තේ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>තේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5769</id>
    <revision>
      <id>798539</id>
      <parentid>798336</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>798539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90279" sha1="7j3cx625lda86znugqt2xhm7az6omwy" xml:space="preserve">{{translate}}
{{Short description|ජලය සහ තේ කොළ මගින් සාදන උණුසුම් පානයක්}}
{{About|[[කැමීලියා සිනෙසිස්]] යොදා සාදන පානය}}
{{Infobox beverage
|name = තේ 
|original_name = 茶
|type = උණුසුම් හෝ සිසිල් පානයක්
|image = Longjing tea steeping in gaiwan.jpg
|caption = ''[[ගයිවාන්|ගයිවානයක]]'' තම්බමින් පවතින [[ලොංජිංග් තේ|ලොංජිංග්]] [[හරිත තේ]] 
|origin = චීනය&lt;ref&gt;{{cite news |first=Thomas |last=Fuller |title=A Tea From the Jungle Enriches a Placid Village |url=https://www.nytimes.com/2008/04/21/world/asia/21tea.html |work=[[The New York Times]] |location=New York |page=A8 |date=21 April 2008 |access-date=23 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170214133259/http://www.nytimes.com/2008/04/21/world/asia/21tea.html |archive-date=14 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|introduced = ප්‍රථම වරට චීනයේ වාර්තා වී ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. 59 දී, සමහර විට මීට පෙර ආරම්භ වූවකි.{{sfn|Mair|Hoh|2009|pp=29–30}}
|color = 
}}
	
'''තේ''' ''හෝ'' '''චායි''' යනු ''කැමිලියා සයිනෙන්සිස්'' හි සුව කළ හෝ නැවුම් කොළ මත උණු හෝ උතුරන වතුර වත් කිරීමෙන් සකස් කරන ලද ඇරෝමැටික පානයකි. සදාහරිත පඳුරක් වන මෙය නිරිතදිග චීනයේ සහ උතුරු මියන්මාරයේ මායිම් ප්‍රදේශවල ආරම්භ වූ අතර නැගෙනහිර ආසියාවට ආවේණික වේ.&lt;ref name=Yamamoto /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Mary Lou Heiss|author2=Robert J. Heiss|title=The Story of Tea: A Cultural History and Drinking Guide|url=https://archive.org/details/storyofteacultur0000heis|quote=Camellia sinensis originated in southeast Asia, specifically around the intersection of 29th parallel and 98th meridian, the point of confluence of the lands of southwest China and Tibet|url-access=registration}}, north Burma, and northeast India, citing Mondal (2007) p. 519&lt;/ref&gt;{{sfn|Heiss|Heiss|2007|pp=6–7}} තේ ''[[Camellia taliensis]]'' මගින්ද කලාතුරකින් සාදනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sevencups.com/shop/lao-shu-dian-hong-old-tree-yunnan|title=Laoshu Dianhong (Old Tree Yunnan)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://teatrekker.com/product/yunnan-da-bai-silver-needles/|title=Yunnan da Bai Silver Needles – Tea Trekker}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Liu ''et al.'' (2012)&lt;/ref&gt; සාමාන්‍ය ජලයෙන් පසු, තේ යනු ලෝකයේ වැඩිපුරම පරිභෝජනය කරන පානයයි.&lt;ref name=&quot;Macfarlane&quot;&gt;{{cite book |first1=Alan |last1=Macfarlane |author-link=Alan Macfarlane |last2=Macfarlane |first2=Iris |author-link2=Iris Macfarlane |title=The Empire of Tea |publisher=The Overlook Press |isbn=978-1-58567-493-0 |page=[https://archive.org/details/empireoftearemar00macf/page/32 32] |year=2004 |url=https://archive.org/details/empireoftearemar00macf/page/32}}&lt;/ref&gt; විවිධ තේ වර්ග තිබේ; සමහර ඒවා සිසිලනය, තරමක් කටුක සහ කහට රසය ඇති අතර අනෙක් ඒවාට පැණිරස, ගෙඩි, මල් හෝ තෘණ සටහන් ඇතුළත් විශාල වශයෙන් වෙනස් රසයන් ඇත. මූලික වශයෙන් එහි කැෆේන් අන්තර්ගතය නිසා තේ මිනිසුන් තුළ උත්තේජක බලපෑමක් ඇති කරයි.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Cappelletti S, Piacentino D, Daria P, Sani G, Aromatario M |title=Caffeine: cognitive and physical performance enhancer or psychoactive drug? |journal=Current Neuropharmacology |volume=13 |issue=1 |pages=71–88 |date=January 2015 |pmid=26074744 |pmc=4462044 |doi=10.2174/1570159X13666141210215655}}&lt;/ref&gt;

චීන වෛද්‍ය හුවා ටුඕ විසින් ලියන ලද වෛද්‍ය ග්‍රන්ථයක තේ පානය පිළිබඳ මුල් විශ්වාසනීය වාර්තාවක් ක්‍රි.ව. තුන්වන සියවස දක්වා දිව යයි. එය චීන ටැන්ග් රාජවංශයේ විනෝදාස්වාද පානයක් ලෙස ප්‍රචලිත වූ අතර තේ පානය පසුව අනෙකුත් නැගෙනහිර ආසියාතික රටවලට ව්‍යාප්ත විය. පෘතුගීසි පූජකයන් සහ වෙළෙන්දෝ එය 16 වන සියවසේදී යුරෝපයට හඳුන්වා දුන්හ. 17 වන ශතවර්ෂයේදී, බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවේ මහා පරිමාණයෙන් තේ වගා කිරීමට පටන් ගත් ඉංග්‍රීසි ජනතාව අතර තේ පානය විලාසිතාවක් විය.

&quot;ඖෂධ තේ&quot; යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ &quot;Camellia sinensis&quot; වලින් සාදන ලද බීම නොවේ. ඒවා පලතුරු, කොළ හෝ රෝස්ෂිප්, චමමයිල් හෝ රෝයිබොස් වැනි වෙනත් ශාක කොටස්වල කහට වේ. තේ පැලෑටියෙන් සාදන ලද තේ සමඟ ව්‍යාකූලත්වය වැලැක්වීම සඳහා මේවා &quot;ටිසේනස්&quot; හෝ &quot;ඖෂධ කහට&quot; ලෙස හැඳින්විය හැක.

== නිරුක්ති ==
''තේ'' සඳහා වූ විවිධ වචනවල නිරුක්තිය, චීනයේ සිට ලොව පුරා රටවලට තේ පානය කිරීමේ සංස්කෘතිය සහ වෙළඳාම සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ ඉතිහාසය පිළිබිඹු කරයි. ලොව පුරා තේ සඳහා වචන සියල්ලම පාහේ පුළුල් කාණ්ඩ තුනකට අයත් වේ: ''te'', ''cha'' සහ ''chai'', ඉංග්‍රීසියෙන් ''te'', ''cha'' හෝ '' ලෙස පවතී. char'', සහ ''chai''. ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ඇතුළු වූ තිදෙනාගෙන් මුල්ම තැනැත්තා “චා” වන අතර එය 1590 ගණන්වල මැකාවෝ හි වෙළඳාම් කළ පෘතුගීසීන් හරහා පැමිණ වචනයේ කැන්ටනීස් උච්චාරණය ලබා ගත්තේය. වඩාත් සුලභ ''තේ'' ආකෘතිය 17 වන සියවසේදී ලන්දේසීන් හරහා පැමිණි අතර, ඔවුන් එය වක්‍රව මැලේ &quot;ටෙ&quot; වෙතින් හෝ සෘජුවම මින් චීන භාෂාවෙන් &quot;ටෙ&quot; උච්චාරණයෙන් ලබා ගත්හ. තුන්වන ස්වරූපය වන ''චායි'' (අර්ථය &quot;කුළුබඩු සහිත තේ&quot;) &quot;චා&quot; යන උතුරු චීන උච්චාරණයෙන් ආරම්භ වූ අතර, එය මධ්‍යම ආසියාවට සහ පර්සියාවට ගොඩබිමට ගමන් කළ අතර එහිදී එය පර්සියානු අවසානයක් වන &quot;යි&quot; ලබා ගත්තේය.

=== උද්භිද විද්‍යාත්මක සම්භවය ===
[[File:Camellia sinensis - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-025.jpg|thumb|තේ ශාකය (''Camellia sinensis''). ''[[Köhler's Medicinal Plants]] (''1897) විසින් උපුටා ගන්නා ලදි.]]
තේ පැල නැගෙනහිර ආසියාවට ආවේණික වන අතර බොහෝ විට නිරිතදිග චීනයේ සහ උතුරු මියන්මාරයේ මායිම් ප්‍රදේශවල ආරම්භ විය.&lt;ref name=&quot;Yamamoto&quot; /&gt;

Chinese (small-leaf) type tea (''C. sinensis'' var. ''sinensis'') may have originated in southern China possibly with hybridization of unknown wild tea relatives. However, since there are no known wild populations of this tea, its origin is speculative.&lt;ref name=&quot;Meegahakumbura 1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Meegahakumbura 2&quot;/&gt;

Given their genetic differences forming distinct [[clade]]s, Chinese Assam-type tea (''C. sinensis'' var. ''assamica'') may have two different parentages – one being found in southern [[Yunnan]] ([[Xishuangbanna]], [[Pu'er City]]) and the other in western Yunnan ([[Lincang]], [[Baoshan, Yunnan|Baoshan]]). Many types of Southern Yunnan Assam tea have been hybridized with the closely related species ''[[Camellia taliensis]]''. Unlike Southern Yunnan Assam tea, Western Yunnan Assam tea shares many genetic similarities with Indian Assam-type tea (also ''C. sinensis'' var. ''assamica''). Thus, Western Yunnan Assam tea and Indian Assam tea both may have originated from the same parent plant in the area where southwestern China, Indo-Burma, and Tibet meet. However, as the Indian Assam tea shares no [[haplotype]]s with Western Yunnan Assam tea, Indian Assam tea is likely to have originated from an independent domestication. Some Indian Assam tea appears to have hybridized with the species ''[[Camellia pubicosta]]''.&lt;ref name=&quot;Meegahakumbura 1&quot;&gt;{{cite journal |last1=Meegahakumbura |first1=MK |last2=Wambulwa |first2=MC |last3=Thapa |first3=KK |display-authors=etal |year=2016 |title=Indications for three independent domestication events for the tea plant (''Camellia sinensis'' (L.) O. Kuntze) and new insights into the origin of tea germplasm in China and India revealed by nuclear microsatellites |journal=PLOS ONE |volume=11 |issue=5 |page=e0155369 |pmid=27218820 |pmc=4878758 |doi=10.1371/journal.pone.0155369 |bibcode=2016PLoSO..1155369M|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meegahakumbura 2&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Meegahakumbura MK, Wambulwa MC, Li MM, Thapa KK, Sun YS, Möller M, Xu JC, Yang JB, Liu J, Liu BY, Li DZ, Gao LM |display-authors=3 |date=2018 |title=Domestication origin and breeding history of the tea plant (Camellia sinensis) in China and India based on nuclear microsatellites and cpDNA sequence data |journal=Frontiers in Plant Science |volume=8 |page=2270 |pmid=29422908 |pmc=5788969 |doi= 10.3389/fpls.2017.02270|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Assuming a generation of 12 years, Chinese small-leaf tea is estimated to have diverged from Assam tea around 22,000 years ago, while Chinese Assam tea and Indian Assam tea diverged 2,800 years ago. The divergence of Chinese small-leaf tea and Assam tea would correspond to the last [[Ice age|glacial maximum]].&lt;ref name=&quot;Meegahakumbura 1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Meegahakumbura 2&quot;/&gt;

===මුල් කාලීන තේ පානය===
[[File:Shinno (Shennong) derivative.jpg|thumb|upright|A 19th-century Japanese painting depicting [[Shennong]]: Chinese legends credit Shennong with the invention of tea.&lt;ref name=&quot;laura2&quot; /&gt;]]

People in ancient East Asia ate tea for centuries, perhaps even [[millennia]], before ever consuming it as a beverage. They would nibble on the leaves raw, add them to [[soups]] or [[Leaf vegetable|greens]], or [[ferment]] them and chew it like how [[betel]] is chewed.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=The Medieval Influencer Who Convinced the World to Drink Tea—Not Eat It |author=Miranda Brown |date=2 March 2022 |website=Atlas Obscura |url=https://www.atlasobscura.com/articles/eating-tea?}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{cite book |title=Tale of Tea: A Comprehensive History of Tea: From Prehistoric Times to the Present Day |author=George Van Driem |year=2019 |author-link1=George van Driem |publisher=BRILL |language=en |isbn=978-9004386259}}&lt;/ref&gt;{{page number needed|date=March 2022}}

Tea drinking may have begun in the region of [[Yunnan]], where it was used for medicinal purposes. It is also believed that in [[Sichuan]], &quot;people began to boil tea leaves for consumption into a concentrated liquid without the addition of other leaves or herbs, thereby using tea as a bitter yet stimulating drink, rather than as a medicinal concoction.&quot;{{sfn|Heiss|Heiss|2007|pp=6–7}}

Chinese legends attribute the invention of tea to the mythical [[Shennong]] (in central and northern China) in 2737 BC, although evidence suggests that tea drinking may have been introduced from the southwest of China (Sichuan/Yunnan area).&lt;ref name=&quot;laura2&quot;&gt;{{Citation| last = Yee| first = L.K.| title = Tea's Wonderful History| publisher = The Chinese Historical and Cultural Project| quote=year 1996–2012| url = http://www.chcp.org/tea.html| access-date = 17 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020803115304/http://chcp.org/tea.html |archive-date=3 August 2002 }}&lt;/ref&gt; The earliest written records of tea come from China. The word ''tú'' {{wiktzh|荼}} appears in the ''[[Classic of Poetry|Shijing]]'' and other ancient texts to signify a kind of &quot;bitter vegetable&quot; ({{lang|zh|苦菜}}), and it is possible that it referred to many different plants such as [[sow thistle]], [[chicory]], or [[Polygonum|smartweed]],{{sfn|Benn|2015|p=22}} as well as tea.{{sfn|Mair|Hoh|2009|pp=264–65}} In the ''[[Chronicles of Huayang]]'', it was recorded that the [[Ba (state)|Ba]] people in Sichuan presented ''tu'' to the [[Zhou dynasty|Zhou]] king. The [[Qin (state)|Qin]] later conquered the state of [[Ba (state)|Ba]] and its neighbour [[Shu (state)|Shu]], and according to the 17th century scholar [[Gu Yanwu]] who wrote in ''Ri Zhi Lu'' ({{lang|zh|日知錄}}): &quot;It was after the Qin had taken Shu that they learned how to drink tea.&quot;{{sfn|Mair|Hoh|2009|pp=29–30}} Another possible early reference to tea is found in a letter written by the [[Qin dynasty]] general Liu Kun who requested that some &quot;real tea&quot; to be sent to him.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=NT8J5qDjABIC&amp;pg=PR18 |title=All the Tea in China |author=Kit Boey Chow |author2=Ione Kramer |pages=2–3 |publisher=Sinolingua |date=1990 |isbn=978-0-8351-2194-1 |access-date=21 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160831072957/https://books.google.com/books?id=NT8J5qDjABIC&amp;pg=PR18&amp;lpg=PR18#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=31 August 2016 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

The earliest known physical evidence&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/science/archaeology/archaeologists-discover-worlds-oldest-tea-buried-with-ancient-chinese-emperor-a6805171.html|title=Archaeologists discover world's oldest tea buried with ancient Chinese emperor|work=[[The Independent]]|publisher=Independent Print Limited|access-date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008011801/http://www.independent.co.uk/news/science/archaeology/archaeologists-discover-worlds-oldest-tea-buried-with-ancient-chinese-emperor-a6805171.html|archive-date=8 October 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; of tea was discovered in 2016 in the mausoleum of [[Emperor Jing of Han]] in [[Xi'an]], indicating that tea from the genus ''Camellia'' was drunk by [[Han dynasty]] emperors as early as the second century BC.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Earliest tea as evidence for one branch of the Silk Road across the Tibetan Plateau|volume=6|pages=18955|author=Houyuan Lu|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|doi=10.1038/srep18955|pmid=26738699|pmc=4704058| date=7 January 2016|display-authors=etal|bibcode=2016NatSR...618955L}}&lt;/ref&gt; The Han dynasty work, &quot;The Contract for a Youth&quot;, written by [[Wang Bao]] in 59 BC,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://phys.org/news/2016-01-world-oldest-tea-chinese-emperor.html|title=World's oldest tea found in Chinese emperor's tomb|publisher=[[Phys.org]]|date=28 January 2016|quote=The oldest written reference to tea is from the year 59 BC.|access-date=22 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917190549/http://phys.org/news/2016-01-world-oldest-tea-chinese-emperor.html|archive-date=17 September 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; contains the first known reference to boiling tea. Among the tasks listed to be undertaken by the youth, the contract states that &quot;he shall boil tea and fill the utensils&quot; and &quot;he shall buy tea at Wuyang&quot;.{{sfn|Mair|Hoh|2009|pp=29–30}} The first record of tea cultivation is also dated to this period, during which tea was cultivated on Meng Mountain ({{lang|zh|蒙山}}) near [[Chengdu]].{{sfn|Mair|Hoh|2009|pp=30–31}} Another early credible record of tea drinking dates to the 3rd century AD, in a medical text by Hua Tuo, who stated, &quot;to drink bitter t'u constantly makes one think better.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=AGaTAgAAQBAJ&amp;pg=PA28 |title=The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug |author=Bennett Alan Weinberg, Bonnie K. Bealer |page=28 |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-92722-2 |access-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513051901/https://books.google.com/books?id=AGaTAgAAQBAJ&amp;pg=PA28&amp;lpg=PA28#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=13 May 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; However, before the mid-8th century [[Tang dynasty]], tea-drinking was primarily a southern Chinese practice.{{sfn|Benn|2015|p=42}} Tea was disdained by the [[Northern and Southern dynasties|Northern dynasties]] aristocrats, who describe it as a &quot;slaves' drink&quot;, inferior to yogurt.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=3qmwywEACAAJ&amp;q=slaves'%20drink&amp;pg=PA76 |title=The Jiankang Empire in Chinese and World History |author=Andrew Chittick |pages=75–76 |publisher=Oxford University Press |year=2020 |isbn=9780190937546}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PASE4LVLzQ0C&amp;q=yogurt&amp;pg=PA22 |title=Culture and Power in the Reconstitution of the Chinese Realm, 200–600 |editor1=Scott Pearce |editor2=Audrey G. Spiro |editor3=Patricia Buckley Ebrey |page=22 |publisher=Harvard University Asia Center |year=2001 |isbn=0-674-00523-6}}&lt;/ref&gt; It became widely popular during the [[Tang dynasty]], when it was spread to Korea, Japan, and Vietnam. ''[[The Classic of Tea]]'', a treatise on tea and its preparations, was written by the 8th century Chinese writer, [[Lu Yu]]. He was known to have influenced tea drinking on a large part in China.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== සංවර්ධන ===
[[File:Tea with ingredients.jpg|thumb|right|කුළුබඩු සමඟ පිළිගන්වන චීන තේ කෝප්පයක්]]

Through the centuries, a variety of techniques for processing tea, and a number of different forms of tea, were developed. During the Tang dynasty, tea was steamed, then pounded and shaped into cake form,{{sfn|Mair|Hoh|2009|pp=39–41}} while in the [[Song dynasty]], loose-leaf tea was developed and became popular. During the [[Yuan dynasty|Yuan]] and [[Ming dynasty|Ming]] dynasties, unoxidized tea leaves were first stirred in a hot dry pan, then rolled and air-dried, a process that stops the [[Redox|oxidation]] process that would have turned the leaves dark, thereby allowing tea to remain green. In the 15th century, [[oolong]] tea, in which the leaves are allowed to partially oxidize before being heated in the pan, was developed.{{sfn|Benn|2015|p=42}} Western tastes, however, favoured the fully oxidized [[black tea]], and the leaves were allowed to oxidize further. [[Yellow tea]] was an accidental discovery in the production of green tea during the Ming dynasty, when apparently careless practices allowed the leaves to turn yellow, which yielded a different flavour.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=118}}

=== ලොව පුරා පැතිරීම ===
[[File:Gorskii 03992u.jpg|thumb|left|Tea-weighing station north of [[Batumi]], [[Russian Empire]] before 1915]]

Tea was first introduced to Western priests and merchants in China during the 16th century, at which time it was termed ''chá''.&lt;ref name=&quot;caff&quot;&gt;{{cite book |author1=Bennett Alan Weinberg |author2=Bonnie K. Bealer |title=The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug |url=https://books.google.com/books?id=YdpL2YCGLVYC&amp;pg=PA63 |year=2001 |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-92722-2 |page=63 |access-date=10 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427034134/https://books.google.com/books?id=YdpL2YCGLVYC&amp;pg=PA63 |archive-date=27 April 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; The earliest European reference to tea, written as ''chiai'', came from ''Delle navigationi e viaggi'' written by Venetian [[Giovanni Battista Ramusio|Giambattista Ramusio]] in 1545.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=165}} The first recorded shipment of tea by a European nation was in 1607 when the Dutch East India Company moved a cargo of tea from [[Macau|Macao]] to Java, then two years later, the Dutch bought the first assignment of tea which was from [[Hirado, Nagasaki|Hirado]] in Japan to be shipped to Europe.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=106}} Tea became a fashionable drink in [[The Hague]] in the Netherlands, and the Dutch introduced the drink to Germany, France, and across the Atlantic to [[New Amsterdam]] (New York).{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=169}}

In 1567, Russian people came in contact with tea when the [[Cossacks|Cossack]] [[Ataman]]s Petrov and Yalyshev visited China.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.apollotea.com/tea-articles/tea-history/15-russian-tea-history |title=Russian Tea History |website=www.apollotea.com |access-date=28 May 2019}}&lt;/ref&gt; The Mongolian Khan donated to [[Tsar]] [[Michael of Russia|Michael I]] four [[pood]]s (65–70&amp;nbsp;kg) of tea in 1638.&lt;ref name=&quot;T&quot;&gt;{{cite book |title=[[Great Soviet Encyclopedia]] |publisher=Советская энциклопедия |year=1978 |pages=vol. 29, p. 11 }}&lt;/ref&gt; According to [[Jeremiah Curtin]],&lt;ref&gt;Jeremiah Curtin, ''A Journey to Southern Siberia'', 1909, chapter one&lt;/ref&gt; it was possibly in 1636&lt;ref&gt;Basil Dymytryshyn, ''Russia's Conquest of Siberia: A Documentary Record'', 1985, volume one, document 48 (he was an envoy that year, but the tea may have been given on a later visit to the Khan)&lt;/ref&gt; that Vassili Starkov was sent as envoy to the [[Altan Khan of the Khalkha|Altyn Khan]]. He was given 250 pounds of tea as a gift to the tsar. Starkov at first refused, seeing no use for a load of dead leaves, but the Khan insisted. Thus was tea introduced to Russia. In 1679, Russia concluded a treaty on regular tea supplies from China via [[camel train|camel caravan]] in exchange for furs. It is today considered the ''de facto'' national beverage.

[[File:This print of the Raymond Hugh Mckay Commander. The first vessel direct from China to Hull is published commemorative of her arrival on the 14th October 1843 RMG PW7733.jpg|thumb|The ''Raymond'', Hugh Mckay Commander. The first vessel direct from China to [[Kingston upon Hull|Hull]] on her arrival on 14 October 1843 with a cargo of tea.]]

The first record of tea in English came from a letter written by Richard Wickham, who ran an [[East India Company]] office in Japan, writing to a merchant in Macao requesting &quot;the best sort of chaw&quot; in 1615. [[Peter Mundy]], a traveller and merchant who came across tea in [[Fujian]] in 1637, wrote, &quot;''chaa'' – only water with a kind of herb boyled in it&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=lXYFBQAAQBAJ&amp;pg=PT25 |title=Tea: A Very British Beverage |author=Paul Chrystal |year=2014 |publisher=Amberley Publishing Limited |isbn=978-1-4456-3360-2 |access-date=5 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928000518/https://books.google.com/books?id=lXYFBQAAQBAJ&amp;pg=PT25&amp;lpg=PT25#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=28 September 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Peter Mundy Merchant Adventurer'', 2011, ed. R.E. Pritchard, Bodleian Libraries, Oxford&lt;/ref&gt; Tea was sold in a coffee house in London in 1657, [[Samuel Pepys]] tasted tea in 1660, and [[Catherine of Braganza]] took the tea-drinking habit to the English court when she married [[Charles II of England|Charles II]] in 1662. Tea, however, was not widely consumed in the British Isles until the 18th century and remained expensive until the latter part of that period. English drinkers preferred to add sugar and milk to black tea, and black tea overtook green tea in popularity in the 1720s.&lt;ref&gt;{{cite episode |title=Tea |series=[[In Our Time (BBC Radio 4)|In Our Time]] |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p004y24y |network=[[BBC Radio 4]] |airdate=29 April 2004 |access-date=7 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150411023701/http://www.bbc.co.uk/programmes/p004y24y |archive-date=11 April 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Tea smuggling during the 18th century led to the general public being able to afford and consume tea. The British government removed the tax on tea, thereby eliminating the smuggling trade, by 1785.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tea.co.uk/page.php?id=98#masses |archive-url=https://web.archive.org/web/20090730000451/http://www.tea.co.uk/page.php?id=98 |archive-date=30 July 2009 |title=A Social History of the Nation's Favourite Drink |work=United Kingdom Tea Council}}&lt;/ref&gt; In Britain and Ireland, tea was initially consumed as a luxury item on special occasions, such as religious festivals, wakes, and domestic work gatherings. The price of tea in Europe fell steadily during the 19th century, especially after Indian tea began to arrive in large quantities; by the late 19th century tea had become an everyday beverage for all levels of society.&lt;ref name=&quot;Lysaght&quot; /&gt; The popularity of tea played a role in historical events – the [[Tea Act]] of 1773 provoked the [[Boston Tea Party]] that escalated into the [[American Revolution]]. The need to address the issue of British trade deficit because of the trade in tea resulted in the [[Opium Wars]]. The Qing [[Kangxi Emperor]] had banned foreign products from being sold in China, decreeing in 1685 that all goods bought from China must be paid for in silver coin or bullion.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Goldstone|first=Jack A.|url=https://books.google.com/books?id=mOu_DQAAQBAJ&amp;q=chinese+european+bullion&amp;pg=PT365|title=Revolution and Rebellion in the Early Modern World: Population Change and State Breakdown in England, France, Turkey, and China, 1600–1850; 25th Anniversary Edition|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-40860-6|language=en}}&lt;/ref&gt; Traders from other nations then sought to find another product, in this case opium, to sell to China to earn back the silver they were required to pay for tea and other commodities. The subsequent attempts by the Chinese Government to curtail the trade in opium led to war.&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Opium War: Drugs, Dreams and the Making of China |url=https://archive.org/details/yapianzhanzhengo0000love |last=Lovell |first=Julia |isbn=978-1-4472-0410-7 |year=2012 |publisher=Picador}}&lt;/ref&gt;

Chinese small-leaf-type tea was introduced into India in 1836 by the British in an attempt to break the Chinese monopoly on tea.&lt;ref name=&quot;Sen&quot; /&gt; In 1841, [[Archibald Campbell (doctor)|Archibald Campbell]] brought seeds of Chinese tea from the [[Kumaon Kingdom|Kumaun]] region and experimented with planting tea in [[Darjeeling]]. The Alubari tea garden was opened in 1856, and [[Darjeeling tea]] began to be produced.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=214}} In 1848, [[Robert Fortune]] was sent by the [[East India Company|Honourable East India Company]] on a mission to China to bring the tea plant back to Great Britain. He began his journey in high secrecy as his mission occurred in the lull between the [[First Opium War]] and the [[Second Opium War]].&lt;ref name=&quot;Rose&quot;&gt;{{cite book |author=Sarah Rose |title=For All the Tea in China |url=https://archive.org/details/forallteainchina0000rose_n0a2 |publisher=Penguin Books |pages=[https://archive.org/details/forallteainchina0000rose_n0a2/page/1 1]–5, 89, 122, 197 |year=2010 |author-link=Sarah Rose}}&lt;/ref&gt; The Chinese tea plants he brought back were introduced to the [[Himalayas]], though most did not survive. The British had discovered that a different variety of tea was endemic to [[Assam]] and the northeast region of India, which was then hybridized with Chinese small-leaf-type tea. Using Chinese planting and cultivation techniques, the British colonial government established a tea industry by offering land in Assam to any European who agreed to cultivate it for export.&lt;ref name=&quot;Sen&quot; /&gt; Tea was originally consumed only by [[Anglo-Indians]]; however, it became widely popular in India in the 1950s because of a successful advertising campaign by the India Tea Board.&lt;ref name=&quot;Sen&quot;&gt;{{cite book |author=Colleen Taylor Sen|title=Food Culture in India |url=https://books.google.com/books?id=YIyV_5wrplMC&amp;pg=PA26 |year=2004 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-32487-1 |page=26 |quote=Ironically, it was the British who introduced tea drinking to India, initially to anglicized Indians. Tea did not become a mass drink there until the 1950s when the India Tea Board, faced with a surplus of low-grade tea, launched an advertising campaign to popularize it in the north, where the drink of choice was milk. |access-date=10 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424065113/https://books.google.com/books?id=YIyV_5wrplMC&amp;pg=PA26 |archive-date=24 April 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; The British introduced tea industry to Sri Lanka (then Ceylon) in 1867.&lt;ref name=&quot;taylor-AU&quot;&gt;{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/ceylon-tea.htm|title=TED Case Studies – Ceylon Tea|publisher=American University, Washington, DC|access-date=27 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223084443/http://www1.american.edu/ted/ceylon-tea.htm|archive-date=23 February 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== රසායනික සංයුතිය ==
{{See also|Phenolic content in tea}}

Physically speaking, tea has properties of both a [[solution (chemistry)|solution]] and a [[suspension (chemistry)|suspension]]. It is a solution of all the water-soluble compounds that have been extracted from the tea leaves, such as the polyphenols and amino acids, but is a suspension when all of the insoluble components are considered, such as the cellulose in the tea leaves.{{Cn|date=July 2022}} Tea infusions are among most consumed beverages globally.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Yang|first1=Ziyin|last2=Baldermann|first2=Susanne|last3=Watanabe|first3=Naoharu|date=1 October 2013|title=Recent studies of the volatile compounds in tea|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S096399691300104X|journal=Food Research International|series=Tea – from bushes to mugs: composition, stability and health aspects|language=en|volume=53|issue=2|pages=585–599|doi=10.1016/j.foodres.2013.02.011|issn=0963-9969}}&lt;/ref&gt;

[[Caffeine]] constitutes about 3% of tea's dry weight, translating to between 30 and 90 milligrams per {{convert|250|mL|usfloz|adj=on|frac=2}} cup depending on the type, brand,&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Weinberg, Bennett Alan |author2=Bealer, Bonnie K. |name-list-style=amp |title=The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug |url=https://archive.org/details/worldofcaffeines00benn |url-access=registration  |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-92722-2 |page=[https://archive.org/details/worldofcaffeines00benn/page/228 228]}}&lt;/ref&gt; and brewing method.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Hicks MB, Hsieh YP, Bell LN |title=Tea preparation and its influence on methylxanthine concentration |journal=Food Research International |volume=29 |issue=3–4 |pages=325–330 |year=1996 |doi=10.1016/0963-9969(96)00038-5 |url=http://www2.hcmuaf.edu.vn/data/lhquang/file/Tea1/Tea%20preparation%20and%20its%20influence%20on%20methylxanthine.pdf |access-date=13 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130203132842/http://www2.hcmuaf.edu.vn/data/lhquang/file/Tea1/Tea%20preparation%20and%20its%20influence%20on%20methylxanthine.pdf |archive-date=3 February 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; A study found that the caffeine content of one gram of black tea ranged from 22 to 28&amp;nbsp;mg, while the caffeine content of one gram of green tea ranged from 11 to 20&amp;nbsp;mg, reflecting a significant difference.&lt;ref&gt;{{cite journal |pmc=3459493 |pmid=23055579 |doi=10.4103/0972-124X.99256 |volume=16 |issue=2 |title=Green tea: A boon for periodontal and general health |year=2012 |journal=Journal of Indian Society of Periodontology |pages=161–167 |vauthors=Chatterjee A, Saluja M, Agarwal G, Alam M}}&lt;/ref&gt; Tea also contains small amounts of [[theobromine]] and [[theophylline]], which are [[stimulant]]s, and [[xanthine]]s similar to caffeine.&lt;ref&gt;{{cite journal |pmid=1614995 |year=1992 |last1=Graham |first1=HN |title=Green tea composition, consumption, and polyphenol chemistry |volume=21 |issue=3 |pages=334–350 |journal=Preventive Medicine |doi=10.1016/0091-7435(92)90041-f}}&lt;/ref&gt;

[[File:TeaLeaves.JPG|thumb|Fresh tea leaves in various stages of growth]]

The astringency in tea can be attributed to the presence of [[polyphenol]]s. These are the most abundant compounds in tea leaves, making up 30–40% of their composition.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Harbowy |first=ME |year=1997 |title=Tea Chemistry |url=https://archive.org/details/critical-reviews-in-plant-sciences_1997_16_5/page/415 |journal=Critical Reviews in Plant Sciences |volume=16 |issue=5 |pages=415–480 |doi=10.1080/713608154}}&lt;/ref&gt; Polyphenols include [[flavonoid]]s, [[epigallocatechin gallate]] (EGCG), and other [[Flavan-3-ol|catechins]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ferruzzi |first1=MG |year=2010 |title=The influence of beverage composition on delivery of phenolic compounds from coffee and tea |journal=Physiol Behav |volume=100 |issue=1 |pages=33–41 |doi=10.1016/j.physbeh.2010.01.035 |pmid=20138903|s2cid=207373774 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Williamson G, Dionisi F, Renouf M |year=2011 |title=Flavanols from green tea and phenolic acids from coffee: critical quantitative evaluation of the pharmacokinetic data in humans after consumption of single doses of beverages |journal=Mol Nutr Food Res |volume=55 |issue=6 |pages=864–873 |pmid=21538847 |doi=10.1002/mnfr.201000631}}&lt;/ref&gt; Although there has been preliminary [[clinical research]] on whether green or black teas may protect against various human diseases, there is no evidence that tea polyphenols have any effect on health or lowering disease risk.&lt;ref name=&quot;nccih&quot;&gt;{{cite web |url=http://nccih.nih.gov/health/greentea |publisher=National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health, Bethesda, MD |title=Green Tea |date=2014 |access-date=25 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402153347/https://nccih.nih.gov/health/greentea |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fda.gov/Food/IngredientsPackagingLabeling/LabelingNutrition/ucm073992.htm#gtea |title=Summary of Qualified Health Claims Subject to Enforcement Discretion:Green Tea and Cancer |publisher=Food and Drug Administration, US Department of Health and Human Services |date=October 2014 |access-date=25 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015104050/http://www.fda.gov/Food/IngredientsPackagingLabeling/LabelingNutrition/ucm073992.htm#gtea |archive-date=15 October 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== සෞඛ්‍ය බලපෑම් ==
{{Main|Health effects of tea}}
Although health benefits have been assumed throughout the history of ''[[Camellia sinensis]]''[[Camellia sinensis|&lt;nowiki/&gt;'s]] consumption, there is no high-quality evidence showing that tea consumption gives significant benefits other than possibly increasing alertness, an effect caused by [[caffeine]] in the tea leaves.&lt;ref name=&quot;medline&quot;&gt;{{cite web |date=30 November 2017 |title=Black tea |url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/997.html |access-date=27 February 2018 |publisher=MedlinePlus, US National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nccih2&quot;&gt;{{cite web |date=30 November 2016 |title=Green tea |url=https://nccih.nih.gov/health/greentea |access-date=27 February 2018 |publisher=National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health}}&lt;/ref&gt; In [[clinical research]] conducted in the early 21st century, it was found there is no scientific evidence to indicate that consuming tea affects any disease or improves health.&lt;ref name=&quot;medline&quot; /&gt;

Black and green teas contain no [[Nutrient|essential nutrients]] in significant amounts, with the exception of the [[Mineral (nutrient)|dietary mineral]] [[manganese]], at 0.5&amp;nbsp;mg per cup or 26% of the [[Reference Daily Intake]] (RDI).&lt;ref&gt;{{cite web |date=2014 |title=Tea, brewed, prepared with tap water [black tea], one cup, USDA Nutrient Tables, SR-21 |url=http://nutritiondata.self.com/facts/beverages/3967/2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026201138/http://nutritiondata.self.com/facts/beverages/3967/2 |archive-date=26 October 2014 |access-date=25 October 2014 |publisher=Conde Nast}}&lt;/ref&gt; [[Fluoride]] is sometimes present in tea; certain types of &quot;brick tea&quot;, made from old leaves and stems, have the highest levels, enough to pose a health risk if much tea is drunk, which has been attributed to high levels of fluoride in soils, acidic soils, and long brewing.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Fung KF, Zhang ZQ, Wong JW, Wong MH |year=1999 |title=Fluoride contents in tea and soil from tea plantations and the release of fluoride into tea liquor during infusion |url=https://archive.org/details/sim_environmental-pollution_1999_104_2/page/197 |journal=Environmental Pollution |volume=104 |issue=2 |pages=197–205 |doi=10.1016/S0269-7491(98)00187-0}}&lt;/ref&gt;

== වගා කිරීම සහ අස්වැන්න නෙළීම ==
{{anchor|Cultivation and harvesting}}
[[File:SriLanka TeaHarvest (pixinn.net).jpg|thumb|Tea plantation workers in [[Tea production in Sri Lanka|Sri Lanka]]]]

''Camellia sinensis'' is an evergreen plant that grows mainly in [[Tropical climate|tropical]] and [[Subtropics|subtropical]] climates.&lt;ref name=&quot;hort.purdue&quot; /&gt; Some varieties can also tolerate [[oceanic climate|marine climates]] and are cultivated as far north as [[Cornwall]] in England,&lt;ref&gt;{{cite news |last=Levin |first=Angela |date=20 May 2013 |title=Welcome to Tregothnan, England's only tea estate |newspaper=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/10061426/Welcome-to-Tregothnan-Englands-only-tea-estate.html |access-date=5 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214014053/http://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/10061426/Welcome-to-Tregothnan-Englands-only-tea-estate.html |archive-date=14 December 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Perthshire]] in Scotland,&lt;ref name=ti-2014nov17&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/the-worlds-first-scottish-tea-at-10-a-cup-9866437.html |title=The world's first Scottish tea (at £10 a cup) |website=[[The Independent]] |date=17 November 2014 |first=Kate |last=Hilpern |access-date=15 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008130141/https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/the-worlds-first-scottish-tea-at-10-a-cup-9866437.html |archive-date=8 October 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Washington (state)|Washington]] in the United States,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tea |url=http://69.93.14.225/wscpr/LibraryDocs/Tea2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810214327/http://69.93.14.225/wscpr/LibraryDocs/Tea2010.pdf |url-status=dead |archive-date=10 August 2011 |work=The Compendium of Washington Agriculture |publisher=Washington State Commission on Pesticide Registration |year=2010 |access-date=26 April 2011 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;}}&lt;/ref&gt; and [[Vancouver Island]] in Canada.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://blogs.vancouversun.com/2013/05/05/tea-farm-on-vancouver-island-a-canadian-first/ |title=Tea farm on Vancouver Island, a Canadian first |newspaper=[[Vancouver Sun]] |date=5 May 2013 |access-date=26 May 2014 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527214442/http://blogs.vancouversun.com/2013/05/05/tea-farm-on-vancouver-island-a-canadian-first/ |archive-date=27 May 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; In the Southern Hemisphere, tea is grown as far south as [[Hobart]] in Tasmania&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://prelive.themercury.com.au/article/2013/08/13/385535_tasmania-news.html |title=Tassie tea crop brewing |newspaper=[[The Mercury (Hobart)]] |date=13 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311120146/http://prelive.themercury.com.au/article/2013/08/13/385535_tasmania-news.html |archive-date=11 March 2014 |first=Jennifer |last=Crawley}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite episode |url=http://www.abc.net.au/tv/cookandchef/txt/s2404570.htm |title=Episode 36 – Produce of Two Islands |series=[[The Cook and the Chef]] |number=36 |date=29 October 2008 |network=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Australia]] |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |access-date=24 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215032023/http://www.abc.net.au/tv/cookandchef/txt/s2404570.htm |archive-date=15 February 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; and [[Waikato]] in New Zealand.&lt;ref name=nzh-2013aug17&gt;{{cite news |url=http://www.nzherald.co.nz/hamilton-news/rural/news/article.cfm?c_id=1503361&amp;objectid=11107142 |title=Tea growing is tough going |work=[[The New Zealand Herald]] |date=17 August 2013 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |access-date=24 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128115201/http://www.nzherald.co.nz/hamilton-news/rural/news/article.cfm?c_id=1503361&amp;objectid=11107142 |archive-date=28 January 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Tea plants are propagated from seed and cuttings; about 4 to 12 years are needed for a plant to bear seed and about three years before a new plant is ready for harvesting.&lt;ref name=&quot;hort.purdue&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/camellia_sinensis.html |title=Camellia Sinensis |publisher=Purdue University Center for New Crops and Plants Products |access-date=26 October 2010 |date=3 July 1996 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924055240/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Camellia_sinensis.html |archive-date=24 September 2010 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; In addition to a [[hardiness zone|zone 8]] climate or warmer, tea plants require at least 127&amp;nbsp;cm (50&amp;nbsp;in) of rainfall per year and prefer [[Soil pH|acidic soils]].&lt;ref&gt;{{cite book |title=Camellias: A Practical Gardening Guide |last1=Rolfe |first1=Jim |first2=Yvonne |last2=Cave |name-list-style=amp |year=2003 |publisher=Timber Press |isbn=978-0-88192-577-7}}&lt;/ref&gt; Many high-quality tea plants are cultivated at elevations of up to {{convert|1500|m|ft|abbr=on}} above sea level. Though at these heights the plants grow more slowly, they acquire a better flavour.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Tea Cuisine: A New Approach to Flavoring Contemporary and Traditional Dishes |url=https://archive.org/details/teacuisinenewapp0000prue |last=Pruess |first=Joanna |year=2006 |publisher=Globe Pequot |isbn=978-1-59228-741-3}}&lt;/ref&gt;

[[File:2DU Kenya16 (5367334314).jpg|left|thumb|Women picking tea in [[Kenya]]]]

Two principal varieties are used: ''Camellia sinensis'' var. ''sinensis,'' which is used for most Chinese, Formosan and Japanese teas, and ''C. sinensis'' var. ''assamica,'' used in [[Pu'er tea|Pu-erh]] and most Indian teas (but not Darjeeling). Within these botanical varieties, many [[strain (biology)|strains]] and modern clonal varieties are known. Leaf size is the chief criterion for the classification of tea plants, with three primary classifications being:&lt;ref name=Mondal /&gt; [[Assam tea|Assam]] type, characterised by the largest leaves; China type, characterised by the smallest leaves; and Cambodian type, characterised by leaves of intermediate size. The Cambodian-type tea (''C. assamica'' subsp. ''lasiocaly'') was originally considered a type of Assam tea. However, later genetic work showed that it is a hybrid between Chinese small-leaf tea and Assam-type tea.&lt;ref&gt;Wambulwa, MC, MK Meegahakumbura, R Chalo, ''et al.'' 2016. Nuclear microsatellites reveal the genetic architecture and breeding history of tea germplasm of East Africa. ''Tree Genetics &amp; Genomes, 12.''&lt;/ref&gt; Darjeeling tea also appears to be a hybrid between Chinese small-leaf tea and Assam-type large-leaf tea.&lt;ref&gt;Meegahakumbura MK, MC Wambulwa, M Li, et al. 2018. Domestication origin and breeding history of the tea plant (Camellia sinensis) in China and India based on nuclear microsatellites and cpDNA sequence data. ''Frontiers in Plant Science, 25.''&lt;/ref&gt;

[[File:Đồi chè Ô Quý Hồ.jpg|thumb|Tea plantation near [[Sa Pa]], [[Vietnam]]]]

A tea plant will grow into a tree of up to {{convert|16|m|ft|abbr=on}} if left undisturbed,&lt;ref name=&quot;hort.purdue&quot; /&gt; but cultivated plants are generally pruned to waist height for ease of plucking. Also, the short plants bear more new shoots which provide new and tender leaves and increase the quality of the tea.&lt;ref name=&quot;Tea Cultivation&quot;&gt;{{cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/585098/tea |title=Tea production |access-date=1 June 2007 |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |first=Campbell Ronald |last=Harler |date=26 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430063121/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/585098/tea |archive-date=30 April 2008 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Only the top {{convert|1|-|2|in|cm|round=0.5|order=flip}} of the mature plant are picked. These buds and leaves are called 'flushes'.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Elizabeth S. |last=Hayes |title=Spices and Herbs: Lore and Cookery |url=https://books.google.com/books?id=htsIVCwRsEcC |publisher=Courier Dover Publications |year=1980 |isbn=978-0-486-24026-8 |page=74}}&lt;/ref&gt; A plant will grow a new flush every 7 to 15 days during the growing season. Leaves that are slow in development tend to produce better-flavoured teas.&lt;ref name=&quot;hort.purdue&quot; /&gt; Several teas are available from specified flushes; for example, Darjeeling tea is available as first flush (at a premium price), second flush, monsoon and autumn. Assam second flush or &quot;tippy&quot; tea is considered superior to first flush, because of the gold tips that appear on the leaves.

Pests that can afflict tea plants include mosquito bugs, genus ''[[Helopeltis]]'', which are [[hemiptera|true bugs]] and not to be confused with [[mosquito|dipterous insects of family ''Culicidae'']] ('mosquitos'). Mosquito bugs can damage leaves both by sucking plant materials, and by the laying of eggs (oviposition) within the plant. Spraying with synthetic [[insecticide]]s may be deemed appropriate.&lt;ref&gt;{{cite journal | authors = Somnath Roy, Narayanannair Muraleedharan, Ananda Mukhapadhyay &amp; Gautam Handique | date = 24 April 2015 | title =  The tea mosquito bug, Helopeltis theivora Waterhouse (Heteroptera: Miridae): its status, biology, ecology and management in tea plantations | journal = International Journal of Pest Management, 61:3 | volume = 61 | issue = 3 | pages = 179–197 | doi = 10.1080/09670874.2015.1030002 | s2cid = 83481846 }}&lt;/ref&gt; Other pests are [[List of Lepidoptera that feed on Camellia|Lepidopteran]] leaf feeders and various [[List of tea diseases|tea diseases]].

==නිෂ්පාදනය==
තේ ප්‍රධාන වශයෙන් ආසියාවේ සහ අප්‍රිකාවේ වගා කරන අතර දකුණු ඇමරිකාවේ සහ කළු මුහුද සහ කැස්පියන් මුහුද අවට ද වගා කෙරේ. විශාලතම තේ නිපදවන රටවල් හතර වන්නේ චීනය, ඉන්දියාව, කෙන්යාව සහ ශ්‍රී ලංකාව වන අතර, ලෝක තේ නිෂ්පාදනයෙන් 75% ක් මෙම රටවල් එක්ව නියෝජනය කරයි. Smaller hubs of production include such places as [[São Miguel Island, Azores]], in Portugal, and [[Guria]], in Georgia. In 2020, global production of tea was 7.0&amp;nbsp;million [[tonne]]s, led by China with 42% and India with 20% of the world total. [[Kenya|කෙන්යාව]], [[Argentina|ආජන්ටිනාව]], සහ [[Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාව]] ද්විතියික නිෂ්පාදකයින් විය.&lt;ref name=&quot;faostat&quot;&gt;{{cite web |date=2020 |title=World tea production in 2019; Crops/World Regions/Production Quantity from picklists |url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC |access-date=17 May 2022 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations, Statistics Division (FAOSTAT)}}&lt;/ref&gt;

=== ගබඩා කිරීම ===
Storage conditions and type determine the [[shelf life]] of tea; that of black teas is greater than that of green teas. Some, such as flower teas, may last only a month or so. Others, such as pu-erh, improve with age. To remain fresh and prevent mold, tea needs to be stored away from heat, light, air, and moisture. Tea must be kept at room temperature in an air-tight container. Black tea in a bag within a sealed opaque canister may keep for two years. Green tea deteriorates more rapidly, usually in less than a year. Tightly rolled gunpowder tea leaves keep longer than the more open-leafed [[Chun Mee tea]].

Storage life for all teas can be extended by using [[desiccant]] or oxygen-absorbing packets, vacuum sealing, or refrigeration in air-tight containers (except green tea, where discrete use of refrigeration or freezing is recommended and temperature variation kept to a minimum).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Green Tea Storage |url=http://www.o-cha.net/english/cup/pdf/29.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327174214/http://www.o-cha.net/english/cup/pdf/29.pdf |archive-date=27 March 2009 |access-date=15 July 2009}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;float:right; clear:left; width:18em; text-align:center;&quot;
|+තේ නිෂ්පාදනය – 2020
|-
!  style=&quot;background:#ddf;&quot;| රට
!  style=&quot;background:#ddf;&quot;|ටොන් මිලියන
|-
| {{CHN}}||2.97
|-
| {{IND}}||1.2
|-
| {{KEN}}||0.43
|-
| {{LKA}}||0.34
|-
| {{VIE}}||0.214
|-
| {{TUR}}||0.212
|-
| {{IRN}}||0.16
|-
| {{IDN}}||0.14
|-
| {{ARG}}||0.10
|-
| {{JAP}}||0.08
|-
|colspan=2|&lt;small&gt;මූලාශ්‍රය: වර්ල්ඩ් ඇට්ලස් (Worldatlas)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 September 2020 |title=The World's Top Tea-Producing Countries |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-worlds-top-10-tea-producing-nations.html |access-date=2022-09-06 |website=WorldAtlas |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}

{{Panorama|image=File:CháGorreana360.jpg|height=250|caption=The tea fields in the foothills of [[Gorreana]], [[São Miguel Island]], in the [[Azores archipelago]] of Portugal which is located in the middle of the [[North Atlantic Ocean]], the only European region other than [[Agriculture in Georgia (country)|Georgia]] to support green tea production}}

== සැකසීම සහ වර්ගීකරණය ==
{{main|Tea processing}}
[[File:Tea in different grade of fermentation.jpg|thumb|විවිධ මට්ටම්වල ඔක්සිකරණ සහිත තේ වර්ග (වමේ සිට දකුණට): හරිත, කහ, ඕලොන්ග් සහ කළු]]

තේ සාමාන්‍යයෙන් එය සකසන ආකාරය මත පදනම්ව කාණ්ඩවලට බෙදා ඇත.&lt;ref name=&quot;LiuTong&quot;&gt;{{cite book |author=Liu Tong |title=Chinese tea |url=https://archive.org/details/chinesetea0000liut |publisher= China Intercontinental Press|location=Beijing|year=2005|page=137 |isbn=978-7-5085-0835-1}}&lt;/ref&gt; අවම වශයෙන් විවිධ වර්ග හයක් නිෂ්පාදනය කෙරේ.:
* [[white tea|සුදු]]: wilted and unoxidized;
* [[yellow tea|Yellow]]: unwilted and unoxidized but allowed to yellow;
* [[green tea|හරිත]]: unwilted and unoxidized;
* [[Oolong|ඕලොන්ග්]]: wilted, bruised, and partially oxidized;
* [[Black tea|කළු]]: wilted, sometimes crushed, and fully oxidized (called {{lang|zh|紅茶}} [''hóngchá''], &quot;red tea&quot; in Chinese and other East Asian tea culture);
* [[Fermented tea|Post-fermented (Dark)]]: green tea that has been allowed to ferment/compost (called [[Pu'er tea|''Pu'er'']] if from the Yunnan district of South-Western China or {{lang|zh|黑茶}} [''hēichá''] &quot;black tea&quot; in Chinese tea culture).

After picking, the leaves of ''C. sinensis'' soon begin to [[Wilting|wilt]] and [[Redox|oxidize]] unless immediately dried. An [[Food browning|enzymatic oxidation]] process triggered by the plant's intracellular [[enzyme]]s causes the leaves to turn progressively darker as their [[chlorophyll]] breaks down and tannins are released. This darkening is stopped at a predetermined stage by heating, which deactivates the enzymes responsible. In the production of black teas, halting by heating is carried out simultaneously with drying. Without careful moisture and temperature control during manufacture and packaging, growth of undesired molds and bacteria may make tea unfit for consumption.

=== අතිරේක සැකසුම් සහ additives ===
{{further|Tea blending and additives}}
[[File:Teaprocessing.svg|thumb|right|තේ දළු සැකසීම සඳහා පොදු ක්‍රම]]

After basic processing, teas may be altered through additional processing steps before being sold&lt;ref&gt;{{cite book |title=Tea: a user's guide |last=Tony |first=Gebely |isbn=978-0-9981030-0-6 |pages=Chapter 6 |oclc=965904874 |date=October 2016}}&lt;/ref&gt; and is often consumed with additions to the basic tea leaf and water added during preparation or drinking. Examples of additional processing steps that occur before tea is sold are blending, flavouring, scenting, and decaffeination of teas. Examples of additions added at the point of consumption include milk, sugar and lemon.

Tea blending is the combination of different teas together to achieve the final product. Such teas may combine others from the same cultivation area or several different ones. The aim is to obtain consistency, better taste, higher price, or some combination of the three.

Flavoured and scented teas add aromas and flavours to the base tea. This can be accomplished through directly adding flavouring agents, such as [[ginger]], [[clove]]s, [[Lamiaceae|mint leaves]], [[cardamom]], [[bergamot orange|bergamot]] (found in [[Earl Grey tea|Earl Grey]]), [[vanilla]], and [[spearmint]]. Alternatively, because tea easily retains odours, it can be placed in proximity to an aromatic ingredient to absorb its aroma, as in traditional [[jasmine tea]].&lt;ref&gt;Gong, Wen. Lifestyle in China. 五洲传播出版社, 2007. Retrieved 23 October 2010, from [https://books.google.com/books?id=33DE2sJEjH0C&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA85#v=onepage&amp;q&amp;f=false]&lt;/ref&gt;

[[File:Nice Cup of Tea.jpg|thumb|Black tea is often taken with milk.]]

The addition of milk to tea in Europe was first mentioned in 1680 by the epistolist [[Madame de Sévigné]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.briefguides.co.uk/content/tea.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822093059/http://www.briefguides.co.uk/content/tea.php |archive-date=22 August 2006 |title=Brief Guide to Tea |publisher=BriefGuides |year=2006 |access-date=7 November 2006}}&lt;/ref&gt; Many teas are traditionally drunk with milk in cultures where dairy products are consumed. These include Indian [[masala chai]] and British tea blends. These teas tend to be very hearty varieties of black tea which can be tasted through the milk, such as Assams, or the East Friesian blend. Milk is thought to neutralise remaining tannins and reduce acidity.&lt;ref&gt;[https://www.questia.com/read/1G1-9164614 &quot;Some tea and wine may cause cancer – tannin, found in tea and red wine, linked to esophageal cancer&quot;], ''Nutrition Health Review'', 22 September 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Way of Herbs |last=Tierra |first=Michael |year=1990 |publisher=Pocket Books |isbn=978-0-671-72403-0 |url=https://archive.org/details/wayofherbsfullyu00tier}}&lt;/ref&gt; The [[Han Chinese]] do not usually drink milk with tea but the [[Manchu people|Manchus]] do, and the elite of the Qing Dynasty of the Chinese Empire continued to do so. [[Hong Kong-style milk tea]] is based on British habits. [[Tibetan people|Tibetans]] and other Himalayan peoples traditionally drink tea with milk or [[yak butter]] and salt. In Eastern European countries, Russia and Italy, tea is commonly served with lemon juice. In Poland, tea is traditionally served with a slice of lemon and is sweetened with either sugar or honey; tea with milk is called a ''bawarka'' (&quot;[[Bavaria]]n style&quot;) in [[Polish language|Polish]] and is also widely popular.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://glosbe.com/ |title=Bawarka in English, translation, Polish-English Dictionary |website=Glosbe |access-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224121219/https://glosbe.com/ |archive-date=24 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; In Australia, tea with milk is known as &quot;white tea&quot;.

The order of steps in preparing a cup of tea is a much-debated topic and can vary widely between cultures or even individuals. Some say it is preferable to add the milk to the cup before the tea, as the high temperature of freshly brewed tea can denature the proteins found in fresh milk, similar to the change in taste of [[UHT]] milk, resulting in an inferior-tasting beverage.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3016342.stm |title=How to make a perfect cuppa |work=[[BBC News]] |date=25 June 2003 |access-date=28 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060722010957/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3016342.stm |archive-date=22 July 2006 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Others insist it is better to add the milk to the cup after the tea, as black tea is often brewed as close to boiling as possible. The addition of milk chills the beverage during the crucial brewing phase, if brewing in a cup rather than using a pot, meaning the delicate flavour of a good tea cannot be fully appreciated. By adding the milk afterwards, it is easier to dissolve sugar in the tea and also to ensure the desired amount of milk is added, as the colour of the tea can be observed.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/science/articles/2000/02/03/97177.htm |title=Biscuit Dunking Physics |first=Karl S. |last=Kruszelnicki |date=3 February 2000 |website=www.abc.net.au |access-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611155916/http://www.abc.net.au/science/articles/2000/02/03/97177.htm |archive-date=11 June 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Historically, the order of steps was taken as an indication of class: only those wealthy enough to afford good-quality porcelain would be confident of its being able to cope with being exposed to boiling water unadulterated with milk.&lt;ref name=&quot;Dubrin2010&quot;&gt;{{cite book |author=Dubrin, Beverly |title=Tea Culture: History, Traditions, Celebrations, Recipes &amp; More |url=https://books.google.com/books?id=WMcNCwcCPpgC&amp;pg=PA24 |year=2010 |publisher=Charlesbridge Publishing |isbn=978-1-60734-363-9 |page=24 |access-date=10 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506052427/https://books.google.com/books?id=WMcNCwcCPpgC&amp;pg=PA24 |archive-date=6 May 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Higher temperature difference means faster [[heat transfer]], so the earlier milk is added, the slower the drink cools. A 2007 study published in the ''European Heart Journal'' found certain [[Health effects of tea|beneficial effects of tea]] may be lost through the addition of milk.&lt;ref name=&quot;Lorenz&quot;&gt;{{cite journal |last1=Lorenz |first1=M. |last2=Jochmann |first2=N. |last3=Von Krosigk |first3=A. |last4=Martus |first4=P. |last5=Baumann |first5=G. |last6=Stangl |first6=K. |last7=Stangl |first7=V. |doi=10.1093/eurheartj/ehl442 |title=Addition of milk prevents vascular protective effects of tea |journal=European Heart Journal |volume=28 |issue=2 |pages=219–223 |year=2006 |pmid=17213230 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== ඇසුරුම්කරණය ==

=== Tea bags ===
{{Main|Tea bag}}
[[File:Tea bags.jpg|thumb|Tea bags]]

In 1907, American tea merchant Thomas Sullivan began distributing samples of his tea in small bags of silk with a drawstring. Consumers noticed they could simply leave the tea in the bag and reuse it with fresh tea. However, the potential of this distribution and packaging method would not be fully realised until later. During World War II, tea was rationed in the United Kingdom. In 1953, after [[Rationing in the United Kingdom during and after World War II|rationing in the UK]] ended, [[Yorkshire]]-based tea manufacturer [[Tetley]] launched the tea bag in the UK, and it was an immediate success.

The &quot;pyramid tea bag&quot; (or sachet), introduced by Lipton&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lipton.com/en_en/jane-1,180.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430040636/http://www.lipton.com/en_en/jane-1%2C180.aspx |archive-date=30 April 2011 |title=Lipton Institute of Tea – Interview of Steve, Tea technology manager, Chapter: A Culture of Innovation |publisher=Lipton |year=2008 |access-date=26 June 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; and PG Tips/Scottish Blend in 1996,&lt;ref&gt;{{cite web |title=PG Tips – About Us |url=http://www.pgtips.co.uk/aboutus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070120162321/http://www.pgtips.co.uk/aboutus/|archive-date=20 January 2007 |access-date=17 February 2009 |work=pgtips.co.uk}}&lt;/ref&gt; attempts to address one of the connoisseurs' arguments against paper tea bags by way of its three-dimensional [[tetrahedron]] shape, which allows more room for tea leaves to expand while steeping.{{citation needed|date=March 2010}}&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 October 2011|title=Change brewing for reshaped tea market|url=https://www.independent.co.uk/news/change-brewing-for-reshaped-tea-market-1320676.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220526/https://www.independent.co.uk/news/change-brewing-for-reshaped-tea-market-1320676.html |archive-date=26 May 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=17 February 2021|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt; However, some types of pyramid tea bags have been criticised as being environmentally unfriendly, since their synthetic material is not as biodegradable as loose tea leaves and paper tea bags.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Most UK teabags not fully {{sic|biodeg|radeable|nolink=y}}, research reveals |url=https://www.theguardian.com/environment/2010/jul/02/teabags-biodegradeable |newspaper=The Guardian |access-date=4 May 2012 |first=Rebecca |last=Smithers |date=2 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131204105012/http://www.theguardian.com/environment/2010/jul/02/teabags-biodegradeable |archive-date=4 December 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Loose tea ===
[[File:English Westminster Tea.jpg|thumb|A blend of loose-leaf black teas]]

The tea leaves are packaged loosely in a canister, paper bag, or other container such as a [[tea chest]]. Some whole teas, such as rolled gunpowder tea leaves, which resist crumbling, are vacuum-packed for freshness in [[BoPET|aluminised packaging]] for storage and retail. The loose tea is individually measured for use, allowing for flexibility and flavour control at the expense of convenience. Strainers, [[Infuser|tea balls]], tea presses, filtered teapots, and infusion bags prevent loose leaves from floating in the tea and over-brewing. A traditional method uses a three-piece lidded teacup called a [[gaiwan]], the lid of which is tilted to decant the tea into a different cup for consumption.

=== Compressed tea ===
[[File:Xiaguan Te Ji Tuo Cha 2004.jpg|thumb|Sheng (raw) [[pu-erh]] ''[[tuo cha]]'', a type of compressed aged raw pu-erh]]
[[Tea brick|Compressed tea]] (such as [[Pu'er tea|pu-erh]]) is produced for convenience in transport, storage, and ageing. It can usually be stored longer without spoilage than loose leaf tea. Compressed tea is prepared by loosening leaves from the cake using a small knife, and steeping the extracted pieces in water. During the Tang dynasty, as described by Lu Yu, compressed tea was ground into a powder, combined with hot water, and ladled into bowls, resulting in a &quot;frothy&quot; mixture.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=50}} In the [[Song dynasty]], the tea powder would instead be whisked with hot water in the bowl. Although no longer practiced in China today, the whisking method of preparing powdered tea was transmitted to Japan by [[Zen]] [[Buddhism|Buddhist]] monks, and is still used to prepare [[matcha]] in the Japanese tea ceremony.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=62}}

Compressed tea was the most popular form of tea in China during the Tang dynasty.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=48}} By the beginning of the Ming dynasty, it had been displaced by loose-leaf tea.{{sfn|Mair|Hoh|2009|p=110}} It remains popular, however, in the Himalayan countries and Mongolian steppes. In Mongolia, tea bricks were ubiquitous enough to be used as a form of currency. Among Himalayan peoples, compressed tea is consumed by combining it with [[yak butter]] and salt to produce butter tea.{{sfn|Mair|Hoh|2009|pp=124–36}}

=== ක්ෂණික තේ ===
{{main|Instant tea}}
&quot;Instant tea&quot;, similar to [[Freeze drying|freeze-dried]] [[instant coffee]] and an alternative to brewed tea, can be consumed either hot or cold. Instant tea was developed in the 1930s, with [[Nestlé]] introducing the first commercial product in 1946, while Redi-Tea debuted instant [[iced tea]] in 1953. Additives such as [[Masala chai|chai]], vanilla, honey or fruit, are popular, as is [[powdered milk]].

During the Second World War British and Canadian soldiers were issued an instant tea known as &quot;compo&quot; in their composite ration packs. These blocks of instant tea, powdered milk, and sugar were not always well received. As Royal Canadian Artillery Gunner, George C Blackburn observed:

{{blockquote|But, unquestionably, the feature of Compo rations destined to be remembered beyond all others is Compo tea...Directions say to &quot;sprinkle powder on heated water and bring to the boil, stirring well, three heaped teaspoons to one pint of water.&quot;

Every possible variation in the preparation of this tea was tried, but...it always ended up the same way. While still too hot to drink, it is a good-looking cup of strong tea. Even when it becomes just cool enough to be sipped gingerly, it is still a good-tasting cup of tea, if you like your tea strong and sweet. But let it cool enough to be quaffed and enjoyed, and your lips will be coated with a sticky scum that forms across the surface, which if left undisturbed will become a leathery membrane that can be wound around your finger and flipped away...&lt;ref&gt;{{cite book |last=Blackburn |first=George |title=The Guns of Normandy: A Soldier's Eye View, France 1944 |publisher=Random House Digital, Inc. |year=2012 |url=https://books.google.com/books?id=kL0hdkLlovgC&amp;pg=PT93 |isbn=978-1-55199-462-8 |access-date=10 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424075208/https://books.google.com/books?id=kL0hdkLlovgC&amp;pg=PT93 |archive-date=24 April 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

=== Bottled and canned tea ===
{{main|Canned tea}}

Canned tea is sold prepared and ready to drink. It was introduced in 1981 in Japan. The first bottled tea was introduced by an Indonesian tea company, PT. Sinar Sosro in 1969 with the brand name Teh Botol Sosro (or Sosro bottled tea).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sosro.com/in/tehbotol-sosro |title=PT. Sinar Sosro |access-date=29 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304080750/http://www.sosro.com/in/tehbotol-sosro |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 1983, Swiss-based Bischofszell Food Ltd. was the first company to bottle iced tea on an industrial scale.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bina.ch/cms/geschichte/?L=1 |title=Bischofszell Food Ltd |publisher=Bina.ch |access-date=25 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000057/http://www.bina.ch/cms/geschichte/?L=1 |archive-date=17 January 2013 }}&lt;/ref&gt;
[[File:Iranian tea.jpg|alt=tea in narrow waist glass|thumb|Iranians usually drink tea with rock candy and in glass cups]]

== තේ සංස්කෘතිය ==
{{main|Tea culture}}
[[File:WechatIMG65.jpg|thumb|left|Brewed tea in aroma cups]]

Tea is the second most consumed beverage on Earth, after water. In many cultures it is consumed at elevated social events, such as the [[tea party]]. [[Tea ceremony|Tea ceremonies]] have arisen in different cultures, such as the [[Chinese tea culture|Chinese]] and [[Japanese tea ceremony|Japanese]] traditions, each of which employs certain techniques and ritualised protocol of brewing and serving tea for enjoyment in a refined setting. One form of Chinese tea ceremony is the [[Gongfu tea ceremony]], which typically uses small [[Yixing clay teapot]]s and oolong tea.

[[File:Young Boy with Tea and Cake - Sylhet - Bangladesh (12988198384).jpg|thumb|upright|කේක් සමඟ තේ බොන කුඩා [[Bengalis|බෙංගාලි]] පිරිමි ළමයෙක්]]

[[Tea in the United Kingdom|In the United Kingdom]], 63% of people drink tea daily.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.statista.com/statistics/681635/tea-consumption-daily-amount-united-kingdom-uk/ |title=• UK: average cups of tea per day 2017 &amp;#124; Statista |website=www.statista.com |access-date=2 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702043046/https://www.statista.com/statistics/681635/tea-consumption-daily-amount-united-kingdom-uk/ |archive-date=2 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; It is customary for a host to offer tea to guests soon after their arrival. Tea is consumed both at home and outside the home, often in cafés or [[teahouse|tea rooms]]. [[Tea (meal)#afternoon tea|Afternoon tea]] with cakes on fine porcelain is a cultural stereotype. In southwest England, many cafés serve a [[cream tea]], consisting of scones, [[clotted cream]], and jam alongside a pot of tea. In some parts of Britain and India, [[Tea (meal)#Tea as the evening meal|'tea' may also refer to the evening meal]].

Ireland, as of 2016, was the second-biggest per capita consumer of tea in the world.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.statista.com/statistics/507950/global-per-capita-tea-consumption-by-country/|title=Annual per capita tea consumption worldwide as of 2016, by leading countries |website=Statista|date=14 January 2016}}&lt;/ref&gt; Local blends are the most popular in Ireland, including [[Irish breakfast tea]], using Rwandan, Kenyan and Assam teas. The annual national average of tea consumption in Ireland is 2.7&amp;nbsp;kg to 4&amp;nbsp;kg per person. [[Tea culture#Ireland|Tea in Ireland]] is usually taken with milk or sugar and brewed longer for a stronger taste.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.irishtimes.com/news/consumer/why-we-get-a-better-cup-in-ireland-than-all-the-tea-in-china-1.1949600 |title=Why we get a better cup in Ireland than all the tea in China |last=Pope |first=Conor |newspaper=[[The Irish Times]] |access-date=21 April 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Tea in Turkey|Turkish tea]] is an important part of [[Turkish cuisine|that country's cuisine]] and is the most commonly consumed hot drink, despite the country's long history of coffee consumption. In 2004, Turkey produced 205,500 tonnes of tea (6.4% of the world's total tea production), which made it one of the largest tea markets in the world,&lt;ref name=&quot;quantity&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.fao.org/newsroom/en/news/2005/105404/index.html|title=World tea production reaches new highs|work=fao.org|access-date=3 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428045119/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2005/105404/index.html|archive-date=28 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; with 120,000 tons being consumed in Turkey and the rest being exported.&lt;ref name=&quot;tea&quot;&gt;''About Turkey: Geography, Economics, Politics, Religion and Culture'', Rashid and Resit Ergener, Pilgrims' Process, 2002, {{ISBN|0-9710609-6-7}}, p. 41&lt;/ref&gt; In 2010, Turkey had the highest per capita consumption in the world at 2.7&amp;nbsp;kg.&lt;ref name=&quot;Indian Tea Industry Report&quot;&gt;{{cite press release |url=http://agritrade.iift.ac.in/html/Training/ASEAN%20%E2%80%93%20India%20FTA%20%20Emerging%20Issues%20for%20Trade%20in%20Agriculture/Tea%20Export.pdf |title=Capacity Building Program on International Trade |publisher=Ministry of Agriculture |access-date=26 January 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140611133413/http://agritrade.iift.ac.in/html/Training/ASEAN%20%E2%80%93%20India%20FTA%20%20Emerging%20Issues%20for%20Trade%20in%20Agriculture/Tea%20Export.pdf |archive-date=11 June 2014 }}&lt;/ref&gt; As of 2013, the per-capita consumption of Turkish tea exceeds 10 cups per day and 13.8&amp;nbsp;kg per year.&lt;ref&gt;{{cite news |title=En çok çay ve karpuz tüketiyoruz (in Turkish)/ We consume a lot of tea and watermelon |author=Turkish Statistical Institute |url=http://www.cnnturk.com/2013/ekonomi/genel/08/11/en.cok.cay.ve.karpuz.tuketiyoruz/719067.0/ |newspaper=[[CNN Turk]] |date=11 August 2013 |access-date=24 August 2013 |author-link=Turkish Statistical Institute |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191721/http://www.cnnturk.com/2013/ekonomi/genel/08/11/en.cok.cay.ve.karpuz.tuketiyoruz/719067.0/ |archive-date=29 October 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Tea is grown mostly in [[Rize Province]] on the Black Sea coast.&lt;ref&gt;&quot;tea&quot;&lt;/ref&gt;

[[Russian tea culture|Russia has a long, rich tea history]] dating to 1638 when tea was introduced to [[Michael I of Russia|Tsar Michael]]. Social gatherings were considered incomplete without tea, which was traditionally brewed in a [[samovar]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tea in Russia |url=https://www.alimentarium.org/en/knowledge/tea-russia |website=Alimentarium |access-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929103430/https://www.alimentarium.org/en/knowledge/tea-russia |archive-date=29 September 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In Pakistan, both black and green teas are popular and are known locally as ''sabz chai'' and ''[[kahwah]]'', respectively. The popular green tea is often served after every meal in the [[Pashtuns|Pashtun]] belt of [[Balochistan, Pakistan|Balochistan]] and in [[Khyber Pakhtunkhwa]]. In central and southern Punjab and the metropolitan Sindh region of Pakistan, tea with milk and sugar (sometimes with pistachios, cardamom, etc.), commonly referred to as ''chai'', is widely consumed. It is the most common beverage of households in the region. In the northern Pakistani regions of [[Chitral]] and [[Gilgit-Baltistan]], a salty, buttered [[Butter tea|Tibetan-style tea]] is consumed.

[[File:South Indian tea seller.jpg|thumb|දකුණු ඉන්දියානු කාන්තාවක් සාම්ප්‍රදායික දකුණු ඉන්දියානු ක්‍රමයට උදෑසන තේ කෝප්පයක් පිළියෙළ කිරීම]]

[[Indian tea culture]] is strong; the drink is the most popular hot beverage in the country. It is consumed daily&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A majority of Indians think theirs is a tea-drinking nation|url=https://in.yougov.com/en-hi/news/2019/11/27/majority-indians-think-theirs-tea-drinking-nation/ |access-date=3 August 2020|website=YouGov: What the world thinks|language=en-IN}}&lt;/ref&gt; in almost all houses, offered to guests, consumed in high amounts in domestic and official surroundings, and is made with the addition of milk with or without spices, and usually sweetened. It is sometimes served with biscuits to be dipped in the tea and eaten before consuming the tea. More often than not, it is drunk in &quot;doses&quot; of small cups (referred to as &quot;cutting&quot; chai if sold at street tea vendors) rather than one large cup.

[[Iranian peoples|Iranians]] have one of the highest per-capita rates of tea consumption in the world and a ''[[Châikhâne]]''([[Teahouse|Tea House]]) is a common sight on Iranian streets.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 November 2018 |title=Persian Tea {{!}} Everything You Need to Know |url=http://www.persianfoodtours.com/persian-tea/ |access-date=2022-08-28 |website=Persian Food Tour |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Due to the suitable climate, tea is usually cultivated in large areas of [[northern Iran]] along the shores of the [[Caspian Sea]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Persian Tea |url=http://www.tdefilm.ir/News/www.tdefilm.ir |access-date=2022-08-31 |website=TDE}}&lt;/ref&gt; 

In Burma ([[Myanmar]]), tea is consumed not only as hot drinks, but also as sweet tea and green tea known locally as ''laphet-yay'' and ''laphet-yay-gyan'', respectively. Pickled tea leaves, known locally as ''[[lahpet]]'', are also a national delicacy. Pickled tea is usually eaten with roasted sesame seeds, crispy fried beans, roasted peanuts and fried garlic chips.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xTk20rPq1dUC |title=Burma: Rivers of Flavor |first=Naomi |last=Duguid |isbn=978-1-57965-413-9 |year=2012}}&lt;/ref&gt;

In Mali, [[gunpowder tea]] is served in series of three, starting with the highest oxidisation or strongest, unsweetened tea, locally referred to as &quot;strong like death&quot;, followed by a second serving, where the same tea leaves are boiled again with some sugar added (&quot;pleasant as life&quot;), and a third one, where the same tea leaves are boiled for the third time with yet more sugar added (&quot;sweet as love&quot;). Green tea is the central ingredient of a distinctly Malian custom, the &quot;Grin&quot;, an informal social gathering that cuts across social and economic lines, starting in front of family compound gates in the afternoons and extending late into the night, and is widely popular in [[Bamako]] and other large urban areas.{{citation needed|date=December 2018}}

In the United States, 80% of tea is consumed as [[iced tea]].&lt;ref&gt;&quot;Tea&quot;. Modern Marvels television (program). The History Channel. Broadcast 15 October 2010.&lt;/ref&gt; [[Sweet tea]] is native to the [[Southeastern United States|southeastern U.S.]] and is iconic in its cuisine.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://gpbnews.org/post/sweet-tea-history-nectar-south|title=Sweet Tea: A History of the 'Nectar Of The South'|last=Powers|first=Sean|access-date=14 March 2019|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129132033/http://www.gpbnews.org/post/sweet-tea-history-nectar-south|archive-date=29 November 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
File:Turkish tea2.jpg|තුර්කි තේ, සුවිශේෂී වූ කුඩා වීදුරුවක සහ ඊට අනුරූප තහඩුවක පිළිගැන්වීම සාම්ප්‍රදායික වේ.
File:English_teaware.jpg|ඉංග්‍රීසි තේ කොප්ප කට්ටලයක්
File:Iced Tea from flickr.jpg|ලෙමන් පෙත්තක් සමඟ අයිස් කළ තේ
File:South Indian tea (5399611578).jpg|ඉන්දියානු මසාලා තේ
&lt;/gallery&gt;

== තේ ආර්ථිකය ==
{{See also|List of countries by tea consumption per capita}}
[[File:Tea factory, Pinglin.jpg|thumb|තායිවානයේ තේ කර්මාන්තශාලාවක්]]

Tea is the most popular manufactured drink consumed in the world, equaling all others – including coffee, soft drinks, and alcohol&amp;nbsp;– combined.&lt;ref name=&quot;Macfarlane&quot; /&gt; Most tea consumed outside East Asia is produced on large plantations in the hilly regions of India and Sri Lanka and is destined to be sold to large businesses. Opposite this large-scale industrial production are many small &quot;gardens,&quot; sometimes minuscule plantations, that produce highly sought-after teas prized by gourmets. These teas are both rare and expensive and can be compared to some of the most expensive wines in this respect.

India is the world's largest tea-drinking nation,&lt;ref name=Sanyal /&gt; although the per capita consumption of tea remains a modest {{convert|750|g|oz}} per person every year. Turkey, with {{convert|2.5|kg|lboz}} of tea consumed per person per year, is the world's greatest per capita consumer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.marketresearchworld.net/index2.php?option=com_content&amp;do_pdf=1&amp;id=208 |title=Turkey: Second biggest tea market in the world |date=13 May 2013 |access-date=25 November 2012 |author=Euromonitor International |work=Market Research World |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117000057/http://www.marketresearchworld.net/index2.php?option=com_content&amp;do_pdf=1&amp;id=208 |archive-date=17 January 2013 }}&lt;/ref&gt;

===Labor and consumer safety problems===
Tests of commercially popular teas have detected residues of banned toxic [[pesticide]]s.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-unilever-china-quality-idUSBRE83N0AT20120424 |title=Greenpeace says finds tainted Lipton tea bags in China |last=Blanchard |first=Ben |date=24 April 2012 |newspaper=Reuters |location=Beijing |access-date=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402225630/http://www.reuters.com/article/2012/04/24/us-unilever-china-quality-idUSBRE83N0AT20120424 |archive-date=2 April 2015 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cbc.ca/news/canada/pesticide-traces-in-some-tea-exceed-allowable-limits-1.2564624 |title=Pesticide traces in some tea exceed allowable limits |last=Griffith-Greene |first=Megar |date=8 March 2014 |publisher=CBC News |access-date=26 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317230357/http://www.cbc.ca/news/canada/pesticide-traces-in-some-tea-exceed-allowable-limits-1.2564624 |archive-date=17 March 2015 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Tea production in Kenya, Malawi, Rwanda, Tanzania, and Uganda has been reported to make use of [[child labor]] according to the [[U.S. Department of Labor]]'s ''[[List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor]].''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=dol.gov|access-date=21 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319225451/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|archive-date=19 March 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Workers who pick and pack tea on plantations in developing countries can face harsh working conditions and may earn below the [[living wage]].&lt;ref name=&quot;waronwant&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.waronwant.org/campaigns/fighting-supermarket-power/tea-industry/inform/16999-a-bitter-cup|title=A Bitter Cup|publisher=[[War on Want]]|access-date=27 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100919011759/http://www.waronwant.org/campaigns/fighting-supermarket-power/tea-industry/inform/16999-a-bitter-cup|archive-date=19 September 2010}}&lt;/ref&gt;

=== සහතික කිරීම් ===
Several bodies independently certify the production of tea, such as [[Rainforest Alliance]], [[Fairtrade certification|Fairtrade]], [[UTZ Certified]], and [[Organic certification|Organic]]. From 2008 to 2016, sustainability standards-certified tea production experienced a compound annual growth rate of about 35%, accounting for at least 19% of overall tea production. In 2016, at least 1.15&amp;nbsp;million tonnes of sustainably certified tea was produced, valued at US$2&amp;nbsp;billion.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Voora, V., Bermudez, S., and Larrea, C.|date=2019|title=Global Market Report: Tea|url=https://www.iisd.org/ssi/commodities/tea-coverage/|website=State of Sustainability Initiatives}}&lt;/ref&gt;

Rainforest Alliance certified tea is sold by Unilever brands [[Lipton]] and [[PG Tips]] in Western Europe, Australia and the U.S. Fairtrade certified tea is sold by a large number of suppliers around the world. UTZ Certified tea is sold by [[Pickwick tea]].

Production of organic tea has risen since its introduction in 1990 at Rembeng, Kondoli Tea Estate, Assam.&lt;ref&gt;Tocklai Tea Research Station Report&lt;/ref&gt; {{formatnum:6000}} tons of organic tea were sold in 1999.&lt;ref&gt;United Nations. Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (2002). ''Organic Agriculture and Rural Poverty Alleviation: Potential and Best Practices in Asia''. United Nations Publications. pp. 62–63. {{ISBN|92-1-120138-1}}&lt;/ref&gt;

&lt;!--
Before re-adding &quot;Tea in popular culture&quot; please see the talk page for discussion.
--&gt;


== මේවාත් බලන්න ==
{{portal|Drink}}
{{div col|colwidth=30em}}
* [[Cannabis tea]]
* [[Chifir']], Russian extra-strong tea brew
* [[Herbal tea]]
* [[Frederick John Horniman]]
* [[Indian Tea Association]]
* [[International Tea Day]]
* [[ISO 3103]]
* [[Kombucha]], drink produced from bacteria and yeast grown on tea
* [[List of Chinese teas]]
* [[List of hot beverages]]
* [[List of national drinks]]
* [[List of tea companies]]
* [[Peace Iced Tea]]
* [[Phenolic content in tea]]
* [[Tea classics]], influential historical monographs of East Asian tea
* [[Tea leaf grading]]
* [[Tea strainer]]
* [[Tea tasting]]
{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==

=== උපුටා දැක්වීම් ===
{{reflist|30em|refs=
&lt;ref name=Lysaght&gt;{{cite journal |author=Lysaght, Patricia |title=When I makes Tea, I makes Tea: the case of Tea in Ireland |journal=Ulster Folklife |volume=33 |year=1987 |pages=48–49}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Unused reference&lt;ref name=&quot;Indrani Dutta&quot;&gt;{{cite news |last = Dutta |first = Indrani |title = Tea production crosses 1 billion kg-mark| newspaper = [[The Hindu]] |page = 12 |location = Chennai |date = 26 January 2013 |url = http://www.thehindu.com/business/Industry/tea-production-crosses-1-billion-kgmark/article4345149.ece}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;Mondal&quot;&gt;{{cite book |last=Mondal |first=T. K. |year=2007 |contribution=Tea |editor-last=Pua |editor-first=E.C. |editor2-last=Davey |editor2-first=M.R. |title=Biotechnology in Agriculture and Forestry |location=Berlin |publisher=Springer |volume=60: Transgenic Crops V |pages=519–20 |isbn=978-3-540-49160-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sanyal&quot;&gt;{{cite news |last=Sanyal |first=Amitava |title=How India came to be the largest tea drinking nation |newspaper=[[Hindustan Times]] |page=12 |location=New Delhi |date=13 April 2008 |url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-1460940491.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140611022230/http://www.highbeam.com/doc/1P3-1460940491.html |url-status=dead |archive-date=11 June 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Yamamoto&quot;&gt;{{cite book |last1=Yamamoto |first1=T |last2=Kim |first2=M |last3=Juneja |first3=L R |year=1997 |isbn=978-0-8493-4006-2 |title=Chemistry and Applications of Green Tea |url=https://archive.org/details/chemistryapplica0000unse |publisher=CRC Press |page=[https://archive.org/details/chemistryapplica0000unse/page/4 4] |quote=For a long time, botanists have asserted the dualism of tea origin from their observations that there exist distinct differences in the morphological characteristics between Assamese varieties and Chinese varieties... Hashimoto and Shimura reported that the differences in the morphological characteristics in tea plants are not necessarily the evidence of the dualism hypothesis from the researches using the statistical cluster analysis method. In recent investigations, it has also been made clear that both varieties have the same chromosome number (n=15) and can be easily hybridised with each other. In addition, various types of intermediate hybrids or spontaneous polyploids of tea plants have been found in a wide area extending over the regions mentioned above. These facts may prove that the place of origin of ''Camellia sinensis'' is in the area including the northern part of the Burma, Yunnan, and Sichuan districts of China.}}&lt;/ref&gt;
}}

=== සාමාන්‍ය මූලාශ්‍ර ===
* {{cite book |last=Benn |first=James A. |title=Tea in China: A Religious and Cultural History |url=https://books.google.com/books?id=XF17CAAAQBAJ |publisher=[[Hong Kong University Press]] |year=2015 |isbn=978-988-8208-73-9 }}
* {{cite book |last1=Heiss |first1=Mary Lou |last2=Heiss |first2=Robert J. |title=The Story of Tea: A Cultural History and Drinking Guide |url=https://archive.org/details/storyofteacultur0000heis |url-access=registration |publisher=[[Ten Speed Press]] |year=2007 |isbn=978-1-58008-745-2 }}
* {{cite book |last1=Mair |first1=Victor H. |last2=Hoh |first2=Erling |title=The True History of Tea |url=https://books.google.com/books?id=_TR_PQAACAAJ |publisher=[[Thames &amp; Hudson]] |year=2009 |isbn=978-0-500-25146-1 }}
* {{cite book |last=Martin |first=Laura C. |title=Tea: The Drink that Changed the World |url=https://books.google.com/books?id=DJ2j_bX6WTUC&amp;pg=PA8 |publisher=Tuttle Publishing |year=2007 |isbn=978-0-8048-3724-8 |ol=OL1956186W|oclc=1159227468|ref=Martin}}

{{Sister project links|wikt=tea|commons=Category:Tea|q=yes|b=Cookbook:Tea|voy=yes|d=Q6097|s=Category:Tea|species=Camellia sinensis|n=Category:Tea}}
{{Teas|state=expanded}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:තේ| ]]
[[Category:Chinese cuisine]]
[[Category:Crops originating from China]]
[[Category:Herbal and fungal stimulants]]
[[Category:Victorian cuisine]]</text>
      <sha1>7j3cx625lda86znugqt2xhm7az6omwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6999</id>
    <revision>
      <id>798560</id>
      <parentid>797623</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>No ticket permission since 31 July 2026, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Krd|Krd]] විසින් [[c:File:Mahamevnawa_Logo.webp|Mahamevnawa_Logo.webp]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>798560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81945" sha1="qckm0l0zjht3sae03rjswdjf13egqed" xml:space="preserve">{{in use}}
{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name = මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = &lt;br&gt; [[File:Mahamevnawa Monastery Flag.jpg]]
| size = 200px
| caption         = මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධජය
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්දරතන නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී. උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත. ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|150px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී. ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට අධික පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවනා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උඅතසවයේදී ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.

[[File:Mahamevnawa Monks.jpg|thumb|රන්කොත් වෙහෙර මහා අරහන්තක වන්දානවට සහභාගී වී සිටින මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා (2018 දී)]]

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය. 

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.
[[File:Mahamevnawa Ella.jpg|thumb|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි සත්බුදු මහා සෑය]]
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්දරතන විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*පදියතලාව මහමෙව්නාව සදහම් මන්දිරය-පොහෝදා සීල භාවනා ශාලාව

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]] 

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==

'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>qckm0l0zjht3sae03rjswdjf13egqed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798561</id>
      <parentid>798560</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>No ticket permission since 31 July 2026, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Krd|Krd]] විසින් [[c:File:Mahamevnawa_Monastery_Flag.jpg|Mahamevnawa_Monastery_Flag.jpg]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>798561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81906" sha1="9um7yzyxyps13a4pppn4ef9wqkvx73n" xml:space="preserve">{{in use}}
{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name = මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = &lt;br&gt; 
| size = 200px
| caption         = මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධජය
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්දරතන නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී. උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත. ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|150px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී. ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට අධික පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවනා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උඅතසවයේදී ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.

[[File:Mahamevnawa Monks.jpg|thumb|රන්කොත් වෙහෙර මහා අරහන්තක වන්දානවට සහභාගී වී සිටින මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා (2018 දී)]]

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය. 

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.
[[File:Mahamevnawa Ella.jpg|thumb|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි සත්බුදු මහා සෑය]]
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්දරතන විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*පදියතලාව මහමෙව්නාව සදහම් මන්දිරය-පොහෝදා සීල භාවනා ශාලාව

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]] 

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==

'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>9um7yzyxyps13a4pppn4ef9wqkvx73n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14892</id>
    <revision>
      <id>798559</id>
      <parentid>797149</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47080-50</username>
        <id>80827</id>
      </contributor>
      <comment>/* මරණය හා දායාදය */</comment>
      <origin>798559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84231" sha1="ben6uzc3qez6l6h75jgkve1vaf3nxk1" xml:space="preserve">{{short description|1153 සිට 1186 දක්වා පොළොන්නරුවේ රජ}}
{{Merge from |මහා පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගය|date=January 2021}}
{{Infobox royalty
|name            ='''මහා පරාක්‍රමබාහු''' අධිරාජ්‍යයා
|title           = [[පොළොන්නරුව රාජධානිය|පොළොන්නරුවේ රජ]]
|image= Relief of Parakramabahu in Polonnaruwa.jpg
|caption         =සාම්ප්‍රදායිකව මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ යැයි සැලකෙන පොළොන්නරුවේ පිළිමය&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ancient City of Polonnaruva|location=Ceylon|publisher=Purāvidyā Depārtamēntuva}}&lt;/ref&gt;{{rp|6–7}}
|reign           =1153–1186
|coronation      =1153
|full name       =
|predecessor     =රුහුණේ මානාභරණ
|successor       =[[දෙවන විජයබාහු රජ]]
|spouse           = [[ලීලාවතී රැජිණ]]
රූපාවතී දේවිය
සුභද්‍රා දේවිය
      
|issue           =
|royal house     = [[විජයබාහු රාජවංශය]]
|dynasty         =[[සිංහලේ රාජාණ්ඩුව|ආර්‍ය]]{{notetag|රාජාණ්ඩුව ආරාම ශාඛා දෙකක් අතර බෙදී ගියේය, කාලිංග පරම්පරාවේ කාලිංග සහ පාණ්ඩ්‍ය පරම්පරාවේ ආර්ය}}
|father          = දක්ඛිණදේශයේ [[මානාභරණ රජ]]
|mother          = [[රත්නාවලී බිසව]]
|birth_date   =1123
|birth_place  =පුංඛාගම, දක්ඛිණදේශය
|death_date   ={{death date and age|1186|1123}}
|death_place  =[[පොළොන්නරුව]]
|date of burial  =
|place of burial =
|religion = [[ථේරවාද බෞද්ධ]]
}}


'''පළමුවන පරාක්‍රමබාහු'''  (''මහා පරාක්‍රමබාහු'';&lt;ref&gt;පරනවිතාන, ''හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන් '', පිටු. 199&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''එන්සයික්ලොෆීඩියා බ්‍රිටැනිකා'', [http://www.britannica.com/eb/article-9058393/Parakramabahu-I#161133.hook පළමුවන පරාක්‍රමබාහු]&lt;/ref&gt; 1123–1186) 1153 සිට 1186 දක්වා [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] රජ විය. එතුමාගේ අගනගරය වූ  [[පොළොන්නරුව]] හි සිට එතුමාගේ රාජ්‍යත්වය තුලදී, දිවයිනෙහි උප රාජධානි තුන, එතුමා විසින් එක්සත් කරන ලදී. තම අගනගරය පුළුල් කෙරුමට හා විචිත්‍රවත් කෙරුමට යුහුසුළු වූ හේ, විසල් වාරිමාර්ග පද්ධතීන් ගොඩනැංවීම, රටෙහි යුද්ධ හමුදාව ප්‍රතිසංවිධානය කිරීම, බෞද්ධ පිළිවෙත් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම, කලා කටයුතු වලට රුකුල් දීම ආදියෙහි නියැළුනු අතර, දකුණු  [[ඉන්දියාව]] සහ  [[මියන්මාරය]] හි හමුදා ක්‍රියාන්විතයන් හිද නිරත විය. &quot;අහසින් වැ‍ටෙන එක් දිය බිඳුවක්වත් මහජනයාගේ ප්‍රයෝජනයට නොගෙන නිකරුණේ මුහුදට ගලා යාමට ඉඩ දීම නුසුදුසු ය&quot; යන ආදර්ශ පාඨය ඔහුගේ ජනප්‍රිය කියමන් අතුරින් එකකි.ඔහු හෙළයේ විසූ අභිමානවත් එකම ශ්‍රේෂ්ඨ අධිරාජ්‍යයා ය.&lt;ref&gt;චූලවංශ, LXVIII, 8&lt;/ref&gt;

පරාක්‍රමබාහුගේ තුරුණු වියෙන් වැඩි කොටසක් ගෙවුනේ, පිළිවෙලින් දක්කිණදේශ සහ  [[රුහුණ]] යන රාජ්‍යයන්හි රජවරුන් වූ, කීර්ති ශ්‍රී ‍මේඝවර්ණ සහ ශ්‍රී වල්ලභ යන්නාවූ  එතුමාගේ මාමාවරුන්ගේ රජ මාලිගා වල හා, රජරට රජු වූ, දෙවන ගජබාහු ගේ රජ මාලිගාවෙහිය. 1140 දී පමණ හේ, තම මාමා වූ කිත්තිගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් දක්කිණදේශයේ රජු බවට පත්ව ඊලඟ දශකය තුලදී දක්කිණදේශයෙහි යටිතල ව්‍යුහය මෙන්ම එහි යුද්ධ හමුදාවද වැඩි දියුණු කළේය. බොහෝ කල් පැවැති සිවිල් යුද්ධයකින් අනතුරුව, 1153 දී පමණ එතුමාණන්, මුළු දිවයින පුරා තම අණසක පතුරවා 1186 දී එතුමාගේ මරණය දක්වාම එම ස්ථාපිතයෙහි පිහිටියේය. පරාක්‍රමබාහුගේ රාජ්‍ය කාලයෙහිදී,  එතුමා විසින්, [[මියන්මාරය|මියන්මාරයෙහි]] රජවරුන්ට දණ්ඩන පමුණුවන රිසියෙන් යුද්‍ධ ක්‍රියාන්විතයක් දියත් කල අතර, දකුණු [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවෙහි]] [[චෝල අධිරාජ්‍යය]] ට එරෙහිව [[පාණ්ඩ්‍යය]]න් හට උපකාර  කරන අතරතුර චීනය හා මැද පෙරදිග රටවල් සමග පුළුල් වෙළෙඳ සබඳතා පවත්වාගෙන ගියේය.&lt;ref&gt;''කෙනත් හෝල්'', &quot;ඉකනමික් හිස්ට්‍රි  ඔෆ් අර්ලි සවුත් ඒෂියා&quot;, නිකලස් ටාලිං (සංස්), ද කේම්බ්‍රිජ් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සවුත් ඊඒට් ඒෂියා, වෙළුම. I, කේම්බ්‍රිජ් 1994 හි &lt;/ref&gt; දිවයින තුල, ඔහු විසින් ආගමික  සිද්ධස්ථාන ස්ථාපිත කිරීම, රෝහල්, සමාජ සුභසාධන ඒකකයන්, ඇළ සහ පරාක්‍රම සමුද්‍රය වැනි විසල් ජලාශ ගොඩනැගීම,  ආදිය සිදු කෙරිණි.තව ද [[දෙමළ මහා සෑය]], [[දැදිගම කොටවෙහෙර|දැදිගම කොට වෙහෙර]], යුධඟනාව දාගැබ හා [[පොළොන්නරුව කිරි වෙහෙර|පොලොන්නරු කිරි වෙහෙර]] ඉන් කිහිපයකි.

== පසුබිම ==
=== 12වන සියවසෙහි මුල් අවදිය ===
993 හිදී සිදුවූ  [[පළමුවන රාජ රාජ චෝල රජ|පළමුවන රාජ රාජ චෝල]] ගේ ශ්‍රී ලංකා ආක්‍රමණයට අනතුරුව,  ශ්‍රී ලංකා දිවයින, [[දකුණු ඉන්දියාව|දකුණු ඉන්දියාවේ]] බලවත්  [[චෝල]] රාජ ආණ්ඩුවෙහි අණසකට අඩ වශයෙන් යටත්ව පැවතිණි.  [[පළමුවන විජයබාහු රජ]] (1055–1100) රජතුමා රාජ්‍යත්වයට පත්වන තුරු මෙම ප්‍රදේශයන් චෝල පාලනය යටතේ පැවතිණි.  තම රාජ්‍යත්වයෙහි ඇරඹුමත් සමගම, පළමුවන විජයබාහු විසින් සාර්ථක ලෙස චෝල ආක්‍රමණිකයන් පලවා හැර, රජරට අගනගරය, [[අනුරාධපුර මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|අනුරාධපුරයෙහි]] සිට, නව  සැලසුම් කල නුවරක් වූ, [[පොළොන්නරුව]] (පුලත්තිනගර) වෙත ගෙන එන ලදි. [[පළමුවන වික්‍රමබාහු රජ|පළමුවන වික්‍රමබාහු රජතුමාගේ]] රාජ්‍ය සමය (1111–1132) වන විට, දිවයින, රාජධානි තුනකට (රජරට, දක්කිණ දේශ, සහ රුහුණ) වෙන් කොට තිබුණි. එනමුදු, වික්‍රමබාහු ඉමහත් ගරුත්වයෙන් සැලකුණේ, ඓතිහාසික හා ආගමික වැදගත් කමින් හෙබි අඩවි පිරි රජ රට අයත්ව සිටි බැවිනි. එනමුදු, දක්කිණදේශයේ (&quot;දකුණු රට&quot;) රජවූ මානාභරණ හා, ඔහුගේ සොහොයුරන්වූ හා රුහුණෙහි සම-රජුන් වූ, ශ්‍රී වල්ලභ හා කිත්ති ශ්‍රී මේඝ, කිරුළ සඳහා  ඇස යොමා සිටි පිළිමළුන් වූහ.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXI&lt;/ref&gt; තවදුරට සැලකූ කල, මෙම තිදෙන ම, විජයබාහුගේ සොහොයුරියගේ පැවතෙන්නන් වූ අතර, එම නිසාම සිහසුනට ප්‍රබල හිමිකමක් දැරූහ; [[චූල වංශය|චූල වංශයෙහි]] ඔවුන් හඳුන්වනුයේ රාජ වංශයෙහි ආර්ය ශාඛාව ලෙස වන අතර, පළමුවන වික්‍රමබාහු කාලිංග ශාඛාවට අයත් විය. මෙම ආකාරයට රට බේරා ගන්නා ලදී .

== උපත ==
[[ගොනුව:Chola map.png|thumb|පළමුවන විජයබාහුගේ කැරැල්ල ඇරඹෙත්ම චෝල අධිරාජ්‍යයෙහි ප්‍රමාණය]]

පුරාතන වංශකතාවක් වන චූල වංශයෙහි එන පරිදි, පරාක්‍රමබාහුගේ උපත පිලිබඳව,  එතුමාගේ පියාණන් වූ දක්කිණ දේශයෙහි මාණාභරණ රජු විසින් දුටු සිහිනයක පෙනී සිටි දෙවියෙකු වැනි රුවක් විසින් පෙරනිමිති පල කෙරිණි.&lt;ref&gt; දිලිසෙන වස්ත්‍ර හා ආභරණ පැලඳි, සුගන්ධ මලින් සැරැසි, උත්කෘෂ්ඨ සෞන්දර්යකින් හෙබි, විශ්මය ජනක  දෙවියෙක්,   මුළු විශ්වය ඓශ්චර්යමත් කරමින්, මානාභරණ වෙක සිහිනෙන් පෙනීසිට...ඔවිට ඔහු මෙසේ දොඩනු හේ ඇසීය: &quot;සන්තුෂ්ටියට පත්වන්න , මහා පින්කල තැනැත්ත! ප්‍රමුදිත වන්න මහා රජ! බලාංකුර වලින් සුසැදි,...ලොව පුරා පැතිර යන කීර්තිමත් උත්කෘෂ්ට වීර්යයකින් යුතු, ශක්තියෙන් හා බලයෙන්, උදාරත්වයෙන් හා යසසින්,  අගතැන් පත්, උසස් ගතිගුණයන්හි උල්පතක් වැනි වූ, ගිහි ජනයා වෙත තම අණසක පතුරවන්නාවූ තේජාන්විත පුතෙක් වැඩි කලක් නොඉක්මවා ඔබ විසින් ලබනු ඇත, මහා රජාණනි!&quot;; ''චූල වංශය, LXII 12–29''&lt;/ref&gt; මානාභරණගේ බිරිය රත්නාවලීට එපරිද්දෙන්ම පුතකු උපන් අතර, ඔහු පරාක්‍රමබාහු ලෙසින් නම් ලැබුවේ,  ඔහුගේ &quot;රුපුන්-මඩින බාහු&quot; &lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXII, 52–53&lt;/ref&gt; නිසාවෙනි. ඔහු උපන් වසර නිශ්චය වශයෙන් සහතික කර නොදැනුතත්, සාමාන්‍යයෙන් එය  1123 පමණ විය යැයි විශ්වාසය කෙරේ.{{තතුව|date=ජනවාරි 2008}} ස්ථානය කලක් දක්කිණද්ශයෙහි අග නගරය වූ දැදිගම (පුන්ඛගම) යයි විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref name=CodIV&gt;කොඩ්රින්ටන්, ''අ ෂෝර්ට් හිස්ට්‍රි, පරිච්. IV&lt;/ref&gt; මෙම ස්තානය සිහිවීම පිනිස ඉදිකල ස්මාරකය [[දැදිගම කොටවෙහෙර|කොටවෙහෙර]] නම් වේ.

දරුවාගේ උපත පිලිබඳ දැනුවත් වූ පොළොන්නරුවෙහි [[පළමුවන වික්‍රමබාහු රජ|පළමුවන වික්‍රමබාහු]] අණකලේ, පිරිමි දරුවා ඔහුගේ සිහසුනට උරුමකරු ලෙස ඇති දැඩි විය යුතු බවයි. තම මරණය තෙක් සිහසුන දරා, ඉක්බිතිව පරාක්‍රමබාහු වෙතට එය පැවරීමට අදහස් කල වික්‍රමබාහු විසින්,  මෙවැනි දාරක ග්‍රහණයක් යෝජනා කලේ,  [[සමාදානයේ ලකුණ]] ක් ලෙසින් විය යුතුයි. කෙසේවෙතත් මානාභරණ විසින් මෙම යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කලේ, &quot;මෙවැනි පුත් රුවනක් පිටත් කොට යැවුම  ... (ඥානාන්විත) සුදුස්සක් නොවේ&quot; යැයි පවසමිනි. ඔහු තවදුරටත් අනුමාන කලේ &quot;...පිරිමි දරුවා එහි රැගෙන ගියහොත්, වික්‍රමබාහුගේ පාර්ශවය... බලයෙන් දිදුලනු ඇත, රෑස් විහිදුවනු ඇත, එනමුදු අපගේ අභාග්‍යය, දැනටමත් ඉමහත්, තවදුරටත් උග්‍ර වනු ඇත!&quot;&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXII, 62–67&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවෙහි රාජකීය වංශ අතර පැවැති භේදය කෙතරම් උග්‍රවීදයත් මෙවැනි කරුණකදී පවා එකඟතාවයකට එළඹීමට නොහැකි විය.

දරුවාගේ උපත සිදුවී ඉතා කෙටි කලකින්, මානාභරණ රෝගාතූරවී මිය ගියේය. රුහුණෙහි සම-රජූ වූ, ඔහුගේ බාල සෙහොයුරු කිත්ති ශ්‍රී මේඝ, දක්කිණදේශයෙහි සිංහාසනාරූඪ වූ අතර, රුහුණෙහි එකම රජු ලෙසින් ශ්‍රී වල්ලභ ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි. පරාක්‍රමබාහු, ඔහුගේ මව රත්නාවලී හා ඔහුගේ සොහොයුරියන් දෙදෙන මිත්තා සහ ප්‍රභාවතී, රුහුණෙහි අග නගරය වූ මහානාගහුල වෙත යවන ලදුව, ශ්‍රී වල්ලභ ගේ ආරක්ෂාව යටතේ දිවි ගෙවීමට සලස්වන ලදි.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය  LXII, 68&lt;/ref&gt;

== තුරුණු විය ==
=== රුහුණෙහි හා දක්ඛිණදේශයෙහි ===
පරාක්‍රමබාහුගේ ඇතිදැඩි කිරීම වෙත ශ්‍රී ලංකාවෙහි දේශපාලනය විසින් නිතැතින් ම සිදුකළ බලපෑම සැලකිය යුතු තරම් එකක් විය. ඔහු කුඩා දරුවෙකුව සිටියදීම,   ඔහුගේ වැඩිමහළු සොහොයුරියවූ මිත්තා; රුහුණේ ශ්‍රී වල්ලභගේ පුතු හා ඔවුන්ගේ ඥාති සෙහොයුරු වූ මානාභරණ වෙත බලහත්කාරයෙන් සරණපාවා දෙන ලද්දේ රත්නාවලී රැජිණගේ අභිප්‍රායට එරෙහිවය.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය  LXIII, 15&lt;/ref&gt; රජ පවුලෙහි කාලිංග වශයෙහි කුමාරිකාවක් වූ රත්නාවලී, ඇය රජ පවුලෙහි ආර්ය ශාඛාවෙහි රජ කෙනෙකුගේ වැන්දඹුවක් වුවද, වඩාත් කැමැත්තක් දැක්වූයේ ඇයගේ දූ වරුන් කාලිංග වංශයෙහි රජෙකුට සරණ පාවා දීමටය. ශ්‍රී වල්ලභගේ රජ මාලිගාවෙහි කල් ගත කල සමයෙහිදී, තම අනාගත ''මහේශිකාව'' ([[රජ මෙහෙසිය]]) බවට පත් වූ,  ශ්‍රී වල්ලභ ගේ දියණිය,   [[ලීලාවතී රැජිණ|ලීලාවතී]] හමුවීමට පරාක්‍රමබාහුට අවස්ථාව ලැබුණු අතර,&lt;ref name=&quot;Pali&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Pali Names |url=http://www.palikanon.com/english/pali_names/l/liilaavatii.htm |accessdate=2006-10-30 }}&lt;/ref&gt; පරාක්‍රමබාහුගේ මරණයෙන් පසුව ඇයගේ අභිමතය පරිදි රට පාලනය කිරීමට වරම ඇය වෙත ලැබිණි.&lt;ref&gt; 1197 සිට 1200 දක්වා, 1209 සිට 1210 දක්වා සහ  1211 සිට 1212 දක්වා වූ,  විවික්තවූ තුන් වතාවක් තුලදී,  ලීලාවතී විසින් ශ්‍රී ලංකාව පාලනය කරන ලදි - පරණවිතාන, ''ලංකාවෙහි ඉතිහාසය'', පිටු. 345&lt;/ref&gt;

1132 දී, වික්‍රමබාහුගේ මරණයෙන් අනතුරුව,  දෙවන ගජබාහු රජරට සිංහාසනාරූඨ විය. නව රජුගේ මානවක බවින් උපරිම ප්‍රයෝජනය ගැනුමට රිසි වූ රජ පවුලේ ආර්ය ශාඛාවෙහි රාජකීයයන් දෙදෙනා වන ශ්‍රී වල්ලභ හා කිත්ති ශ්‍රී මේඝ, රජ රට බලෙන් අල්ලා ගැනුමට අසාර්ථක ප්‍රයත්නයක නිරත වූහ.&lt;ref name=&quot;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIII, 23&quot;&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIII, 23&lt;/ref&gt; ගජබාහු පාලකයා ලෙසින් ස්ථීර ලෙසින් ස්ථාවරත්වයකට එළැඹි අතර ඒ අනුව ආර්ය රජුන් දෙදෙනාට වඩා නාමික ලෙසින් ජ්‍යෙෂ්ඨයා බවට පත් වූ අතර &lt;ref name=&quot;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIII, 23&quot;/&gt; ශ්‍රී වල්ලභ හා කිත්ති ශ්‍රී මේඝ දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකුවත් ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලය තුලදී රජ රට රජු හට සිංහාසනය අහිමි වනවා දැකීමට වරම් නොලැබූහ.

ආර්ය-කාලිංග යුද්ධයෙන් අනතුරුව, රුහුණේ ශ්‍රී වල්ලභගේ මාලිගයෙන් නික්මුණු පරාක්‍රමබාහු, දක්කිණදේශයෙහි නව අගනුවර බවට පත්ව තිබූ සංඛතාලි වෙත නැවත පැමිණ,  ඔහුගේ මාමා සමග විසීම ඇරඹීය.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පර්ච්ඡේදය LXIV, 7&lt;/ref&gt; චූල වංශය පවසන පරිදී මෙම නික්මයාමට හේතු යුක්ත වූයේ ඔහු තුලවූ අසහනය හා රුහුණෙහි උත්ත්ජජනක දෑ නොතිබීමය.&lt;ref name=&quot;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIII, 41&quot;&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIII, 41&lt;/ref&gt; රජ රට සිංහාසනයට රුහුණෙහි මානාභරණ නැංවීමට ශ්‍රී වල්ලභ වෙත තිබූ සැලසුම් හේතුවෙන්,  රාජසභාවෙහි පරාක්‍රමබාහුගේ තරාතිරම ඇඩි ලෙස අවප්‍රමාණ වීම මෙයට පාදක වන්නට ඇත.&lt;ref name=&quot;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIII, 41&quot;/&gt; අනෙක් අතට, ඔහුගේම පුතුන් නොමැති වූ කිත්ති ශ්‍රී මේඝ විසින් දක්කිණදේශයෙහිදී ඔහු සාදරයෙන් පිළිගන්නාලදුව පුත් තනතුරෙහි අනිවාර්යයෙන්ම හදා වඩා ගැණිනි; මෙයින් පසුව චූල වංශය විසින් පරක්‍රමබාහුගේ පියා ලෙසින් කිත්ති දක්වයි. දක්කිණදේශයෙහි ගතකල මේ කාලය තුලදී, හේ,  [[චානක්‍ය|කෞටිල්‍ය]]ගේ වැදගත් කෘතීන් හා ව්‍යාකරණ ශාස්ත්‍රය, සාහිත්‍යය, ඇතුන්-පිට-යෑම, සටන් කලාවන්, ගැයුම් හා නැටුම් ආදී විෂයයන්  අධ්‍යයනය කලේය.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIV, 5–9&lt;/ref&gt;

=== රජරටෙහි ===
වැඩිහිටි වියට පත්ව ටික කලකින්, තරුණ කුමරා රහසේ දක්‍ඛිණදේශයෙන් පිටත්ව රජ රට දෙවන ගජබාහුගේ අඩවිය කරා පිටත්ව ගියේය. බඩලත්ත (වත්මන් බතලගොඩ) හිදී තම මිත්‍ර-පාක්ෂිකයන් හමුව, රජ රට හා දක්‍ඛිණදේශයෙහි මායිමෙහිදී හේ ''සේනාපති''(අණ දෙන නිලධාරි) සංක බැහැදුටුවේය. කුමරුගේ ගමන පිළිබඳව කිත්ති ශ්‍රී මේඝ වෙත දැනුම් දීමට සංක උත්සාහ දැරූ විට, ඔහු මරා දැමීමට පරාක්‍රමබාහු කටයුතු යෙදවීය.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXIV, 36–38&lt;/ref&gt; තමාගේ රැකවලාව සිටි සංක පිළිබඳ කිත්ති ශ්‍රී මේඝ හැඳින්වූයේ  'මාගේ රාජධානියෙහි බලවත්ම නිලකාරයා' ලෙසට වූ අතර, මේ නිසා ඝාතනය ඉතාමත් බරපතළ ලෙසින් සැලකිල්ලට ගැනිණි.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXVI, 60&lt;/ref&gt; ඉන්පසුව පරාක්‍රමබාහු විසින් බුද්ධගම (වත්මන් මැණික්දෙන නුවර) හා සංකගේ සියළු වස්තුව අත්පත්කොට ගත්තේය.&lt;ref name=CodIV/&gt; පොළොන්නරු මාලිගය සමග සංකුලතාවයක් ඇති කර ගනී යැයි බියවූ කිත්ති ශ්‍රී මේඝ විසින් තමාට විරුද්ධව එවන ලද බල සේනාවක් ද පැරදවූ හේ, මලය ප්‍රදේශය හරහා ගජබාහුගේ මාලිගය වෙත ගමන් කලේය.&lt;ref name=CodIV/&gt;

[[ගොනුව:Polonnaruwa-galvihara1.jpg|left|thumb|පරාක්‍රමබාහු තරමට [[ස්ථූප|දාගැබ්]] ඉදි කෙරවූ ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන් සිටියේ අල්ප ප්‍රමාණයකි.]]
පරාක්‍රමබාහුගේ හැසිරීම ට හේතූන් අපැහැදිලි නමුත්, චූල වංශය පවසන පරිදී, ඔහුගේ ගමන අනිවාර්යයෙන්ම පෙරික්සුම් සඳහා සිදුවූවකි.&lt;ref name=&quot;චූල වංශය, LXIV 55–61&quot;&gt;චූල වංශය, LXIV 55–61&lt;/ref&gt; පළාත් තුනෙහි රාජකීයයන් තුන් දෙන එක්සත්ව සිටියද, ඔවුන් සියළු දෙකගේ සිත් තුල නලියමින් තුබූ ආශාව වූයේ රජ රට රාජධානිය පාලනය කිරීමයි. කෙසේවුවත්, මේ කාලය වන විට, ඔවුන්ගේ කුඩා පළාත්වල තිබූ සීමාසහිත සම්පත් ප්‍රමාණය හේතුවෙන්, මෙයින් අතුරින් කිසිවෙකු හෝ රජ රට පාලනය සිදුකිරීමට අසමත්වූ බවක් ඇඟවිනි.&lt;ref name=&quot;චූල වංශය, LXIV 55–61&quot;/&gt; මෙය විශ්වාස කිරීමට පරාක්‍රමබාහු අකමැති වූ අතර, එම නිසාම රජ රජ සංචාරය කොට එම පළාතේ තිබූ තත්ත්වය තමන් විසින් අධ්‍යයනය කිරීමට රිසි විය.&lt;ref name=&quot;චූල වංශය, LXIV 55–61&quot;/&gt;

කුමරු නැවතත් දක්‍ඛිණදේශය වෙත ගෙන ඒමට කිත්ති ශ්‍රී මේඝ දැරූ තැත පැහැදිලි කෙරුණේ තම බෑණනුවන් ගේ සුභසිද්ධිය පිළිබඳ ඔහු තුල වූ සාංකාව හා එලෙසම පරාක්‍රමබාහු විසින් ආර්ය හා  කාලිංග දෙපාර්ශවය අතර විරුද්ධතා නැවත අවුළුවායිය යන සැකය හැර වෙන කිසිවක් නොවන ලෙසිනි. කෙසේවෙතත්, දක්‍ඛිණදේශයේ රජු හා ඔහුගේ බෑණා අතර &quot;සෙනෙහෙවන්ත බැඳීමක් &quot; තිබූ බව යන්න නම් &quot;ප්‍රබන්ධයක්&quot; ලෙසින් පිළිගැනෙන අතර, ගෙන හැර දැක්වෙන්නේ &quot;මෙම අරගලයෙහි සිදුවීම් මාලාව එළිදැක්වුනු විලාශය හා,  මාමා හා බෑණා අතර ප්‍රශ්න-විරහිත සබැඳියාවක් තිබූ බව පැවසෙන අදහස, පරස්පරවිරෝධි බවය.&quot;&lt;ref&gt;[[විල්හෙල්ම් ගෙයිගර්|ගෙයිගර්]], ''චූල වංශය'', හැඳින්වීම&lt;/ref&gt;

ගජබාහු‍ගේ  රාජ සභාවෙහි ගතකල කාලය තුලදී, පරාක්‍රමබාහු විසින් වැදගත් කර්තව්‍යයන් දෙකක් කරන ලදි. මෙයින් පළමුවැන්න වූයේ, ගජබාහුගේ රාජසභාව සම්පූර්ණයෙන් ආවරණය වන පරිදී  චරපුරුෂ ජාලයක් ඇති කිරීම වන අතර දෙවැන්න වූයේ තම සෙහොයුරියන් අතුරින් එක් අයෙකු වූ භද්දාවතී කුමරිය ගජබාහු රජ වෙත සරණ පාවා දීමයි. මෙම විවාහය හා බොහෝ අනෙකුත් ක්‍රියාවන් ඔස්සේ, පාලකයා (Iවන ගජබාහු) විසින් හා රජ පවුල විසින් ඔහු වෙත පැවරුනු කාර්යයන් සතුටුදායක ලෙසින් සම්පූර්ණ කිරීමට පරාක්‍රමබාහු සමත්විය.&lt;ref&gt;ගෙයිගර්, ''චූල වංශය'', හැඳින්වීම, හා  LXV, 149–150&lt;/ref&gt; කෙසේවෙතත්, භද්දාවතීගේ මුළු [[දෑවැද්ද]] තම භාරයෙහි තබා ගැනුමට ඔහු ක්‍රියාකල අතර, ගජබාහුගේ සේනාධිපති ගෝකණ්ණ හා සමග රහස් ගිවිසුමකට එළඹීමට හේ ක්‍රියා කලේය. අවසානයෙහිදී පරක්‍රමබාහුගේ ක්‍රියාකලාපය පිළිබඳව ගජබාහු තුල සැක පහල වූ අතර, රාත්‍රියෙහි හොර රහසේ රජ රට හැර දමා දක්‍ඛිණදේශය වෙත ගමන් ඇරඹීමට පරක්‍රමබාහු ක්‍රියා කලේය.&lt;ref&gt;පරණවිතාන, ''හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්'', පිටුව. 204&lt;/ref&gt;

=== දක්ඛිණදේශය වෙත ප්‍රත්‍යාගමනය ===
එසේ කරන ලෙසින් තම මව රත්නාවලී ගේ බලවත් පෙරැත්තය නොවන්නට, දක්කිණදේශයෙහි අග නුවර  වූ සංඛතාලි යට ඇතුළු වී, තම මාමා වූ කිත්ති ශ්‍රී මේඝ රජු බැහැ දැකුමට පරක්‍රමබාහු අකමැති විය.  කෙසේ වුවද, පරක්‍රමබාහුගේ පෙරළා පැමිණීමට  කෙටි කලකින් පසුව මරණයට පත්වූ අතර [[චූල වංශය]] ගෙනහැර දක්වන්නේ, කුමරු &quot;තම පියාගේ මරණය නිසා ජනිත විය යුතු වූ ශෝකයෙන් විපරිත වූ බවක් නොපෙණිනි&quot; යනුවෙනි—මෙය සමහරවිට දෙදෙනා අතර වූ නොහොඳ නෝක්කඩුව ගෙන හැර පාන්නක් විය හැක.&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXVII, 80&lt;/ref&gt; පරාක්‍රමබාහු දැන් දක්කිණදේශයෙහි රජු බවට පත් විය.

== දක්කිණ දේශයෙහි රජු ==
=== රාජ්‍ය තන්ත්‍රය ===
[[ගොනුව:Council Chamber of Parakramabahu I.jpg|thumb|පරාක්‍රමබාහුගේ රාජ සභා මණ්ඩපය]]
දක්ඛිණදේශය විෂයයෙහි, පරාක්‍රමබාහුගේ අභිප්‍රාය වූයේ, ඉතා කෙටි කලකින්, අනෙකුත් සියළු රාජධානි අභිබවා යන පරිදී, එය පුළුල් කිරීමයි.&lt;ref&gt;චූල වංශය, LXVIII, 4&lt;/ref&gt; ගොඩනැගීමේ හා  පිළිසකර කිරීමේ යෝධ ව්‍යාපාරයක් එතුමා විසින් දියත් කල අතර, එහි අවශිෂ්ට වර්තමානයෙහිදීත්,  [[උතුරු මැද පළාත|මධ්‍යම]] ශ්‍රී ලංකාවෙහි දක්නට ලැබේ. වර්තමාන [[කුරුණෑගල]] අසබඩ, දැදුරු  ඔය මත්තෙන්,  කොටබද්ද නම්වූ පුරාතන පැන්නුම් පාලමක්, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කල පුවතක් ඔහු පිළිබඳව තුඩ තුඩ කියැවේ.&lt;ref&gt;චූල වංශය, LXVIII, 16&lt;/ref&gt; නව රජුගේ පෞරුෂත්වය නිරූපනය වූයේ, ව්‍යාපෘතිය කිසිසේත් කල නොහැක්කක් බවට එය නිම කිරීමේ කටයුත්ත පවරාතිබූ වාස්තුවිද්‍යාඥයින් පැමිණ ඔහුට වාර්තා කල විට, පරාක්‍රමබාහු ලබා දී තිබූ, &quot;ජන බලය යොදවා නිම කල නොහැකි කිසියම් ව්‍යාපෘතියක් මෙලොව කොහි තිබේද?&quot; යන පිලිතුරෙනි.&lt;ref&gt;චූල වංශය, LXVIII, 19&lt;/ref&gt; ඇළ හා බැමි ඉදි කල යුතු බවට නියෝග කල හේ, ඒ අවට විසල් කැලෑ ප්‍රදේශයන් එළි පෙහෙළි කොට, නව  [[කුඹුර|කුඹුරු]] සඳහා ඉඩකඩ සැලසීය. විශාල කුඹුරු යායක් විසින් ජලය ලබා ගැනුම සඳහා භාවිත කල යෝධ ජලාශයක් වූ,  [[පරාක්‍රම සමුද්‍රය]] ගොඩනැගීම, ඔහු විසින් සිදුකෙරුණු කැපී පෙනෙන කර්තව්‍යයකි. ජලාශයෙහි මධ්‍යයෙහි වූ දිවයින් මත, හේ මාලිගයක් හා [[ස්ථූපය|දාගැබක්]] ගොඩනැංවීය.&lt;ref&gt;චූල වංශය, LXVII, 20–45&lt;/ref&gt; [[කුලීන සභාව|රාජ සභාවෙහි]] පිළිවෙල වෙනස් කළ ඔහු, එය සංස්කෘතික ක්‍රියාවන්ගේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් කොට, ඇතුන් හෝ අසුන් පිට යෑම, කඩු හරඹය, විදේශීය භාෂා භාවිතය හා නැටුම් හා ගැයුම් හි දක්ෂ තරුණ කුලීනයන් එය වෙතට ආකර්ෂණය කර ගති. දක්කිණදේශයෙහි රජය ප්‍රතිසංස්කරණය කළ ඔහු හමුදා කටයුතු හා අභ්‍යන්තර පරිපාලනය  පිහිටවූ අමාත්‍යාංශ දෙකට පසුව තුන්වැනි දෙපාර්තමේන්තුවක්ද එක් කළේ ආකර පරිපාලනය අධීක්ෂණය කෙරුමටය. චීන [[සේද]] සැලකිය යුතු ලෙසින් සුවිශේෂි ආනයන භාණ්ඩයක් වූ අතර පිළිම හා සිද්ධස්ථාන සංස්කාරය සඳහා භාවිතා කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;Culavamsa, LXXIII, 56&quot;&gt;චූලවංශය, LXXIII, 56&lt;/ref&gt; මුතු හා මැණික් (මෙය වෙත රජු විශේෂ උනන්දුවක් දැක්වීය) දිවයිනෙහි අපනයන අතර වැදගත් ස්ථානයක් ඉසිලු අතර, [[කුරුඳු]] (මෙය 19වන සියවස වන තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන භාණ්ඩය විය), සහ  [[යුද්ධ ඇතුන්]] ද එසේම වැදගත් වූහ.&lt;ref&gt; Culavamsa, LXIX, 19–29&lt;/ref&gt;  වෙළෙඳාමෙන් බොහෝ කොටසක් රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන නැව් තොටු වූ  කල්පිටිය, [[හලාවත]] සහ [[කොළඹ]] වෙතින් සිදුවිය.&lt;ref&gt;පරණවිතාන, ''හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්'', පිටුව. 205&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Royal palace.jpg|thumb|පරාක්‍රමබාහුගේ රාජ්‍යත්වය තුලදී අලංකෘත කෙරුණු, පොළොන්නරුව රජ මාලිගයේ නටබුන්]]


=== යුඬයට සැරැසීම ===
පරාක්‍රබාහුගේ හමුදාව ප්‍රකීර්ණක ජනවාර්ගික සැදුමක් සහිත විය. ඔහුගේ සමහරක් නිලධරයන්, අනුරාධපුරයේ සිට පාලන තන්ත්‍රය මෙහෙයවමින් රජරට බලය සමසේ බෙදා ගත් මහා පුරාණ ගෝත්‍රයන් දෙක වන මෞර්ය සහ ලම්භකර්ණ  යන්නට අයත් වූහ. මලය රට (නූතන දුම්බර) රජු යැයි කියා ගත් අයෙකු යටතේ හා කුරුණෑගල අවටින් වූ [[දෙමළ|දෙමළ]] ජාතික සොල්දාදුවන් සමූහයක්ද ඔහු වටා රොක්වූහ. දක්කිණදේශය සහ රජරට අතර සටන් ඇවිලුනු කාලය වන විට මෙම පෙර කී පුද්ගලයාගේ සේනාවට [[වැද්දා|වැද්දන්ද]],&lt;ref&gt;පාකර්, ''ඒන්ෂන්ට් සිලෝන්'', පිටුව. 23&lt;/ref&gt; [[චේරා වංශය |චේරාවරුන්ද]], සාම්ප්‍රදායිකව රණ කෙලියෙහි නොයෙදෙන පහත් [[කුල|කුලයන්ට]] අයත් වූවන්ද එක්ව සිටියහ. චූලවංශය පවසන පරිදී සොල්දාදුවන් සංඛ්‍යාව 100,000 පමණ වුවත්, සත්‍ය ප්‍රමාණය ඊට අඩු විය හැක.&lt;ref&gt;චූලවංශය, LXIX, 6–23&lt;/ref&gt;  සටන් ඇතුන්, අශ්වාරෝහකයන් සහ  [[වැටලීම් යන්ත්‍රය|වැටලීම් යන්ත්‍ර]] උපයෝගී කර ගැනුමට පරාක්‍රමබාහුට හැකි වන්නට ඇති අතර උතුරේ ගජබාහුගේ බලයට මොහුගේ සේනාව තර්ජනාත්මක වන්නට ඇත.

=== රජ රට යටත් කර ගැනුම ===
==== ගජබාහු සමග යුද්ධය ====
==== මානාභරණ සහ ගජබාහු සමග යුද්ධය ====
පරාක්‍රමබාහු රජු පොළොන්නරුවේ සාමය ඇති කිරීම සඳහා ඔහුගේ සෙන්පති දේව යැවූ නමුත්, ඔහුගේ හමුදාව ප්‍රතිසංවිධානය කර ගැනීමට පළමුව ඔහුට මානාභරණ සමග සටනක පැටලීමට සිදු විය. රුහුණේ රජු පොරොන්දු වූ ආකාරයටම පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාවට දැඩි ප්‍රහාරයක් එල්ල කර පොළොන්නරුවෙන් පලා යාමට සැළැස්වීය. කාලිංග වංශිකයිනට මානාභරණ සමග තිබූ එකඟතාවය ඔවුනටම පාරාවළල්ලක් විය. මන්ද කියතොත් නගරය ඔහුගේ භාරයේම තබා ගැනීමට මානාභරණ අදහස් කරගෙන තිබුණු බව ඉක්මණටම පැහැදිලි වූ හෙයිනි. ඔහු ගජබාහුගේ ජ්‍යේෂ්ඨ නිලධාරීන් බොහෝ දෙනෙකු මරණයට පත්කොට ගජබාහු පොළව යට තැනූ සිරගෙයක සිර කළේය. මේ අතර මානාභරණගේ (විජයබාහුගේ ලේලිය) මව වූ [[සුගලා  දේවිය|සුගලා  දේවියට]] සහ බිරින්දෑවරුනට දකුණේ සිට රජරටට පැමිණෙන ලෙස දන්වා යවන ලදී. දකුණේ බොහෝ කාලයක් තිබුණු දන්ත ධාතුව හා පාත්‍රා ධාතුව ඔහුගේ ආරක්ෂාව යටතේ රජරටට ගෙන එන ලදී.

මෙම අවස්ථාවේදී ගජබාහු, පරාක්‍රමබාහුගෙන් උදව් ඉල්ලා ආයාචනය කළේය. පරාක්‍රමබාහු ‍පොළොන්නරුවට ධාන්‍ය ලැබෙන මාර්ග වසා දමන ලෙස සහ රුහුණ සහ රජරට අතර මාර්ගයේ යන සංචාරකයින්ට හිරිහැර කරන ලෙස තම හමුදාවට දන්වා සිටියේය. මෙහි ප්‍රථිඵලයක් වශයෙන් පොළොන්නරුවේ මානාභරණ සමග සිටි ජනතාව &quot;කූඩුවක දැමූ කුරුල්ලන් සේ&quot; දුර්වල වූහ. උතුරේ ඔහුගේ බලය මැඩ පැවැත්වීමේ අරමුණෙන් දක්ඛිණදේශ හමුදාවන්ගෙන් විටින්විට එල්ල වන ප්‍රහාරයන් අතරේ මානාභරණ රක්ඛ සෙනෙවියාට පහර දීමට පොළොන්නරුවෙන් පිටත් විය. රක්ඛ සෙනෙවියා ඒ වන විට බටහිර රජරට මහත් විනාශයක් කරමින් සිටියේය. ඔහු නැති අතර වාරයේ පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාව පොළොන්නරුව අල්ලා ගෙන දෙවැනි ගජබාහු මුදා ගත්තේය. ඒ සමගම මානාභරණගේ භාණ්ඩාගාරය ද තමනට අයිතිකර ගත්තේය. අධෛර්යයට පත් වූ රුහුණේ රජු බුදුන්ගේ ධාතු ද තම පවුලේ අයද සමග දකුණ බලා ආපසු පැමිණියේය.

නිදහස් කරනු ලැබූ ගජබාහු පරාක්‍රමබාහු පැමිණීමට පෙර පොළොන්නරුව අතහැර නැව් නැග රටින් පිට වී යාමට තීරණය කළේය. එහෙත් ගජබාහුගේ අනුගාමිකයින් පිරිසක් පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාවට පහර දීම නිසා දෙපාර්ශවය අතර නැවතත් සටනක් ඇවිලුණේය. පරාක්‍රමබාහු ඔහුගේ හමුදාව ගජබාහු අල්ලා ගැනීම සඳහා පිටත් කළේය. තමා ඉතා ඉක්මණින් අල්ලා ගන්නා බව අවබෝධ වුණු ගජබාහු, මැදිහත් වන ලෙස ඉල්ලා සංඝට ආයාචනා කළේය. රෝගීව සිටින රජුගෙන් ඉදිරියට තර්ජනයක් ඇති නොවන බවත් ඔහුට ඉදිරි කාලය සැනසිල්ලේ ඉන්නට හරින ලෙසත් යනාදී කරුණු පරාක්‍රමබාහුට ඒත්තු ගන්වන ලදී. පරාක්‍රමබාහුට එරෙහිව නැවත යුද්ධ කිරීමට ගජබාහු එකඟ කරවා ගැනීමට මානාභරණ තැත් කළ නමුත් ගජබාහු එම අදහස ප්‍රතික්ෂේප කළේය. &quot;මම රජරට පරාක්‍රමබාහුට පවරා දුනිමි&quot; යනුවෙන් ඔහු ගල් පුවරුවක ඒ බව සටහන් කර ඔහුගේ නිලය පරාක්‍රමබාහු උදෙසා අත්හළ බව තහවුරු කළේය. ගජබාහු කන්තලේට ගියේය. රජරට රජු ලෙස ඔහුගේ රාජ්‍ය ප්‍රාප්තිය සිදු වී 22 වෙනි අවුරුද්දේ ඔහු කන්තලේදී මිය ගියේය.

== රාජ්‍ය පාලනය ==
1153 හි සිට පොළොන්නරුව (චූල වංශයෙහි සඳහන් පරිදි පුලත්තිනගර) තුල ස්ථාවර වූ පරාක්‍රමබාහු, ඊළඟ වසර 33 තුලදී  ශ්‍රී ලංකාව සාකල්‍ය ලෙසින් පාලනය කලේය. ඔහු පිළිබඳ අප මතකයන්හි ගැඹුරින් රැඳි බොහෝ කර්තව්‍යයන් සිදු කෙරුණේ මෙම කාලය තුලදී වන අතර, මේ අතර වැදගත් තැනක් ගත්තේ ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ, ඉදිකිරීම්, හා යුද්ධ වේ.
{| style=&quot;margin:0.5em auto; clear: both; width: 100%; text-align: center;&quot; class=&quot;toccolours&quot;
|-
|colspan=48|'''පරාක්‍රමබාහු සිංහාසනාරූඪ වීම දක්වා කාලානුරූප සිදුවීම් මාලාව
|- bgcolor=#E0E0E0
|rowspan=2|'''රාජධානිය'''
|colspan=48 |'''රාජකීයයා'''
|- bgcolor=#E0E0E0 align=left
|colspan=5 width=8%| 1090
|colspan=5 width=8%| 1100
|colspan=5 width=8%| 1110
|colspan=5 width=8%| 1120
|colspan=5 width=8%| 1130
|colspan=5 width=8%| 1140
|colspan=5 width=8%| 1150
|colspan=5 width=8%| 1160
|colspan=5 width=8%| 1170
|colspan=3 width=5%| 1180
|-
|bgcolor=#F0F0F0| '''[[රජරට]]'''
|colspan=10 bgcolor=#E6CDB4|
|colspan=11 bgcolor=#B8CCE4|පළමුවන වික්‍රමබාහු
|colspan=10 bgcolor=#FCCF8B|දෙවන ගජබාහු
|colspan=17 bgcolor=#CCC0DA|
|-
|bgcolor=#F0F0F0| '''දක්කිණදේශ (මායාරට)'''
|colspan=10 bgcolor=#E6CDB4|පළමුවන විජයබාහු
|colspan=8 bgcolor=#D0D0AA|මානාභරණ
|colspan=8 bgcolor=#B6DDE8|කිත්ති ශ්‍රී මේඝ
|colspan=22 bgcolor=#CCC0DA|පළමුවන පරාක්‍රමබාහු
|-
|bgcolor=#F0F0F0| '''රුහුණ'''
|colspan=10 bgcolor=#E6CDB4|
|colspan=8 bgcolor=#FEC6FB|ශ්‍රී වල්ලභ හා කිත්ති ශ්‍රී මේඝ
|colspan=7 bgcolor=#FAFEC6|ශ්‍රී වල්ලභ
|colspan=7 bgcolor=#D7E4BC|මානාභරණ
|colspan=16 bgcolor=#CCC0DA|
|-
|}

=== ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ ===
වට්ටගාමිණි අභය රජතුමාගේ කාලයේ (ක්‍රි.පූ 104-88-76) ලංකාවේ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා  එකිනෙකාට විරුද්ධ නිකායන් 3 කට බෙදී සිටියහ. ඒ මහාවිහාරික ථෙරවාදී, අභයගිරි පාර්ශවය සහ දක්ඛිණ විහාර පාර්ශවය වශයෙනි. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ එකම අරමුණ වූයේ දුටුගැමුණු රජතුමාගේ කාලයේ පැවතියාක් මෙන් මෙම නිකායන් තුනම ඒකාබද්ධ කිරීමයි. ඒ වන විට භික්ෂු සමාජය බොහෝ සෙයින් දූෂිත වී තිබුණේය. ඇතැම් භික්ෂූහු විවාහ වී දරුවන්ද ලැබ සිටියහ. බොහෝ ක්‍රියාකාරකම්වලදී ලෞකික සැප සම්පත් සොයමින්  ඔවුන් කටයුතු කළේ ගිහියන් මෙනි. 

1165 දී පමණ භික්ෂු සමාජය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීම සඳහා සාකච්ඡා කිරීමට පොළොන්නරුවේදී සමුළුවක් කැඳවන ලදී. මෙයට පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ ප්‍රධාන නියෝජිතයා ලෙස පලපුරුදු මහාතෙර කාශ්‍යප හිමියන් සහභාගී වූහ. ඒ හිමියෝ අති දක්ෂ වූද ත්‍රිපිටකය ගැනද විශේෂයෙන් විනය පිටකය පිළිබඳව ද මනා දැනීමක් ඇතිව සිටියහ. පරාක්‍රම රජුගේ මෙම උත්සාහයට බාධාවන් එල්ල වූයේ අභයගිරි පාර්ශවයෙනි. අභයගිරි පාර්ශවය ඒ වන විට වෛතුල්‍යවාදය නම් ධර්ම විරෝධී ව්‍යාපාරයක් කෙරේ බැඳී සිටියහ. පරාක්‍රමබාහු එම පාර්ශවය වඩාත් දූෂිතව සිටි බැව් තේරුම් ගෙන සිටියේය. මෙම සමුළුවට සහභාගී වනවාට වඩා වෙනත් රටකට යාම මැනවැයි කල්පනා කළ ඇතැම් භික්ෂූහු එසේ කළහ. ඇතැමෙක් සිවුරු හැර ගිහි  බවට පත් වූහ. මෙසේ කිරීමට පරාක්‍රමබාහු රජු ඔවුන් උනන්දු කරන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. දූෂිතයන්ට තහනම් නියෝග පැනවීම හෝ ශාසනයෙන් නෙරපීමද සැබෑ ධර්මානුකූලව ගත කරන්නන්ට තෑගි දීමෙන් හා ධෛර්ය දීමෙන්ද යනාදී කරුණු මත ශාසනය පිරිසිදු කිරීම රඳා පවතින්නේ යයි ඔහු සිතු බව පෙනේ. අවසානයේ නිකායන්වල නායක හිමිවරුන් වර්ෂයකට වරක් කැඳවා මහවැලි නදී ඉවුරේ මධ්‍යස්ථානයක හිඳුවා ප්‍රගතිය සහ ප්‍රමිතිය විමසා බැලුවේ ප්‍රායෝගික තත්වය පරීක්ෂා කිරීම පිණිසයි. 

1157 දී සුගලා දේවිය පරාජය කිරීමෙන් පසු පරාක්‍රමබාහුට දන්ත ධාතුව සහ පාත්‍ර ධාතුව හිමි විය. ඔහු දන්ත ධාතුව මැණිකක් තුළ ඔබ්බවා පොළොන්නරුවේ දළදා මන්දිරයේ වැඩ හිඳුවේය. මෙවැනි ගොඩනැගිලි පරාක්‍රමබාහු යුගයේ අගනා සිහිවටන විය. ඔහු සංඝයා වහන්සේ උදෙසා කළ ගොඩනැගිලි ගැන බොහෝ විස්තර ද ගල් විහාරය වැනි තැන්වල ඔහුගේ අභිප්‍රායයන් සහ වෙනත් සිද්ධීන් පිළිබඳ තොරතුරු ද බොහෝ විට අඩංගු කරමින් චූලවංශය විස්තර දක්වා ඇත.

== ඉදිකිරීම් ==
[[මහා පරාක්‍රමබාහු රජ|මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා]]  පරාක්‍රමබාහුගේ ඉදිකිරීම් ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ඉතා වැදගත් ස්මාරකයන්ය. පොළොන්නරුවේ මෙන්ම බටහිර සහ ගිනිකොණ දිග ලංකාවේද ඔහුගේ ඉදිකිරීම්වල ඉතිරි වු කොටස් අද දක්වාම පවතී. පරාක්‍රමබාහුගේ ප්‍රධාන කාර්යයක් වුයේ පුරාණ රජවරුන්ගේ අගනගරය වී පැවති, චෝල ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් විනාශයට පත් වූද අනුරාධපුරය සහ ඒ වන විට කැලෑවට යටවී තිබුණු ථුපාරාමය මිහින්තලේ සහ රුවන් වැලි සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමයි. ඉන්පසු පරාක්‍රම පුර නම් පාලන මධ්‍යස්ථානයක් පිහිට වු ඔහු අනතුරුව පොළොන්නරුව දෙසට අවධානය යොමු කළේය. හදිසියේම ආක්‍රමණික පිරිස් විසින් අවුරුද්දකට ආසන්න කාලයක් නගරය වැටලීම හේතුවෙන් නගරවාසින්ට බොහෝ පිඩා ඇතිවුණු අතර නගරයේ පැවැත්ම නමට පමණක් සිමාවිය. 12 වැනි සියවසට පෙර පොළොන්නරුවෙන් සුළු නටබුන් ප්‍රමාණයක් පමණක් ඉතිරිව තිබීමේ හේතුව සමහර විට එය විය හැකියි.

රජු ආරම්භයේදීම නගරය දිස්ත්‍රික් හතරකට නැතහොත් උපනගර හතරකට බෙදුවේය. ඒ හැම එකකටම එයට විශේෂ වු (භික්ෂුන් උදෙසා) දාන ශාලාවක් විය. ඒවා තඹ භාජන, කොට්ට, මෙට්ට, පැදුරු, බුමුතුරුණු සහ සයනයන්ගෙන්ද යුක්ත විය. ඔහු ආරෝග්‍ය ශාලා තැනීමටද නියම කළේය. ඒවා බැලීමට කීප වතාවක්ම ගියේය. ඔහු පොළොන්නරුව වටා අලංකාර පවුරු තුනක සංකිර්ණයක් තැනු අතර, අටලු, ආරුක්කුද යොදමින් එය විශාල කළේය. මේවායි නටබුන් අද දක්නට නැත. නගර සීමාවට එපිටින් පරාක්‍රම පුර , රාජවේසි බුජංග, රාජ කුලන්තක (සිංහ පුර) සහ විජිත පුර නමැති සුළු නගර වලට අමතරව තවත් සුළු නගර තුනක් පැනවු බව විශ්වාස කෙරේ. පොකුණු, ස්නානය සදහා ජලාශ වලින්ද යුක්තව පොළොන්නරුව වටා උද්‍යාන නිර්මාණය කළේය. එයින් එකක් වු කුට්ටම් පොකුණ අදද දක්නට ඇත. ‘දූපත් උයන’ නමින් හැදින්වෙන එක් උද්‍යානයක් තෝපා වැව මධ්‍යයේ උස් දූපතක පිහිටියේය.

පොළොන්නරුව අසල ඇති ගල් විහාරය තවමත් සුරැකිව තිබේ. චුල වංශයේ සදහන් වන අන්දමට මෙම විහාරය ඉදිකිරීමේ ගෞරවය පරාක්‍රමබාහු රජුට හිමි වේ. එහෙත් සත්‍ය නම් ඔහු විසින් කරන්නට ඇත්තේ එය අලංකාර ලෙස පිළිසකර කිරීම පමණි. 1157 දී වටදා ගෙය ඉදි කරන ලද්දේ සුගලා රැජින විසින් දියත් කරන ලද  රුහුණේ කැරැල්ල මැඩ පැවැත්වීමෙන් පසුවයි. ඊට ආසන්න කාලයේදී සොයාගත් දන්ත ධාතුව සහ පාත්‍රා ධාතුව තැන්පත් කිරීම පිණිස මෙම වටදා ගෙය සාදවන ලදී. ලංකා තිලක විහාරය, ආලාහන පිරිවෙන, ජේතවනාරාමය, සහ දෙමළ මහා සෑය ද ගොඩ නංවන ලද්දේ ඔහුගේ පාලන කාලයේ දීය. පොළොන්නරුවේ නගර මධ්‍යයේ පරාක්‍රම බාහු රජමාළිගය ඉදිකළේය. එහි කොටසක් පමණක් අදටත් ඉතිරිව තිබේ. එහි ඉහළට එසවුණු බිත්ති කොටස්වලින් අපට පෙන්වා දෙන්නේ රජුගේ පුළුල් දර්ශනය පිළිබඳව ඉඟියකි.

[[Image:Polonnaruwa-galvihara5.jpg|thumb|left|ගල්විහාරයේ වෙනස් ඉරියව් තුනකින් යුත් බුද්ධ ප්‍රතිමා තුනක් තිබේ. මේවා විශාල තනි ගල් කුලින් නිමවා ඇත.]]
පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් දක්ෂිණ දේශයේ ආරම්භ කරන ලද ජල ව්‍යාපෘතීන් තවදුරටත් කරගෙන ගියේය. මෙයට චෝල පාලන සමයේදී විනාශයට පත් වු ජලාශ සහ ඇළ මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම්ද ඇතුළත් විය. මෙම කාර්යයන් ගැන විස්තර කෙරෙන සෙල්ලිපි ඌරුවෙල අසල මහවැවේද, වයඹ පළාතේ පදවිය වැව් පතුලේ තිබී 19 වැනි ශතවර්ෂයේදී සොයාගත් ගල් ටැඹකද මෙසේ සටහන් කර ඇත.

“ලෝක වාසි සියලු දෙනා වෙනුවෙන් සිහපුර උපන් සමෘද්ධිමත් පරාක්‍රමබාහු නරේන්ද්‍රයා විසින් කළ යුතු සුදුසු දේ කුමක්දැයි සිතා සාදවන ලදී.”&lt;ref&gt;Parker, ''Ancient Ceylon'', p. 249&lt;/ref&gt;


[[Image:Relief of Parakramabahu in Polonnaruwa.jpg|thumb|පරාක්‍රමබාහු රජතුමා]]                         
මෙම ජලාශයන් බොහෝමයක් කරවන ලද්දේ පරාක්‍රමබාහු විසිනැයි චුලවංශයේ සඳහන් කර ඇතත් පරාක්‍රම බාහුගේ කාර්යයන් බොහෝමයක් කර ඇත්තේ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික නිශ්ශංකමල්ල රජු විසිනැයි අනුමාන කෙරේ. සම්පුර්ණයෙන් ගත් කළ පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් කරවන ලද  මහ වැව් සංඛ්‍යාව 163 කි.

ඒවායේ විශිෂ්ටත්වය හැරුණු විට පරාක්‍රම බාහුගේ කාර්යයන් මහජනතාවට සහ භාණ්ඩාගාරයට අධික බරක් විය . අනුරාධපුරයේදී කරන ලද වැඩ බොහෝමයකම පඬු රට සමග කළ යුද්ධයේදී අල්ලාගත් දෙමළ සිරකරුවන් යොදවන ලදී. එසේම බදු සහ රාජකාරී ක්‍රමය ද මෙම ව්‍යාපෘතිවලට විශාල දායකත්වයක් සැපයීය.

== හමුදා ක්‍රියාන්විතයන්==

=== කැරැලි ===
සිහසුන සඳහා පරාක්‍රමබාහු සමග උග්‍ර සටනක යෙදුනු රුහුණේ මානාභරණගේ මව වූ [[සුගලා දේවිය]] 1156දී, පරාක්‍රමබාහුට එරෙහි කැරැල්ලක් හා එක් විය. තත්ත්වය දරුණු අතට හැරුණේ, පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාව හා ඔහුගේ  වඩාත්ම රූක්ෂ සෙන්පතිවූ රාක්කගේ ප්‍රවාසයෙහි වාසිය අත්පත් කර ගරනුමට රිසි වූ  කුලීහේවායින් සමූහයක් විසින් 1157දී කැරලි ගැසුමට ඉඩප්‍රස්තා සලසා ගැනුම හා සමගමය.

උතුරේ කැරැල්ල දිගටම පැවතියදී, රුහුණේ ගැටුම තුල නිමග්නව සිටි රුක්ක හට උපකාර වනු වස් භූත නම් තවද සෙන්පතියෙකු පිටත් කර එවුමට  පරාක්‍රමබාහු යුහුසුළු විය. චූලවංශය විස්තර කරනුයේ භූතගේ හමුදාවේ සොල්දාදුවෝ ඊතල වලින් ආරක්ෂා වීම සඳහා &quot;මි හරක්  හමින් තැනුනු  [[අංගරකාව (වස්ත්‍රය)|අංගරකාවන්]]&quot;&lt;ref&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXXIV, 73&lt;/ref&gt; පැලඳ සිටි බවයි. ආධාර පිණිස අමතර බලකායක් පැමිණි නමුදු රක්ඛ සහ භූතා ක්ෂය වන යුද්ධයකට ඇලී සිටින බව පෙනී ගියේය. එය පරාක්‍රමබාහු සිහසුන ලබා ගැනීමට කළ යුද්ධය මෙන් නොවීය. ස්ථිර වශයෙන් සිදු වූ දෙයක් නම් සමකාලීන කැරැල්ලක් උතුරේ ඇති වීමයි.  තුන් මසක් පැවති ඒ සටන අන්තිමට දික් වැව ආසන්න ස්ථානයකදී කෙරුණු සටනකින් පසු අවසාන විය. රුහුණේ පැවති කැරැල්ලේ මුල් අවධියේදීත් එකම ප්‍රධාන ජයග්‍රහණ වූයේ 1157 දී බුදුන්ගේ ධාතු අත් පත් කර ගැනීමයි. 

අවසානයේ තත්වය වෙනස් තත්වයකට පත් වූයේ රුහුණට අමතර භට කණ්ඩායම් පැමිණි විටදීය. ඒ 1158 දී විය හැකිය. එම භට හමුදා පැමිණියේ සබරගමුව හරහා සහ බටහිර වෙරළ පැත්තෙනි. මහගම යටත් කර ගත් අතර සුගලා දේවිය අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවාය. ඉන් පසු පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාව ප්‍රභූවරුන් සහ රුහුණු වැසියන් මරා දැම්මේය. මෙයට පරාක්‍රමබාහුගේ අනුමැතිය ලැබෙන්නට ඇත. &quot;දඬුවම් ලැබිය යුතු සතුරන්ට දැඩි දඬුවම් දෙනු ලැබීය. ගම්වල, වෙළඳපල නගරවල, පුවරු සිටුවා ඒ මත සියගණනක් මිනිසුන් උල තබන ලදහ. තවත් බොහෝ සතුරන් එල්ලා මරන ලදහ&quot; කරුණු මෙසේ වූ නිසා නිරන්තරව පැවතුණු වෛරය හා  ද්වේශය හේතුවෙන් රජු වෙහෙසට පත් විය. කැරුල්ල අති දරුණු ලෙස මැඩ පැවැත්වීම නිසා (1160 හට ගත් සුළු කැරුල්ලක් හැරුණු විට) රජුගේ පාලන කාලය මුළුල්ලේම රුහුණ සාමකාමීව පැවතුනේය. සුගලා දේවියගේ ඉරණම කුමක් වී දැයි යන්න වාර්තා නොවේ. පරාක්‍රමබාහුගේ කාලයේ පැනනැගුණු අනිත් එකම කැරැල්ල හටගත්තේ වර්තමාන මාන්තොට ප්‍රදේශයේදීය එය 1168-1164 කාලයේ පැවතුණේය.

==== බාගන්සමග යුද්ධය, 1164–1165 ====
[[File:Baganmyo.jpg|thumb|බගන් - රාජ්‍යයේ අගනුවරයි. පරාක්‍රමබාහු රජු එම රාජ්‍යයට 1164 දී ආක්‍රමණයක් දියත් කළේය.]]
බගන් රාජ්‍යය නැතහොත් වර්තමාන මියන්මාර් රාජ්‍යයත් ශ්‍රී ලංකාවත් අතර වෙළඳ කටයුතු සහ දෙරටටම පොදු ආගම වූ ථෙරවාද බුදු දහම හේතු කො‍ටගෙන ඉතා මිත්‍රශීලී සම්බන්ධතාවයක් දිගු කලක් පුරා පැවැත්තේය. 9 වෙනි ශත වර්ෂයේදී බගන් රාජ්‍යය බලවත් රාජ්‍යයක් ලෙස මතු වුණු අතර 11 වැනි ශත වර්ෂය වන විට එහි අගනුවර වූ අරිමද්ධනපුර බෞද්ධ ධර්මය ඉගැන්වීමේ මධ්‍යස්ථානයක් විය.	එහෙත් අලෝංග් සිථු ගේ මුණුබුරු නරතු (1160 - 1165) බලයට පත් වූ විගස තත්වය පුදුමාකාර ලෙස වෙනස් විය. මුලින්ම ඔහු පෙර පටන් ශ්‍රී ලංකාවේ රජු සමග පවත්වාගෙන පැමිණි දූත මෙහෙවර නවතා දැමුවේය. එපමණක් නොව ඔහු පිටරටවලට අලි ඇතුන් විකිණීම ද තහනම් කරමින් නියෝග පැනවීය. එමෙන්ම ඔහුට තෑගි ගෙන ආ විදේශ නැව්වලට අලියෙකු තෑගි කිරීමේ බොහෝ පැරණි සිරිත ද අහෝසි කළේය.පසු කාලයක ඔහු  ශ්‍රී ලංකාවේ දූතයන් සිරගතකර වදහිංසා පමුණුවා තිබුණේය. එපමණක් නොව ඔවුන් සතු මිළ මුදල්, දේපළ, ඔවුන්ගේ අලි ඇතුන්ද පැහැර ගෙන නාවික යාත්‍රා රාජ සන්තක කර තිබුණේය. පසුව ඔවුනට නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් දන්වා සිටියේ:

{{quote|මෙතැන් පටන් කිසිදු සිංහල නැවක් මගේ රටට නොඑවිය යුතුය. මින් පසු එසේ එවා ඔවුන් මරන්නට සිදු වුව‍හොත්  දොස් නොපැවරිය යුතු බවත් ලිඛිතව දැන්විය යුතු බවත්ය. එසේ නොකරන්නේ නම් ආපසු මව් රට බලා යාමට අවසර නොලැබේ.&lt;ref name=&quot;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXXVI, 15–31&quot;&gt;චූල වංශය, පරිච්ඡේදය LXXVI, 15–31&lt;/ref&gt;}}

මෙය විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලාංකික වෙළඳුන්ට පමණක් එරෙහිව ගත් පියවරක් ද නැතහොත් බර්ගන් දේශ සිමා වැනසීමේදී ගත් පොදු තීරණයක්දැයි යන්න ගැන කීමට පැහැදිළි සාක්ෂි නැත. හේතුව කුමක් වුවද එයින් පරාක්‍රමබාහු රජු අතිශයින් කෝප විය. පල්ලවවන්ක නම් ස්ථානයේදී  එක් රැස් කොට ඔහු බගන් කරා අති දරුණු හමුදාවක් පිටත් කර හැ‍රියේය. මෙම හමුදාවේ ප්‍රමාණය හරිහැටි නොදනී. එහෙත් වාර්තා වන අන්දමට එම හමුදාවට වර්ෂයකට සෑහෙන ධාන්‍ය, විශේෂයෙන් නවීකරණය කරන ලද ඊතල, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අති දරුණු යුධ ඇතුන් ඇතුළත් වී තිබුණි. මෙම යුධ චාරිකාවේදී එක් යාත්‍රාවක් ගිලී යාම, තවත් යාත්‍රා කීපයක් විනාශ වීම වැනි පසු බෑම් කීපයක් සිදු වුවද එම හමුදාව බැගෝ නදී ඉවුරේ පිහිටි කුසුමිය නගරයට (වර්තමාන පැතේන්) ළඟා වී එය අත්පත් කර ගත්හ. ඉන් පසුව අරිමද්ධනපුර ඇතුළු තවත් නගර කීපයක්ද අල්ලා ගෙන නරතු මරා දමා නැවතත් දෙරට අතර සබඳතා යහපත් තත්වයකට ගෙනාවේය. 

මෙම බගන් ආක්‍රමණය පිළිබඳ විස්තරය සමහර විට අතිශයෝක්තියක් වන්න‍ට පුළුවන. විශේෂයෙන් බුරුම වංශකථාවල මෙබඳු මහා ආක්‍රමණයක් ගැන විස්තර සඳහන් නොවේ. එසේ වුවත් කිසියම් ආකාරයක ආක්‍රමණයක් තිබුණු බවත් එය සාර්ථක වූ බවටත් තොරතුරු තිබේ. ශ්‍රී ලංකා ආක්‍රමණයත්, නරතු රජු සිහසුනෙන් පහ කිරිමත් පිළිබඳ කථාව මියන්මාරයේ ද ප්‍රචලිතය. තවත් තොරතුරු අනුව සමකාලීන ලේඛණයක් වූ දෙවනගල සෙල් ලිපියේ කිත්තිනගරගිරි නම් සෙනෙවියාට ගම්වර පවරා දුන් බවක් කියැවේ. එම සෙනෙවියා  යුද්ධයේදී නායකත්වය දැරීම උදෙසා එම ගම්වර තෑගි කළ බව සඳහන් වන අතර, රාමඤ්ඤ දේශය ගැනත් භූවන දත්ත නම් රජෙකු ගැනත් සඳහන් වේ. මේ භූවන දත්ත යන නම 'නරතු' යන්නෙහි සිංහල ස්වරූපය විය හැකිය.

==== පාණ්ඩ්‍ය යුද්ධය, 1167–1183 ====

== මරණය හා දායාදය ==
{{බලන්න|ලීලාවතී රැජින}}
චූලවංශය පවසන්නේ, පරාක්‍රමබාහු රජතුමා  &quot; වසර තිස්තුනක් පුරා රාජ්‍යය කලේය&quot;, සහ එතුමා පොළොන්නරුවෙහිදී මිය ගි‍ය බව පමණි. එතුමා විසින් [[කාලිංගය|කාලිංගයෙහි]] අගනගරය වූ සිංහපුර වෙතින් මෙරටට ගෙන්වා ගෙන ඇති හා ඔහුගේ “සොහොයුරියගේ පුත්‍රයා” ලෙසින් හැඳින්වුනු විජයබාහු, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විය.&lt;ref&gt;Culavamsa, LXXX, 1–3&lt;/ref&gt; රුහුණෙහි මානාභරණ හට සරණපාවා දී තිබුණු පරාක්‍රමබාහුගේ සොහොයුරියන් වන ප්‍රභාවතීගේ හෝ මිත්තාගේ හෝ පුත්‍රයා වීමට විජයබාහු හට කිසිසේත් ඉඩක් නොමැත්තේ,  එවිට කාලිංගයෙන් ඔහු කැඳවා ගැනුම පැහැදිලි කල නොහැකි වීම නිසාය. ගජබාහු සහ රජතුමාගේ අනෙකුත් නම් කරන ලද සෙහොයුරිය වන භද්දාවතී  ගේ ප්‍රත්‍රයා වීමටද ඔහුට ඉඩක් නොමැත්තේ, ඔහුට වඩා ආයුෂ සහිතවූ පුතුන් ගජබාහු හට නොසිටිය බව චූල වංශය විසින් පැහැදිලි ලෙසින් දක්වා ඇති බැවිනි.&lt;ref&gt;Culavamsa, LXX, 333&lt;/ref&gt; මේ අනුව උපග්‍රහණය කල යුතුව ඇත්තේ විජයබාහු යනු කාලිංග රජෙකුට සරණ පාවා දී තිබුනු රජුගේ අඥාත සතරවැනි සෙහොයුරියක ගේ පුත්‍රයා බවය.{{Fact|date=February 2008}} රජතුමාගේ භූමදාන ස්ථානය නොදනී.අ0ගම් සටන් මධ්‍යස්ථාන පවා පවත්වාගෙන යාම මෙතුමා අතින් සිදුවූ වැදගත් මෙහෙයකි.

== මෙයද බලන්න ==
* [[මහාවංශය]]
* [[සිංහලේ රාජාවලිය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඉතිහාසය]]
* [[පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවෙහි වාස්තු විද්‍යාව]]

== සටහන් ==
මෙම ලිපියෙහි අඩංගු බොහෝ කරුණු උකහා ගන්නා ලද්දේ විල්හෙල්ම් ගෙයිගර් ගේ  [[චූල වංශය]] පරිවර්තනයට ඔහු විසින් සපයා තිබූ මහත්වූ අධෝ සටහන් ඇසුරෙනි.
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}

== ආශ්‍රිත ==
* [[H. C. P. Bell|Bell, H.C.P.]], Report on the Kagella District in the Province of Sabaraganuwa, Colombo 1892, in ''Archeological Survey of Ceylon XIX''
* Codrington, H.W., [http://lakdiva.org/codrington/chap04.html ''A Short History of Ceylon''], Macmillan &amp; Co., London 1926. Retrieved [[7 December]] [[2006]].
* [[Wilhelm Geiger|Geiger, W.]], ''The Culavamsa: Being the More Recent Part of the Mahavamsa'', trans. C. Mabel Rickmers, [[Pali Text Society]], London 1929
* {{cite book |last=Paranavitana |first=Senarat|authorlink=Senarath Paranavithana |coauthors=Nicholas, Cyril Wace |title=A Concise History of Ceylon |publisher=Ceylon University Press |year=1961 |location=Colombo |id={{OCLC|465385}} }}
* Muller, E.B., ''Ancient Inscriptions in Ceylon'', Trubner &amp; Co., London 1883
* Parker, H., [http://lakdiva.org/parker/parker.html ''Ancient Ceylon: An Account of the Aborigines and of Part of the Early Civilisation''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927090918/http://lakdiva.org/parker/parker.html |date=2006-09-27 }}, Luzac, London 1909. Retrieved [[7 December]] [[2006]].
* {{cite book |last=de Silva |first=K. M. |title=A History of Sri Lanka |url=https://archive.org/details/bub_gb_dByI_qil26YC |publisher=University of California Press |year=1981 |location=Colombo |isbn=0520043200}}

== තවදුරටත් කියවීමට ==
* මිටන්, ජී.ඊ., ''ද ලොස්ට් සිටීස් ඔෆ් සිලෝන්'', ජේ.මරේ, ලන්ඩනය1916
* පෙරේරා, එල්.එච්.එච්., ''ඇඩිෂනල් චැප්ටර්ස් ටු එච්.ඩබ්. කොරිංටන්ස්  අ ෂෝර්ට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්'', මැක්මිලන්, ලන්ඩනය1952.

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://www.lakdiva.org An extensive online resource on Sri Lankan history, containing the Mahavamsa, Culavamsa, and numerous historical works.]
* [http://www.infolanka.com/org/srilanka/hist/hist5.html A site on the now-lost cities of Ruhuna.]
* [http://www.ancientbagan.com/bagan-history.htm A site about the Bagan Kingdom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070221051539/http://www.ancientbagan.com/bagan-history.htm |date=2007-02-21 }}
* [http://lakdiva.org/culavamsa/vol_1.html ''The Culavamsa: Being the More Recent Part of the Mahavamsa'', W. Geiger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927085703/http://lakdiva.org/culavamsa/vol_1.html |date=2006-09-27}}

{{අනු-ඇරඹුම}}
{{අනු-වංශ|[[විජයබාහු රාජවංශය]]|?|1123|?|1186|}}
{{අනු-රාජ|}}
{{අනු-පෙර|before=[[දෙවන ගජබාහු රජ]]}}
{{අනු-පදවිය|title=[[පොළොන්නරුව රාජධානිය|පොළොන්නරුවේ රජ]]|years=1153–1186}}
{{අනු-පසු|after=[[දෙවන විජයබාහු රජ]]}}
{{අවසානය}}

{{Monarchs of the Kingdom of Polonnaruwa}}

{{DEFAULTSORT:Parakramabahu 01}} 
&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:පොළොන්නරුව රාජධානිය]]
[[ප්‍රවර්ගය:1123 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1186 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු]]
{{stub}}</text>
      <sha1>ben6uzc3qez6l6h75jgkve1vaf3nxk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>798558</id>
      <parentid>798457</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>798558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64070" sha1="mqt80bp3i0x06j03o7yjd9508q7pf1f" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>mqt80bp3i0x06j03o7yjd9508q7pf1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කෝපි (පානය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36585</id>
    <revision>
      <id>798538</id>
      <parentid>482472</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <origin>798538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1795" sha1="p7rvy4wt0lmhupfotkwxac7vhv7320d" xml:space="preserve">{{පිළිබඳ|පානය|නිපද වූ බීජ වර්ගය සඳහා|කෝපි ඇට|වෙනත් ප්‍රයෝජන සඳහා |කෝපි (බහුරුත්හරණය)}}
[[ගොනුව:A small cup of coffee.JPG|thumb|කළු පිවිතුරු කෝපි කෝප්පයක්]]
'''කෝපි''' යනු තද අඳුරු පැහැ ආම්ලික දියරමය පානයක් වන අතර එය වියළා ගනු ලැබූ කෝපි ඇට වලින් නිපදවන ලද්දකි.  එමෙන්ම කෝපි වල සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් කැෆේන් අඩංගු වෙයි. මෙම කෝපි වගා කරනු ලබන රටවල් 70කට අධික ප්‍රමාණයක් ලොව පුරා පවතී. ලතින් ඇමෙරිකාව, අග්නිදිග ආසියාව,දකුණු ආසියාව සහ අප්‍රිකාව යන ප්‍රදේශ කෝපි සඳහා යෝග්‍ය රටවල් ලෙස හඳුනා ගත හැකිය. 
[[ගොනුව:Roasted coffee beans.jpg|thumb|'''රෝස්ට් කරන ලද කෝපි ඇට.''' කෝපි පානය සකසනු යේ මෙම කෝපි ඇට සියුම්ව කුඩු කිරිමෙනුයි.]] 
==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[කෝපි]]
* [[තේ]]


==මූලාශ්‍ර==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{Coffee}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:කෝපි]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෑමට සුදුසු ගෙඩි සහ ඇට]]</text>
      <sha1>p7rvy4wt0lmhupfotkwxac7vhv7320d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කෝපි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45972</id>
    <revision>
      <id>798537</id>
      <parentid>493566</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>798537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22931" sha1="3ifix52edc0uhpynox80w0x48ukukhv" xml:space="preserve">{{otheruses}}
{{වර්ගීකරණකොටුව
|image = Coffee Flowers.JPG
|image_caption = කෝපි මල්
|image2 = Starr 070308-5472 Coffea arabica.jpg
|image2_caption = කෝපි ගෙඩි
|regnum = [[ශාකය|ප්ලාන්ටේ]]
|unranked_divisio = [[ආවෘත බීජකයෝ|ඇන්ජියෝස්පර්ම්ස්]]
|unranked_classis = [[යූඩිකොට්ස්]]
|unranked_ordo = [[Asterids]]
|ordo = [[Gentianales]]
|familia = [[Rubiaceae]]
|subfamilia = [[Ixoroideae]]
|tribus = [[Coffeeae]]
|genus = ''[[Coffea]]''
|species = '''''C. arabica'''''
|binomial = ''Coffea arabica''
|binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
}}
'''කෝපි'''
Coffea arabica, Coffea robusta
කුලය : Rubiaceae
ගසෙහි ශක්තිය ආරක්ෂා කිරීමට සහ අස්වැන්න නෙළීමේ පහසුව සඳහා කෝපි ගස් කප්පාදු කරන නමුත් එය අඩි 30 (මීටර 9) ට වඩා උසට වැඩෙන ගසකි. සෑම ගසක්ම එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස යුගල වශයෙන් වැඩෙන කොළ පැහැයෙන් යුත් මතුපිට ඉටි වැනි පත්‍ර වලින් ආවරණය වී ඇත. අතු දිගේ කෝපි ගෙඩි සෑදෙයි. අඛණ්ඩ චක්‍රයක් ලෙස කෝපි ඵල දරණ බැවින්, එකම ගසක එකවර මල්, කොළ පැහැති ගෙඩි සහ ඉදුණු ගෙඩි දැකීම අසාමාන්‍ය සංසිද්ධියක් නොවේ. පළමු මල් පිපීමෙන් පසු ගෙඩි පරිණත වීමට වසරකට ආසන්න කාලයක් ගත වන අතර සම්පූර්ණ ඵල දැරීම කරා ළඟා වීමට වසර 5 ක පමණ කාලයක් ගතවේ. කෝපි ගසක ආයු කාලය වසර 100 ක් පමණ වන මුත් ඒවා හොඳින් ඵල දරන්නේ වයස අවුරුදු 7 ත් 20 ත් අතර වේ. ප්‍රභේදය අනුව නිසි නඩත්තුව මඟින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඒවායේ නිෂ්පාදනය පවත්වා ගෙන යාම හෝ ඉහල නැංවීම කළ හැකිය. සාමාන්‍ය කෝපි ගසක් වසරකට කෝපි ගෙඩි රාත්තල් 10 ක් හෝ කොළ පැහැ ගෙඩි රාත්තල් 2 ක් නිෂ්පාදනය කරයි. වාණිජමය වශයෙන් වගා කරන ලද කෝපි සියල්ලම ලෝකයේ කෝපි තීරය නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයකින් පැමිණි ඒවා වේ. ගුණාත්මක පස, සෞම්‍ය දේශගුණය, නිරන්තර වැසි සහ සෙවන සහිත පරිසරයේ කෝපි හොඳින් වැවේ.

ඉතිහාසය
වර්ෂ 1503 දී අරාබිවරුන් ශ්‍රී ලංකාවට කෝපි හඳුන්වා දී ඇත. අතීතයේ ශ්‍රී ලංකාව වසරකට කෝපි ටොන් 50 000 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අපනයනය කර ඇත. නමුත් 1870 දී කෝපි මලකඩ රෝගය නම් දරුණු රෝගයක් හේතුවෙන් කෝපි වගාව විනාශ විය. මෑතකාලීනව රබර් සහ තේ වගාව මගින් කෝපි වගාව ප්‍රතිස්ථාපනය කර තිබේ. එබැවින් වසරකට කෝපි ටොන් 600 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ආනයනය කර කරනු ලබයි. මලකඩ රෝගයට ඔරොත්තු දෙන්නා වූ හැකි ඇරබිකා ප්‍රභේදය සහ දෙමුහුන් ප්‍රභේද නිසා කෝපි වගාවන් නැවත ජනප්‍රිය විය.

ප්‍රධාන වගා කරන ප්‍රදේශ
මීටර් 800 ට වඩා උන්නතාංශයක් ඇති තෙත් සහ අතරමැදි කලාපවලට අරාබිකා වර්ගයේ කෝපි සඳහා හිතකර වේ. වැඩි වශයෙන් වගා කරන දිස්ත්‍රික්ක වන්නේ නුවරඑලිය, මහනුවර, මාතලේ සහ බදුල්ල ය. රොබස්ටා වර්ගයේ කෝපි මීටර 800 ට වඩා අඩු උන්නතාංශයකට අයත් ප්‍රදේශවල හොඳින් වැවේ. රොබස්ටා ප්‍රධාන වශයෙන් වගා කරන්නේ කෑගල්ල, කුරුණෑගල, මහනුවර සහ මාතලේ දිස්ත්‍රික්ක වලය. ශ්‍රී ලංකාවේ කෝපි වගාවේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර 60580 ක් පමණ වේ.

ප්‍රභේද
කෝපි රුබියාසියේ කුලයට අයත් වේ. එහි ප්‍රභේද 60 ක් පමණ ඇත. අරාබිකා සහ රොබස්ටා ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් ය. ලයිබෙරිකා කෝපි වාණිජමය වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වගා නොකෙරේ.

අරාබිකා කෝපි (Coffea arabica)
අරාබිකා කෝපි ප්‍රභේදයට ඉතියෝපියානු සම්භවයක් ඇත. මීටර් 800 ට වඩා වැඩි උන්නතාංශ සහිත සිසිල් දේශගුණයක් සහිත ප්‍රදේශ වගාව සඳහා සුදුසු වේ. කෝපි ශාකය කුඩා බැවින් කළමනාකරණය කිරීම පහසුය. අමු කෝපි කිලෝග්‍රෑම් 5 කින් පමණ සැකසූ කෝපි කිලෝග්‍රෑම් 1 ක් පමණ නිෂ්පාදනය කළ හැකිය. ඇරබිකා ස්වපරාගණය සිදුකරන ශාකයකි. එබැවින් බීජ මගින් ප්‍රචාරණය කළ හැකිය. ඉහල ගුණාත්මයේ රසය සහ සුවඳ නිසා අරාබිකා කෝපිවලට වෙළඳපොලේ ඉහළ මිලක් ඇත. HTD, S09, කැටිමූර්, ලක්පැරකුම්, ලක් සවිරු සහ ලක් කොමලී ඉහළ අස්වැන්නක් ලබා දෙන කෝපි වර්ග වේ. සමහර ප්‍රභේද කෝපි මලකඩ රෝගයට ප්‍රතිරෝධී වේ.

රොබස්ටා කෝපි (Coffea canephora)
මෙම කෝපි වර්ගයේ සම්භවය සිදුව ඇත්තේ අප්‍රිකාවේ ය. මීටර් 800 ක උන්නතාංශයක් දක්වා තෙත් සහ අතරමැදි කලාපවල වගා කළ හැකිය. අමු කෝපි කිලෝග්‍රෑම් 4.5 සිට 5 දක්වා ප්‍රමාණයකින් සැකසූ කෝපි කිලෝග්‍රෑම් 1 ක් නිපදවිය හැකිය. අළුතින් හඳුන්වා දෙන ලද ප්‍රභේද වන්නේ IMY, S274, GCR, CCI, ලංකා චන්ද්‍ර, ලංකා බිම්සර සහ ලංකා ඉසුරු ය.

ලයිබෙරිකා කෝපි
ගස් විශාලව වැවේ. වාණිජමය වශයෙන් වගා නොකෙරේ. මෙම කෝපි තිත්ත රසයෙන් යුක්තය. කෙසේ නමුත්, මැලසියාව සහ මැද පෙරදිග රටවල ඉල්ලුමක් පවතී.

පාංශු හා දේශගුණික අවශ්‍යතා
පස
පාංශු pH අගය 5 සිට 6.5 දක්වා තිබීම වඩා හිතකරය. පස අධික ආම්ලික නම් ඩොලමයිට් යෙදීම නිර්දේශ කෙරේ. හොඳින් ජලය බැස යන ලැටසොලික් පස ඇරබිකා කෝපි සඳහා සුදුසු ය. රොබස්ටා කෝපි විවිධ පාංශු වර්ගවල වගා කළ හැකිය.

උන්නතාංශය:
ඇරබිකා කෝපි සඳහා මීටර 800 ට වැඩි උන්නතාංශ සුදුසු වන අතර මීටර් රොබස්ටා කෝපි සඳහා 800 තෙක් උස් භූමි සුදුසු වේ. කැටිමූර් යනු ඉහළ හා පහළ උන්නතාංශවල වගා කළ හැකි දෙමුහුන් වර්ගයකි.

උෂ්ණත්වය සහ වර්ෂාපතනය:
අරාබිකා රොබස්ටා
මධ්‍ය වාර්ෂික වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 1500-2750mm 1750mm සහ ඊට වැඩි
මධ්‍ය වාර්ෂික උෂ්ණත්වය 18-24 C 27-29 C

සුළඟ:
නිරන්තර දැඩි සුළඟ කෝපි සඳහා සුදුසු නොවේ. දැඩි සුළං ප්‍රදේශවල කෝපි වගා කරන්නේ නම් සුළං බාධක යොදා ආවරණය කළ යුතුය.

බෝග ස්ථාපනය
බීජ මගින් ප්‍රචාරණය හා වර්ධක ප්‍රචාරණය සිදු කළ හැකිය. නමුත් බීජ මගින් ප්‍රචාරණය කිරීම පහසු සහ ලාභදායී වේ. බීජ මගින් ප්‍රචාරණය සිදු කරන්නේ නම් පළිබෝධ සහ රෝගවලින් තොර මව් ශාක වලින් මේරූ ඉදුණු ගෙඩි තෝරා ගත යුතුය. පිට පොත්ත පරිස්සමින් ඉවත් කළ යුතු අතර බීජ වටා ඇති පල්පය ලී කුඩු වලින් ඇතිල්ලීමෙන් ඉවත් කළ යුතුය. බීජ රෝපණය කරනු ලබන්නේ තෙත් වැලි පාත්තිවල වන අතර බීජ අතර සෙන්ටිමීටර 0.5 ක පරතරයක් සහ බීජ පේළි අතර සෙන්ටිමීටර 2.5 ක පරතරයක් තිබිය යුතුය. ඉන්පසු බීජ සෙන්ටිමීටර 5 ක ඝන පිදුරු තට්ටුවකින් ආවරණය කරනු ලැබේ. බීජ ප්‍රරෝහණය සඳහා දින 45 ක් පමණ ගත වේ. පැළවී බොත්තම් අවධියට පත්වන විට බීජ පැල මතුපිට පස්, වැලි, කොහු බත් හා කොම්පෝස්ට් සමාන කොටස්වලින් පුරවන ලද 12.5cm X 20cm පොලිතින් බෑග් වල සිටුවනු ලැබේ.

ක්ෂේත්‍රයේ සිටුවීම
පරතරය: ඇරබිකා 1.8m X 1.8m (හෙක්ටයාරයකට පැල 3000)
රොබස්ටා 2.5m X 2.5m තනි කඳ හෝ ද්විත්ව කඳන් (පැල 1600 / හෙක්ටයාර්)
3m X 3m බහු කඳ (පැල 1150 / හෙක්ටයාර්)
රෝපණ වලවල් සාරවත් පසෙහි 45X45X45cm විය යුතුය. අඩු සාරවත් පසෙහි එය 60X60X60 සෙ.මී. කෙත්වල සිටුවීමට පෙර ගව ගොම කිලෝග්‍රෑම් 25 ක් හෝ කොම්පෝස්ට් ග්‍රෑම් 100 ක් රොක් පොස්පේට් සමඟ මිශ්‍ර කළ යුතුය.
කෙත්වල සිටුවීමෙන් පසු වසුන් පැලෑටි වියළීමෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම වැදගත් වේ.

බෝග කළමනාකරණය
ශාක වටා වල් නෙලීම වැදගත් වේ. කැලපගෝනියා හෝ ස්ටයිලෝසැන්තස් සමඟ වසුන් කිරීම නිර්දේශ කෙරේ.

සෙවන
සෙවන ඇතිව හෝ නැතිව කෝපි වගා කළ හැකිය. අවශ්‍ය සෙවන මට්ටම රඳා පවතින්නේ උන්නතාංශය, පාංශු තෙතමනය, වර්ෂාපතන රටාව සහ කෝපි ප්‍රභේදය මත ය. මීටර් 12 X12 හෝ මීටර් 14X14 පරතරය සහිතව ග්ලිරිසීඩියා, එරබදු, ඇල්බීසියා වරනි ශාක සෙවන සහිත ගස් ලෙස භාවිතා කළ හැකි වේ. සෙවන ගස් පිහිටුවීම මාස 6 සිට 12 දක්වා කෝපි වගාවට ප්‍රථමව සිදු කළ යුතුය. කෝපි සඳහා තාවකාලික සෙවන සැපයීම සඳහා කෙසෙල් වගාව හොඳ විකල්පයකි.

කප්පාදු කිරීම
රොබස්ටා කෝපි සඳහා එක් කඳක් හෝ බහු කඳන් තිබීමට වඩා පැළයකට කඳන් දෙකක් නඩත්තු කිරීම සුදුසුය. කෝපි ගස මීටර් 2 ට වඩා අඩු උසකින් පවත්වා ගත යුතුය. සියලු කෝපි වගාවන් සඳහා පාදස්ථ කප්පාදු කිරීම නිර්දේශ කරනුයේ එය ශාකයට හදිසි ආතතියක් වන බැවින් වන අතර, එය වැසි සමයේ මැදදී කළ යුතු ය. කප්පාදු කිරීම බිම් මට්ටමේ සිට සෙ.මී. 15 සිට 20 උසින් අංශක 45 ක ඇලයට සිදු කල යුතු අතර, කැපුම් මතුපිට දිලීර නාශක හෝ ලැකර් යෙදිය යුතුය.

මිශ්‍ර බෝග
ගම්මිරිස්, කරාබු, සාදික්කා, පොල් සහ තේ සමඟ මිශ්‍ර බෝගයක් ලෙස කෝපි වගා කළ හැකිය.

පොහොර යෙදීම
රොබස්ටා
යල සහ ම‍හ කන්නයට පෙර	යල සහ මහ කන්නයට පසු
1 වන වසර	63g	63g
2 වන වසර	250g	–
3 වන වසර	350g	–
ඇරබිකා
යල සහ ම‍හ කන්නයට පෙර	යල සහ මහ කන්නයට පසු
1 වන වසර	50g	50g
2 වන වසර	150g	–
3 වන වසර	200g	–
ඉහත පොහොර ප්‍රමාණයන් “තේ පොහොර” හෝ පහත දැක්වෙන පොහොර මිශ්‍රණයෙන් ලබා ගත හැකිය.

 	අනුපාත	පෝෂක
යූරියා (46% N)	4	14% N
රොක් පොස්පේට් 28% P2O5)	5	11% P2O5
මියුරියේට් ඔෆ් පොටෑෂ් (60% K2O)	3	14% K2O
කීසරයිට් 24 % MgO	1	2% MgO
භෝග ආරක්ෂණය
නෙමටෝඩාවන් සහ ගොළුබෙල්ලන් පැල තවාන්වලට හානි කරයි. ඊට අමතරව තවාන් පැලෑටිවල දියමලන් කෑම නම රෝගී තත්වය ඇතිවේ. මනා ජලාපවහනය එයට පිළියමයි.

රෝග
කෝපි මලකඩ රෝගය: කෝපි මලකඩ රෝගය යනු අතීතයේදී දරුණු රෝගයකි. නමුත් වර්තමානයේ මලකඩ රෝගයට ඔරොත්තු දෙන ප්‍රභේද හඳුන්වා දී ඇත. කෝපි මලකඩ රෝගයට 05% බොඩෝ මිශ්‍රණය යෙදීම නිර්දේශ කෙරේ. ඇරබිකා කෝපි අධික ලෙස මෙම රෝගයට ගොදුරු වේ
කළු දිලීර රෝගය: පත්‍ර මත කළු දිලීර වැඩීම නිසා ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය අඩු වේ. කොළ පතනය සිදුවිය හැකිය. 1% පිටි යෙදීම නිර්දේශ කෙරේ.
ඇන්ත්‍රැක්නෝස්: ගෙඩි සහ කොළ මත දුඹුරු වර්ණ ලප ඇතිවේ. ගස ක්‍රමයෙන් මිය යාම සිදුවිය හැකිය. 1% බොඩෝ මිශ්‍රණ යෙදීම නිර්දේශ කෙරේ. සෙවන අඩු කිරීම ද සුදුසු ය.

පළිබෝධකයන්
කෝපි ගෙඩි ගුල්ලා (Hypothenemus hampei ): ගැහැනු ගුල්ලා කෝපි  ගෙඩිය මුදුනේ සිදුරක් සාදා ගෙඩිය තුලට ඇතුල් වී බිත්තර   දමයි. බිත්තරවලින් බිහිවන කීටයන් ගෙඩියේ ඇතුලත කොටස් කා දමයි. කෝපි අස්වනු නෙලාගත් පසුවද ගබඩා කර ඇති ගෙඩි වලට ද මෙම ගුල්ලාගෙ හානිය සිදුවේ.   කෝපි ගෙඩි ගුල්ලා පාලනය කිරීම සදහා සෙවන 40% – 60% අතර පවත්වා ගත යුතු අතර,  ඒකාකාරීව ගෙඩි මෝරන ප්‍රභේද වගා කීරීම (අයි. එම්.වයි  සහ කටිමෝර් ප්‍රබේදය), පැල සිටුවීමේදී නිදේශිත පරතරය තබා ගැනීම, ප්‍රධාන  අස්වැන්න තුන් වතාවකට සීමා කර පාර්ශවික ශාක වල ඇති ඉතිරි ගෙඩි සියල්ල ඉවත් කිරීම සහ බිම වැටී ඇති ගෙඩි ඉවත් කර පොළව යට වළලා දැමීම හෝ ගිනි තබා විනාශ කිරීම කල යුතුය. පරිසරයේ සිටින කෝපි ගෙඩි ගුල්ලාගේ ස්වභාවික සතුරන් රැක ගැනීම සඳහා ක්‍රියා මාර්ග අනුගමනය කල යුතුය.

කඳ ගුල්ලා (Xyleborus morstatti) :කලු පැහැති කුඩා ගුල්ලා ද්ව්තීක හා තෘතීයික අතු විදගෙන ඇතුල් වී අතු තුල කානු සාදා එහි  බිත්ති වල වර්ධනය වන දිලීරයක් ආහාරයට ගනිමින් වැඩේ. අතුවල කුඩා සිදුරු දක්නට ලැබෙන අතර මෙසේ අතු විදගෙන යන කෘමි හානිය නිසා හානියට ලක්වු අතුවල  අග්‍රස්ථය මැලවීම හා අතු කඩා වැටීම සිදුවේ. පාලනය සඳහා ආසාදනය වු අතු කපා පුලුස්සා දැමිම සහ ක්ෂේත්‍ර සනිපාරක්ෂාව සඳහා ක්‍රමෝපායන් අනුගමනය කල යුතුය.

කෝපි වගාවේදී, මුල් කන කුරුමිණියන් සහ කොරපොතු කෘමින් සුළු හනිදායි පලිබෝධකයින් ලෙස සලකයි.

පසු අස්වනු පිළිවෙත්
කෝපි වල වරණීය ලෙස අස්වැන්න නෙලීම සිදු කෙරේ. තෙත් ක්‍රමය සහ වියලි ක්‍රමය යන දෙආකාරයකින් කෝපි සැකසීම සිදු කෙරේ.

වියළි ක්‍රමය:
සම්පූර්ණයෙන්ම ඉදුණු ගෙඩි නෙළා ගනී. හානියට පත් ගෙඩි ඉවත් කර හිරු එළියෙන් වියළා ගනී. පිට පොත්ත වියළීමෙන් පසු ඉවත් කරනු ලැබේ. මෙම කෝපි චෙරි කෝපි ලෙස හැඳින්වේ.

තෙත් ක්‍රමය:
ඉදුණු ගෙඩි නෙළා ගන්නා අතර අස්වැන්න නෙළා පැය 10 ක් ඇතුළත “පල්පර් යන්ත්‍රය” භාවිතයෙන් පිටත ස්ථර ඉවත් කරනු ලැබේ. ඉන්පසු බීජ පැසවීම සඳහා පැය 24 සිට 48 දක්වා පැදුරකින් ආවරණය කරයි. ඉන්පසු සෝදා හිරු එළියෙන් වියළා ගනී. මෙම කෝපි පාච්මන්ට් කෝපි ලෙස හැඳින්වේ. එය චෙරි කෝපි වලට වඩා ඉහල ගුණාත්මයෙන් යුක්තය.
((Edited By Resandula Indusara))</text>
      <sha1>3ifix52edc0uhpynox80w0x48ukukhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මයිලෝ (පානය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66006</id>
    <revision>
      <id>798540</id>
      <parentid>365863</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>798540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2579" sha1="0nkl28n3h6k5hp58bze9fqfqx67dcu3" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සන්නම
| name= මයිලෝ&lt;br/&gt;Milo
| image=Canned Milo In Store.jpg
| caption= වෙළඳපොලක මයිලෝ පිටි පැකට්, සැෂේ පැකට්, ටින් සහ මයිලෝ කිරි පැකට් සංදර්ශනය කර තිබෙන අයුරු
| type= උණු කොකෝවා
| industry= ආහාර
| currentowner= [[නෙස්ට්ලේ]]
| origin= ඕස්ට්‍රෙිලියාව
| discontinued=
| introduced= 1934
| parent=
| markets= ලොවපුරා, බෙහෙවින් ඕස්ට්‍රේලියාව, ආසියාව, දකුණු අප්‍රිකාව සහ නවසීලන්තය
| previousowners=
| trademarkregistrations=
| website= http://www.milo.com.au/
}}

[[File:1940s Nestlé Milo tin.jpg|thumb|upright|1940 ගණන් වල මයිලෝ ටින් එකක්]]
[[Image:Nestlé Milo Comparison.jpg|left|thumb|Milo differs among regions, as is seen in this side-by-side comparison of Milo from [[New Zealand]] and [[Ghana]].]]
[[Image:Australian milo.jpg|thumb|උණු මයිලෝ කෝප්පයක්]]

'''මයිලෝ''' යනු උණුසුම් හෝ ශීත හෝ [[ජලය]] හෝ [[කිරි]] හෝ සමඟ මිශ්‍රකර පානය කළ හැකි චොක්ලට් සහ මෝල්ට් පවුඩර් වර්ගයකි. මයිලෝ ලොව බොහෝ ප්‍රදේශ වල ජනප්‍රිය පානයකි. [[නෙස්ලේ]] සමාගම මගින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන මෙම නිෂ්පාදනය මුලින්ම වැඩිදියුණු කරනු ලැබුවේ තෝමස් මේන් විසින් 1934 දී, [[ඕස්ට්‍රේලියාව|ඕස්ට්‍රේලියාවේ]] [[සිඩ්නි]] හිදී ය. 

වැඩි වශයෙන් කොළ පැහැති ටින් වල ඇසුරුම් කල පවුඩර් ලෙස දැකිය හැකි වුවත් ඇතැම් රටවල කලින් සකස් කළ පානයක් ලෙස සහ ස්නැක් බාර් හෝ උදෑසන ධාන්‍යමය ආහාරයක් වශයෙන් ද මයිලෝ පවතී. ඇතැම් රටවල ඒවායේ සංයුතිය සහ රසය වෙනස් වේ.</text>
      <sha1>0nkl28n3h6k5hp58bze9fqfqx67dcu3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798541</id>
      <parentid>798540</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <origin>798541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2739" sha1="e0yig4nxgwp86268y61zgsnzj0zcd54" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සන්නම
| name= මයිලෝ&lt;br/&gt;Milo
| image=Canned Milo In Store.jpg
| caption= වෙළඳපොලක මයිලෝ පිටි පැකට්, සැෂේ පැකට්, ටින් සහ මයිලෝ කිරි පැකට් සංදර්ශනය කර තිබෙන අයුරු
| type= උණු කොකෝවා
| industry= ආහාර
| currentowner= [[නෙස්ට්ලේ]]
| origin= ඕස්ට්‍රෙිලියාව
| discontinued=
| introduced= 1934
| parent=
| markets= ලොවපුරා, බෙහෙවින් ඕස්ට්‍රේලියාව, ආසියාව, දකුණු අප්‍රිකාව සහ නවසීලන්තය
| previousowners=
| trademarkregistrations=
| website= http://www.milo.com.au/
}}

[[File:1940s Nestlé Milo tin.jpg|thumb|upright|1940 ගණන් වල මයිලෝ ටින් එකක්]]
[[Image:Nestlé Milo Comparison.jpg|left|thumb|[[නවසීලන්තය|නවසීලන්තයේ]] සහ [[ඝානාව|ඝානාවේ]] මයිලෝ  සංසන්දනය කිරීමේදී පෙනෙන පරිදි, මයිලෝ කලාප අනුව වෙනස් වේ.]]
[[Image:Australian milo.jpg|thumb|උණු මයිලෝ කෝප්පයක්]]

'''මයිලෝ''' යනු උණුසුම් හෝ ශීත හෝ [[ජලය]] හෝ [[කිරි]] හෝ සමඟ මිශ්‍රකර පානය කළ හැකි චොක්ලට් සහ මෝල්ට් පවුඩර් වර්ගයකි. මයිලෝ ලොව බොහෝ ප්‍රදේශ වල ජනප්‍රිය පානයකි. [[නෙස්ලේ]] සමාගම මගින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන මෙම නිෂ්පාදනය මුලින්ම වැඩිදියුණු කරනු ලැබුවේ තෝමස් මේන් විසින් 1934 දී, [[ඕස්ට්‍රේලියාව|ඕස්ට්‍රේලියාවේ]] [[සිඩ්නි]] හිදී ය. 

වැඩි වශයෙන් කොළ පැහැති ටින් වල ඇසුරුම් කල පවුඩර් ලෙස දැකිය හැකි වුවත් ඇතැම් රටවල කලින් සකස් කළ පානයක් ලෙස සහ ස්නැක් බාර් හෝ උදෑසන ධාන්‍යමය ආහාරයක් වශයෙන් ද මයිලෝ පවතී. ඇතැම් රටවල ඒවායේ සංයුතිය සහ රසය වෙනස් වේ.</text>
      <sha1>e0yig4nxgwp86268y61zgsnzj0zcd54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අක්නාටන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69609</id>
    <revision>
      <id>798555</id>
      <parentid>792656</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>798555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179190" sha1="2zshbjvecdiief6nvqv4n9lf1hm74v1" xml:space="preserve">{{redirect|අක්නේටන්|අගතා ක්‍රිස්ටිගේ නාට්‍යය|අක්නේටන් (නාට්‍යය)|ෆිලිප් ග්ලාස්ගේ ඔපෙරාව|අක්නාටන් (ඔපෙරාව)}}
{{Infobox pharaoh
|Name=අක්නාටන්&lt;br /&gt;අමෙන්හොටෙප් IV
|Alt= අමෙනෝෆිස් IV, නැෆු(`)රුරෙයා, ඉඛ්නේටන්&lt;ref name=&quot;pronounce&quot;/&gt;
|Image=GD-EG-Caire-Musée061.JPG
|Caption=මුල්කාලීන [[අමර්ණ කලාව|අමර්ණ සම්ප්‍රදාය]] අනුව නිර්මිත අක්නාටන්ගේ ප්‍රතිමාවක්.
|NomenHiero=&lt;hiero&gt;i-t:n:ra-G25-x:n&lt;/hiero&gt;
|Nomen= &lt;br&gt;'''අමෙන්හොටෙප් නෙට්ජෙර්-හෙකා-වැසෙට්'''(වර්ෂය 1-4)&lt;ref name=&quot;AmarnaSunset&quot;&gt;ඩොඩ්සන්, ඒඩන්, අමර්ණ සන්සෙට්: නෙෆර්ටිටි, ටුටන්ඛාමුන්, ආයි, හොරෙම්හෙබ්, ඇන්ඩ් ද ඊජිප්ටියන් කවුන්ටර්-රිෆෝමේෂන්. ද ඇමරිකන් යුනිවර්සිටි ඉන් කයිරෝ ප්‍රෙස්. 2009, ISBN 978-977-416-304-3, පි 170&lt;/ref&gt; &lt;br&gt; &lt;hiero&gt;G39-N5-&lt;-i-mn:n-Htp-R8-S38-R19-&gt; &lt;/hiero&gt; &lt;br&gt;'''අක්නාටන්''' (ඔහුගේ 4වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් පසු)&lt;br /&gt;ආටන්ගේ සජීවී ආත්මය&lt;ref name=&quot;clayton120&quot;&gt;ක්ලේටන් (2006), පි.120&lt;/ref&gt;
|PrenomenHiero=&lt;hiero&gt;ra-nfr-xpr-Z3-ra:wa:n&lt;/hiero&gt;
|Prenomen= &lt;br&gt;'''නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ-වේන්රේ''' (වර්ෂය 1-17) &lt;br&gt; රේගේ විද්‍යාමානයන් අලංකෘත ය&lt;ref name=&quot;clayton120&quot;/&gt; රේගේ පුද්ගලයා
|Golden= &lt;br&gt;'''වෙට්ජෙස්-ඛාවු-එම්-ඉයුනු-ෂෙමේ'''(වර්ෂය 1-4)&lt;ref name=&quot;AmarnaSunset&quot;/&gt; &lt;br&gt; &lt;hiero&gt;G8-U39-Y1-N28:Z2-m-O28-W24:O49-M27&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt; '''වෙට්ජෙස්-රෙන්-එන්-ආටෙන්''' (වර්ෂය 4න් පසු) &lt;br&gt; ආටන්ගේ නාමය උසුලන්නා
|Nebty=&lt;br&gt;'''වෙර්-නෙසුට්-එම්-ඉපෙට්-ස්ව්ට්'''(වර්ෂය 1-4)&lt;ref name=&quot;AmarnaSunset&quot;/&gt; &lt;br&gt; &lt;hiero&gt;G16-wr:r-sw-t:n-i-i-m-i-t:p-Q1-t:Z2&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt; '''වෙර්-නෙසුට්-එම්-අක්ටාටන්''' (වර්ෂය 4න් පසු) &lt;br&gt; අක්ටාටන්හි ශ්‍රේෂ්ඨ රාජ්‍යත්වය
|Horus= &lt;br&gt;'''කානැඛ්ට්-කායි-ෂුටි'''(වර්ෂය 1-4)&lt;ref name=&quot;AmarnaSunset&quot;/&gt; &lt;br&gt; &lt;hiero&gt;G5&lt;/hiero&gt;&lt;hiero&gt;&lt;h0-E1:D40-N29-A28-S9-h0&gt;&lt;/hiero&gt;[[File:Srxtail2.GIF]] &lt;br&gt;'''කානැඛ්ට්-මෙරිආටෙන්''' (වර්ෂය 4න් පසු) &lt;br&gt; ශක්තිමත් ගවයා, ආටන්ගේ ආදරණීයයා
|GoldenHiero= &lt;hiero&gt;U39-r:n:V10:n-i-t:n:ra&lt;/hiero&gt;
|NebtyHiero= &lt;hiero&gt;wr:r-sw-t-i-i-Aa13:Axt:t*pr-i-t:n:ra&lt;/hiero&gt;
|HorusHiero= &lt;hiero&gt;E1:D40-i-t:n:ra:N36&lt;/hiero&gt;
|Reign=ක්‍රි.පූ. 1353–1336&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9005276/Akhenaton|title=අක්නාටන්|work=බ්‍රිටනිකා විශ්වකෝෂය}}&lt;/ref&gt; හෝ &lt;br /&gt;ක්‍රි.පූ. 1351–1334&lt;ref name=&quot;beckerath190&quot;&gt;බෙකරැත් (1997) පි.190&lt;/ref&gt;  
|Predecessor=[[අමෙන්හොටෙප් III]]
|Successor=[[ස්මෙන්ඛ්කරේ]] හෝ [[නෙෆර්නෙෆරුආටෙන්]]
|Spouse= [[නෙෆර්ටිටි]]&lt;br&gt;[[කියා]]&lt;br&gt;[[මෙරිටාටෙන්]]&lt;br&gt;[[අන්ඛෙසෙනමුන්]]&lt;br&gt;[[ලාබාල යුවතිය|හඳුනා නොගත් සොයුරියක්]]
|Children= [[ස්මෙන්ඛ්කරේ]]?&lt;br&gt;[[මෙරිටාටෙන්]]&lt;br&gt;[[මෙකෙටාටෙන්]]&lt;br&gt;[[අන්ඛෙසෙනමුන්]]&lt;br&gt; [[නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් ටැෂෙරිට්]]&lt;br&gt;[[නෙෆර්නෙෆරුරේ]]&lt;br&gt;[[සෙටෙපෙන්රේ (කුමරිය)|සෙටෙපෙන්රේ]]&lt;br&gt; [[ටුටන්ඛාමුන්]]&lt;br&gt;[[අන්ඛෙසෙන්පාතෙන් ටැෂෙරිට්]]?
|Dynasty=[[ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය|ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශය]]
|Father= [[අමෙන්හොටෙප් III]]
|Mother= [[ටියේ]]
|Died= ක්‍රි.පූ. 1336 හෝ 1334
|Burial= [[අක්නාටන්ගේ රාජකීය සොහොන්ගැබ]], [[අමර්ණ]] (මුල් සොහොන්ගැබ)&lt;br&gt;[[KV55]] (මතභේදාත්මක ය)&lt;ref name=&quot;AkhenatenKV55&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kv64.info/2010/03/dna-shows-that-kv55-mummy-probably-not.html|title=නිව්ස් ෆ්‍රොම් ද වැලී ඔෆ් ද කිංස්: DNA ෂෝස් දැට් KV55 මමී ප්‍රොබබ්ලි නොට් අක්නාටන්|publisher=Kv64.info|date=2010-03-02|accessdate=2012-08-25}}&lt;/ref&gt;
|Monuments= [[අමර්ණ|අක්ටාටන්]], ගෙම්පාටෙන්, හ්ව්ට්-බෙන්බෙන්
}}
 
'''අක්නාටන්''' ({{IPAc-en|ˌ|æ|k|ə|ˈ|n|ɑː|t|ən}};&lt;ref name=&quot;pronounce&quot;&gt;{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/akhenaten|title=අක්නාටන්|publisher=dictionary.com|accessdate=2008-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081014190649/http://dictionary.reference.com/browse/Akhenaten|archivedate=14 ඔක්තෝබර් 2008&lt;!--DASHBot--&gt;|url-status=live}}&lt;/ref&gt; '''එක්නේටන්''',&lt;ref&gt;ඩොමිනික් මොන්ට්සෙරාට්, අක්නාටන්: හිස්ට්‍රි, ෆැන්ටසි ඇන්ඩ් ඒන්ෂන්ට් ඊජිප්ට්, සයිකොලොජි ප්‍රෙස්, 2003, පිටු 105, 111&lt;/ref&gt; '''අක්නේටන්''',&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/11544/Akhenaton|title=අක්නේටන් (කිං ඔෆ් ඊජිප්ට්) - බ්‍රිටනිකා මාර්ගස්ථ විශ්වකෝෂය|publisher=Britannica.com|date=|accessdate=2012-08-25}}&lt;/ref&gt;'''ඉක්නේටන්''',&lt;ref&gt;රොබට් විලියම් රොජර්ස්, කුනීෆෝම් පැරලල්ස් ටු ද ඕල්ඩ් ටෙස්ටමන්ට්, ඊටන් සහ මේන්ස්, 1912, පි 252&lt;/ref&gt;සහ '''ඛුඑනාටන්''';&lt;ref&gt;කේ.ඒ කිචන්, ඔන් ද රිලයබිලිටි ඔෆ් ද ඕල්ඩ් ටෙස්ටමන්ට්, Wm. බී. ඊර්ඩ්මන්ස් පබ්ලිෂිං, 2003. පි 486 [https://books.google.com/books?id=Kw6U05qBiXcC ගූගල් බුක්ස්]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ජොයිස් ඒ. ටිල්ඩෙස්ලි, ඊජිප්ට්: හව් අ ලොස්ට් සිවිලයිසේෂන් වෝස් රීඩිස්කවර්ඩ්, යුනිවර්සිටි ඔෆ් කැලිෆෝනියා ප්‍රෙස්, 2005&lt;/ref&gt;ලෙස ද හඳුන්වයි; අරුත &quot;ආටන් වෙනුවෙන් ක්‍රියාකාරී&quot;) හෙවත් සිය පස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයට පෙර '''අමෙන්හොටෙප් IV''' (ඇතැම්විට ග්‍රීක ස්වරූපයෙන් ''අමෙනෝෆිස් IV'' ලෙස ද දක්වයි, අරුත: [[අමුන්]] සතුටට පත් කළ) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ [[පුරාතන ඊජිප්තුව|පුරාතන ඊජිප්තුවේ]] [[ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය|18වන රාජවංශයේ]] [[පාරාවෝ|පාරාවෝවරයෙකි]]. ඔහු විසින් වසර 17ක් රාජ්‍යය පාලනය කොට ඇති අතර, ඇතැම්විට ක්‍රි.පූ. 1336 හෝ 1334දී මියගොස් ඇත. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ සම්පදායික ඊජිප්තු [[බහුදේවවාදය]] බැහැරකොට [[ආටෙන්|ආටන්]] ඇදහීම වටා කේන්ද්‍රගත වූ ආගමික සංකල්පයක් හඳුන්වා දීම නිසාවෙනි. මෙය ඇතැම් අවස්ථාවල දී, [[සමේශ්වරවාදය|සමේශ්වරවාදයක්]] හෝ අර්ධ-[[ඒකදේවවාදය|ඒකදේවවාදී]] ආගමික සංකල්පයක් ලෙස සැලකේ. පැරණි ශිලාලේඛනවල ආටන්ව හිරු ලෙස හඳුන්වා තාරකා සමග සසඳා ඇත. නමුත් පසුකාලීන නිල භාෂාව අනුව ආටන් යනු දෙවිකෙනකු ලෙස පැවසීම තහනම් කොට ඇති අතර, ඔහුට සාමාන්‍ය දෙවිකෙනකුට වඩා උසස් “සූර්ය දේවතාවා” නම් තත්ත්වයක් ලබා දී ඇත.

අක්නාටන් සම්ප්‍රදායික ඊජිප්තු ආගමට නැවතුම තබන්නට උත්සාහ ගත්ත ද, අවසානය වනතුරුත් එය අනුමත වූයේ නැත. ඔහුගේ මරණින් පසු, සම්ප්‍රදායික ආගම යළි ස්ථාපනය කෙරිණි. වසර දොළහකට පමණ පසු 18වන රාජවංශයේ අනුප්‍රාප්තියට පැහැදිළි අයිතියක් නොතිබූ පාලකයින් විසින් නව රාජවංශයක් පිහිටුවූ අතර, ඔවුන් විසින් අක්නාටන් සහ ඔහුගෙන් පසු බලයට පත් වූ පාලකයින් නින්දාවට ලක් කොට ඇත. ඔවුන් සිය ලේඛන වාර්තා ආදියෙහි අක්නාටන් හඳුන්වා ඇත්තේ &quot;සතුරා&quot; හෝ &quot;එම අපරාධකරු&quot; වැනි වදන්වලිනි.&lt;ref&gt;ට්‍රිගර් ඇතුළු පිරිස. (2001), පිටු.186-7&lt;/ref&gt;

ආටන් දෙවිඳුන් වෙනුවෙන් අක්නාටන් විසින් [[අමර්ණ]] ප්‍රදේශයේ ඉදිකළ අක්ටාටන් නගරය 19වන සියවසේ දී සොයාගන්නා තෙක්ම ඔහු පිළිබඳ තොරතුරු ඉතිහාසයෙන් සැඟවී තිබිණි. [[ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රී]] විසින් අමර්ණ නගරයේ සිදුකළ මුල්කාලීන කැනීම් හේතුවෙන් මේ ගුප්ත පාරාවෝවරයා පිළිබඳ විද්වතුන් තුළ වූ උනන්දුව වැඩි විය. 1907දී [[එඩ්වඩ් ආර්. අයිර්ටන්]] විසින් පොළොවෙන් යට වී තිබූ [[KV55]] සොහොන්ගැබෙන් මමියක් සොයාගත් අතර, එය අක්නාටන්ගේ වියහැකි යැයි විශ්වාස කෙරිණි. එහි DNA විශ්ලේෂණය අනුව පෙනී ගියේ KV55 සොහොන්ගැබේ භූමදානය කොට ඇති පුද්ගලයා [[ටුටන්ඛාමුන්]] රජුගේ පියා බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://anubis4_2000.tripod.com/mummypages1/18C.htm|title=සී ද KV 55 මමී ඇන්ඩ් ටුටන්ඛාමන්|publisher=Anubis4_2000.tripod.com|date=|accessdate=2012-08-25}}&lt;/ref&gt; නමුත් එය සැබැවින්ම අක්නාටන්ගේ ද යන්න ගැටලු සහගත ය.&lt;ref name=&quot;AkhenatenKV55&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''නේචර්'' 472, 404-406 (2011); මාර්ගස්ථ ප්‍රකාශනය 27 අප්‍රේල් 2011; [http://www.nature.com/news/2011/110427/full/472404a.html සැබෑ සබැඳිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;NewScientist.com; ජනවාරි 2011; [http://www.newscientist.com/article/dn20014-royal-rumpus-over-king-tutankhamuns-ancestry.html රෝයල් රම්පස් ඕවර් කිං ටුටන්ඛාමුන්’ස් ඇන්සස්ට්‍රි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''JAMA'';  2010;303(24):2471-2475. [http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=186115 කිං ටුටන්ඛාමුන්’ස් ෆැමිලි ඇන්ඩ් ඩිමයිස් (සබ්ස්ක්‍රිප්ෂන්)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;බිකර්ස්ටැෆ්, ඩී; ''ද ලෝන්ග් ඊස් ‍ඩෙඩ්. හව් ලෝන්ග් ලිව්ඩ් ද කිං?'' Kmt තුළ වෙළුම 22, n 2, ග්‍රීෂ්ම ඍතුව 2010&lt;/ref&gt;

අක්නාටන් සහ ඔහුගේ රැජින වූ [[නෙෆර්ටිටි]] පිළිබඳ පවසන විට ඔහු සහ ටුටන්ඛාමුන් අතර ඇති සම්බන්ධය ද අමතක කළ නොහැකි ය. (ටුටන්ඛාමුන්ගේ මව නෙෆර්ටිටි නොවේ. ටුටන්ඛාමුන්ගේ මව, පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් “ලාබාල යුවතිය” ලෙස හඳුන්වන මමිය අයත් තැනැන්තියයි.) එසේම ඔවුන් විසින් හඳුන්වා දුන් විශිෂ්ට [[අමර්ණ කලාව|කලා සම්ප්‍රදාය]] මෙන්ම ඔහු ස්ථාපනයට උත්සාහ ගත් [[ආටන්වාදය|ආගම]] ද ඔහුගේ සුවිශේෂී බවට හේතු වී ඇත.

==IVවන අමෙන්හොටෙප් ලෙස මුල් දිවිය==
[[File:Berlin Neues Museum - relief d'Amenhotep IV.jpg|thumb|left|IVවන අමෙන්හොටෙප් සිය නාමය අක්නාටන් ලෙස වෙනස් කර ගැනීමට පෙර ඔහු නිරූපිත කැටයමක්, [[නියුවස් කෞතුකාගාරය]], බර්ලින්]]
අනාගත අක්නාටන් උපත ලැබූයේ [[අමෙන්හොටෙප් III|IIIවන අමෙන්හොටෙප්]] රජුගේ සහ ඔහුගේ අගබිසව වූ [[ටියේ]] රැජිනගේ බාල පුත්‍රයා ලෙස ය. වැඩිමහල් පුතු වූ [[කිරුළහිමි තුත්මෝස් කුමරු]] IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම්කෙරුණ ද, ඔහු ළමා වියේම මියගිය බැවින් කිරුළ අමෙන්හොටෙප් නැමැති කුමරෙකුට හිමි විය.{{sfn|ඇල්ඩ්‍රඩ්|1991}}

IVවන අමෙන්හොටෙප් සිය පියා වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මරණින් පසු සිහසුනට පත්වූයේ ද, නැතහොත් පියා සමග හවුල් පාලනයක් (ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන්ට අනුව වසර 12ක් පුරා පැතිරුණු) ගෙනගියේ ද යන්න විවාදයට තුඩු දී ඇත. එරික් ක්ලයින්, නිකොලස් රීවස්, [[පීටර් ඩොර්මන්]] වැනි විද්වතුන් සිය ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථ තුළ මෙම රජවරුන් දෙදෙනා අතර දිගු සහ-පාලනයක් පැවති බවට වන මතයට විරුද්ධව අදහස් දක්වමින් ප්‍රකාශ කොට ඇත්තේ එවැනි හවුල් පාලනයක් නොතිබූ බව හෝ එය අවුරුදු එකක්, දෙකක් වැනි කෙටි කාලයක් පැවති එකක් බවයි.&lt;ref&gt;රීවස් (2000) පි.77&lt;/ref&gt; [[ඩොනල්ඩ් රේඩ්ෆෝර්ඩ්]], විලියම් මර්නේන්, [[ඇලන් ගාර්ඩිනර්]] වැනි විද්වතුන් සහ මෑතකාලීනව ලෝරන්ස් බර්මන් (1998) වැනි පුද්ගලයෝ අක්නාටන් සහ ඔහුගේ පියා අතර හවුල්-පාලනයක් පැවති බවට විවාද කරති.&lt;ref&gt;බර්මන් (1998) පි.23&lt;/ref&gt;

2014 පෙබරවාරි මස, ඊජිප්තු පුරාවස්තු අමාත්‍යාංශය නිවේදනය කළේ අක්නාටන් සහ ඔහුගේ පියා විසින් අවම වශයෙන් වර්ෂ 8ක් වත් හවු‍ල් පාලනයක් ගෙන ගොස් ඇති බවට සාක්ෂි ඇති බවයි. මේ බවට සාක්ෂි ලුක්සෝර්හි [[අමෙන්හොටෙප්-හුයි]] නැමැති අමාත්‍යවරයාගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ ශිලාලේඛනවලින් ලැබේ.&lt;ref&gt;[http://www.dailynewsegypt.com/2014/02/06/pharaoh-power-sharing-unearthed-egypt/ ෆේරෝ පවර්-ෂෙයාරිං අන්අර්ත්ඩ් ඉන් ඊජිප්ට්] ඩේලි නිව්ස් ඊජිප්ට්. පෙබරවාරි 6, 2014&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehistoryblog.com/archives/29044 පෲෆ් ෆවුන්ඩ් ඔෆ් ඇමෙන්හොටෙප් III-අක්නාටන් කෝ-රීජන්සි] thehistoryblog.com&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ පුරාවිද්‍යාඥයින් පිරිසක් මෙම සොහොන්ගැබේ කාර්යයයෙහි නියුතුව සිටිති.

[[File:Amenhotep IV.jpg|thumb|right|x300px|අක්නාටන් ලෙස නම වෙනස් කිරීමට පෙර IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පදවි නාමයන් ඇතුළත් ලෝකඩ ඵලකයක්, [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය]].]]
IVවන අමෙන්හොටෙප් [[තීබ්ස්, ඊජිප්තුව|තීබ්ස්]] නුවර දී කිරුළු පැළඳි අතර ඔහු එම ප්‍රදේශයේ ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේ ය. එසේම ඔහු [[අමුන්-රේ|අමුන්-රේගේ]] [[ඊජිප්තු දේවස්ථානය|දේවස්ථානයේ]] දකුණු පිවිසුම ඔහු [[රේ-හරාඛ්ටි]] දෙවිඳුන් නමදින අයුරු නිරූපිත කැටයම්වලින් අලංකාර කළේ ය. මඳ කලකින්ම ඔහු නැගෙනහිර කාර්නැක්හි [[ආටන්]]ට පිදූ දෙවොලක් ඉදිකිරීමට නියෝග කළේ ය. මෙම [[IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දේවස්ථානය]] ගෙම්පාටෙන් (&quot;ආටන්ගේ භූමියේ ආටන් හමු වේ&quot;) ලෙස නම්කරන ලදී. මෙම ගෙම්පාටෙන් දෙවොල, මාලිගයක් සහ [[නෙෆර්ටිටි]] රැජින වෙනුවෙන් පුද කළ හ්ව්ට් බෙන්බෙන් ([[බෙන්බෙන්]] පාෂාණ නිසා නම්කෙරිණි) නැමැති ව්‍යූහයක් ඇතුළු ගොඩනැගිලි ගණනාවකින් සමන්විත විය. මේ කාලයේම කාර්නැක්හි ඉදි වූ වෙනත් ආටන් දෙවොල් වන [[IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දේවස්ථානය|රුඩ්-මෙනු]] සහ [[IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දේවස්ථානය|ටෙනි-මෙනු]] යන දෙවොල් නවවන අටලුව අසල ඉදිකොට තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. නමුත් මේ කාලයේ ඔහු විසින් අමුන් වන්දනාව යටපත් නොකළ අතර, ඔහුගේ සිව්වන වර්ෂය වනවිටත් [[අමුන්ගේ ප්‍රධාන පූජක|අමුන්ගේ ප්‍රධාන පූජකවරයා]] තනතුර ක්‍රියාකාරීව පැවතිණි.{{sfn|ඇල්ඩ්‍රඩ්|1991}} තීබ්ස්හි ඛුවෙරුවෙෆ් ([[TT192]]), [[රාමෝස් (TT55)|රාමෝස්]] ([[TT55]]) සහ [[පැරෙනෙෆර්]] ([[TT188]]) වැනි වංශවතුන්ගේ සොහොන්ගැබ්වල රජු IVවන අමෙන්හොටෙප් අයුරින්ම නිරූපිත ය.&lt;ref name=&quot;Charles&quot;&gt;චාල්ස් එෆ්. නිම්ස්, ද ට්‍රාන්සිෂන් ෆ්‍රොම් ද ට්‍රැඩිෂනල් ටු ද නිව් ස්ටයිල් ඔෆ් වෝල් රිලීෆ් අන්ඩර් අමෙන්හොටෙප් IV, ජර්නල් ඔෆ් නියර් ඊස්ටර්න් ස්ටඩීස්, වෙළුම. 32, අංක. 1/2 (ජන. - අප්‍රේ., 1973), පිටු. 181-187&lt;/ref&gt;

රාමෝස්ගේ සොහොන්ගැබේ බටහිර බිත්තියේ IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රුව දක්වා ඇත්තේ සම්ප්‍රදායික ශෛලියෙන් යුතුව, සිහසුනක වාඩි වී සිටින පරිදි ය. රාමෝස්ගේ රුව, රජුට ඉදිරියෙන් නිරූපණය කොට ඇත. දොරකඩෙහි අනෙක් පැත්තේ IVවන අමෙන්හොටෙප් සහ නෙෆර්ටිටිගේ රූ කවුළුවක් තුළ කැටයම් කොට ඇති අතර, ආටන් නිරූපණය කොට ඇත්තේ හිරුමඬල ලෙසයි. තීබ්ස්හි පැරෙනෙෆර්ගේ සොහොන්ගැබෙහි, IVවන අමෙන්හොටෙප් සහ නෙෆර්ටිටි සිහසුනක වාඩි වී සිටන අයුරිනුත්, හිරුමඬල ඔවුනට ඉහළිනුත් කැටයම් කොට ඇත.&lt;ref name=&quot;Charles&quot; /&gt;

IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයට අයත් යැයි හඳුනාගත් අවසාන ලේඛන අතුරින් එකක් ලෙස පාරාවෝගේ මෙම්පිස් අපි (හෝ ඉපි) හි ආරක්ෂකයකුගේ ලිපියක පිටපත් දෙක සැලකෙයි. මෙම ලේඛන හමු වූයේ ගුරොබ් පෙදෙසින් වන අතර, එය 5වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ, වැඩෙන ඍතුවේ තෙවන මාසයේ 19වන දිනයට අයත් යැයි දිනනිර්ණය කොට ඇත.&lt;ref&gt;මර්නේන්, විලියම් ජේ., ටෙක්ස්ට්ස් ෆ්‍රොම් ද අමර්ණ පීරියඩ් ඉන් ඊජිප්ට්, සොසයිටි ඔෆ් බිබ්ලිකල් ලිට්රිචර්, 1995 ISBN 1-55540-966-0 පිටු 50-51&lt;/ref&gt;

==නම වෙනස් කරගැනීම==
සිය පස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ 8වන මාසයේ, 13වන දිනයේ රජු නව [[අක්ටාටන්]] (වර්තමානයේ [[අමර්ණ]] ලෙස හඳුන්වයි) නගරය වෙත පැමිණ ඇත. ඉන් මාසයකට පසු IVවන අමෙන්හොටෙප් සිය නාමය අක්නාටන් ලෙස නිල වශයෙන් වෙනස් කොට ගත්තේ ය.{{sfn|ඇල්ඩ්‍රඩ්|1991}} සිය 5වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී IVවන අමෙන්හොටෙප් සිය [[පාරාවෝ#නාමයන්|පංචවිධ පදවි නාමයන්]] අතරින් බොහෝමයක් වෙනස්කර ගත්තේ ය. ඉන් ඔහු වෙනස් ‍කොට නොගත්තේ ඔහුගේ පූර්වනාමය හෙවත් සිහසුන් නාමය නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ යන නාමය පමණි.&lt;ref&gt;ඩොඩ්සන්, ඒඩන්, අමර්ණ සන්සෙට්: නෙෆර්ටිටි, ටුටන්ඛාමුන්, ආයි, හොරෙම්හෙබ්, ඇන්ඩ් ද ඊජිප්ටියන් කවුන්ටර්-රිෆෝමේෂන්. ද ඇමරිකන් යුනිවර්සිටි ඉන් කයිරෝ ප්‍රෙස්. 2009, ISBN 978-977-416-304-3 පි 8, 170&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; margin:0 auto;&quot;
|-
|
! scope=&quot;col&quot; | අමෙන්හොටෙප් IV
! scope=&quot;col&quot; | අක්නාටන්
|-
! scope=&quot;row&quot; | හොරස් නාමය
| {{Center|&lt;hiero&gt;E1:D40-N29-A28-S9&lt;/hiero&gt;}} &lt;br&gt;''කානැඛ්ට්-කායි-ෂුටි'' &lt;br /&gt; &quot;ද්විත්ව පිහාටුවේ ශක්තිමත් ගවයා
| &lt;hiero&gt;i-t:n:N5-mr&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt;''මෙරිආටෙන්''&lt;br /&gt; &quot;ශක්තිමත් ගවයා, ආටන්ගේ ප්‍රියයා&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot; | නෙබ්ටි නාමය
| &lt;hiero&gt;wr:r-sw-t:n-i-i-m-i-t:p-Q1-t:Z2&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt;''වෙර්-නෙසුට්-එම්-ඉපෙට්-ස්ව්ට්''&lt;br /&gt; &quot;කාර්නැක්හි මහා රාජ්‍යත්වය&quot;
| &lt;hiero&gt;wr:r-sw-i-i-Aa15:N27-i-t:n:N5&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt;''වෙර්-නෙසුට්-එම්-අක්ටාටෙන්''&lt;br /&gt;&quot;අඛෙට්-ආටෙන්හි ශ්‍රේෂ්ඨ රාජ්‍යත්වය&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot; | රන් හොරස් නාමය
| &lt;hiero&gt;U39-Y1-N28:Z2ss-m-O28-W24:O49-M27&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt; ''වෙට්ජෙස්-ඛාවු-එම්-ඉයුනු-ෂෙමායි''&lt;br /&gt; &quot;දකුණේ හීලියොපොලිසයේ කිරුළ ලත්&quot; (තීබ්ස්) 
| &lt;hiero&gt;U39-r:n-V10:n-i-t:n:N5&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt; ''වෙට්නෙස්-රෙන්-එන්-ආටෙන්''&lt;br /&gt;&quot;ආටන්ගේ නාමය උච්චත්වයට පත්කළ තැනැත්තා&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot; | පූර්වනාමය
| &lt;hiero&gt;ra-nfr-xpr-Z3-ra:wa:n&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt;  ''නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ-වේන්රේ'' &lt;br /&gt;&quot;රේගේ ස්වරූපයන් අලංකෘතය, රේට අනන්‍ය පුද්ගලයා&quot;
| &lt;hiero&gt;ra-nfr-xpr-Z3-ra:wa:n&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt;  ''නෙෘර්ඛෙපෙරුරේ-වේන්රේ''&lt;br /&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | නාමය
| &lt;hiero&gt; i-mn:n-Htp-R8-S38-R19 &lt;/hiero&gt; &lt;br&gt; ''අමෙන්හොටෙප් නෙට්ජෙර්-හෙකා-වැසෙට්''&lt;br /&gt;&quot;අමෙන්හොටෙප් තීබ්ස්හි දෙවි-පාලකයා&quot;
| &lt;hiero&gt;i-t:n:ra-G25-x:n&lt;/hiero&gt; &lt;br&gt; ''අක්නාටන්''&lt;br /&gt;&quot;ආටන් කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී&quot;
|}

==ආගමික ප්‍රතිපත්ති==
[[File:La salle dAkhenaton (1356-1340 av J.C.) (Musée du Caire) (2076972086).jpg|thumb|[[ආටන්]] නමදින පාරාවෝ අක්නාටන් (මැද) සහ පවුලේ සාමාජිකයින්; මෙහි හිරුමඬලෙන් හිරු රැස් විහිදෙන අයුරු නිරූපිත ය.]]
[[File:Gempaaten talatats.jpg|thumb|right|[[කාර්නැක්]]හි අක්නාටන්ගේ ආටන් දෙවොලේ ඇති [[ටලටට්]] කුට්ටි]]

අක්නාටන් සිදුකළ ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ ජනයා කෙරෙහි කුමන ප්‍රමාණයකින් ක්‍රියාත්මක වී ද යන්න විවාදයට තුඩු දී ඇත. නිශ්චිතවම, කාලයත් සමග ඔහු විසින් ආටන් දෙවියන්ගේ නාමයන් සහ ආගමික බස ප්‍රතිශෝධනය කොට ඇති අතර, සෙසු දෙවිවරුන් සඳහන් කිරීම ක්‍රමයෙන් ඈත් කොට ඇත. එසේම ඔහු විසින් විශේෂයෙන්ම [[අමුන්]] වැනි සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන්ගේ නම් විශාල වශයෙන් මකාදැමීමට ක්‍රියාකළේ ය. ඔහුගේ රාජසභාවේ සිටි ඇතැම් පුද්ගලයින් සිය නම්වලට ඈඳා ගෙන තිබූ වෙනත් දෙවිවරුන්ගේ නම්වල කොටස් ඉවත් කොට ආටන් දෙවිඳුන්ගේ (හෝ අක්නාටන් විසින් ආටන්ට සමාන යැයි පැවසූ [[රා]] දෙවිඳුන්ගේ) නාමය එතැනට ආදේශ කොටගත්හ. කෙසේනමුත්, අමර්ණ යුගයේ සිටි අහ්මෝස් (&quot;සඳ දෙවියන්ගේ දරුවා&quot;, 3වන සොහොන්ගැබේ හිමිකරු) සහ සුප්‍රකට නෙෆර්ටිටි උඩුකය ප්‍රතිමාව සහ රාජකීය ආලේඛය නිර්මාණ හමු වූ ප්‍රතිමා වැඩපොල හිමි [[තුත්මෝස් (ප්‍රතිමා ශිල්පී)|තුත්මෝස්]] (&quot;තොත්ගේ දරුවා&quot;) වැනි ඇතැම් රාජ්‍ය නිලධාරීන් පැරණි දෙවිවරුන්ගේ නම් හා සම්බන්ධ නාමයන් වෙනස්කොට නැත. අමර්ණ නගරයෙන් හමු වූ ෆෙයාන්ස් ආරක්ෂක සුර අතිවිශාල සංඛ්‍යාව අනුව පෙනී යන්නේ එහි ජනතාව විසින් ගෘහ-සහ-දරු උපත්වලට අධිපති බෙස් සහ ටැවෙරෙට් දෙවිවරුන්ගේ යන්ත්‍ර, හොරස්ගේ ඇස, සහ සෙසු සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන්ගේ ආරක්ෂක යන්ත්‍ර පැළඳ ඇති බවයි. එපමණක් නොව අමර්ණ රාජකීය සොහොන්ගැබ් අසල වළලා තිබී හමු වූ රාජකීය ආභරණ (දැනට ස්කොට්ලන්තයේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත) අතර අමුන් දෙවියන්ගේ බිරිඳ වූ මුට් දෙවඟනගේ නාමය ඇතුළත් මුදුවක් හමු වී ඇත. මෙවැනි සාක්ෂි අනුව පෙනීයන්නේ අක්නාටන් විසින් සම්ප්‍රදායික දේවස්ථානවලට අනුග්‍රහ දැක්වීම වෙනස් කළ ද, ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති ඉවසිලිවන්ත ඒවා වූ බවයි.

අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු පළමුව ඔහු සිදුකළ මෙම වෙනස ක්‍රමයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් විය. දශකයක් තුළ දේශපාලන, ආගමික සහ කලාත්මක අංශ නැවත ඔහුගේ පියාගේ පැවති සමයේ මෙන් සුපුරුදු ඊජිප්තු ජීවිතයට අනුකූල වන ‍තත්ත්වයට හැඩගැසිණි. අක්නාටන්ගේගේ මරණින් පසු, ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ නිර්මාණය වූ කලා සහ ගෘහනිර්මාණ විකෘති කිරීම හෝ විනාශ කිරීම සිදු විය. මෙම විනාශයන් විශේෂයෙන්ම [[‍හොරෙම්හෙබ්]] සහ මුල්කාලීන [[ඊජිප්තුවේ දහනවවන රාජවංශය|19වන රාජවංශික]] රජවරුන් අතින් සිදු විය. අක්නාටන්ගේ ඉදිකිරීම්වල කොටස් පසුව එම රජවරුන් සිය දේවස්ථාන සහ සොහොන්ගැබ් ඉදිකිරීම සඳහා භාවිත කොට ඇත.

==පාරාවෝ සහ පවුල් නිරූපණය==
{{See also|අමර්ණ කලාව}}

මෙම කෙටි යුගය තුළ පැවති කලා සම්ප්‍රදාය ‍සෙසු ඊජිප්තු කලා සම්ප්‍රදායයන්ගෙන් පැහැදිළිවම වෙනස්කමක් පෙන්වයි. ඇතැම් අවස්ථාවල මෙම කලා නිර්මාණ, විශේෂයෙන්ම සතුන්, ශාක සහ සාමාන්‍ය වැසියන්ව වඩාත් ස්වාභාවිකව නිරූපණය කොට ඇත. රාජකීය මෙන්ම රාජකීය නොවන පුද්ගලයන්ගේ රූ පවා ජිව ගුණයෙන් යුතුව සජීවී ලෙස නිර්මාණය කොට ඇත. කෙසේනමුත්, මාලිගයේ සාමාජිකයන් විශේෂයෙන්ම රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ රූප නිරූපණය කිරීමේ දී, අතිශයින්ම ශෛලිගත කලා සම්ප්‍රදායයක් අනුගමනය කොට ඇති බව පෙනේ. මෙම ශෛලිගත සම්ප්‍රදාය තුළ දිගැති හිස්, ඉදිරියට නෙරා ගිය උදරය, පුළල් උකුල, සිහින් අත් පා, සහ විසිතුරු කළ මුහුණේ ලක්ෂණ දැකිය හැක. ‍ඊජිප්තු රාජකීය කලා ඉතිහාසය තුළ අමර්ණ යුගයට සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමිවන්නේ මෙකල නිම වූ අක්නාටන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ රූප ස්වාභාවික ඉරියව්වලින්, විශේෂයෙන්ම එකිනෙකා සමග ආදරයෙන් සිටින අයුරින් නිරූපණය කොට තිබීම නිසායි. (නමුත් සම්ප්‍රදායික කලාව තුළ පාරාවෝගේ දිව්‍යමය ස්වභාවය නිරූපණය කෙරුණේ අචල ඉරියව්වලිනි)
[[File:Akhenaten with blue crown.jpg|thumb|left|upright|නිල් පැහැ යුධ කිරුළ පැළඳි අක්නාටන්ගේ කුඩා ප්‍රතිමාවක්]]

රජුගේ බිසව වූ නෙෆර්ටිටි රැජින, රජුට පසෙකින් සිටින අයුරින් මෙන්ම තනිව (හෝ ඇගේ දියණියන් සමග) නිරූපිත අවස්ථා ද හමු වේ. මෙම නිරූපණයන්හි ඇය දක්වා ඇත්තේ පාරාවෝවරයකුට උචිත ඉරියව්වලිනි. මේ අනුව ඇය රැජින ලෙස අසමාන්‍ය නිලයක් හොබවන්නට ඇති බවට යෝජනා වී ඇත. මුල්කාලීන නිරූපණයන්හි ඇගේ රාජකීය ආභරණ නොවී නම් ඇයගේ රුව, ඇගේ සැමියාගේ රූපයෙන් වෙන් කොට හඳුනා ගැනීම අපහසු ය. නමුත් නව අගනුවර වෙත යාමෙන් පසු, නෙෆර්ටිටි නිරූපණය කොට ඇත්තේ ඇයටම අනන්‍ය වූ ලක්ෂණවලිනි. සැබැවින්ම නෙෆර්ටිටි අතිශය රූමත් වී ද, නැතහොත් එය හුදෙක් නිර්මාණයක් පමණ ද යන්න ගැටලුවකි.

අක්නාටන්ව නිරූපිත කැටයම්වල ඔහුව විරූපී, නපුංසක ස්වභාවයෙන් නිරූපණය කොට තිබීම මතභේදයට තුඩු දී ඇත. මේ සඳහා ආගමික හේතූන් ඉදිරිපත් කොට ඇති අතර, සැමදෙනාගේ &quot;මව සහ පියා&quot; යනුවෙන් අමර්ණ සොහොන්ගැබ්වල සඳහන් ආටන්ගේ මැවීම් ස්වභාවය මෙමගින් නිරූපණය වේ යැයි ඇතැම් විද්වත්හු පවසති. නැතහොත් අක්නාටන්ගේ (සහ ඔහුගේ පවුලේ අයගේ) විශේෂ බාහිර ස්වරූපය අතිශයෝක්තියෙන් යුතුව පෙන්වා ඇති බවට ද මතයක් පවතී. අක්නාටන්ගේ යැයි පැවසෙන මමිය සොයාගන්නා තෙක්ම මෙවැනි මතවාද පැවතිණි. ඇතැම් විද්වතුන් විසින් රජුන්ගේ නිම්නයේ වැඩ අවසන් නොකළ KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ 61074 මමිය අක්නාටන්ගේ යැයි හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;එස්. මැක්ඇවෝයි, &quot;මමී 61074: අ ස්ට්‍රේන්ජ් කේස් ඔෆ් මිස්ටේකන් අයිඩෙන්ටිටි&quot;, [[ඇන්ටිගුවෝ ඔරියන්ටේ]] 5 (2007): 183-194.&lt;/ref&gt; එය එසේ වී නම්—හෝ KV 55 මමිය ඔහුගේ කිට්ටු සමීපතමයකු වූ [[ස්මෙන්ඛ්කරේ]]ට අයත් නම්—එහි පරිමාණ ලක්ෂණ අනුව අක්නාටන්ගේ සැබෑ ස්වරූපය අතිශයෝක්තියෙන් දක්වා ඇති බවට වූ මතය සත්‍ය විය හැක. මෙම “මමිය” වෙන් වූ අස්ථි කොටස්වලින් සමන්විත වුවත්, එහි හිස්කබල දිගටි වූ අතර එහි නිකට ප්‍රමුඛ ය. ගාත්‍රා දිගටි සහ සැහැල්ලු ය. 2007දී, [[සාහි හවාස්]] ඇතුළු පර්යේෂකයින් කණ්ඩායමක් විසින් 61074 මමියේ CT පරිලෝකනයක් සිදුකරන ලදී. පරිලෝකන ප්‍රතිබිම්බ අනුව නිගමනය වූයේ දිගටි හිස්කබල, කම්මුල් අස්ථි, බෙදුණු තල්ල, සහ ගැටුළණු ඥාන දත් අනුව මෙම මමිය ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියාගේ බවයි. ඒ අනුව ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියා අක්නාටන් ලෙස ප්‍රකට විය.

[[File:The Wilbour Plaque, ca. 1352-1336 B.C.E., 16.48.jpg|thumbnail|right|විල්බර් ඵලකය, ක්‍රි.පූ. 1352-1336 පමණ අයත් ය, [[බෲක්ලයින් කෞතුකාගාරය]]; මෙම කැටයම මගින් අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි ඔවුන්ගේ රාජ්‍යසමයේ පසුකාලයක නිරූපිත ය.]]

===පවුල සහ සබඳතා===
{{See also|ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පවුල් ගස}}
[[File:Akhenaten, Nefertiti and their children.jpg|thumb|&lt;center&gt;අක්නාටන්, [[නෙෆර්ටිටි]] සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්&lt;/center&gt;|]]
IVවන අමෙන්හොටෙප් ලෙස සිය රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ, අක්නාටන් නෙෆර්ටිටි සමග විවාහ විය. ශිලාලේඛන අනුව ඔවුනට දියණියන් සයදෙනකු වූ බව හඳුනාගත හැක. මෑතකදී සිදු කළ DNA විශ්ලේෂණයක් අනුව අනාවරණය වූයේ අක්නාටන්ට දාව ඔහුගේ ජීව විද්‍යාත්මක සොයුරියක් වූ [[ලාබාල යුවතිය (මමිය)|&quot;ලාබාල යුවතිය&quot; මමියේ]] හිමිකාරිණිය විසින් බිහිකළ පුත්‍රයා ටුටන්ඛාටන් (පසුව [[ටුටන්ඛාමන්]]) බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.usatoday.com/tech/science/discoveries/2010-02-16-king-tut_N.htm|title=අ ෆ්‍රේල් කිං ටට් ඩයිඩ් ෆ්‍රොම් මැලේරියා, බ්‍රෝකන් ලෙග්|work=USA ටුඩේ|first=පෝල්|last=ස්කෙම්|date=2010-02-16}}&lt;/ref&gt; අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ දෙමාපියන් නොදනී. අක්නාටන් සහ හඳුනා නොගත් බිසවක් ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන් වන්නට ඇතැයි යෝජනා වී ඇත.

ශිලාලේඛන අනුව අක්නාටන්ට [[කියා]] නැමැති දෙවන බිසවක් සිටි බව පැහැදිළි වේ. ඇතැමුන් ප්‍රකාශ කොට ඇත්තේ ඇය, ටුටන්ඛාමන් හෝ ස්මෙන්ඛ්කරේ හෝ ඒ දෙදෙනාටම මවක මෙන් කටයුතු කරන්නට ඇති බවයි.

අක්නාටන්ගේ දරුවන් (හඳුනාගත් සහ සෛද්ධාන්තික) සහ ඔවුන්ගේ අපේක්ෂිත උප්න වර්ෂ පහත පරිදි වේ:

* [[ස්මෙන්ඛ්කරේ]] — IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ්‍ය සමයේ 35 හෝ 36වන වර්ෂය.
* [[මෙරිටාටෙන්]] — ඔහුගේ 1වන වර්ෂය.
* [[මෙකෙටාටෙන්]] — වර්ෂය 3, හෝ ඊට පෙර විය හැක.
* [[අන්ඛෙසෙන්පාටෙන්]], පසුව [[ටුටන්ඛාමුන්|ටුටන්ඛාමුන්ගේ]] බිසව විය — වර්ෂය 4.
* [[නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් ටැෂෙරිට්]] — වර්ෂය 8.
* [[නෙෆර්නෙෆරුරේ]] — වර්ෂය 9.
* [[සෙටෙපෙන්රේ (කුමරිය)|සෙටෙපෙන්රේ]] — වර්ෂය 9.
* [[ටුටන්ඛාටන්]] — වර්ෂය 8 හෝ 9 — පසුව ටුටන්ඛාමුන් ලෙස නම වෙනස් කරගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/ideology/king/familyakhenaton.html|title=ද ෆැමිලි ඔෆ් අක්නේටන්|accessdate=2008-10-02}}&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ දැනට හඳුනාගෙන ඇති බිසෝවරුන් වන්නේ:
* [[නෙෆර්ටිටි]], ඔහුගේ [[මහා රාජකීය බිරිඳ]].
* [[කියා]], සුළු රාජකීය බිරිඳක්.
* [[එනිසාසි]]හි පාලකයා වූ [[සාටියා]]ගේ දියණියක්&lt;ref name=&quot;WG&quot;&gt;ග්‍රැජෙට්ස්කි, ඒන්ෂන්ට් ඊජිප්ටියන් ක්වීන්ස්: අ හයිරොග්ලිෆික් ඩික්ෂනරි, ගෝල්ඩන් හවුස් පබ්ලිකේෂන්ස්, ලන්ඩන්, 2005, ISBN 978-0-9547218-9-3&lt;/ref&gt;
* බැබිලෝනියාවේ රජු වූ [[බුර්නා-බුරියාෂ් II|බුර්නා-බුරියාෂ්ගේ]] දියණියක්&lt;ref name=&quot;WG&quot;/&gt;

තමන්ට පුරුෂ උරුමකරුවකු ලබා දීම සඳහා අක්නාටන් විසින් සිය ඇතැම් දියණියන්වද බිසෝවරුන් ලෙස පත්කොටගෙන ඇති බවට මතයන් පවතී. නමුත් මේ කරුණු විවාදාත්මක ය. නමුත් අක්නාටන් සිය පියා වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප් මෙන් සිය එක් දියණියක්වත් [[මහා රාජකීය බිරිඳ]] ලෙස නම්කොට ඇති බව නිශ්චිත ය. නමුත් මෙමගින් ඇය අක්නාටන්ගේ ලිංගික සහකාරියක වූ බව හැඟවෙන්නේ නැත. එය වැදගත් උත්සවීය තනතුරක් වන්නට ඇත.&lt;ref&gt;රොබින්ස්, ජී.; ''විමෙන් ඉන් ඒන්ෂන්ට් ඊජිප්ට්'', හාවර්ඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස් (1993) පි 21-27&lt;/ref&gt;
* මෙරිටාටෙන් දියණිය, ස්මෙන්ඛ්කරේගේ මහා රාජකීය බිරිඳ වූ බව අඛෙට්-ආටන්හි IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ සටහන්ව ඇත. ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ මංජුසාවක ඇගේ නාමය අක්නාටන් රජුගේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් රජුගේ මහා රාජකීය බිරිඳ ලෙස සටහන් කොට ඇත. විදේශ පාලකයින් විසින් අක්නාටන් ලියූ ලිපිවල මෙරිටාටෙන්ව 'නිවසේ ස්වාමි දියණිය' ලෙස දක්වා ඇත.
* මෙකෙ‍ටාටෙන්, අක්නාටන්ගේ දෙවන දියණිය. රජුගේ 13වන හෝ 14වන වර්ෂයේ දී මෙකෙටාටෙන් ඇගේ දරුප්‍රසූතියේ දී මියගිය බව අමර්ණ සොහොන්ගැබ්වල සඳහන් ය. ඇයට සැමියකු සිටි බවට වාර්තා හමුනොවන බැවින් ඇගේ පියා වූ අක්නාටන් ඇයව බිසවක් කරගන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. එම දරුවා පිළිබඳ සඳහන් ශිලාලේඛනයේ කොටස කැඩී ඇති හෙයින් මේ පිළිබඳ නිගමනයකට ඒමට නොහැක.
* මුලින් කියා බිසව වෙනුවෙන් නිමකළ විවිධ ස්මාරක පසුව අක්නාටන්ගේ දියණියන් වූ මෙරිටාටෙන් සහ අන්ඛෙසෙන්පාටෙන් සඳහා නැවත කැටයම් කොට ඇත. මෙම ප්‍රතිශෝධිත ශිලාලේඛනයේ මෙරිටාටෙන්-ටැෂෙරිට් (&quot;කනිටු&quot;) සහ අන්ඛෙසෙන්පාටෙන්-ටැෂෙරිට් කෙනකු පිළිබඳ සඳහන් වේ. ඇතැමුන් අදහස් දක්වන්නේ අක්නාටන් සිය මුණුපුරුමිණිපිරියන්ට පියා වන්නට ඇති බව මින් අදහස් වන බවයි. නමුත් තවත් සමහරුන් පවසන්නේ මෙවැනි මුණුපුරුමිණිපිරියන් පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් නැති නිසා, මෙම නම්, මුලින් කියාගේ දරුවකුගේ නමක් තිබූ ස්ථානයක වූ හිස්තැන පිරවීමට යෙදූ ප්‍රබන්ධ නාමයක් වියහැකි බවයි.&lt;ref&gt;ඒඩන් ඩොඩ්සන් සහ ඩියෑන් හිල්ටන්, ද කම්ප්ලීට් රෝයල් ෆැමිලීස් ඔෆ් ඒන්ෂන්ට් ඊජිප්ට්, තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන් (2004), පි.154&lt;/ref&gt;

තවත් පෙම්වතියන් දෙදෙනකු යෝජනා වී ඇති මුත්, ඒවා නිල වශයෙන් පිළිනොගැනේ:

* ස්මෙන්ඛ්කරේ, අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා සහ/හෝ ඔහුගේ අවසන් සමයේ සහ-පාලකයායි. පෙම්වතියකට වඩා ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු අක්නාටන්ගේ අර්ධ-සොයුරකු හෝ පුත්‍රයකු විය හැකි ය. ඇතැමුන් විශ්වාස කරන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු අක්නාටන්ගේ බිසවක්, එනම් නෙෆර්ටිටි හෝ කියාගේ අන්වර්ථ නාමයක් බවයි. (පහත බලන්න)
* ටියේ, ඔහුගේ මවයි. IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මරණින් වසර 12කට පසුවත්, ඇයව අභිලේඛනවල රැජින සහ රජුගේ ප්‍රියාවිය යන නම්වලින් හඳුන්වා ඇත. නමුත් බොහෝ අවස්ථාවල ඇයව හඳුන්වා ඇත්තේ රජුන්ගේ මව යනුවෙනි. මෙම මතයට පක්ෂව අදහස් දක්වන විද්වතුන් ස්වල්ප දෙනා (ප්‍රධානව [[ඉමානුවෙල් වෙලිකොව්ස්කි]]) පවසන්නේ අක්නාටන් යනු [[තීබ්ස්, ග්‍රීසිය|ග්‍රීසියේ තීබ්ස්]]හි ජීවත් වූයේ යැයි පැවසෙන පුරාවෘත්තමය [[ඊඩිපස්]] රජුගේ ප්‍රතිමූර්තියක් බවත්, ටියේ ඔහුගේ මව/බිරිඳ වූ [[ජොකැස්ටා]] බඳු බවත් ය.

==ජාත්‍යන්තර සබඳතා==
[[File:ReliefPortraitOfAkhenaten01.png|thumb|right|දර්ශීය අමර්ණ යුගයේ ශෛලියෙන් නිම වූ අක්නාටන්ගේ රුවක්]]

විද්වතුන් පිරිසක් විසින් නූතන එල්-අමර්ණ ([[අක්ටාටන්]] නගරයේ නූතන නාමය) ප්‍රදේශයෙන් සොයාගනු ලැබූ [[අමර්ණ ලිපි]] මගින් අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ සහ ඔහුගේ විදේශ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ වැදගත් කරුණු බොහෝමයක් ලැබේ. මෙම ලිපි අතර දුරබැහැර හමුදා මුරපොළවල් වලින් අක්ටාටන් වෙත තොරතුරු දන්වමින් ලැබුණු ලිපි සහ [[මිටානි]], බැබිලෝනියාව, ඇසිරියාව සහ හැටි වැනි විදේශ රාජ්‍යවල පාලකයින්ගෙන් (&quot;මහා රජුන්&quot; ලෙස දක්වා ඇත) ලැබුණු ලිපි අන්තර්ගත මැටි ඵලක ද වේ. මෙම බොහෝ ලිපි ඊජිප්තුවේ යටත් රාජ්‍යවල රජවරුන් සහ ආණ්ඩුකාරවරුන් විසින් පාරාවෝවරයාගෙන් රන් ඉල්ලා ආයාචනයන් වශයෙන් ලියූ ඒවායි. එසේම ඇතැම් ලිපි ඔහු විසින් තමන්ව මුලා කළ බව හෝ ඇනුම් පද පැවසූ බව දන්වමින් පැමිණිලි කළ ලිපි වේ.

සිය රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ, අක්නාටන් සහ හිටයිට්වරුන්ට එරෙහිව සිය පියාගේ ප්‍රසාදය දිනා තිබූ මිටානියෙහි රජු වූ [[ටුෂ්රටා]] අතර ආරවුල් ඇති විය. සිය ලිපි ගණනාවකම, ටුෂ්රටා චෝදනා කර ඇත්තේ අක්නාටන් තමන්ට දඹ රන් ප්‍රතිමා වෙනුවට රන් ආලේපිත ප්‍රතිමා එවා ඇති බව පවසමිනි. මෙම ප්‍රතිමා ටුෂ්රටා විසින් සිය දියණිය වූ [[ටඩුක්හෙපා]] IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුහටත්, පසුව අක්නාටන්හටත් විවාහ කරදීම වෙනුවෙන් වූ මනාලියගේ ගාස්තුවේ කොටසකි. අමර්ණ ලිපියක් වන EA 27හි මෙම සිදුවීම පිළිබඳ ටුෂ්රටා විසින් අක්නාටන්ට සිදුකරන චෝදනාව මෙසේ දැක් වේ:

&lt;blockquote&gt;
&quot;මා...ඔබගේ පියා වන [[අමෙන්හොටෙප් III|මිමුරෙයාගෙන්]] දඹ රන් ප්‍රතිමා පිළිබඳ විමසීමි. ඉන් එකක් මාගේත්, දෙවන ප්‍රතිමාව මගේ දියණිය වන ටඩු-හෙබා [ටඩුක්හෙපා] ගේත් ප්‍රතිමාවකි. එවිට ඔබගේ පියා පැවසූයේ 'දඹ රන් ප්‍රතිමා දීම ගැන පමණක් කථා කරන්නට එපා. මා ඔබට ලැපිස් ලැසූලි මාණික්‍යයෙන් තැනූ ප්‍රතිමාත් ලබා දෙන්නම්. මේ ප්‍රතිමා මෙන්ම, අමතර රන් විශාල ප්‍රමාණයකුත් සහ [වෙනත්] භාණ්ඩ ප්‍රමාණයටත් වඩා ලබා දෙන්නම්' යනුවෙනි. ඊජිප්තුවේ නවාතැන් ගත් මාගේ පණිවිඩකරුවන් සෑමදෙනාම ප්‍රතිමා වෙනුවෙන් වෙන්කළ රන් සිය දෑසින්ම සැක තිබේ. ඔබගේ පියා විසින්ම ප්‍රතිමා පිළිවාත්තු කොට ඇත්තේ මාගේ පණිවිඩකරුවන් සිටින විට [දී] මයි. ඔහු එය පිරිසිදු රන් බවට පත්කළේ ය...ඔහු අමතර රත්රන් ද සෑහෙන ප්‍රමාණයක් පෙන් වූ අතර, ඒවා ඔහු මාවෙත එවිය යුතු ප්‍රමාණයටත් වඩා වැඩි විය. ඔහු මාගේ පණිවිඩකරුවන්ට පැවසූයේ, 'මා විසින් මාගේ සොයුරාට යවන මේ ප්‍රතිමා, මනින ලද ප්‍රමාණයටත් වඩා වැඩියෙන් රත්රන් සහ භාණ්ඩ, නුඹලාගේ දෑස්වලින්ම බලාගනිල්ලා' යනුවෙනි. ඉතින් මාගේ පණිවිඩකරුවෝ එය ඔවුන්ගේ දෑස්වලින්ම දුටුවෝ ය! නමුත් මාගේ සොයුරා [අක්නාටන්] නුඹ නම් නුඹගේ පියා විසින් එවීමට තැත්කළ ඝන [රන්] ප්‍රතිමා ලබා දී නැහැ. නුඹ මා වෙත එවා ඇත්තේ රන් ආලේපිත දැව ප්‍රතිමායි. ඔබේ පියා විසින් මට එවන්නට යෙදුණු තරම්වත් භාණ්ඩ නුඹ මා වෙත එවා නැහැ. නුඹ විසින් [ඒවා] විශාල පරිමාණයෙන් අඩුකොට තිබේ. මේ දක්වා මා දන්නා තරමින් කිසිදු අයුරකින්, මා මගේ සොයුරාට පාඩු සිදු කොට නැත. මාගේ සොයුරාගේ ආචාරය මට ඇසෙන්නේ යම් දිනයක ද, මා එම දිනය ප්‍රීතිමත් අවස්ථාවක් බවට පත් කරන්නෙමි... මාගේ සොයුරා තවත් රන් එවනු මැනවි. කිම්[රු මංග]ල්‍යයේ [දී]...බොහෝ භාණ්ඩ [...සමගින්] කරනු [මැන මාගේ] සොයුර මට බුහුමන්. මාගේ සොයුරාගේ රටේ දූවිලි මෙන් රන් සුලබ ය. මගේ සොයුරා මට දොම්නසක් ඇති නොකරනු මැනවි. මට ගෞරවයක් වශයෙන් [රත්රන් සහ බොහෝ] [භාණ්ඩ] හිමි මාගේ සොයුරා මට රන් එවනු මැනවි.&quot; (EA 27){{sfn|මොරාන්|1992|pp=87,89}}
&lt;/blockquote&gt;

[[File:PortraitStudyOfAkhenaten-ThutmoseWorkshop EgyptianMuseumBerlin.png|thumb|upright|පාරාවෝවරයකුගේ උඩුකයක බදාම අධ්‍යයනයක්, අක්නාටන් හෝ සහ-පාලකයකු හෝ අනුප්‍රාප්තිකයකුගේ විය හැක. අමර්ණහි රාජකීය ප්‍රතිමා ශිල්පී තුත්මෝස්ගේ වැඩපලෙන් හමු වූ මෙය දැන් [[බර්ලින්හි ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය|බර්ලින්හි ඒජිප්ටිස්කස් මියුසියම් එකතුවෙහි]] කොටසකි.]]

අක්නාටන් ටුෂ්රටාහට සමීප මිතුරකු නොවූ නමුත්, ඔහු පැහැදිළිවම [[සුපිලුලියුමා I|Iවන සුපිලුලියුමා]] නම් බලවත් රජු යටතේ ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවති [[හිටයිට්වරු|හිටයිට්]] අධිරාජ්‍යය පිළිබඳ අවධානයෙන් පසු වූ බව පෙනේ. ඊජිප්තුව මිටානිය කෙරෙහි සාමකාමී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ මේ යුගයේ මිටානිය සහ එහි පාලක ටුෂ්රටා වෙත එල්ල වූ ප්‍රබල හිටයිට් ආක්‍රමණය, පුරාතන මැද පෙරදිග කලාපයේ වූ අන්තර්ජාතික බල තුලනය බිඳලීමට හේතු විය. මේ ‍හේතුවෙන් ඊජිප්තුවේ සමහර යටත් රාජ්‍ය හිටයිට්වරුනට පක්ෂපාතී විය. ඊජිප්තු හිතවාදීන් පිරිසක්, හිටයිට්වරුනට එරෙහිව කැරැලි ගැසූ නමුත් ඔවුනව හසු විය. ඔවුහු හමුදා සහාය ඉල්ලමින් අක්නාටන් වෙත ලිපි යැවූ මුත්, අක්නාටන් මින් බොහෝ ඉල්ලීම්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ නැත. [[ෂෙචෙම්]]හි [[ලැබායා]] සහ [[ජෙරුසලම|ජෙරුසලමේ]] [[අබ්ඩි-හෙබා]] අතර පැවති බල අගරලය හේතුවෙන් [[කනාන්]] ප්‍රදේශයේ දී උතුරු සීමාවේ ගැටලු ඇති වූ බවට සාක්ෂි ඇත. මේ හේතුවෙන් පාරාවෝවරයා මැදිහත් වී [[මෙඩ්ජේ]] ගෝත්‍රිකයන් උතුරට පලවා හැරියේ ය. නොයෙකුත් ආයාචනා කළ ද, අක්නාටන් සිය යටත් රාජ්‍යයක් වූ [[බිබ්ලොස්|බිබ්ලොස්හි]] [[රිබ්-හඩ්ඩා]]ව රැකගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. එයට හේතුව එම රාජධානිය [[අබ්ඩි-අෂිර්ටා]] සහ පසුව අබ්ඩි-අෂිර්ටාගේ පුත් [[අසිරු]] යටතේ ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවති [[අමුරු රාජධානිය|අමුරු]] රාජ්‍යය විසින් වටලා තිබීමයි. පාරාවෝවරයාගෙන් ආධාර ඉල්ලා රිබ්-හඩ්ඩා විසින් ලිපි 60ක් ලියා ඇත. රිබ්-හඩ්ඩා වෙතින් නිරතුරුව ලැබුණු ලිපි හේතුවෙන් විඩාපත්ව සිටි අක්නාටන් වරක් රිබ්-හඩ්ඩාට මෙසේ පවසා ඇත: &quot;(සෙසු) සියලු පුරපතීන්ට වඩා වැඩියෙන් මට ලියන තැනැත්තා නුඹයි&quot; ලිපිය EA 124.{{sfn|මොරාන්|1992|p=203}} ඊජිප්තුවේ ආසියාතික අධිරාජ්‍යයේ මායිමේ වූ කුඩා පුර රාජ්‍ය කිහිපයක දේශපාලන තත්ත්වය රැකගැනීමට ඊජිප්තු රජුට මුළු හමුදාවක්ම උතුර වෙත යැවිය නොහැකි බව රිබ්-හඩ්ඩා වටහාගත්තේ නැත.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199906/correspondence.in.clay.htm|title=අක්නාටන් ඇන්ඩ් රිබ් හඩ්ඩා ෆ්‍රොම් බිබ්ලොස්|journal=සවුදි ඇරම්කෝ වර්ල්ඩ්|volume=50|issue=6|date=නොවැම්බර්–දෙසැම්බර් 1999|first=බාර්බරා|last=රොස්|pages=30–35|access-date=2016-10-30|archive-date=2010-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100113125402/http://saudiaramcoworld.com/issue/199906/correspondence.in.clay.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; අවසානයේ ඔහුගේ සොයුරා වූ [[ඉලි-රාපිහ්|ඉලිරාබිහ්]] විසින් සිදුකළ කුමන්ත්‍රණයක් හේතුවෙන් ඔහුව බිබ්ලොස්වලින් පිටුවහල් කළ බව එක් ලිපියක සඳහන් ය. රිබ්-හඩ්ඩා නිශ්ඵල අයුරින් අක්නාටන්ගේ සහාය පැතූ අතර, අනතුරුව සිය නගරය නැවත ලබාගැනීමේ අරමුණින් ඔහු ඔහුගේ සතුරා වූ අසිරු වෙත ‍හැරුණේ ය. නමුත් අසිරු ක්ෂණිකව ඔහුව සයිඩන්හි රජු වෙත පිටත් කරහැරියේ ය.{{sfn|බ්‍රයිස්|1998|p=186}}{{sfn|මොරාන්|1992|p=26}} සඳහන් කරන්නේ 380ට වැඩි අමර්ණ ලිපි අනුව, අක්නාටන් සිය අභ්‍යන්තර ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අවධානය යොමු කරමින් ඊජිප්තුවේ විදේශ යටත් රාජ්‍ය නොසලකා හැරි බවට වන මතය සත්‍ය නොවන බව පෙනී යන බවයි. සමහර ඊජිප්තු යටත් රාජ්‍යවලින් ලැබුණු ලිපිවල, ඔවුන් පාරාවෝගේ උපදෙස් පිළිපැදි බව සඳහන් කොට ඇති අවස්ථා ද ඇත:

&lt;blockquote&gt;රජුට, මාගේ අධිපතියාණන්ට, මාගේ දෙවියාට, මාගේ හිරුට, අහසේ හිරුට: [[ගිසර්|ගස්රු]]හි පාලක, ඔබේ සේවක, ඔබේ පය රැඳි දුහුවිල්ල වන යපාහුගෙන් ලැබෙන පණිවිඩයකි. මා සැබවින්ම මාගේ රජුගේ, මාගේ අධිපතියාණන්ගේ, මාගේ දෙවියන්ගේ, මගේ සූර්යයාගේ දෙපා මුල වැතිරෙන්නම්...7වරක් උඩුබැලි අතටත්, 7වරක් මුණින් අතරටත්. මා නිසැකවම රජුගේ, මාගේ අධිපතියාගේ, අහසේ හිරුගේ, ස්ථානය ආරක්ෂා කරන්නම්. මා එහි සිට රජතුමන්, මාගේ අධිපතියාණන්, විසින් ලියා එවන ලද— සියලු දෑ ඉටුකරන්නම්! මා කවුරුන් ද, සුනඛයෙකි, මාගේ නිවස... සහ මා සතු එකම දෙය නම් රජුගේ, මාගේ අධිපතියාණන්ගේ, අහසේ හිරුගේ නියෝගවලට නිරතුරු කීකරු වීම නොවේ ද?'' (EA 378)&lt;ref&gt;මොරාන් (2003) පිටු.368-69&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

රාජපාක්ෂික නමුත් අවාසනාවන්ත රිබ්-හඩ්ඩා, අසිරුගේ මෙහෙයවීම මත මරාදැමීමත් සමග,{{sfn|බ්‍රයිස්|1998|p=186}} අසිරු වෙත කෝපාවිෂ්ට ලිපියක් යවමින් අක්නාටන් ඔහුට ව්‍යංගයෙන්  රාජද්‍රෝහී චෝදනා එල්ල කොට ඇත.{{sfn|මොරාන්|1992|pp=248-250}} අක්නාටන් මෙසේ ලියයි:

&lt;blockquote&gt;
අමුරුහි පාලක අසිරුට පවසන්න: රජ, නුඹේ අධිපති [අක්නාටන්] මෙසේ පවසන බව: සොයුරා විසින් දොරටුවෙන් පිටතට පන්නා දැමූ ගුබ්ලාහි [බිබ්ලොස්] පාලකයා නුඹට, &quot;මාව නගරය තුළට රැගෙන යන්න. එහි සෑහෙන රිදී ඇති අතර, මා ඒවා ඔබට ලබා දෙන්නම්. සැබවින්ම මාගේ [මෙහි] තරම් නොවූවත්, එය සෑමදෙයකින්ම සමෘද්ධිමත් ය.&quot; යනුවෙන් පවසා ඇත. පාලකයා [රිබ්-හඩ්ඩා] නුඹට පැවසූයේ එලෙසයි. නුඹ නුඹගේ රජුට, ස්වාමියාට, &quot;මා පෙර සිටි සියලු පුරපතීන් මෙන් [යටත් රාජ්‍යවල] ඔහුගේ නගරයක සේවකයෙක්මි&quot; යැයි පවසා එවූයේ නැති ද? ඔහුගේ සොයුරා විසින් නගරයෙන් පිටතට නෙරපූ පුරපතිව අල්ලා ගැනීමෙන් පසු නුඹ කටයුතු කර ඇත්තේ සාපරාධී ආකාරයෙනුයි.
&lt;/blockquote&gt;

[[File:Amenhotep.jpg|thumb|upright|left|&lt;center&gt;අක්නාටන්ගේ හිස&lt;/center&gt;]]

&lt;blockquote&gt;
ඔහු [රිබ්-හඩ්ඩා] නවාතැන් ගෙන සිටියේ [[සයිඩන්]]හි ය. නුඹගේ අත්තනෝමතික තීරණය අනුව නුඹ ඔහුව [ඇතැම්] පුරපතිවරුනට භාර දී තිබේ. නුඹ ඒ කුමන්ත්‍රණකාරීන් පිළිබඳ දැනසිටියේ නැති ද? නුඹ සැබැවින්ම රජුගේ සේවකයකු නම්, ඇයි නුඹ රජු, ඔබේ ස්වාමියා ඉදිරියේ ඔහුට මෙලෙසින් චෝදනා නොකළේ? &quot;මේ පුරපතියා මට, 'මාව ඔබේ අයකු කොටගෙන නගරය තුළට ඇතුළු කරගන්න' යනුවෙන් ලියා තිබුණා&quot; යැයි නුඹට දැන්වීමට යුතුකමක් තිබිණි. නුඹ අවංකව කටයුතු කළා වුවත්, නුඹ ලියා ඇති සියලු දෙය සත්‍ය නොවෙයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, රජු ඒ පිළිබඳ මෙසේ ආවර්ජනා කරයි, &quot;නුඹ පැවසූ සියල්ල මිත්‍රශීලී නැහැ.&quot;

දැන් රජුට මෙසේ අසන්නට ලැබී ඇත, &quot;නුඹ කිඩ්සා ([[කාඩේෂ්]]) දේශයේ පාලකයාත් සමග දැන් සමාදාන වී ලු. නුඹලා දෙදෙනා ආහාර සහ සැර පානවර්ග ලබාගන්නේ එකට ය.&quot; මෙය සත්‍යයකි. ඇයි නුඹ එසේ කටයුතු කරන්නේ? රජු සමග සටනේ නිරත එවැනි පාලකයකු සමග නුඹ සමාදාන වූයේ ඇයි? නුඹ රාජපාක්ෂිකව කටයුතු කළා වුවත්, නුඹ නුඹේම තීරණ මතයි කටයුතු කොට ඇත්තේ. ඔහුගේ තීරණ ගණනකට ගෙන නැත. එසේම නුඹ විසින් නුඹගේ පෙර ක්‍රියා පිළිබඳ කිසිදු අවධානයක් යොමු කොට නැති බව පෙනේ. ඔවුන් අතරින් නුඹට සිදු වූයේ කුමක් ද? නුඹ නුඹගේ රජුගේ, අධිපතියාණන්ගේ පාර්ශ්වයෙහි අයකු නොවේ. නුඹව තමන්ගේ වාසියට කටයුතු කරවීමට සලස්වන පුද්ගලයන් පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන්න. ඔවුනට අවශ්‍ය නුඹව ඉවත් කරවීමටයි...එය එසේ නොවේ නම් නුඹ මේ අපරාධය සිදු කළේ කුමන හේතුවක් නිසා ද? නුඹ මෙසේ දුෂ්ට, රාජද්‍රෝහී ක්‍රියාවන් සිදුකළහොත්, නුඹටත්, නුඹගේ පවුලේ සෑම දෙනාටත් රජුගේ පොරෝ පහරින් මියයන්නට සිදු වේවි. එම නිසා නුඹගේ රජුට, ස්වාමියාණන්ට සේවය කළහොත් නුඹට ජීවත් විය හැකි වේවි. කනාන්හි සියලු වැසියන් කෙරෙහි රජු උදහස් වුවහොත් සිදුවන දෙය පිළිබඳ නුඹ හොඳින්ම දනී. එසේම නුඹ මෙලෙස පවසා ලියූ විට, 'රජතුමණි, මාගේ උතුමාණෙනි, මේ වසරට මාව අත්හරින්න. මා ඊළඟ වර්ෂයේ රජු, මාගේ අධිපතියාණන් මුණගැසීමට [ඊජිප්තුවට] පැමිණෙන්නම්. එසේ සිදුකළ නොහැකි වුවහොත් මා මාගේ පුතුව මා වෙනුවට එවන්නම්' — රජතුමන්, නුඹේ උතුමාණන් නුඹගේ ප්‍රකාශය සලකා බලා මේ වසරේ නුඹව නිදහස් කරාවි. නුඹම පැමිණෙන්න, නැතහොත් නු‍ඹගේ පුත්‍රයාව [දැන්ම] එවන්න. එවිට නුඹට, සිය බැල්මෙන්ම සියලු රාජ්‍ය ජීවත් කරවන රජුව දැකගත හැකි වේවි. (EA 162){{sfn|මොරාන්|1992|pp=248-249}}
&lt;/blockquote&gt;

මේ ලිපිය අනුව පෙනෙන්නේ අක්නාටන් විසින් කනාන් සහ සිරියාවේ වූ සිය යටත් රාජ්‍ය පිළිබඳ දැඩි අවධානයකින් පසු වූ බවයි. අක්නාටන් අසිරුහට ඊජිප්තුවට පැමිණ එහි වර්ෂයක්වත් රැඳී සිටින ලෙසට නියෝගකළේ ය. නමුත් අවසානයේ හිටයිට්වරුන් [[අම්කු|අම්කි]]හි දකුණුදිග පෙදෙසට ළඟාවීමත් සමග, අක්නාටන් අසිරු නිදහස් කළේ ය. ඉන් අනතුරුව අමුරු රාජ්‍යය ඇතුළු ඊජිප්තුවේ ආසියානු යටත් රාජ්‍ය වෙත හිටයිට් ආක්‍රමණ මාලාවක් ඇති විය.{{sfn|බ්‍රයිස්|1998|p=188}} අමුරු වෙත නැවත පැමිණීමෙන් පසු අසිරු සිය රාජධානිය සමග හිටයිට් පාර්ශ්වය වෙනුවෙන් කැරැලි ගැසී ය.{{sfn|බ්‍රයිස්|1998|p=189}} රිබ්-හඩ්ඩා විසින් එවූ අමර්ණ ලිපියක හිටයිට්වරුන් විසින් &quot;මිටානියේ රජුගේ සියලු යටත් රාජ්‍ය අල්ලා ගත් බව&quot; (EA 75) සඳහන් වන අතර,{{sfn|මොරාන්|1992|p=145}} [[සුපිලුලියුමා I|Iවන සුපිලුලියුමා]] රජු යටතේ වැඩෙමින් පැවති බලවත් හිටයිට් අධිරාජ්‍යයේ තර්ජන මර්දනය කරගනිමින් අක්නාටන් ඊජිප්තුවේ මෑත පෙරදිග අධිරාජ්‍යයේ මධ්‍යයේ පාලනය රඳවා ගැනීමට සමත් විය. (මෙයට වර්තමාන ඊශ්‍රායලය, මෙන්ම ෆීනිෂියානු වෙරළ තීරය ද අයත් ය) සිරියාවේ ඊජිප්තු දේශසීමා පළාතක් වූ [[අමුරු රාජධානිය|අමුරු]] පමණක් හිටයිට්වරුනට හිමි විය. එය ද සිදු වූයේ එහි පාලක අසුරුගේ ක්‍රියාකලාපය නිසා ය. අවසානයේ, අක්නාටන් යනු ඊජිප්තුවේ ජාත්‍යන්තර සබඳතා නොසලකා හැරි පාලකයකු බවට වූ මතය බිඳ හෙලිණි. අක්නාටන් සිය 12වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ අඩුම තරමින් නුබියාව තුළ එක් යුධ ව්‍යාපාරයක්වත් මෙහෙයවන්නට ඇති බවට සාධක හමු වී ඇත. මෙය අමාඩා ශිලාව CG 41806 මගින් මෙන්ම [[‍බුහෙන්]] ප්‍රදේශයෙන් හමු වූ ශිලා ස්තම්භයක ද දැක් වේ.&lt;ref&gt;ෂුල්මන් (1982), පිටු.299-316&lt;/ref&gt;

==මරණය, භූමදානය සහ අනුප්‍රාප්තිය==
{{Further information|අමර්ණ අනුප්‍රාප්තිය}}
[[File:Sarcophage Akhénaton.JPG|thumb|left|[[අමර්ණ]]හි මුල් සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ කැබලිවලට කැඩී තිබූ අක්නාටන්ගේ ශෛලමය මිනීපෙට්ටියේ ප්‍රතිසංස්කරණයක්, දැන් කයිරෝවේ [[ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය|ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ]] තබා ඇත.]]
අක්නාටන් සහ අමර්ණ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ රූ දක්නට ලැබෙන අවසන් අවස්ථාව [[IIවන මෙ‍රිරාගේ සොහොන්ගැබ]] තුළින් ලැබේ. මෙය අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ 12වන වර්ෂයේ දෙවන මාසයට කාලනිර්ණය කොට ඇත.&lt;ref&gt;ඇලන් (2006), පි.1&lt;/ref&gt; මෙම ඓතිහාසික වාර්තාවෙන් පසු සිදුවීම් පිළිබඳ තොරතුරු අපැහැදිළි අතර, යම් තරමකට හෝ පැහැදිළි වන්නේ [[ටුටන්ඛාමුන්]]ගේ සිංහාසනාරූඪය ආසන්න සිදුවීම් පමණි.

[[File:KV55 sarcophagus (Cairo Museum).jpg|thumb|upright|KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ වනසන ලද අක්නාටන්ගේ රාජකීය මිනී පෙට්ටිය]]

2012 දෙසැම්බර් මස දී, '''වර්ෂය 16 III අඛෙට් දිනය 15''' ලෙස දින නිර්ණිත නැමැති අක්නාටන්ගේ ශිලාලේඛනයක් හමු වූ බව නිවේදනය කෙරිණි. එහිම නෙෆර්ටිටි රැජින ද ඒ වන විට ජීවත්ව සිටි බවට තොරතුරු ඇත. මෙය අමර්ණවලට මඳක් උතුරින් වූ [[ඩේර් එල්-බර්ෂා]]හි හුනුගල් වැඩපලකින් හමු විය.&lt;ref&gt;ඇතීනා වැන් ඩර් පෙරී, &quot;Nofretetes (vorerst) letzte dokumentierte Erwähnung,&quot; in: Im Licht von Amarna - 100 Jahre Fund der Nofretete. [Katalog zur Ausstellung Berlin, 07.12.2012 - 13.04.2013]. (දෙසැම්බර් 7, 2012 - අප්‍රේල් 13, 2013) පීටර්ස්බර්ල්, පිටු.195-197&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dayralbarsha.com/node/124 Dayr al-Barsha Project featured in new exhibit 'Im Licht von Amarna' at the Ägyptisches Museum und Papyrussammlung in Berlin] 12/06/2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;වැන් ඩර් පෙරී, ඇතීනා. 2014. &quot;ද ඉයර් 16 ග්‍රැෆිටෝ ඔෆ් අක්නාටන් ඉන් ඩෙයිර් අබූ හිනිස්: අ කන්ට්‍රිබියුෂන් ටු ද ස්ටඩි ඔෆ් ද ලේටර් ඉයර්ස් ඔෆ් නෙෆර්ටිටි.&quot; ජර්නල් ඔෆ් ඊජිප්ටියන් හිස්ට්‍රි 7:67-108&lt;/ref&gt; මෙම ලේඛනයේ සඳහන් වන්නේ අක්නාටන්ගේ මරණයට පෙර අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි රාජකීය පවුල ලෙස සිටි සමයේ අමර්ණහි සිදුකළ ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතියක් පිළිබඳව ය.

[[File:KV55 scull.jpg|thumb|KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ අක්නාටන්ගේ හිස්කබලේ පැති පෙනුමක්]]

නයිල් ග‍ඟෙ‍් බටහිර (හිරු බසින) පැත්තේ අක්ටාටන්හි [[රාජකීය වැඩි සහ සොහොන්ගැබ්|රාජකීය වැඩි]] ප්‍රදේශයට වඩා ඊජිප්තු භුමදාන නයිල්හි නැගෙනහිර (හිරු උදාවන) පැත්තේ සිදුකිරීමට අක්නාටන් තීරණය කළේ ය. රාජ මාලිගය නැවත [[තීබ්ස්, ඊජිප්තුව|තීබ්ස්]] වෙත ගෙනයාමෙන් පසු ඔහුගේ සිරුර ඉවත් කෙරිණි. නූතන ජාන පරීක්ෂාවලින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ [[KV55]] සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ දේහය [[ටුටන්ඛාමුන්]]ගේ පියාගේ බවයි; එනම් &quot;බොහෝ විට&quot; අක්නාටන්ගේ විය හැකි බවයි.&lt;ref&gt;හවාස්, සාහි ඇතුළු පිරිස. &quot;ඇන්සස්ට්‍රි ඇන්ඩ් පැතොලොජි ඉන් කිං ටුටන්ඛාමුන්’ස් ෆැමිලි&quot; &lt;cite&gt;ද ජර්නල් ඔෆ් ඇමරිකන් මෙඩිකල් ඇසෝසියේෂන්&lt;/cite&gt; පි.644&lt;/ref&gt; මෙම සොහොන්ගැබ නොයෙකුත් අමර්ණ යුගයට අයත් භාණ්ඩවලින් සමන්විත විය. ඒ අතර හිතාමතා විනාශ කරන ලද රාජකීය අවමංගල වෙස්මුහුණක් ද වේ. ඔහුගේ ශෛලමය මිනීපෙට්ටිය විනාශ කොට තිබිණි. නමුත් පසුව එය ප්‍රතිනිර්මාණය කොට [[කයිරෝ කෞතුකාගාරය|කයිරෝ කෞතුකාගාරයේ]] ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

[[File:Akhenaten TwoFragmentaryShabtis BrooklynMuseum.png|thumb|[[අමර්ණ]]හි මුල් සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ අක්නාටන්ගේ බිඳුණු [[උෂැබ්ටි]] බඳුන්, [[බෲක්ලයින් කෞතුකාගාරය|බෲක්ලයින් කෞතුකාගාරයේ]] තබා ඇත.]]

අක්නාටන් ඔහුගේ 17වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ මිය යන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. නමුත් ස්මෙන්ඛ්කරේ වසර දෙකකට හෝ තුනකට කලින් සහ-පාලක තනතුරට පත්වූයේ ද, නැතහොත් ඔහු කෙටි කාලයක් තනිව රාජ්‍ය පාලනය කළේ ද යන්න පැහැදිළි නැත.&lt;ref name=&quot;allenp5&quot;&gt;ඇලන් (2006), පි.5&lt;/ref&gt; ස්මෙන්ඛ්කරේ අක්නාටන්ට වඩා වැඩි කාලයක් ජීවත් වී පාරාවෝ බවට පත්වූයේ නම් ඔහු ඊජිප්තුව පාලනය කරන්නට ඇත්තේ වර්ෂයකට වඩා අඩු කාලයක් විය යුතු ය. ඊළඟ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ [[නෙෆර්නෙෆරුආටන්]] පාරාවෝවරිය ඊජිප්තුව වර්ෂ දෙකක් සහ එක් මාසයක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකොට ඇත.&lt;ref&gt;එරික් හෝර්නන්ග්, රොල්ෆ් ක්‍රවුස් සහ ඩේවිඩ් වෝබර්ටන් (සංස්කාරකවරුන්), හෑන්ඩ්බුක් ඔෆ් ඒන්ෂන්ට් ඊජිප්ටියන් ක්රෝනොලොජි (හෑන්ඩ්බුක් ඔෆ් ඔරියන්ටල් ස්ටඩීස්), බ්‍රිල්: 2006, පිටු.207 සහ 493&lt;/ref&gt; ඇයගෙන් පසු ටුටන්ඛාටන් (පසුව, ටුටන්ඛාමුන්) සිහසුනට පත් වූ නමුත්, ඔහු වෙනුවෙන් රාජ්‍යය මෙහෙයවූයේ [[අමාත්‍ය (පුරාතන ඊජිප්තුව)|අමාත්‍යවරයකු]] වූ [[ආයි]] විසිනි. ටුටන්ඛාමුන් යනු ස්මෙන්ඛ්කරේගේ බාල සොහොයුරා ලෙස විශ්වාස කෙරෙන අතර, ඔහු බොහෝ විට අක්නාටන්ට දාව කියාට උපන් දරුවකු විය හැක. එක්තරා විද්වතකු පවසා ඇත්තේ ටුටන්ඛාමුන් යනු ස්මෙන්ඛ්කරේගේ පුත්‍රයකු විය හැකි බවයි. නමුත් 2010දී සිදු කළ DNA පරීක්ෂා මගින් ටුටන්ඛාමුන් යනු සැබැවින්ම අක්නාටන්ගේ පුතකු බව හෙළි විය.&lt;ref name=&quot;associated&quot;&gt;{{Cite web|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=9850747|title=අ ෆ්‍රේල් කිං ටුට් ඩයිඩ් ෆ්‍රොම් මැලේරියා, ‍බ්‍රෝකන් ලෙග් - ABC නිව්ස්|publisher=Abcnews.go.com|date=|accessdate=2010-05-30|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100218121628/http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=9850747|archivedate=පෙබරවාරි 18, 2010}}&lt;/ref&gt; අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු නෙෆර්ටිටි රැජින විසින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකරන්නට ඇති බවට මතයක් ඇත.&lt;ref&gt;''පොකට් ගයිඩ්ස්: ඊජිප්ට් හිස්ට්‍රි'', පි.37, ඩෝර්ලිං කින්ඩර්ස්ලි, ලන්ඩන් 1996.''(නෙෆර්නෙෆරුආටන් කොටස විකිපීඩියා [[නෙෆර්ටිටි]] ප්‍රවේශයෙන් ලබාගෙන ඇත)''&lt;/ref&gt; නමුත් සෙසු විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම පාලිකාව මෙරිටාටෙන් බවයි. [[අමර්ණ]] සොහොන්ගැබකින් හමු වූ [[සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලා ස්තම්භය]] නැමැති ශිලාවෙහි [[නෙෆර්ටිටි]] රැජින අක්නාටන්ට පසෙකින් හිඳ සහ-පාලකයකු ලෙස ක්‍රියාකරන අයුරින් කැටයම් කොට ඇත. නමුත් අන්ඛෙසෙන්පාටන් සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ රූ පෙන්වීම සඳහා මෙහි නම් ඉවත් කොට යළි කැටයම් කොට ඇති බැවින් මෙය නිශ්චිත නැත&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nicholasreeves.com/item.aspx?category=Writing&amp;id=71|title=බුක් රිවීව්: රොල්ෆ් ක්‍රවුස්, Das Ende der Amarnazeit (Hildesheimer Ägyptologische Beiträge, 1978)|accessdate=2008-10-02|author =නිකොලස් රීවස්}}&lt;/ref&gt;

අක්නාටන්ගේ මරණයත් සමග, ආටන් වන්දනාවේ ජනප්‍රියතාව ක්‍රමයෙන් හීන විය. ටුටන්ඛාටන් සිය ‍2වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී (ක්‍රි.පූ. 1332) සිය නාමය ටුටන්ඛාමුන් ලෙස වෙනස් කරගත් අතර, අක්ටාටන් නගරය අත්හැර දැමී ය. එය ක්‍රමයෙන් නටබුන් බවට පත් විය. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් වූ [[ආයි]] සහ [[හොරෙම්හෙබ්]] විසින් තීබ්ස්හි දෙවොල ඇතුළු අක්නාටන් විසින් ඉදිකළ දේවස්ථාන බොහෝමයක් විනාශ කොට ඒවායේ කොටස් සිය දේවස්ථාන අලංකරණයට ගෙන ගියහ.

අවසානයේ, අක්නාටන්, නෙෆර්නෙෆරුආටන්, ස්මෙන්ඛ්කරේ, ටුටන්ඛාමුන්, සහ ආයි පිළිබඳ සටහන් පාරාවෝ ලැයිස්තුවලින් මකාදමන ලදී. ඒ අනුව IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගෙන් පසු හොරෙම්හෙබ් කෙලින්ම බලයට පත් වූ බව නිරූපණය විය. මෙය ආටන්වාදය සහ ඒ හා සම්බන්ධ සියලු පාරාවෝවරුන් ඓතිහාසික වාර්තාවලින් අතුගා දැමීමට හොරෙම්හෙබ් විසින් ගත් උත්සාහයක් ලෙස සැලකෙයි.&lt;ref&gt;ජෝෂුවා ජේ. මාර්ක්. &quot;හොරෙම්හෙබ්,&quot; ඒන්ෂන්ට් හිස්ට්‍රි එන්සයික්ලොපීඩියා. අවසානයට නවීකරණය කළේ අප්‍රේල් 22, 2014. http://www.ancient.eu/Horemheb/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170216123301/http://www.ancient.eu/Horemheb/ |date=2017-02-16 }}&lt;/ref&gt; පසුකාලීනව සම්පාදනය කළ කිසිදු පාරාවෝ ලැයිස්තුවක අක්නාටන්ගේ නාමය දක්නට නොලැබිණි. නමුත් 19වන සියවසේ පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් සොයාගනු ලැබූ ඔහුගේ සමයට අයත් නිර්මාණ මගින් ඔහු පිළිබඳ බොහෝ තොරතුරු හෙළි විය.

රැම්සෙස් රජසමයට අයත් මෙස් ශිලාලේඛනයක අක්නාටන්ව &quot;අක්ටාටන්හි සතුරා&quot; ලෙස හඳුන්වා තිබීමෙන්, පසුකාලීන ඊජිප්තුවරුන් ඔහුගේ විප්ලවය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කළ බව පැහැදිළි වේ.&lt;ref&gt;ඇලන් එච්. ගාර්ඩිනර්, ද ඉන්ස්ක්‍රිප්ෂන් ඔ‍ෆ් මෙස්, අ කන්ට්‍රිබියුෂන් ටු ද ස්ටඩි ඔෆ් ඊජිප්ටියන් ජුඩිෂල් ප්‍රසිඩියර්, ජේ. සී. හින්රිච්ස් පබ්ලිකේෂන්ස්, 1905.&lt;/ref&gt;

==ආටන්වාදය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ එහි පරිහානිය==
{{Main article|ආටන්වාදය}}
සිය රාජ්‍ය සමයේ මුල් කාලයේ IVවන අමෙන්හොටෙප්, නෙෆර්ටිටි සහ දියණියන් සය දෙනා ජීවත් වූයේ තීබ්ස්හි ය. මූලිකව ඔහු ඊජිප්තුවේ සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන් ඇදහීමට අවසර ලබා දුන් නමුත්, [[කාර්නැක් දෙවොල]] (අමුන්-රාගේ පිදීමේ මහා මධ්‍යස්ථානය) අසල ඔහු [[ආටන්]] වෙනුවෙන් සුවිසල් ගොඩනැගිලි ඉදිකරවී ය. ආටන් සාමාන්‍යයෙන් නිරූපණය කෙරුණේ හිරු මඬල ලෙස ය. මෙම තීබ්ස්හි ගොඩනැගිලි ඔහුගෙන් පසු රජවරුන් විසින් කොටස් ගලවා කාර්නැක් දෙවොලේ නව ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට යොදා ගෙන ඇත. පසුව පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් මෙම ඉදිකිරීම් කොටස් ගලවා බැලීමේ දී 36,000ක් පමණ වූ අලංකෘත ගල් කුට්ටි මුල් ආටන් ගොඩනැගිල්ලෙන් රැගෙන ආ ඒවා බව පැහැදිළි විය. ඒවායේ මුල් කැටයම් සහ ශිලා ලේඛන ද දැකගත හැකි විය.&lt;ref name=&quot;rosalie125&quot;&gt;ඩේවිඩ් (1998), පි.125&lt;/ref&gt;

[[File:Akhenaten as a Sphinx (Kestner Museum).jpg|thumb|left|&lt;center&gt;[[අමර්ණ]]හි [[ස්ෆින්ක්ස්|ස්ෆින්ක්ස්]] කෙනකු ලෙස නිරූපිත අක්නාටන්ගේ රුවක්.&lt;/center&gt;]]
ඔහුගේ 5වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී, IVවන අමෙන්හොටෙප්, ආටන් දෙවියන් ඊජිප්තුවේ තනි දෙවියා බවට පත් කිරීමට තීරණාත්මක පියවර ගත්තේ ය. පාරාවෝවරයා &quot;සෙසු සියලු දෙවිවරුන්ගේ පූජකවරුන් විසුරුවා හැරියේ ය...එසේම ආටන් ඇදහීමට දිරිමත් කරනු සඳහා [වෙනත්] ඇදහීම්වලින් ලැබුණු ලාභය කපා හැරියේ ය&quot;. [[ආටන්]] දෙවිඳුන් කෙරෙහි සිය භක්තිය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා, රජු සිය නාමය IVවන අමෙන්හොටෙප් වෙනුවට 'ආටන්ගේ සජීවී ආත්මය' යන අරුතැති අක්නාටන් ලෙස වෙනස් කරගත්තේ ය.&lt;ref name=&quot;rosalie125&quot;/&gt; අක්නාටන්ගේ පස්වන වර්ෂයේ සිදු වූ වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස ඔහුගේ නව අගනුවර වූ 'ආටන්ගේ ක්ෂිතිජය' අරුතැති [[අක්ටාටන්]] නගරය ඉදිකිරීම දැක්විය හැක. මෙම ස්ථානය අදවන විට [[අමර්ණ]] ලෙස හඳුන්වයි. ඉන් මඳ කලකට පසු, ඔහු ඊජිප්තු ආගමික කටයුතු අක්ටාටන් වටා කේන්ද්‍රගත කළේ ය. නමුත් නව නගරයේ ඉදිකිරීම් තවත් අවුරුදු ගණනාවක් පැවතිණි. ආටන්ට ගෞරවයක් ලෙස අක්නාටන් විසින් පුරාතන ඊජිප්තුවේ වඩා දැවැන්ත දේවස්ථාන සංකීර්ණ කිහිපයක්ම ඉදිකරන ලදී. මෙම නව දේවස්ථාන තුළ, ආටන් ඇදහීම සිදු වූයේ පෙර සම්ප්‍රදාය පරිදි අඳුරු දේවස්ථාන කුටි තුළ නොව බොහෝ විට විවෘත හිරුඑළියේ වීම විශේෂත්වයකි. මීට අමතරව අක්නාටන් විසින් [[ආටන්ගේ මහා ගීතාව]] ද සම්පාදනය කරන්නට ඇතැයි සැලකේ.

මූලිකව අක්නාටන් විසින්, ආටන් යනු මහා බලවත් අමුන්-රේ දෙවියන්ගේම (මෙම අමුන්-රේ දෙවියන් ද ප්‍රමුඛ අමුන් වන්දනාවේ ප්‍රතිඵලයකි. එහි දී අමුන් දෙවියන් සහ හිරු දෙවි [[රා]] ඒකාබද්ධ කෙරිණි) ස්වරූපයක් ලෙස හුවා දැක් වී ය. එවිට ඔහුගේ අදහස් ඊජිප්තු ආගමික අදහස් සමග ගැළපිය හැකි විය. කෙසේනමුත්, සිය 9වන වර්ෂයේ දී, අක්නාටන් විසින් ආටන් යනු ප්‍රධාන දෙවියා පමණක් නොව එකම දෙවියන් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. එසේම අක්නාටන් යනු ආටන් දෙවිඳුන් සහ ජනතාව අතර අතරමැදියා ලෙස දක්වා ඇත. ඔහු ඊජිප්තුව පුරා වූ අමුන් දේවස්ථාන විකෘති කළ අතර, බහු 'දේවතාවුන්' පිළිබඳ ලේඛන ඉවත් කොට ඇත.

9වන වර්ෂයෙන් පසු ආටන්ගේ නාමය වෙනස් අයුරකින් ලියැවෙන්නට වූයේ, රජු විසින් හිරු මඬල නිරූපිත රූ හැර ආටන්ගේ සෙසු ප්‍රතිමා වන්දනය අන්තගාමී ලෙස තහනම් කළ නිසායි. මෙම හිරුමඬල නිරූපිත රූපවල කිරණ (අත්වලින් කෙළවර වන ලෙස නිරූපිත) මගින් ආටන්ගේ අදෘශ්‍යමාන ආත්මය නිරූපණය කෙරිණි. මේ අනුව ආටන් හිරු දෙවියන් පමණක් නොව, සර්වත්‍ර දෙවියා ලෙස හඳුන්වා ඇති බව පැහැදිළි වේ. මෙම ආටෙන් දෙවිඳුන් නිරූපිත බොහෝ අවස්ථා රූපාක්ෂර අධෝලිපිවලින් සමන්විත ය. මෙම අධෝලිපිවල සූර්යයා නිරූපණය කොට ඇත්තේ සියල්ලන්ම වට කරගත් නිර්මාපකයා ලෙස බව සටහන් කොට ඇත.

අක්ටාටන්හි සිදු කළ පුරාවිද්‍යාත්මක අනාවරණ අනුව, මේ නගරයේ සාමාන්‍ය වැසියන් ඔවුන් සතුව පැවති අනුස්මරණ ස්කැරබ් රූ, අලංකාර මැටි බඳුන් වැනි කුඩා භාණ්ඩවලින් පවා අමුන් දෙවිඳුන්ගේ නාමය සූරා ඉවත් කොට ඇති බව පෙනී යයි. ඇතැම්විට අමුන්වාදීන් වීමේ වරදට හසු වීමෙන් වැළකීම ඔවුන් එසේ සිදු කරන්නට ඇත. අක්නාටන්ගේ පියා වූ IIIවන අ‍මෙන්හොටෙප්ට සම්බන්ධ ඇතැම් ලේඛන පවා අර්ධ වශයෙන් මකා ඇත්තේ, ඔහුගේ නාමයක් වූ “නෙබමාට්‍රේ අමුන්හොටෙප්” යන්න අමුන් දෙවිඳුන්ගේ නාමය සමග සම්බන්ධයක් දැක් වූ නිසායි.&lt;ref name=&quot;Nicholas Reeves 2001, pp.154-55&quot;&gt;නිකොලස් රීවස්, අක්නාටන්: ඊජිප්ට්’ස් ෆෝල්ස් ප්‍රොෆට්, තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 2001, පිටු.154-55&lt;/ref&gt;

ඊජිප්තුවේදියකු වන නිකොලස් රීවස් ලියන්නේ:
:&quot;එවන් බියජනක ස්වයං-වාරණය සහ නිවට පක්ෂපාතීත්වය මගින් රාජ්‍යය වෙළාගත් වික්ෂේපයක අසුබ පෙරනිමිති පෙන්වයි. [අක්ටාටන්හි] වීදි පාරාවෝවරයාගේ සෙබලුන්ගෙන් පිරී ගියා පමණක් නොව, ජනතාවට ද්වේෂ සහගත ඔත්තුකරුවන්ගේ තර්ජනයෙන් මිදීමට අරගලයක නිරත වන්නට ද සිදු විය.&quot;&lt;ref name=&quot;Nicholas Reeves 2001, pp.154-55&quot;/&gt;

අවසානයේ දී, අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු ඔහුගේ විප්ලවය පරිහානියට පත් විය. එල්-අමර්ණහි නව අගනුවර ඉදිකිරීමට වූ වියදම් සහ අමුන් දේවස්ථාන වසා දැමීම හේතුවෙන් ඊජිප්තු ආර්ථිකය දැඩි අර්බුදයක පැවතිණි. අක්නාටන්ගේ මධ්‍යගතකරණ නැඹුරුව හේතුවෙන් ඊජිප්තුවේ ධනය සහ නිෂ්පාදනය මෙහෙයවූ නිලධාරීන් අතර මහා-පරිමාණයෙන් දූෂණ වංචා ව්‍යාප්ත විය. 18වන රාජවංශයේ අවසන් පාරාවෝවරයා වූ [[‍හොරෙම්හෙබ්]] විසින් රාජ්‍යයේ දූෂණ සිදුකළ හෝ [[කාර්නැක්]]හි 10වන අටලුව අසල මහා ශිලාස්තම්භයෙන් අයුතු ප්‍රයෝජන ගත් නිලධාරීන්ගේ නාසය කපා දැමීමට නියෝග කළේ මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විය හැක.&lt;ref&gt;[http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/texts/edict_of_horemheb.htm ද ග්‍රේට් එඩික්ට් ඔෆ් හොරෙම්හෙබ්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180817035720/http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/texts/edict_of_horemheb.htm |date=2018-08-17 }} ජේ. එච්. බ්‍රෙස්ටඩ් විසිනි, ඒන්ෂන්ට් රෙකෝර්ඩ්ස් ඔෆ් ඊජිප්ට්, (1906) තෙවන කොටස, §§ 50 සිට 67&lt;/ref&gt; නිකොලස් ග්‍රිමල් සංක්ෂිප්තව පවසන පරිදි, අක්නාටන් විසින් ආටන්වාදී-නොවන දේවස්ථාන වසා දැමීම හෝ එහි කටයුතු සීමා කිරීම සහ පූජකවරුන්ගේ භාණ්ඩ රාජ්‍යයේ දියුණුව උදෙසා රාජසන්තක කිරීම හේතුවෙන්:
: &quot;පරිපාලනය සහ එහි විධායක හස්තය වන හමුදාව තුළ සංකේන්ද්‍රණයක් සිදු විය. ප්‍රාදේශීය රජය නොසලකා හැරීම නිසා කාර්යක්ෂම පරිපාලනයක් ගෙනයාමට ගැටලු ඇති විය. හඳුන්වා දුන් නව [රාජ්‍ය] ක්‍රමය අත්තනෝමතික පාලනයෙන් සහ දූෂිතයන්ගෙන් ගහන විය....[අක්ටාටන්හි] නව දෙවොල ඇතුළු නව දේවස්ථාන ඉදිකිරීම සාමාන්‍ය ආර්ථිකයට මෙන්ම දේවස්ථාන-මූලික ආර්ථිකයට ද අවාසිදායක විය. මධ්‍යස්ථව බැලූ විට දිව්‍යමය රාජ්‍ය ක්‍රමය හානිකර විය. නමුත් අමර්ණ යුගයේ දී විකල්පයක් හඳුන්වා නොදී ‍මෙම ක්‍රමය අත්හැරීම හේතුවෙන් සම්පූර්ණ නිෂ්පාදන සහ බෙදාහැරීමේ [ආර්ථිකය] අඩපණ විය.&quot;&lt;ref&gt;නිකොලස් ග්‍රිමල්, අ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ඒන්ෂන්ට් ඊජිප්ට්, 1992 ඉංග්‍රීසි සංස්කරණය, බ්ලැක්වෙල් පබ්ලිෂර්ස් ලිමිටඩ්., පි.232&lt;/ref&gt;

==අනුමාන කල්පිතයන්==
[[File:Akhenaten trial piece.jpg|thumb|left|අක්නාටන්ගේ රුව නෙළීමට ප්‍රතිමා ශිල්පියා කළ පෙරහුරුවක්.]]
ආගමික විප්ලවවාදියකු ලෙස අක්නාටන්ගේ තත්ත්වය පිළිබඳ නොයෙකුත් කල්පිත ඉදිරිපත් වී ඇත. ඇතැමුන් ඔහු විසින් හඳුන්වා දුන් ආගම බහුතරයක් ඒකදේවවාදී බව විශ්වාද කළ ද, බොහෝ විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ ඔහු සම්පූර්ණයෙන්ම අනෙක් දෙවිවරුන් බැහැර නොකළ නිසා ඔහු [[ඒකදේව වන්දනාව|ඒකදේව වන්දනාවේ]] නියුතු වූවකු බවයි.&lt;ref&gt;ඩොමිනික් මොන්ට්සෙරට්, ''අක්නාටන්: හිස්ට්‍රි, ෆැන්ටසි ඇන්ඩ් ඒන්ෂන්‍ට් ඊජිප්ට්'', රූට්ලෙජ් 2000, ISBN 0-415-18549-1, පිටු.36ff.&lt;/ref&gt; ඔහු ආටන් හැර සෙසු දෙවිවරුන් වන්දනයෙන් වැළකී සිටියේ ජනතාව ආටන් නොව ඔහුට වන්දනාමාන කරනු දැකීම ඔහුගේ අපේක්ෂාව වූ නිසා බව ඔවුහු පවසති.

===අක්නාටන් සහ යුදෙව්-ක්‍රිස්තියානි-ඉස්ලාමික ඒකදේවවාදය===
අක්නාටන් විසින් පුරෝගාමීත්වය ගත් ඒකදේවවාදී ආගම් සංකල්පය පසුව යුදෙව් ආගම ලෙස වර්ධනය වන්නට ඇති බව විවිධ විද්වතුන් විසින් පවසා ඇත.&lt;ref name=&quot;freud&quot;&gt;‍ෆ්‍රොයිඩ්, එස්. (1939). මෝසස් ඇන්ඩ් මොනොතීස්ම්: ත්‍රී එසේස්.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ගන්තර් සීග්මන්ඩ් ස්ටෙන්ට්, ''පැරඩොක්සස් ඔෆ් ‍ෆ්‍රී විල්''. [[ඇමරිකානු දර්ශන සංගමය]], DIANE, 2002. 284 පිටු. පිටු 34 - 38. ISBN 0-87169-926-5&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ජාන් ඈස්මාන්, ''මෝසස් ද ඊජිප්ටියන්: ද මෙමරි ඔෆ් ඊජිප්ට් ඉන් වෙස්ටර්න් මොනොතීස්ම්''. [[හාවර්ඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්]], 1997. 288 පිටු. ISBN 0-674-58739-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එන්. ෂුපැක්, ''ද මොනොතීස්ම් ඔෆ් මෝසස් ඇන්ඩ් ද මොනොතීස්ම් ඔෆ් අක්නාටන්''. සෙවිවට්, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;mont&quot;&gt;මොන්ට්සෙරට්, (2000)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;විලියම් එෆ්. ඕල්බ්‍රයිට්, ''ෆ්‍රොම් ද පැට්‍රියර්ච්ස් ටු මෝසස් II. මෝසස් අවුට් ඔෆ් ඊජිප්ට්''. ද බයිබ්ලිකල් ආකියොලොජිස්ට්, වෙළුම. 36, අංක. 2 (මැයි 1973), පිටු. 48-76. doi 10.2307/3211050&lt;/ref&gt; මෙය මුලින්ම සඳහන් කළේ [[මනෝවිශ්ලේෂණය|මනෝවිශ්ලේෂණයේ]] පුරෝගාමියා වූ [[සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්]] විසිනි. ‘නික්මගිය කථාව’ ඓතිහාසික සිදුවීමක් වන බවට වූ වාදය මත පදනම්ව මේ බව ඔහු සිය ''[[:en:Moses and Monotheism|Moses and Monotheism]]'' ග්‍රන්ථයේ දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;එස්. ෆ්‍රොයිඩ්, ''ද ස්ටෑන්ඩර්ඩ් එඩිෂන් ඔෆ් ද කම්ප්ලීට් සයිකොලොජිකල් වර්ක්ස් ඔෆ් සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්, වෙළුම XXIII (1937-1939)'', &quot;මෝසස් ඇන්ඩ් මොනොතීස්ම්&quot;. ලන්ඩන්: [[හොගාර්ත් ප්‍රෙස්]], 1964.&lt;/ref&gt; ෆ්‍රොයිඩ් තර්ක කරන්නේ මෝසෙස් යනු අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු සිය අනුගාමිකයන් සමග ඊජිප්තුව හැරයාමට සිදු වූ ආටන් පූජකයකු බවයි. ෆ්‍රොයිඩ් පවසන්නේ අක්නාටන් ඒකදේවවාදය ප්‍රචලිත කිරීමට මහත් උත්සාහ දැරූ බවත්, බයිබලයේ එන මෝසෙස් ද එවැනි සංකල්පයක් ප්‍රචලිත කරවීමට සමත් වූ බවත් ය.&lt;ref name=&quot;freud&quot;/&gt; 

ඔහුගේ ග්‍රන්ථය අනුව යමින්, මෙම මතය පර්යේෂණ සඳහා ජනප්‍රිය විෂයයක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;[[එඩ්වර්ඩ් චැනී]], ‘ෆ්‍රොයිඩියන් ඊජිප්ට්’, ''ද ලන්ඩන් මැගසින්'', අප්‍රේල්/මැයි 2006, පිටු. 62-69 සහ එහිම,‘ඊජිප්ට් ඉන් ඉංග්ලන්ඩ් ඇන්ඩ් ඇමරිකා: ද කල්චරල් මෙමෝරියල්ස් ඔෆ් රිලිජන්, රෝයල්ටි ඇන්ඩ් රිවොලූෂන්’, ඉන් ''සයිට්ස් ඔෆ් එක්ස්චේන්ජ්: යුරෝපියන් ක්‍රොස්රෝඩ්ස් ඇන්ඩ් ෆෝල්ට්ලයින්ස්'', සංස්. එම්. ඇස්කරි සහ ඒ. කොරාඩෝ (ඇම්ස්ටර්ඩෑම්, රොඩොපි, 2006), පිටු. 39-69.&lt;/ref&gt;

ඇඩෝනායි, ඊජිප්තු ආටන් සහ සිරියානු දෙවියකු වන ඇඩෝනිස් යන නම් අතර ඇති සම්බන්ධය මෙම පාර්ශ්ව අතර පැවති ආදිතම භාෂා එකමුතුව නිරූපණය කරන බව ෆ්‍රොයිඩ් බවසා ඇත.&lt;ref name=&quot;freud&quot;/&gt; මෙහි දී ඔහු විසින් ඊජිප්තුවේදියකු වූ [[ආතර් වෙයිගෝල්]]ගේ තර්කය අනුගමනය කොට ඇති බව පෙනී යයි. [[ජාන් ඈස්මාන්]]ගේ අදහස වන්නේ 'ආටන්' සහ 'ඇඩෝනායි' යන වදන් භාෂාමය වශයෙන් සම්බන්ධ නැති බවයි.&lt;ref&gt;ඈස්මාන්, ජාන්. (1997). ''මෝසස් ද ඊජිප්ටියන්''. කේම්බ්‍රිජ්, මැසචුසෙට්ස්: හාවර්ඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්; පිටු. 23-24, fn. 2.&lt;/ref&gt;

අක්නාටන්ගේ [[ආටන්ගේ මහා ගීතාව]] සහ [[:en:Book of Psalms|බයිබල් ගීතිකා]] [[:en:Psalm 104|104]] අතර ප්‍රබල ශෛලිගත සමානත්වයන් පවතින බව පුළුල්ව පිළිගැනෙන මතයකි. මේ යුගයට පෙර සහ පසු මෙම ස්වරූපය මෑත පෙරදිග ගීත ස්තෝත්‍ර අධ්‍යයනයන් තුළ පුළුල්ව හමු වේ.

අක්නාටන් සහ ආටන් අතර සම්බන්ධය, ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදාය අනුව බැලූ විට [[ජේසුස් ක්‍රිස්තුතුමා|‍ජේසුස් ක්‍රිස්තුතුමන්]] සහ දෙවියන් අතර පැවති සම්බන්ධය වැනි යැයි පවසන විද්වත්හු ද වෙති. ඔවුහු මෙම ආගම සමේශ්වරවාදයකට වඩා ඒකදේවවාදී මුහුණවරක් ඇතැයි අවධාරණය කරති. [[ඩොනල්ඩ් බී. රෙඩ්ෆෝර්ඩ්]] පවසන්නේ ඇතැමුන් විසින් අක්නාටන් යනු ජේසුස්ගේ පණිවිඩකරුවකු ලෙස අදහන බවයි. &quot;එසේ වුවද, අක්නාටන් තමන් එකම දෙවියන්ගේ පුත්‍රයා ලෙස ආමන්ත්‍රණය කොටගෙන ඇත: 'තොපගේ සිරුරෙන් ඉදිරියට පැමිණි තොපගේ එකම පුත්‍රයා' යනුවෙන් පැවසීම එසේ දැක්විය හැක.&quot;&lt;ref name=&quot;redford&quot;&gt;&quot;ද මොනොතීස්ම් ඔෆ් ද හෙරටික් ෆේරෝ: ප්‍රිකර්සර් ඔෆ් මොසියැක් මොනොතීස්ම් ඕ ඊජිප්ටියන් ඇනොමලි?&quot;, [[ඩොනල්ඩ් බී. රෙඩ්ෆෝර්ඩ්]], ''බයිබ්ලිකල් ආකියොලොජි රිවීව්'', මැයි–ජූනි සංස්කරණය 1987&lt;/ref&gt; [[ජේම්ස් හෙන්රි බ්‍රෙස්ටඩ්]] විසින් ඔහුව ජේසුස්ට සමාන කොට ඇත.&lt;ref&gt;&quot;ක්‍රියේෂන් ඇන්ඩ් ද පර්සිස්ටන්ස් ඔෆ් එවිල්&quot;, ජොන් ඩග්ලස් ලෙවෙන්සන්, පි. 60, ප්‍රින්ස්ටන් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්, 1994, ISBN 0-691-02950-4&lt;/ref&gt; [[ආතර් වෙයිගෝල්]] දකින්නේ ඔහු ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ අසාර්ථක පූරවචරයකු ලෙසයි. [[තෝමස් මාන්]] දකින පරිදි ඔහු &quot;නිවැරදි මග තෝරාගත්ත ද, එම මාර්ගයේ යාමට සුදුසු කෙනා ඔහු නොවී&quot; ය.&lt;ref&gt;''අක්නාටන් ඇන්ඩ් ද රිලිජන් ඔෆ් ලයිට්'', එරික් හෝර්නන්ග්, ඩේවිඩ් ලෝර්ටන්, පි. 14, [[කෝර්නෙල් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්]], 2001, ISBN 978-0-8014-8725-5&lt;/ref&gt;

රෙඩ්ෆෝර්ඩ් තවදුරටත් පවසන්නේ අක්නාටන් තමන් හිරු-මඬලේ පුත්‍රයා ලෙස හඳන්වා ගත්ත ද, ඔහු දෙවියන් සහ මැවීම අතර ප්‍රධාන අතරමැදියා ලෙස කටයුතු කළ බවයි. අක්නාටන්ට වසර දහස් ගණනකට පෙර සිටි රජවරුන් ද මීට සමාන සම්බන්ධතාවක් ප්‍රකාශ කොට පූජක ධුරයයන් උසුලා තිබේ. නමුත් අක්නාටන්ගේ සිද්ධිය මීට තරමක් වෙනස් වන්නේ ඔහු විසින් දිව්‍යමය පිය-පුතු සම්බන්ධයක් අවධාරණය කොට තිබීම නිසායි. අක්නාටන් තමන් පිළිබඳ විස්තර කරන්නේ &quot;තොපගේ බාහුවෙන් බිහි වූ තොපගේ පුත්‍රයා&quot;, &quot;තොපගේ දරුවා&quot;, &quot;හිරු-මඬලෙන් පැනනැගි සර්වකාලීන පුත්‍රයා&quot;, සහ &quot;තොපගේ සිරුරෙන් ඉදිරියට ආ ‍තොපගේ එකම පුත්‍රයා&quot; යනාදි වශයෙනි. මෙම පිය-පුතු සමීප සම්බන්ධතාව අනුව, &quot;සිය පියාගේ&quot; හදවත පිළිබඳ දැනසිටියේ රජු පමණි. එහි ප්‍රතිඵලය ලෙස පියා සිය පුතුගේ යාඥා අසා සිටි බව නියැවේ. පොළොව මත සිය පියාගේ ප්‍රතිමූර්තිය වූයේ ඔහු ය. එසේම අක්නාටන් පොළොවේ රජු වන විට ඔහුගේ පියා දෙව්ලොව රජු විය. ප්‍රධාන පූජක, වක්තෘ, සහ රජු ලෙස ඔහු ප්‍රකාශිත දිව්‍යත්වය පිළිබඳ සංකල්පය නව ආගමික ක්‍රමයේ හදවත බඳු විය. සිය පියාගේ සිත සහ කැමැත්ත පිළිබඳ දැන සිටියේ තමන් පමණක් බැවින් මිනිස් වර්ගයා වෙත සිය ඉගැන්වීම් ප්‍රකාශ කළ හැකි වූයේ ද අක්නාටන්ට පමණි.&lt;ref name=&quot;redford&quot;/&gt;

රෙඩ්ෆෝර්ඩ් නිගමනය කරන්නේ:
&lt;blockquote&gt;තීබ්ස් සහ ටෙල් එල්-අමර්ණවලින් බොහෝ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක හමුවීමට පෙර, අක්නාටන් යනු සත්‍ය දෙවියන්ගේ කාරුණික ගුරුවරයකු, මෝසෙස්ගේ උපදේශකයකු, ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ වැනි චරිතයක්, දාර්ශනිකයකු ලෙස නොයෙකුත් අදහස් පැවතිණි. නමුත් ඓතිහාසික සත්‍යය ඉස්මතු වීමත් සමග මෙම මනඃකල්පිත මතවාද වියැකෙමින් පවතී. අක්නාටන් බයිබලයේ සඳහන් ආකාරයේ පූර්ණ ඒකදේවවාදයක පුරෝගාමියකු වූ බවට සුළු හෝ සාධකයක් අපට හමු නොවේ. හීබ්‍රෑ බයිබලයේ සහ නව තෙස්තමේන්තුවේ ඇකි ඒකදේවවාදී අදහස් වෙනවෙනම වර්ධනය වූවක් බව පෙ‍නේ. එසේම එය පාරාවෝවරයාගේ මරණින් පසු අර්ධ සහස්‍රයකටත් වඩා පසු කාලයක ආරම්භ වූ ඒවා ය.&lt;ref&gt;&quot;ඇස්පෙක්ට්ස් ඔෆ් මොනොතීස්ම්&quot;, ඩොනල්ඩ් බී. රෙඩ්ෆෝර්ඩ්, ''බයිබ්ලිකල් ආකියොලොජි රිවීව්'', 1996&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

===රෝගී තත්ත්වය===
{{See also|ඇරෝමැටේස් අතිරික්ත සහලක්ෂණය}}
අක්නාටන්ගේ අසාමාන්‍ය ආලේඛය රූ වල දක්නට ඇති එල්ලා වැටෙන උදරය, ඝන කලව, විශාල පයෝධර, සහ දිගු, සිහින් මුහුණ සම්මත පාරාවෝ රූ වල පරිමාණයන්ට වඩා වෙනස් ය. මේ නිසා ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන් යෝජනා කරන්නේ අක්නාටන් යම් ආකාරයක ප්‍රවේණික විකෘතිතාවකින් පෙළෙන්නට ඇති බවයි. මේ පිළිබඳ නොයෙකුත් රෝගී තත්ත්වයන් යෝජනා වී ඇත. ඔහුගේ දිගු හනුව සහ ස්ත්‍රීරූපී පෙනුම මත පදනම්ව මුල්කාලීනව [[ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත්]]&lt;ref&gt;එලියට් ස්මිත්, ''ටුටන්ඛාමෙන් ඇන්ඩ් ද ඩිස්කවරි ඔෆ් හිස් ටූම්බ් බයි ද ලේට් අර්ල් ඔෆ් කානර්වන් ඇන්ඩ් මිස්ටර් හොවාඩ් කාටර්'' (ලන්ඩන්: රූට්ලෙජ්, 1923), පිටු. 83–88&lt;/ref&gt; සහ [[‍ජේම්ස් ස්ට්‍රැචි]],&lt;ref&gt;ස්ට්‍රැචි, ජේ. (1939). ප්‍රීලිමිනරි නෝට්ස් අපොන් ද ප්‍රොබ්ලම් ඔෆ් අක්නාටන්. ''Int. J. Psycho-Anal., 20'':33-42&lt;/ref&gt; කළ ප්‍රකාශ අනුව යමින් [[සිරිල් ඇල්ඩ්‍රඩ්]],&lt;ref&gt;ඇල්ඩ්‍රඩ්, සී. (1988). ''අක්නාටන්, කිං ඔෆ් ඊජිප්ට්''. (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, ලිමිටඩ්.,)&lt;/ref&gt; යෝජනා කළේ ඔහු [[ෆ්රෝලික් සහලක්ෂණය|ෆ්රෝලික් සහලක්ෂණයෙන්]] පීඩා විඳ ඇති බවයි. කෙසේනමුත්, මෙය වියනොහැකි යැයි පැවසෙන්නේ මෙම රෝගීන් [[වඳභාවය|ලිංගිකව වඳ]] ස්වභාවයක් පෙන්වන නිසායි. නමුත් අක්නාටන්ට බොහෝ දරුවන් සිට ඇත. මෙම දරුවන් නිතර කැටයම් ආදියෙහි නිරූපණය කොට ඇත. අවම වශයෙන් මේ දරුවන් අතර නෙෆර්ටිටි රැජිනට උපන් දියණියන් සය දෙනා (අමර්ණහි රජු සහ රැජිනගේ කුමරියන් සය දෙනා ලෙස ප්‍රකට ය) සහ සුළු බිසවකට උපන් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ [[ටුටන්ඛාමුන්]] ද සිටින්නට ඇත.

බරිජ් විසින් යෝජනා කොට ඇත්තේ&lt;ref&gt;බරිජ්, ඒ., (1995) &quot;ඩිඩ් අක්නාටන් සෆර් ෆ්‍රොම් මාර්ෆන්’ස් සින්ඩ්‍රෝම්?&quot; (අක්නාටන් ටෙම්පල් ‍ප්‍රොජෙක්ට් නිව්ස්ලෙටර් අං. 3, සැප්තැම්බර්, 1995)&lt;/ref&gt; අක්නාටන් ඇතැම්විට මාර්ෆන් සහලක්ෂණයෙන් පෙළෙන්නට ඇති බවයි. ෆ්‍රෝලික් සහලක්ෂණය මෙන් නොව [[මාර්ෆන් සහලක්ෂණය|මාර්ෆන් සහලක්ෂණයේ දී]] බුද්ධි ඌනතාවන් හෝ වඳභාවය ඇතිවන්නේ නැත. එම රෝගී තත්ත්වයේ දී, ගිලුණු පපු පෙදෙස, දිගු වක් වූ මකුළුවකු වැනි ඇඟිලි, නිරන්තර හෘත් අසාමාන්‍යතා, දැඩිව වක් වූ හෝ බෙදුණු තල්ල, සහ දැඩිව වක්වූ ස්වච්ඡය හෝ අක්ෂි කාචය අකුමවත් වීම නිසා දෘෂ්ටිය සඳහා තියුණු ආලෝකය අවශ්‍ය වීම වැනි තත්ත්වයන් දැකගත හැක. එසේම මාර්ෆන් රෝගීන් සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා උසින් වැඩි අතර, දිගු සිහින් මුහුණක් සහිත දිගැටි හිස්කබලක් දරයි. අධික ලෙස වර්ධනය වූ පර්ශු, පුනීලාකාර හෝ පරවි ආකාර පපුව, විශාල ශ්‍රෝණිය, සහ විශාල කලවා යන ලක්ෂණ ද මොවුන් තුළින් දැකගත හැක.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=මෙගාරා ලෝරන්ස්|url=http://www.heptune.com/Marfans.html|title=ලෝරන්ස්, මෙගාරා &quot;ද මිස්ට්‍රි ඔෆ් අක්නාටන්: ජෙනටික්ස් ඕ ඊස්තටික්ස්&quot;|publisher=Heptune.com|date=|accessdate=2010-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100208110136/http://www.heptune.com/Marfans.html|archivedate=8 පෙබරවාරි 2010&lt;!--DASHBot--&gt;|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මාර්ෆන් සහලක්ෂණය ප්‍රමුඛ ලක්ෂණයක් බැවින්, රෝගීන්ගේ දරුවන්ට එය උරුම වීමේ 50%ක සම්භාවිතාවක් ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.library.nhs.uk/ChildHealth/ViewResource.aspx?resID=126262 මාර්ෆන් සින්ඩ්‍රෝම්]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} UK [[ජාතික සෞඛ්‍ය සේවාව]] [http://archaeologynews.multiply.com/journal/item/257 &quot;ඩිඩ් අක්නාටන් සෆර් ෆ්‍රොම් මාර්ෆන්’ස් සින්ඩ්‍රෝම්&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714131806/http://archaeologynews.multiply.com/journal/item/257 |date=2011-07-14 }}&lt;/ref&gt; මෙම සියලු ලක්ෂණ ඇතැම් අවස්ථාවල අක්නාටන් සහ ඔහුගේ දරුවන්ගේ රූප කෙරෙන් දැකගත හැක. [[ටුටන්ඛාමුන්]]ගේ මමියේ මෑතකාලීන CT පරිලෝකන අනුව අනාවරණය වූ ඔහුගේ බෙදුණු තල්ල, තරමක් දිගැටි හිස, කශේරුවේ අසාමාන්‍ය වක්‍ර හැඩය සහ ඉහළ කශේරුකා හා වී තිබීම, පැතිකුදය (scoliosis) වැනි ලක්ෂණ මාර්ෆන් සහලක්ෂණය සමග සම්බන්ධ බවයි. කෙසේනමුත් 2010දී ටුටන්ඛාමුන්ගේ DNA පරීක්ෂාවේ දී ඔහුට මාර්ෆන් සහලක්ෂණය නොපැවති බව සනාථ විය.&lt;ref name=&quot;Schemm, PaulAssociated Press 3&quot;&gt;{{Cite web|author=ස්කෙම්, පෝල්|agency=ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස්|url=http://abcnews.go.com/International/wirestory?id=9850747&amp;page=3|title=ෆ්‍රේල් බෝයි-කිං ටුට් ඩයිඩ් ෆ්‍රොම් මැලේරියා, බ්‍රෝකන් ලෙග්|work=USA ටුඩේ|date=2020-01-06|accessdate=2011-04-10}}{{dead link|date=ජූනි 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A3065140 BBC.co.uk]. සම්ප්‍රවේශනය ජූනි 23, 2009.&lt;/ref&gt; වඩාත් මෑතක දී ඔහුගේ රෝගය [[හෝමොසිස්ටිනියුරියාව]] විය හැකි යැයි යෝජනාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot; pmid = 20402329 &quot;&gt;{{cite journal|vauthors=කැව්කා, එම්., කෙලාවා, ටී.|title=හෝමොසිස්ටිනියුරියා, අ පොසිබ්ල් සොලියුෂන් ඔෆ් ද අක්නාටන්’ස් මිස්ට්‍රි|journal=Coll Antropol.|volume=34|issue=|date=මාර්තු 2010|pmid=20402329|url=http://hrcak.srce.hr/file/79191|pages=255–8|access-date=2016-10-30|archive-date=2021-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224112137/https://hrcak.srce.hr/file/79191|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; හෝමොසිස්ටිනියුරියාවෙන් පෙළෙන රෝගීනට මාර්ෆන් සහලක්ෂණයට සමාන සංකූලතා ඇත. කෙසේනමුත්, මෙය අලිංග වර්ණදේහ ප්‍රතිබද්ධ නිලීන රෝගයක් බැවින්, මෙය අක්නාටන්ගේ පවුල් ගස සඳහා ගැලපෙන බව පෙනී යයි. — අක්නාටන්ගේ දෙමව්පියන් වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටියේ නිරෝගී යැයි සැලකේ. 2010දී ටුටන්ඛාමුන්ගේ DNA පරීක්ෂාවත් සමග මාර්ෆන් සහලක්ෂණය පිළිබඳ මතය නොසලකා හැරිණි.&lt;ref name=&quot;Schemm, PaulAssociated Press 3&quot;/&gt;
කෙසේනමුත්, [[ඩොමිනික් මොන්ට්සෙරට්]] සිය ''Akhenaten: History, Fantasy and Ancient Egypt'' ග්‍රන්ථය තුළ පවසන්නේ &quot;අක්නාටන්ගේ භෞතික ස්වභාවය අතිශයෝක්තියෙන් යුතුව දක්වා තිබීම පිළිබඳ ඊජිප්තුවේදීන් අතර අදවන විට පුළුල් කතිකාවතක් ඇති වී තිබේ...එනම් මෙය වාච්‍යානුසාරයෙන් කියවිය නොයුතු බවටයි&quot;.&lt;ref name = &quot;mont&quot;/&gt; මොන්ට්සෙරට් සහ අන්‍යයන්&lt;ref&gt;රීවස්, නිකොලස් (2005) &quot;අක්නාටන්: ඊජිප්ට්'ස් ෆෝල්ස් ප්‍රොෆට්&quot; (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්)&lt;/ref&gt; තර්ක කරන්නේ මෙම සිරුරේ හැඩය මගින් යම් ආකාරයක ආගමික සංකේත ක්‍රමයක් නිරූපණය වන බවයි. ආටන් දෙවිඳුන් &quot;මිනිස් වර්ගයාගේ මෑණියන් සහ පියාණන්&quot; ලෙස හඳුන්වා ඇති නිසා කලා නිර්මාණ තුළ අක්නාටන්ව නපුංසක ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කොට ඇති බව ඔවුහු පවසති. මෙමගින් &quot;මැවුම්කාර දෙවියන්ගේ සියලු ගුණාංග රජුගේ ‍ශරීරයට ආදේශ කොට&quot; ඇති අතර, එය &quot;පොළොව මත ආටන්ගේ බහුවිධ ජීවය-පොවන ස්වභාවය&quot; නිරූපණය වේ යැයි සැලකේ.&lt;ref name = &quot;mont&quot;/&gt; අක්නාටන් තමන්ව &quot;රේට අනන්‍ය තැනැත්තා&quot; යනුවෙන් හඳුන්වා ගැනීමෙන්, ඔහු කලානිර්මාණ තුළ තමන්ව සාමාන්‍ය ජනයාගෙන් විශේෂ කොට හුවා දක්වන්නට ඇත. මෙලෙසින් සම්ප්‍රදායික සංකේතාත්මක නිරූපණයන්ගෙන් මිදීම නිසා පාරාවෝ සැබැවින්ම විශේෂ පුද්ගලයකු ලෙස පෙනී යයි.

අක්නාටන් පිළිබඳ තවත් පදනම් විරහිත තර්කයක් [[ඉමානුවෙල් වෙලිකොව්ස්කි]] විසින් සිදුකොට ඇත. ඔහු විසින් රජු සහ රජුගේ මව වූ ටියේ අතර පැවති ව්‍යාභිචාර සම්බන්ධතාවක් පිළිබඳ කල්පිතයක් ඉදිරිපත් කොට ඇත. එසේම වෙලිකොව්ස්කි අක්නාටන්ට විශාල පාද තිබූ බව ද දක්වයි. මේ මත පදනම්ව ඔහු පවසන්නේ [[ඊඩිපස්]] මිත්‍යාව පසුපස ඇති ඓතිහාසික චරිතය අක්නාටන් බවයි. ඊඩිපස් යන්නට ග්‍රීකවරුන් &quot;විශාල පාද&quot; යන අරුත දක්වා ඇත. එසේම ඔහු [[ග්‍රීක තීබ්ස්]] නගරය, [[ඊජිප්තු තීබ්ස්]] නගරයට සමකොට ඇත. වෙලිකොව්ස්කි පවසන පරිදි අක්නාටන් කුරිරු ලෙස සිය පියාගේ නාමය මකා දැමීමේ ව්‍යාපාරයක් ක්‍රියාත්මක කළ බවට වූ කරුණ පසුව ඊඩිපස් සිය පියා මරාදැමූ බවට පරිණාමය වන්නට ඇත.&lt;ref&gt;ඉමානුවෙල් වෙලිකොව්ස්කි, ''ඊඩිපස් ඇන්ඩ් අක්නේටන්, මිත් ඇන්ඩ් හිස්ට්‍රි'', ඩබ්ල්ඩේ, 1960.&lt;/ref&gt; නමුත් මෙම කරුණ සාවද්‍ය බව තහවුරු වූයේ අක්නාටන් සිය ආගමික විප්ලවය ඇරඹීමට පෙර සිය පියාගේ දේහය මමීකරණය කොට සම්ප්‍රදායික ඊජිප්තු ක්‍රමයට අනුව ගෞරව සහිතව භූමදානය කළ බවට සාධක ඇති නිසායි. මීට අමතරව, පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය සහ 2014 ජාන විද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව ඔහුගේ පුත් ටුටන්ඛාමුන් බිහිවූයේ සහෝදර-සහෝදරි විවාහයක් මගින් බව සනාථ විය. එය ජනක-ජනිත විවාහයකින් සිදු වූවක් නොවී ය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailykos.com/story/2014/10/21/1338067/-King-Tut-Revealed-Scientists-do-Virtual-Autopsy-of-the-Famous-King-and-Find-Shocking-Surprises|work=DailyKos|title=කිං ටුට් රිවීල්ඩ්: සයන්ටිස්ට්ස් ඩූ වර්චුවල් ඔටොප්සි ඔෆ් ෆේමස් කිං ඇන්ඩ් ෆයින්ඩ් ෂොකිං සර්ප්‍රයිසස්|author=ග්වෙන්ඩඩ් (ව්‍යාජනාමය)|date=ඔක්තෝබර් 21,2014|accessdate=ඔක්තෝබර් 21, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2799418/king-tut-girlish-hips-club-foot-buck-teeth-according-virtual-autopsy.html|work=ඩේලි මේල්|title=ද රියල් ෆේස් ඔෆ් කිං ටුට්: ෆෙරෝ හැඩ් ගර්ලිෂ් හිප්ස්, අ ක්ලබ් ෆූට් ඇන්ඩ් බක් ටීත් අකෝර්ඩිං ටු 'වර්චුවල් ඔටොප්සි' දැට් ඕල්සෝ රිවීල්ඩ් හිස් පේරන්ට්ස් වර් බ්‍රදර් ඇන්ඩ් සිස්ටර්|first=මාරියෝ|last=පෙඩ්විත්|date=19 ඔක්තෝබර් 2014|accessdate=21 ඔක්තෝබර් 2014|quote=පරිගණක පරිලෝකන 2,000කට වැඩි ප්‍රමාණයකින් යුක්තව සිදු කළ ‘අතථ්‍ය මරණපරීක්ෂණයේ දී’ ටුටන්ඛාමුන්ගේ පවුලේ ප්‍රවේණි විශ්ලේෂණය අනුව ටුටන්ඛාමුන්ගේ දෙමව්පියන් සොහොයුරා සහ සොහොයුරිය වූ බවට වූ සාක්ෂි ලබා දෙයි. මේ හේතුවෙන් ඔහුට හෝර්මෝන අසමතුලිතතාව නිසා ඇති වූ භෞතික අසාමාන්‍යතා පවතින්නට ඇති බව විද්‍යාඥයෝ විශ්වාස කරති. ඔහුගේ මෙම පවුල් ඉතිහාසය අඩු වයසින් සිදු වූ ඔහුගේ මරණයට හේතු වන්නට ද ඇත.}}&lt;/ref&gt;

2012දී, [[ලන්ඩන් ඉම්පීරියල් කොලීජිය|ලන්ඩන් ඉම්පීරියල් කොලීජියේ]] ශල්‍ය වෛද්‍යවරයකු වූ හුටන් අෂ්‍රාෆියන් විසින් අක්නාටන් සහ 18වන රාජවංශයේ සෙසු පාරාවෝවරුන්ගේ අකල් මරණයන් (ටුටන්ඛාමුන් සහ IVවන තුත්මෝස් ද ඇතුළුව) පිළිබඳ පර්යේෂණයක් මෙහෙයවී ය. ඔහු හඳුනාගෙන ඇත්තේ මෙම අඩු වයස් මරණයන් කුටුම්භීය ශංඛක ඛණ්ඩික අපස්මාරය (Familial Temporal Epilepsy) නිසා සිදු වූ බවයි. මෙමගින් අක්නාටන්ගේ අකල් මරණය, ප්‍රතිමාවල දක්නට ඇති ඔහුගේ අසාමාන්‍ය දේහ හැඩය මෙන්ම අක්නාටන්ගේ ආගමික විශ්වාසයන් පිළිබඳව ද පැහැදිළි කළ හැකි විය. ඒ මෙම අපස්මාරයෙන් පෙළෙන රෝගීනට ආගමික සහ ආත්මීය දර්ශන දිස්වන බැවිනි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=අෂ්‍රාෆියන්|first=හුටන්|title=ෆැමීලියල් එපිලෙප්සි ඉන් ද ෆේරෝස් ඔෆ් ඒන්ෂන්ට් ඊජිප්ට්’ස් එයිටීන්ත් ඩයිනාස්ටි|journal=එපිලෙප්සි ඇන්ඩ් බිහේවියර්|volume=25|issue=1|date=සැප්තැම්බර් 2012|pages=23–31|doi=10.1016/j.yebeh.2012.06.014|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1525505012004441|subscription=yes}}&lt;/ref&gt; කෙ‍‍සේනමුත්, අපස්මාරය සඳහා නිශ්චිත ප්‍රවේණි පරීක්ෂා නොපවතින බැවින් මෙම වාදය තහවුරු කිරීමට අපොහොසත්ව ඇත.&lt;ref&gt;ලොකර්, මෙලිසා. &quot;ඩිඩ් කිං ටුටන්ඛාමෙන් ඩයි ෆ්‍රොම් එපිලෙප්සි?&quot; ටයිම්. 12 සැප්. 2013. http://newsfeed.time.com/2012/09/13/did-king-tutankhamen-die-from-epilepsy/&lt;/ref&gt;

===ස්මෙන්ඛ්කරේ===
{{Main article|ස්මෙන්ඛ්කරේ}}
නොයෙකුත් කැටයම් ඉවත් කළ සහ හානි වූ ශිලාපුවරුවල අක්නාටන් සමග රජකුගේ කිරුළක් පැළඳි පෙනුමෙන් සමාන සහ-උපරාජයකුගේ රුවක් දක්නට ලැබේ. ස්මෙන්ඛ්කරේ පුරුෂයකු ලෙස හඳුනා ගැනෙන නිසා අක්නාටන් සමලිංගිකයකු බවට මතයන් ඉදිරිපත් විය. නමුත් වරක් මෙම උපරාජයා කාන්තාවක් (බොහෝ විට ඔහුගේ බිසව විය හැකි ය) බව හඳුනාගැනීම නිසා ඉහත මතය පතික්ෂේප විය.

1970 දශකයේ, ජෝන් හැරිස් විසින් අක්නාටන් අසල නිරූපිත එම රුව නෙෆර්ටිටිගේ බව හඳුනාගත් අතර, ඔහු පැවසූයේ ඇයව ඇතැම් විට උපරාජ තනතුරට පත්කොට ඇති බවත්, පසුව තනිව රාජ්‍ය පාලනය කළ කාලයේ ඇගේ නාමය ස්මෙන්ඛ්කරේ ලෙස වෙනස් කොටගත් බව ය.&lt;ref name = &quot;mont&quot;/&gt;

නිකොලස් රීවස් ඇතුළු සෙසු ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු, අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසාන වර්ෂය හෝ වර්ෂ ද්විත්වයේ අක්නාටන් සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගිය [[නෙෆර්නෙෆරුආටන්]]ම බවයි. ස්මාරක කිහිපයක, ඔවුන් දෙදෙනා එක්ව අසුන් ගෙන සිටිනු නිරූපිත ය.&lt;ref&gt;නිකොලස් රීයස් සහ රිචඩ් එච්. විල්කින්සන්, ''ද කම්ප්ලීට් වැලී ඔෆ් ද කිංස්''. තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 1996.&lt;/ref&gt; ජේම්ස් ඇලන්&lt;ref&gt;ජේ. පී. ඇලන්, &quot;නෙෆර්ටිටි ඇන්ඩ් ස්මෙන්ඛ්-කා-රේ&quot;, GM 141 (1994), පිටු.7-17&lt;/ref&gt; සහ මාර්ක් ගැබෝල්ඩි&lt;ref&gt;ගැබෝල්ඩි, මාර්ක්. D’Akhenaton à Tout-ânkhamon, 1998; පිටු 156-157&lt;/ref&gt; විසින් මෑතක දී සිදුකළ පර්යේෂණයක් අනුව, &quot;සාධාරණ එකඟත්වයකට&quot;&lt;ref&gt;මිලර්, ජේ; අමර්ණ ඒජ් ක්රෝනොලොජි ඇන්ඩ් ද අයිඩෙන්ටිටි ඔෆ් නිභුරුරියා ඉන් ඕල්ටොරියන්ටල්. ෆෝර්ස්ච්. 34 (2007); පි 272&lt;/ref&gt; පැමිණ ඇත්තේ [[නෙෆර්නෙෆරුආටන්]] යනු කාන්තා පාලකයකු බවත්, ඇය ස්මෙන්ඛ්කරේ නොවන බවත් ය.

==කලාව තුළ==
[[File:AkhnatonCairoCast.png|thumb|upright|අක්නාටන් කයිරෝ පිළිරුවේ සිතුවමක්]]

===නාට්‍ය===
* [[අගතා ක්‍රිස්ටී]]: නාට්‍යය, ''[[:en:Akhnaton (play)|අක්නේටන්]]'' (1937දී ලියන ලදී, ප්‍රකාශනය ඩොඩ්, මීඩ් සහ සමාගම [නිව් යෝක්], 1973, ISBN 0-396-06822-7; [[විලියම් කොලින්ස් (ප්‍රකාශක)|කොලින්ස්]] [ලන්ඩන්], 1973, ISBN 0-00-211038-5)
* ප්‍රොකෝපියෝව්, ඇන්ජලොස්, Pharaoh Akhenaton Theatr. Play. 1වන සංස්. 1961 ඇතැන්ස්. ISBN 960-7327-66-7

===නවකථා===
* [[:en:Michael Asher (explorer)|මයිකල් ඈෂර්]]: ''[[:en:The Eye of Ra|The Eye of Ra]]''. මෙම ප්‍රකට කාන්තාර ගවේෂකයා විසින් රචිත නවකථාව මගින්, ප්‍රවාදගත [[සර්සුරා]] ක්ෂේමභූමිය අක්නාටන්ගේ රහස් භූමදාන බිම ලෙස දක්වයි.
* [[තෝමස් මාන්]], සිය ප්‍රබන්ධ බයිබල් චතුස්කය තුළ ''[[:en:Joseph and His Brothers|Joseph and His Brothers]]'' (1933–1943) නම් ග්‍රන්ථයේ අක්නාටන් යනු ජෝසෆ්ගේ කථාවේ එන &quot;සිහින දකින පාරාවෝ&quot; ලෙස දක්වයි.
* [[:en:Tom Holland (author)|ටොම් හොලන්ඩ්]]: ''[[:en:The Sleeper in the Sands|The Sleeper in the Sands]]'' (ලිට්ල්, බ්‍රවුන් සහ සමාගම, 1998)
* [[මිකා වෝල්ටරි]]: ''[[:en:The Egyptian|The Egyptian]]'', පළමුව 1945දී ෆින්ලන්ත භාෂාවෙන් (''Sinuhe egyptiläinen'') ප්‍රකාශයට පත් විය. පසුව [[:en:Naomi Walford|නඕමි වෝල්ෆෝර්ඩ්]] ([[ජී. පී. පට්නම්ගේ පුත්‍රයෝ]], 1949; [[චිකාගෝ රිවීව් ප්‍රෙස්]], 2002, කඩදාසිබැම්ම සහිත) විසින් පරිවර්තනය කරන ලදී.
* [[ඩේවිඩ් ස්ටැක්ටන්]]: ''[[:en:On a Balcony|On a Balcony]]'', ලන්ඩන් හවුස් ඇන්ඩ් මැක්ස්වෙල්, 1958
* [[:en:Gwendolyn MacEwen|ග්වෙන්ඩලයින් මැක්ඊවන්]]: ''[[:en:King of Egypt, King of Dreams|King of Egypt]]'' (1971)
* [[ඇලන් ඩෘරි]]: ''[[:en:A God Against the Gods|A God Against the Gods]]'' (ඩබල්ඩේ, 1976) සහ ''[[:en:Return to Thebes|Return to Thebes]]'' (ඩබල්ඩේ, 1976)
* [[ෆිලිප් කේ. ඩික්]]: ''[[:en:VALIS|VALIS]]'' (1981) ඉඛ්නේතන් යන නාමය යටතේ ඇත.
* [[:en:Naguib Mahfouz|නගුයිබ් මහ්ෆවුස්]]: ''[[:en:Akhenaten, Dweller in Truth|Akhenaten]]'' (العائش فى الحقيقة) (1985)
* [[ඇන්ඩ්‍රී චෙඩිඩ්]]: ''Akhenaten and Nefertiti's Dream''
* [[:en:Wolfgang Hohlbein|වුල්ෆ්ගැං හොහ්ල්බීන්]]: ''Die Prophezeihung'' (''වක්තෘවරයා''), මෙහි අක්නාටන්ව, ආයි විසින් මරාදමන අතර, ආනගතවාක්‍යය සම්පූර්ණ වනතෙක් ඔහුට ශාප කරයි.
* [[:en:Moyra Caldecott|මොයිරා කැල්ඩිකොට්]]: ''[[:en:Akhenaten: Son of the Sun|Akhenaten: Son of the Sun]]'' (1989; eBook, 2000; 2003)
* [[:en:P.B. Kerr|පී. බී. කේර්]]: ''[[:en:The Akhenaten Adventure|The Akhenaten Adventure]]'' මෙහි අක්නාටන් නැතිවූ [[:en:Djinn|ඩ්ජින්]] 70 දරන්නා ලෙස දැක් වේ.
* [[පෝලින් ගෙජ්]]: ''The Twelfth Transforming'' (1984), අක්නාටන් රාජ්‍ය සමය වටා ගෙතී ඇත. අක්ටාටන් ඉදිකිරීම නිරූපිත ය. අක්නාටන් සමග නෙෆර්ටිටි, ටියේ, සහ අනුප්‍රාප්තික [[ස්මෙන්ඛ්කරේ]] සමග පැවති ලිංගික සම්බන්ධය ප්‍රබන්ධ කොට ඇත.
* [[ඩොරති පෝර්ටර්]]: කාව්‍යමය නවකථාව, ''Akhenaten'' (1991)
* [[ජුඩිත් ටාර්]]: ''[[:en:Pillar of Fire (book)|Pillar of Fire]]'' (1995)
* [[ලින්ඩා රොබින්සන්]]: අභිරහස් නවකථාව, ''[[:en:Drinker of Blood|Drinker of Blood]]'' (1998)
* [[:en:Gilbert Sinoue|ගිල්බර්ට් සිනෝයි]]: ''Akhenaton, Le Dieu Maudit'' (''අක්නාටන්, ශාපලත් දෙවි'') (2005)
* වශීකරණය කළ 'අක්නාටන්' කෙනකු පිළිබඳ [[:en:P. C. Doherty|පී. සී. ඩොහර්ටිගේ]] තුන් ඈඳුතු ඓතිහාසික නවකථාවල පළමුවැන්න වූ ''An Evil Spirit out of the West'' තුළ දැක් වේ.
* [[:en:Michelle Moran|මිෂෙල් මොරාන්]]: ''[[:en:Nefertiti (book)|Nefertiti]]'' (2007)
* [[:en:Barbara Wood|බාර්බරා වූඩ්]]: ''[[:en:Watch of Gods|Watch of Gods]]''
* [[කෙරී ග්‍රීන්වූඩ්]]: ''[[:en:Out of the Black Land|Out of the Black Land]]'' (2010)

===සංගීත===
* [[:en:Genesis (band)|ජෙනසිස්]] නැමැති ඉංග්‍රීසි රොක් සංගීත කණ්ඩායමේ ''[[:en:Foxtrot (album)|Foxtrot]]'' (1972) ඇල්බමයේ &quot;[[:en:Supper's Ready|Supper's Ready]]&quot; නැමැති රොක් ගීතයේ කොටසක් ''ඉක්නේටන්'' නාමය ඇසුරෙන් නම්කොට ඇත. මෙම නොටසේ නම &quot;Ikhnaton and Itsacon and their band of Merry Men&quot; යන්නයි.
* [[:en:Ray Manzarek|රේ මැන්සරෙක්ගේ]] &quot;[[:en:The Golden Scarab|The Golden Scarab]]&quot; ([[:en:1974 in music#Release date unknown|1974]]) යන ඇල්බමය කුළ අක්නාටන්ගේ නම &quot;The Golden Scarab&quot; අනුසාරයෙන් යොදා ඇත.
* [[:en:Philip Glass|පිලිප් ග්ලාස්]]: [[ඔපෙරාව]], ''[[:en:Akhnaten (opera)|Akhnaten]]'': තිදෙනකුගෙන් යුත් ඔපෙරාව (1983; CBS රෙකෝර්ඩ්ස්, 1987)
* [[:en:Julian Cope|ජුලියන් කෝප්ගේ]] 1992 ඇල්බමයක් වන ''[[:en:Jehovahkill|Jehovahkill]]'' තුළ &quot;අක්නාටන්&quot; නැමැති පථය ඇත.
* ස්වීඩන් ලෝහ තූර්යවාදන සංගීත කණ්ඩායමක් වන [[:en:Therion (band)|තීරියන්]]හි ''[[:en:Sirius B (album)|Sirius B]]'' (2004) ඇල්බමයේ &quot;Son Of The Sun&quot; තුළ අන්තර්ගත ය.
{{external media|width=210px|align=right|headerimage=[[File:Meketaten-Nefertiti.tiff|210px]]|video1=[http://smarthistory.khanacademy.org/house-altar-with-akhenaten-nefertiti-and-three-daughters.html House Altar with Akhenaten, Nefertiti and Three Daughters (Amarna Period)] (5:03), [[ස්මාර්ට්හිස්ට්‍රි]]&lt;ref name=&quot;smarth&quot;&gt;{{cite web|title=House Altar with Akhenaten, Nefertiti and Three Daughters (Amarna Period)|work=|publisher=[[ඛාන් ඇකඩමිය|ඛාන් ඇකඩමියේ]] [[ස්මාර්ට්හිස්ට්‍රි]]|date=|url=http://smarthistory.khanacademy.org/house-altar-with-akhenaten-nefertiti-and-three-daughters.html|accessdate=March 15, 2013}}&lt;/ref&gt;|video2=[http://www.nfb.ca/film/lost_pharaoh_search_for_akhenaten The Lost Pharaoh: The Search for Akhenaten] (56:35), [[කැනඩාවේ ජාතික චිත්‍රපට මණ්ඩලය]]&lt;ref name=&quot;nfb&quot;/&gt;}}
* [[:en:Nile (band)|නයිල්]] නැමැති සංගීත කණ්ඩායමේ ''[[:en:Annihilation of the Wicked|Annihilation of the Wicked]]'' (2005) ඇල්බමයේ &quot;Cast Down the Heretic&quot; තුළ ද දක්නට ලැබෙයි.
* [[:en:Tangerine Dream|ටැංගරින් ඩ්‍රීම්ගේ]],&quot;Sadness of Echnaton Losing the World Child&quot;; මෙය මුලින් ''[[:en:One Times One|One Times One]]'' (2007) ඇල්බමයේ දක්නට ලැබෙයි.
* [[:en:After The Burial|ආෆ්ටර් ද බියුරියල්]] සංගීත කණ්ඩායමේ ''[[:en:Rareform|Rareform]]'' (2008) ඇල්බමය තුළ &quot;Cursing Akhenaten&quot; තුළ අන්තර්ගත ය.
* [[:en:Roy Campbell, Jr.|රෝයි කැම්ප්බෙල්, ‍කනිෂ්ඨ]], ''The [[:en:Akhenaten Suite|Akhenaten Suite]] - නූතන ජෑස් වීර කාව්‍යය''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://freejazz-stef.blogspot.com/2008/03/roy-campbell-akhnaten-suite-aum.html|title=රෝයි කැම්ප්බෙල් - අක්නාටන් සුට් (AUM ෆිඩෙලිටි, 2008)|date=13 මාර්තු 2008|accessdate=2012-09-07}}&lt;/ref&gt;
* නයිල් (2009) සංගීත කණ්ඩායමේ ''[[:en:Those Whom the Gods Detest|Those Whom the Gods Detest]]'' ඇල්බම කවරය තුළ අක්නාටන් නිරූපිත ය.
* [[:en:Trans-Siberian Orchestra|ට්‍රාන්ස්-සයිබීරියන් ඕකෙස්ට්‍රා]]හි 2009 ඇල්බමයක් වන ''[[:en:Night Castle|Night Castle]]'' තුළ &quot;Night Enchanted&quot; ගීතයේ නිරූපිත ය.
* ''Akhnaten, Dweller in Truth'' යනු [[:en:Mohammed Fairouz|මොහම්මද් ෆයිරූස්]]ගේ (2011) පියානෝ, චෙලෝ සහ වාද්‍ය වෘන්ද නිමැවුමකි.

===චිත්‍රපට===
* මිකා වෝල්ටරිගේ නවකථාව මත පදනම්ව ''[[:en:The Egyptian (motion picture)|The Egyptian]]'' නැමැති [[චලන චිත්‍රය|චලන රූප]] චිත්‍රපටය (1954, අධ්‍යක්ෂණය [[:en:Michael Curtiz|මයිකල් කර්ටිස්]], ට්වෙන්ටීත් සෙන්චරි-ෆොක්ස් චිත්‍රපට සංස්ථාව) නිමැවිණි.
* ''[[:en:Nefertiti, Queen of the Nile|Nefertiti]]'' නැමැති [[චලන චිත්‍රය|චලන රූප]] චිත්‍රපටය තුළ (1961, අධ්‍යක්ෂණය [[:en:Fernando Cherchio|ෆර්නැන්ඩෝ චර්චියෝ]], රංගනය [[ජීන් ක්‍රේන්]] සහ [[වින්සන්ට් ප්‍රයිස්]]) අක්නාටන්ගේ චරිතය නිරූපණය කරන්නේ [[ආමිඩියෝ නසාරි]] විසිනි. මෙහි ඔහුව අමතන්නේ &quot;අමොනෝෆිස්&quot; ලෙස ය.
* ''[[:en:La Reine Soleil|La Reine Soleil]]'' (2007 සජීවීකරණ චිත්‍රපටය, ෆිලිප් ලෙක්ලර්ක් විසිනි) චිත්‍රපටය තුළ අක්නාටන්, ටුටන්ඛාටන් (පසුව ටුටන්ඛාමුන්) අඛේසා (අක්ඛෙසෙන්පාටන්, පසුව අන්ඛෙසෙනමුන්), නෙෆර්ටිටි, සහ හොරෙම්හෙබ් චරිත ඇති අතර, අමුන් සහ ආටන්වාදී පූජක අරගලයක් නිරූපිත ය‍.
* ආක්නාටන්ගේ දේවස්ථානයේ ඩොනල්ඩ් රෙඩ්ෆෝර්ඩ් සිදුකළ කැනීම තේමා කරගනිමින් 1980දී [[කැනඩාවේ ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව]] විසින් ''The Lost Pharaoh: The Search for Akhenaten'' නැමැති පැයක වාර්තා චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කොට ඇත.&lt;ref name=&quot;nfb&quot;&gt;{{cite video|url=http://www.nfb.ca/film/lost_pharaoh_search_for_akhenaten|title=ද ලොස්ට් ෆේරෝ: ද සර්ච් ෆෝ අක්නාටන්|first=නිකොලස්|last=කෙන්ඩෝල්|publisher=කැනඩාවේ ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව|date=1980|accessdate=2012-09-13|archive-date=2012-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120920073938/http://www.nfb.ca/film/lost_pharaoh_search_for_akhenaten/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ''[[:en:Ancient Aliens|ඒන්ෂන්ට් ඒලියන්ස්]]'' කථාවාරය 1හි 2වන කථාංගය වන &quot;The Visitors&quot; තුළ මෙන්ම වෙනත් කථාංග කිහිපයක ද, අක්නාටන් යනු [[පාරභෞමිකයන් යැයි පැවසෙන ජීවීන් ලැයිස්තුව|පාරභෞමිකයකු]] ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.history.com/shows/ancient-aliens/episodes/season-1 [99&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;]&lt;/ref&gt;

===වෙනත්===
* [[එඩ්ගාර් පී. ජේකබ්ස්]]: [[චිත්‍රකථා ග්‍රන්ථය]], ''[[:en:The Mystery of the Great Pyramid, Volume 1: Manetho's Papyrus|Blake et Mortimer: Le Mystère de la Grande Pyramide වෙළුම්. 1+2|]]'' (1950), තුළ අක්නාටන්ගේ අභිරහස පසුබිම් වී ඇත.
* [[:en:Joshua Norton, artist|ජෝෂුවා නෝර්ටන්]]ගේ: ''Die! Akhnaten Die!'' නැමැති ග්‍රන්ථය කාලානුක්‍රමික දැව අච්චු මුද්‍රණ මාලාවක් ආශ්‍රයෙන් සකසා ඇත. මෙහි අක්නාටන්ගේ කථාව නිරූපිත ය.
* [[:en:The Secret World|The Secret World]], තුළ ඊජිප්තු මෙහෙයුමේ (කළු හිරු, රතු වැලි) ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදියා අක්නාටන් ය.

==පෙළපත==
{{Ahnentafel top|width=100%}}
{{Ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''අක්නාටන්'''
|2= 2. [[අමෙන්හොටෙප් III]]
|3= 3. [[ටියේ]]
|4= 4. [[තුත්මෝස් IV]]
|5= 5. [[මුටෙම්වියා]]
|6= 6. [[යුයා]]
|7= 7. [[‍ට්ජුයු]]
|8= 8. [[අමෙන්හොටෙප් II]]
|9= 9. [[ටියා]] 
|16= 16. [[තුත්මෝස් III]]
|17= 17. [[මෙරිට්‍රේ-හට්ෂෙප්සුට්]]
}}
{{Ahnentafel bottom}}

==මේවාත් බලන්න==
* [[නෙෆර්ටිටි]]
* [[ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය]]

==සටහන් සහ මූලාශ්‍ර==

=== සටහන් ===
{{Reflist|30em}}

===ග්‍රන්ථ නාමාවලිය===
*{{උපන්‍යාස පොත |title=The Amarna Letters |last=මොරාන් |first=විලියම් |publisher=ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය |year=1992 |isbn=9780801867156 |language=en |url=https://books.google.lk/books/about/The_Amarna_Letters.html?id=wS0-tjOvMtgC}}
*{{උපන්‍යාස පොත |title=The Kingdom of the Hittites |last=බ්‍රයිස් |first=ට්‍රෙවර් |publisher=ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය |year=1998 |isbn=978-0199281329 |language=en |url=https://books.google.lk/books/about/The_Kingdom_of_the_Hittites.html?id=Agg5-lpVI2MC}}
*{{උපන්‍යාස පොත |title=Akhenaten: King of Egypt |last=ඇල්ඩ්‍රඩ් |first=සිරිල් |publisher=තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන් |year=1991 |isbn=0-500-27621-8|language=en |pages=259-268 |url=}}
* [[ජූර්ගන් වොන් බෙකරැත්]], Chronologie des Pharaonischen Ägypten. Philipp von Zabern, Mainz, (1997)
* බර්මන් ලෝරන්ස්. 'Overview of Amenhotep III and His Reign,' සහ රේමන්ඩ් ජොන්සන්, 'Monuments and Monumental Art under Amenhotep III' in 'Amenhotep III: Perspectives on his Reign' 1998, සංස්: ඩේවිඩ් ඕ’කොනර් සහ එරික් ක්ලයින්, යුනිවර්සිටි ඔෆ් මිචිගන් ප්‍රෙස්
* රොසලී ඩේවිඩ්, Handbook to Life in Ancient Egypt, Facts on File Inc., 1998
* එඩ්වඩ් චැනී, 'Freudian Egypt’, ''The London Magazine'', අප්‍රේල්/මැයි 2006, පිටු. 62–69. 
* එඩ්වඩ් චැනී,‘Egypt in England and America: The Cultural Memorials of Religion, Royalty and Revolution’, in ''Sites of Exchange: European Crossroads and Faultlines'', සංස්. එම්. ඇස්කරි සහ ඒ. කොරාඩෝ (ඇම්ස්ටර්ඩෑම්, රොඩොපි, 2006), පිටු. 39–69.
* පීටර් ක්ලේටන්, Chronicle of the Pharaohs, තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 2006
* {{Cite book|authors=ට්‍රිගර්, බී. ජී, කෙම්ප්, බී. ජී, ඕ’කොනර්, ඩී. සහ ලොයිඩ්, ඒ. බී.|title=Ancient Egypt, A Social History|year=2001|location=කේම්බ්‍රිජ්|publisher=[[කේම්බ්‍රිජ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්]]}}
* ඒ. ආර්. ෂුල්මන්, &quot;The Nubian War of Akhenaten&quot; in L'Egyptologie en 1979: Axes prioritaires de recherchs II (Paris: 1982)
* {{Cite web|url=http://cassian.memphis.edu/history/murnane/Allen.pdf|format=PDF|title=The Amarna Succession|author=ජේම්ස් පී. ඇලන්|year=2006|accessdate=2013-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130701103124/http://cassian.memphis.edu/history/murnane/Allen.pdf|archivedate=ජූලි 1, 2013|url-status=unfit}}
* නිකොලස් රීවස්, ''Akhenaten: Egypt's False Prophet'', තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 2000
*{{Cite book|last=මොන්ට්සෙරට්|first=ඩොමිනික්|authorlink=ඩොමිනික් මොන්ට්සෙරට්|title=Akhenaten: History, Fantasy and ancient Egypt|year=2000|publisher=රූට්ලෙජ්|isbn=0-415-30186-6}}
* {{Cite journal|first=ඒරියල්|last=කොස්ලොෆ්|title=Bubonic Plague in the Reign of Amenhotep III?|journal=KMT|volume=17|issue=3|year=2006}}
* {{Cite journal|vauthors=චෝයි බී., පාක් ඒ.|title=Lessons for surveillance in the 21st century: a historical perspective from the past five millennia|journal=Soz Praventivmed|volume=46|issue=6|pages=361–8|year=2001|pmid=11851070|doi=10.1007/BF01321662}}
* {{Cite journal|author=ෂෝට්රිජ් කේ.|title=Pandemic influenza: a zoonosis?|journal=Semin Respir Infect|volume=7|issue=1|pages=11–25|year=1992|pmid=1609163}}
* {{Cite journal|vauthors=වෙබී ආර්, වෙබ්ස්ටර් ආර්|title=Emergence of influenza A viruses|journal=Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci|volume=356|issue=1416|pages=1817–28|year=2001|pmid=11779380|doi=10.1098/rstb.2001.0997|pmc=1088557}}

===වැඩිදුර කියවීමට===
* {{cite book|last=ඇල්ඩ්‍රඩ්|first=සිරිල්|authorlink=සිරිල් ඇල්ඩ්‍රඩ්|title=Akhenaten and Nefertiti|year=1973|publisher=තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්|location=ලන්ඩන්}}
* {{cite book|last=ඇල්ඩ්‍රඩ්|first=සිරිල්|authorlink=සිරිල් ඇල්ඩ්‍රඩ්|title=The Egyptians|year=1984|publisher=තේම්ස ඇන්ඩ් හඩ්සන්|location=ලන්ඩන්}}
* {{Cite book|last=බිලොලෝ|first=මුබාබින්ජ්|authorlink=මුබාබින්ජ් බිලොලෝ|title=Le Créateur et la Création dans la pensée memphite et amarnienne. Approche synoptique du Document Philosophique de Memphis et du Grand Hymne Théologique d'Echnaton|origyear=1988|edition=නව|year=2004|publisher=ඇකඩමි ඔෆ් ඇෆ්‍රිකන් තෝට්|location=මියුනිච්-පැරිස්|language=ප්‍රංශ|chapter=අංශ. I, වෙළුම. 2}}
* {{Cite book|last=එල් මාහ්ඩි|first=ක්‍රිස්ටීන්|authorlink=ක්‍රිස්ටීන් එල් මාහ්ඩි|title=Tutankhamen: The Life and Death of a Boy King|year=1999|publisher=හෙඩ්ලයින්}}
* {{Cite book|authors=රිටා ඊ. ෆ්‍රීඩ්, යෝන් ජේ. මාර්කොවිට්ස්, සහ සූ එච්. ඩි’ඕරියා (සංස්.)|authorlink=බොස්ටන් ලලිතකලා කෞතුකාගාරය|title=Pharaohs of the Sun: Akhenaten - Nefertiti - Tutankhamen|year=1999|publisher=බුල්ෆින්ච් ප්‍රෙස්}}
* ගෙස්ටොටෝ සිංගර්, ග්‍රෙෂියෙලා (2008) [http://www.uca.edu.ar/esp/sec-ffilosofia/esp/docs-institutos/s-cehao/otras_public/gestoso_monog.pdf ''El Intercambio de Bienes entre Egipto y Asia Anterior. Desde el reinado de Tuthmosis III hasta el de Akhenaton'' නිදහස් ප්‍රවේශය] {{es icon}} Ancient Near East Monographs, වෙළුම 2.බුවනෝස් අයර්ස්, සොසයිටි ඔෆ් බයිබ්ලිකල් ලිට්රිචර් - CEHAO. 
* ඔලන්ඩ්, ටොම්, ''The Sleeper in the Sands'' (නවකථාව), (ඇබකස්, 1998, අක්නාටන් සමයේ අබිරහස් සූක්ෂ්මව අධ්‍යයනය කොට තැනූ ප්‍රබන්ධ නවකථාව)
* [[එරික් හෝර්නන්ග්|හෝර්නන්ග්, එරික්]], ''Akhenaten and the Religion of Light'', පරිවර්තනය ඩේවිඩ් ලෝර්ටන් (කෝර්නල් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්, 1999)
*නැජොවිට්ස්, සිම්සන්. Egypt, Trunk of the Tree, වෙළුම I, The Contexts, වෙළුම II, The Consequences, ඇල්ගෝරා පබ්ලිෂිං, නිව් යෝක්, 2003 සහ 2004. අක්නාටන් සඳහා: වෙළුම. II, පරිච්ඡේදය 11, පිටු.117–173 සහ පරිච්ඡේදය 12, පිටු. 205–213
* [[ඩොකල්ඩ් බී. රෙඩ්ෆෝර්ඩ්|රෙඩ්ෆෝර්ඩ්, ඩොනල්ඩ් බී.]], ''Akhenaten: The Heretic King'' (ප්‍රින්ස්ටන් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්, 1984)
* {{Cite book|last=රීවස්|first=නිකොලස්|authorlink=නිකොලස් රීවස්|title=Akhenaten: Egypt's False Prophet|year=2001|publisher=තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්}}
*{{Cite book|last=ස්ටීවන්ස්|first=ඇනා|title=Akhenaten’s workers : the Amarna Stone village survey, 2005-2009. වෙළුම I, The survey, excavations and architecture|year=2012|publisher=ඊජිප්තු ගවේෂණ සංගමය}}

==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00mwsly අක්නාටන්]ට අදාළ [[:en:BBC|BBC]]හි [[:en:In Our Time (BBC Radio 4)|ඉන් අවර් ටයිම්]] ගිණුම ([http://www.bbc.co.uk/iplayer/console/b00mwsly/In_Our_Time_Akhenaten දැන්ම අසන්න])
* [http://www.comparative-religion.com/ancient/akhenaten.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040611125819/http://www.comparative-religion.com/ancient/akhenaten.php |date=2004-06-11 }} අක්නාටන් සහ ආටන්ගේ ගීතාව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040611125819/http://www.comparative-religion.com/ancient/akhenaten.php |date=2004-06-11 }}
* [http://freepages.history.rootsweb.com/~rgrosser/amarna/neywetaten/index.htm අක්ටාටන් නගරය]
* [http://www.maat.sofiatopia.org/aten.htm ආටන්ගේ ගීතාව]
* [http://www.mansooramarnacollection.com/ එම්. ඒ. මන්සූර් අමර්ණ එකතුව]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7209472.stm පාරාවෝගේ නගරයේ භයානක රහස්] BBC
* [http://jama.ama-assn.org/cgi/content/abstract/303/7/638 ටුටන්ඛාමුන්ගේ පවුල් පෙළපත සහ ව්‍යාධිවේදය] හවාස්
* [http://www.famoushistoricalevents.net/belief-akhenaten/ අක්නාටන්ගේ ඇදහීම - ආගමික ලෝකය වෙත නව සටහනක් හඳුන්වා දීම]
* [http://oi.uchicago.edu/pdf/LongCoregency.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613213943/http://oi.uchicago.edu/pdf/LongCoregency.pdf |date=2011-06-13 }} දීර්ඝ හවුල් පාලනය පුනරීක්ෂණය: ඛෙරුවෙෆ්ගේ සොහොන්ගැබ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110613213943/http://oi.uchicago.edu/pdf/LongCoregency.pdf |date=2011-06-13 }} පීඩර් ඩෝර්මන් විසිනි, [[චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [http://ngm.nationalgeographic.com/2010/09/tut-dna/tut-family-tree {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809040945/http://ngm.nationalgeographic.com/2010/09/tut-dna/tut-family-tree |date=2011-08-09 }} රාජකීය සබඳතා, ටුට්ගේ පිටා අක්නාටන් විය හැකියි. නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් 09. 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809040945/http://ngm.nationalgeographic.com/2010/09/tut-dna/tut-family-tree |date=2011-08-09 }}

{{Amarna Period Navigator}}
{{Pharaohs |නව}}
{{Tutankhamun |collapsed}}

[[Category:අක්නාටන්]]
[[Category:ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්]]
[[Category:අමර්ණ යුගය]]
[[Category:ක්‍රි.පූ. 14වන සියවසේ උපත්]]
[[Category:ක්‍රි.පූ. 1330 දශකයේ මරණ]]
[[Category:ආටන්වාදය]]
[[Category:ඊජිප්තු ආගමික නායකයින්]]
[[Category:පුරාතන ඊජිප්තුවේ ඓතිහාසික මකාදැමීම්]]
[[Category:අමෙන්හොටෙප් III]]
[[ප්‍රවර්ගය:ටූටන්ඛාමූන්]]
[[Category:ඊජිප්තුවේ ක්‍රි.පූ. 14වන සියවස]]</text>
      <sha1>2zshbjvecdiief6nvqv4n9lf1hm74v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74676</id>
    <revision>
      <id>798557</id>
      <parentid>459082</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>798557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57804" sha1="po2cs5x28yn6nd5k72pel6w3fowuog7" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රූපවාහිනිය
| show_name            = කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ
| image                =
| show_name_2 = KMKV
| native_name          = {{Infobox name module|ta|கல்யாணம் முதல் காதல் வரை}}
| genre                = [[දෙමළ රූපවාහිනී සෝප් ඔපෙරා|දෙමළ සෝප් ඔපෙරා]] &lt;br&gt; [[ප්‍රේම චිත්‍රපට|ප්‍රේම වෘත්තාන්ත]] &lt;br&gt; [[නාට්‍ය]]
| based_on   = ''[[යේ හේ මොහබ්බතයින්]]''
| director             = තායි සෙල්වම්
| creative_director = එස්. රාමනා ගිරිවාසන්
| starring             = [[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]] &lt;br&gt; [[අමිත් භාර්ගව්]]&lt;br&gt; නිවාශිනී &lt;br&gt; ම‍නෝජ් &lt;br&gt; සධානා&lt;br&gt; වන්දනා &lt;br&gt; කවිතා &lt;br&gt; ඊශ්වර්
| country              = [[ඉන්දියාව]]
| language             = [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] &lt;br&gt; [[මලයාලම්]]
| num_seasons          = 1
| num_episodes = 583 
| producer             = වේන්කටේෂ් රාමචන්ද්‍රන්&lt;br&gt; [[ඒක්තා කපූර්]]
| location             = [[තමිල් නාඩු]]
| cinematography       = රමේශ් කුමාර්
| camera               = [[බහු-කැමරා]]
| runtime              = ආසන්න. මිනිත්තු 19–22
| company              = [[බාලාජි ටෙලිෆිල්ම්ස්]]
| network              = විජයි ටීවී
| picture_format       = 576i ([[SDTV]])&lt;br&gt; 1080i ([[HDTV]]) 
| first_run            = ඉන්දියාව
| first_aired          = 2014 නොවැම්බර් 3
| last_aired           = 2017 ජනවාරි 27
| website              = 
| screenplay           = 
| music                = අරුන් ප්‍රභාකර්
| editing              = 
| channel              = [[විජයි ටීවී]]
}}

'''''කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ''''' (සිංහල: ''විවාහයේ සිට ප්‍රේමය දක්වා'') යනු [[විජයි ටීවී]] නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය වූ [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] [[ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා|සෝප් ඔපෙරා]]වකි. 2014 නොවැම්බර් 3 සිට 2017 ජනවාරි 27 තෙක් කථාංග 583කින් යුක්තව විකාශය වූ මෙය සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා විකාශය විය.&lt;ref name=&quot;Hindu&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=p4KhTHpkY5U| title=Kalyanam Mudhal Kadhal Varai Promo 1 | publisher=''Vijay TV You Tube'' |date=|accessdate=2014-11-21}}&lt;/ref&gt; මුලින් මෙය ප.ව. 07:00ට (IST) විකාශය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/Kalyanam-Mudhal-Kadhal-Varai-on-Vijay-TV/articleshow/44924107.cms|title=Kalyanam Mudhal Kadhal Varai on Vijay TV – Times of India|access-date=2016-07-21}}&lt;/ref&gt; කෙසේනමුත්, මෙහි ජනප්‍රියත්වය වැඩිවීම සහ ප්‍රේක්ෂකයන් වෙතින් ලැබුණු යහපත් ප්‍රතිචාර හේතුවෙන් 2016 ජනවාරි 4 සිට මෙය ප.ව. 9:00ට විකාශය කරන ලදී. වැඩසටහනේ නැවත විකාශයක් එයට පසු දින ප.ව. 1:30ට (IST) විකාශය විය. 2016 ජූලි 17 දින විජයි ටීවී නිවේදනය කළේ සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා වෙනුවට ''කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ'' සඳුදා සිට සෙනසුරාදා තෙක්ම විකාශය කරන බවයි. 2016 නොවැම්බර් 12 දින විජයි ටීවී තවදුරටත් නිවේදනය කළේ වැඩසටහන සඳුදා සිට සිකුරාදා තෙක් ප.ව. 9:30ටම (IST) විකාශය කරන බවයි.

මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ [[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]], පසුව 2017දී ඇගේ චරිතය විස්ථාපනය කළ [[චෛත්‍රා රෙඩ්ඩි]] සහ [[අමිත් භාර්ගව්]] විසිනි. මෙය අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ තායි සෙල්වම් විසින් වන අතර, දෙබස් රචනය මරුදු ශංකර් විසින් සිදුකරන ලදී. සංගීතය නිමවන ලද්දේ අරුන් ප්‍රභාකර් විසිනි. මෙම කතාමාලාව සම්පූර්ණයෙන්ම [[ස්ටාර් ප්ලස්]] නාළිකාවෙන් විකාශය වන ''[[යේ හේ මොහබ්බතයින්]]'' හින්දි කතාමාලාව පාදක කොටගෙන නිර්මාණය වූවකි. එය ද අර්ධ වශයෙන් [[මංජු කපූර්]]ගේ ''[[කස්ටඩි (නවකථාව)|කස්ටඩි]]'' නවකථාව ඇසුරෙන් නිමවූවකි. චෙන්නායි පසුබිමෙහි නිර්මිත මෙමගින් මලයාලි කාන්තාවක වන ප්‍රියා සහ ඇගේ අසල්වැසි අර්ජුන් නම් දෙමළ ජාතිකයා අතර ඇතිවන ප්‍රේම සම්බන්ධතාවය නිරූපණය වේ. 2016 ඔක්තෝබර් 8 දින කතාමාලාව එහි කථාංග 500 සම්පූර්ණ කළේ ය. පසුව මෙහි ප්‍රධාන චරිත වෙනස් කිරීම හේතුවෙන් මෙම වැඩසටහනේ ජනප්‍රියත්වය නැති වූ අතර, නිෂ්පාදකයෝ ''යේ හේ මොහබ්බතයින්'' කතාමාලාවෙන් වෙනස්ව අවසන් කිරීමට තීරණය කළහ. ඒ අනුව 2017 ජනවාරි 27 දින කථාව සමාප්ත විය.

== කථාපුවත ==
සිය ප්‍රධානියා වන අශෝක් (නාතන් ශ්‍යාම්) සමග අයථා සම්බන්ධයක් ඇති කරගත් සිය ද්‍රෝහී බිරිඳ වන වන්දනාගෙන් (වන්දනා) අර්ජුන් ස්වාමිනාතන් ([[අමිත් භාර්ගව්]]) දික්කසාද වේ. අර්ජුන්‍ මෙම ආයතනයේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියායි. නමුත් ඔහු සිය දියණිය වන පූජාට සෙනෙහස දක්වයි. ඔහුගේ අසල්වැසියා වන වෛද්‍ය ප්‍රියා උන්නික්‍රිෂ්ණන් ([[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]]) ද පූජාට සෙනෙහස දක්වන්නී ය. නමුත් ඇයට සහකරුවකු සොයාගත නොහැකිව ඇත්තේ ඇය නිසරු ස්ත්‍රියක නිසාවෙනි. වන්දනා සහ අශෝක් අර්ජුන්ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වන ආදිත්‍යගේ (ආදි) භාරකාරීත්වය ලබාගන්නා අතර, පූජාගේ භාරකාරීත්වය ද අර්ජුන්ගෙන් ලබාගැනීමට උත්සාහ දරති. සිය අමනාපකම් අත්හැර ප්‍රියා සහ අර්ජුන් විවාහ වන්නේ කුඩා දැරියගේ ආරක්ෂාව පතා වන අතර, ඔවුහු දැරියගේ භාරකාරීත්වය ලබා ගනිති. පළිගන්නට සිත අශෝක් පූජා යනු අර්ජුන්ගේ දියණියක නොවන බවට ඒත්තු ගන්වන්නට උත්සාහ දරන නමුක් ප්‍රියා [[ප්‍රවේණි පරීක්ෂා|DNA පරීක්ෂාවක්]] සිදුකොට අර්ජුන්ගේ සැකය දුරුකරයි.

මින් පසුව, ප්‍රියා අර්ජුන්ගේ නැගණිය වූ සුකන්‍යාගේ සැමියා වන ඊශ්වර් නම් සල්ලාලයාගේ නෙත ගැටෙයි. ඊශ්වර් සුකන්‍යාට මවා පෙන්වන්නේ ප්‍රියා තමන් වෙත ආකර්ෂණය වන බවයි. මේ හේතුවෙන් ප්‍රියාගේ පවුල ඇයව රැගෙන යති. ප්‍රියා අහිංසක බව වටහා ගන්නා අර්ජුන් ඊශ්වර්ව සිරගත කරයි. නමුත් අශෝක් සහ සුකන්‍යා ඔහුව නිදහස් කරගැනීමට තැත් කරති.

මේ අතර, අර්ජුන්ගේ පාසල් මිතුරකු සහ හොඳම මිතුරා ද වන ජයි කාව්‍යාව විවාහ කරගන්නට සූදානම් වෙයි. ඔහු සහ ප්‍රියාගේ ඥාති සොයුරිය වූ වෛශාලි (හෙවත් වෛශු) අතර සම්බන්ධය බිඳී ගියේ පවුල් ආරවුලක් හේතුවෙනි. ඔවුන්ගේ මිතුරන් මේ දෙදෙන නැවත එක් කරන්නට උත්සාහ දරයි. රංගනයක් සිදුවන අතර, ජයි සහ වෛශාලි විවාහ ගිවිස ගනිති. කාව්‍යා අර්ජුන්ගේ නීතිඥයා වන කාර්තිට පෙම් කරයි. කාව්‍යා ඔහු සමග විවාහ ගිවිස ගනියි. ප්‍රියාගේ මව වන මංජු ආදිගේ අතින් අනතරුට ලක්වේ. මෙම අනතුරට වගකිව යුත්තේ ආදි බව අර්ජුන් සොයාගනියි. සිය පුත්‍රයාව ආරක්ෂා කරගැනීමට වන්දනා මෙහි වරද තමන්ට පවරා ගැනීමට සූදානම් වේ. අර්ජුන් වන්දනාට සහාය වන අතර, මෙය ප්‍රියාව දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්කරයි. කෙසේනමුත්, මෙම අනුතර සිදුකළේ ආදි බව සොයාගන්නා ප්‍රියා අර්ජුන්ට සමාව දෙයි. අර්ජුන් ආදිට දඬුවම් ලෙස ඔහුව ළමා පුනරුත්ථාපන ආයතනයක් වෙත යොමු කරයි.

අර්ජුන් ප්‍රියාව විනෝද චරිකාවක් රැගෙන යාමට සැලසුම් කරයි. අවාසනාවට, ප්‍රියාගේ අත බි‍ඳී යන අතර, අර්ජුන් ඇයව රැක බලා ගනියි. අර්ජුන් දකුණු ඉන්දියා CEO සංවිධානයේ සභාපති බවට පත්වේ. අශෝක්ගේ සොහොයුරා වන අරවින්ද් සැත්කමක් සඳහා ප්‍රියාගේ සායනය වෙත පැමිණෙයි. අර්ජුන් ඔහුට පහර දෙන්නේ ඔහු ප්‍රියා ඉදිරියේ රළු අයුරින් හැසිරෙන නිසායි. පළිගැනීමක් වශයෙන් අරවින්ද් ප්‍රියාගේ වෛද්‍ය බලපත්‍රය අහෝස කරයි. ඇගේ බලපත්‍රය නැවත ලබාගැනීමට අර්ජුන් පොරොන්දු වේ. ඇගේ බලපත්‍රය නැවත ලබාදීමට සභාපති පදවිය අත්හරින ලෙස අශෝක් අර්ජුන්ට තර්ජනය කරයි. කෙසේනමුත් තමන්ට බලපත්‍රය ලබාගැනීමට අර්ජුන් අශෝක් එම පදවිය පිරිනමා ඇති බව ප්‍රියා සොයාගනියි. කෙසේ හෝ එම පදවිය නැවත අර්ජුන් ලබාගැනීමට ප්‍රියා සමත් වේ. මේ අතර පූජාට රක්ෂා බන්ධන් උත්සවය සිය ‍වැඩිමහල් සොයුරා වන ආදි සමග සැමරීමට අවැසි වේ. ඇයව අශෝක්ගේ නිවස වෙත කැඳවාගෙන යාමට අර්ජුන් පොරොන්දු වේ. ආදි සහ වන්දනා දිවි ගෙවන්නේ එහි ය. එහි දී ඔහු අශෝක්ගේ මිතුරා වන්දනාට අතවර කරන්නට සැරසෙනු අර්ජුන් දකියි. අර්ජුන් වන්දනාය මුදවා ගන්නා අතර, පූජා රාදිගේ අතෙහි රාඛි බඳියි. අරවින්ද්ගේ පැමිණීමෙන් පසු, අශෝක් වන්දනාව නිවසින ඇද දමන්නට සැලසුම් කරන්නේ සිය සේවිකාවක වෛශාලිව විවාහ කරගැනීමටයි. මේ අතර ඊශ්වර් දික්කසාදය අයදුම් කරයි. සුකන්‍යා නැවත නිවසට පැමිණෙයි. අර්ජුන්ගේ පියා වන ස්වාමිනාතන් සුකන්‍යාට ඇනුම් පද පවසන්නේ ඊශ්වර් පිළිබඳ නිවසේ කලබලයක් ඇතිකිරීම හේතුවෙනි. සුකන්‍යා පිළිබඳ කථා කිරීමට පැමිණෙන ප්‍රියාට ඊශ්වර් අපහාස කරයි.

‍ජයි සහ වෛශු විවාහ වීමට සැලසුම් කරති. කෙසේනමුත්, ලියාපදිංචි කාර්යාලයේ දී ජයිගේ සොයුරිය විවාහයට විරුද්ධව ලිපියක් ලබා දෙයි. සැමදෙනාම කලබල වන්නේ ජයි තමන් අනාථයකු බව පවසා තිබූ හෙයිනි. ජයිගේ සොයුරිය පිළිබඳ වෛශාලි අර්ජුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කරයි. ප්‍රියා රහසේම ජයිගේ සොයුරිය පිළිබඳ සොයාගන්නා අතර, මෙය විවාහ දිනයේ දී සැමදෙනාටම හෙළි කිරීමට අදහස් කරයි. කෙසේනමුත් එම දිවයේ දී විශාල නාටකයක් රඟදැක්වෙන අතර, එහි දී ජයි පාපොච්චාරණය කරන්නේ දිය සොයුරිය අන් කිසිවකු නොව වන්දනා බවයි. පසුව හෙළිවන්නේ මේ සියල්ල වන්දනා නිර්මාණය කළ මුලාවක් බවයි. ඇයට අවශ්‍ය වූයේ තමන් ඔහුගේ සොයුරිය බව ඒත්තුගැන්වීමටයි.

ඉන් පසුව, ප්‍රියාට සිය පැරණි මිතුරකු වන අභිජීත් (හෙවත් බිජූ) මුණගැසෙයි. මෙය අර්ජුන්ගේ ඊර්ෂ්‍යාවට හේතු වේ. ප්‍රියා බිජූව අර්ජුන්ට හඳන්වා දෙයි. පූජාවක දී ප්‍රියා සිහිමූර්ඡා වේ. අර්ජුන්ගේ බාල සොහොයුරා ඇයව රැකබලා නොගැනීම පිළිබඳ දොස් නගයි. වෛද්‍යවරයා ඇගේ අතීත වෛද්‍ය වාර්තා පිළිබඳ බිජූ සහ අර්ජුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කරයි. අර්ජුන් විමතියට පත්වන්නේ ප්‍රියා 12වන ශ්‍රේණියේ පසුවූ කාලයේ සිට ඇයට ක්ෂය රෝගය පැවිත බව ඇසීමෙනි. පසුව ප්‍රියා යලි සිහිය ලැබෙයි. හොඳ ස්වාමිපුරුෂයකු වන අයුරු පිළිබඳ බිජූ අර්ජුන්ට උපදෙස් දෙන අතර, එය අර්ජුන්ගේ කෝපයට හේතු වේ. මේ අතර අර්ජුන් මැරයකුගේ සහාය ලබාගන්නේ බිජූට තර්ජනය කිරීමටයි. ඔහුගේ සියලු සැලසුම් අසාර්ථක වන අතර, අර්ජුන්ගේ මුග්ධ ක්‍රියාව දැක ප්‍රියා කෝපයට පත්වේ.

ප්‍රියාගේ සායනික සහායිකාව වන අනූ මනෝජ් නිසා ගර්භනියකව සිටියි. දරුවාව ගබ්සා කරන මෙන් ම‍නෝජ් ඇයට පවසයි. වික්ෂිප්ත වන ඇය ම‍නෝජ්ගේ දිවිය විනාශ කිරීමට සිතා මනෝජ්ට උසාවි ආඥාවක් නිකුත් කරවයි. අර්ජුන් සහ ප්‍රියා අනූ ඇ‍ගේ වර්තමාන තත්ත්වය පිළිබඳ පැහැදිළි කිරීමට උත්සාහ කළ ද, අනූ එයට සවන් නොදේ. ඇය දරුවාව ගබ්සා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මෙම අවස්ථාවේ වාසිය ලබාගන්නා අශෝක් ඇයට උපකාර කරයි. අනුතරුව සිදුවීම් මාලාවක් සිදුවන අතර අර්ජුන් ප්‍රියා සහ බිජූව සැක කිරීමට පෙ‍ළඹේ. තමන් අනූ සහ මනෝජ්ට කථා කරන බවට බිජූ ප්‍රියා හට පොරොන්දු වේ. බිජූගේ උ‍පදෙසින් පසු විවාහ වීමට අනූ සහ මනෝජ් එකඟ වෙති. අතිශයින් ප්‍රීතියට පත්වන ප්‍රියා කඳුළු සලමින් &quot;මම ඔයාට ආදරෙයි බිජූ&quot; යැයි පවසයි මෙය අර්ජුන්ගේ සවන් වැකෙයි. මින් ඔහු කලබලයට පත්වන්නේ වන්දනා මෙන් ප්‍රියා ද තමන්ව හැරයනු ඇතැයි සිතා ය. අර්ජුන් බීමත්ව මාර්ගයේ සිටිය දී හමුවේ. ප්‍රියා සහ බිජූ ඔහුව නිවසට රැගෙන එති. මේ දෙදෙනා සමීප වීම කෙරෙහි අර්ජුන් කෝප වේ. අශෝක් සහ අරවින්ද් කුමන්ත්‍රණ කරන අතර, ඔවුහු ඊශ්වර්ගේ මාර්ගයෙන් සුකන්‍යා ලවා මනෝජ්ට සිය තීරණය වෙනස් කරගැනීමට බලපෑම් කරති.

මේ අතර, අග්නිදිග ආසියානු CEO සංවිධානයේ සභාපති ලෙස තේරීපත් වේ. බිඩූ සහ ප්‍රියා මෙම උත්සවය අනූට ද ආරාධනා කරති. අනූට සහාය වීම පිළිබඳ ම‍නෝජ්ට සුකන්‍යා තරවටු කරයි. ඔහුට දින කිහිපයකට නගරයෙන් පිටවන ලෙස ඇය පවසයි. මනෝජ් සිය ඇමතුමට ප්‍රතිචාර නොදැක්වීමෙන් අනූ ශෝකයට පත්වෙයි. පසුව ඇය ම‍නෝජ්ගේ සිදුවීම දැනගනියි. උත්සවේ සිය කථාවේ දී, අර්ජුන් සිය සාර්ථකත්වය වෙනුවෙන් වන්දනාට පමණක් ප්‍රශංසා කරන අතර, ඇයට තුති පුද කරයි. මේ නිසා කම්පාවට පත්වන ප්‍රියා එතැනින් පිටව යයි. ප්‍රියා සහ බිජූ අත් අල්ලාගෙන සිටිනු දකින් අර්ජුන් ඔවුන් පිළිබඳ සැක කරයි. ඔහු ඔවුනට අපහාස කරයි. අශෝක් ද කෝපයට පත්වන්නේ වන්දනාට ද්‍රෝහී වීම පිළිබඳ බිජූ ඔහුට දෝෂාරෝපණය කළ නිසාවෙනි. ඔහු වන්දනාව විවාහ කරනොගතහොත් තමන් ඔහුගේ සමාගමට ලබාදුන් කොන්ත්‍රාත්තුව අවසන් කරන බැව් ඔහු පවසයි. අර්ජුන්ට එරෙහිව අශෝක් සිදුකරන කුමන්ත්‍රණ අනූ සුකන්‍යාට හෙළි කරයි. අනූගේ ගැටලුව විසඳීමට ප්‍රියා සහ බිජූ උපකාරී වූ අයුරු ඇය අර්ජුන්ට පවසයි. ප්‍රියාව සැක කිරීම සම්බන්ධයෙන් පසුතැවෙන අර්ජුන් ඇගෙන් සමාව ඉල්ලා සිටියි. මේ අතර පූජා පාසලේ දී නවක වධයට ලක්වන බව බිජූ ප්‍රියාට පවසයි. අර්ජුන් බිජූට දැක්වූ මිත්‍රශීලී ස්වභාවය හේතුවෙන් ප්‍රියා ඔහුට සමාව දේ. වන්දනාගේ විවාහ මංගල්‍ය සාදයට අර්ජුන්ව කැඳවාගෙන එන ලෙස වෛශාලි ප්‍රියාට පවසයි. අර්ජුන් ප්‍රියාට රන් මාලයක් ත්‍යාග කරන අතර ඇය සතුටට පත්වේ. ඔහු ද ප්‍රියා ත්‍යාග කළ අත් පළඳනාව පැළඳ ගනියි. අර්ජුන් ප්‍රියාට ඇඳුමක් තෝරාගන්නා අතර, වන්දනා ද එම වස්ත්‍රයටම ප්‍රිය කරයි. ප්‍රියාට එය ත්‍යාග කරන අර්ජුන් එය සාදයට අඳින ලෙස යෝජනා කරයි. වන්දනා ද මෙම ඇඳුමට ප්‍රිය කරන බව දැනගන්නා ප්‍රියා එය වන්දනාට ලබා දී සාරියකින් සැරසී සාදයට පැමිණෙයි. තමන් ප්‍රියාට ත්‍යාග කළ ඇඳුම හැඳසිටින වන්දනා දැක අර්ජුන් කෝප වේ. බිජූගේ බලකිරීම හේතුවෙන් අශෝක් සැමදෙනා ඉදිරියේ වන්දනාට විවාහ යෝජනා කරයි. සිය නවාතැනේ දී අර්ජුන් වෙනුවෙන් ප්‍රියා නර්තනයේ යෙදෙන අතර, අර්ජුන් එය අගය කරයි.

මේ අතර අශෝක්ගේ බලපෑම් නිසා කෝපයට පත්වන වෛශාලි අශෝක්ගේ සැබෑ ස්වභාවය වන්දනාට හෙළි කිරීමට තීරණය කරයි. කෙසේනමුත්, විවාහ ගිවිස ගැනීමේ සාදයේ දී, නොදැනුවත්වම ජයිට සතුරු වේ. අශෝක් සහ වන්දනාගේ සාදයේ සිටින ඊශ්වර් දැක සුකන්‍යා කෝප වේ. පූජා වන්දනාගේ සිරැරේ ගැටෙන අතර, වන්දනාගේ දෑතේ වූ මෙහෙන්දි අශෝක්ගේ ඇඳුමෙහි තැවරේ. පූජාට අතුල් පහරක් ගැසීමට තැත් කළ වන්දනා දැක ප්‍රියා කෝපයට පත්වේ. ප්‍රියාට සමීප වීමට අර්ජුන් බාලාගේ සහාය ලබාගනියි. අශෝක් සමග විවාහ වීමෙන් පසු ආදිත්‍යගේ භාරකාරීත්වය අර්ජුන්ට ලබාදීමට වන්දනා ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මේ අතර වන්දනා අශෝක්ට පවසන්නේ තමන් ඔහු සමග විවාහ වන්නේ ඔහු ආදිත්‍යව නීත්‍යානුකූලව ඔහු භාරයට ගන්නේ නම් පමණක් බවයි. ඊශ්වර් විසින් ආදිත්‍යව ප්‍රියාට වරුද්ධව පොළඹවයි. මේ නිසා ආදිත්‍ය ප්‍රියාට විරුද්ධව ව්‍යාජ පැමිණිල්ලක් කරයි. උත්සව ශාලාවේ පොලීසිය සිටිනු දැක බිජූ විමතියට පත්වේ. ආදිත්‍ය විසින් චෝදනාවක් ගොනු කර පොලීසිය ගෙන්වා ඇති බව බිජූ ප්‍රියාට හෙළිකරයි. ඊශ්වර්ගේ කුමන්ත්‍රණ දැනගන්නා සුකන්‍යා ඔහුට බැණවදියි. අර්ජුන් ආදිත්‍යව බියගන්වා ඔහුගේ වරද පාපොච්චාරණය කරවයි. ඉන් අනුතරුව ප්‍රියා පොලිස් භාරයෙන් නිදහස ලබයි. ප්‍රියා කටයතු කළ නැණවත් ආකාරය පිළිබඳ අර්ජුන් ප්‍රශංසා කරයි. පසුව ප්‍රියාගෙන් සමාව ඉල්ලන වන්දනා ඇයට සිය සමුගැනීමේ සාදයට ආරාධනා කරයි. මේ අතර ඊශ්වර් නැවතත් ආදිත්‍යව ප්‍රියාට එරෙහිව මෙහෙයවයි. ආදිත්‍ය ප්‍රියාට වැරදි ආරාධනාවක් ලබාදෙයි. නොදැනුවත්ව ප්‍රියා අශෝක් විසින් පැවැත්වූ සාදයකට ගමන් කරයි. එහි දී ඇයට එහි සිටින මිනිසුන්ගේ අඩන්තේට්ටම්වලට ලක්වන්නට සිදුවන අතර, බිජූ සහ අර්ජුන් පැමිණ ඇයව බේරාගනිති. ප්‍රියා මානසිකව වැටී සිටිය ද, අර්ජුන්ගේ රැකවරණය මධ්‍යයේ සුවය ලබයි.

අශෝක්ගේ විවාහ දිනය පැමිණෙයි. ඔහුට වන්දනා සමග සිය විවාහය නැවැත්වීමට අවශය වේ. අශෝක්ගේ සැබෑ මුහුණ වන්දනාට හෙළිකිරීමට වෛශාලි උත්සාහ දරයි. නමුත් වෛශුගේ සැලසුම වටහාගන්නා අශෝක් ඇගේ පානය නිදි පෙති මුසු කරයි. අනතුරුව තමන් හා වෛශාලි අතර ලිංගික සම්බන්ධයක් පැවති බව අන්‍යන්ට පෙන්වීමට ඔහු උත්සාහ දරයි. විවාහය අවලංගු කෙරේ. ප්‍රියා සහ වෛශාලි එක්ව සිය විවාහය විනාශ කළ බවට වන්දනා වියරු වී සිටියි. මෙම සිදුවීමෙන් වෛශු වික්සිප්ත වී සිටියි. සුකන්‍යා ඇතුළු සැමදෙනාම මෙහි වරදකරුවා කවුරුන්දැයි සොයා බලති. වෛශු තවමත් කන්‍යාවක බව සුකන්‍යා ඊශ්වර්ගෙන් දැනගනියි. මෙය අශෝක් වන්දනා සමග සිය විවාහය අහෝසි කරගැනීමට සිදුකළ නාටකයක් බව ඇය දැනගනියි. 

පූජාගේ පාසලේ දී සටනක දී ජයිගේ පහරදීමකින් අරවින්ද් රෝහල්ගත කෙරේ. ජයිට එරෙහිව පැමිණිල්ලක් ගොනු කරන මෙන් අශෝක් වෛශුට බලපෑම් කරයි. එසේම තමන්ව විවාහ කරගන්නා මෙන් ඔහු ඇයට තර්ජනය කරයි. මෙය දැනගැනීමෙන් පසු අර්ජුන් සහ ප්‍රියාගේ පවුල් කලබලයට පත්වේ. අශෝක් විසින් වන්දනා සහ ආදි සිය නිවෙසන් ඇද දමනු ලබයි. ඔවුන්ව විථියක දී දකින ප්‍රියා සහ අර්ජුන් ඔවුන්ව සිය නිවසට රැගෙන එති. මේ අතර ප්‍රියාව නිවසෙන් පලවා හැර අර්ජුන් සමග යළි එක්වීමට වන්දනා කුමන්ත්‍රණ කරයි. මේ අතර උන්නික්‍රිෂ්ණන්ට මූල්‍ය ගැටලුවක් පැන නගියි. මේ නිසා අර්ජුන් උන්නික්‍රිෂ්ණන්ට රැකියාවක් ලබා දීමට තීරණය කරයි. මේ අතර නැවතත් ප්‍රශ්න පැනගනින්නේ ම‍නෝජ්ට පියකු විය නොහැකි බවට වෛද්‍යවරුන් විසින් සිදුකළ පරීක්ෂණයකදී හෙළිවීමත් සමගයි. අවාසනාවට, මෙයට ප්‍රතිකාරයක් නොමැති බව වෛද්‍යවරු පවසති. මෙය දැනගන්නා වන්දනා ව්‍යාජ වෛද්‍යවරයකුගේ නොම්මරයක් ඔහුට ලබා දී ප්‍රතිකාර ලබාගන්නා මෙන් බවසයි. මෙම ප්‍රතිකාරය සඳහා මනෝජ්ගෙන් ලක්ෂ 5ක මුදලක් ඉල්ලා සිටියි. වන්දනාගේ උපදෙස් මත එම මුදල් කාර්යාලයෙන් සොරකම් කිරීමට පෙළඹෙන මනෝජ් ප්‍රතිකාර පිණිස බැංගලෝරය වෙත යයි. මෙහි දී මූල්‍ය වංචාව හේතුවෙන් උන්නික්‍රිෂ්ණන්ව සැක‍කෙරෙන අතර, පොලීසිය උත්සවයක දී ඥාතීන් ඉදිරියේ ඔහුගෙන් මේ පිළිබඳ විමර්ශනය කිරීම හේතුවෙන් ඔහු අසීරු තත්ත්වයකට මුහුණපායි. සත්‍ය හෙළිවීමෙන් පසු, ම‍නෝජ්ව ඔහුගේ පවුල සහ නිවසෙන් පලවා හැරෙයි. මේ අතර, අර්ජුන්ගේ සොයුරිය වෙනුවෙන් ප්‍රියා මනාලයකු සොයයි. මෙම මනාලයා විවාහයක අයකු බව සොයාගන්නා වන්දනා ඔහුගේ බිරිඳ ද සමගින් පැමිණ මංගල ශාලාවේ දී අපහාස කරන්නේ අර්ජුන්ගේ පවුල අසීරු තත්ත්වයකට ඇද දමමිනි. අනතුරුව මනාලයාව පලවා හැරෙයි. මේ අතර මනෝජ් විසින් වන්දනාගේ ක්‍රියා කලාපය හෙළිකරන අතර, ඇයව ද නිවසෙන් පිටමං කෙරේ. වියරුවෙන් යුතුව වන්දනා තමන් පළිගන්නා බවට ශපථ කරයි. ඇගේ ක්‍රියා කලාපය දැක ආදිගේ භාරකාරීත්වය නීත්‍යානුකූලව තමන්ට ලබාගැනීමට අර්ජුන් තීරණය කරයි. මෙය වන්දනාගේ කෝපයට හේතු වේ. ඇය ගිවිසුමක් සකසන අතර, ඒ අනුව ගිවිසුම් ප්‍රකාරව ආදි අර්ජුන්ට හිමිවුව ද, පූජාව තමන්ට ලබා දිය යුතු යැයි ව්‍යංගයෙන් හැඟ වේ. එය ‍පරීක්ෂා කර නොබලන අර්ජුන්ගේ නීතිඥ කාර්තික් එය අර්ජුන්ට ලබා දෙයි. අර්ජුන් එහි අත්සන් කරයි. මෙම ප්‍රකාශය පෙන්වමින් වන්දනා සිය දියණිය වන පූජාව ඉල්ලා සිටියි. මින් ප්‍රියා කම්පාවට පත්වන අතර, ඇය වන්දනාට පූජා ලබානොගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටින්නේ පූජාට තමන් නොමැතිව සිටිය නොහැකි බැවිනි. වන්දනා එය ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මෙම කරුණ සම්බනධයෙන් වන්දනා සාර්ථක නීතිඥවරයකු සම්බන්ධ කරගනියි. මින් කම්පාවට පත් ප්‍රියා නපුරු සිහින දැක බියට පත්වන අතර, කිසිවක් නොදත් පූජා ද රැගෙන ඇය පලා යයි. මෙය දැනගන්නා වන්දනා ප්‍රියාට එරෙහි අපරාධ නඩුවක් ගොනු කරයි. සිදුවීම් ගණනාවකින් පසු ප්‍රියා නැවත අර්ජුන් වෙත පැමිණෙන අතර, ඇගේ පාදයේ අස්ථි බිඳීමකට ලක්ව සිටියි. ඊළඟ දිනයේ, වන්දනා සාර්ථකව පූජා සිය භාරයට ලබා ගනියි. මේ අතර සිය පාසලේ දී වන්දනාගේ නීතිඥයා දකින ආදි, ඔහුගේ පුත්‍රයා සමග රණ්ඩුවක් ඇති කරගන්නේ ප්‍රියා සහ පූජා වෙන් කිරීමට වන්දනාට උපකාර කළේ ඔහුගේ පියා බව පවසමිනි. නමුත් ඔහු පවසන්නේ සිය පියා සාධාරණ, දක්ෂ සහ අවංක නීතිඥයකු බවයි. මේ වනවිට සිය පුත්‍රයා තමන් පිළිබඳ සිතන අයුරු දැක වන්දනාගේ නීතිඥයා පසුතැවෙයි. අනතුරුව ඔහු දරුවාව නැවත ප්‍රියා වෙත ලබාගැනීමට පොරොන්දු වෙයි. මේ අතර වන්දනා මෙන්ම අර්ජුන්ගේ පවුලට ද තමන් අනවශ්‍ය යැයි සිතමින් ආදි මානසික පීඩාවකට පත්වේ. ම‍නෝචිකිත්සකවරයා උපදෙස් දෙන්නේ ආදිව ප්‍රියාගේ භාරයේ තැබීම යෝග්‍ය බවයි.

පූජා සන්සුන් කිරීමට සිතා ප්‍රියා නගරයෙන් පිටතට පැමිණෙයි. මිතුරියකගේ නිවසේ සිටින ප්‍රියාව සොයාගන්නා අර්ජුන් ඇයව නැවත චෙන්නායි වෙත රැගෙන එයි. ඔහු චෙන්නායිහි නිවසක් කුලියට ගෙන එහි ඇයව රඳවයි. මේ අතර, ආදි ප්‍රියාට ප්‍රියාමා යනුවෙන් අමතන අතර, ප්‍රියාට නැවත පූජාගේ ආදරය දිනා ගැනීමට ඔහු උදව් වෙයි.

ප්‍රියා, පූජා සහ අර්ජුන් විනෝද චාරිකාවක යෙදෙන අතර, මල්ලි ([[අමිත් භාර්ගව්]]) නම් චරිතය කථාවට හඳුන්වා දේ. මෙය ''[[යේ හේ මොහබ්බතයින්]]'' කථාවෙන් අපගමනය වීමකි. කතාව අවසන් වන්නේ අර්ජුන් සහ ප්‍රියා එකිනෙකාට ‍විවාහ යෝජනා කරන අතරතුර වන අතර, පූජා සහ ආදි ඔවුන්ගේ භාරකාරීත්වයේ පසුවේ.

== චරිත නිරූපණය==
* [[අමිත් භාර්ගව්]], අර්ජුන් ස්වාමිනාතන් සහ මල්ලි ලෙස (ද්විත්ව රංගනය); ප්‍රියාගේ සැමියායි.
* [[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]] (2014–2017)/ [[චෛත්‍රා රෙඩ්ඩි]] (2017), ප්‍රියා අර්ජුන් ලෙස; අර්ජුන්ගේ බිරිඳයි.
* නිවාශිනී, පූජා අරුන් ලෙස; අර්ජුන් සහ වන්දනාගේ දියණියයි. ප්‍රියාගේ සුළු දියණියයි.
* වන්දනා, වන්දනා ලෙස; අර්ජුන්ගේ හිටපු බිරිඳයි. පූජා සහ ආදිගේ මවයි.
* ඒ. අනාධ්, ආදිත්‍ය (ආදි) ලෙස; අර්ජුන් සහ වන්දනාගේ පුත්‍රයායි.
* නාතන් ශ්‍යාම්, අශෝක් ලෙද; අර්ජුන්ගේ ව්‍යාපාර ප්‍රතිවාදියායි. වන්දනාගේ හිටපු පෙම්වතායි. වෛශාලිගේ සැමියායි.
* ලෝකේශ් භාස්කරන්, ජයි ලෙස; වන්දනාගේ සොහොයුරායි. වෛශාලිගේ හිටපු පෙම්වතායි.
* වෛශාලි/ වනිතා හරිහරන්, වෛශාලි (වෛශු) ලෙස; ප්‍රියාගේ නෑනායි. ජයිගේ හිටපු පෙම්වතිය සහ අශෝක්ගේ බිරිඳයි.
* විශ්වම්, උන්නික්‍රිෂ්ණන් ලෙස; ප්‍රියාගේ පියායි.
* [[ශාරි (නිළිය)|ශාරි (සාධනා)]], මංජුලා උන්නික්‍රිෂ්ණන් ලෙස; ප්‍රියාගේ මවයි.
* රවිශංකර්, ස්වාමිනාතන් ලෙස; අර්ජුන්ගේ පියායි.
* කූයිලි/ [[රේවතී ශංකර්]], ධනලක්ෂ්මී ස්වාමිනාතන් ලෙස; අර්ජුන්ගේ මවයි.
* මනෝජ්, මනෝජ් ස්වාමිනාතන් ලෙස; අර්ජුන්ගේ බාල සොහොයුරායි.
* සමන්තා, සුකන්‍යා ඊශ්වර් ස්වාමිනාතන් ලෙස; අර්ජුන්ගේ නැගණිය සහ ඊශ්වර්ගේ බිරිඳයි.
* ඊශ්වර්, ඊශ්වර් ලෙස; සුකන්‍යාගේ සැමියා සහ අර්ජුන්ගේ මස්සිනායි.
* කවිතා, කවිතා බාලා ලෙස; ප්‍රියාගේ වැඩිමහල් සොයුරිය සහ බාලාගේ බිරිඳයි.
* රීමා අශෝක්/ නන්දිනී, ශ්‍රැති ලෙස; අර්ජුන්ගේ සොයුරියයි.
* කාර්තික් සසිධරන්, අරවින්ද් ලෙස; අශෝක්ගේ සොහොයුරායි.
* බඩේක්කිලා ප්‍රදීප්, අභිජිත් (බිජූ) ලෙස; ප්‍රියාගේ හොඳම මිතුරායි.
* හරිප්‍රියා විග්නේෂ් කුමාර්, අනූ ලෙස; ප්‍රියාගේ සායනික සහායිකාවයි.
* ඌෂා එලිසබෙත්, බාලාගේ මව ලෙස
* ප්‍රියා මජුවාතන්, රම්‍යා ලෙස
* අනීස් ෂා, සුබ්බු ලෙස
* අප්සරා, රාගිනී ලෙස
* රේඛා සුරේෂ්, වෛශාලිගේ මව ලෙස
* අනූ, අනූ ලෙස (මනෝජ්ගේ පෙම්වතිය)
* පවිත්‍රා, කාව්‍යා ලෙස (ජායිගේ හිටපු පෙම්වතිය)

==පිළිගැනීම==
[[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]] සහ අමිත් 2015 වර්ෂයේ විජයි ටෙලි සම්මාන උළෙලේ දී වසරේ හොඳම සොයාගැනීම සම්මානය හිමි කරගත්තේ මෙම කතාමාලාවේ ඔවුන්ගේ චරිත වෙනුවෙනි. කතාමාලාවේ ජනප්‍රියත්වය හේතුවෙන් ඔවුනට නොයෙකුත් රූපවාහිනී වෙළඳ දැන්වීම් සඳහා පෙණී සිටීමට අවස්ථාව සැලසිණි. යූටියුබ් තුළ ''කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ'' කතාමාලාවේ නාළිකාවට 2016 නොවැම්බර් වන විට අනුසන්කරුවන් 20,184ක් වාර්තා වී තිබිණි. 2016 නොවැම්බර් වන විට සියලුම කථාංග සැලකූ විට නාළිකාව මිලියන 2.3 දෙනකු විසින් නරඹා තිබේ. 2017 ජනවාරියේ දී ප්‍රියාගේ ගිවිසුම් කාලසීමාව අවසන් වූ අතර, ඇය වැඩසටහන හැරගියා ය. මේ හේතුවෙන් නව නිළියක ආදේශ කෙරුණු නමුත්, මෙහි ජනප්‍රියත්වය විශාල වශයෙන් පහත වැටිණි.{{cn|date=2017 අගෝස්තු}} අවසානාවට, 2017 ජනවාරියේ දී නිෂ්පාදකයෝ කතාමාලාව අවසන් කළහ.

==සම්මාන සහ නිර්දේශ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;90%&quot;
|- bgcolor=&quot;blue&quot;
!style=&quot;width:25pt; background:LightSteelBlue;&quot;| වර්ෂය
!style=&quot;width:80pt; background:LightSteelBlue;&quot;| සම්මාන උළෙල
!style=&quot;width:120pt; background:LightSteelBlue;&quot;| ප්‍රවර්ගය
!style=&quot;width:60pt; background:LightSteelBlue;&quot;| යෝජිතයා
!style=&quot;width:60pt; background:LightSteelBlue;&quot;| චරිතය
!style=&quot;width:40pt; background:LightSteelBlue;&quot;| ප්‍රතිඵලය
|-  
|rowspan=&quot;9&quot; | 2015
| rowspan=&quot;9&quot; | [[විජයි රූපවාහිනී සම්මාන]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.ibtimes.co.in/vijay-television-awards-2015-complete-list-winners-647268| title= Vijay Television Awards 2015: Complete list of winners | publisher= www.ibtimes.co.in| accessdate=}}&lt;/ref&gt;
| [[ප්‍රියතම සෙවීම සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම සෙවීම]]
| [[අමිත් භාර්ගව්]]
| අර්ජුන්
| {{Won}}
|-
| [[ප්‍රියතම සෙවීම සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මාන|ප්‍රියතම සෙවීම]]
| [[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]]
| ප්‍රියා
| {{Won}}
|-
| [[ප්‍රියතම සහාය නිළිය සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම සහාය නිළිය]]
| [[කූයිලි (නිළිය)|කූයිලි]]
| ධනම්
| {{Won}}
|-
| [[ප්‍රියතම නළුවා සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම නළුවා]]
| [[අමිත් භාර්ගව්]]
| අර්ජුන්
| {{Nom}}
|-
| [[ප්‍රියතම නිළිය සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම නිළිය]]
| [[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]]
| ප්‍රියා
| {{Nom}}
|-
| [[ප්‍රියතම තිරයේ යුවළ සඳහා ස්ටාර් විජයි සම්මානය|ප්‍රියතම තිරයේ යුවළ]]
| [[අමිත් භාර්ගව්]] සහ [[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]]
| අර්ජුන් සහ ප්‍රියා
| {{Nom}}
|-
| [[ප්‍රියතම ප්‍රබන්ධ කතාමාලාව සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම ප්‍රබන්ධ කතාමාලාව]]
| ''කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ''
| 
| {{Nom}}
|-
| [[ප්‍රියතම සහාය නළුවා සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම සහාය නළුවා]]
| ලෝකේශ්
| ජායි
| {{Nom}}
|-
| [[හොඳම BGM සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|හොඳම පසුබිම් සංගීතය]]
| ''කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ''
|
| {{Nom}}
|-
| rowspan=&quot;8&quot; | 2017
| rowspan=&quot;8&quot; | [[විජයි රූපවාහිනී සම්මාන]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/watch-vijay-awards-at-3-pm-today/articleshow/58773010.cms| title= Vijay Television Awards 2017: Watch Vijay Awards at 3 pm today| publisher= timesofindia.indiatimes.com| accessdate=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://totalreporter.com/winners-list-vijay-television-awards-2017/| title= Vijay Television Awards 2017 Winners| publisher= totalreporter.com| accessdate=}}&lt;/ref&gt;
| [[ප්‍රියතම නළුවා සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම නළුවා]]
| [[අමිත් භාර්ගව්]]
| අර්ජුන්
| {{Won}}
|-
| [[ප්‍රියතම මාමියාර් සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය – ප්‍රබන්ධ|ප්‍රියතම මාමියාර්]]
| [[ශෘරි (නිළිය)|ශාරි (සධානා)]] 
| මංජුලා උන්නික්‍රිෂ්ණන්
| {{Nom}}
|-
| [[හොඳම මව සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|හොඳම මව]]
| [[ශාරි (නිළිය)|ශාරි (සධානා)]] 
| මංජුලා උන්නික්‍රිෂ්ණන්
| {{Nom}}
|-
| [[හොඳම පවුල සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|හොඳම පවුල]]
| ''කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ''
| 
| {{Nom}}
|-
| [[හොඳම ළමා නළුවා සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|හොඳම ළමා නළුවා]]
| නිවාශිනී
| පූජා
| {{Nom}}
|-
| [[ප්‍රියතම තිරයේ යුවළ සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම තිරයේ යුවළ]]
| [[අමිත් භාර්ගව්]] සහ [[ප්‍රියා භවානි ශංකර්]]
| අර්ජුන් සහ ප්‍රියා
| {{Nom}}
|-
| [[හොඳම අධ්‍යක්ෂක සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|‍හොඳම අධ්‍යක්ෂක]]
| තායි සෙල්වම්
| 
| {{Nom}}
|-
| [[ප්‍රියතම ප්‍රබන්ධ කතාමාලාව සඳහා විජයි රූපවාහිනී සම්මානය|ප්‍රියතම ප්‍රබන්ධ කතාමාලාව]]
| ''කල්‍යාණම් මුදල් කාදල් වරෛ''
| 
| {{Nom}}
|-
|}

==අන්තර්ජාතික විකාශය==
මෙය 2014 නොවැම්බර් 3 දින සිට [[විජයි ටීවී]] ඔස්සේ මුදාහැරිණි. අන්තර්ජාතිකව නාළිකාවේ අන්තර්ජාතික බෙදාහැරීම ඔස්සේ ද මෙය විකාශය විය.
 
* මෙය [[ශ්‍රී ලංකාව]], [[සිංගප්පූරුව]], [[වියට්නාමය]], ජපානය, [[හොං කොං]], එක්සත් ජනපදය, [[යුරෝපය]], [[මැලේසියාව]], [[මොරිෂස්]] සහ [[දකුණු අප්‍රිකාව]] තුළ [[විජයි ටීවී]] ඔස්සේ විකාශය කෙරිණි. 
* කැනඩාව තුළ, [[දෙමළ කැනේඩියානුවෝ|දෙමළ කැනේඩියානුවන්]] පාදක කරගත් නාළිකාවක් වන [[ඒෂියන් ටෙලිවිෂන් නෙට්වර්ක්]] තුළින් එහි සැබෑ තමිල් නාඩු විකාශයෙන් පැය 9:30කට පසුව ඉංග්‍රීසි උපසිරැසි සමග විකාශය කෙරේ.
* [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුළ [[ශක්ති ටීවී]] නාළිකාව ඔස්සේ [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] බසින් [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] උපසිරැසි සහිතව විකාශය කෙරේ. එය සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා ප.ව. 6:30ට ([[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව|SST]]) විකාශය වේ.
* නාට්‍යයේ කථාංග ඉංග්‍රීසි උපසිරැසි සහතිව ඔවුන්ගේ [[හොට්ස්ටාර්]] ඇප් එක තුළින් ලබාගත හැක.
* එසේම අන්තර්ජාල ප්‍රොටෝකෝල රූපවාහිනී සේවාවක් වන [[ලෙබාරා|‍ලෙබාරා ප්ලේ]] තුළින් ද මෙය ලබාගත හැක.

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==සටහන්==
1.[http://www.vijaytv.in ^&quot; Official Website&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219005547/http://www.vijaytv.in/ |date=2018-02-19 }}. සම්ප්‍රවේෂණය 2016-07-21
2.[http://m.timesofindia.com/tv/news/tamil/Get-set-to-witness-interesting-twists-in-KMKV/articleshow/45740605.cms  ^&quot;KMKV set to witness interesting twists -The Times of India&quot;]. සම්ප්‍රවේෂණය 2016-07-21
3.[http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/star-vijay-to-strengthen-primetime-band-141125 ^&quot;Vijay TV set to strengthen prime time band&quot;- Indian Television]. සම්ප්‍රවේෂණය 2016-07-21
4.[http://m.timesofindia.com/tv/news/tamil/This-recognition-is-very-special-Amit-Bhargav/articleshow/50683758.cms ^&quot;This recognition is very special:Amit Bhargav&quot; – ''The Times of India'']. සම්ප්‍රවේෂණය 2016-07-21

==බාහිර සබැඳි==
*[http://www.vijaytv.in නිල වෙබ්අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219005547/http://www.vijaytv.in/ |date=2018-02-19 }}
*[https://www.facebook.com/pages/Vijay-Tv-In-Andal-Azhagar/1552051375018182 අන්දල් අලගර් ෆේස්බුක්]

{{STAR Vijay TV shows}}

[[Category:විජයි ටීවී රූපවාහිනී කතාමාලා]]
[[Category:දෙමළ රූපවාහිනී සෝප් ඔපෙරා]]
[[Category:දෙමළ ප්‍රේම වෘත්තාන්ත රූපවාහිනී කතාමාලා]]
[[Category:තමිල් නාඩු නාට්‍ය රූපවාහිනී කතාමාලා]]
[[Category:2010 දශකයේ දෙමළ රූපවාහිනී කතාමාලා]]
[[Category:2014 දෙමළ-භාෂා රූපවාහිණී කතාමාලා ඇරඹීම්]]
[[Category:දෙමළ-භාෂා රූපවාහිනී වැඩසටහන්කරණය]]
[[Category:2017 දෙමළ-භාෂා රූපවාහිනී කතාමාලා අවසන් වීම්]]
[[Category:රූපවාහිනී කතාමාලා]]</text>
      <sha1>po2cs5x28yn6nd5k72pel6w3fowuog7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිත රටවල බහු ආංශික තාක්ෂණික ආර්ථික සහයෝගීතාව සඳහා වන එකමුතුව (BIMSTEC)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78157</id>
    <revision>
      <id>798535</id>
      <parentid>592733</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nadun.wa</username>
        <id>80819</id>
      </contributor>
      <comment>ශ්‍රී ලංකාවෙ රාජ්ය නායකයගෙ නම යාවත්කාලීන කිරීම</comment>
      <origin>798535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22608" sha1="f8ut3jm3lg4odfq1gw18zmg0hdbzoni" xml:space="preserve">{{Infobox Geopolitical organization|name=බෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිත රටවල බහු ආංශික තාක්ෂණික &lt;br /&gt;ආර්ථික සහයෝගීතාව සඳහා වන එකමුතුව&lt;br /&gt;{{collapsible list |title={{big| (BIMSTEC)}}
|titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-size:90%;
|liststyle = font-weight:normal;
| {{small|{{native name|bn|বঙ্গোপসাগরীয় বহুক্ষেত্রীয় প্রযুক্তিগত ও অর্থনৈতিক সহযোগীতা উদ্যোগ (বিম্‌সটেক্)}}}}
| {{small|{{native name|hi|'''बहुक्षेत्रीय तकनीकी और आर्थिक सहयोग के लिए बंगाल की खाड़ी पहल (बिम्सटेक)'''}}}}
}}|linking_name=බෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිත රටවල බහු ආංශික තාක්ෂණික ආර්ථික සහයෝගීතාව සඳහා වන එකමුතුව|alt_flag=|symbol_type=&lt;!-- Symbol, Emblem, Logo, etc. --&gt;|image_symbol=&lt;!-- Symbol image's filename --&gt;|alt_symbol=&lt;!-- alt text for symbol --&gt;|symbol_width=&lt;!-- Symbol image's width (default 85px) --&gt;|motto=&lt;!-- &quot;[motto]&quot; --&gt;|englishmotto=&lt;!--English language version of motto--&gt;|image_map=BIMSTEC (orthographic projection).svg|loctext=&lt;!--text description of location of organisation--&gt;|alt_map=&lt;!-- alt text for map image --&gt;|map_caption=|org_type=&lt;!-- e.g. Trade bloc --&gt;|membership_type=සාමාජිකත්වය (අකාරාදී පිළිවෙලට)|membership={{unbulleted list
  
  |{{flagcountry|Bangladesh}} | {{flagcountry|Bhutan}}
  |{{flagcountry|India|name=ඉන්දියාව|}}
  |{{flagcountry|මියන්මාරය}}|{{{flagcountry|Nepal}} |{{flagcountry|Sri Lanka}} |{{flagcountry|Thailand |name=තායිලන්තය|}}
}}|admin_center_type=&lt;nowiki&gt;[ස්ථිර ලේකම් කාර්යාලය]]&lt;/nowiki&gt;|admin_center=[[ඩකා]],බංගලාදේශය&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nepal unlikely to host fourth 'Bimstec' summit this year|url=http://www.business-standard.com/article/news-ani/nepal-unlikely-to-host-fourth-bimstec-summit-this-year-116060300847_1.html|website=Business Standard India|accessdate=17 December 2016|date=3 June 2016}}&lt;/ref&gt;|languages_type=&lt;!-- e.g. &quot;[[Official language]]s&quot; (default) --&gt;|languages=|leader_title1=සභාපතීත්වය|leader_name1={{flagcountry|Nepal}} (2014 සිට)|established={{Start date and age|df=yes|1997|06|06}}|official_website={{URL|bimstec.org}}|area_magnitude=|area_km2=&lt;!-- major area size (in sq_km) --&gt;|area_sq_mi=&lt;!-- area in square mi (requires area_km2) --&gt;|area_footnote=&lt;!-- optional footnote for area --&gt;|percent_water=|area_label=&lt;!-- label under &quot;Area&quot; (default is &quot;Total&quot;) --&gt;|area_label2=&lt;!-- label below area_label (optional) --&gt;|area_dabodyalign=&lt;!-- text after area_label2 (optional) --&gt;|population_estimate=|population_estimate_year=|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|Gini=&lt;!-- number only, 0-100 --&gt;|Gini_ref=&lt;!-- for any ref/s to associate with Gini number --&gt;|Gini_year=|HDI=&lt;!-- number only, 0-1 --&gt;|HDI_ref=&lt;!-- for any ref/s to associate with HDI number --&gt;|HDI_year=|currency=|currency_code=|time_zone=|utc_offset=&lt;!-- +N, where N is number of hours --&gt;}}මෙම '''බෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිත රටවල බහු  ආංශික තාක්ෂණික ආර්ථික සහයෝගීතාව සඳහා වන එකමුතුව (BIMSTEC) ''' යන ජාත්‍යන්තර සංවිධානය,  දකුණු ආසියාවේ හා අග්නිදිග ආසියාවේ ජාතීන් 7 කින් සමන්විත වූවකි. මෙය  බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව, මියන්මාරය, ශ්‍රී ලංකාව, තායිලන්තය, භූතානය සහ නේපාලය  ඇතුළුව  බිලියන 1.5  ක ජනතාවකින් ද ට්‍රිලියන  2.5 ක ඒකාබද්ධ ආර්ථිකයන් ගෙන්ද සමන්විත වේ.&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;67&quot;&gt; BIMSTEC රටවල්  බෙංගාල බොක්ක මත රඳා පවතින රටවල්අ අතර වේ. ප්‍රමුඛත්ව අංශ 14 ක් හඳුනාගෙන ඇති අතර එම අංශවලට  BIMSTEC මධ්‍යස්ථාන සාමාජික රටවල් කිහිපයක ස්ථාපිත කර ඇත. &lt;/span&gt;නිදහස් වෙළෙඳ ගිවිසුම සාකච්ඡා මට්ටමේ පවතී. .

සභාපතිත්වයේ පිළිවෙල සඳහා අකාරාදී පිළිවෙල යොදා ගන්නා අතර  ස්ථිර ලේකම් කාර්යාලය [[ඩකා]] හි පිහිටුවා ඇත. 

== පසුබිම ==
BIST-EC (බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්ත ආර්ථික සහයෝගීතාව) යන නාමය යටතේ  නව උප කලාපීය කණ්ඩායමක්  1997 ජූනි මස 6 වැනි දින බැංකොක් හි පිහිටුවන ලදී.  1997 දෙසැම්බර් මස 22 වැනි දින [[මියන්මාරය]] පූර්ණ සාමාජිකයෙක්  බවට පත් වීම නිසා කණ්ඩායමේ නාමය BIMST-EC ලෙස වෙනස් කරන ලදී.  1998 දී නේපාලය නිරීක්ෂකයෙකු බවට පත් විය. 2004 පෙබරවාරි මස නේපාලය සහ [[භූතානය]] ද පූර්ණ සාමාජිකයන් බවට පත් විය, . 

ජූලි 31, 2004 දී, පළමු සමුළුව කාන්ඩ ලෙස නම් කරන ලදි BIMSTEC හෝ [[බෙංගාල බොක්ක]] වැඩසටහන සඳහා බහු-ආංශික තාක්ෂණික හා ආර්ථික සහයෝගීතාව.

== අරමුණ ==
BIMSTEC හි ප්‍රධාන අරමුණ  වන්නේ, බෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිත දකුණු ආසියානු සහ අග්නිදිග ආසියානු රටවල  තාක්ෂණික හා ආර්ථික සහයෝගීතාවය ඇති කිරීමයි. මෙහි වාණිජ, ආයෝජන, තාක්ෂණ, සංචාරක, මානව සම්පත් සංවර්ධනය, කෘෂිකාර්මය, ධීවර, ප්‍ර්වාහන හා සන්නිවේදන, රෙදිපිළි, සම් භාණ්ඩ ආදිය ද  ඇතුළත් කර තිබේ. අධ්‍යාපන වෘත්තීය හා තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍ර සඳහා පුහුණු හා පර්යේෂණ පහසුකම් එකිනෙකාට සැපයීම ද මෙහි අරමුණක් වේ. ආර්ථික,සමාජ ,තාක්ෂණික හා විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍ර සඳහා ක්‍රියාකාරී සහයෝගිතාවක් සහ අන්‍යොන්‍ය සහාය ලබා සහයෝගීතාව ලබා දීම ද මෙහි අරමුණකි.  

== ස්ථිර ලේකම් කාර්යාලය ==
'''BIMSTEC ස්ථිර ලේකම් කාර්යාලය ''' 2014 දී  [[ඩකා]] හි විවෘත කරන ලදී. එහි වියදමින් 33% ක් ඉන්දියාව සපයයි. ( කලාපයේ ජනගහනයෙන් 65% ක්)

== සභාපතිත්වය ==
BIMSTEC හි සභාපතිත්වයේ පිළිවෙල සඳහා අකාරාදී පිළිවෙල යොදා ගනී. මෙය බංග්ලාදේශය සමඟ (1997-1999) ආරම්භ කරමින් රටාවට සභාපතිත්වය දරනු ලබයි.

== සාමාජික ජාතීන් ==
රාජ්‍ය නායක&lt;br /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 224px;&quot;
!රට
!නායකයාගේ &lt;br /&gt;
තනතුර&lt;br /&gt;
![[ආණ්ඩු ප්‍රධානී]] 
!'''[[රාජ්‍ය නායක]]'''&lt;br /&gt;
!'''ජනගහනය'''

(2016)
!'''[[දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය|ද]].දේ.නි'''

'''[[දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය|(නාමික]])'''&lt;br /&gt;
!'''ලෝක &lt;br /&gt;
බැංකුව'''&lt;br /&gt;
!'''[[කලාපීය සහයෝගිතාවය සඳහාවන දකුණු ආසියානු සංගමය|සාර්ක්]]'''
|-
|[[බංගලාදේශය|බංගලාදේ‍ශය]][[ගොනුව:Flag_of_Bangladesh.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්|[[ගොනුව:Flag_of_Bangladesh.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්]]&amp;nbsp;]]
|අගමැති
|ෂෙයික් හසීනා

[[බංගලාදේශය|බංගලාදේ‍ශයේ]] &lt;br /&gt;
 අගමැතිණි&lt;br /&gt;
|අබ්දුල් හමීඩ්,[[බංගලාදේශය|බංගලාදේ‍ශයේ]] &lt;br /&gt;ජනාධිපති
&lt;br /&gt;
|162,951,560
|ඇ.ඩො.බි.
205.3 &lt;br /&gt;
|✔
|✔
|-
|[[භූතානය]]
|අගමැති
|ට්ශෙරින් ටොබ්ගේ,

[[භූතානය|භූතානයේ]] අගමැති&lt;br /&gt;
|ජිග්මේ කේශර් නම්ගියෙල් වන්ග්චුක්&lt;br /&gt;
[[භූතානය|භූතානයේ]] රජු&lt;br /&gt;
|797,765
|ඇ.ඩො.බි. &lt;br /&gt;
2.2 &lt;br /&gt;
|✔
|✔
|-
|[[ඉන්දියාවේ අගමැති|ඉන්දියාව]][[ගොනුව:Flag_of_India.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්|[[ගොනුව:Flag_of_India.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්]]&amp;nbsp;]]
|අගමැති
|[[නරේන්ද්‍ර මෝදි]],
[[ඉන්දියාවේ අගමැති]]
|[[රාම් නාත් කෝවින්ද්|රාම්]] නාත් කොවින්ද්, [[ඉන්දියාවේ අගමැති|ඉන්දියාවේ]] &lt;br /&gt;
ජනාධිපති&lt;br /&gt;
|1,324,171,354
|ඇ.ඩො.බි. &lt;br /&gt;
2308.0 &lt;br /&gt;
|✔
|✔
|-
|මියන්මාරය
|ජනාධිපති
| colspan=&quot;2&quot; |හටින් ක්යාව් , මියන්මාරයේ  ජනාධිපති&lt;br /&gt;
|52,885,223
|ඇ.ඩො.බි. &lt;br /&gt;
68.277 
|✔
|✖
|-
|නේපාලය[[ගොනුව:Flag_of_Nepal.svg|link=|alt=|15x15පික්|[[ගොනුව:Flag_of_Nepal.svg|link=|alt=|15x15පික්| ]]&amp;nbsp;]]
|අගමැති
|ශේර් බහාදූර් ඩෙඋබා,

නේපාලයේ අගමැති&lt;br /&gt;
|බිධ්‍යා දේවි භන්දාරී ,&lt;br /&gt;
 නේපාලයේ ජනාධිපති&lt;br /&gt;
|28,982,771
|ඇ.ඩො.බි. &lt;br /&gt;
21.6 &lt;br /&gt;
|✔
|✔
|-
|[[අග්‍රාමාත්‍ය - ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලං]]කාව[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්|[[ගොනුව:Flag_of_Sri_Lanka.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්]]&amp;nbsp;]]
|ජනාධිපති
|[[මහින්ද රාජපක්ෂ ]],
[[අග්‍රාමාත්‍ය - ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] අගමැති
|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ , [[අග්‍රාමාත්‍ය - ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] ජනාධිපති&lt;br /&gt;
|20,798,492
|ඇ.ඩො.බි. &lt;br /&gt;
80.4 &lt;br /&gt;
|✔
|✔
|-
|තායිලන්තය
|අගමැති
|ප්‍රායුත් චාන්
- ඔ- චා තායිලන්තයේ  අගමැති&lt;br /&gt;
|වජිරලොන්කොන් රජු (රාමා X),

තායිලන්තයේ රජු&lt;br /&gt;
|68,863,514
|ඇ.ඩො.බි. &lt;br /&gt;
409.724 &lt;br /&gt;
|✔
|✖
|}

== BIMSTEC ප්‍රමුඛත්ව අංශ ==
ප්‍රමුඛත්ව අංශ 14 ක් එම අංශවලට පෙරමුණ ගත් රටක් සමඟ හඳුනාගෙන ඇත.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! ප්‍රමුඛත්ව අංශ
! පෙරමුණ ගත් රට
! මධ්‍යස්ථානය
! අදහස්
|-
| ප්‍රවහාන හා සන්නිවේදන 
| ඉන්දියාව 
|-
| සංචාරක 
| ඉන්දියාව 
| BIMSTEC තොරතුරු මධ්‍යස්ථානය, දිල්ලි 
|-
|ත්‍රස්ත විරෝධී සහ අන්තර්ජාතික අපරාධ 
| ඉන්දියාව 
| උප කාණ්ඩ : බුද්ධිමය තොරතුරු හුවමාරු - ශ්‍රි ලංකාව (පෙරමුණ), &lt;br /&gt;
ත්‍රස්ත මූල්‍ය - තායිලන්තය, &lt;br /&gt;
නීති - මියන්මාරය, &lt;br /&gt;
නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම හා මත් ද්‍රව්‍ය - මියන්මාරය 
|-
| පරිසරය සහ ආපදා කළමනාකරණ 
| ඉන්දියාව 
| සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්ථානය, නොයිඩා 
|-
| බලශක්ති 
| මියන්මාරය 
| [http://www.bimstecenergycentre.org/ BIMSTEC බලශක්ති මධ්‍යස්ථානය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181027165024/http://www.bimstecenergycentre.org/ |date=2018-10-27 }}, &lt;br /&gt;
[[බැංගලෝර්]]
|  2014 දී BIMSTEC සහ MoU  අතර අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී.
|-
| මහජන සෞඛ්‍ය 
| තායිලන්තය 
|ඉන්දියාවේ  BIMSTEC සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය&lt;br /&gt;
ජාලය
|-
| කෘෂිකාර්මාන්තය
| මියන්මාරය 
|-
| වෙළෙඳ සහ ආයෝජන 
| බංග්ලාදේශය 
|-
| තාක්ෂණය 
| ශ්‍රි ලංකාව 
|-
| ධීවර 
| තායිලන්තය 
|-
| දිළිඳුකම තුරන් කිරීම 
| නේපාලය 
|-
| අය-කිරීමට ජනතාව අමතන්න 
| තායිලන්තය 
|-
| දේශගුණික විපර්යාස 
| බංග්ලාදේශය 
|-
| සංස්කෘතික සහයෝගීතාව 
| භූතානය 
| 1200 ITEC  ඉන්දියාව විසින් පිරි නැමූ ශිෂ්‍යත්වයකි. 
|}

== BIMSTEC නිදහස් වෙළඳ ප්‍රදේශයේ රාමු  ගිවිසුම ==
&lt;span&gt;සියලු සාමාජික ජාතීන්ගේ වෙළඳ හා ආයෝජන පක්ෂ සඳහා උත්තේජනය කිරීමක් ලෙස මෙන්ම &lt;/span&gt;''' '''බාහිර පාර්ශයවයන්ගේ වෙළෙඳ හා ආයෝජනය සඳහා වූ  ආකර්ෂණය ඉහළ මට්ටමකින් BIMSTEC  
සඳහා ලබා ගැනීම අරමුණු කර ගනිමින් '''BIMSTEC නිදහස් වෙළඳ ප්‍රදේශයේ රාමු ගිවිසුම (BFTAFA)''' අත්සන් කර ඇත. ඉන් අනතුරුව, ''&quot;වෙළඳ සාකච්ඡා කමිටුව&quot;'' (TNC) නමින්පි හිටුවන ලද කමිටුවේ නිත්‍ය සාමාජිකයෙකු ලෙස තායිලන්තය පත් විය. එය පිහිටුවනු ලැබුවේ ප්‍රදේශවල  භාණ්ඩ හා සේවා වෙළඳාම , ආයෝජන, ආර්ථික සහයෝගීතාව, වෙළඳ පහසුකම් සැපයීම සහ තාක්ෂණික සහාය පිලිබඳ සාකච්ඡා කිරීමට යි. භාණ්ඩ වෙළඳාම මත සාකච්ඡා අවසන් වූ වහාම සේවා සඳහා වෙළඳාම සහ ආයෝජන පිලිබඳ සාකච්ඡා සාකච්ඡා කෙරෙනු ඇත. 

&lt;span&gt;2017 වර්ෂයේ දෙසැම්බර් මස 1 වන දින නව දිල්ලි හී දී &lt;/span&gt;'''  BIMSTEC වෙරළබඩ නැව් ගිවිසුම''' කෙටුම්පත්,   නාවික සැතපුම් 20 ක් ඈත මුහුදු තීරයේ සාමාජික රටවල් අතර වෙළඳ කටයුතු වැඩි දියුණු කර ගැනීමට පහසුකම් සැලසීම සඳහා සාකච්ඡා කරන ලදී.  ගැඹුරු මුහුදේ නාවික කටයුතු වලට සාපේක්ෂව වෙරළබඩ ප්‍රදේශයේ වෙළඳ කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ කුඩා යාත්‍රා බැවින් වියදම අඩු වේ.  මෙම ගිවිසුම  ක්‍රියාකාරී වූ වහාම සාමාජික රටවල් අතර නාවික භාණ්ඩ හුවමාරුව  පිරිවැය ඵලදායී, පරිසර හිතකාමී සහ වේගවත් බවට පත් වෙයි. 

== ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) සමග සහයෝගීතාව ==
ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) 2005 දී ''&quot;BIMSTEC ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් හා සැපයුම් අධ්‍යයනය (BTILS)&quot;'' සිදු කිරීම සඳහා හවුල්කරුවකු බවට පත් වූ අතර එම අධ්‍යයනය 2014 දී අවසන් කරන ලදී .

== BIMSTEC සමුළු ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! අංකය. 
! දිනය
! සත්කාරක රට 
! සත්කාරක නගරය
|-
| 1 වන
| 2004 ජූලි 31  
| [[තායිලන්තය]]
| [[බැංකොක්]]
|-
| 2 වන
| 2008 නොවැම්බර් 13  
| [[ඉන්දියාව]][[ගොනුව:Flag_of_India.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්|[[ගොනුව:Flag_of_India.svg|link=|alt=|දාරය|23x23පික්]]&amp;nbsp;]] 
| [[නව දිල්ලිය|නව දිල්ලි]]
|-
| 3 වන 
| 2014 මාර්තු 4 
|  [[මියන්මාරය]]
| නයි පි ඩව්
|-
| 4 වන
| 2017 පෙබරවාරි 2 
| [[නේපාලය]][[ගොනුව:Flag_of_Nepal.svg|link=|alt=|15x15පික්|[[ගොනුව:Flag_of_Nepal.svg|link=|alt=|15x15පික්| ]]&amp;nbsp;]]
| [[කත්මන්ඩු]]
|}

== ව්‍යාපෘති ==
* මාර්ග හා දුම්රිය මාර්ග Look-East සම්බන්ධතා ව්‍යාපෘතිය
* වෙරළ තීරයේ නාවික කටයුතු
* විදුලි බල පද්ධතියට අන්තර්-සම්බන්ධතාවය
* ප්‍රාදේශීය ආපදා අධීක්ෂණය හා අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධතිය

== BIMSTEC හි වත්මන් නායකයන් ==
&lt;gallery&gt;
ගොනුව:Sheikh Hasina - 2009.jpg|ෂෙයික් හසීනා [[බංගලාදේශය|බංගලාදේ‍ශයේ]] අගමැතිණි
ගොනුව:Official Portrait of Anura Kumara Dissanayake.jpg|ජනාධිපති - ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදි ජනරජය
ගොනුව:Tshering Tobgay.jpg|ට්ශෙරින් ටොබ්ගේ,[[භූතානය|භූතානයේ]] අගමැති
ගොනුව:PM Modi Portrait(cropped).jpg|[[නරේන්ද්‍ර මෝදි]], ඉන්දියාවේ අගමැති
ගොනුව:President Htin Kyaw.jpg|හටින් ක්යාව් , මියන්මාරයේ  ජනාධිපති
ගොනුව:Sher bahadur.jpg|ශේර් බහාදූර් ඩෙඋබා,නේපාලයේ අගමැති
ගොනුව:Vladimir Putin meeting Prayut Chan-o-cha (2016-05-19)-02 cropped1.jpg|ප්‍රායුත් චාන්-ඕ-චා, තායිලන්තයේ අගමැති
&lt;/gallery&gt;

== තව දුරටත් ==
* BRICS-BIMSTEC Summit, 2016
* Bangladesh Bhutan India Nepal Initiative
* [[අග්නිදිග ආසියානු ජාතීන්ගේ සංගමය|ASEAN]] &amp; Look-East connectivity projects
* [[කලාපීය සහයෝගිතාවය සඳහාවන දකුණු ආසියානු සංගමය|SAARC]]
* Asian Clearing Union
* Asian Development Bank
* Asia Cooperation Dialogue
* Mekong-Ganga Cooperation
* South Asia Subregional Economic Cooperation

== යොමු ==
{{reflist|30em}}

== බාහිර යොමු ==
* [http://www.bimstec.org නිල වෙබ් අඩවිය]
* [http://www.bimstec.org/free_trade.html BIMSTEC නිදහස් වෙළෙඳ ගිවිසුම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511081102/http://www.bimstec.org/free_trade.html |date=2013-05-11 }}</text>
      <sha1>f8ut3jm3lg4odfq1gw18zmg0hdbzoni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහානාම විද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103235</id>
    <revision>
      <id>798549</id>
      <parentid>781034</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janidu udithma</username>
        <id>77251</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Changing current principale name</comment>
      <origin>798549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17254" sha1="drwk4t65uzmu2ahw5wo02upoofe0i8l" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{more citations needed|date=April 2015}}
{{primary sources|date=July 2013}}}}
{{තොරතුරුකොටුව පාසල
 | name                    = මහානාම විද්‍යාලය
 | native_name             = 
 | seal_image              =
 | seal_size               = 150px
 | pushpin_map             = Sri Lanka Colombo Greater
 | pushpin_label           = 
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_alt         = 
 | pushpin_map_caption     = Location in greater Colombo
 | pushpin_mapsize         = 
 | pushpin_image           = 
 | motto                   = {{lang-pi|විද්වාන් සර්වත්‍ර පූජ්‍ය‌ෙතේ}}
 | motto_translation       = විද්වතා සෑම තැනකදීම පැසසුම් ලබයි
 | location                =ආර්. ඒ. ඩී. මෙල් මාවත, [[කොල්ලුපිටිය]], [[Colombo|කොළඹ 03]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
 | coordinates             = {{coord|6|54|22|N|79|51|15|E|type:edu_region:LK|display=inline}}
 | type                    = [[National school (Sri Lanka)|ජාතික]]
 | established             = 1954
 | founder                 = වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි
 | principal               = රවිලාල් . විජයවංශ 
 | staff                   = 350
 | grades                  = 1 to 13
 | gender                  = බාලක
 | enrollment              = 6500
 | colors                  = රන්, රිදී සහ කළු&lt;br&gt;
{{color box|#FDD017}}{{color box|#C0C0C0}}{{color box|black}}
 | song                    = &quot;සිරි ලක වොරදන&quot;
 | sports                  = 
 | affiliation             = 
 | website                 = {{url|mahanamacollege.lk}}
}}
'''මහානාම විද්‍යාලය''' යනු 1954 දී ආරම්භ කරන ලද [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කොළඹ]] පිහිටි [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] [[ථේරවාද බුදු දහම|බෞද්ධ]] පිරිමි පාසලකි. පොදු, ජාතික පාසලක් ලෙස,  [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|මධ්‍යම රජය]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එය ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබා දෙයි.

==ඉතිහාසය==
මෙම ආයතනය  වසර 1954 දී ඩබ්ලිව්.ඒ.කේ ගුණවර්ධන විසින් කොළඹ ශ්‍රී වර්ධනාරාමයේ ආරම්භ කරන ලද අතර එහි පන්තියේ සිසුන් 5 දෙනෙකු පමණි. 1958 දී මෙම පාසල රජයේ ආධාර ලබන කනිෂ්ඨ  පාසලක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව ක්‍රමක්‍රමයෙන් 163 දක්වා වැඩි වූ අතර කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් හතර දෙනෙකු සමඟින් 1960 ජනවාරි 1 වන දින J.D.A .ජයකොඩි පාසලේ පළමු විදුහල්පතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 1969 වන විට  වැඩකරන සාමාජිකයින් 14 ක් සහ සිසුන් 373 ක් සිටියහ. සිසුන් 5 සිට අද සිසුන් 4500 වඩා ඇත.

සිසුන් බඳවා ගැනීම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟම පාසල අසල පිහිටි වාළුකාරාමයට ගෙන ගියේය. ප්‍රාථමික පන්ති පැවැත්වූයේ [[තර්ස්ටන් විද්‍යාලය]] අසල පිහිටි ගොඩනැගිල්ලක ය. 1974 දී ටී.එන්. සිල්වා මහතා විදුහල්පතිව සිටි කාලයේ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය එහි වර්තමාන ස්ථානය වන මහානාම විද්‍යාලයට ගෙන ගියේය. 1975 දී ජාතික අධ්‍යාපන පොදු සහතිකය [11 වසර] සඳහා සිසුන් 130 දෙනෙකු පෙනී සිටි අතර සිසුන් 107 දෙනෙකු විභාගය සමත් විය. රජය අක්කර {{Convert|7|acre|m2}} පරිත්‍යාග කළා   පාසල පුළුල් වන විට ඉඩම. 1976 වන විට, මෙම වෙබ් අඩවිය දෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අඩංගු විය.අදටත් පැරණි ගොඩනැගිලි ඇත.

1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී විදුහල්පති එන්.ඊ. ප්‍රනාන්දු මහතා දන්ත වෛද්‍ය ඒකකයක් සහ අමතර පන්ති කාමර ඉදිකිරීම මෙන්ම පළමු දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල ද ඇතුළුව පාසලේ පහසුකම් වැඩිදියුණු කළේය. විදුහල්පති කේ.එන්.පී. ද සිල්වා 1986 පෙබරවාරි 5 දින විශ්‍රාම ගිය අතර ඔහුගෙන් පසුව ඩී.ජී.සුමනසේකර මහතා පත් විය. සුමනසේකර මහානාම ප්‍රධානියා වූ පළමු පරිපාලන පන්තියේ-1 විදුහල්පතිවරයා විය. ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔහු වත්මන් පාසලට අඩිතාලම දැමීය.

1990 දී කේ.කේ රත්නදාස විදුහල්පති ධූරයට පත් වූ අතර, ඔහු විද්‍යාලයේ සිටි කාලයේදී තෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ඉදිකර, පරිගණක අංශයක් ස්ථාපිත කර, ළමා උද්‍යානයක් ද නිර්මාණය කරන ලදී. 

1999 දී ජී ලියනගේ විදුහල්පති විය. ඔහු දැනට පවතින  කලාගාරයක් සහිත තෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් එකතු කළේය. එතුමාගේ පාලන කාලය තුළ පාසලේ විද්‍යාගාර සහ පරිගණක අංශ වැඩිදියුණු කර ගොඩනැගිලි ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. මහානාම විද්‍යාලය සහ එහි ප්‍රතිවාදියා වන කොළඹ ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය අතර &quot;බිග් මැච්&quot; ලෙසද හඳුන්වනු ලබන රන් සටන ආරම්භ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History |url=http://mahanamacollege.com/history/ |access-date=2014-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලනය සහ අධ්‍යාපනය ===
[[File:Mahanama College Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
[[File:Aerial view of Mahanama Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
එය ජාතික පාසලක් බැවින්, විද්‍යාලයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගිනි. අමාත්‍යාංශය විදුහල්පති, පරිපාලන ප්‍රධානියා පත් කරයි. විදුහල්පතිවරයාට උප විදුහල්පතිවරුන් සහ අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයේ සහාය ලැබේ. අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාල මෙන්ම පාසලද ප්‍රාථමික 1-5, මධ්‍යම 6-9 සහ ඉහළ 10-13 යන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. පාසලේ නිශ්චිත අංශය පාලනය කරන තමන්ගේම අංශ ප්‍රධානියා යටතේ සෑම අංශයක්ම. පාසලේ විනය රකින්නට ''ශිෂ්‍ය නායක ්''ද පත් කරන ලදී. ශිෂ්‍ය නායකයින් යනු ශාලාවේ නිරීක්ෂකයෙකුට හෝ ආරක්ෂක මුර සංචාරයේ යෙදෙන සාමාජිකයෙකුට ලබා දී ඇති අධිකාරියට සමානව පාසලේ අනෙකුත් සිසුන් කෙරෙහි සීමිත අධිකාරියක් ලබා දී ඇති සිසුන් ය.

මහානාම විද්‍යාලය සමන්විත වන්නේ බෞද්ධ සහ සිංහල සිසුන් පමණි. පාසලේ භාවිත වන රාජ්‍ය භාෂාව සිංහලය. කෙසේ වෙතත්, සිසුන්ට තම උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සිංහල හෝ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය තෝරා ගත හැකිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Festival Of Cricket {{!}} Mahanama |url=https://www.festivalofcricket.org/foc_membership/mahanama/ |access-date=2022-05-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;6 වසර සිිට 13 දක්වා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ඇත.

== විදුහල්පතිවරු ==

* වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි (1954-1960)
* JDA ජයකොඩි (1960–1968)
* NE ප්‍රනාන්දු (1968–1974)
* ටී.එස්. සිල්වා (1974–1976)
* KNP ද සිල්වා (1976-1986)
* DG සුමනසේකර (1986–1990)
* කේ කේ රත්නදාස (1990–1999)
* ජී. ලියනගේ (1999–2003)
* ඩබ්ලිව් එච් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි (2003–2012)
* UM ප්‍රසන්න උපශාන්ත (2013–2016)
* LMD ධර්මසේන (2016–2020)
* RARM රත්නායක (2020–2021)
* AMAAC පෙරේරා (2021–2023)
* ප්‍රභාත් විතානගේ (2023-වර්තමානය)

== පාසල් නිවාස ==


&lt;code&gt;මෙත්තා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;කරුණා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;මුදිතා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;උපේක්කා&lt;/code&gt;

== ක්‍රීඩා සහ විෂය බාහිර ක්රියාකාරකම් ==
මහානාම විද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා විසි පහක් ක්‍රීඩා කරනවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sports – Mahanama College |url=http://www.mahanamacollege.lk/sports/ |access-date=2022-05-26 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රට්&quot; ===
=== පාපන්දු ===
=== රග්බි ===
=== වොලිබෝල් ===
=== කරාතෙ ===
=== පිහිනුම් ===
=== බැට්මින්ටන ් ===
=== බොක්සිං ===
=== වූෂු ===
=== ටේබ්ල් ටෙනිස් ===
&lt;big&gt;ම'''ලල ක්රීඩා'''&lt;/big&gt;

'''ස්&lt;big&gt;කෝෂ්&lt;/big&gt;'''

'''ප&lt;big&gt;ැසිපන්දු&lt;/big&gt;'''

'''ෙ&lt;big&gt;චස්&lt;/big&gt;'''

'''ද&lt;big&gt;ාම්&lt;/big&gt;'''

'''ක&lt;big&gt;ැරම්&lt;/big&gt;'''

== විෂය සමගාමී ක්‍රියාකාරකම් ==
=== සමිති ===
==== මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) ====
මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සහ පුරෝගාමී පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මහානාම විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය 1987 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, මෙය වසර 33 කට වැඩි ඉතිහාසයක් සහ පළපුරුද්දක් ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මාධ්‍ය ඒකකය විසින් අත්කර ගෙන ඇත.TV Mahanama [Tik Tok, Facebook] ඇත.

* කෙටි තරංග ආධුනික ගුවන් විදුලි තාක්ෂණය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කළ පළමු පාසල් ගුවන් විදුලිය.
* ෆේස්බුක් සජීවීව එක් දින හමුවීමක් සජීවීව විකාශනය කළ පළමු පාසල් රූපවාහිනිය
* 2020 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙබ් නිර්මාණ තරගය BestWeb.lk හි සම්මානයට පාත්‍ර වූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පාසල් මාධ්‍ය වෙබ් අඩවිය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahanama College Media Unit |url=http://www.mcmu.lk/mcmu/ |access-date=2022-05-26 |website=Mahanama College Media Unit |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* TikTok හි Mahanama TV

== කැපී පෙනෙන සිදුවීම් ==
*2014 දී මහානාම විද්‍යාලයේ 60 වැනි සංවත්සරය සහ වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවය [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ]] සහ [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාගේ]] ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි. විවිධ ක්ෂේත්‍රවල දස්කම් දැක්වූ සිසුන් සහ ගුරුවරුන් ඇගයීමට ලක් කිරීම ජනාධිපතිතුමා අතින් සිදු විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=President at 60th anniversary celebrations of Colombo Mahanama College |url=http://www.news.lk/news/politics/item/3624-president-at-60th-anniversary-celebrations-of-colombo-mahanama-college |access-date=11 November 2014 |website=News.lk |publisher=Department of Government Information, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
*2013 [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතා]] මහල් තුනක ‌‌ගොඩනැගිල්ල විවෘත කලා.

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==
* චන්න වීරසූරිය - හමුදා නිලධාරියා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ධනංජය ද සිල්වා - ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා
* [[ශෂීන්ද්‍ර රාජපක්ෂ]] - දේශපාලනඥයා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ජයන්ත කුලරත්න - නාවික හමුදා නිලධාරියා
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://mahanamacollege.lk/ මහානාම විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110152306/http://mahanamacollege.lk/ |date=2014-11-10 }}
* [http://www.mcoba.com.au/ නිල වෙබ් අඩවිය - Mahanama College OBA Australia Inc.]
* [http://mcmu.lk/ මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515133053/https://www.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}
* [http://fm.mcmu.lk/ එෆ් එම් මහානාම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515112353/https://fm.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}

{{අධිකාරී පාලනය}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]]
{{stub}}</text>
      <sha1>drwk4t65uzmu2ahw5wo02upoofe0i8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798550</id>
      <parentid>798549</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janidu udithma</username>
        <id>77251</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Removing .</comment>
      <origin>798550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17253" sha1="1c5xotff9v5w3wgvz2vh5uo8acfe70t" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{more citations needed|date=April 2015}}
{{primary sources|date=July 2013}}}}
{{තොරතුරුකොටුව පාසල
 | name                    = මහානාම විද්‍යාලය
 | native_name             = 
 | seal_image              =
 | seal_size               = 150px
 | pushpin_map             = Sri Lanka Colombo Greater
 | pushpin_label           = 
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_alt         = 
 | pushpin_map_caption     = Location in greater Colombo
 | pushpin_mapsize         = 
 | pushpin_image           = 
 | motto                   = {{lang-pi|විද්වාන් සර්වත්‍ර පූජ්‍ය‌ෙතේ}}
 | motto_translation       = විද්වතා සෑම තැනකදීම පැසසුම් ලබයි
 | location                =ආර්. ඒ. ඩී. මෙල් මාවත, [[කොල්ලුපිටිය]], [[Colombo|කොළඹ 03]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
 | coordinates             = {{coord|6|54|22|N|79|51|15|E|type:edu_region:LK|display=inline}}
 | type                    = [[National school (Sri Lanka)|ජාතික]]
 | established             = 1954
 | founder                 = වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි
 | principal               = රවිලාල්  විජයවංශ 
 | staff                   = 350
 | grades                  = 1 to 13
 | gender                  = බාලක
 | enrollment              = 6500
 | colors                  = රන්, රිදී සහ කළු&lt;br&gt;
{{color box|#FDD017}}{{color box|#C0C0C0}}{{color box|black}}
 | song                    = &quot;සිරි ලක වොරදන&quot;
 | sports                  = 
 | affiliation             = 
 | website                 = {{url|mahanamacollege.lk}}
}}
'''මහානාම විද්‍යාලය''' යනු 1954 දී ආරම්භ කරන ලද [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කොළඹ]] පිහිටි [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] [[ථේරවාද බුදු දහම|බෞද්ධ]] පිරිමි පාසලකි. පොදු, ජාතික පාසලක් ලෙස,  [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|මධ්‍යම රජය]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එය ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබා දෙයි.

==ඉතිහාසය==
මෙම ආයතනය  වසර 1954 දී ඩබ්ලිව්.ඒ.කේ ගුණවර්ධන විසින් කොළඹ ශ්‍රී වර්ධනාරාමයේ ආරම්භ කරන ලද අතර එහි පන්තියේ සිසුන් 5 දෙනෙකු පමණි. 1958 දී මෙම පාසල රජයේ ආධාර ලබන කනිෂ්ඨ  පාසලක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව ක්‍රමක්‍රමයෙන් 163 දක්වා වැඩි වූ අතර කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් හතර දෙනෙකු සමඟින් 1960 ජනවාරි 1 වන දින J.D.A .ජයකොඩි පාසලේ පළමු විදුහල්පතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 1969 වන විට  වැඩකරන සාමාජිකයින් 14 ක් සහ සිසුන් 373 ක් සිටියහ. සිසුන් 5 සිට අද සිසුන් 4500 වඩා ඇත.

සිසුන් බඳවා ගැනීම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟම පාසල අසල පිහිටි වාළුකාරාමයට ගෙන ගියේය. ප්‍රාථමික පන්ති පැවැත්වූයේ [[තර්ස්ටන් විද්‍යාලය]] අසල පිහිටි ගොඩනැගිල්ලක ය. 1974 දී ටී.එන්. සිල්වා මහතා විදුහල්පතිව සිටි කාලයේ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය එහි වර්තමාන ස්ථානය වන මහානාම විද්‍යාලයට ගෙන ගියේය. 1975 දී ජාතික අධ්‍යාපන පොදු සහතිකය [11 වසර] සඳහා සිසුන් 130 දෙනෙකු පෙනී සිටි අතර සිසුන් 107 දෙනෙකු විභාගය සමත් විය. රජය අක්කර {{Convert|7|acre|m2}} පරිත්‍යාග කළා   පාසල පුළුල් වන විට ඉඩම. 1976 වන විට, මෙම වෙබ් අඩවිය දෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අඩංගු විය.අදටත් පැරණි ගොඩනැගිලි ඇත.

1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී විදුහල්පති එන්.ඊ. ප්‍රනාන්දු මහතා දන්ත වෛද්‍ය ඒකකයක් සහ අමතර පන්ති කාමර ඉදිකිරීම මෙන්ම පළමු දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල ද ඇතුළුව පාසලේ පහසුකම් වැඩිදියුණු කළේය. විදුහල්පති කේ.එන්.පී. ද සිල්වා 1986 පෙබරවාරි 5 දින විශ්‍රාම ගිය අතර ඔහුගෙන් පසුව ඩී.ජී.සුමනසේකර මහතා පත් විය. සුමනසේකර මහානාම ප්‍රධානියා වූ පළමු පරිපාලන පන්තියේ-1 විදුහල්පතිවරයා විය. ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔහු වත්මන් පාසලට අඩිතාලම දැමීය.

1990 දී කේ.කේ රත්නදාස විදුහල්පති ධූරයට පත් වූ අතර, ඔහු විද්‍යාලයේ සිටි කාලයේදී තෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ඉදිකර, පරිගණක අංශයක් ස්ථාපිත කර, ළමා උද්‍යානයක් ද නිර්මාණය කරන ලදී. 

1999 දී ජී ලියනගේ විදුහල්පති විය. ඔහු දැනට පවතින  කලාගාරයක් සහිත තෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් එකතු කළේය. එතුමාගේ පාලන කාලය තුළ පාසලේ විද්‍යාගාර සහ පරිගණක අංශ වැඩිදියුණු කර ගොඩනැගිලි ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. මහානාම විද්‍යාලය සහ එහි ප්‍රතිවාදියා වන කොළඹ ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය අතර &quot;බිග් මැච්&quot; ලෙසද හඳුන්වනු ලබන රන් සටන ආරම්භ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History |url=http://mahanamacollege.com/history/ |access-date=2014-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලනය සහ අධ්‍යාපනය ===
[[File:Mahanama College Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
[[File:Aerial view of Mahanama Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
එය ජාතික පාසලක් බැවින්, විද්‍යාලයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගිනි. අමාත්‍යාංශය විදුහල්පති, පරිපාලන ප්‍රධානියා පත් කරයි. විදුහල්පතිවරයාට උප විදුහල්පතිවරුන් සහ අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයේ සහාය ලැබේ. අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාල මෙන්ම පාසලද ප්‍රාථමික 1-5, මධ්‍යම 6-9 සහ ඉහළ 10-13 යන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. පාසලේ නිශ්චිත අංශය පාලනය කරන තමන්ගේම අංශ ප්‍රධානියා යටතේ සෑම අංශයක්ම. පාසලේ විනය රකින්නට ''ශිෂ්‍ය නායක ්''ද පත් කරන ලදී. ශිෂ්‍ය නායකයින් යනු ශාලාවේ නිරීක්ෂකයෙකුට හෝ ආරක්ෂක මුර සංචාරයේ යෙදෙන සාමාජිකයෙකුට ලබා දී ඇති අධිකාරියට සමානව පාසලේ අනෙකුත් සිසුන් කෙරෙහි සීමිත අධිකාරියක් ලබා දී ඇති සිසුන් ය.

මහානාම විද්‍යාලය සමන්විත වන්නේ බෞද්ධ සහ සිංහල සිසුන් පමණි. පාසලේ භාවිත වන රාජ්‍ය භාෂාව සිංහලය. කෙසේ වෙතත්, සිසුන්ට තම උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සිංහල හෝ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය තෝරා ගත හැකිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Festival Of Cricket {{!}} Mahanama |url=https://www.festivalofcricket.org/foc_membership/mahanama/ |access-date=2022-05-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;6 වසර සිිට 13 දක්වා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ඇත.

== විදුහල්පතිවරු ==

* වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි (1954-1960)
* JDA ජයකොඩි (1960–1968)
* NE ප්‍රනාන්දු (1968–1974)
* ටී.එස්. සිල්වා (1974–1976)
* KNP ද සිල්වා (1976-1986)
* DG සුමනසේකර (1986–1990)
* කේ කේ රත්නදාස (1990–1999)
* ජී. ලියනගේ (1999–2003)
* ඩබ්ලිව් එච් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි (2003–2012)
* UM ප්‍රසන්න උපශාන්ත (2013–2016)
* LMD ධර්මසේන (2016–2020)
* RARM රත්නායක (2020–2021)
* AMAAC පෙරේරා (2021–2023)
* ප්‍රභාත් විතානගේ (2023-වර්තමානය)

== පාසල් නිවාස ==


&lt;code&gt;මෙත්තා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;කරුණා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;මුදිතා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;උපේක්කා&lt;/code&gt;

== ක්‍රීඩා සහ විෂය බාහිර ක්රියාකාරකම් ==
මහානාම විද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා විසි පහක් ක්‍රීඩා කරනවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sports – Mahanama College |url=http://www.mahanamacollege.lk/sports/ |access-date=2022-05-26 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රට්&quot; ===
=== පාපන්දු ===
=== රග්බි ===
=== වොලිබෝල් ===
=== කරාතෙ ===
=== පිහිනුම් ===
=== බැට්මින්ටන ් ===
=== බොක්සිං ===
=== වූෂු ===
=== ටේබ්ල් ටෙනිස් ===
&lt;big&gt;ම'''ලල ක්රීඩා'''&lt;/big&gt;

'''ස්&lt;big&gt;කෝෂ්&lt;/big&gt;'''

'''ප&lt;big&gt;ැසිපන්දු&lt;/big&gt;'''

'''ෙ&lt;big&gt;චස්&lt;/big&gt;'''

'''ද&lt;big&gt;ාම්&lt;/big&gt;'''

'''ක&lt;big&gt;ැරම්&lt;/big&gt;'''

== විෂය සමගාමී ක්‍රියාකාරකම් ==
=== සමිති ===
==== මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) ====
මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සහ පුරෝගාමී පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මහානාම විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය 1987 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, මෙය වසර 33 කට වැඩි ඉතිහාසයක් සහ පළපුරුද්දක් ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මාධ්‍ය ඒකකය විසින් අත්කර ගෙන ඇත.TV Mahanama [Tik Tok, Facebook] ඇත.

* කෙටි තරංග ආධුනික ගුවන් විදුලි තාක්ෂණය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කළ පළමු පාසල් ගුවන් විදුලිය.
* ෆේස්බුක් සජීවීව එක් දින හමුවීමක් සජීවීව විකාශනය කළ පළමු පාසල් රූපවාහිනිය
* 2020 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙබ් නිර්මාණ තරගය BestWeb.lk හි සම්මානයට පාත්‍ර වූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පාසල් මාධ්‍ය වෙබ් අඩවිය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahanama College Media Unit |url=http://www.mcmu.lk/mcmu/ |access-date=2022-05-26 |website=Mahanama College Media Unit |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* TikTok හි Mahanama TV

== කැපී පෙනෙන සිදුවීම් ==
*2014 දී මහානාම විද්‍යාලයේ 60 වැනි සංවත්සරය සහ වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවය [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ]] සහ [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාගේ]] ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි. විවිධ ක්ෂේත්‍රවල දස්කම් දැක්වූ සිසුන් සහ ගුරුවරුන් ඇගයීමට ලක් කිරීම ජනාධිපතිතුමා අතින් සිදු විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=President at 60th anniversary celebrations of Colombo Mahanama College |url=http://www.news.lk/news/politics/item/3624-president-at-60th-anniversary-celebrations-of-colombo-mahanama-college |access-date=11 November 2014 |website=News.lk |publisher=Department of Government Information, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
*2013 [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතා]] මහල් තුනක ‌‌ගොඩනැගිල්ල විවෘත කලා.

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==
* චන්න වීරසූරිය - හමුදා නිලධාරියා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ධනංජය ද සිල්වා - ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා
* [[ශෂීන්ද්‍ර රාජපක්ෂ]] - දේශපාලනඥයා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ජයන්ත කුලරත්න - නාවික හමුදා නිලධාරියා
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://mahanamacollege.lk/ මහානාම විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110152306/http://mahanamacollege.lk/ |date=2014-11-10 }}
* [http://www.mcoba.com.au/ නිල වෙබ් අඩවිය - Mahanama College OBA Australia Inc.]
* [http://mcmu.lk/ මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515133053/https://www.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}
* [http://fm.mcmu.lk/ එෆ් එම් මහානාම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515112353/https://fm.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}

{{අධිකාරී පාලනය}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]]
{{stub}}</text>
      <sha1>1c5xotff9v5w3wgvz2vh5uo8acfe70t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798551</id>
      <parentid>798550</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janidu udithma</username>
        <id>77251</id>
      </contributor>
      <comment>/* විදුහල්පතිවරු */ Changing principal name name and management</comment>
      <origin>798551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17315" sha1="6yzzgdqcuxcmonfpq1czbvc6g0lbj42" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{more citations needed|date=April 2015}}
{{primary sources|date=July 2013}}}}
{{තොරතුරුකොටුව පාසල
 | name                    = මහානාම විද්‍යාලය
 | native_name             = 
 | seal_image              =
 | seal_size               = 150px
 | pushpin_map             = Sri Lanka Colombo Greater
 | pushpin_label           = 
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_alt         = 
 | pushpin_map_caption     = Location in greater Colombo
 | pushpin_mapsize         = 
 | pushpin_image           = 
 | motto                   = {{lang-pi|විද්වාන් සර්වත්‍ර පූජ්‍ය‌ෙතේ}}
 | motto_translation       = විද්වතා සෑම තැනකදීම පැසසුම් ලබයි
 | location                =ආර්. ඒ. ඩී. මෙල් මාවත, [[කොල්ලුපිටිය]], [[Colombo|කොළඹ 03]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
 | coordinates             = {{coord|6|54|22|N|79|51|15|E|type:edu_region:LK|display=inline}}
 | type                    = [[National school (Sri Lanka)|ජාතික]]
 | established             = 1954
 | founder                 = වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි
 | principal               = රවිලාල්  විජයවංශ 
 | staff                   = 350
 | grades                  = 1 to 13
 | gender                  = බාලක
 | enrollment              = 6500
 | colors                  = රන්, රිදී සහ කළු&lt;br&gt;
{{color box|#FDD017}}{{color box|#C0C0C0}}{{color box|black}}
 | song                    = &quot;සිරි ලක වොරදන&quot;
 | sports                  = 
 | affiliation             = 
 | website                 = {{url|mahanamacollege.lk}}
}}
'''මහානාම විද්‍යාලය''' යනු 1954 දී ආරම්භ කරන ලද [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කොළඹ]] පිහිටි [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] [[ථේරවාද බුදු දහම|බෞද්ධ]] පිරිමි පාසලකි. පොදු, ජාතික පාසලක් ලෙස,  [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|මධ්‍යම රජය]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එය ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබා දෙයි.

==ඉතිහාසය==
මෙම ආයතනය  වසර 1954 දී ඩබ්ලිව්.ඒ.කේ ගුණවර්ධන විසින් කොළඹ ශ්‍රී වර්ධනාරාමයේ ආරම්භ කරන ලද අතර එහි පන්තියේ සිසුන් 5 දෙනෙකු පමණි. 1958 දී මෙම පාසල රජයේ ආධාර ලබන කනිෂ්ඨ  පාසලක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව ක්‍රමක්‍රමයෙන් 163 දක්වා වැඩි වූ අතර කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් හතර දෙනෙකු සමඟින් 1960 ජනවාරි 1 වන දින J.D.A .ජයකොඩි පාසලේ පළමු විදුහල්පතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 1969 වන විට  වැඩකරන සාමාජිකයින් 14 ක් සහ සිසුන් 373 ක් සිටියහ. සිසුන් 5 සිට අද සිසුන් 4500 වඩා ඇත.

සිසුන් බඳවා ගැනීම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟම පාසල අසල පිහිටි වාළුකාරාමයට ගෙන ගියේය. ප්‍රාථමික පන්ති පැවැත්වූයේ [[තර්ස්ටන් විද්‍යාලය]] අසල පිහිටි ගොඩනැගිල්ලක ය. 1974 දී ටී.එන්. සිල්වා මහතා විදුහල්පතිව සිටි කාලයේ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය එහි වර්තමාන ස්ථානය වන මහානාම විද්‍යාලයට ගෙන ගියේය. 1975 දී ජාතික අධ්‍යාපන පොදු සහතිකය [11 වසර] සඳහා සිසුන් 130 දෙනෙකු පෙනී සිටි අතර සිසුන් 107 දෙනෙකු විභාගය සමත් විය. රජය අක්කර {{Convert|7|acre|m2}} පරිත්‍යාග කළා   පාසල පුළුල් වන විට ඉඩම. 1976 වන විට, මෙම වෙබ් අඩවිය දෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අඩංගු විය.අදටත් පැරණි ගොඩනැගිලි ඇත.

1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී විදුහල්පති එන්.ඊ. ප්‍රනාන්දු මහතා දන්ත වෛද්‍ය ඒකකයක් සහ අමතර පන්ති කාමර ඉදිකිරීම මෙන්ම පළමු දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල ද ඇතුළුව පාසලේ පහසුකම් වැඩිදියුණු කළේය. විදුහල්පති කේ.එන්.පී. ද සිල්වා 1986 පෙබරවාරි 5 දින විශ්‍රාම ගිය අතර ඔහුගෙන් පසුව ඩී.ජී.සුමනසේකර මහතා පත් විය. සුමනසේකර මහානාම ප්‍රධානියා වූ පළමු පරිපාලන පන්තියේ-1 විදුහල්පතිවරයා විය. ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔහු වත්මන් පාසලට අඩිතාලම දැමීය.

1990 දී කේ.කේ රත්නදාස විදුහල්පති ධූරයට පත් වූ අතර, ඔහු විද්‍යාලයේ සිටි කාලයේදී තෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ඉදිකර, පරිගණක අංශයක් ස්ථාපිත කර, ළමා උද්‍යානයක් ද නිර්මාණය කරන ලදී. 

1999 දී ජී ලියනගේ විදුහල්පති විය. ඔහු දැනට පවතින  කලාගාරයක් සහිත තෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් එකතු කළේය. එතුමාගේ පාලන කාලය තුළ පාසලේ විද්‍යාගාර සහ පරිගණක අංශ වැඩිදියුණු කර ගොඩනැගිලි ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. මහානාම විද්‍යාලය සහ එහි ප්‍රතිවාදියා වන කොළඹ ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය අතර &quot;බිග් මැච්&quot; ලෙසද හඳුන්වනු ලබන රන් සටන ආරම්භ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History |url=http://mahanamacollege.com/history/ |access-date=2014-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලනය සහ අධ්‍යාපනය ===
[[File:Mahanama College Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
[[File:Aerial view of Mahanama Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
එය ජාතික පාසලක් බැවින්, විද්‍යාලයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගිනි. අමාත්‍යාංශය විදුහල්පති, පරිපාලන ප්‍රධානියා පත් කරයි. විදුහල්පතිවරයාට උප විදුහල්පතිවරුන් සහ අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයේ සහාය ලැබේ. අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාල මෙන්ම පාසලද ප්‍රාථමික 1-5, මධ්‍යම 6-9 සහ ඉහළ 10-13 යන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. පාසලේ නිශ්චිත අංශය පාලනය කරන තමන්ගේම අංශ ප්‍රධානියා යටතේ සෑම අංශයක්ම. පාසලේ විනය රකින්නට ''ශිෂ්‍ය නායක ්''ද පත් කරන ලදී. ශිෂ්‍ය නායකයින් යනු ශාලාවේ නිරීක්ෂකයෙකුට හෝ ආරක්ෂක මුර සංචාරයේ යෙදෙන සාමාජිකයෙකුට ලබා දී ඇති අධිකාරියට සමානව පාසලේ අනෙකුත් සිසුන් කෙරෙහි සීමිත අධිකාරියක් ලබා දී ඇති සිසුන් ය.

මහානාම විද්‍යාලය සමන්විත වන්නේ බෞද්ධ සහ සිංහල සිසුන් පමණි. පාසලේ භාවිත වන රාජ්‍ය භාෂාව සිංහලය. කෙසේ වෙතත්, සිසුන්ට තම උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සිංහල හෝ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය තෝරා ගත හැකිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Festival Of Cricket {{!}} Mahanama |url=https://www.festivalofcricket.org/foc_membership/mahanama/ |access-date=2022-05-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;6 වසර සිිට 13 දක්වා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ඇත.

== විදුහල්පතිවරු ==

* වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි (1954-1960)
* JDA ජයකොඩි (1960–1968)
* NE ප්‍රනාන්දු (1968–1974)
* ටී.එස්. සිල්වා (1974–1976)
* KNP ද සිල්වා (1976-1986)
* DG සුමනසේකර (1986–1990)
* කේ කේ රත්නදාස (1990–1999)
* ජී. ලියනගේ (1999–2003)
* ඩබ්ලිව් එච් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි (2003–2012)
* UM ප්‍රසන්න උපශාන්ත (2013–2016)
* LMD ධර්මසේන (2016–2020)
* RARM රත්නායක (2020–2021)
* AMAAC පෙරේරා (2021–2023)
* ප්‍රභාත් විතානගේ (2023-2026)
* IKK රවිලාල් විජයවංශ (2026-වර්තමානය)

== පාසල් නිවාස ==


&lt;code&gt;මෙත්තා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;කරුණා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;මුදිතා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;උපේක්කා&lt;/code&gt;

== ක්‍රීඩා සහ විෂය බාහිර ක්රියාකාරකම් ==
මහානාම විද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා විසි පහක් ක්‍රීඩා කරනවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sports – Mahanama College |url=http://www.mahanamacollege.lk/sports/ |access-date=2022-05-26 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රට්&quot; ===
=== පාපන්දු ===
=== රග්බි ===
=== වොලිබෝල් ===
=== කරාතෙ ===
=== පිහිනුම් ===
=== බැට්මින්ටන ් ===
=== බොක්සිං ===
=== වූෂු ===
=== ටේබ්ල් ටෙනිස් ===
&lt;big&gt;ම'''ලල ක්රීඩා'''&lt;/big&gt;

'''ස්&lt;big&gt;කෝෂ්&lt;/big&gt;'''

'''ප&lt;big&gt;ැසිපන්දු&lt;/big&gt;'''

'''ෙ&lt;big&gt;චස්&lt;/big&gt;'''

'''ද&lt;big&gt;ාම්&lt;/big&gt;'''

'''ක&lt;big&gt;ැරම්&lt;/big&gt;'''

== විෂය සමගාමී ක්‍රියාකාරකම් ==
=== සමිති ===
==== මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) ====
මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සහ පුරෝගාමී පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මහානාම විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය 1987 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, මෙය වසර 33 කට වැඩි ඉතිහාසයක් සහ පළපුරුද්දක් ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මාධ්‍ය ඒකකය විසින් අත්කර ගෙන ඇත.TV Mahanama [Tik Tok, Facebook] ඇත.

* කෙටි තරංග ආධුනික ගුවන් විදුලි තාක්ෂණය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කළ පළමු පාසල් ගුවන් විදුලිය.
* ෆේස්බුක් සජීවීව එක් දින හමුවීමක් සජීවීව විකාශනය කළ පළමු පාසල් රූපවාහිනිය
* 2020 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙබ් නිර්මාණ තරගය BestWeb.lk හි සම්මානයට පාත්‍ර වූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පාසල් මාධ්‍ය වෙබ් අඩවිය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahanama College Media Unit |url=http://www.mcmu.lk/mcmu/ |access-date=2022-05-26 |website=Mahanama College Media Unit |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* TikTok හි Mahanama TV

== කැපී පෙනෙන සිදුවීම් ==
*2014 දී මහානාම විද්‍යාලයේ 60 වැනි සංවත්සරය සහ වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවය [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ]] සහ [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාගේ]] ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි. විවිධ ක්ෂේත්‍රවල දස්කම් දැක්වූ සිසුන් සහ ගුරුවරුන් ඇගයීමට ලක් කිරීම ජනාධිපතිතුමා අතින් සිදු විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=President at 60th anniversary celebrations of Colombo Mahanama College |url=http://www.news.lk/news/politics/item/3624-president-at-60th-anniversary-celebrations-of-colombo-mahanama-college |access-date=11 November 2014 |website=News.lk |publisher=Department of Government Information, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
*2013 [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතා]] මහල් තුනක ‌‌ගොඩනැගිල්ල විවෘත කලා.

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==
* චන්න වීරසූරිය - හමුදා නිලධාරියා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ධනංජය ද සිල්වා - ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා
* [[ශෂීන්ද්‍ර රාජපක්ෂ]] - දේශපාලනඥයා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ජයන්ත කුලරත්න - නාවික හමුදා නිලධාරියා
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://mahanamacollege.lk/ මහානාම විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110152306/http://mahanamacollege.lk/ |date=2014-11-10 }}
* [http://www.mcoba.com.au/ නිල වෙබ් අඩවිය - Mahanama College OBA Australia Inc.]
* [http://mcmu.lk/ මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515133053/https://www.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}
* [http://fm.mcmu.lk/ එෆ් එම් මහානාම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515112353/https://fm.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}

{{අධිකාරී පාලනය}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]]
{{stub}}</text>
      <sha1>6yzzgdqcuxcmonfpq1czbvc6g0lbj42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798552</id>
      <parentid>798551</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janidu udithma</username>
        <id>77251</id>
      </contributor>
      <comment>/* මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) */ Adding working site details</comment>
      <origin>798552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17311" sha1="poq308qzu9wvpheljym5343zoa2v2nx" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{more citations needed|date=April 2015}}
{{primary sources|date=July 2013}}}}
{{තොරතුරුකොටුව පාසල
 | name                    = මහානාම විද්‍යාලය
 | native_name             = 
 | seal_image              =
 | seal_size               = 150px
 | pushpin_map             = Sri Lanka Colombo Greater
 | pushpin_label           = 
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_alt         = 
 | pushpin_map_caption     = Location in greater Colombo
 | pushpin_mapsize         = 
 | pushpin_image           = 
 | motto                   = {{lang-pi|විද්වාන් සර්වත්‍ර පූජ්‍ය‌ෙතේ}}
 | motto_translation       = විද්වතා සෑම තැනකදීම පැසසුම් ලබයි
 | location                =ආර්. ඒ. ඩී. මෙල් මාවත, [[කොල්ලුපිටිය]], [[Colombo|කොළඹ 03]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
 | coordinates             = {{coord|6|54|22|N|79|51|15|E|type:edu_region:LK|display=inline}}
 | type                    = [[National school (Sri Lanka)|ජාතික]]
 | established             = 1954
 | founder                 = වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි
 | principal               = රවිලාල්  විජයවංශ 
 | staff                   = 350
 | grades                  = 1 to 13
 | gender                  = බාලක
 | enrollment              = 6500
 | colors                  = රන්, රිදී සහ කළු&lt;br&gt;
{{color box|#FDD017}}{{color box|#C0C0C0}}{{color box|black}}
 | song                    = &quot;සිරි ලක වොරදන&quot;
 | sports                  = 
 | affiliation             = 
 | website                 = {{url|mahanamacollege.lk}}
}}
'''මහානාම විද්‍යාලය''' යනු 1954 දී ආරම්භ කරන ලද [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කොළඹ]] පිහිටි [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] [[ථේරවාද බුදු දහම|බෞද්ධ]] පිරිමි පාසලකි. පොදු, ජාතික පාසලක් ලෙස,  [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|මධ්‍යම රජය]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එය ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබා දෙයි.

==ඉතිහාසය==
මෙම ආයතනය  වසර 1954 දී ඩබ්ලිව්.ඒ.කේ ගුණවර්ධන විසින් කොළඹ ශ්‍රී වර්ධනාරාමයේ ආරම්භ කරන ලද අතර එහි පන්තියේ සිසුන් 5 දෙනෙකු පමණි. 1958 දී මෙම පාසල රජයේ ආධාර ලබන කනිෂ්ඨ  පාසලක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව ක්‍රමක්‍රමයෙන් 163 දක්වා වැඩි වූ අතර කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් හතර දෙනෙකු සමඟින් 1960 ජනවාරි 1 වන දින J.D.A .ජයකොඩි පාසලේ පළමු විදුහල්පතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 1969 වන විට  වැඩකරන සාමාජිකයින් 14 ක් සහ සිසුන් 373 ක් සිටියහ. සිසුන් 5 සිට අද සිසුන් 4500 වඩා ඇත.

සිසුන් බඳවා ගැනීම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟම පාසල අසල පිහිටි වාළුකාරාමයට ගෙන ගියේය. ප්‍රාථමික පන්ති පැවැත්වූයේ [[තර්ස්ටන් විද්‍යාලය]] අසල පිහිටි ගොඩනැගිල්ලක ය. 1974 දී ටී.එන්. සිල්වා මහතා විදුහල්පතිව සිටි කාලයේ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය එහි වර්තමාන ස්ථානය වන මහානාම විද්‍යාලයට ගෙන ගියේය. 1975 දී ජාතික අධ්‍යාපන පොදු සහතිකය [11 වසර] සඳහා සිසුන් 130 දෙනෙකු පෙනී සිටි අතර සිසුන් 107 දෙනෙකු විභාගය සමත් විය. රජය අක්කර {{Convert|7|acre|m2}} පරිත්‍යාග කළා   පාසල පුළුල් වන විට ඉඩම. 1976 වන විට, මෙම වෙබ් අඩවිය දෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අඩංගු විය.අදටත් පැරණි ගොඩනැගිලි ඇත.

1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී විදුහල්පති එන්.ඊ. ප්‍රනාන්දු මහතා දන්ත වෛද්‍ය ඒකකයක් සහ අමතර පන්ති කාමර ඉදිකිරීම මෙන්ම පළමු දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල ද ඇතුළුව පාසලේ පහසුකම් වැඩිදියුණු කළේය. විදුහල්පති කේ.එන්.පී. ද සිල්වා 1986 පෙබරවාරි 5 දින විශ්‍රාම ගිය අතර ඔහුගෙන් පසුව ඩී.ජී.සුමනසේකර මහතා පත් විය. සුමනසේකර මහානාම ප්‍රධානියා වූ පළමු පරිපාලන පන්තියේ-1 විදුහල්පතිවරයා විය. ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔහු වත්මන් පාසලට අඩිතාලම දැමීය.

1990 දී කේ.කේ රත්නදාස විදුහල්පති ධූරයට පත් වූ අතර, ඔහු විද්‍යාලයේ සිටි කාලයේදී තෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ඉදිකර, පරිගණක අංශයක් ස්ථාපිත කර, ළමා උද්‍යානයක් ද නිර්මාණය කරන ලදී. 

1999 දී ජී ලියනගේ විදුහල්පති විය. ඔහු දැනට පවතින  කලාගාරයක් සහිත තෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් එකතු කළේය. එතුමාගේ පාලන කාලය තුළ පාසලේ විද්‍යාගාර සහ පරිගණක අංශ වැඩිදියුණු කර ගොඩනැගිලි ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. මහානාම විද්‍යාලය සහ එහි ප්‍රතිවාදියා වන කොළඹ ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය අතර &quot;බිග් මැච්&quot; ලෙසද හඳුන්වනු ලබන රන් සටන ආරම්භ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History |url=http://mahanamacollege.com/history/ |access-date=2014-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලනය සහ අධ්‍යාපනය ===
[[File:Mahanama College Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
[[File:Aerial view of Mahanama Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
එය ජාතික පාසලක් බැවින්, විද්‍යාලයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගිනි. අමාත්‍යාංශය විදුහල්පති, පරිපාලන ප්‍රධානියා පත් කරයි. විදුහල්පතිවරයාට උප විදුහල්පතිවරුන් සහ අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයේ සහාය ලැබේ. අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාල මෙන්ම පාසලද ප්‍රාථමික 1-5, මධ්‍යම 6-9 සහ ඉහළ 10-13 යන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. පාසලේ නිශ්චිත අංශය පාලනය කරන තමන්ගේම අංශ ප්‍රධානියා යටතේ සෑම අංශයක්ම. පාසලේ විනය රකින්නට ''ශිෂ්‍ය නායක ්''ද පත් කරන ලදී. ශිෂ්‍ය නායකයින් යනු ශාලාවේ නිරීක්ෂකයෙකුට හෝ ආරක්ෂක මුර සංචාරයේ යෙදෙන සාමාජිකයෙකුට ලබා දී ඇති අධිකාරියට සමානව පාසලේ අනෙකුත් සිසුන් කෙරෙහි සීමිත අධිකාරියක් ලබා දී ඇති සිසුන් ය.

මහානාම විද්‍යාලය සමන්විත වන්නේ බෞද්ධ සහ සිංහල සිසුන් පමණි. පාසලේ භාවිත වන රාජ්‍ය භාෂාව සිංහලය. කෙසේ වෙතත්, සිසුන්ට තම උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සිංහල හෝ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය තෝරා ගත හැකිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Festival Of Cricket {{!}} Mahanama |url=https://www.festivalofcricket.org/foc_membership/mahanama/ |access-date=2022-05-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;6 වසර සිිට 13 දක්වා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ඇත.

== විදුහල්පතිවරු ==

* වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි (1954-1960)
* JDA ජයකොඩි (1960–1968)
* NE ප්‍රනාන්දු (1968–1974)
* ටී.එස්. සිල්වා (1974–1976)
* KNP ද සිල්වා (1976-1986)
* DG සුමනසේකර (1986–1990)
* කේ කේ රත්නදාස (1990–1999)
* ජී. ලියනගේ (1999–2003)
* ඩබ්ලිව් එච් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි (2003–2012)
* UM ප්‍රසන්න උපශාන්ත (2013–2016)
* LMD ධර්මසේන (2016–2020)
* RARM රත්නායක (2020–2021)
* AMAAC පෙරේරා (2021–2023)
* ප්‍රභාත් විතානගේ (2023-2026)
* IKK රවිලාල් විජයවංශ (2026-වර්තමානය)

== පාසල් නිවාස ==


&lt;code&gt;මෙත්තා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;කරුණා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;මුදිතා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;උපේක්කා&lt;/code&gt;

== ක්‍රීඩා සහ විෂය බාහිර ක්රියාකාරකම් ==
මහානාම විද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා විසි පහක් ක්‍රීඩා කරනවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sports – Mahanama College |url=http://www.mahanamacollege.lk/sports/ |access-date=2022-05-26 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රට්&quot; ===
=== පාපන්දු ===
=== රග්බි ===
=== වොලිබෝල් ===
=== කරාතෙ ===
=== පිහිනුම් ===
=== බැට්මින්ටන ් ===
=== බොක්සිං ===
=== වූෂු ===
=== ටේබ්ල් ටෙනිස් ===
&lt;big&gt;ම'''ලල ක්රීඩා'''&lt;/big&gt;

'''ස්&lt;big&gt;කෝෂ්&lt;/big&gt;'''

'''ප&lt;big&gt;ැසිපන්දු&lt;/big&gt;'''

'''ෙ&lt;big&gt;චස්&lt;/big&gt;'''

'''ද&lt;big&gt;ාම්&lt;/big&gt;'''

'''ක&lt;big&gt;ැරම්&lt;/big&gt;'''

== විෂය සමගාමී ක්‍රියාකාරකම් ==
=== සමිති ===
==== මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) ====
මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සහ පුරෝගාමී පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මහානාම විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය 1987 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, මෙය වසර 33 කට වැඩි ඉතිහාසයක් සහ පළපුරුද්දක් ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මාධ්‍ය ඒකකය විසින් අත්කර ගෙන ඇත.TV Mahanama [Tik Tok, Facebook] ඇත.

* කෙටි තරංග ආධුනික ගුවන් විදුලි තාක්ෂණය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කළ පළමු පාසල් ගුවන් විදුලිය.
* ෆේස්බුක් සජීවීව එක් දින හමුවීමක් සජීවීව විකාශනය කළ පළමු පාසල් රූපවාහිනිය
* 2020 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙබ් නිර්මාණ තරගය BestWeb.lk හි සම්මානයට පාත්‍ර වූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පාසල් මාධ්‍ය වෙබ් අඩවිය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahanama College Media Unit |url=https://mcmu.lk/about|access-date=2026-08-30 |website=Mahanama College Media Unit |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* TikTok හි Mahanama TV

== කැපී පෙනෙන සිදුවීම් ==
*2014 දී මහානාම විද්‍යාලයේ 60 වැනි සංවත්සරය සහ වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවය [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ]] සහ [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාගේ]] ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි. විවිධ ක්ෂේත්‍රවල දස්කම් දැක්වූ සිසුන් සහ ගුරුවරුන් ඇගයීමට ලක් කිරීම ජනාධිපතිතුමා අතින් සිදු විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=President at 60th anniversary celebrations of Colombo Mahanama College |url=http://www.news.lk/news/politics/item/3624-president-at-60th-anniversary-celebrations-of-colombo-mahanama-college |access-date=11 November 2014 |website=News.lk |publisher=Department of Government Information, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
*2013 [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතා]] මහල් තුනක ‌‌ගොඩනැගිල්ල විවෘත කලා.

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==
* චන්න වීරසූරිය - හමුදා නිලධාරියා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ධනංජය ද සිල්වා - ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා
* [[ශෂීන්ද්‍ර රාජපක්ෂ]] - දේශපාලනඥයා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ජයන්ත කුලරත්න - නාවික හමුදා නිලධාරියා
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://mahanamacollege.lk/ මහානාම විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110152306/http://mahanamacollege.lk/ |date=2014-11-10 }}
* [http://www.mcoba.com.au/ නිල වෙබ් අඩවිය - Mahanama College OBA Australia Inc.]
* [http://mcmu.lk/ මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515133053/https://www.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}
* [http://fm.mcmu.lk/ එෆ් එම් මහානාම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515112353/https://fm.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}

{{අධිකාරී පාලනය}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]]
{{stub}}</text>
      <sha1>poq308qzu9wvpheljym5343zoa2v2nx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798553</id>
      <parentid>798552</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janidu udithma</username>
        <id>77251</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) */</comment>
      <origin>798553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17872" sha1="69moinuiiidox7kq9b01k9vt8kt427n" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{more citations needed|date=April 2015}}
{{primary sources|date=July 2013}}}}
{{තොරතුරුකොටුව පාසල
 | name                    = මහානාම විද්‍යාලය
 | native_name             = 
 | seal_image              =
 | seal_size               = 150px
 | pushpin_map             = Sri Lanka Colombo Greater
 | pushpin_label           = 
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_alt         = 
 | pushpin_map_caption     = Location in greater Colombo
 | pushpin_mapsize         = 
 | pushpin_image           = 
 | motto                   = {{lang-pi|විද්වාන් සර්වත්‍ර පූජ්‍ය‌ෙතේ}}
 | motto_translation       = විද්වතා සෑම තැනකදීම පැසසුම් ලබයි
 | location                =ආර්. ඒ. ඩී. මෙල් මාවත, [[කොල්ලුපිටිය]], [[Colombo|කොළඹ 03]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
 | coordinates             = {{coord|6|54|22|N|79|51|15|E|type:edu_region:LK|display=inline}}
 | type                    = [[National school (Sri Lanka)|ජාතික]]
 | established             = 1954
 | founder                 = වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි
 | principal               = රවිලාල්  විජයවංශ 
 | staff                   = 350
 | grades                  = 1 to 13
 | gender                  = බාලක
 | enrollment              = 6500
 | colors                  = රන්, රිදී සහ කළු&lt;br&gt;
{{color box|#FDD017}}{{color box|#C0C0C0}}{{color box|black}}
 | song                    = &quot;සිරි ලක වොරදන&quot;
 | sports                  = 
 | affiliation             = 
 | website                 = {{url|mahanamacollege.lk}}
}}
'''මහානාම විද්‍යාලය''' යනු 1954 දී ආරම්භ කරන ලද [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කොළඹ]] පිහිටි [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] [[ථේරවාද බුදු දහම|බෞද්ධ]] පිරිමි පාසලකි. පොදු, ජාතික පාසලක් ලෙස,  [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|මධ්‍යම රජය]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එය ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබා දෙයි.

==ඉතිහාසය==
මෙම ආයතනය  වසර 1954 දී ඩබ්ලිව්.ඒ.කේ ගුණවර්ධන විසින් කොළඹ ශ්‍රී වර්ධනාරාමයේ ආරම්භ කරන ලද අතර එහි පන්තියේ සිසුන් 5 දෙනෙකු පමණි. 1958 දී මෙම පාසල රජයේ ආධාර ලබන කනිෂ්ඨ  පාසලක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව ක්‍රමක්‍රමයෙන් 163 දක්වා වැඩි වූ අතර කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් හතර දෙනෙකු සමඟින් 1960 ජනවාරි 1 වන දින J.D.A .ජයකොඩි පාසලේ පළමු විදුහල්පතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 1969 වන විට  වැඩකරන සාමාජිකයින් 14 ක් සහ සිසුන් 373 ක් සිටියහ. සිසුන් 5 සිට අද සිසුන් 4500 වඩා ඇත.

සිසුන් බඳවා ගැනීම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟම පාසල අසල පිහිටි වාළුකාරාමයට ගෙන ගියේය. ප්‍රාථමික පන්ති පැවැත්වූයේ [[තර්ස්ටන් විද්‍යාලය]] අසල පිහිටි ගොඩනැගිල්ලක ය. 1974 දී ටී.එන්. සිල්වා මහතා විදුහල්පතිව සිටි කාලයේ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය එහි වර්තමාන ස්ථානය වන මහානාම විද්‍යාලයට ගෙන ගියේය. 1975 දී ජාතික අධ්‍යාපන පොදු සහතිකය [11 වසර] සඳහා සිසුන් 130 දෙනෙකු පෙනී සිටි අතර සිසුන් 107 දෙනෙකු විභාගය සමත් විය. රජය අක්කර {{Convert|7|acre|m2}} පරිත්‍යාග කළා   පාසල පුළුල් වන විට ඉඩම. 1976 වන විට, මෙම වෙබ් අඩවිය දෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අඩංගු විය.අදටත් පැරණි ගොඩනැගිලි ඇත.

1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී විදුහල්පති එන්.ඊ. ප්‍රනාන්දු මහතා දන්ත වෛද්‍ය ඒකකයක් සහ අමතර පන්ති කාමර ඉදිකිරීම මෙන්ම පළමු දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල ද ඇතුළුව පාසලේ පහසුකම් වැඩිදියුණු කළේය. විදුහල්පති කේ.එන්.පී. ද සිල්වා 1986 පෙබරවාරි 5 දින විශ්‍රාම ගිය අතර ඔහුගෙන් පසුව ඩී.ජී.සුමනසේකර මහතා පත් විය. සුමනසේකර මහානාම ප්‍රධානියා වූ පළමු පරිපාලන පන්තියේ-1 විදුහල්පතිවරයා විය. ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔහු වත්මන් පාසලට අඩිතාලම දැමීය.

1990 දී කේ.කේ රත්නදාස විදුහල්පති ධූරයට පත් වූ අතර, ඔහු විද්‍යාලයේ සිටි කාලයේදී තෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ඉදිකර, පරිගණක අංශයක් ස්ථාපිත කර, ළමා උද්‍යානයක් ද නිර්මාණය කරන ලදී. 

1999 දී ජී ලියනගේ විදුහල්පති විය. ඔහු දැනට පවතින  කලාගාරයක් සහිත තෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් එකතු කළේය. එතුමාගේ පාලන කාලය තුළ පාසලේ විද්‍යාගාර සහ පරිගණක අංශ වැඩිදියුණු කර ගොඩනැගිලි ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. මහානාම විද්‍යාලය සහ එහි ප්‍රතිවාදියා වන කොළඹ ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය අතර &quot;බිග් මැච්&quot; ලෙසද හඳුන්වනු ලබන රන් සටන ආරම්භ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History |url=http://mahanamacollege.com/history/ |access-date=2014-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලනය සහ අධ්‍යාපනය ===
[[File:Mahanama College Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
[[File:Aerial view of Mahanama Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
එය ජාතික පාසලක් බැවින්, විද්‍යාලයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගිනි. අමාත්‍යාංශය විදුහල්පති, පරිපාලන ප්‍රධානියා පත් කරයි. විදුහල්පතිවරයාට උප විදුහල්පතිවරුන් සහ අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයේ සහාය ලැබේ. අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාල මෙන්ම පාසලද ප්‍රාථමික 1-5, මධ්‍යම 6-9 සහ ඉහළ 10-13 යන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. පාසලේ නිශ්චිත අංශය පාලනය කරන තමන්ගේම අංශ ප්‍රධානියා යටතේ සෑම අංශයක්ම. පාසලේ විනය රකින්නට ''ශිෂ්‍ය නායක ්''ද පත් කරන ලදී. ශිෂ්‍ය නායකයින් යනු ශාලාවේ නිරීක්ෂකයෙකුට හෝ ආරක්ෂක මුර සංචාරයේ යෙදෙන සාමාජිකයෙකුට ලබා දී ඇති අධිකාරියට සමානව පාසලේ අනෙකුත් සිසුන් කෙරෙහි සීමිත අධිකාරියක් ලබා දී ඇති සිසුන් ය.

මහානාම විද්‍යාලය සමන්විත වන්නේ බෞද්ධ සහ සිංහල සිසුන් පමණි. පාසලේ භාවිත වන රාජ්‍ය භාෂාව සිංහලය. කෙසේ වෙතත්, සිසුන්ට තම උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සිංහල හෝ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය තෝරා ගත හැකිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Festival Of Cricket {{!}} Mahanama |url=https://www.festivalofcricket.org/foc_membership/mahanama/ |access-date=2022-05-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;6 වසර සිිට 13 දක්වා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ඇත.

== විදුහල්පතිවරු ==

* වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි (1954-1960)
* JDA ජයකොඩි (1960–1968)
* NE ප්‍රනාන්දු (1968–1974)
* ටී.එස්. සිල්වා (1974–1976)
* KNP ද සිල්වා (1976-1986)
* DG සුමනසේකර (1986–1990)
* කේ කේ රත්නදාස (1990–1999)
* ජී. ලියනගේ (1999–2003)
* ඩබ්ලිව් එච් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි (2003–2012)
* UM ප්‍රසන්න උපශාන්ත (2013–2016)
* LMD ධර්මසේන (2016–2020)
* RARM රත්නායක (2020–2021)
* AMAAC පෙරේරා (2021–2023)
* ප්‍රභාත් විතානගේ (2023-2026)
* IKK රවිලාල් විජයවංශ (2026-වර්තමානය)

== පාසල් නිවාස ==


&lt;code&gt;මෙත්තා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;කරුණා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;මුදිතා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;උපේක්කා&lt;/code&gt;

== ක්‍රීඩා සහ විෂය බාහිර ක්රියාකාරකම් ==
මහානාම විද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා විසි පහක් ක්‍රීඩා කරනවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sports – Mahanama College |url=http://www.mahanamacollege.lk/sports/ |access-date=2022-05-26 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රට්&quot; ===
=== පාපන්දු ===
=== රග්බි ===
=== වොලිබෝල් ===
=== කරාතෙ ===
=== පිහිනුම් ===
=== බැට්මින්ටන ් ===
=== බොක්සිං ===
=== වූෂු ===
=== ටේබ්ල් ටෙනිස් ===
&lt;big&gt;ම'''ලල ක්රීඩා'''&lt;/big&gt;

'''ස්&lt;big&gt;කෝෂ්&lt;/big&gt;'''

'''ප&lt;big&gt;ැසිපන්දු&lt;/big&gt;'''

'''ෙ&lt;big&gt;චස්&lt;/big&gt;'''

'''ද&lt;big&gt;ාම්&lt;/big&gt;'''

'''ක&lt;big&gt;ැරම්&lt;/big&gt;'''

== විෂය සමගාමී ක්‍රියාකාරකම් ==
=== සමිති ===
==== මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) ====
මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සහ පුරෝගාමී පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මහානාම විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය 1987 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, මෙය වසර 33 කට වැඩි ඉතිහාසයක් සහ පළපුරුද්දක් ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මාධ්‍ය ඒකකය විසින් අත්කර ගෙන ඇත.මහානාම  විද්‍යාලීය මාධ්‍ය ඒකකය මගින් youtube නාලිකාව ලෙස TV MAHANAMA නාළිකාවද 
මහානාම මාධ්‍ය ඒකකය නිල සාමාජ මාධ්‍ය ජාලා තුළ  (facebook ,Instagrame ,TikTok ) සක්‍රීය වෙබ් පිටු පවත්වාගෙන යනු ලබයි. 

'''කොළඹ මහානාම විද්‍යාලීය මාධ්‍ය ඒකකයේ සුවිශේෂී සංධිස්ථානයන්....'''

* කෙටි තරංග ආධුනික ගුවන් විදුලි තාක්ෂණය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කළ පළමු පාසල් ගුවන් විදුලිය.
* ෆේස්බුක් සජීවීව එක් දින හමුවීමක් සජීවීව විකාශනය කළ පළමු පාසල් රූපවාහිනිය
* 2020 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙබ් නිර්මාණ තරගය BestWeb.lk හි සම්මානයට පාත්‍ර වූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පාසල් මාධ්‍ය වෙබ් අඩවිය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahanama College Media Unit |url=https://mcmu.lk/about|access-date=2026-08-30 |website=Mahanama College Media Unit |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* TikTok හි Mahanama TV

== කැපී පෙනෙන සිදුවීම් ==
*2014 දී මහානාම විද්‍යාලයේ 60 වැනි සංවත්සරය සහ වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවය [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ]] සහ [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාගේ]] ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි. විවිධ ක්ෂේත්‍රවල දස්කම් දැක්වූ සිසුන් සහ ගුරුවරුන් ඇගයීමට ලක් කිරීම ජනාධිපතිතුමා අතින් සිදු විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=President at 60th anniversary celebrations of Colombo Mahanama College |url=http://www.news.lk/news/politics/item/3624-president-at-60th-anniversary-celebrations-of-colombo-mahanama-college |access-date=11 November 2014 |website=News.lk |publisher=Department of Government Information, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
*2013 [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතා]] මහල් තුනක ‌‌ගොඩනැගිල්ල විවෘත කලා.

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==
* චන්න වීරසූරිය - හමුදා නිලධාරියා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ධනංජය ද සිල්වා - ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා
* [[ශෂීන්ද්‍ර රාජපක්ෂ]] - දේශපාලනඥයා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ජයන්ත කුලරත්න - නාවික හමුදා නිලධාරියා
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://mahanamacollege.lk/ මහානාම විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110152306/http://mahanamacollege.lk/ |date=2014-11-10 }}
* [http://www.mcoba.com.au/ නිල වෙබ් අඩවිය - Mahanama College OBA Australia Inc.]
* [http://mcmu.lk/ මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515133053/https://www.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}
* [http://fm.mcmu.lk/ එෆ් එම් මහානාම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515112353/https://fm.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}

{{අධිකාරී පාලනය}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]]
{{stub}}</text>
      <sha1>69moinuiiidox7kq9b01k9vt8kt427n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798554</id>
      <parentid>798553</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janidu udithma</username>
        <id>77251</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) */</comment>
      <origin>798554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18138" sha1="lvkzeee8de8jf9huvuijnawvtx5wfen" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{more citations needed|date=April 2015}}
{{primary sources|date=July 2013}}}}
{{තොරතුරුකොටුව පාසල
 | name                    = මහානාම විද්‍යාලය
 | native_name             = 
 | seal_image              =
 | seal_size               = 150px
 | pushpin_map             = Sri Lanka Colombo Greater
 | pushpin_label           = 
 | pushpin_label_position  = right
 | pushpin_map_alt         = 
 | pushpin_map_caption     = Location in greater Colombo
 | pushpin_mapsize         = 
 | pushpin_image           = 
 | motto                   = {{lang-pi|විද්වාන් සර්වත්‍ර පූජ්‍ය‌ෙතේ}}
 | motto_translation       = විද්වතා සෑම තැනකදීම පැසසුම් ලබයි
 | location                =ආර්. ඒ. ඩී. මෙල් මාවත, [[කොල්ලුපිටිය]], [[Colombo|කොළඹ 03]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
 | coordinates             = {{coord|6|54|22|N|79|51|15|E|type:edu_region:LK|display=inline}}
 | type                    = [[National school (Sri Lanka)|ජාතික]]
 | established             = 1954
 | founder                 = වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි
 | principal               = රවිලාල්  විජයවංශ 
 | staff                   = 350
 | grades                  = 1 to 13
 | gender                  = බාලක
 | enrollment              = 6500
 | colors                  = රන්, රිදී සහ කළු&lt;br&gt;
{{color box|#FDD017}}{{color box|#C0C0C0}}{{color box|black}}
 | song                    = &quot;සිරි ලක වොරදන&quot;
 | sports                  = 
 | affiliation             = 
 | website                 = {{url|mahanamacollege.lk}}
}}
'''මහානාම විද්‍යාලය''' යනු 1954 දී ආරම්භ කරන ලද [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[කොළඹ]] පිහිටි [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] [[ථේරවාද බුදු දහම|බෞද්ධ]] පිරිමි පාසලකි. පොදු, ජාතික පාසලක් ලෙස,  [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|මධ්‍යම රජය]] විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එය ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ලබා දෙයි.

==ඉතිහාසය==
මෙම ආයතනය  වසර 1954 දී ඩබ්ලිව්.ඒ.කේ ගුණවර්ධන විසින් කොළඹ ශ්‍රී වර්ධනාරාමයේ ආරම්භ කරන ලද අතර එහි පන්තියේ සිසුන් 5 දෙනෙකු පමණි. 1958 දී මෙම පාසල රජයේ ආධාර ලබන කනිෂ්ඨ  පාසලක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව ක්‍රමක්‍රමයෙන් 163 දක්වා වැඩි වූ අතර කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් හතර දෙනෙකු සමඟින් 1960 ජනවාරි 1 වන දින J.D.A .ජයකොඩි පාසලේ පළමු විදුහල්පතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 1969 වන විට  වැඩකරන සාමාජිකයින් 14 ක් සහ සිසුන් 373 ක් සිටියහ. සිසුන් 5 සිට අද සිසුන් 4500 වඩා ඇත.

සිසුන් බඳවා ගැනීම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟම පාසල අසල පිහිටි වාළුකාරාමයට ගෙන ගියේය. ප්‍රාථමික පන්ති පැවැත්වූයේ [[තර්ස්ටන් විද්‍යාලය]] අසල පිහිටි ගොඩනැගිල්ලක ය. 1974 දී ටී.එන්. සිල්වා මහතා විදුහල්පතිව සිටි කාලයේ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය එහි වර්තමාන ස්ථානය වන මහානාම විද්‍යාලයට ගෙන ගියේය. 1975 දී ජාතික අධ්‍යාපන පොදු සහතිකය [11 වසර] සඳහා සිසුන් 130 දෙනෙකු පෙනී සිටි අතර සිසුන් 107 දෙනෙකු විභාගය සමත් විය. රජය අක්කර {{Convert|7|acre|m2}} පරිත්‍යාග කළා   පාසල පුළුල් වන විට ඉඩම. 1976 වන විට, මෙම වෙබ් අඩවිය දෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අඩංගු විය.අදටත් පැරණි ගොඩනැගිලි ඇත.

1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී විදුහල්පති එන්.ඊ. ප්‍රනාන්දු මහතා දන්ත වෛද්‍ය ඒකකයක් සහ අමතර පන්ති කාමර ඉදිකිරීම මෙන්ම පළමු දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල ද ඇතුළුව පාසලේ පහසුකම් වැඩිදියුණු කළේය. විදුහල්පති කේ.එන්.පී. ද සිල්වා 1986 පෙබරවාරි 5 දින විශ්‍රාම ගිය අතර ඔහුගෙන් පසුව ඩී.ජී.සුමනසේකර මහතා පත් විය. සුමනසේකර මහානාම ප්‍රධානියා වූ පළමු පරිපාලන පන්තියේ-1 විදුහල්පතිවරයා විය. ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔහු වත්මන් පාසලට අඩිතාලම දැමීය.

1990 දී කේ.කේ රත්නදාස විදුහල්පති ධූරයට පත් වූ අතර, ඔහු විද්‍යාලයේ සිටි කාලයේදී තෙමහල් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ඉදිකර, පරිගණක අංශයක් ස්ථාපිත කර, ළමා උද්‍යානයක් ද නිර්මාණය කරන ලදී. 

1999 දී ජී ලියනගේ විදුහල්පති විය. ඔහු දැනට පවතින  කලාගාරයක් සහිත තෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් එකතු කළේය. එතුමාගේ පාලන කාලය තුළ පාසලේ විද්‍යාගාර සහ පරිගණක අංශ වැඩිදියුණු කර ගොඩනැගිලි ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. මහානාම විද්‍යාලය සහ එහි ප්‍රතිවාදියා වන කොළඹ ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය අතර &quot;බිග් මැච්&quot; ලෙසද හඳුන්වනු ලබන රන් සටන ආරම්භ විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=History |url=http://mahanamacollege.com/history/ |access-date=2014-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලනය සහ අධ්‍යාපනය ===
[[File:Mahanama College Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
[[File:Aerial view of Mahanama Auditorium.jpg|thumb|Mahanama College Auditorium|200px]]
එය ජාතික පාසලක් බැවින්, විද්‍යාලයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගිනි. අමාත්‍යාංශය විදුහල්පති, පරිපාලන ප්‍රධානියා පත් කරයි. විදුහල්පතිවරයාට උප විදුහල්පතිවරුන් සහ අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලයේ සහාය ලැබේ. අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාල මෙන්ම පාසලද ප්‍රාථමික 1-5, මධ්‍යම 6-9 සහ ඉහළ 10-13 යන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. පාසලේ නිශ්චිත අංශය පාලනය කරන තමන්ගේම අංශ ප්‍රධානියා යටතේ සෑම අංශයක්ම. පාසලේ විනය රකින්නට ''ශිෂ්‍ය නායක ්''ද පත් කරන ලදී. ශිෂ්‍ය නායකයින් යනු ශාලාවේ නිරීක්ෂකයෙකුට හෝ ආරක්ෂක මුර සංචාරයේ යෙදෙන සාමාජිකයෙකුට ලබා දී ඇති අධිකාරියට සමානව පාසලේ අනෙකුත් සිසුන් කෙරෙහි සීමිත අධිකාරියක් ලබා දී ඇති සිසුන් ය.

මහානාම විද්‍යාලය සමන්විත වන්නේ බෞද්ධ සහ සිංහල සිසුන් පමණි. පාසලේ භාවිත වන රාජ්‍ය භාෂාව සිංහලය. කෙසේ වෙතත්, සිසුන්ට තම උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සිංහල හෝ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය තෝරා ගත හැකිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Festival Of Cricket {{!}} Mahanama |url=https://www.festivalofcricket.org/foc_membership/mahanama/ |access-date=2022-05-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;6 වසර සිිට 13 දක්වා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ඇත.

== විදුහල්පතිවරු ==

* වහල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි (1954-1960)
* JDA ජයකොඩි (1960–1968)
* NE ප්‍රනාන්දු (1968–1974)
* ටී.එස්. සිල්වා (1974–1976)
* KNP ද සිල්වා (1976-1986)
* DG සුමනසේකර (1986–1990)
* කේ කේ රත්නදාස (1990–1999)
* ජී. ලියනගේ (1999–2003)
* ඩබ්ලිව් එච් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි (2003–2012)
* UM ප්‍රසන්න උපශාන්ත (2013–2016)
* LMD ධර්මසේන (2016–2020)
* RARM රත්නායක (2020–2021)
* AMAAC පෙරේරා (2021–2023)
* ප්‍රභාත් විතානගේ (2023-2026)
* IKK රවිලාල් විජයවංශ (2026-වර්තමානය)

== පාසල් නිවාස ==


&lt;code&gt;මෙත්තා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;කරුණා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;මුදිතා&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;උපේක්කා&lt;/code&gt;

== ක්‍රීඩා සහ විෂය බාහිර ක්රියාකාරකම් ==
මහානාම විද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා විසි පහක් ක්‍රීඩා කරනවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sports – Mahanama College |url=http://www.mahanamacollege.lk/sports/ |access-date=2022-05-26 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රට්&quot; ===
=== පාපන්දු ===
=== රග්බි ===
=== වොලිබෝල් ===
=== කරාතෙ ===
=== පිහිනුම් ===
=== බැට්මින්ටන ් ===
=== බොක්සිං ===
=== වූෂු ===
=== ටේබ්ල් ටෙනිස් ===
&lt;big&gt;ම'''ලල ක්රීඩා'''&lt;/big&gt;

'''ස්&lt;big&gt;කෝෂ්&lt;/big&gt;'''

'''ප&lt;big&gt;ැසිපන්දු&lt;/big&gt;'''

'''ෙ&lt;big&gt;චස්&lt;/big&gt;'''

'''ද&lt;big&gt;ාම්&lt;/big&gt;'''

'''ක&lt;big&gt;ැරම්&lt;/big&gt;'''

== විෂය සමගාමී ක්‍රියාකාරකම් ==
=== සමිති ===
==== මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය (MCMU) ====
මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම සහ පුරෝගාමී පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මහානාම විද්‍යාලයේ මාධ්‍ය ඒකකය 1987 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, මෙය වසර 33 කට වැඩි ඉතිහාසයක් සහ පළපුරුද්දක් ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම පාසල් මාධ්‍ය ඒකකයකි. මාධ්‍ය ඒකකය විසින් අත්කර ගෙන ඇත.මහානාම  විද්‍යාලීය මාධ්‍ය ඒකකය මගින් youtube නාලිකාව ලෙස TV MAHANAMA නාළිකාවද 
මහානාම මාධ්‍ය ඒකකය නිල සමාජ මාධ්‍ය ජාලා තුළ  (facebook ,Instagrame ,TikTok ) සක්‍රීය වෙබ් පිටු පවත්වාගෙන යනු ලබයි. 

'''කොළඹ මහානාම විද්‍යාලීය මාධ්‍ය ඒකකයේ සුවිශේෂී සංධිස්ථානයන්....'''

* කෙටි තරංග ආධුනික ගුවන් විදුලි තාක්ෂණය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කළ පළමු පාසල් ගුවන් විදුලිය.
* ෆේස්බුක් සජීවීව එක් දින හමුවීමක් සජීවීව විකාශනය කළ පළමු පාසල් රූපවාහිනිය
* 2020 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙබ් නිර්මාණ තරගය BestWeb.lk හි සම්මානයට පාත්‍ර වූ ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු පාසල් මාධ්‍ය වෙබ් අඩවිය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mahanama College Media Unit |url=https://mcmu.lk/about|access-date=2026-08-30 |website=Mahanama College Media Unit |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* TV MAHANAMA youtude නාලිකාව මගින් රන් මහා සටන  ක්‍රිකට් තරගාවලිය විකාශන කටයුතු සහ විද්‍යාලයේ විශේෂ සිදුවීම් විකාශනය කිරීම 

== කැපී පෙනෙන සිදුවීම් ==
*2014 දී මහානාම විද්‍යාලයේ 60 වැනි සංවත්සරය සහ වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවය [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ]] සහ [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතාගේ]] ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි. විවිධ ක්ෂේත්‍රවල දස්කම් දැක්වූ සිසුන් සහ ගුරුවරුන් ඇගයීමට ලක් කිරීම ජනාධිපතිතුමා අතින් සිදු විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=President at 60th anniversary celebrations of Colombo Mahanama College |url=http://www.news.lk/news/politics/item/3624-president-at-60th-anniversary-celebrations-of-colombo-mahanama-college |access-date=11 November 2014 |website=News.lk |publisher=Department of Government Information, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;
*2013 [[බන්දුල ගුණවර්ධන|බන්දුල ගුණවර්ධන මහතා]] මහල් තුනක ‌‌ගොඩනැගිල්ල විවෘත කලා.

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==
* චන්න වීරසූරිය - හමුදා නිලධාරියා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ධනංජය ද සිල්වා - ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා
* [[ශෂීන්ද්‍ර රාජපක්ෂ]] - දේශපාලනඥයා{{තහවුරු​ කරන්න|date=March 2023}}
* ජයන්ත කුලරත්න - නාවික හමුදා නිලධාරියා
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://mahanamacollege.lk/ මහානාම විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110152306/http://mahanamacollege.lk/ |date=2014-11-10 }}
* [http://www.mcoba.com.au/ නිල වෙබ් අඩවිය - Mahanama College OBA Australia Inc.]
* [http://mcmu.lk/ මහානාම විද්‍යාලයීය මාධ්‍ය ඒකකය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515133053/https://www.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}
* [http://fm.mcmu.lk/ එෆ් එම් මහානාම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515112353/https://fm.mcmu.lk/ |date=2023-05-15 }}

{{අධිකාරී පාලනය}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]]
{{stub}}</text>
      <sha1>lvkzeee8de8jf9huvuijnawvtx5wfen</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:National Archaeological Museum of Athens</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194932</id>
    <revision>
      <id>798547</id>
      <parentid>797696</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>798547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="dl59k9wne50qryxe6fk2lvb3cegh25s" xml:space="preserve">{{navbox
| name  = National Archaeological Museum of Athens&lt;!-- generic title for future expansion of content --&gt;
| title = [[ඇතන්ස්]] හි [[ජාතික පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය, ඇතන්ස්|ජාතික පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ]] ප්‍රමුඛ ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ
| state    = {{{state|autocollapse}}}
| listclass = hlist
| image = [[File:Nat arc mus ath 09.jpg|100px]]

|group0 = [[නියෝලිතික ග්‍රීසිය|නියෝලිතික]]
|list0 =
* [[Karditsa Thinker]]

|group1 = [[සයික්ලැඩික සංස්කෘතිය|සයික්ලැඩික]]
|list1 =
* [[Frying pan (Karlsruhe 75/11)|Frying pan 1]]
* [[Frying pan (NAMA 4974)|Frying pan 2]]
* [[Spool-shaped pyxis (NAMA 5225)|Spool-shaped pyxis]]

|group2 = [[මිනෝවානු ශිෂ්ටාචාරය|මිනෝවානු]]
|list2 =
* [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]]
* [[Wall Paintings of Thera]]

| group3 = [[මයිසීනියානු ග්‍රීසිය|මයිසීනියානු]] 
| list3  =
* [[Grave stelai from Grave Circle A, Mycenae|Grave stelai from Grave Circle A]]
* [[ඇගමෙම්නන්ගේ වෙස්මුහුණ]]
* [[Mycenaean palace amphora with octopus (NAMA 6725)|Octopus amphora]]
* [[Nestor's Cup (Mycenae)|Nestor's Cup]]
* [[PY Ta 641]]
* [[Theseus Ring]]
* [[Warrior Vase]]

| group4= [[ආර්කයික ග්‍රීසිය|ආර්කයික]]
| list4 =
* [[Apollo Omphalos (Athens)|Apollo Omphalos]]
* [[ආර්ටීමිෂන් ලෝකඩ ප්‍රතිමාව]]
* [[Dedication of Nikandre]]
* [[Dipylon Amphora]]
* [[Dipylon inscription]]
* [[Grave stele (NAMA 7901)|Grave stele 7901]]
* [[Horses Amphora]]
* [[Kroisos Kouros]]
* [[Lemnos stele]]
* [[Merenda Kouros]]
* [[Phrasikleia Kore]]
* [[Pitsa panels]]
* [[Rider Amphora]]
* [[Sounion Kouros]]
* [[Stele of Aristion]]

| group5 = [[සම්භාව්‍ය ග්‍රීසිය|සම්භාව්‍ය]]
| list5  =
* [[Antikythera Ephebe]]
* [[Decree of Themistocles]]
* [[Funerary naiskos of Aristonautes]]
* [[Funerary Stela of Demokleides]]
* [[Grave Stele of Hegeso]]
* [[Great Eleusinian Relief]]
* [[Mantineia Base]]
* [[මැරතන් තරුණයා]]
* [[Myrtis]]
* [[Nike of Epidaurus]]
* [[Ninnion Tablet]]
* [[Xenokrateia Relief]]

| group6 = [[හෙලනිස්තික යුගය|හෙලනිස්තික]]
| list6  =
* [[ඇන්ටිකිතෙරා යාන්ත්‍රණය|ඇන්ටිකිතීරා යන්ත්‍රණය]]
* [[Statue of the priestess Aristonoe|Aristonoe]]
* [[ඇෆ්‍රඩයිටී, පෑන් සහ ඊරෝස් සමූහය]]
* [[Heracles of Antikythera]]
* [[Jockey of Artemision]]
* [[Lycosoura Artemis]]
* [[Lycosoura Demeter]]
* [[Attic funerary relief (NAMA 4464)|Mithridates relief]]
* [[මෙගාරා හි නයිකි]]
* [[මේලෝස් හි පොසයිඩන්]]
* [[Themis of Rhamnous]]

| group7 = [[රෝම යුගයේ ග්‍රීසිය|රෝම]]
| list7  =
* [[සිරකියූස් හි ඇෆ්‍රඩයිටී]]
* [[සන්නද්ධ ඇෆ්‍රඩයිටී]]
* [[Atalante Hermes]]
* [[Bust of Antinous (NAMA)|Bust of Antinous]]
* [[නළල් පටිය දරන්නා|ඩයඩූමිනෝස්]]
* [[Dionysus Sardanapalus]]
* [[Hermes Criophorus (Athens)|Hermes Criophorus]]
* [[Hermes of Aegium]]
* [[Lenormant Athena]]
* [[වර්වාකියොන් ඇතීනා]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Athens templates]]
[[Category:Museum navigational boxes]]
[[Category:ජාතික පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය, ඇතන්ස්|τ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dl59k9wne50qryxe6fk2lvb3cegh25s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Minoan civilization</title>
    <ns>10</ns>
    <id>196230</id>
    <revision>
      <id>798548</id>
      <parentid>798429</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>798548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2763" sha1="qver9i6gspelivql944keq8udbkw7xg" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Minoan civilization
| title      = [[මිනෝවානු ශිෂ්ටාචාරය]]
| listclass  = hlist
| group1     = මාතෘකා
| list1      = 
* [[Minoan art]]
* [[Minoan chronology]]
* [[Minoan pottery]]
* [[Minoan seals]]
* [[Minoan palaces]]
* [[Minoan religion]]
* [[Minoan eruption]]
* [[Peak sanctuaries]]
| group2     = අඩවි
| list2      = 
{{navbox|subgroup
   |group1 = මාලිගා
   |list1 = 
* [[Knossos]]
* [[Phaistos]]
* [[Malia (archaeological site)|Malia]]
* [[Zakros]]
* [[Galatas Palace|Galatas]]
| group2     = ජනාවාස
| list2      = 
* [[Hagia Triada]]
* [[Kommos (Crete)|Kommos]]
* [[Roussolakkos|Palaikastro]]
* [[Kydonia]]
* [[Gournia]]
* [[Sissi, Crete|Sissi]]
* [[Troullos]]
* [[Tripiti (archaeological site)|Trypiti]]
* [[Tylissos]]
* [[Lakkos]]
* [[Amnisos]]
* [[Petras]]
* [[Monastiraki, Crete|Monastiraki]]
* [[Vasiliki, Lasithi|Vasiliki]]
* [[Vathypetro]]
* [[Zominthos]]
   |group3 = සොහොන්ගැබ්
   |list3 =
* [[Armenoi (archaeological site)|Armenoi]]
* [[Apesokari]]
* [[Chryssolakkos]]
* [[Kamilari]]
* [[Koumasa]]
* [[Nea Roumata (archaeological site)|Nea Roumata]]
* [[Odigitria]]
* [[Phourni]]
* [[Phylaki]]
* [[Stylos]]
* [[Yerokambos]]
| group4     = සිද්ධස්ථාන
| list4     = 
* [[Arkalochori]]
* [[Kamares, Crete|Kamares]]
* [[Psychro Cave]]
* [[Atsipades]]
* [[Karfi]]
* [[Minoan_Modi|Modi]]
* [[Mount Juktas]]
* [[Petsofas]]
* [[Traostalos]]
* [[Vrysinas]]
}}
|group3 = කලාව සහ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
|list3 = 
* [[Aegina Treasure]]
* [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]]
* [[Hagia Triada Sarcophagus]]
* [[Horns of Consecration]]
* [[Minoan snake goddess figurines|Snake goddess figurines]]
* [[La Parisienne (fresco)]]
* [[Lustral basin]]
* [[ලිලී මල් කුමරු]]
* [[Stirrup jar]]
* [[Harvester Vase]]
* [[Kamares ware]]
* [[Kouloura]] 
* [[Knossos board game]]
* [[Minoan Genius]]
* [[Minoan frescoes from Tell el-Dab'a]]
* [[Malia altar stone]]
* [[Malia Pendant]]
* [[Minoan Moulds of Palaikastro]]
* [[Minoan Bull-leaper]]
* [[Papoura Hill Circular Structure]]
* [[Vasiliki ware]]
* [[Wall Paintings of Thera]]
|group4 = ලේඛන
|list4 = 
* [[Linear A]] 
* [[Linear B]] 
* [[Cretan hieroglyphs]]
* [[Phaistos disc]]
* [[Arkalochori Axe|Arkalochori script]]
* [[Minoan seals]]
| group5     = මේවාත් බලන්න 
| list5   =
* [[ආතර් එවන්ස්]]
* [[Heraklion Archaeological Museum]]
* [[Archaeological Museum of Chania]]
* [[Archaeological Museum of Sitia]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Greece history navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qver9i6gspelivql944keq8udbkw7xg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඔඩෙල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196255</id>
    <revision>
      <id>798556</id>
      <parentid>798530</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>798556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12031" sha1="cw5uzw5azydrw8yahqg4avgfhlgzdwg" xml:space="preserve">
 &lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{For-multi|ඉංග්‍රීසි ජාතික පාපන්දුකරුවා සඳහා|Odel Offiah||Odell (disambiguation){{!}}Odell}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Infobox company/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; {{තොරතුරුකොටුව සමාගම|name=ඔඩෙල්|logo=odel.jpg|caption=ඔඩෙල් ලාංජණය|type=පොදු වෙළෙඳ සමාගම|founder=ඔටාරා ඩේල් ගුණවර්ධන|key_people=අශෝක් පතිරගේ (සභාපති/කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ)|area_served=ශ්‍රී ලංකාව|industry=සිල්ලර වෙළඳාම|products=ඇඳුම් පැළඳුම්, ක්‍රීඩා ඇඳුම්, රූපලාවන්‍ය ද්‍රව්‍ය, පාවහන්, ආභරණ, ගමන් මලු, ආහාර, ලිපි ද්‍රව්‍ය සහ සිහිවටන|revenue={{increase}} [[ශ්‍රී ලංකා රුපියල|රුපියල්]] බිලියන 8.253|operating_income={{increase}} රුපියල් මිලියන 718|net_income={{increase}} රු. බිලියන(2.211)|assets={{increase}} රුපියල් බිලියන 30.880|equity={{decrease}} රුපියල් බිලියන 2.909|num_employees=900+|parent=සොෆ්ට්ලොජික් රිටේල් හෝල්ඩිංස්|traded_as={{Colombo Stock Exchange|ODEL.N0000}}|footnotes=&lt;ref name=&quot;Annual Report&quot;&gt;{{cite web |title=Annual Report 2021/22 |url=https://cdn.cse.lk/cmt/upload_report_file/960_1670209571306.pdf |website=cse.lk |publisher=Odel PLC |access-date=7 June 2023}}&lt;/ref&gt;|homepage={{URL|https://odel.lk/home}}|location=රාජගිරිය|location_country=ශ්‍රී ලංකාව}}

'''ඔඩෙල්''' ( '''O▷ΞL''' සහ '''ODEL''' ලෙස ප්‍රසිද්ධව හැඳින්වේ) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම [[පොදු සමාගම|පොදු]] සිල්ලර සමාගමයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2016-11-14 |title=Story of Otara Gunawardene, founder of the iconic Colombo store Odel |url=https://newsin.asia/story-otara-gunawardene-founder-iconic-colombo-store-odel/ |access-date=2021-01-27 |website=NewsIn.Asia |language=en-US}}&lt;/ref&gt; සිල්ලර ඇඟලුම් වෙළඳාම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන තනි සමාගමක් ලෙස ආරම්භ වූ ඔඩෙල්, වසර ගණනාවක් පුරාවට රටේ පළමු සහ එකම දෙපාර්තමේන්තු වෙළඳසැල විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Otara; her success story |url=http://www.dailymirror.lk/other/otara-her-success-story-/117-4719 |access-date=2021-01-27 |website=www.dailymirror.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Entrepreneurship lessons from Otara {{!}} Daily FT |url=http://www.ft.lk/business/Entrepreneurship-lessons-from-Otara/34-661845 |access-date=2021-01-27 |website=www.ft.lk |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
1989 දී ඔටාරා ඩේල් ගුණවර්ධන විසින් කර්මාන්තශාලා වල අතිරික්ත ඇඟලුම් පවුලේ අයට සහ මිතුරන්ට තම මෝටර් රථයේ සිට විකිණීමෙන් සමාගම ආරම්භ විය.&lt;ref name=&quot;Hindu&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece|title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store|last=Srinivasan|first=Meera|date=12 November 2016|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=14 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nation.lk/online/2017/02/25/epitomacy-of-elegance.html|title=Epitomacy of Elegance|last=Ranwella|first=Nayanaka|date=25 February 2017|access-date=14 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327084422/http://nation.lk/online/2017/02/25/epitomacy-of-elegance.html|archive-date=27 March 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Island&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=1794|title=Ajit Gunawardene bows out of Odel chair 900 for one share split preceded Odel IPO|date=10 July 2010|newspaper=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|access-date=15 March 2017}}&lt;/ref&gt;

ගුණවර්ධන 1990 ඔක්තෝබර් 31 වන දින ඔඩෙල් (ඔටාරා ඩෙල් ගුණවර්ධන යන ඇගේම නම මත පදනම් වූ නමකි &lt;ref name=&quot;Hindu&quot; /&gt; ) පුද්ගලික සීමා සහිත සමාගමක් ලෙස ලියාපදිංචි කළාය.&lt;ref name=&quot;Island&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2013/12/22/for-life-and-its-living/|title=For Life And Its Living|date=21 December 2013|work=The Sunday Leader|access-date=15 March 2017|archive-date=15 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170315174503/http://www.thesundayleader.lk/2013/12/22/for-life-and-its-living/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මෙම සමාගම එහි පළමු වර්ග මීටර් {{Convert|37|sqm|sqft|abbr=on}} ක වපසරියක ශාඛාවක් කොළඹ ඩික්මන්ස් පාරේ විවෘත කරන ලදි. 1994 දී මැජෙස්ටික් සිටි හි ඔවුන්ගේ දෙවන වෙළඳසැල විවෘත කළ අතර 1995 වන විට සමාගමට කොළඹ නගරයේ හෝටල් සහ සාප්පු සංකීර්ණ තුල පිහිටා ඇති මුළු වෙළඳසැල් නවයක් තිබුණි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Abeyakoon |first=Ruwanthi |title=Uniquely Smart! |url=http://www.dailynews.lk/2017/11/20/features/134910/uniquely-smart |access-date=2021-01-27 |website=Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt;

1996 දී ඔඩෙල් එහි {{Convert|930|sqm|sqft|abbr=on}} වපසරියකින් යුතු ප්‍රමුඛතම වෙළඳසැල කොළඹ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා පෙදෙසේ විවෘත කරන ලදි. 2000 වසරේදී එය තවදුරටත් {{Convert|3,700|sqm|sqft|abbr=on}} දක්වා පුළුල් කරන ලදී. 2005 දී සමාගම විසින් ගුවන්තොටුපොළ පුළුල් කිරීමේ ව්‍යාපෘතියට සමගාමීව ආරම්භ කරන ලද මුලපිරීමක කොටසක් ලෙස, කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළේ පිටත්වීමේ/ප්‍රවාහන විවේකාගාරයේ වෙළඳසැලක් විවෘත කරන ලදී. ඔඩෙල් කොහුවල සහ [[ජා-ඇළ|ජා-ඇල]] ප්‍රදේශවල තවත් වෙළඳසැල් දෙකක් විවෘත කළේය.

2009 දී ඔවුන් [[නුගේගොඩ]], [[දෙහිවල-ගල්කිස්ස|ගල්කිස්ස]] සහ [[මොරටුව|මොරටුවේ]] තවත් වෙළඳසැල් තුනක් විවෘත කළහ. ඊළඟ වසරේදී සමාගම [[පානදුර]], [[මහරගම]] සහ [[බත්තරමුල්ල|බත්තරමුල්ල යන]] ප්‍රදේශවල තවත් වෙළඳසැල් තුනක් විවෘත කළේය. 2010 පෙබරවාරි 24 වන දින එය පොදු සීමිත වගකීම් සමාගමක් බවට පරිවර්තනය කරන ලද අතර ජූලි මාසයේදී ඔඩෙල් කොළඹ [[කොළඹ කොටස් වෙළඳපල|කොටස් වෙළඳපොලේ]] ලැයිස්තුගත කළ පළමු විලාසිතා සිල්ලර ව්‍යාපාරය බවට පත්විය. &lt;ref name=&quot;Hindu&quot; /&gt;

2012 දී සමාගම [[වත්තල]], [[කිරිබත්ගොඩ]] සහ කැන්ඩි සිටි සෙන්ටර් සාප්පු සංකීර්ණයේ වෙළඳසැල් විවෘත කළ අතර එය [[බස්නාහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|බස්නාහිර පළාතෙන්]] පිටත පළමු වෙළඳසැල විය. ඔඩෙල් විසින් Luv SL සංකල්ප ගබඩාවක් ද දියත් කරන ලදී - එය දේශීය හා සංචාරකයින් සඳහා අලංකාර සිහිවටන සහ නිෂ්පාදන රැගෙන යන සංකල්ප ගබඩාවක් වන අතර, මහනුවර ක්වීන්ස් හෝටලයේ සහ [[පැරණි කොළඹ ලන්දේසි රෝහල|පැරණි කොළඹ ලන්දේසි රෝහලේ]] සාප්පු සංකීර්ණයේ Luv SL වෙළඳසැල් විවෘත කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=50 Most Powerful Woman – #4 Otara Gunewardene – Echelon |url=https://www.echelon.lk/50-most-powerful-woman-4-otara-gunewardene/ |access-date=2021-01-27 |website=www.echelon.lk |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2012 ජූලි මාසයේදී පාර්ක්සන් ‍රිටේල් ආසියා සමාගම රුපියල් බිලියන 1.424 කට සමාගමේ සියයට 41.82 ක කොටස් මිලදී ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=57725|title=Odel gets new owner : Singaporean retailer buys controlling stake for Rs. 1.4bn|date=26 July 2012|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|access-date=15 March 2017}}&lt;/ref&gt;

2014 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඔටාරා ගුණවර්ධන මහත්මිය ඔඩෙල් පීඑල්සී හි ඇයගේ බහුතර කොටස් හිමිකාරිත්වය සොෆ්ට්ලොජික් සමූහයට රුපියල් බිලියන 2.7 කට විකුණුවාය. &lt;ref name=&quot;Hindu&quot; /&gt; පසුව සොෆ්ට්ලොජික් සමාගම තම කොටස් හිමිකම වැඩි කර ගත් අතර 2016 ජුනි 30 වන දින එය සමාගමේ කොටස් වලින් සියයට 96.67 ක් හිමිකර ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/115328/Pathirage-says-delisting-Odel-is-an-option|title=Pathirage says delisting Odel is an option|date=6 September 2016|work=[[Daily Mirror (Sri Lanka)|Daily Mirror]]|access-date=15 March 2017}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://odel.lk/home සමාගම් වෙබ් අඩවිය]
{{All Share Price Index}}
[[ප්‍රවර්ගය:සමාගම් වර්ග - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:සමාගම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:රෙදි]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:විලාසිතා]]</text>
      <sha1>cw5uzw5azydrw8yahqg4avgfhlgzdwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්ට්‍රේන්ජර් තිංස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196256</id>
    <revision>
      <id>798534</id>
      <parentid>798533</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <origin>798534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12281" sha1="k5jbxy1qrftyxsw5s9dckmo3leusppb" xml:space="preserve">
{{Pp|small=yes}}

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{{Infobox television
| image                = Stranger Things logo.png
| image_alt            = කළු පසුබිමක රතු නියොන් වලින් ලියා ඇති &quot;Stranger Things&quot; පෙළ
| caption              = සුප්‍රසිද්ධ ස්ට්‍රේන්ජර් තිංස් ලාංජණය
| native_name          = Stranger Things
| genre                = {{Plainlist|
* [[විද්‍යා ප්‍රබන්ධ]]
* ත්‍රාසජනක
* අභිරහස්
* [[නාට්‍ය]]
* අධිස්වාභාවික ප්‍රබන්ධ
* වීර කාව්‍ය
* වයස්පිරීමේ කතා
}}
| creator              = ඩෆර් සහෝදරයෝ
| starring             = {{Plainlist|
* විනෝනා රයිඩර්
* ඩේවිඩ් හාබර්
* ෆින් වුල්ෆ්හාර්ඩ්
* මිලී බොබී බ්‍රවුන්
* ගේටන් මැටරාසෝ
* කේලබ් මැක්ලොෆ්ලින්
* නෝවා ෂ්නැප්
* නටාලියා ඩයර්
* චාලි හීටන්
* කාරා බුවෝනෝ
* මැතිව් මොඩීන්
* සේඩී සින්ක්
* ජෝ කීරි
* ඩේකර් මොන්ට්ගොමරි
* ෂෝන් ඇස්ටින්
* පෝල් රයිසර්
* මායා හෝක්
* ප්‍රියා ෆර්ගියුසන්
* බ්‍රෙට් ගෙල්මන්
* ලින්ඩා හැමිල්ටන්
* ජේමි කැම්බල් බවර්
* නෙල් ෆිෂර්
}}
| composer             = {{Plainlist|
* මයිකල් ස්ටයින්
* කයිල් ඩික්සන්
}}
| country              = ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය
| language             = ඉංග්‍රීසි
| num_seasons          = 5
| num_episodes         = 42
| runtime              = මිනිත්තු 42–142 අතර
| company              = {{plainlist|
* 21 ලැප්ස් එන්ටර්ටේයින්මන්ට්
* මන්කී මැසකර් ප්‍රොඩක්ෂන්ස් (කථා මාලා 1–4)
* අප්සයිඩ් ඩවුන් පික්චර්ස් (5 වැනි කථා මාලාව)&lt;ref&gt;{{cite web |last=Fleming |first=Mike |date=July 6, 2022 |title=Duffer Brothers Launch Netflix Shingle Upside Down Pictures |url=https://deadline.com/2022/07/stranger-things-duffer-brothers-netflix-upside-down-pictures-deal-spinoff-series-stephen-daldry-stage-play-manga-death-note-the-talisman-1235058665/ |access-date=July 7, 2022 |website=Deadline Hollywood |archive-date=July 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708003640/https://deadline.com/2022/07/stranger-things-duffer-brothers-netflix-upside-down-pictures-deal-spinoff-series-stephen-daldry-stage-play-manga-death-note-the-talisman-1235058665/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}
| budget               = {{USD|870–950|long=no}} million&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://screenrant.com/stranger-things-season-5-budget-change-streaming/|title=Stranger Things Season 5's Massive Budget Could Revolutionize Streaming TV|last=Shaw|first=Angel|date=October 7, 2025|accessdate=March 6, 2026|work=[[Screen Rant]]}}&lt;/ref&gt;
| network              = [[නෙට්ෆ්ලික්ස්]]
| first_aired          = {{Start date|2016|7|15}}
| last_aired           = {{End date|2025|12|31}}
| related              = {{plainlist|
* ''[[Stranger Things: Tales from '85]]''
* [[Stranger Things (franchise)|''Stranger Things'' franchise]]}}
}}

'''''ස්ට්‍රේන්ජර් තිංස්''''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි:]] '&lt;nowiki/&gt;''Stranger Things''') යනු ඩෆර් සහෝදරයින් විසින් [[නෙට්ෆ්ලික්ස්]] සඳහා නිර්මාණය කරන ලද [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකානු]] රූපවාහිනී කතා මාලාවකි. Monkey Massacre Productions සහ 21 Laps Entertainment විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද මෙම කතාමාලාවේ පළමු කතාමාලාව 2016 ජූලි 15 වන දින [[නෙට්ෆ්ලික්ස්]] හි නිකුත් කරන ලදී. දෙවන සහ තෙවන වාර පිළිවෙළින් 2017 ඔක්තෝබර් සහ 2019 ජූලි මාසවලදී නිකුත් කරන ලද අතර, සිව්වන වාරය 2022 මැයි සහ ජූලි මාසවලදී වෙළුම් දෙකකින් නිකුත් කරන ලදී. පස්වන සහ අවසාන වාරය 2025 නොවැම්බර් සහ දෙසැම්බර් මාසවලදී අවසාන කොටස ඇතුළුව වෙළුම් තුනකින් නිකුත් කරන ලදී. මෙම වැඩසටහන ත්‍රාසජනක, විද්‍යා ප්‍රබන්ධ, අභිරහස්, නව යොවුන් වියට පැමිණීම නොහොත් වයස්පිරීම, අද්භූත සහ නාට්‍යමය අංග ඒකාබද්ධ කරයි.

1980 ගණන්වල පසුබිම් වූ මෙම කතා මාලාව, එක්සත් ජනපදයේ [[ඉන්දියානා]] ප්‍රාන්තයේ හි හෝකින්ස් නම් ප්‍රබන්ධ නගරයේ නගරවාසීන් වටා කේන්ද්‍රගත වේ. ඉලෙවන්/එලෙවන් (Eleven - 011) නම් [[දුරචලනය|මනෝචලන හැකියාවන්]] ඇති දැරියක් නොදැනුවත්වම අසල පිහිටි රහසිගත රජයේ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයකදී අප්සයිඩ් ඩවුන් ලෙස හැඳින්වෙන වෝර්ම් හෝල් (Wormhole) එකක් නිර්මාණය කර, පෘථිවිය ඇබිස් නම් සතුරු රාජධානියකට සම්බන්ධ කරයි. මෙම කණ්ඩායමේ නළු නිළියන් අතර විනෝනා රයිඩර්, ඩේවිඩ් හාබර්, ෆින් වුල්ෆ්හාර්ඩ්, මිලී බොබී බ්‍රවුන්, ගේටන් මැටරාසෝ, කාලෙබ් මැක්ලොෆ්ලින්, නටාලියා ඩයර්, චාලි හීටන්, කාරා බුවෝනෝ, මැතිව් මොඩින්, නෝවා ෂ්නැප්, සාඩි සින්ක්, ජෝ කීරි, ඩැක්‍රේ මොන්ට්ගොමරි, ෂෝන් ඇස්ටින්, පෝල් රයිසර්, මායා හෝක්, ප්‍රියා ෆර්ගියුසන්, බ්‍රෙට් ජෙල්මන්, ලින්ඩා හැමිල්ටන්, ජේමි කැම්බල් බවර් සහ නෙල් ෆිෂර් ඇතුළත් වේ.

ඩෆර් සහෝදරයන් විසින් ''ස්ට්‍රේන්ජර් තිංස් චිත්‍රපටය'' ගවේෂණාත්මක නාට්‍ය සහ අද්භූත ත්‍රාසජනක මිශ්‍රණයක් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලද අතර, එය ළමා ආශ්චර්යයන් සහ 1980 ගණන්වල ජනප්‍රිය සංස්කෘතිකාංග රැසකින් සමන්විත වේ. ස්ටීවන් ස්පීල්බර්ග්, ජෝන් කාපෙන්ටර්, ඩේවිඩ් ලින්ච්, ස්ටීවන් කිං, වෙස් ක්‍රේවන්, HP ලව්ක්‍රාෆ්ට් සහ ෆ්‍රොම්සොෆ්ට්වෙයාර් යන අයගේ කෘතිවලින් තේමාත්මක සහ අධ්‍යක්ෂණ අංග කිහිපයක ආභාෂය ස්ට්‍රේන්ජර් තිංස් විසින් ගෙන ඇත. මෙම සංදර්ශනය [[නිරවි යුද්ධය|සීතල යුද්ධ]] යුගයේ අත්හදා බැලීම් සහ රජයේ රහස් වැඩසටහන් සම්බන්ධ [[කුමන්ත්‍රණ න්‍යාය|කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන්ගෙන්]] ද ආභාෂය ලබා ගෙන ඇත.

''ස්ට්‍රේන්ජර් තිංස්'' එහි ධාවන කාලය පුරාම ධනාත්මක විචාර ලබා ඇති අතර, එහි චරිත නිරූපණය, වාතාවරණය, රංගනය, අධ්‍යක්ෂණය, ලිවීම සහ 1980 දශකයේ සිනමාවට උපහාර දැක්වීම සඳහා ප්‍රශංසා ලැබ ඇති අතර, එය 1980 දශකය වර්තමාන ප්‍රේක්ෂකයන් හට අතීතකාමය උපදවන අයුරෙන් සංස්කරණය කර ඇත.    එය නෙට්ෆ්ලික්ස් හි ප්‍රමුඛ පෙළේ කතා මාලාවක් වන අතර, සෑම වාරයකම නිකුත් වීමත් සමඟ වාර්තාගත ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ආකර්ෂණය කර ගනිමින් සහ බොහෝ ඇගයීම් ලබා ගත්තේය. මෙම කතා මාලාව මාධ්‍ය ෆ්‍රැන්චයිස් එකක් දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇති අතර, එයට සජීවිකරණ භ්‍රමණයක් වන ''ටේල්ස් ෆ්‍රොම් '85'' (Tales from '85, 2026) සහ පූර්ව වේදිකා නාට්‍යයක් වන ''ද ෆස්ට් ෂැඩෝ'' (The First Shadow, 2023) ඇතුළත් වේ. එය පොත් කිහිපයක්, විකට චිත්‍ර, ටයි-ඉන් මාධ්‍ය, පොප්-අප් සාප්පුවක් සහ මාලාව පදනම් කරගත් ''ඩන්ජන්ස් ඇන්ඩ් ඩ්‍රැගන්ස්'' භූමිකා නිරූපණ ආරම්භක කට්ටල ක්‍රීඩාවක් සඳහා ද ප්‍රසිද්ධ ආභාෂය ලබා දී ඇත.&lt;templatestyles src=&quot;Template:TOC limit/styles.css&quot; /&gt;{{පටුන සීමාව|3}}

== බාහිර සබැඳි ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Sister project links/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

* {{Netflix title}}
* {{IMDb title}}
* Stranger Things at Metacritic 
* {{Rotten Tomatoes}}
* [https://screencraft.org/2017/10/26/how-to-sell-your-tv-series-the-stranger-things-way/ Analysis of the Duffer Brothers' &quot;show bible&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180210180208/https://screencraft.org/2017/10/26/how-to-sell-your-tv-series-the-stranger-things-way/|date=February 10, 2018}} from Screencraft.org
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Portal bar/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Portal bar|1980s|2010s|2020s|Dungeons &amp; Dragons|Horror|Science fiction|Television|United States}}
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with manual scaled images]]
[[ප්‍රවර්ගය:රූපවාහිනිය ටෙලිනාට්‍යය portals]]
[[ප්‍රවර්ගය:රූපවාහිනිය portals]]
[[ප්‍රවර්ගය:මාධ්‍ය]]</text>
      <sha1>k5jbxy1qrftyxsw5s9dckmo3leusppb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කිරි තේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196257</id>
    <revision>
      <id>798536</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1369064377|Milk tea]]&quot;</comment>
      <origin>798536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9430" sha1="rngm1fl1sgyszl5kpohyture2e51oru" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[ගොනුව:Chai_(Tea)_2.jpg|thumb| ඉන්දියානු කිරි තේ කෝප්පයක්]]
'''කිරි තේ''' යනු බොහෝ සංස්කෘතීන්වල දක්නට ලැබෙන පාන වර්ගයකි. එහි ප්‍රධාන සංයෝග  [[තේ]] සහ [[සත්ත්‍ව කිරි|කිරි]] වර්ගයක් වේ. කිරි තේ යන පදය විවිධ කිරි වර්ග සහ විවිධ කුළුබඩු සමඟ ඒකාබද්ධ කළ සාදන ලද උණුසුම් හෝ සිසිල් සිසිල් ව පිළිගන්වන පානයක් සඳහා භාවිතා වේ. මෙය බොහෝ රටවල ජනප්‍රිය තේ පිරිනමන ක්‍රමයක් වන අතර, [[දකුණු ආසියාව|දකුණු ආසියානු]] රටවල් බොහොමයක ඉතා බහුලව භාවිතා වෙන සුපුරුදු තේ වර්ගය වේ. තේ සාදන ක්‍රම බොහෝය. තේ වර්ගය අනුව එහි අඩංගු වන්නාවූ අමුද්‍රව්‍ය වෙනස් වේ. උදාහරණයක් ලෙස: පැණිරසකාරකයක් ලෙස තේ සැකසීමේ දී [[සීනි]], [[මී පැණි]] හෝ වෙනත් ආදේශකයක් භාවිතා කළ හැකිය. එමෙන්ම විවිධාකාර කිරි තේ වර්ග පිළියෙල කිරීමේදී සුවිශේෂී වූ අමද්‍රව්‍ය එකතු කිරිම ද සිදු වේ. මෙයට [[ලුණු]], [[කුරුඳු]], [[එනසාල්]] වැනි [[කුළුබඩු]] එකතු කිරීම උදාහරණයකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Franchise battle stirring up Vietnamese milk tea market - News VietNamNet |url=http://english.vietnamnet.vn/fms/business/186477/franchise-battle-stirring-up-vietnamese-milk-tea-market.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505234658/http://english.vietnamnet.vn/fms/business/186477/franchise-battle-stirring-up-vietnamese-milk-tea-market.html |archive-date=2021-05-05 |access-date=2022-10-11 |website=english.vietnamnet.vn}}&lt;/ref&gt; 

කිරි තේ යනු ඉන්දියාවේ සහ පකිස්ථානයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ම තේ වර්ගය වන අතර එය චායි ලෙස හැඳින්වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Zeng |first=Zhigang |url=https://books.google.com/books?id=tPkjk5s-GHgC&amp;pg=PA894 |title=Advances in Neural Network Research and Applications |last2=Wang |first2=Jun |date=2010-05-10 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-642-12990-2 |language=en}}&lt;/ref&gt; එමෙන්ම, එය ශ්‍රී ලංකාවේත් අති ප්‍රසිද්ධ තේ පිළියෙල කිරීමේ ආකාරයකි. උදෑසන කිරි තේ කෝප්පයක් බී එදිනෙදා වැඩ කටයුතු ඇරඹීම ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ පුරුද්දකි.

කිරි තේ, [[ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය]], [[එක්සත් රාජධානිය]], [[මැලේසියාව]], [[ඉන්දියාව]], [[පකිස්ථානය]], [[චීනය]] සහ අනෙකුත් [[ආසියානු රටවල් ලැයිස්තුව|ආසියානු රටවල්]] වැනි බොහෝ රටවල ප්‍රසිද්ධය. &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lin|first=Xi|last2=Yang|first2=Jiangfan|last3=Chen|first3=Qian|date=2023-04-01|title=College Students' Preferences for Milk Tea: Results from a Choice Experiment|journal=Foods|language=en|volume=12|issue=7|pages=1491|doi=10.3390/foods12071491|issn=2304-8158|pmc=10094260|pmid=37048313|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; කිරි තේ සඳහා වන වට්ටෝරු ප්‍රධාන වශයෙන් [[තේ]] පදනමක්, සත්ත්ව හෝ ශාකමය කිරි, එකතු කළ සීනි, අමතරව පලතුරු සහ ක්‍රීමර් වැනි අනෙකුත් එකතු කළ අමුද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත වේ. මෙම පානය එහි තේ රසය, අඩු මිල, අලංකාර ව සහ සෞන්දර්‍යාත්මක ව පිළිගැන්වීමේ හැකියාව, පැණි රස සහ බොහෝ දෙනෙකුට ප්‍රිය කරන විවිධත්වය හේතුවෙන් ඉතා ජනප්‍රිය වේ. එය බීම වෙළඳපොලේ [[කෝපි (පානය)|කෝපි]] සහ කෝපී පාන වලට සමානයි.

මෙම පානය එහි දෘශ්‍යමය ගුණය සහ විශාල විවිධත්වය නිසා යෞවනයන් සහ තරුණ වැඩිහිටියන් අතර විශේෂයෙන් ජනප්‍රියයි. ගෝලීය වෙළෙඳපොළ තුළ කිරි තේ කර්මාන්තයේ ජනප්‍රියතාවය ඉහළ යාම හේතුවෙන් එය අඛණ්ඩව වර්ධනය වීමට ඉඩ ඇත. මෙම ප්‍රසිද්ධිය හේතුවෙන් මෑත වසරවල දී ලොව පුරා කිරි තේ කඩවල වැඩි වීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්න ට ලැබේ. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hugues|first=Juan Carlos|last2=Nogueira-López|first2=Abel|last3=Flayelle|first3=Maèva|last4=von Hammerstein|first4=Cora|last5=Billieux|first5=Joël|date=2024-02-01|title=Spilling the tea about milk tea addiction - A reply to Qu et al. (2023)|url=https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.10.155|journal=Journal of Affective Disorders|volume=346|pages=133–134|doi=10.1016/j.jad.2023.10.155|issn=0165-0327|pmid=37926160|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; කිරි තේ වල ජනප්‍රියතාවය කර්මාන්තය වැඩි සැපයුම් දාම සහ නව නිෂ්පාදන හඹා යාමට තල්ලු කරයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Shi |first=Wingnam |title=Proceedings of the 2021 3rd International Conference on Economic Management and Cultural Industry (ICEMCI 2021) |date=2021-12-15 |publisher=Atlantis Press |isbn=978-94-6239-483-4 |series=Advances in Economics, Business and Management Research |volume=203 |pages=2639–2647 |language=en |chapter=Brand New Milk Tea Market: Chinese Milk Tea Development and Brand Analysis |doi=10.2991/assehr.k.211209.429 |chapter-url=https://www.atlantis-press.com/proceedings/icemci-21/125966306 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

වර්තමානයේ ඉතා ජනප්‍රිය වූ කිරි තේ වර්ගයක් නම් තායිවාන බබල් ටී නොහොත් බබල් තේ ය. බබල් ටී, පර්ල් කිරි තේ හෝ බොබා කිරි තේ ලෙසද හැඳින්වේ, එය 1980 ගණන්වල තායිචුන්ග් හි සොයා ගන්නා ලද තායිවාන තේ  පානයකි. &quot;බබල් තේ&quot; සහ &quot;බෝබා&quot; යන යෙදුම් බොහෝ විට එකිනෙකට වෙනස් ලෙස භාවිතා වුවද, බබල් තේ යනු තේ, කිරි සහ සීනි ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් සහ පසුව බොබා, පළතුරු ජෙලි හෝ වෙනත් ටොපිංස් එකතු කිරීමෙන් සාදන ලද පානයයි. අනෙක් අතට, බොබා යනු බුබුලු තේ වලට බහුලව එකතු කරන ටොපිං වර්ගයකි. එය ටැපියෝකා මුතු වලින් සාදා ඇති අතර පානයට අද්විතීය රසයක් සහ වයනයක් එක් කරයි.
 

== ආශ්‍රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== තවදුරටත් කියවීම් ==

* {{උපන්‍යාස වෙබ් |date=13 September 2017 |title=Milk-tea-flavored bottled water |url=https://japantoday.com/category/features/new-products/milk-tea-flavored-bottled-water |access-date=September 22, 2017 |website=Japan Today}}

== බාහිර සබැඳි ==

* {{කොමන්ස් ප්‍රවර්ගය-පේළිගත}}
{{තේ}}{{අධිකාරී පාලනය}}
[[ප්‍රවර්ගය:තේ]]
[[ප්‍රවර්ගය:පානය]]
[[ප්‍රවර්ගය:කිරි]]
[[ප්‍රවර්ගය:කිරි තේ]]</text>
      <sha1>rngm1fl1sgyszl5kpohyture2e51oru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196258</id>
    <revision>
      <id>798542</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1361855114|Akrotiri Boxer Fresco]]&quot;</comment>
      <origin>798542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4605" sha1="lqj3ht8qf2rlwvpaiww27z3l59x255i" xml:space="preserve">
[[ගොනුව:Akrotiri_Boxer_Fresco.jpg|thumb|553x553පික්| ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]]
1967 දී සොයා ගන්නා ලද '''අක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතු සිතුවම,''' තේරා හි බිතු සිතුවම්වලින් එකක් වන අතර මිනෝවානු සිතුවම් සඳහා ප්‍රමුඛ උදාහරණයකි, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සලකනු ලබන අනුවාදයේ (මෙහි අන්තර්ගත අනුවාදය මෙන්) පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් &quot;ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද&quot; විශාල කොටස් ඇතුළත් වන අතර ඒවා ඒවායේ සුමට වයනය මගින් හඳුනාගත හැකිය. එය බොක්සිං අත්වැසුම් සහ පටි පැළඳ සිටින තරුණ පිරිමි ළමයින් දෙදෙනෙකු නිරූපණය කරන බිතු සිතුවමක් වන අතර එය ක්‍රි.පූ. 1700 [[ලෝකඩ යුගය]] දක්වා දිව යයි. ක්‍රි.පූ. 1600 දී පමණ, විනාශකාරී භූමිකම්පාවක් සහ ගිනිකඳු පිපිරීමක් හේතුවෙන් ග්‍රීසියේ අක්‍රොටිරි නගරය දුම් සහ අළු ඝන තට්ටුවකින් වැසී ගිය අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නගරය පුරා වූ විවිධාකාර ගොඩනැගිලිවලින් අක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතු සිතුවම ඇතුළු බිතුසිතුවම් කැපී පෙනෙන ලෙස සංරක්ෂණය විය. මෙම විශේෂිත බිතු සිතුවම බීටා ගොඩනැගිල්ලේ B1 කාමරයෙන් ඇන්ටිලෝප් බිතු සිතුවම සමඟ හමු විය. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Cartwright |first=Mark |date=27 March 2014 |title=Akrotiri Frescoes |url=https://www.worldhistory.org/article/673/akrotiri-frescoes/ |website=World History Encyclopedia}}&lt;/ref&gt; පිරිමි ළමයින්ගේ රැවුල කපන ලද මුහුණු සහ දඟකාර කෙහෙරැලි ඔවුන්ගේ තරුණ බව පෙන්නුම් කරන අතර, ඔවුන්ගේ අඳුරු සමේ පැහැය ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී පුරුෂභාවය පෙන්නුම් කරයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=National Archaeological Museum |url=http://www.namuseum.gr/collections/prehistorical/thera/thera02a-en.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204215853/http://www.namuseum.gr/collections/prehistorical/thera/thera02a-en.html |archive-date=2017-02-04 |access-date=2017-10-27}}&lt;/ref&gt; දකුණු පස සිටින පිරිමි ළමයා බඳ පටියක් හැරුණු විට සම්පූර්ණයෙන්ම නිරුවතින් සිටින අතර, වම් පස සිටින පිරිමි ළමයා සතුව ආභරණ තිබේ; මේවා බොහී විට ඉහළ තත්ත්වයක සලකුණු වේ. ඒවා දළ වශයෙන් {{Height|ft=5|in=10}} කින් ජීව ප්‍රමාණයට වඩා තරමක් වැඩි බව පෙනේ. . එවැනි විචිත්‍රවත් බිතුසිතුවම් නිර්මාණය කිරීම සඳහා, බිත්තිවලට සුමට දෙහි බදාමයක් යොදන ලද අතර පසුව තීන්ත ආලේප කරන ලදී. තරගය තරඟකාරී එකක්ද නැතිනම් හුදෙක් සාමාන්‍ය ක්‍රීඩාවක්ද යන්න දැන ගැනීමට නොහැකිය.

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{Minoan civilization}}{{National Archaeological Museum of Athens}}</text>
      <sha1>lqj3ht8qf2rlwvpaiww27z3l59x255i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>798543</id>
      <parentid>798542</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Yasasuru විසින් [[ඇක්‍රොටි රී බොක්සර් බිතුසිතුවම]] සිට [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>798542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4605" sha1="lqj3ht8qf2rlwvpaiww27z3l59x255i" xml:space="preserve">
[[ගොනුව:Akrotiri_Boxer_Fresco.jpg|thumb|553x553පික්| ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]]
1967 දී සොයා ගන්නා ලද '''අක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතු සිතුවම,''' තේරා හි බිතු සිතුවම්වලින් එකක් වන අතර මිනෝවානු සිතුවම් සඳහා ප්‍රමුඛ උදාහරණයකි, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සලකනු ලබන අනුවාදයේ (මෙහි අන්තර්ගත අනුවාදය මෙන්) පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් &quot;ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද&quot; විශාල කොටස් ඇතුළත් වන අතර ඒවා ඒවායේ සුමට වයනය මගින් හඳුනාගත හැකිය. එය බොක්සිං අත්වැසුම් සහ පටි පැළඳ සිටින තරුණ පිරිමි ළමයින් දෙදෙනෙකු නිරූපණය කරන බිතු සිතුවමක් වන අතර එය ක්‍රි.පූ. 1700 [[ලෝකඩ යුගය]] දක්වා දිව යයි. ක්‍රි.පූ. 1600 දී පමණ, විනාශකාරී භූමිකම්පාවක් සහ ගිනිකඳු පිපිරීමක් හේතුවෙන් ග්‍රීසියේ අක්‍රොටිරි නගරය දුම් සහ අළු ඝන තට්ටුවකින් වැසී ගිය අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නගරය පුරා වූ විවිධාකාර ගොඩනැගිලිවලින් අක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතු සිතුවම ඇතුළු බිතුසිතුවම් කැපී පෙනෙන ලෙස සංරක්ෂණය විය. මෙම විශේෂිත බිතු සිතුවම බීටා ගොඩනැගිල්ලේ B1 කාමරයෙන් ඇන්ටිලෝප් බිතු සිතුවම සමඟ හමු විය. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Cartwright |first=Mark |date=27 March 2014 |title=Akrotiri Frescoes |url=https://www.worldhistory.org/article/673/akrotiri-frescoes/ |website=World History Encyclopedia}}&lt;/ref&gt; පිරිමි ළමයින්ගේ රැවුල කපන ලද මුහුණු සහ දඟකාර කෙහෙරැලි ඔවුන්ගේ තරුණ බව පෙන්නුම් කරන අතර, ඔවුන්ගේ අඳුරු සමේ පැහැය ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී පුරුෂභාවය පෙන්නුම් කරයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=National Archaeological Museum |url=http://www.namuseum.gr/collections/prehistorical/thera/thera02a-en.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204215853/http://www.namuseum.gr/collections/prehistorical/thera/thera02a-en.html |archive-date=2017-02-04 |access-date=2017-10-27}}&lt;/ref&gt; දකුණු පස සිටින පිරිමි ළමයා බඳ පටියක් හැරුණු විට සම්පූර්ණයෙන්ම නිරුවතින් සිටින අතර, වම් පස සිටින පිරිමි ළමයා සතුව ආභරණ තිබේ; මේවා බොහී විට ඉහළ තත්ත්වයක සලකුණු වේ. ඒවා දළ වශයෙන් {{Height|ft=5|in=10}} කින් ජීව ප්‍රමාණයට වඩා තරමක් වැඩි බව පෙනේ. . එවැනි විචිත්‍රවත් බිතුසිතුවම් නිර්මාණය කිරීම සඳහා, බිත්තිවලට සුමට දෙහි බදාමයක් යොදන ලද අතර පසුව තීන්ත ආලේප කරන ලදී. තරගය තරඟකාරී එකක්ද නැතිනම් හුදෙක් සාමාන්‍ය ක්‍රීඩාවක්ද යන්න දැන ගැනීමට නොහැකිය.

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{Minoan civilization}}{{National Archaeological Museum of Athens}}</text>
      <sha1>lqj3ht8qf2rlwvpaiww27z3l59x255i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇක්‍රොටි රී බොක්සර් බිතුසිතුවම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196259</id>
    <redirect title="ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම" />
    <revision>
      <id>798544</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Yasasuru විසින් [[ඇක්‍රොටි රී බොක්සර් බිතුසිතුවම]] සිට [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>798544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="e5zt4plwojzq2hnl58g69mazy4actm9" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]]</text>
      <sha1>e5zt4plwojzq2hnl58g69mazy4actm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Akrotiri Boxer Fresco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196260</id>
    <redirect title="ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම" />
    <revision>
      <id>798545</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>798545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="e5zt4plwojzq2hnl58g69mazy4actm9" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]]</text>
      <sha1>e5zt4plwojzq2hnl58g69mazy4actm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතු සිතුවම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196261</id>
    <redirect title="ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම" />
    <revision>
      <id>798546</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>798546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="e5zt4plwojzq2hnl58g69mazy4actm9" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ඇක්‍රොටිරී බොක්සර් බිතුසිතුවම]]</text>
      <sha1>e5zt4plwojzq2hnl58g69mazy4actm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:තොරතුරුකොටුව සිතුවම</title>
    <ns>10</ns>
    <id>196262</id>
    <redirect title="සැකිල්ල:තොරතුරුකොටුව කලාකෘතිය" />
    <revision>
      <id>798562</id>
      <timestamp>2026-08-31T05:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>නව සැකිල්ල</comment>
      <origin>798562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="2e13h24i280m4yvusvbwiiu86m0mzkt" xml:space="preserve">#යළියොමුව[[සැකිල්ල:තොරතුරුකොටුව කලාකෘතිය]]</text>
      <sha1>2e13h24i280m4yvusvbwiiu86m0mzkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මංගලම් කීම (ලියනාඩෝ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196263</id>
    <revision>
      <id>798563</id>
      <timestamp>2026-08-31T05:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>නව ලිපිය</comment>
      <origin>798563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1361" sha1="ruqgurt8pp2qv7k9t1f4iahbkxbxqi4" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සිතුවම
&lt;!-- Before making changes to this infobox please consider the discussion on the talk page, Talk:Portrait_of_a_Musician. It is intentionally concise. --&gt;
| image = Annunciation (Leonardo c. 1472–1476).jpg
| title = මංගලම් කීම
| other_language_1 = it
| other_title_1 = {{lang|it|අනූචතියෝනෙ}}
| artist = [[ලියනාඩෝ ඩා වින්සි]]
| year = {{පමණ|1472–1476}}
| medium = [[තෙල් සිතුවම|තෙල්]] සහ [[තෛලෝද පාදක සිතුවම්කරණය|ටෙම්පරා]] භාවිතයෙන් ජනප්‍රිය [[ඵලකය සිතුවම්කරණය|ඵලක]] මාධ්‍යය මත
| subject = [[මංගලම් කීම]]
| height_metric =  
| width_metric =  
| city = [[ෆ්ලොරන්ස්]]
| museum = [[උෆිස්සි]]
}}

'''''මංගලම් කීම''''' යනු, [[ඉතාලියානු පුනරුදය|ඉතාලියානු පුනරුද]] චිත්‍රශිල්පී [[ලියනාඩෝ ඩා වින්සි]] විසින් නිර්මාණය කල හා, {{පමණ|1472–1476}} කාලයකට දින නියම කර ඇති සිතුවමකි.</text>
      <sha1>ruqgurt8pp2qv7k9t1f4iahbkxbxqi4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>