් අභයගිරි,ජේතවනාරාම යන බෞද්ධ අධ්‍යාපන මූලස්ථාන ආරම්භ වී ඒවා මූලික කොට බෞද්ධ භික්ෂූන් ආධ්‍යාත්මික වශයෙන් ධර්මය ඉගෙනගනිමින් සහ ප්‍රායෝගිකව භාවිතා කරමින් අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත විය,එසේම පිරිවෙන් ද ඒ සමයේ ම ආරම්භ විය.පිරිවෙන් අධ්‍යයාපනය ගත්විට අනුරාධපුර සිට මහනුවර දකවා ලක්දිව තත්කාලීන සමාජයේ ගිහි පැවදි දෙපක්ෂයට එකම අධයාපන ආයතනය විය.මේ කාල සීමාව පුරාවටම ගිහි,පැවිදි උභය පාර්ශවයේ ම පැවති ප්‍රබෝධය එකල රචනා වූ ග්‍රන්ථ වලන් ම පැහැදිලි වේ.

1812 වර්ෂයේ සිට මිෂනාරී සමාගම් විසින් ලංකාවේ මුහුදු බඩ පළාත් වල ක්‍රිස්තියානි පාසල් ඇරඹීමත් ඒවාට බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ සෘජු අනුග්‍රහය ලැබීමත් හේතු කොටගෙන විහාරස්ථාන මුල්කොට එතෙක් පැවති පිරිවෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණයෙන් දුර්වල වූ අතර එසේම ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරීන් විසින් ගමක් ගමක් ගානේ ඔවුන්ගේ ආගම ප්‍රචාරය කරමින් බුදු දහම විවේචනය කරමින් ක්‍රිස්තියානි ආගම වෙත හැරවීමට මිනිසුන් පෙළඹවූහ.ඒ පිළිබඳව එකළ සිටි මහා සංඝරත්නයේ ඇස් විවර වූ අතර වසර දෙදහස් ගණනක් අවිච්චින්නව පවත්වාගෙන ආ නිර්මල ථේරවාද බුදුදහමට ඉන් වන හානිය උන්වහන්සේලා දුටුවහ.

වර්ෂ 1839 දී රත්මලානේ පරම ධම්ම චේතිය පිරිවෙන බිහිවීමෙන් පසුව එයට සමගාමීව කොළඹ මාළිගාකන්දේ විද්‍යෝදය පිරිවෙනද පිහිටුවන ලදී.මේ අභාෂයෙන් පණ කැවී දොඩන්දූව ශෛලබිම්බාරාමය ආශ්‍රිතව 1856 දී පමණ පිරිවෙනක් අතිපූජ්‍ය උඩුගල්පිටියේ සිරි සුමනතිස්ස නායක හිමි මූලික කොට ආරම්භ වූ අතර මෙම පිරිවෙනෙහි නියෝජ්‍ය පරිවේනාධිපති ධූරය දරන ලද්දේ දොඩන්දූවේ පියරතන තිස්ස ස්වාමීන් වහන්සේ ය.

මේ පිරිවෙන් අධ්‍යාපනයෙන් ඇති වූ ප්‍රබෝධයත් දොඩන්දූවේ වෙළෙඳ ප්‍රජාවෙන් ලැබුණු සහයොගයත් හේතු කොට ගෙන බෞද්ධ දරුවන් විෂයෙහි පාඨශාලාවක් පිහිටුවීම පිළිබඳව බලාපොරොත්තුවක් පියරතන තිස්ස හිමියන් සිත තුල දැල්වෙන්නට ඇත,මන්ද යත් ඒ වනවිට දොඩන්දූවේ මිෂනාරී ඉංග්‍රීසි පාසල් කිහිපයක්ම ආරම්භ කර තිබූ බැවිනි.වර්ෂ 1868 දී මොර්ගන් වාර්තාව අනුව ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව විසින් &quot;ප්‍රසිද්ධ ඉගැන්වීම් දෙපාර්තමේන්තුව&quot; පිහිටුවීම නිසා රජයේ ආධාර ලැබිය හැකි පාසල් විවෘත කිරීමට හැකියාව ඇති අයට ඉඩ හසර විවර කර තිබුණි.

මේ අවදියේ දී දෙඩන්දූව ප්‍රදේශයට ආසන්නව පිහිටි කුමාරකන්ද පුරාණ විහාරයේ පුස්කොල ලිවිම පිණිස පැමිණි සිට &quot;දාවිත්&quot; නම් තරුණයෙක් එහිම පැවැදි වී [[මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි|මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද]] නමින් ප්‍රකටව ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි වැඩ කටයුතු වලට එරෙහිව වාද විවාද කිරීමට යොමු වූයේ ද පියරතන තිස්ස මහානායක හිමියන්ගේ ආභාෂයන් ද ලබමිණි.1865 දී ක්‍රිස්තියානීන් සමග පැවැත්වූ [[පංච මහා වාද]] වලින් පසුව භික්ෂූන් වහන්සේලා හා සිංහල බෞද්ධයන් අතර තවදූරටත් විශාල පිබිදීමක් ඇති විය.

මේ සමයේම එවක ශෛලබිම්බාරාම විහාරාධිපති පියරතන තිස්ස නායක ස්වාමීන්වහන්සේ '''ලෝකාර්ථ සාධක සමිතිය''' නම් සංවිධානයක් පිහිටුවා අරමුදල් රැස් කර 1869 දී '''ජිනලබ්ධි විශෝදක'''  නමින් ප්‍රථම බෞද්ධ පාඨශාලාව දොඩන්දූව සිය විහාරස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කරන ලදී. ඉන්පසු එම වසරේ ම 1869 දෙසැම්බර් මාසයේ දී '''පාණදුර උපාධ්‍යා''' නමින් තවත් පාසලක් ආරම්භ කල නමුදු ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව මගින් ඒවා ලියාපදිංචි කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.මින් පසු නොබැස උපක්‍රමශීළීව කටයුතු කල පියරත්න තිස්ස නායක හිමියන් එවක ආණ්ඩුකාර ධුරය හෙබවූ රොබින්සන් ආණ්ඩුකාරගේ ගාලු සංචාරය අතරතුර ඔහු දොඩන්දූවට කැඳවා පාසල පෙන්වා අනුග්‍රහය ලැබ ගෙන වර්ෂ 1874 දී ලියාපදිංචිය නිම කිරීමට කටයුතු කලේය.ඉන්පසු අම්බලන්ගොඩ පටබැඳිමුල්ලේ දී,කතළුවේ දී හා අහංගම දී තවත් පාසල් තුනක් විවෘතත කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.dhammaweb.net/dhamma_news/view.php?id=24 |title=The saga of the first Buddhist school |last=Karunadasa |first=W. M. |date=2004-12-05 |work=DhammaWeb |access-date=2025-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110120022557/http://www.dhammaweb.net/dhamma_news/view.php?id=24 |archive-date=2011-01-20}}&lt;/ref&gt;

පාසල ආරම්භ කිරීම පිළිබඳව තොරතුරු Journey of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch නම් ලේඛනය තුළ මෙසේ දැක්වේ.
{{Blockquote|මෙසේ ක්‍රමයෙන් ඔව්හු දොඩන්දූවට ද පැමිණ මිථ්‍යා පාඨශාලා නැමැති පාශ දෙකක්ම තබා බෞද්ධ දරුවන් රවටා තම ලබ්ධිය ගන්වන්නට නැතක් පරිශ්‍රම දැරුවෝය.මේ දුටු ශෛලබිම්බාරාමාධිපති අමරපුර ගණප්‍රධාන පියරතන තිස්සාභිධාන නායකස්ථවිර ස්වාමිපාදයන් වහන්සේ බලවත් සංවේගයට පැමිණ උන් මාර්ගයේදී වන බෞද්ධ දරුවන් කෙරේ දයාවෙන් මෙහෙයනු ලැබ සම්බුද්ධශාසනයාගේ චිරස්ථිතියත්,මිථ්‍යාලබ්ධිකයන්ගේ මානභංගයත්,කාලෝචිත ක්‍රියාවන්හි යෙදීම යෙදවීමත්,සත්පුරුෂ උත්තමයන්ට අයත් විශිෂ්ඨ ගුණධර්මයන් බැව් මෙනෙහි කොට ඒ ප්‍රතිබාහනයට අදහස් කොට යථෝක්ත ලෝකාර්ථසාධක සමිතිය පිහිටුවා මිථ්‍යාලබ්ධිකයන් විසින් කරණ වංචාවත් ඊට රැවටීමෙන් වන මහත් හානියත් ඒ හානිය දැක උදාසීනව තුනුරුවන් සරණ ගිරවුන්ගෙන්ද උපාසක ධර්මයට ආයෝග්‍ය බවත් හඟවා රුපියල් 850ක පමණ වියදමින් ස්කෝල ගෙයක් ගොඩ නඟවා බුද්ධධර්මය හා ගණිතමිතිතාදිය සහිත තරමක දුර ඉංග්‍රීසි ද දත් ප්‍රධාන ගුරුවරයෙක්ද උප ගුරුවරයන් දෙදෙනෙක් ද මසකට රුපියල් 35 බැගින් ගෙවීමට ගිවිසගෙන පත් කරවා ජිනලබ්ධිවිශොධක නමින් පාඨශාලාව විවෘතකොට ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 2412 ට පැමිණි ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් 1869 වැන්නෙහි ඉගැන්වීම පටන්ගණු ලැබීය.     සාධු!  සාධු!!{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981|p=24}} }}

ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල ආරම්භ කළ පියරතන හිමියන් විසින්ම 1879 දී '''ප්‍රථම බෞද්ධ ඉංග්‍රීසි පාඨශාලාව''' කොස්ගොඩ නුගටිය නම් පෙදෙසේ ආරම්භ කළ අතර මේ සඳහා බලපිටිය වැලිතර මහකප්පින වලව්වේ සැම්සන් රාජපක්ෂ වාසල මුදලිතුමා අනුග්‍රහය දක්වා ඇත.වර්තමානයේ මෙම පාසල හඳුන්වනු ලබන්නේ '''[[අහුංගල්ල රාජපක්ෂ මහා විද්‍යාලය]]''' වශයෙනි.

ඊට අමතරව 1869 දී ඇරඹි ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව ස්වභාෂා බාලක පාසලක් වූ බැවින් ගැහැණු දරුවන්ට ද බෞද්ධ අධ්‍යාපනය ලැබීම උදෙසා දොඩන්දූවට ආසන්නව පිහිටි කුමාරකන්ද මෝදර පටුවත ආශ්‍රිතව '''දොඩන්දූව යශෝධරා බාලිකා පාසල''' නමින් පාසලක් ආරම්භ කළහ.එය ලංකාවේ ''' ප්‍රථම බෞද්ධ බාලිකා පාසල''' විය. මේවාට අමතරව පියරතන තිස්ස නායක ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් වැලිගම බෞද්ධ පාසල(වැලිගම සිද්ධාර්ථ විද්‍යාලය), අම්බලන්ගොඩ පටබැඳිමුල්ල බෞද්ධ පාඨශාලාව(දේවානන්ද විද්‍යාලය) ද ඇතුලු බෞද්ධ පාඨශාලා කිහිපයක්ම ආරම්භ කර තිබේ.ඒ අනුව පියරතන හිමියන් බෞද්ධ පාසල් ආරම්භ කළේ ඕල්කට්තුමා පැමිණීමට වසර 11 කටත් පමණ පෙර ය.

උන්වහන්සේගේ අපවත්වීමෙන් පසුව උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය පරපුර ද පියරතන හිමි ඇරඹූ බෞද්ධ පාසැල් වයාපාරය දිගටම පවත්වාගෙන ගියහ.ඒ අනුව උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය දොඩන්දූවේ සිරි ධම්මිස්සර මහා නාහමියන් මෙම විද්‍යාලය දොඩන්දූවේ පියරතන ඉංග්‍රීසී බෞද්ධ විද්‍යාලය ලෙස නව නාමයකින් ආරම්භ කළ අතර දොඩන්දූව කුමාරකන්ද පුරාණ විහාරයේ විහාරාධිපති හිමිවරුන් හෙන්නතොට විද්‍යාවර්ධන බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසැල,තිරාණගම විද්‍යාතිලක බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසැල,කුමාරකන්ද කුමර විද්‍යාලය,කුමාරකන්දේ සංඝමිත්තා බාලිකා පාසැල,පටුවත ශ්‍රී සීලක්ඛන්ද විද්‍යාලය ආදී පාසල් කිහිපයක්ම ආරම්භ කරමින් බෞද්ධ අධ්‍යාපනය තවදුරටත් ශක්තිමත් කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://archives.dailynews.lk/2004/10/13/fea04.html |title=The first Buddhist School in Sri Lanka - Piyarathana Vidyalaya of Dodanduwa dilapidated, threatened with closure |last=Kaviratne |first=W. T. J. S. |date=13 October 2004 |work=[[ඩේලි නිවුස් (ශ්‍රී ලංකාව)|Daily News]] |access-date=2025-08-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SO-2004&quot; /&gt;

==පාසලේ ඉතිහාසය==
වර්ෂ 1869 දී අරඹන ලද පාසල,පියරතන හිමයන්ගේ දැඩි කැපවීම මත 1874 දී රජයේ රජයේ ලියාපදිංචි පාසලක් බවට පත්විය.ආරම්භයේ දී ස්වභාෂා බාලක පාසලක් වූ මෙම විද්‍යාලය 19 වන සියවසේ අග භාගයේ දී පරමවිඥානාර්ථ සමාගම වෙත පවරන තෙක්ම පියරතන හිමියන්ට ආවේණික වූ බෞද්ධ අධයාපන ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක විය.පසුව පරමවිඥානාර්ථ සමාගම ආරම්භ කල අනෙකුත් පාසල්වල මෙන් නමට පමණක් බෞද්ධ යන නාමය සහිතව බෞද්ධ අධයාපනයෙන් බැහැරව විභාග මූලික කොටගත් අධ්‍යයාපනයක් මෙහි ද ක්‍රියාත්මක වූ බව පැවසේ.ඒ අනුව පාසල තුළ ගණිතය,විද්‍යාව ආදී බටහිරාභාෂ සහිත විෂයන් ඉගැන්වීම ආරම්භ කෙරුණි.පියරතන හිමියන්ගේ අපවත් වීමෙන් පසු දොඩන්දූවේ ධම්මසාර හිමියන් මෙහි විද්‍යාලාධිපති බවට පත් වෙන අතර උන්වහන්සේ විසින් &quot;ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව&quot; යන නාමය වෙනුවට වර්තමානයේ භාවිතා වන පියරතන විද්‍යාලය යන නමින් විද්‍යාලය ඉංග්‍රීසී බෞද්ධ පාසලක් බවට පත් කළේ ය.

එතැන් සිට &quot;දොඩන්දූවේ ශ්‍රී පියරතන ඉංග්‍රීසී පාසල&quot; නමින් ප්‍රකට වූ මෙම විද්‍යාලය 20 සියවසේ මුල් හා මැද භාගයේ දිවයිනේ කැපී පෙනෙන පාසලක් වූ බව පැවසේ.එවක පැවති ගාල්ලේ ප්‍රසිද්ධ මෙතෝදිස්ත පාසල් වන රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය,ඇල්විශියස් විද්‍යාලය මෙන් මෙම විද්‍යාලය ද තරගකාරීව පැවති බව දැක්වේ.දෙමාපියන් තම දරුවන් ඉහත රජයේ ඉංග්‍රීසී උසස් පාසල් 2 වෙත ඇතුළත් කරගත නොහැකි වූ විට සෘජුවම පියරතන විද්‍යාලය වෙත ඇතුළත් කිරීමට උත්සුක වූ බව එකල වාර්තා වේ.පාසල තුල ක්‍රියාත්මක වූ ඉංග්‍රීසී අධ්‍යයාපනය කොතෙකුත් ද කිවහොත්  පාසල් කාලය තුල ඉංග්‍රීසී භාෂාව භාවිතා නොකර වෙනත් භාෂාවකින් කතාකිරීම සිදු වුවහොත් අදාළ දරුවන්ගේ දෙමව්පියන්ට සත 40 අමතර දඩයක් පාසල වෙත ගෙවීමට සිදු වූ බවද දැක්වේ.පියරතන විද්‍යාලයෙන් ලැබූ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යයාපනය එකල පැවති රජයේ උසස් රැකියා සදහා ඇතුල්වීම උදෙසා බෞද්ධ දරුවකුට ඉහළින් ම ප්‍රමාණවත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://d-scholarship.pitt.edu/31565/1/Pemarathana%20Dissertation%20April%202017%20%2024%20Final_1.pdf |title=BRINGING THE BUDDHA CLOSER|date=2001 |website=d-scholarship.pitt.edu |access-date=2021-01-11}}&lt;/ref&gt;

1880 අගභාගයේ පාසල අභාවයට යෑමක් සම්බන්ධව හා ඒ පිළිබඳව බෞද්ධ ජනතාව දැනුවත් කිරීම පිළිබඳව [[සරසවි සඳරැස]] බෞද්ධ පුවත්පත තුළ පළවූ ආකාරය ද දැකිය හැකි අතර ඉන් ගම්‍ය වන්නේ 1874 පාසල රජය වෙත පවරාගත් නමුත්,පාසල බෞද්ධ වීම නිසාදෝ රජය වෙතින් පාසල වෙත ආපේක්ෂා කල තරම් ආධාර උපකාර නොලැබුණු බවයි.

{{Blockquote|තවද මෙම ලක්දිව පිහිටි බුද්ධාගමේ ඉස්කෝලවලින් පළමුවෙන් ආණ්ඩුවේ උදව්පඩි ලැබූ ඉස්කෝලය.මෙම ඉස්කෝලය බව නොමසුරුවම කියයුත්ය.ඒ කාලය තුල මෙකී ඉස්කෝලේ ඉගණගත් තරුණයින්ට 'ඤෙය්‍යත්ථදීපනී' නැමැති ප්‍රකරණයෙන් අප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජීවිත කථාව ඉතා මනහර ලෙස ඉගැන්වීමෙන් භාවිතා කරගෙන ආබව එම ඉස්කෝලය පවතින කාලේදී පොහොදිනවල එම විහාරස්ථානයට පැමිණ දෙන පාඩමේදී බොහෝ සමූහයා අහබලා සිටීමෙන් ඉතාමත් විස්මයට පත් වී සතුටු වූවෝය.ඒ කාලය තුල මෙම ඉස්කෝලේ ඉගෙනගත් ළමයි ගණනක්ම ගාල්ලේ කොටුව තුල මහ ඉස්කෝලේ තුන්වෙනි පංතියට ද ඇතුල් වූවෝය.මෙසේ යහපත්ව කාලයක් පැවත ආ මෙම ඉස්කෝලය නටබුන්වේගණ යන බව දුටු අපි බොහෝ කනගාටුවෙන් පසුවන අතර යථෝක්ත මහතුන්ගේ ආධාරය මුල්ව ඉගැන්වීමෙහි දක්ෂවූ ගුරුවර කෙනෙක් මේවර පත්කරගත් බැවින්ද දැනටම ළමයි 80 ක් පමණ දවස් පතා පැමිණෙන බැවින්ද මලානිකව හැකිලී තිබුනු අපේ සිත් නැමැති පද්ම සමූහය මීට ගුරූපදේස දෙන සාමින් වහන්සේ සහිත ආධාර දෙන මහතුන් ගේද ඤාණාලෝකයෙන් මෙවර ප්‍රබෝධ වේයැයි ප්‍රීතියෙමු.මෙවැනි ලෝකාර්ථසාධක වැඩවල යෙදෙන උතුමෝ චිරකාලයක් ආයුරාරොග්‍යාදි සැපතට පැමිනෙත්වා.මෙම පාඨශාලාව පළමුවෙන් අවුරුදු ගණනක්ම හොද අන්දමින් පැවති බව සහ දෙවනු කාලයක් අඳුරේ තිබී ගිය බව ද බොහෝ සමූහයා දන්නා නිසා ඔබ අනගි පත් මගින් ඒ අඳුර දුරලූ බව ලක් වැසියන්ට දැනගැනීම පිණිස මෙම ලියුම ලබන සුමානය තුල නොපමාවම පසිඳු කරවන මෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ,මෙම පාඨශාලාවේ තත්වය දන්නා මමය.&lt;br&gt;


'සරසවි සඳරැස' බෞද්ධ පුවත්පත,1888 මාර්තු මස 17 වෙනි සිකුරාදා කොළඹදීය.2 වෙනි කාණ්ඩය-16 වෙනි පත්‍රය{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981|p=27}}}}

පාසලේ උච්චතම අවධිය තුළ පාසල තුළ සිසු සංඛයාව 1000 ඉක්මවූ අතර එය එකල පාසලක් සතු උපරිම ධාරිතාව ද ඉක්මවා යෑමකි.තවද,ඉන්දියානු උපාධිධාරී ගුරුවරුන් ද මෙහි පැමිණ ඉගැන්වීම් සිදු කළ බවට වාර්තා වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිම ශිෂ්‍ය බාලදක්ෂ සංගම් වලින් එකක් මෙම විද්‍යාලය සතු වූ බව පැවසේ.ඊට අමතරව දකුණු පළාතේ හොදම විද්‍යාගාරය හා පුස්තකාලය ද එකල පියරතන විද්‍යාලය සතු වූ බවත් එය මෙතෝදිස්ත පාසල් සතු විද්‍යාගාරද අභිබවා තිබුණු බව ද පරමවිඥානාර්ථ සමාගම සහ ප්‍රදේශයේ දානපතීන් නිරන්තරයෙන් පාසල වෙත ආධාර උපකාර කළ බව ද පැවසේ.ඕල්කට්තුමා ද මෙම පාසලට මූල්‍යමය වශයෙන් සහ රසායනාගාර උපකරණ ඇතුළු භෞතික සම්පත් වශයෙන් ද බොහෝ ආකාරවලින් දායක විය.මේ අතරට 1880 දී චිත්‍රපට රෝල් සහිත 8-mm ප්‍රක්ෂේපකයක්(projector) එතුමා පාසලට ලබා දුන් අතර එය ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලද පළමු ප්‍රක්ෂේපකය ලෙස සැලකේ.ඒ වනවිට ලංකාවේ කිසිදු පාසලක අධ්‍යයාපන කටයුතු සදහා තබා කිසිදු රාජ්‍ය ආයතනයක් තුලවත් ප්‍රක්ෂේපණ තාක්ෂණය භාවිතා නොවීය.නමුත් මීට දශක තුනකට පමණ පෙර මේවායේ වටිනාකම නොදන්නා අදාළ බලධාරීන් දකුණු පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ සහ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ අවසරය සහ අනුමැතිය ඇතිවම පවත්වන ලද වෙන්දේසියකදී, පියරතන විද්‍යාලයේ හිටපු විදුහල්පතිවරයෙකුම වූ එස්.ආර්. චන්ද්‍රසේන පාසලේ කාමරයක දමා තිබූ භාවිතයට ගත නොහැකි භාණ්ඩ කිහිපයක් විකුණා දමා තිබුණි.ඒ අතර වටිනා කොඩැක් චිත්‍රපට 8 මි.මී. රීල් කිහිපයක් සහිත පළමු ප්‍රොජෙක්ටරය ද විය,එය අසල ආහාර සපයන්නෙකුට ඒ අවස්ථාවේ විකුණා දමා තිබුනේ එහි පුරාවිද්‍යාත්මක සහ ඓතිහාසික වටිනාකම නොසලකා ය.

තවද,හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමා විසින් විදයාලය වෙත පරිත්‍යාග කරන ලද දුරකථයනයක් 1990 දී පමණ අස්ථානගතව තිබෙන අතර එය ලංකාවේ එතෙක් පැවති පැරණිම දුරකථන වලින් එකක් ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=First Buddhist school on verge of collapse: Time ripe to rebuild education|url=https://archives.dailynews.lk/2001/pix/PrintPage.asp?REF=/2010/06/15/fea03.asp|last=Kurugala|first=Priyanka|date=2010-06-15|access-date=2025-08-19|publisher=[[ඩේලි නිවුස් (ශ්‍රී ලංකාව)|Daily News]]}}&lt;/ref&gt; 

ධම්මසාර හිමියන්ගේ අපවත් වීමෙන් පසු උන්වහන්සේට ද කරන ගෞරවයක් ලෙස පාසල &quot;ශ්‍රී ධම්මසාර පියරතන විද්‍යාලය&quot;  යන නව නාමය යටතේ ක්‍රියාත්මක විය.බණ්ඩාරනායක ආණ්ඩු සමයේ ඉංග්‍රීසී භාෂාව රහිතව තම මව් භාෂාවෙන් දරුවන් අධ්‍යයාපනය ලැබිය යුතු බවට ගත් ප්‍රතිපත්තිය නිසා පාසල තුළ ක්‍රියාත්මක වූ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යයාපනය ද අවසන් වූ අතර 20 සියවසේ අගභාගයේ වනවිට ගාල්ල හා අම්බලන්ගොඩ නගර ආශ්‍රිතව ප්‍රසිද්ධ පාසල් ආරම්භ වීම හා ඒ පාසල් වෙත දරුවන් ඇතුළත් කිරීමට දෙමාපියන් සතුවූ උනන්දුව වැඩිවීම වැනි හේතු මත පියරතන විද්‍යාලය වෙත ඇතුළත් කරනු ලබන සිසු සංඛ්‍යාව ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටුණි.21 වන සියවසේ මුල් භාගය වනවිට පාසලේ සමස්ත සිසු සංඛයාව 120 ට අඩු වූ අතර ඒ සමයේ පාසල තුල ක්‍රියාත්මක වූ උසස් පෙළ පන්ති අකර්මණ්‍ය වී පාසල සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා පමණක් ක්‍රියාත්මක මහා විද්‍යාලයක් බවට පත් විණ.තවදුරටත් පාසලේ සිසු ප්‍රමාණය අඩු වූ නිසා 20 වන සියවසේ අග දශකයේ මිශ්‍ර පාසලක් ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ මුත් එයින් ද ප්‍රතිලාභයක් නොවීය.පසුව පාසල ප්‍රාථමික විද්‍යාලයක් දක්වා පහත වැටුණු අතර වැසීමට ආසන්න තත්ත්වයට පත්විය.2015 පත් වුණ යහපාලන ආණ්ඩුව සමයේ පාසල නැවත ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණ ක්‍රියාවලියක් මගින් සෞභාග්‍යා පාසලක් බවට පත් කළ අතර එහි නිල නාමය ද &quot;ශ්‍රී ධම්මසාර පියරතන සෞභාග්‍යා ප්‍රාථමික විද්‍යාලය&quot; ලෙස ද වෙනස් කරනු ලැබීය.වර්මානය වන විට විදයාලයේ පැරණි ගොඩනැගිලි අභාවයට යමින්,පුරාවිද්‍යා වටිනාකමින් යුතු දේපළ ද දිනෙන් දින විනාශ වී යන බවක් පෙනේ.පාසල ද ක්‍රියාත්මක වන්නේ ළමුන් හා ගුරුවරුන් සීමිත ගණනක් සිටින වැසී යාමට ආසන්න පාසලක් ලෙස වීම කණගාටුවට කරුණකි.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.sundaytimes.lk/171001/plus/a-forgotten-chapter-in-buddhist-education-261597.html |title=A forgotten chapter in Buddhist education |work=The Sunday Times Sri Lanka |access-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;SO-2004&quot;&gt;{{Cite news |url=http://archives.sundayobserver.lk/2004/12/05/fea04.html |title=The saga of the first Buddhist school |last=Karunadasa |first=W. M. |date=2004-12-05 |work=Sunday Observer |access-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;

==විෂය මාලාව හා අධයාපන ක්‍රමය==
ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාවේ අධයාපන ක්‍රමය එකල පැවති මිෂනාරි අධ්‍යාපනය ක්‍රමය මෙන් හෝ වර්තමානයේ පවතින අධයාපන ක්‍රමය මෙන් නොවී ය.පියරතන තිස්ස මහානායක හිමියන් විසින් අරඹන ලද පාසල්වල එයටම ආවේණික වූ විෂය මාලාවක් සහ අධයාපන ක්‍රමයක් විය.එය සහමුලින්ම බෞද්ධ අධයාපන ක්‍රමයක් වූ අතර එකල සමාජ තත්ත්වය අනුව උගත්,ගුණගරුක දරුවකු බිහිකිරීම මූලික කොට ගෙනම සකස් වූවක් බව පෙනේ.එසේම එදා තිබූ මිෂනාරී පාසල්වල තරගකාරී හා බටහිර අධයාපන ක්‍රමය මෙන් හෝ අද දක්නට ලැබෙන බෞද්ධ පාසල්වල ඇති බෞද්ධ අධයාපනය රහිත තරගකාරී බවින් යුතු අධයාපන ක්‍රමයට ද වඩාත් හාත්පසින් වෙනස් වූවක් විය.එය Journey of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch හි දක්වා ඇත්තේ මෙසේය. &lt;ref name=&quot;jstor.org&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/23730776|jstor = 23730776|title = Cultural RenaissanceA lesserknown pioneer Ven. Piyaratana Tissa Maha Thera: PRESIDENTIAL ADDRESS|last1 = Ariyapala|first1 = M. B.|journal = Journal of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch|year = 1980|volume = 25|pages = 1–27}}&lt;/ref&gt;

{{Blockquote|යථෝක්ත පාඨශාලාවේ ස්වසමයානුකූල වචනයන්ගෙන් හා අක්ෂරොච්චාරණය දැනගැනීමට පහසුලෙසද ගලපන ලද පළමුවෙනි පොතක්ද,සංකේෂ සම්බුද්ධ චරිතය සහිත ගිහිගෙයි පිළිපැදිය යුතු ධර්මප්‍රකාශිත ඤෙය්‍යත්ථදීපනී නම් ග්‍රන්ථයක්ද  එසේම ප්‍රතිපත්ති ඉගණීමට ජිනධර්මවිකාශිනි නම් කුඩා පොතක්ද යන පොත් තුනක් උභයාර්ථසාධක සමාගමේ නිලධාරීන් වන දොඩන්දූව දොන් දිනෙස් ද සිල්වා වීරසූරිය උපාසක මහතාද එම දොන් ජුවානිස් විමලසූරිය කොන්ස්තාපල් ආරච්චි මහතාද යන ලොකාර්ථකාමී මහතුන් විසින් රුපියල් 800 ක වියදමින් මුද්‍රණය කරවා ස්වකීය පාඨශාලාවේ ඉගැන්වීම පිණිස පරිත්‍යාග කරන ලදින් ඉතිරි පොත් අවශේෂ ලෝකයාගේ අභිවෘද්ධිය පිණිස විසුරුවා හරින ලදී.{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981|p=24}} }}

===ප්‍රධාන විෂය මාලාව===
# පළමුවන පාඩම් පොත
# බුද්ධ වන්දනාව
# සරණත්තය දීපනී නම් ග්‍රන්ථය 
# ජින ධර්ම විකාශිනී නම් ග්‍රන්ථය
# සෙය්‍යාර්ථ දීපනී නම් ග්‍රන්ථය 
# අකුරු ශාස්ත්‍රය

පාඨශාලාව තුළ දරුවන්ට අකුරු ශාස්ත්‍රය ඉගැන්වීම හැරුණු විට පියරතන තිස්ස මහා නාහිමිගේ විෂය මාලාවට ගුණාත්මක බෞද්ධ අධ්‍යපන ක්‍රමවේදයක් ඇතුළත් විය. එහි පළමුවරට තිබුණේ &quot;පළමුවන පාඩම් පොත&quot; වන අතර දරුවන් බුදුදහමට ලැදි කිරීම උදෙසා දෙවනුව &quot;බුද්ධ වන්දනාවත්&quot; එක් කර තිබුණි.දරුවන්ට සරණාගමනය හෙවත් තිසරණය සරණයෑමේ ආනිශංස කියා දීම උදෙසා තෙවනුව &quot;සරණත්තය දීපනී&quot; නම් ග්‍රන්ථය ඉගැන්වීම සිදු කෙරිණි.

සරණාගමණයේ සිට ප්‍රාණඝාතාදී අකුසල කර්මයන්හි යෙදීමෙන් ලැබෙන කර්ම විපාකයන් දරුවන්ට කියාදීම උදෙසා ද, සිගාලෝවාද සූත්‍රයෙන් දැක්වෙන සතර කර්ම ක්ලේශයන්,සතර අගති ආදිය ද මව්පිය ගුරුවර ආදීන් කෙරෙහි දරුවන් දැක්විය යුතු ගෞරවාදරය ආදියද සරලව විස්තර කර දීම උදෙසා සිව්වනුව &quot;ජිනධර්ම විකාශිනී&quot; නම් ග්‍රන්ථය යොදා ගැනුණි.බුද්ධ චරිතය සවිස්තරව ද,චතුරාර්ය සත්‍යය ආදී ධර්ම විභාගය ද,බෞද්ධ ගුණ ධර්ම වගා කිරීමෙන් මෙලොව පරලොව වැඩ සාදන අයුරුද,තුන් සූත්‍රය හා එහි සරල අදහස් කියාදිම උදෙසා &quot;සෙය්‍යාර්ථ දීපනී&quot; ග්‍රන්ථය ද යොදා ගැනුණි.එකල සමාජ තත්ත්වය මත උගත් හා ගුණගරුක බෞද්ධ දරුවකු බිහිකිරීම උදෙසා මෙම අධ්‍යයාපනය වෙසෙසින් ඉවහල් විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=The first Sinhala Buddhist school|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060709/review.htm#The|last=Ratnayake|first=Sunalie|date=2006-07-09|work=The Sunday Leader|access-date=2025-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127212113/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060709/review.htm#The|archive-date=2011-11-27}}&lt;/ref&gt;

==ජාතික උරුමය හා පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය==
වර්ෂ 2004 දී ජ්‍යේෂ්ඨ මහාචාර්ය ඩබ්ලිව්.එම්.කරුණාදාස විසින් ඇපෑලක් මගින් පාසලේ ඒවන ඒවනවිට පැවති තත්ත්වය රජය වෙත දැනුම් දුන් අතර පාසල &quot;සංස්කෘතික උරුමයක්&quot;ලෙස නම් කිරීමේ වටිනාකම හෙතෙම විවිධ මුද්‍රිත හා විද්යුත් මාධ්‍ය ඔස්සේ නිරන්තර අවධානයට යොමු කලේය.ඒ අනුව මෙම පාසලේ ඓතිහාසික හා පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම සැලකිල්ලට ගත් ශ්‍රී ලංකා රජය,වර්ෂ 2004 දෙසැම්බර් මස 12 වන දින එනම් පියරතන තිස්ස හිමියන්ගේ 178 වන ජන්ම දින සංස්වත්සරය යෙදුණු දින එවකට පැවති ජාතික උරුම සහ සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍ය [[විජිත හේරත්]] හා එම අමාත්‍යාංශය එක්ව මෙම විද්‍යාලය '''ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උරුමයක්''' ලෙස නම් කරන ලද අතර වර්ෂ 2006 අගෝස්තු මස 18 වන දින [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] විසින් පැරණි පාසල් ගොඩනැගිල්ල ඇතුලු ප්‍රදේශය '''පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක්''' වශයෙන් ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය විසින් නිකුත් කළ ගැසට් අංක 1459 යටතේ ප්‍රකාශයට පත් කර සංරක්ෂණය කරනු ලැබීය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka |work=Government of Sri Lanka |volume=No. 1459 |publication-date=18 August 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Over Rs. 440,000 to renovate 1 st Sinhala- Buddhist school|url=https://archives.dailynews.lk/2012/02/02/news40.asp|last=Kurugala|first=Priyanka|date=2012-02-02|work=[[ඩේලි නිවුස් (ශ්‍රී ලංකාව)|Daily News]]|access-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;

==පාසලේ සුවිශේෂත්වය==
*ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල වීම
(මහාචාර්ය [[ගුණපාල මලලසේකර|ගුණපාල මලලසේකරයන්ට]] අනුව මෙය ලෝකයේ ද ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල වේ)&lt;br&gt;

*ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම සිංහල බෞද්ධ පාසල වීම.&lt;br&gt;

*ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම බෞද්ධ බාලක පාසල වීම&lt;br&gt;

*ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙසත්,ජාතික උරුමයක් ලෙසත් නම් කරන ලද ප්‍රථම හා එකම පාසල වීම.&lt;br&gt;

==පාසලෙන් බිහි වූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයින් හා පාසල ඇසුරු කළ ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයින්==
මෙම විද්‍යාලයේ උච්චතම අවස්ථාව තුල රටට වැදගත් පුද්ගලයින් විශාල ප්‍රමාණයක් දායාද කළ අතර ඒ අතර ආචාර්යවරු,මහාචාර්යවරු,වෛද්‍යවරු,ඉංජිනේරුවරු,පමණක් නොව විදයාඥයන් පවා දායාද කර තිබේ.ඊට අමතරව ජාතික ආගමික පුනර්ජීවනයට සහය දුන් ජාතික විරුවන් බොහෝ දෙනෙක් ද මේ පාසල සමග තම සම්බන්ධතාවන් පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ.
===කීර්තිමත් ආදි සිසුවන්===
*දොඩන්දූවේ ධර්මසේන අනු නාහිමි
*ටිබෙට් ජාතික එස්.මහින්ද හිමි
*පින්නදූවගේ සෑම් ඩී.සිල්වා
*මහාචාර්ය එම්.බී.ආරියපාල
*මහාචාර්ය ඩබ්ලිව්.එම්.කරුණාදාස
*[[සිරිල් පොන්නම්පෙරුම|මහාචාර්ය සිරිල් පොන්නම්පෙරුම]]

===පාසල සමඟ සමීප සබඳතාවක් තබාගත් පුද්ගලයින්===
*දොඩන්දූවේ ශ්‍රී ධර්මසේන විද්‍යාසාගර තර්කපඤ්චානන මහ පඬි
*කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්
*අනගාරික ධර්මපාල 
*මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි
*හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමි
*පොල්වත්තේ ශ්‍රී බුද්ධදත්ත හිමි

==අමතර ලිපි==
*[[ගාල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව]]
*[[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]]
&lt;!--==උපුටාගැනීම්==
==මූලාශ්‍ර==
==බාහිර සබැඳි== --&gt;

==යොමු==
{{Reflist}}

==උපුටා ගැනීම්==
{{Reflist|group=උපුටා ගැනීම්}}
==මූලාශ්‍ර==
*{{Cite journal |last=Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society |year=1981 |title=Journal of the Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society |url=https://noolaham.net/project/46/4573/4573.pdf |journal=History |language=en |location=[[කොළඹ]] |publisher=Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society |publication-date=1981 |volume=XXV |jstor=i23727563 |lccn=76913504}}</text>
      <sha1>04btuwqopaoybuinxwchr2rqo0y1tz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796378</id>
      <parentid>796377</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T03:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* බෞද්ධ අධයාපනයේ ආරම්භය සහ ලෝකාර්ථ සාධක සමාගම */</comment>
      <origin>796378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53223" sha1="o83ed7n2mmsavqpmewff3j5b7r28rfo" xml:space="preserve">{{Notice|This article is mostly complete, but still undergoing minor revisions.|user=KSLwiki24}}

{{Infobox archaeological site
| name                ={{blockquote|style=background:#800000; color:#ffffff; text-align:center; font-weight:bold;| ශ්‍රී ලංකා ජාතික උරුම අඩවිය}} ශ්‍රී ධම්මසාර පියරතන විද්‍යාලය&lt;br&gt;(ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව)
| native_name         = 
| image               =Logo of the Historic Piyarathana College of Dodanduwa.jpg
| image_size          = 200px
| alt                 = 
| caption             = නිල ලාංඡනය 
| map_type            = ශ්‍රී ලංකාව
| map_size            = 
| relief              = yes
| location            = [[ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| region              = [[දකුණු පළාත]]
| coordinates         = {{coord|6|06|01.1|N|80|07|50.3|E|display=inline,title}}
|map_dot_label = දොඩන්දූව ශ්‍රී පියරතන විද්‍යාලය 
| type                = ජාතික උරුම අඩවිය සහ&lt;br&gt; [[ගාල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව|පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය]] 
| part_of             = 
| length              = 
| width               = 
| area                = 
| height              = 
| builder             = දොඩන්දූවේ ශ්‍රී පියරතන තිස්ස මහානායක හිමි
| material            = 
| built               = 1868/69(නිල වශයෙන්)
| abandoned           = 
| epochs              = 19 වන සියවස 
| cultures            = සිංහල-බෞද්ධ 
| condition           = සංරක්ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්ථානය(පැරණි ගොඩනැගිලි)
| ownership           = [[ශ්‍රී ලංකා රජය]]
| management          = [[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] හා [[අධයාපන අමාත්‍යාංශය]]
| public_access       = ගවේෂණ සඳහා අවසර රහිතව ඇතුල්වීම තහනම්
| designation1        =APMSL
| designation1_offname    = දොඩන්දූව පියරතන විද්‍යාලයීය පැරණි පාඨශාලා ගොඩනැගිල්ල 
| designation1_type       = 
| designation1_criteria   = 
| designation1_date       =2006-08-18 
| delisted1_date          = 
| designation1_partof     = 
| designation1_number     = 
| designation1_free1name  = 
| designation1_free1value = 
| designation1_free2name  = 
| designation1_free2value = 
| designation1_free3name  = 
| designation1_free3value =
}}

'''දොඩන්දූව ශ්‍රී පියරතන විද්‍යාලය''' හෙවත් '''ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව''' අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ මහා නිකායේ එවක මහානායක ධුරිනව වැඩ සිටි අතිපූජ්‍ය දොඩන්දූවේ පියරතන තිස්ස මහානායක හිමියන් විසින් මිෂනාරී අධයාපන ක්‍රමයට එරෙහිව සිංහල බෞද්ධ දරුවන් උදෙසා ආරම්භ කළ බෞද්ධ පාඨශාලාවකි.එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල ලෙස සැලකෙන අතර මහාචාර්ය ගුණපාල මලලසේකරයන්ට අනුව එය ලෝකයේ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල ද වේ.&lt;ref&gt;https://www.divaina.lk/provincial-news/27202&lt;/ref&gt;

මෙම විද්‍යාලය [[ගාල්ල]] දිස්ත්‍රික්කයේ [[හික්කඩුව]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ [[දොඩන්දූව]],දෙගල්ල නම් ප්‍රදේශයේ ගාලුපාර අසළ 64 සහ 65 වන සැතපුම් කණු අතර තිබෙන අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවයේ මූලස්ථානය වන දොඩන්දූව ශ්‍රී ශෛලබිම්බාරාම මූල මහා විහාරය අසල පිහිටා ඇත.ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ අධයාපනයේ තිඹිරිගෙය බඳු වන මෙය 2004 දෙසැම්බර් මස 12 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උරුමයක් වශයෙනුත්,2006 අගෝස්තු 18 වන දින පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙනුත් රජයේ ගැසට් අංක 1459 යටතේ ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.&lt;ref&gt;https://dodanduwaweerasooiya.blogspot.com/2010/06/dodanduwa-sri-piyaratana-tissa.html?m=1&lt;/ref&gt;

පාසල පිළිබඳව හා බෞද්ධ අධයාපනයේ ආරම්භය පිළිබඳව වැදගත් සටහන් කිහිපයක් &quot;රාජකීය ආසියාතික සංගමයේ ශ්‍රී ලංකා ශාඛාවේ ගමන්මග(Journal of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch)&quot; නම් සංරක්ෂිත ලේඛනය තුල ද දැක්වේ.{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981}}

==බෞද්ධ අධයාපනයේ ආරම්භය සහ ලෝකාර්ථ සාධක සමාගම==
[[File:Sri Piyaratana Tissa Mahanayake Thero - 2.jpg|thumb|200px|පාසලේ ආදිකතෘ අතිපූජ්‍ය දොඩන්දූවේ පියරතන තිස්ස මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ]]
ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවසේ සිදුවූ මහින්දාගමනය සමඟ මහාවිහාරය ආරම්භ වී ක්‍රමක්‍රමයෙන් අභයගිරි,ජේතවනාරාම යන බෞද්ධ අධ්‍යාපන මූලස්ථාන ආරම්භ වී ඒවා මූලික කොට බෞද්ධ භික්ෂූන් ආධ්‍යාත්මික වශයෙන් ධර්මය ඉගෙනගනිමින් සහ ප්‍රායෝගිකව භාවිතා කරමින් අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත විය,එසේම පිරිවෙන් ද ඒ සමයේ ම ආරම්භ විය.පිරිවෙන් අධ්‍යයාපනය ගත්විට අනුරාධපුර සිට මහනුවර දකවා ලක්දිව තත්කාලීන සමාජයේ ගිහි පැවදි දෙපක්ෂයට එකම අධයාපන ආයතනය විය.මේ කාල සීමාව පුරාවටම ගිහි,පැවිදි උභය පාර්ශවයේ ම පැවති ප්‍රබෝධය එකල රචනා වූ ග්‍රන්ථ වලන් ම පැහැදිලි වේ.

1812 වර්ෂයේ සිට මිෂනාරී සමාගම් විසින් ලංකාවේ මුහුදු බඩ පළාත් වල ක්‍රිස්තියානි පාසල් ඇරඹීමත් ඒවාට බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ සෘජු අනුග්‍රහය ලැබීමත් හේතු කොටගෙන විහාරස්ථාන මුල්කොට එතෙක් පැවති පිරිවෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණයෙන් දුර්වල වූ අතර එසේම ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරීන් විසින් ගමක් ගමක් ගානේ ඔවුන්ගේ ආගම ප්‍රචාරය කරමින් බුදු දහම විවේචනය කරමින් ක්‍රිස්තියානි ආගම වෙත හැරවීමට මිනිසුන් පෙළඹවූහ.ඒ පිළිබඳව එකළ සිටි මහා සංඝරත්නයේ ඇස් විවර වූ අතර වසර දෙදහස් ගණනක් අවිච්චින්නව පවත්වාගෙන ආ නිර්මල ථේරවාද බුදුදහමට ඉන් වන හානිය උන්වහන්සේලා දුටුවහ.

වර්ෂ 1839 දී රත්මලානේ පරම ධම්ම චේතිය පිරිවෙන බිහිවීමෙන් පසුව එයට සමගාමීව කොළඹ මාළිගාකන්දේ විද්‍යෝදය පිරිවෙනද පිහිටුවන ලදී.මේ අභාෂයෙන් පණ කැවී දොඩන්දූව ශෛලබිම්බාරාමය ආශ්‍රිතව 1856 දී පමණ පිරිවෙනක් අතිපූජ්‍ය උඩුගල්පිටියේ සිරි සුමනතිස්ස නායක හිමි මූලික කොට ආරම්භ වූ අතර මෙම පිරිවෙනෙහි නියෝජ්‍ය පරිවේනාධිපති ධූරය දරන ලද්දේ දොඩන්දූවේ පියරතන තිස්ස ස්වාමීන් වහන්සේ ය.

මේ පිරිවෙන් අධ්‍යාපනයෙන් ඇති වූ ප්‍රබෝධයත් දොඩන්දූවේ වෙළෙඳ ප්‍රජාවෙන් ලැබුණු සහයොගයත් හේතු කොට ගෙන බෞද්ධ දරුවන් විෂයෙහි පාඨශාලාවක් පිහිටුවීම පිළිබඳව බලාපොරොත්තුවක් පියරතන තිස්ස හිමියන් සිත තුල දැල්වෙන්නට ඇත,මන්ද යත් ඒ වනවිට දොඩන්දූවේ මිෂනාරී ඉංග්‍රීසි පාසල් කිහිපයක්ම ආරම්භ කර තිබූ බැවිනි.වර්ෂ 1868 දී මොර්ගන් වාර්තාව අනුව ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව විසින් &quot;ප්‍රසිද්ධ ඉගැන්වීම් දෙපාර්තමේන්තුව&quot; පිහිටුවීම නිසා රජයේ ආධාර ලැබිය හැකි පාසල් විවෘත කිරීමට හැකියාව ඇති අයට ඉඩ හසර විවර කර තිබුණි.

මේ අවදියේ දී දෙඩන්දූව ප්‍රදේශයට ආසන්නව පිහිටි කුමාරකන්ද පුරාණ විහාරයේ පුස්කොල ලිවිම පිණිස පැමිණි සිට &quot;දාවිත්&quot; නම් තරුණයෙක් එහිම පැවැදි වී [[මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි|මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද]] නමින් ප්‍රකටව ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි වැඩ කටයුතු වලට එරෙහිව වාද විවාද කිරීමට යොමු වූයේ ද පියරතන තිස්ස මහානායක හිමියන්ගේ ආභාෂයන් ද ලබමිණි.1865 දී ක්‍රිස්තියානීන් සමග පැවැත්වූ [[පංච මහා වාද]] වලින් පසුව භික්ෂූන් වහන්සේලා හා සිංහල බෞද්ධයන් අතර තවදූරටත් විශාල පිබිදීමක් ඇති විය.

මේ සමයේම එවක ශෛලබිම්බාරාම විහාරාධිපති පියරතන තිස්ස නායක ස්වාමීන්වහන්සේ '''ලෝකාර්ථ සාධක සමිතිය''' නම් සංවිධානයක් පිහිටුවා අරමුදල් රැස් කර 1868/69 දී '''ජිනලබ්ධි විශෝදක'''  නමින් ප්‍රථම බෞද්ධ පාඨශාලාව දොඩන්දූව සිය විහාරස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කරන ලදී. ඉන්පසු එම වසරේ ම 1868/69 දෙසැම්බර් මාසයේ දී '''පාණදුර උපාධ්‍යා''' නමින් තවත් පාසලක් ආරම්භ කල නමුදු ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව මගින් ඒවා ලියාපදිංචි කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.මින් පසු නොබැස උපක්‍රමශීළීව කටයුතු කල පියරත්න තිස්ස නායක හිමියන් එවක ආණ්ඩුකාර ධුරය හෙබවූ රොබින්සන් ආණ්ඩුකාරගේ ගාලු සංචාරය අතරතුර ඔහු දොඩන්දූවට කැඳවා පාසල පෙන්වා අනුග්‍රහය ලැබ ගෙන වර්ෂ 1874 දී ලියාපදිංචිය නිම කිරීමට කටයුතු කලේය.ඉන්පසු අම්බලන්ගොඩ පටබැඳිමුල්ලේ දී,කතළුවේ දී හා අහංගම දී තවත් පාසල් තුනක් විවෘතත කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.dhammaweb.net/dhamma_news/view.php?id=24 |title=The saga of the first Buddhist school |last=Karunadasa |first=W. M. |date=2004-12-05 |work=DhammaWeb |access-date=2025-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110120022557/http://www.dhammaweb.net/dhamma_news/view.php?id=24 |archive-date=2011-01-20}}&lt;/ref&gt;

පාසල ආරම්භ කිරීම පිළිබඳව තොරතුරු Journey of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch නම් ලේඛනය තුළ මෙසේ දැක්වේ.
{{Blockquote|මෙසේ ක්‍රමයෙන් ඔව්හු දොඩන්දූවට ද පැමිණ මිථ්‍යා පාඨශාලා නැමැති පාශ දෙකක්ම තබා බෞද්ධ දරුවන් රවටා තම ලබ්ධිය ගන්වන්නට නැතක් පරිශ්‍රම දැරුවෝය.මේ දුටු ශෛලබිම්බාරාමාධිපති අමරපුර ගණප්‍රධාන පියරතන තිස්සාභිධාන නායකස්ථවිර ස්වාමිපාදයන් වහන්සේ බලවත් සංවේගයට පැමිණ උන් මාර්ගයේදී වන බෞද්ධ දරුවන් කෙරේ දයාවෙන් මෙහෙයනු ලැබ සම්බුද්ධශාසනයාගේ චිරස්ථිතියත්,මිථ්‍යාලබ්ධිකයන්ගේ මානභංගයත්,කාලෝචිත ක්‍රියාවන්හි යෙදීම යෙදවීමත්,සත්පුරුෂ උත්තමයන්ට අයත් විශිෂ්ඨ ගුණධර්මයන් බැව් මෙනෙහි කොට ඒ ප්‍රතිබාහනයට අදහස් කොට යථෝක්ත ලෝකාර්ථසාධක සමිතිය පිහිටුවා මිථ්‍යාලබ්ධිකයන් විසින් කරණ වංචාවත් ඊට රැවටීමෙන් වන මහත් හානියත් ඒ හානිය දැක උදාසීනව තුනුරුවන් සරණ ගිරවුන්ගෙන්ද උපාසක ධර්මයට ආයෝග්‍ය බවත් හඟවා රුපියල් 850ක පමණ වියදමින් ස්කෝල ගෙයක් ගොඩ නඟවා බුද්ධධර්මය හා ගණිතමිතිතාදිය සහිත තරමක දුර ඉංග්‍රීසි ද දත් ප්‍රධාන ගුරුවරයෙක්ද උප ගුරුවරයන් දෙදෙනෙක් ද මසකට රුපියල් 35 බැගින් ගෙවීමට ගිවිසගෙන පත් කරවා ජිනලබ්ධිවිශොධක නමින් පාඨශාලාව විවෘතකොට ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 2412 ට පැමිණි ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් 1869 වැන්නෙහි ඉගැන්වීම පටන්ගණු ලැබීය.     සාධු!  සාධු!!{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981|p=24}} }}

ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල ආරම්භ කළ පියරතන හිමියන් විසින්ම 1879 දී '''ප්‍රථම බෞද්ධ ඉංග්‍රීසි පාඨශාලාව''' කොස්ගොඩ නුගටිය නම් පෙදෙසේ ආරම්භ කළ අතර මේ සඳහා බලපිටිය වැලිතර මහකප්පින වලව්වේ සැම්සන් රාජපක්ෂ වාසල මුදලිතුමා අනුග්‍රහය දක්වා ඇත.වර්තමානයේ මෙම පාසල හඳුන්වනු ලබන්නේ '''[[අහුංගල්ල රාජපක්ෂ මහා විද්‍යාලය]]''' වශයෙනි.

ඊට අමතරව 1869 දී ඇරඹි ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව ස්වභාෂා බාලක පාසලක් වූ බැවින් ගැහැණු දරුවන්ට ද බෞද්ධ අධ්‍යාපනය ලැබීම උදෙසා දොඩන්දූවට ආසන්නව පිහිටි කුමාරකන්ද මෝදර පටුවත ආශ්‍රිතව '''දොඩන්දූව යශෝධරා බාලිකා පාසල''' නමින් පාසලක් ආරම්භ කළහ.එය ලංකාවේ ''' ප්‍රථම බෞද්ධ බාලිකා පාසල''' විය. මේවාට අමතරව පියරතන තිස්ස නායක ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් වැලිගම බෞද්ධ පාසල(වැලිගම සිද්ධාර්ථ විද්‍යාලය), අම්බලන්ගොඩ පටබැඳිමුල්ල බෞද්ධ පාඨශාලාව(දේවානන්ද විද්‍යාලය) ද ඇතුලු බෞද්ධ පාඨශාලා කිහිපයක්ම ආරම්භ කර තිබේ.ඒ අනුව පියරතන හිමියන් බෞද්ධ පාසල් ආරම්භ කළේ ඕල්කට්තුමා පැමිණීමට වසර 11 කටත් පමණ පෙර ය.

උන්වහන්සේගේ අපවත්වීමෙන් පසුව උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය පරපුර ද පියරතන හිමි ඇරඹූ බෞද්ධ පාසැල් වයාපාරය දිගටම පවත්වාගෙන ගියහ.ඒ අනුව උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය දොඩන්දූවේ සිරි ධම්මිස්සර මහා නාහමියන් මෙම විද්‍යාලය දොඩන්දූවේ පියරතන ඉංග්‍රීසී බෞද්ධ විද්‍යාලය ලෙස නව නාමයකින් ආරම්භ කළ අතර දොඩන්දූව කුමාරකන්ද පුරාණ විහාරයේ විහාරාධිපති හිමිවරුන් හෙන්නතොට විද්‍යාවර්ධන බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසැල,තිරාණගම විද්‍යාතිලක බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසැල,කුමාරකන්ද කුමර විද්‍යාලය,කුමාරකන්දේ සංඝමිත්තා බාලිකා පාසැල,පටුවත ශ්‍රී සීලක්ඛන්ද විද්‍යාලය ආදී පාසල් කිහිපයක්ම ආරම්භ කරමින් බෞද්ධ අධ්‍යාපනය තවදුරටත් ශක්තිමත් කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://archives.dailynews.lk/2004/10/13/fea04.html |title=The first Buddhist School in Sri Lanka - Piyarathana Vidyalaya of Dodanduwa dilapidated, threatened with closure |last=Kaviratne |first=W. T. J. S. |date=13 October 2004 |work=[[ඩේලි නිවුස් (ශ්‍රී ලංකාව)|Daily News]] |access-date=2025-08-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SO-2004&quot; /&gt;

==පාසලේ ඉතිහාසය==
වර්ෂ 1869 දී අරඹන ලද පාසල,පියරතන හිමයන්ගේ දැඩි කැපවීම මත 1874 දී රජයේ රජයේ ලියාපදිංචි පාසලක් බවට පත්විය.ආරම්භයේ දී ස්වභාෂා බාලක පාසලක් වූ මෙම විද්‍යාලය 19 වන සියවසේ අග භාගයේ දී පරමවිඥානාර්ථ සමාගම වෙත පවරන තෙක්ම පියරතන හිමියන්ට ආවේණික වූ බෞද්ධ අධයාපන ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක විය.පසුව පරමවිඥානාර්ථ සමාගම ආරම්භ කල අනෙකුත් පාසල්වල මෙන් නමට පමණක් බෞද්ධ යන නාමය සහිතව බෞද්ධ අධයාපනයෙන් බැහැරව විභාග මූලික කොටගත් අධ්‍යයාපනයක් මෙහි ද ක්‍රියාත්මක වූ බව පැවසේ.ඒ අනුව පාසල තුළ ගණිතය,විද්‍යාව ආදී බටහිරාභාෂ සහිත විෂයන් ඉගැන්වීම ආරම්භ කෙරුණි.පියරතන හිමියන්ගේ අපවත් වීමෙන් පසු දොඩන්දූවේ ධම්මසාර හිමියන් මෙහි විද්‍යාලාධිපති බවට පත් වෙන අතර උන්වහන්සේ විසින් &quot;ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාව&quot; යන නාමය වෙනුවට වර්තමානයේ භාවිතා වන පියරතන විද්‍යාලය යන නමින් විද්‍යාලය ඉංග්‍රීසී බෞද්ධ පාසලක් බවට පත් කළේ ය.

එතැන් සිට &quot;දොඩන්දූවේ ශ්‍රී පියරතන ඉංග්‍රීසී පාසල&quot; නමින් ප්‍රකට වූ මෙම විද්‍යාලය 20 සියවසේ මුල් හා මැද භාගයේ දිවයිනේ කැපී පෙනෙන පාසලක් වූ බව පැවසේ.එවක පැවති ගාල්ලේ ප්‍රසිද්ධ මෙතෝදිස්ත පාසල් වන රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය,ඇල්විශියස් විද්‍යාලය මෙන් මෙම විද්‍යාලය ද තරගකාරීව පැවති බව දැක්වේ.දෙමාපියන් තම දරුවන් ඉහත රජයේ ඉංග්‍රීසී උසස් පාසල් 2 වෙත ඇතුළත් කරගත නොහැකි වූ විට සෘජුවම පියරතන විද්‍යාලය වෙත ඇතුළත් කිරීමට උත්සුක වූ බව එකල වාර්තා වේ.පාසල තුල ක්‍රියාත්මක වූ ඉංග්‍රීසී අධ්‍යයාපනය කොතෙකුත් ද කිවහොත්  පාසල් කාලය තුල ඉංග්‍රීසී භාෂාව භාවිතා නොකර වෙනත් භාෂාවකින් කතාකිරීම සිදු වුවහොත් අදාළ දරුවන්ගේ දෙමව්පියන්ට සත 40 අමතර දඩයක් පාසල වෙත ගෙවීමට සිදු වූ බවද දැක්වේ.පියරතන විද්‍යාලයෙන් ලැබූ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යයාපනය එකල පැවති රජයේ උසස් රැකියා සදහා ඇතුල්වීම උදෙසා බෞද්ධ දරුවකුට ඉහළින් ම ප්‍රමාණවත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://d-scholarship.pitt.edu/31565/1/Pemarathana%20Dissertation%20April%202017%20%2024%20Final_1.pdf |title=BRINGING THE BUDDHA CLOSER|date=2001 |website=d-scholarship.pitt.edu |access-date=2021-01-11}}&lt;/ref&gt;

1880 අගභාගයේ පාසල අභාවයට යෑමක් සම්බන්ධව හා ඒ පිළිබඳව බෞද්ධ ජනතාව දැනුවත් කිරීම පිළිබඳව [[සරසවි සඳරැස]] බෞද්ධ පුවත්පත තුළ පළවූ ආකාරය ද දැකිය හැකි අතර ඉන් ගම්‍ය වන්නේ 1874 පාසල රජය වෙත පවරාගත් නමුත්,පාසල බෞද්ධ වීම නිසාදෝ රජය වෙතින් පාසල වෙත ආපේක්ෂා කල තරම් ආධාර උපකාර නොලැබුණු බවයි.

{{Blockquote|තවද මෙම ලක්දිව පිහිටි බුද්ධාගමේ ඉස්කෝලවලින් පළමුවෙන් ආණ්ඩුවේ උදව්පඩි ලැබූ ඉස්කෝලය.මෙම ඉස්කෝලය බව නොමසුරුවම කියයුත්ය.ඒ කාලය තුල මෙකී ඉස්කෝලේ ඉගණගත් තරුණයින්ට 'ඤෙය්‍යත්ථදීපනී' නැමැති ප්‍රකරණයෙන් අප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජීවිත කථාව ඉතා මනහර ලෙස ඉගැන්වීමෙන් භාවිතා කරගෙන ආබව එම ඉස්කෝලය පවතින කාලේදී පොහොදිනවල එම විහාරස්ථානයට පැමිණ දෙන පාඩමේදී බොහෝ සමූහයා අහබලා සිටීමෙන් ඉතාමත් විස්මයට පත් වී සතුටු වූවෝය.ඒ කාලය තුල මෙම ඉස්කෝලේ ඉගෙනගත් ළමයි ගණනක්ම ගාල්ලේ කොටුව තුල මහ ඉස්කෝලේ තුන්වෙනි පංතියට ද ඇතුල් වූවෝය.මෙසේ යහපත්ව කාලයක් පැවත ආ මෙම ඉස්කෝලය නටබුන්වේගණ යන බව දුටු අපි බොහෝ කනගාටුවෙන් පසුවන අතර යථෝක්ත මහතුන්ගේ ආධාරය මුල්ව ඉගැන්වීමෙහි දක්ෂවූ ගුරුවර කෙනෙක් මේවර පත්කරගත් බැවින්ද දැනටම ළමයි 80 ක් පමණ දවස් පතා පැමිණෙන බැවින්ද මලානිකව හැකිලී තිබුනු අපේ සිත් නැමැති පද්ම සමූහය මීට ගුරූපදේස දෙන සාමින් වහන්සේ සහිත ආධාර දෙන මහතුන් ගේද ඤාණාලෝකයෙන් මෙවර ප්‍රබෝධ වේයැයි ප්‍රීතියෙමු.මෙවැනි ලෝකාර්ථසාධක වැඩවල යෙදෙන උතුමෝ චිරකාලයක් ආයුරාරොග්‍යාදි සැපතට පැමිනෙත්වා.මෙම පාඨශාලාව පළමුවෙන් අවුරුදු ගණනක්ම හොද අන්දමින් පැවති බව සහ දෙවනු කාලයක් අඳුරේ තිබී ගිය බව ද බොහෝ සමූහයා දන්නා නිසා ඔබ අනගි පත් මගින් ඒ අඳුර දුරලූ බව ලක් වැසියන්ට දැනගැනීම පිණිස මෙම ලියුම ලබන සුමානය තුල නොපමාවම පසිඳු කරවන මෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ,මෙම පාඨශාලාවේ තත්වය දන්නා මමය.&lt;br&gt;


'සරසවි සඳරැස' බෞද්ධ පුවත්පත,1888 මාර්තු මස 17 වෙනි සිකුරාදා කොළඹදීය.2 වෙනි කාණ්ඩය-16 වෙනි පත්‍රය{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981|p=27}}}}

පාසලේ උච්චතම අවධිය තුළ පාසල තුළ සිසු සංඛයාව 1000 ඉක්මවූ අතර එය එකල පාසලක් සතු උපරිම ධාරිතාව ද ඉක්මවා යෑමකි.තවද,ඉන්දියානු උපාධිධාරී ගුරුවරුන් ද මෙහි පැමිණ ඉගැන්වීම් සිදු කළ බවට වාර්තා වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිම ශිෂ්‍ය බාලදක්ෂ සංගම් වලින් එකක් මෙම විද්‍යාලය සතු වූ බව පැවසේ.ඊට අමතරව දකුණු පළාතේ හොදම විද්‍යාගාරය හා පුස්තකාලය ද එකල පියරතන විද්‍යාලය සතු වූ බවත් එය මෙතෝදිස්ත පාසල් සතු විද්‍යාගාරද අභිබවා තිබුණු බව ද පරමවිඥානාර්ථ සමාගම සහ ප්‍රදේශයේ දානපතීන් නිරන්තරයෙන් පාසල වෙත ආධාර උපකාර කළ බව ද පැවසේ.ඕල්කට්තුමා ද මෙම පාසලට මූල්‍යමය වශයෙන් සහ රසායනාගාර උපකරණ ඇතුළු භෞතික සම්පත් වශයෙන් ද බොහෝ ආකාරවලින් දායක විය.මේ අතරට 1880 දී චිත්‍රපට රෝල් සහිත 8-mm ප්‍රක්ෂේපකයක්(projector) එතුමා පාසලට ලබා දුන් අතර එය ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලද පළමු ප්‍රක්ෂේපකය ලෙස සැලකේ.ඒ වනවිට ලංකාවේ කිසිදු පාසලක අධ්‍යයාපන කටයුතු සදහා තබා කිසිදු රාජ්‍ය ආයතනයක් තුලවත් ප්‍රක්ෂේපණ තාක්ෂණය භාවිතා නොවීය.නමුත් මීට දශක තුනකට පමණ පෙර මේවායේ වටිනාකම නොදන්නා අදාළ බලධාරීන් දකුණු පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ සහ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ අවසරය සහ අනුමැතිය ඇතිවම පවත්වන ලද වෙන්දේසියකදී, පියරතන විද්‍යාලයේ හිටපු විදුහල්පතිවරයෙකුම වූ එස්.ආර්. චන්ද්‍රසේන පාසලේ කාමරයක දමා තිබූ භාවිතයට ගත නොහැකි භාණ්ඩ කිහිපයක් විකුණා දමා තිබුණි.ඒ අතර වටිනා කොඩැක් චිත්‍රපට 8 මි.මී. රීල් කිහිපයක් සහිත පළමු ප්‍රොජෙක්ටරය ද විය,එය අසල ආහාර සපයන්නෙකුට ඒ අවස්ථාවේ විකුණා දමා තිබුනේ එහි පුරාවිද්‍යාත්මක සහ ඓතිහාසික වටිනාකම නොසලකා ය.

තවද,හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමා විසින් විදයාලය වෙත පරිත්‍යාග කරන ලද දුරකථයනයක් 1990 දී පමණ අස්ථානගතව තිබෙන අතර එය ලංකාවේ එතෙක් පැවති පැරණිම දුරකථන වලින් එකක් ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=First Buddhist school on verge of collapse: Time ripe to rebuild education|url=https://archives.dailynews.lk/2001/pix/PrintPage.asp?REF=/2010/06/15/fea03.asp|last=Kurugala|first=Priyanka|date=2010-06-15|access-date=2025-08-19|publisher=[[ඩේලි නිවුස් (ශ්‍රී ලංකාව)|Daily News]]}}&lt;/ref&gt; 

ධම්මසාර හිමියන්ගේ අපවත් වීමෙන් පසු උන්වහන්සේට ද කරන ගෞරවයක් ලෙස පාසල &quot;ශ්‍රී ධම්මසාර පියරතන විද්‍යාලය&quot;  යන නව නාමය යටතේ ක්‍රියාත්මක විය.බණ්ඩාරනායක ආණ්ඩු සමයේ ඉංග්‍රීසී භාෂාව රහිතව තම මව් භාෂාවෙන් දරුවන් අධ්‍යයාපනය ලැබිය යුතු බවට ගත් ප්‍රතිපත්තිය නිසා පාසල තුළ ක්‍රියාත්මක වූ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යයාපනය ද අවසන් වූ අතර 20 සියවසේ අගභාගයේ වනවිට ගාල්ල හා අම්බලන්ගොඩ නගර ආශ්‍රිතව ප්‍රසිද්ධ පාසල් ආරම්භ වීම හා ඒ පාසල් වෙත දරුවන් ඇතුළත් කිරීමට දෙමාපියන් සතුවූ උනන්දුව වැඩිවීම වැනි හේතු මත පියරතන විද්‍යාලය වෙත ඇතුළත් කරනු ලබන සිසු සංඛ්‍යාව ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටුණි.21 වන සියවසේ මුල් භාගය වනවිට පාසලේ සමස්ත සිසු සංඛයාව 120 ට අඩු වූ අතර ඒ සමයේ පාසල තුල ක්‍රියාත්මක වූ උසස් පෙළ පන්ති අකර්මණ්‍ය වී පාසල සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා පමණක් ක්‍රියාත්මක මහා විද්‍යාලයක් බවට පත් විණ.තවදුරටත් පාසලේ සිසු ප්‍රමාණය අඩු වූ නිසා 20 වන සියවසේ අග දශකයේ මිශ්‍ර පාසලක් ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ මුත් එයින් ද ප්‍රතිලාභයක් නොවීය.පසුව පාසල ප්‍රාථමික විද්‍යාලයක් දක්වා පහත වැටුණු අතර වැසීමට ආසන්න තත්ත්වයට පත්විය.2015 පත් වුණ යහපාලන ආණ්ඩුව සමයේ පාසල නැවත ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණ ක්‍රියාවලියක් මගින් සෞභාග්‍යා පාසලක් බවට පත් කළ අතර එහි නිල නාමය ද &quot;ශ්‍රී ධම්මසාර පියරතන සෞභාග්‍යා ප්‍රාථමික විද්‍යාලය&quot; ලෙස ද වෙනස් කරනු ලැබීය.වර්මානය වන විට විදයාලයේ පැරණි ගොඩනැගිලි අභාවයට යමින්,පුරාවිද්‍යා වටිනාකමින් යුතු දේපළ ද දිනෙන් දින විනාශ වී යන බවක් පෙනේ.පාසල ද ක්‍රියාත්මක වන්නේ ළමුන් හා ගුරුවරුන් සීමිත ගණනක් සිටින වැසී යාමට ආසන්න පාසලක් ලෙස වීම කණගාටුවට කරුණකි.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.sundaytimes.lk/171001/plus/a-forgotten-chapter-in-buddhist-education-261597.html |title=A forgotten chapter in Buddhist education |work=The Sunday Times Sri Lanka |access-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;SO-2004&quot;&gt;{{Cite news |url=http://archives.sundayobserver.lk/2004/12/05/fea04.html |title=The saga of the first Buddhist school |last=Karunadasa |first=W. M. |date=2004-12-05 |work=Sunday Observer |access-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;

==විෂය මාලාව හා අධයාපන ක්‍රමය==
ජිනලබ්ධි විශෝධක පාඨශාලාවේ අධයාපන ක්‍රමය එකල පැවති මිෂනාරි අධ්‍යාපනය ක්‍රමය මෙන් හෝ වර්තමානයේ පවතින අධයාපන ක්‍රමය මෙන් නොවී ය.පියරතන තිස්ස මහානායක හිමියන් විසින් අරඹන ලද පාසල්වල එයටම ආවේණික වූ විෂය මාලාවක් සහ අධයාපන ක්‍රමයක් විය.එය සහමුලින්ම බෞද්ධ අධයාපන ක්‍රමයක් වූ අතර එකල සමාජ තත්ත්වය අනුව උගත්,ගුණගරුක දරුවකු බිහිකිරීම මූලික කොට ගෙනම සකස් වූවක් බව පෙනේ.එසේම එදා තිබූ මිෂනාරී පාසල්වල තරගකාරී හා බටහිර අධයාපන ක්‍රමය මෙන් හෝ අද දක්නට ලැබෙන බෞද්ධ පාසල්වල ඇති බෞද්ධ අධයාපනය රහිත තරගකාරී බවින් යුතු අධයාපන ක්‍රමයට ද වඩාත් හාත්පසින් වෙනස් වූවක් විය.එය Journey of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch හි දක්වා ඇත්තේ මෙසේය. &lt;ref name=&quot;jstor.org&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/23730776|jstor = 23730776|title = Cultural RenaissanceA lesserknown pioneer Ven. Piyaratana Tissa Maha Thera: PRESIDENTIAL ADDRESS|last1 = Ariyapala|first1 = M. B.|journal = Journal of the Royal Asiatic Society Sri Lanka Branch|year = 1980|volume = 25|pages = 1–27}}&lt;/ref&gt;

{{Blockquote|යථෝක්ත පාඨශාලාවේ ස්වසමයානුකූල වචනයන්ගෙන් හා අක්ෂරොච්චාරණය දැනගැනීමට පහසුලෙසද ගලපන ලද පළමුවෙනි පොතක්ද,සංකේෂ සම්බුද්ධ චරිතය සහිත ගිහිගෙයි පිළිපැදිය යුතු ධර්මප්‍රකාශිත ඤෙය්‍යත්ථදීපනී නම් ග්‍රන්ථයක්ද  එසේම ප්‍රතිපත්ති ඉගණීමට ජිනධර්මවිකාශිනි නම් කුඩා පොතක්ද යන පොත් තුනක් උභයාර්ථසාධක සමාගමේ නිලධාරීන් වන දොඩන්දූව දොන් දිනෙස් ද සිල්වා වීරසූරිය උපාසක මහතාද එම දොන් ජුවානිස් විමලසූරිය කොන්ස්තාපල් ආරච්චි මහතාද යන ලොකාර්ථකාමී මහතුන් විසින් රුපියල් 800 ක වියදමින් මුද්‍රණය කරවා ස්වකීය පාඨශාලාවේ ඉගැන්වීම පිණිස පරිත්‍යාග කරන ලදින් ඉතිරි පොත් අවශේෂ ලෝකයාගේ අභිවෘද්ධිය පිණිස විසුරුවා හරින ලදී.{{sfn|Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society|1981|p=24}} }}

===ප්‍රධාන විෂය මාලාව===
# පළමුවන පාඩම් පොත
# බුද්ධ වන්දනාව
# සරණත්තය දීපනී නම් ග්‍රන්ථය 
# ජින ධර්ම විකාශිනී නම් ග්‍රන්ථය
# සෙය්‍යාර්ථ දීපනී නම් ග්‍රන්ථය 
# අකුරු ශාස්ත්‍රය

පාඨශාලාව තුළ දරුවන්ට අකුරු ශාස්ත්‍රය ඉගැන්වීම හැරුණු විට පියරතන තිස්ස මහා නාහිමිගේ විෂය මාලාවට ගුණාත්මක බෞද්ධ අධ්‍යපන ක්‍රමවේදයක් ඇතුළත් විය. එහි පළමුවරට තිබුණේ &quot;පළමුවන පාඩම් පොත&quot; වන අතර දරුවන් බුදුදහමට ලැදි කිරීම උදෙසා දෙවනුව &quot;බුද්ධ වන්දනාවත්&quot; එක් කර තිබුණි.දරුවන්ට සරණාගමනය හෙවත් තිසරණය සරණයෑමේ ආනිශංස කියා දීම උදෙසා තෙවනුව &quot;සරණත්තය දීපනී&quot; නම් ග්‍රන්ථය ඉගැන්වීම සිදු කෙරිණි.

සරණාගමණයේ සිට ප්‍රාණඝාතාදී අකුසල කර්මයන්හි යෙදීමෙන් ලැබෙන කර්ම විපාකයන් දරුවන්ට කියාදීම උදෙසා ද, සිගාලෝවාද සූත්‍රයෙන් දැක්වෙන සතර කර්ම ක්ලේශයන්,සතර අගති ආදිය ද මව්පිය ගුරුවර ආදීන් කෙරෙහි දරුවන් දැක්විය යුතු ගෞරවාදරය ආදියද සරලව විස්තර කර දීම උදෙසා සිව්වනුව &quot;ජිනධර්ම විකාශිනී&quot; නම් ග්‍රන්ථය යොදා ගැනුණි.බුද්ධ චරිතය සවිස්තරව ද,චතුරාර්ය සත්‍යය ආදී ධර්ම විභාගය ද,බෞද්ධ ගුණ ධර්ම වගා කිරීමෙන් මෙලොව පරලොව වැඩ සාදන අයුරුද,තුන් සූත්‍රය හා එහි සරල අදහස් කියාදිම උදෙසා &quot;සෙය්‍යාර්ථ දීපනී&quot; ග්‍රන්ථය ද යොදා ගැනුණි.එකල සමාජ තත්ත්වය මත උගත් හා ගුණගරුක බෞද්ධ දරුවකු බිහිකිරීම උදෙසා මෙම අධ්‍යයාපනය වෙසෙසින් ඉවහල් විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=The first Sinhala Buddhist school|url=http://www.thesundayleader.lk/archive/20060709/review.htm#The|last=Ratnayake|first=Sunalie|date=2006-07-09|work=The Sunday Leader|access-date=2025-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127212113/http://www.thesundayleader.lk/archive/20060709/review.htm#The|archive-date=2011-11-27}}&lt;/ref&gt;

==ජාතික උරුමය හා පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය==
වර්ෂ 2004 දී ජ්‍යේෂ්ඨ මහාචාර්ය ඩබ්ලිව්.එම්.කරුණාදාස විසින් ඇපෑලක් මගින් පාසලේ ඒවන ඒවනවිට පැවති තත්ත්වය රජය වෙත දැනුම් දුන් අතර පාසල &quot;සංස්කෘතික උරුමයක්&quot;ලෙස නම් කිරීමේ වටිනාකම හෙතෙම විවිධ මුද්‍රිත හා විද්යුත් මාධ්‍ය ඔස්සේ නිරන්තර අවධානයට යොමු කලේය.ඒ අනුව මෙම පාසලේ ඓතිහාසික හා පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම සැලකිල්ලට ගත් ශ්‍රී ලංකා රජය,වර්ෂ 2004 දෙසැම්බර් මස 12 වන දින එනම් පියරතන තිස්ස හිමියන්ගේ 178 වන ජන්ම දින සංස්වත්සරය යෙදුණු දින එවකට පැවති ජාතික උරුම සහ සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍ය [[විජිත හේරත්]] හා එම අමාත්‍යාංශය එක්ව මෙම විද්‍යාලය '''ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උරුමයක්''' ලෙස නම් කරන ලද අතර වර්ෂ 2006 අගෝස්තු මස 18 වන දින [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] විසින් පැරණි පාසල් ගොඩනැගිල්ල ඇතුලු ප්‍රදේශය '''පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක්''' වශයෙන් ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය විසින් නිකුත් කළ ගැසට් අංක 1459 යටතේ ප්‍රකාශයට පත් කර සංරක්ෂණය කරනු ලැබීය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka |work=Government of Sri Lanka |volume=No. 1459 |publication-date=18 August 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Over Rs. 440,000 to renovate 1 st Sinhala- Buddhist school|url=https://archives.dailynews.lk/2012/02/02/news40.asp|last=Kurugala|first=Priyanka|date=2012-02-02|work=[[ඩේලි නිවුස් (ශ්‍රී ලංකාව)|Daily News]]|access-date=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;

==පාසලේ සුවිශේෂත්වය==
*ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල වීම
(මහාචාර්ය [[ගුණපාල මලලසේකර|ගුණපාල මලලසේකරයන්ට]] අනුව මෙය ලෝකයේ ද ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල වේ)&lt;br&gt;

*ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම සිංහල බෞද්ධ පාසල වීම.&lt;br&gt;

*ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම බෞද්ධ බාලක පාසල වීම&lt;br&gt;

*ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙසත්,ජාතික උරුමයක් ලෙසත් නම් කරන ලද ප්‍රථම හා එකම පාසල වීම.&lt;br&gt;

==පාසලෙන් බිහි වූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයින් හා පාසල ඇසුරු කළ ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයින්==
මෙම විද්‍යාලයේ උච්චතම අවස්ථාව තුල රටට වැදගත් පුද්ගලයින් විශාල ප්‍රමාණයක් දායාද කළ අතර ඒ අතර ආචාර්යවරු,මහාචාර්යවරු,වෛද්‍යවරු,ඉංජිනේරුවරු,පමණක් නොව විදයාඥයන් පවා දායාද කර තිබේ.ඊට අමතරව ජාතික ආගමික පුනර්ජීවනයට සහය දුන් ජාතික විරුවන් බොහෝ දෙනෙක් ද මේ පාසල සමග තම සම්බන්ධතාවන් පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ.
===කීර්තිමත් ආදි සිසුවන්===
*දොඩන්දූවේ ධර්මසේන අනු නාහිමි
*ටිබෙට් ජාතික එස්.මහින්ද හිමි
*පින්නදූවගේ සෑම් ඩී.සිල්වා
*මහාචාර්ය එම්.බී.ආරියපාල
*මහාචාර්ය ඩබ්ලිව්.එම්.කරුණාදාස
*[[සිරිල් පොන්නම්පෙරුම|මහාචාර්ය සිරිල් පොන්නම්පෙරුම]]

===පාසල සමඟ සමීප සබඳතාවක් තබාගත් පුද්ගලයින්===
*දොඩන්දූවේ ශ්‍රී ධර්මසේන විද්‍යාසාගර තර්කපඤ්චානන මහ පඬි
*කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්
*අනගාරික ධර්මපාල 
*මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි
*හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමි
*පොල්වත්තේ ශ්‍රී බුද්ධදත්ත හිමි

==අමතර ලිපි==
*[[ගාල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව]]
*[[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]]
&lt;!--==උපුටාගැනීම්==
==මූලාශ්‍ර==
==බාහිර සබැඳි== --&gt;

==යොමු==
{{Reflist}}

==උපුටා ගැනීම්==
{{Reflist|group=උපුටා ගැනීම්}}
==මූලාශ්‍ර==
*{{Cite journal |last=Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society |year=1981 |title=Journal of the Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society |url=https://noolaham.net/project/46/4573/4573.pdf |journal=History |language=en |location=[[කොළඹ]] |publisher=Sri Lanka Branch of the Royal Asiatic Society |publication-date=1981 |volume=XXV |jstor=i23727563 |lccn=76913504}}</text>
      <sha1>o83ed7n2mmsavqpmewff3j5b7r28rfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රි ලාංකික නළු නිළි ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185063</id>
    <revision>
      <id>796379</id>
      <parentid>796093</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <origin>796379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1508" sha1="5wtddiy1apouq9nlithpvx9knp0unsk" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]

===L===

===M===
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>5wtddiy1apouq9nlithpvx9knp0unsk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796380</id>
      <parentid>796379</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* J */</comment>
      <origin>796380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1561" sha1="pfy74oyiaarzu0wndesoncc8q7gxvub" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]

===L===

===M===
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>pfy74oyiaarzu0wndesoncc8q7gxvub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796381</id>
      <parentid>796380</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* J */</comment>
      <origin>796381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1602" sha1="c3qjedrgu0g1eq19gokyz91hbzzvjlm" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]

===L===

===M===
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>c3qjedrgu0g1eq19gokyz91hbzzvjlm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796382</id>
      <parentid>796381</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* W */</comment>
      <origin>796382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1655" sha1="pepjcxjfdo0190d8s8wbj321st40xkj" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]

===L===

===M===
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>pepjcxjfdo0190d8s8wbj321st40xkj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796383</id>
      <parentid>796382</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* P */</comment>
      <origin>796383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="88p7pgkttd0tqh57ecgfdvw08e9lev5" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]

===L===

===M===
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>88p7pgkttd0tqh57ecgfdvw08e9lev5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796384</id>
      <parentid>796383</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* K */</comment>
      <origin>796384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1743" sha1="4kx4gj0bwh29uw8ajr6o9tlcby3eoub" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>4kx4gj0bwh29uw8ajr6o9tlcby3eoub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796385</id>
      <parentid>796384</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* M */</comment>
      <origin>796385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1787" sha1="6k6pkuc240o2tdma6ts6nwvr4tqibfd" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[මහේෂි මධුසංඛා]]
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>6k6pkuc240o2tdma6ts6nwvr4tqibfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796386</id>
      <parentid>796385</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* A */</comment>
      <origin>796386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1825" sha1="0v6204dorzvkzixoztoif51y1ofjcf8" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]
* [[දයා අල්විස්]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[මහේෂි මධුසංඛා]]
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[චානුක ප්‍රබුද්ධ]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>0v6204dorzvkzixoztoif51y1ofjcf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796389</id>
      <parentid>796386</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* P */</comment>
      <origin>796389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1775" sha1="2s41470fl9ihnjw9yjr2q23hzw1t9ii" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]
* [[දයා අල්විස්]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[මහේෂි මධුසංඛා]]
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>2s41470fl9ihnjw9yjr2q23hzw1t9ii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796390</id>
      <parentid>796389</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* D */</comment>
      <origin>796390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1816" sha1="oqitk5fn4yuxiuvzm0h39w16k71bmvo" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]
* [[දයා අල්විස්]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[අකිල ධනුද්දර]]
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[මහේෂි මධුසංඛා]]
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>oqitk5fn4yuxiuvzm0h39w16k71bmvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796391</id>
      <parentid>796390</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* W */</comment>
      <origin>796391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1866" sha1="5gl15m1r1a57oh1eezfady1djl4h6em" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]
* [[දයා අල්විස්]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]

===D===
* [[අකිල ධනුද්දර]]
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[මහේෂි මධුසංඛා]]
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[ජනිත් වික්‍රමගේ]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>5gl15m1r1a57oh1eezfady1djl4h6em</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796392</id>
      <parentid>796391</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* C */</comment>
      <origin>796392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1910" sha1="gk0pc2n7vcx2r7zd3x8og5mz4xo3y4g" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]
* [[දයා අල්විස්]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]
* [[දිමුතු චින්තක]]

===D===
* [[අකිල ධනුද්දර]]
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[මහේෂි මධුසංඛා]]
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[ජනිත් වික්‍රමගේ]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>gk0pc2n7vcx2r7zd3x8og5mz4xo3y4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796393</id>
      <parentid>796392</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* W */</comment>
      <origin>796393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1963" sha1="euin1e958fd2jrjv08l9c5qqi7ho5qf" xml:space="preserve">===A===
* [[මැණිකේ අත්තනායක]]
* [[ජයසේකර අපෝන්සු]]
* [[සමන් අල්මේදා]]
* [[දයා අල්විස්]]

===B===

* [[හිමායා බණ්ඩාර]]
* [[ජගත් බෙනරගම]]
* [[හර්ෂණ බෙත්මගේ]]
* [[ලූෂන් බුලත්සිංහල]]
* [[නිල්මිණි බුවනෙක]]

===C===
* [[වසන්ති චතුරානි]]
* [[දිමුතු චින්තක]]

===D===
* [[අකිල ධනුද්දර]]
* [[සාරංග දිසාසේකර]]

===E===
* [[දිල්හානි ඒකනායක]]

===F===
* [[නිහාල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[සඳනි ප්‍රනාන්දු]]

===G===
* [[පුබුදු ගමගේ]]
* [[ගයාන් ගුණවර්ධන]]

===H===
* [[පියුමි හංසමාලි]]

===I===
* [[සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ]]

===J===
* [[රත්නා ලාලනී ජයකොඩි]]
* [[මල්කාන්ති ජයසිංහ]]
* [[සම්පත් ජයවීර]]

===K===
* [[සම්පත් කුමාරතුංග]]
* [[විශ්ව කොඩිකාර]]

===L===

===M===
* [[මහේෂි මධුසංඛා]]
* [[රිචඩ් මානමුදලි]]
* [[ක්ලීටස් මෙන්ඩිස්]]

===N===
* [[නෙතලි නානායක්කාර]]

===P===
* [[කාවිංග පෙරේරා]]
* [[සුජීව ප්‍රියලාල්]]

===R===
* [[ප්‍රියා රණසිංහ]]

===W===
* [[හිරුෂි වසුන්දරා]]
* [[නිරෝෂන් විජේසිංහ]]
* [[ජනිත් වික්‍රමගේ]]
* [[මනෝහාරී විමලතුංග]]
* [[රිචඩ් වීරක්කොඩි]]
* [[යශ් වීරසිංහ]]</text>
      <sha1>euin1e958fd2jrjv08l9c5qqi7ho5qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශාබාස් ගර්හි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194150</id>
    <revision>
      <id>796369</id>
      <parentid>790364</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T16:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="6agb3l6y77fnveiu0ecvxz18ov5an55" xml:space="preserve">{{Short description|පාකිස්තානයේ මර්දාන් හි පුරාවිද්‍යා අඩවිය}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}

{{Infobox ancient site
  |name = ශාබාස් ගර්හි
  |native_name = 
  |alternate_name = 
  |image = 
  |alt = 
  |caption = 
  |map_type = Pakistan
  |map_alt = 
  |map_size = 250
|relief=yes
  |location = පාකිස්තානය
  |region = [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]]
  |coordinates = {{coord|34.235556|72.16|display=inline,title}}
  |type = 
  |part_of = 
  |length = 
  |width = 
  |area = 
  |height = 
  |builder = 
  |material = 
  |built = 
  |abandoned = 
  |epochs = 
  |cultures = 
  |dependency_of = 
  |occupants = 
  |event = 
  |excavations = 
  |archaeologists = 
  |condition = 
  |ownership = 
  |management = 
  |public_access = 
  |website = 
  |notes = 
}}

'''ශාබාස් ගර්හි''', හෙවත් '''ශාබාස්ගර්හි''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පාකිස්තානයේ [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]] හි [[මර්දාන් දිස්ත්‍රික්කය|මර්දාන් දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි ගම්මානයක් සහ පුරාවිද්‍යා අඩවියකි. මෙය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 293ක් (අඩි 964) උසින් පිහිටියේ ය.&lt;ref&gt;[https://www.fallingrain.com/world/PK/04/Shahbazgarhi.html Location of Shahbazgarhi - Falling Rain Genomics]{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

මෙග [[මර්දාන්|මර්දාන් නගරයේ]] සිට කිලෝමීටර 12ක් පමණ ඈතිම් පිහිටා ඇත. එහි කඳු, ගස්, විවෘත වතු සහ කුඩා ගංගාවක් දක්නට ලැබේ.

මෙහි [[අශෝක]] අධිරාජයාගේ ශිලා ආඥාවක් දක්නට ලැබේ.


==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Shahbazgarhi}}
*[https://web.archive.org/web/20051231191035/http://kaladarshan.arts.ohio-state.edu/maps/gandh.html Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file)]
*[https://gandhari.org/catalog/cki0001 Gandhari.org] Complete text of the Shahbazgarhi edicts

{{Mardan-Union-Councils}}

[[Category:Mardan District]]
[[Category:Archaeological sites in Khyber Pakhtunkhwa]]
[[Category:Former populated places in Pakistan]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]</text>
      <sha1>6agb3l6y77fnveiu0ecvxz18ov5an55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සී.ඩී. වික්‍රමරත්න</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195965</id>
    <revision>
      <id>796373</id>
      <parentid>796011</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T17:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>796373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12522" sha1="5ary0qcwjpleofx79xnh5ms8k5daphx" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි|name=සී.ඩී. වික්‍රමරත්න|honorific_suffix=|image_size=|image=|caption=|order=|office=35 වන [[පොලිස්පති (ශ්‍රී ලංකාව)|පොලිස්පති]]|term_start=2020 නොවැම්බර් 25|term_end=2023 නොවැම්බර් 25|predecessor=[[පූජිත් ජයසුන්දර]]|successor=[[දේශබන්දු තෙන්නකෝන්]]|order2=|office2=වැඩබලන [[පොලිස්පති (ශ්‍රී ලංකාව)|පොලිස්පති]]|term_start2=2019 අප්‍රේල් 26|term_end2=2020 නොවැම්බර් 25|predecessor2=|successor2=|deputy=|birth_name=චන්දන දීපාල් වික්‍රමරත්න|birth_date={{birth date|1963|03|26|df=y}}|birth_place=|death_date={{death date and age|2026|07|17|1963|03|26|df=y}}|death_place=[[අතුරුගිරිය]], ශ්‍රී ලංකාව|resting_place=|resting_place_coordinates=|profession=[[පොලිස් නිලධාරී]]|education={{plainlist|
* [[බ්‍රැඩ්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලය]]
* [[ජෙනරාල් ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්ව විද්‍යාලය]]
* [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය]]
* [[ආනන්ද විද්‍යාලය]]
}}}}'''චන්දන දීපාල් වික්‍රමරත්න''' (1963 මාර්තු 26 - 2026 ජූලි 17) යනු ශ්‍රී ලාංකික පොලිස් නිලධාරියෙකි, ඔහු 2020 නොවැම්බර් 26 සිට 2023 නොවැම්බර් 25 දක්වා 35 වන [[පොලිස්පති (ශ්‍රී ලංකාව)|පොලිස්පතිවරයා]] ලෙස සේවය කළේය.

== මුල් අවදිය සහ වෘත්තීය ජීවිතය ==
චන්දන වික්‍රමරත්න 1963 මාර්තු 26 වන දින උපත ලැබූ අතර [[කොළඹ]] [[ආනන්ද විද්‍යාලය, කොළඹ|ආනන්ද විද්‍යාලයෙන්]] පාසල් අධ්‍යාපනය ලැබීය. [[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය|කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයෙන්]] භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ උපාධියක් ලබා ගැනීමෙන් පසු ඔහු 1986 ජුනි 16 වන දින ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවයට බැඳුණු අතර, සහකාර පොලිස් අධිකාරී තනතුරක් සහිත බුද්ධි නිලධාරියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;hf&quot;&gt;{{Citation |title=KDU Hall of Fame |url=https://kdu.ac.lk/hall-of-fame/profiles/?name=Inspector-General-of-Police-C-D-Wickremaratne |access-date=2026-07-18 |archive-date=2024-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240908040414/https://kdu.ac.lk/hall-of-fame/profiles/?name=Inspector-General-of-Police-C-D-Wickremaratne }}&lt;/ref&gt;

ඔහු 2006 දී රත්මලාන [[ජෙනරාල් ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්වවිද්‍යාලය|ජෙනරාල් ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්ව විද්‍යාලයෙන්]] කළමනාකරණය පිළිබඳ විද්‍යාපති උපාධියක් (ආරක්ෂක අධ්‍යයන) සහ 2006 දී [[බ්‍රැඩ්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලය|බ්‍රැඩ්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයෙන්]] ගැටුම් නිරාකරණය සහ ආරක්ෂක අධ්‍යයනය පිළිබඳ පශ්චාත් උපාධි ඩිප්ලෝමාවක් සම්පූර්ණ කළේය.&lt;ref name=&quot;hf2&quot;&gt;{{Citation |title=KDU Hall of Fame |url=https://kdu.ac.lk/hall-of-fame/profiles/?name=Inspector-General-of-Police-C-D-Wickremaratne |access-date=2026-07-18 |archive-date=2024-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240908040414/https://kdu.ac.lk/hall-of-fame/profiles/?name=Inspector-General-of-Police-C-D-Wickremaratne }}&lt;/ref&gt;

== පොලිස්පති ධුරය ==
පොලිස්පති ධුරයට පත්වීමට පෙර වික්‍රමරත්න දකුණේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයා ලෙස සේවය කළේය. 2019 අප්‍රේල් 26 වන දින ජනාධිපති [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන]], එවකට පොලිස්පති [[පූජිත් ජයසුන්දර|පූජිත් ජයසුන්දරට]] මාරාන්තික පාස්කු බෝම්බ ප්‍රහාරයන්ට හේතු වූ බුද්ධි අංශ අසමත්වීම් සම්බන්ධයෙන් ඉල්ලා අස්වන ලෙස නියෝග කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=29 April 2019 |title=Pujith Jayasundara sent on compulsory leave |url=https://colombogazette.com/2019/04/29/pujith-jayasundara-sent-on-compulsory-leave/ |access-date=13 May 2019 |website=Colombo Gazette |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ජයසුන්දර ඉල්ලා අස්වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර අනිවාර්ය නිවාඩු මත වික්‍රමරත්න වැඩබලන පොලිස්පතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=IGP sent on compulsory leave |url=http://www.adaderana.lk/news/54735/igp-sent-on-compulsory-leave |access-date=13 May 2019 |website=www.adaderana.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka : President appoints new Chief Justice and Auditor General, Acting Attorney General and Acting IGP |url=http://www.colombopage.com/archive_19A/Apr29_1556550327CH.php |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430161546/http://www.colombopage.com/archive_19A/Apr29_1556550327CH.php |archive-date=30 April 2019 |access-date=13 May 2019 |website=www.colombopage.com}}&lt;/ref&gt; බුද්ධි අංශ අඩුපාඩුව සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයා විසින් තමාට එරෙහිව ගොනු කරන ලද චෝදනා ජයසුන්දර ප්‍රතික්ෂේප කළ බැවින් තාවකාලික පත්වීම මතභේදයට තුඩු දුන්නේය.

[[ශ්‍රි ලංකාවේ පාස්කු දින ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරය (2019)|2019 පාස්කු බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන්]] පසු වත්මන් පොලිස්පති ජයසුන්දර වැඩබලන පොලිස්පති ධුරයට පත් කරන විට ඔහු ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයෙකු විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=29 April 2019 |title=Senior DIG Wickramaratne appointed acting IGP |url=https://colombogazette.com/2019/04/29/senior-dig-wickramaratne-appointed-acting-igp/ |access-date=13 May 2019 |website=Colombo Gazette |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2019 මැයි 13 වන දින, වික්‍රමරත්න මහතාට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව විසින් වැඩබලන පොලිස්පති ලෙස කටයුතු කිරීමට අනුමැතිය ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=13 May 2019 |title=CC approves Senior DIG Wickramaratne as acting IGP |url=https://colombogazette.com/2019/05/13/cc-approves-senior-dig-wickramaratne-as-acting-igp/ |access-date=13 May 2019 |website=Colombo Gazette |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sunday Times - CC approves appointment of Senior DIG Wickramaratne as Acting IGP |url=http://www.sundaytimes.lk/article/1087782/cc-approves-appointment-of-senior-dig-wickramaratne-as-acting-igp |access-date=13 May 2019 |website=www.sundaytimes.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2020 නොවැම්බර් 25 වන දින එම තනතුරේ ස්ථිර කරන ලද අතර 2023 නොවැම්බර් 25 වන දින විශ්‍රාම යන තෙක් සේවය කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=95161|title=C. D. Wickramaratne to retire as IGP after 4 service extensions|access-date=10 January 2024|publisher=Adadenrana}}&lt;/ref&gt;

== වෙනත් අවස්ථා ==
සිවිල් යුද්ධයේදී [[අලිමංකඩ|අලිමංකඩේදී]] හමුදා සොල්දාදුවන් 3000 කට වැඩි පිරිසක් ඝාතනය කළ බව පැවසූ හිටපු එල්ටීටීඊ සාමාජික [[විනයාගමුර්ති මුරලිදරන්|කරුණා අම්මාන්]] විසින් කරන ලද ප්‍රකාශ විමර්ශනය කිරීම සඳහා විශේෂ පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීමට ද වික්‍රමරත්න නියෝග කළේය. [[කොවිඩ්-19 ව්‍යාප්ත වසංගතය|COVID-19 වසංගතයට]] වඩා අම්මාන් භයානක බව ඔහු තවදුරටත් කියා සිටියේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=22 June 2020 |title=Karuna Amman summoned to the CID to record a statement |url=https://www.newsfirst.lk/2020/06/22/karuna-amman-summoned-to-the-cid-to-record-a-statement/ |access-date=27 June 2020 |website=Sri Lanka News - Newsfirst |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=22 June 2020 |title=Acting IGP orders CID to investigate Karuna Amman's statement on killing soldiers |url=https://www.newsfirst.lk/2020/06/22/acting-igp-orders-cid-to-investigate-karuna-ammans-statement-on-killing-soldiers/ |access-date=27 June 2020 |website=Sri Lanka News - Newsfirst |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මරණය ==
2026 ජූලි 17 වන දින, වයස අවුරුදු 63 දී, [[අතුරුගිරිය|අතුරුගිරියේ]] පිහිටි ඔහුගේ නිවසේදී, තමාටම වෙඩි තබා ගැනීමෙන් වික්‍රමරත්න මිය ගියේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=17 July 2026 |title=Former IGP C.D. Wickramaratne found dead in apparent suicide |url=https://adaderana.lk/news/cmrobtglt0000356ptx3e6luu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717033728/https://adaderana.lk/news/cmrobtglt0000356ptx3e6luu |archive-date=17 July 2026 |access-date=17 July 2026 |website=Ada Derana |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=17 July 2026 |title=Former IGP C.D. Wickramaratne Dies After Shooting Himself |url=https://english.newsfirst.lk/2026/7/17/former-igp-c-d-wickramaratne-dies-after-shooting-himself |access-date=17 July 2026 |website=Newsfirst |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://kdu.ac.lk/hall-of-fame/profiles/?name=Inspector-General-of-Police-C-D-Wickremaratne සී.ඩී.වික්‍රමරත්න පොලිස්පති] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240908040414/https://kdu.ac.lk/hall-of-fame/profiles/?name=Inspector-General-of-Police-C-D-Wickremaratne |date=2024-09-08 }}

[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1963 උපත්]]</text>
      <sha1>5ary0qcwjpleofx79xnh5ms8k5daphx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චානුක ප්‍රබුද්ධ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195973</id>
    <revision>
      <id>796387</id>
      <parentid>796106</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <origin>796387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="tmp1lengsq4mut1q3aycscv978zudok" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{delete|1=Test page &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt;}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tmp1lengsq4mut1q3aycscv978zudok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>796388</id>
      <parentid>796387</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T04:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>796388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:චෙම්මනි සමූහ මිනීවල විමර්ශනය</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196034</id>
    <revision>
      <id>796364</id>
      <timestamp>2026-07-26T14:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>/* සංස්කරණය */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>796364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="43douf8ic3nz4k0iybfcagmd3r9bp7l" xml:space="preserve">== සංස්කරණය ==

https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B6%A0%E0%B7%99%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%B1%E0%B7%92_%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%96%E0%B7%84_%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%93%E0%B7%80%E0%B6%BD_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%B1%E0%B6%BA&amp;oldid=796341 සහ https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B6%A0%E0%B7%99%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B6%B1%E0%B7%92_%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B7%96%E0%B7%84_%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%93%E0%B7%80%E0%B6%BD_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%B1%E0%B6%BA&amp;oldid=796340 යන සංස්කරණ දැඩි ජාත්‍යාලයෙන් යුතුව කර ඇත. නමුත් එයට සාක්ෂි සැපයයිය යුතුව ඇත. ----[[User:Shwetha|Shwetha]] ([[User talk:Shwetha|talk]]) 14:01, 26 ජූලි 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>43douf8ic3nz4k0iybfcagmd3r9bp7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>TV දෙරණ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196036</id>
    <revision>
      <id>796394</id>
      <timestamp>2026-07-27T05:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1340714235|TV Derana]]&quot;</comment>
      <origin>796394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12670" sha1="g2zup1fah200um63inxyc6bxn6u1m5o" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව රූපවාහිනී නාලිකාව|name=TV දෙරණ|logosize=|logocaption=TV දෙරණ ලාංඡනය|logoalt=|logofile=Logo TV Derana.jpg|closed date=|picture format=[[576i]] [[Standard-definition television|SD]]|network=|owner=[[Power House LTD]]|country=[[ශ්‍රී ලංකාව]]|language=[[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]|affiliates=අද දෙරණ 24 පැය ප්‍රවෘත්ති නාලිකාව|former names=|web={{URL|www.derana.lk}}|terr serv 1=[[UHF]] ([[කොළඹ]])|terr chan 1=Channel 37&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/051009/tv/5.html |title='Derana' is born |publisher=Sunday Times |access-date=4 December 2019 |archive-date=15 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170715222411/http://www.sundaytimes.lk/051009/tv/5.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;|terr serv 2=[[UHF]] ([[මහනුවර]])|terr chan 2=Channel 32|terr serv 3=[[UHF]] ([[Bandarawela|Nayabedda]])&lt;br/&gt;([[Free-to-air|FTA]])|terr chan 3=Channel 32|terr serv 4=[[UHF]] ([[Badulla]])|terr chan 4=Channel 31|terr serv 5=[[UHF]] ([[Gongala]])|terr chan 5=Channel 31|terr serv 6=[[UHF]] ([[Ratnapura]])|terr chan 6=Channel 30|terr serv 7=[[UHF]] ([[Nuwara Eliya]])|terr chan 7=Channel 36|terr serv 8=[[UHF]] ([[Kalutara]])|terr chan 8=Channel 56|iptv chan 1=Peo TV Channel 4|sat chan 1=Dialog TV channel|sat chan 2=Freesat Sri Lanka channel|launch=2005 නොවැම්බර් 10&lt;br/&gt;2005-11-10}}

'''TV දෙරණ''' &lt;span lang=&quot;ta&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;යනු&lt;/span&gt; [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] පෞද්ගලික [[විනෝදාස්වාදය|විනෝදාස්වාද]] භෞමික රූපවාහිනී නාලිකාවකි. 2005 ඔක්තෝබර් 11 වන දින ආරම්භ කරන ලද  එය රටේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය රූපවාහිනී ජාලයකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Derana': A new TV Channel for Lankan family audiences |url=http://www.sundaytimes.lk/051002/tv/3.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230223021157/https://www.sundaytimes.lk/051002/tv/3.html |archive-date=23 February 2023 |access-date=4 December 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=TV Derana is a Sri Lankan private entertainment terrestrial television channel broadcasting in Sri Lanka |url=https://sri-lanka.mom-rsf.org/en/media/detail/outlet/derana-tv/date}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රධාන සම්ප්‍රේෂණ කුළුණ කිකිලිමන කන්දෙහි පිහිටා ඇති අතර, සම්ප්‍රේෂණ කුළුණු අටක් හරහා ආවරණය රට පුරා ව්‍යාප්ත වේ. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Welcome to Kantar LMRB |url=https://www.lmrbint.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211002041756/https://www.lmrbint.com/ |archive-date=2021-10-02 |access-date=2021-10-02 |website=www.lmrbint.com}}&lt;/ref&gt;

මෙම නාලිකාව [[ඩයලොග් ටීවී|Dialog TV]], PEO TV, Freesat සහ Derana Plus අන්තර්ජාල යෙදුම ඔස්සේ ඩිජිටල් මාධ්‍යයෙන් ලබා ගත හැකිය.

2019 දී ග්‍රාහකයින් මිලියනයක් සහ මුළු නැරඹුම් බිලියනයක් කරා ළඟා වූ [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] පළමු නාලිකාව බවට ටීවී දෙරණ පත්විය. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (January 2023)&quot;&gt;උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== අද දෙරණ ==
&quot;අද දෙරණ&quot; යනු TV දෙරණ හි ප්‍රවෘත්ති සන්නාමය වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2017-12-12 |title=Top 40 Sri Lanka News Websites To Follow in 2021 |url=http://blog.feedspot.com/sri_lanka_news_websites/ |access-date=2021-10-02 |website=Feedspot Blog |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව දෙරණ විසින් අද දෙරණ යන සන්නාමයෙන්ම ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවියක් මෙහෙයවනු ලැබේ. එහි අන්තර්ගතය ඉංග්‍රීසි, සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවෙන් ලබා ගත හැකිය.

2007 සිට අද දෙරණ කෙටි පණිවිඩ ලෙස උණුසුම් පුවත් ඩයලොග් ජංගම දුරකථන ග්‍රාහකයින්ට යැවීමේ පහසුකම මාසික මුදලකට ලබා දෙන ලදි. 2026 වන විට එම සේවාව මොබිටෙල් වැනි වෙනත් ශ්‍රී ලාංකික ජංගම දුරකථන ජාලයන් වලටත් ලබා ගත හැක.

== අද දෙරණ රූපවාහිනිය ==
[[ගොනුව:Studio_24.jpg|thumb|260x260පික්|අද දෙරණ - ස්ටුඩියෝ 24]]
අද දෙරණ රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම පැය 24 පුරා විකාශනය වන රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති නාලිකාවයි. මෙම නාලිකාව චන්ද්‍රිකා සහ කේබල් රූපවාහිනිය ඔස්සේ ලබා ගත හැකිය.

== වැඩසටහන් ==
මෙම නාලිකාව [[සෝප් ඔපෙරා|නාට්‍ය]], රියැලිටි වැඩසටහන්, ළමා වැඩසටහන්, සංගීත සහ විවිධ වැඩසටහන් ඇතුළු විනෝදාස්වාද වැඩසටහන් රාශියක් විකාශනය කරයි. එය දිනකට පැය 16 ක්; එනම් උදෑසන 05:00 සිට සවස 24:00 දක්වා ක්‍රියාත්මක වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Schedule |url=http://www.derana.lk/index.php?route=schedule/schedule/schedule&amp;dt=2012-1-16 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041733/http://www.derana.lk/index.php?route=schedule/schedule/schedule&amp;dt=2012-1-16 |archive-date=1 December 2017 |access-date=2021-10-02 |website=www.derana.lk}}&lt;/ref&gt;

== තරඟකාරීත්වය සහ අනුග්‍රාහකත්වය ==
දෙරණ නාලිකාව 2007 වසරේ සිට [[ලෝක රූ රැජිණ|ලෝක]] රූ රැජින ශ්‍රී ලංකා තරඟය මෙහෙයවා ඇත. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Derana Veet Miss Sri Lanka |url=http://derana.lk/misssrilanka/about.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130711233314/http://derana.lk/misssrilanka/about.php |archive-date=11 July 2013 |access-date=2021-10-02 |website=derana.lk}}&lt;/ref&gt;

එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකිකයන් අතරින් දක්ෂතම නැගී එන ගායකයා සොයා ගැනීම සඳහා දෙරණ නාලිකාව 2008 මැයි මාසයේ සිට එක්සත් රාජධානියේ ලන්ඩන් නුවරදී ''දෙරණ ලන්ඩන් ස්ටාර්'' වැඩසටහන පවත්වන ලදි. පළමු සංස්කරණයට අයදුම්පත් 220ක් පමණ ලැබුණු අතර, දෙරණ රූපවාහිනිය මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ එම වැඩසටහන විකාශනය කරන ලදී. ජයග්‍රාහකයින් තීරණය කරනු ලැබුවේ විනිශ්චය මණ්ඩලයක් සහ කෙටි පණිවුඩ හරහා මහජන මනාපයෙනි.{{තහවුරු​ කරන්න|date=January 2012}}&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (January 2012)&quot;&gt;උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ ළමුන් සඳහා රියැලිටි වැඩසටහනක් පැවැත්වූ පළමු නාලිකාව ටීවී දෙරණයි. පළමු කතාමාලාව ''&quot;දෙරණ ස්ටාර් ඉන් අ මිනිට්&quot; (Derana Star in a Minute)'' &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Star in a minute |url=http://www.sundaytimes.lk/070429/TV/004tv.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210623071048/https://www.sundaytimes.lk/070429/TV/004tv.html |archive-date=23 June 2021 |access-date=10 December 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt; ලෙස නම් කරන ලද අතර ඉතිරි කතාමාලා ''&quot;දෙරණ ලිට්ල් ස්ටාර්&quot;'' (''Derana Little Star'') ලෙස නම් කරන ලදී. මේ දක්වා, ''ලිට්ල් ස්ටාර්'' කතාමාලාවේ කතාමාලා නවයක් අවසන් වී ඇති අතර, දහවන කතාමාලාවේ අවසන් මහා තරගය 2020 ජුනි 27 වන දින පැවැත්විණි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2020-06-24 |title=දෙරණ ලිට්ල් ස්ටාර් ලොක්කන් අන්දමන්ද කරන පොඩ්ඩන්ගේ පෙළහර |url=http://www.sarasaviya.lk/features-teledramas/2020/06/25/17846/%E0%B6%AF%E0%B7%99%E0%B6%BB%E0%B6%AB-%E0%B6%BD%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%A7%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A-%E0%B6%BD%E0%B7%9C%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%85%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B6%B8%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%B4%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B7%8A%E0%B6%A9%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%B4%E0%B7%99%E0%B7%85%E0%B7%84%E0%B6%BB |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726163451/http://www.sarasaviya.lk/features-teledramas/2020/06/25/17846/%E0%B6%AF%E0%B7%99%E0%B6%BB%E0%B6%AB-%E0%B6%BD%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%A7%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A-%E0%B6%BD%E0%B7%9C%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%85%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF%E0%B6%B8%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%B4%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B7%8A%E0%B6%A9%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%B4%E0%B7%99%E0%B7%85%E0%B7%84%E0%B6%BB |archive-date=2021-07-26 |access-date=2021-10-02 |website=සරසවිය}}&lt;/ref&gt;

== වැඩිදුරටත් බලන්න ==

* [[නුවන්ධිකා සේනාරත්න]]
* මාධව විජේසිංහ
* සචිනි නිපුන්සලා
* ෂෙහානි කහඳවල
* [[Janeeth Rodrigo|ජනීත් රොද්‍රිගෝ]]

== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* [http://www.derana.lk නිල වෙබ් අඩවිය]
* [http://www.adaderana.lk/ අද දෙරණ]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනී නාලිකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනී වැඩසටහන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:මාධ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රූපවාහිනිය]]</text>
      <sha1>g2zup1fah200um63inxyc6bxn6u1m5o</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>