විකිපීඩියා siwiki https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter මාධ්‍යය විශේෂ සාකච්ඡාව පරිශීලක පරිශීලක සාකච්ඡාව විකිපීඩියා විකිපීඩියා සාකච්ඡාව ගොනුව ගොනුව සාකච්ඡාව මාධ්‍යවිකි මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව සැකිල්ල සැකිලි සාකච්ඡාව උදවු උදවු සාකච්ඡාව ප්‍රවර්ගය ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව ද්වාරය ද්වාරය සාකච්ඡාව MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk සුසන්තිකා ජයසිංහ 0 2818 799607 770192 2026-09-16T10:37:59Z KSLwiki24 70498 /* අමතර අවධානයට */ 799607 wikitext text/x-wiki {{පදක්කම්වගුවඅග්‍රය|Osaka07 D7A Susanthika Jayasinghe medal.jpg|200px}} {{පදක්කම්රට| {{SRI}} }} {{පදක්කම්ක්‍රීඩාව|කාන්තා [[මලල ක්‍රීඩා (ක්‍රීඩාව)|මලල ක්‍රීඩා]]}} {{පදක්කම්රිදී| [[Athletics at the 2000 Summer Olympics|2000 Sydney]] | [[200 metre|200 m]]}} {{පදක්කම්තරගය|[[IAAF World Championships in Athletics|World Championships]]}} {{පදක්කම්රිදී| [[1997 World Championships in Athletics|1997 Athens]] | 200 m}} {{පදක්කම්ලෝකඩ| [[2007 World Championships in Athletics|2007 Osaka]] | 200 m}} {{පදක්කම්තරගය|[[Asian Athletics Championships]]}} {{පදක්කම්රන්| [[2007 Asian Athletics Championships|2007 Amman]] | 100 m}} {{පදක්කම්රන්| [[2007 Asian Athletics Championships|2007 Amman]] | 200 m}} {{පදක්කම්රන්| [[2002 Asian Athletics Championships|2002 Colombo]] | 100 m}} {{පදක්කම්රන්| [[2002 Asian Athletics Championships|2002 Colombo]] | 200 m}} {{පදක්කම්රන්| [[1995 Asian Athletics Championships|1995 Jakarta]] | 200 m}} {{පදක්කම්රන්| [[2000 Asian Athletics Championships|2000 Jakarta]] | 4 x 100 m}} {{පදක්කම්රිදී| [[1995 Asian Athletics Championships|1995 Jakarta]] | 100 m}} {{පදක්කම්තරගය|[[Asian Games]]}} {{පදක්කම්රන්| [[2002 Asian Games|2002 Busan]] | 100m }} {{පදක්කම්රිදී| [[2006 Asian Games|2006 Doha]] | 100m }} {{පදක්කම්රිදී| [[1994 Asian Games|1994 Hiroshima]] | 200m }} {{පදක්කම්ලෝකඩ| [[2006 Asian Games|2006 Doha]] | 200m }} {{පදක්කම්තරගය|[[IAAF Continental Cup|Continental Cup]]}} {{පදක්කම්ලෝකඩ|[[2002 IAAF World Cup|2002 Madrid]]|100 m}} {{පදක්කම්තරගය|[[Lusophony Games]]}} {{පදක්කම්රන්|[[2006 Lusophony Games|2006 Macao]]|[[Athletics at the 2006 Lusophony Games|100 m]]}} {{පදක්කම්රන්|[[2006 Lusophony Games|2006 Macao]]|[[Athletics at the 2006 Lusophony Games|100 m]]}} {{පදක්කම්පතුල}} '''සුසන්තිකා ජයසිංහ''' (උපන්දිනය - 1975/12/17, උපන් ස්ථානය අත්නාවල, ශ්‍රී ලංකාව) මීටර 100 හා මීටර 200 ඉසව් ප්‍රගුණ කර ඇති කෙටි දුර ධාවන ශූරියකි. ඇය [[ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා|ඔලිමිපික්]] පදක්කමක් දිනා ගත් එකම [[සිංහල]] පුද්ගලයාය. 2000 වසරේ ඔලිම්පික් උළලේදී ඇය ලෝකඩ පදක්කමක් (පසුව එහි රිදී පදක්කම ඇයට හිමිවිය) දිනා ගත්තාය. කොළඹින් කිලෝ මීටර 60 පමණ උතුරින් පිහිටි කුඩා ගම්මානයක දිළිඳු පවුලකට දාව සුසන්තිකා උපත ලැබුවාය. ඇයට දිවීමට අවශ්‍ය සපත්තුවල මිල තම පවුලේ මාසික ආදායමටද වඩා මිලෙන් අධික වූ අතර, ඇයට සුදුසු පුහුණුකරුවන් හෝ උපකරණ කුඩාකල නොතිබිණ. එසේවුවත් මෙම බාධක සියල්ල පරදවා ඇය ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් තරඟ හා IAAF ලෝක ශූරතා තරඟවල පදක්කම් ලබාගැනීමට තරම් තත්වයකට ඇය පත් වූවාය. ඇය මෙම ජයග්‍රහණ ලබාගත්තේ ස්ව-උත්සාහයෙන් පැමිණි ගමන තුළදීය. ඇයට 1997දී IAAF හි ලද ජයග්‍රහණයෙන් අනතුරුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පුහුණු වීම් සදහා යාමට අවස්ථාව උදාවිය. ශ්‍රියත් සුභාෂ් දිසානායක, [[දමයන්ති දර්ශා]] හා [[සුගත් තිලකරත්න]] වැනි අනිකුත් දක්ෂ ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රීඩාකරුවන් සමඟ එකතුව වසර 2000 දී පැවති ඔලිම්පික් තරඟවලදී ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට අන්තර්ජාතික තරඟකරුවන් සමඟ හොඳින් තරඟ කිරීමට හැකි බව ඇය ලොවට පෙන්වූවාය. වර්ෂ 1948 න් පසුව පළමු වරට ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් මීටර් 200 කාන්තා ඉසව්වෙන් ඔලිම්පික් පදක්කමක් දිනාගැනීමට එම තරඟාවලියේදී ඇයට හැකිවිය. එහිදී ඇය මේරියන් ජෝන්ස් (Marion Jones) හා පවුලින් ඩේවිස්-තොම්සන්(Pauline Davis-Thompson) ට පිටුපසින් තරඟය නිමකර ලෝකඩ පදක්කම දිනාගත්තාය. නමුත් පසුව මේරියන් ජෝන්ස් හට තහනම් උත්තේජක චෝදනා එල්ල වීම හේතුවෙන් තරඟයෙන් ඉවත් කෙරුනු බැවින් පවුලින් ඩේවිස්-තොම්සන් හට රන් පදක්කමත්, ඇය හට රිදී පදක්කමත් හිමි වූවාය. සුසන්තිකාගේ ක්‍රීඩා දිවිය මතභේදාත්මක හා දුෂ්කර එකකි. වසර 1998 දී ඇයට තහනම් උත්තේජක භාවිතා කරන ලදැයි පවසා තරඟ තහනමක්ද පනවන ලදී. ඇයගේ දේශපාලනික ස්ථාවරයත්, ක්‍රීඩා නිලධාරීන් සමඟ ඇතිවූ ආරවුල් මේ තත්ත්වයට මුල්වූ බව සුසන්තිකා කියා සිටියාය. පසුව ඇයව මෙම වරදින් නිදහස් කරන ලදී. ඇය ඔලිම්පික් පදක්කම දිනාගෙන සිය රටට පැමිණීමෙන් අනතුරුව පිරිමි ධාවන ක්‍රීඩකයෙකුගේ පහර කෑමකට ද ලක්විය. මෙයට හේතුව ඇය ඡන්ද ව්‍යාපාර කටයුතු වලදී කලින් පැවති රජයට සහය දීම බව ඇයගේ විශ්වාසයයි. ජාතික මලල ක්‍රීඩා සංගමයේ සහයක් නොමැතිවූ හෙයින් ඇයට අගහිඟකම් වලට මුහණ දීමටත්, වසර 2000 ඔලිම්පික් තරඟ වලට සහභාගී වීමටත් සිදුවිය. එනමුත් වසර 2000 ඔලිම්පික් ජයග්‍රහණ‍යත් සමඟ ඇයට ජාතික වශයෙන් අරමුදල් එකතු කර සහය දැක්වීමක් සිදුවිණී. එසේ වුවත් ඇය රට අතහැර ඇමරිකාවේ Los Angeles නගරයේ පදිංචියට ගියාය. කෙසේ වුවත් නැවත ලංකාවට වර්තමානයේදී ක්‍රීඩා පුහුණුකරුවෙකු ලෙස කටයුතු කරයි. ඇය නාගලිංගම් එතිර්වීරසිංහම් (ආසියානු ක්‍රීඩා උස පැනීමේ 1958 රන් පදක්කම් ලාභී හා දෙවරක්, 1952 හා 1956 දී, ඔලිම්පික් ක්‍රීඩක) සමඟ පුහුණුවීමට Los Angeles නගරයට ගියාය. ඉන් ටික කලකට පසුව ඇය වසර 2007 ජෝර්දානයේ (Jordan) හි පැවති මීටර 100 හා මීටර 200 ආසියානු මලල ක්‍රීඩා තරඟවල රන් පදක්කම් ලැබීමටත් හා එම වසරේම පැවති ලෝක ශූරතා තරඟාවලියේ දී ලෝකඩ පදක්කමක් ලැබීමටත් සමත් වූවාය. එම ලෝක ශූරතාවය ඇය ජයග්‍රහණය කරනු ලැබුවේ ලෝක ශූරතාවයක් දිනා දස වසරකට පසුවය. දැනට (2007 අගෝස්තු 13 දිනට පෙර) IAAF ශ්‍රේණිගත කිරීම් අනුව මීටර 100 ඉසව්වෙන් ලොව 18 වන ස්ථානයටත්, මීටර 200 ඉසව්වෙන් ලොව 20 වන ස්ථානයටත් පත්ව සිටියාය. 2009 වසරේ පෙබරවාරි 05 දින මවක් වීමේ බලාපොරොත්තුව සාර්ථක කරගැනීම සඳහා සිය විශ්‍රාම යාම ප්‍රකාශ කලාය. ඇය එම වසරේම මාර්තු 31 දින කුඩා පිරිමි දරුවෙකු බිහි කලාය. සුසන්තිකා ජයසිංහ 2010 වසරේ නොවැම්බර් මස නැවත ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසෙන බව ප්‍රකාශ කලාය. ==පෞද්ගලික හොදම ප්‍රතිඵල== {| border="1" cellspacing="2" cellpadding="1" style="border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="cccccc" !දිනය !තරගය !ස්ථානය !කාලය |- | 9,සැප්තැම්බර් 2000 |මීටර 100 |[[යොකොහමා]], [[ජපානය]] |11.04 |- | 28,සැප්තැම්බර් 2000 |මීටර 200 |[[සිඩ්නි]], [[ඕස්ට්‍රේලියාව]] |22.28 |} ==ජයග්‍රහන== {| border="1" cellspacing="2" cellpadding="1" style="border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="cccccc" !වසර !තරගාවලිය !ස්ථානය !ප්‍රතිඵලය !තරගය |- |1994 |Asian Games | |bgcolor="silver" align="center" |2nd |200 m |- |1997 |IAAF World Championships |[[ඇතන්ස්]], [[ග්‍රිසිය]] |bgcolor="silver" align="center" |2nd |200 m |- |1999 |IAAF Grand Prix Final |[[මියුනිච්]], [[ජර්මනිය]] | align="center" |8th |200 m |- |2000 |[[2000 Summer Olympics]] |[[සිඩ්නි]], [[ඕස්ට්‍රේලියාව]] |bgcolor="cc9966" align="center" |3rd |200 m |- |2001 |IAAF World Indoor Championships |[[ලිස්බො]], [[පෘතුගාලය]] | align="center" |4th |200 m |- |2002 |IAAF World Cup |[[මැඩ්රිඩ්]], [[ස්පාඤ්ඤය]] |bgcolor="cc9966" align="center" |3rd |100 m |- |2002 |Asian Championships |[[කොළඹ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]] |bgcolor="gold" align="center" |1st |100 m |- |2002 |Commonwealth Games |[[මැන්චෙස්ටර්]], [[මහා බ්‍රිතාන්‍ය]] | align="center" |4th |100 m |- |2002 |IAAF World Cup |[[මැඩ්රිඩ්]], [[ස්පාඤ්ඤය]] | align="center" |4th |200 m |- |2002 |Asian Championships |[[කොළඹ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]] |bgcolor="gold" align="center" |1st |200 m |- |2006 |Asian Games |[[දෝහා]], [[කටාර්]] |bgcolor="silver" align="center" |2nd |100 m |- |- |2006 |Asian Games |[[දෝහා]], [[කටාර්]] |bgcolor="cc9966" align="center" |3rd |200 m |- |2007 |Asian Championships |[[අම්මාන්]], [[ජෝර්දානය]] |bgcolor="gold" align="center" |1st |100 m |- |2007 |Asian Championships |[[අම්මාන්]], [[ජෝර්දානය]] |bgcolor="gold" align="center" |1st |200 m |- |2007 |IAAF World Championships |[[ඔසාකා]], [[ජපානය]] |bgcolor="cc9966" align="center" |3rd |200 m |} == අමතර අවධානයට == *[[ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රීඩිකාවන්]] *[[ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රීඩකයන්]] *[[Duncan White|ඩන්කන් වයිට්]] *[[Sriyantha Dissanayake|ශ්‍රියන්ත දිසානායක]] *[[Nagalingam Ethirveerasingam]] *[[රුමේෂ් තරංග]] == සටහන් == {{Reflist|30em}} == බාහිර සබැදි == * {{sports links}} *{{World Athletics}} {{Footer Asian Games Champions 100 metres Women}} {{Footer Asian Champions women's 100 metres}} {{Footer Asian Champions women's 200 metres}} {{S-start}} {{s-sports|oly}} {{Succession box|before=[[දමයන්ති දර්ශා]]|title=[[List of flag bearers for Sri Lanka at the Olympics|Flagbearer]] for {{SRI}}|years=[[2004 Summer Olympics|Athens 2004]]<br />[[2008 Summer Olympics|Beijing 2008]]|after=[[නිලූක කරුණාරත්න]]}} {{S-end}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Jayasinghe, Susanthika}} [[Category:ජීවමාන ජනයා]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රීඩකයෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:කෙටි දුර ධාවක]] [[ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:1975 උපත්]] [[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ]] [[Category:People from Kegalle District]] [[Category:Sri Lankan female sprinters]] [[Category:Olympic athletes for Sri Lanka]] [[Category:Olympic silver medalists for Sri Lanka]] [[ප්‍රවර්ගය:2000 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ මල්ලක්‍රීඩකයෝ (ජවන සහ පිටිය)]] [[ප්‍රවර්ගය:2008 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ මල්ලක්‍රීඩකයෝ (ජවන සහ පිටිය)]] [[Category:Commonwealth Games competitors for Sri Lanka]] [[Category:Athletes (track and field) at the 2002 Commonwealth Games]] [[Category:World Athletics Championships medalists]] [[Category:World Athletics Championships athletes for Sri Lanka]] [[Category:Asian Games medalists in athletics (track and field)]] [[Category:Athletes (track and field) at the 1994 Asian Games]] [[Category:Athletes (track and field) at the 1998 Asian Games]] [[Category:Athletes (track and field) at the 2002 Asian Games]] [[Category:Athletes (track and field) at the 2006 Asian Games]] [[Category:Sinhalese people]] [[Category:Sri Lankan Buddhists]] [[ප්‍රවර්ගය:2000 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ පදක්කම්ලාභියෝ]] [[Category:Asian Games gold medalists for Sri Lanka]] [[Category:Asian Games silver medalists for Sri Lanka]] [[Category:Asian Games bronze medalists for Sri Lanka]] [[Category:Olympic silver medalists in athletics (track and field)]] [[Category:Medalists at the 1994 Asian Games]] [[Category:Medalists at the 2002 Asian Games]] [[Category:Medalists at the 2006 Asian Games]] [[Category:Sri Lanka Army Women's Corps soldiers]] [[Category:Sri Lanka Army Volunteer Force soldiers]] [[Category:Deshabandu]] [[Category:Olympic female sprinters]] [[Category:Asian Athletics Championships winners]] 8fui6d55ankyrx15jcd292b5ns3o63a මනෝ වෛද්‍යවේදය 0 9688 799566 624656 2026-09-16T03:02:45Z Lee 85 799566 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:MRI_head_side.jpg‎ |thumb|මිනිස් හිසෙහි හා මොළයේ එම්.ආර්.අයි. ස්කෑන් ජායාරෑපයක්. මනෝචිකිත්සකයින් විසින් අධ්‍යනය කරනු ලබන වැදගත්ම අවයවය වන්නේ මොළයයි.]] '''මනෝ චිකිත්සාව''' යනු මිනිසාගේ මානසික රෝග පිළිබදව අධ්‍යනය කෙරෙන, ඒවා වළක්වා ගැනීම හා ප්‍රතිකාර කිරීම සදහා උපයෝගි කර ගන්නා වෛද්‍ය විද්‍යා‍ෙව් සුවිශේෂි අංශයකි. මනෝ විද්‍යාවේ සායනික යොදාගැනීම් අවට ලෝකය හා මානසික රෝගීන් අතර ප්‍රතකාර කිරීමේදි පාලමක් බවට පත්ව ඇත. මෙහි වූ පර්යේෂණ හා සායනික යොදා ගැනීම් විෂයාන්තර වේ. මේ නිසා මනෝ විද්‍යාවේ පර්යේෂණ හා ප්‍රයෝගික යෙදීම් අතර විවිධ උප ක්ෂේත්‍ර පවතී. මනෝ විද්‍යාඥයින් මනෝ විද්‍යාවේ නවීනතම ඖෂධ, රෝග නීර්ණය ක්‍රම හා රෝග/ වර්ගී කරනයන් භාවිතයට ගන්නා වෛද්‍ය වරයා හා රෝගියා අතර ඇති සම්බන්ධතාවය ඉතා හොද විශේෂඥාණයක් ඇති වෛද්‍යවරැන්වේ. බුද්ධ වර්‍ෂ පස්වන සියවසේ සිට පැවත එන මනෝ විද්‍යාව, මානසික රෝග අත්භූත බලවේගයක් නිසා හටගන්නා බවට ඇති වූ සංකල්පයත් සමග හටගත්තකි. එකල මෙකී මානසික රෝග සුව කිරීමේ වගකීම හා හැකියාව පැවරැනේ පුජක වරැන් වෙතය. මෑදභාගයේදී මානසික රෝගීන් සදහා රෝහල් ඉදි කරන ලද්දේ භාරකාර ආයතනයක් ලෙසටය. ඒවා විසින් මුලික ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලබාදුනි. දහ අට වන සියවස වන විට මානසික රෝගීන් සදහා වඩාත්ම පුළුල් වූ ප්‍රතකාර ලබාදීම සදහා මානසික සෞඛ්‍ය ආයතනයක් පිහිටු වන ලදී. මෙලෙස මුල් අවදී වලදී ලද මැදිහත් වීම නිසා දහ නව වන සියවස වන විට රෝගීන් සංඛ්‍යාව ඉහළයත්ම ලබාදෙන ප්‍රතිකාර වල ගුණාත්මක භාවය පහල බැසීමක් හා අදාල ආයතන වල හා මනෝ විද්‍යාවේ කිර්තියටද හානිවීමක් සිදු වී ඇත. නමුත් විසි වන ශතවර්ෂයේදී රෝග පිලිබදව ජීව විද්‍යාත්මක අවබෝධයක් ලගබාගැනීම හා නව රෝග වර්ගී කරණ පද්ධතියක් හදුන්වා දීම නිසා මනෝ විද්‍යාව නව ජීවයක් ලබාගනී. මනෝ විද්‍යාව අසීරැ විද්‍යාත්මක දිශාවක් වෙත ගමන් කිරීම නසා එහි වෛද්‍ය වරයා හා රෝගියා අතර සබදතා වෙනස් මුහුණු වරක් ගනී. මේ වෙනස් වීම නිසා සමාජය තුල මනෝ විද්‍යාව කෙරෙහි සෘණාත්මක ආකල්පය නැතිවුණි. චින්තන රටාවේ වෙනස්වීම හා නව ප්‍රතිකාර ක්‍රම වල හදුන්වාදීම නසා මානසික රෝහල් ඉවත් කැර ගැනීමට පවා සිදුවුණි. මානසික රෝග හදුනා ගැනීම හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම වේදයන්හි වූ කැපී පෙනෙන වෙනස්කම් නිසා ජීව විද්‍යාත්මක හා සමාජ විද්‍යාත්මක යන අංග දෙක අතර ඇති කුසලතාව හදුනා ගැනීමට ක්ෂේත්‍රය තුල වඩා නැඹුරැතාවක් ඇත. මේ නිසා වෙන් මානසික රෝග වල උපත, වර්ගී කරණය හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම පිලිබදව කෙරෙන පර්යේෂණ සදහා කැපීපෙනෙන ඉල්ලුමක් ඇත. {{Wikiquote|Psychiatry|මනෝ වෛද්‍යවේදය}} {{wiktionary|Psychiatry|මනෝ වෛද්‍යවේදය}} {{commons category|Psychiatry|මනෝ වෛද්‍යවේදය}} {{වෛද්‍ය විද්‍යාව}} {{Authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය| ]] [[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය]] [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] [[ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව]] [[ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය]] {{Medicine-stub}} 28hq86bsmjbzzjp0dgsnxbywax0iql4 799586 799566 2026-09-16T03:09:36Z Lee 85 799586 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:MRI_head_side.jpg‎ |thumb|මිනිස් හිසෙහි හා මොළයේ එම්.ආර්.අයි. ස්කෑන් ජායාරෑපයක්. මනෝචිකිත්සකයින් විසින් අධ්‍යනය කරනු ලබන වැදගත්ම අවයවය වන්නේ මොළයයි.]] '''මනෝ චිකිත්සාව''' යනු මිනිසාගේ මානසික රෝග පිළිබදව අධ්‍යනය කෙරෙන, ඒවා වළක්වා ගැනීම හා ප්‍රතිකාර කිරීම සදහා උපයෝගි කර ගන්නා වෛද්‍ය විද්‍යා‍ෙව් සුවිශේෂි අංශයකි. මනෝ විද්‍යාවේ සායනික යොදාගැනීම් අවට ලෝකය හා මානසික රෝගීන් අතර ප්‍රතකාර කිරීමේදි පාලමක් බවට පත්ව ඇත. මෙහි වූ පර්යේෂණ හා සායනික යොදා ගැනීම් විෂයාන්තර වේ. මේ නිසා මනෝ විද්‍යාවේ පර්යේෂණ හා ප්‍රයෝගික යෙදීම් අතර විවිධ උප ක්ෂේත්‍ර පවතී. මනෝ විද්‍යාඥයින් මනෝ විද්‍යාවේ නවීනතම ඖෂධ, රෝග නීර්ණය ක්‍රම හා රෝග/ වර්ගී කරනයන් භාවිතයට ගන්නා වෛද්‍ය වරයා හා රෝගියා අතර ඇති සම්බන්ධතාවය ඉතා හොද විශේෂඥාණයක් ඇති වෛද්‍යවරැන්වේ. බුද්ධ වර්‍ෂ පස්වන සියවසේ සිට පැවත එන මනෝ විද්‍යාව, මානසික රෝග අත්භූත බලවේගයක් නිසා හටගන්නා බවට ඇති වූ සංකල්පයත් සමග හටගත්තකි. එකල මෙකී මානසික රෝග සුව කිරීමේ වගකීම හා හැකියාව පැවරැනේ පුජක වරැන් වෙතය. මෑදභාගයේදී මානසික රෝගීන් සදහා රෝහල් ඉදි කරන ලද්දේ භාරකාර ආයතනයක් ලෙසටය. ඒවා විසින් මුලික ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලබාදුනි. දහ අට වන සියවස වන විට මානසික රෝගීන් සදහා වඩාත්ම පුළුල් වූ ප්‍රතකාර ලබාදීම සදහා මානසික සෞඛ්‍ය ආයතනයක් පිහිටු වන ලදී. මෙලෙස මුල් අවදී වලදී ලද මැදිහත් වීම නිසා දහ නව වන සියවස වන විට රෝගීන් සංඛ්‍යාව ඉහළයත්ම ලබාදෙන ප්‍රතිකාර වල ගුණාත්මක භාවය පහල බැසීමක් හා අදාල ආයතන වල හා මනෝ විද්‍යාවේ කිර්තියටද හානිවීමක් සිදු වී ඇත. නමුත් විසි වන ශතවර්ෂයේදී රෝග පිලිබදව ජීව විද්‍යාත්මක අවබෝධයක් ලගබාගැනීම හා නව රෝග වර්ගී කරණ පද්ධතියක් හදුන්වා දීම නිසා මනෝ විද්‍යාව නව ජීවයක් ලබාගනී. මනෝ විද්‍යාව අසීරැ විද්‍යාත්මක දිශාවක් වෙත ගමන් කිරීම නසා එහි වෛද්‍ය වරයා හා රෝගියා අතර සබදතා වෙනස් මුහුණු වරක් ගනී. මේ වෙනස් වීම නිසා සමාජය තුල මනෝ විද්‍යාව කෙරෙහි සෘණාත්මක ආකල්පය නැතිවුණි. චින්තන රටාවේ වෙනස්වීම හා නව ප්‍රතිකාර ක්‍රම වල හදුන්වාදීම නසා මානසික රෝහල් ඉවත් කැර ගැනීමට පවා සිදුවුණි. මානසික රෝග හදුනා ගැනීම හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම වේදයන්හි වූ කැපී පෙනෙන වෙනස්කම් නිසා ජීව විද්‍යාත්මක හා සමාජ විද්‍යාත්මක යන අංග දෙක අතර ඇති කුසලතාව හදුනා ගැනීමට ක්ෂේත්‍රය තුල වඩා නැඹුරැතාවක් ඇත. මේ නිසා වෙන් මානසික රෝග වල උපත, වර්ගී කරණය හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම පිලිබදව කෙරෙන පර්යේෂණ සදහා කැපීපෙනෙන ඉල්ලුමක් ඇත. {{Wikiquote|Psychiatry|මනෝ වෛද්‍යවේදය}} {{wiktionary|Psychiatry|මනෝ වෛද්‍යවේදය}} {{commons category|Psychiatry|මනෝ වෛද්‍යවේදය}} {{මනෝ වෛද්‍යවේදය}} {{වෛද්‍ය විද්‍යාව}} {{Authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය| ]] [[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය]] [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] [[ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව]] [[ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය]] {{Medicine-stub}} 9zj6jnb4n0qpnljhf5d0n2mwu0je6g4 හැරී පොටර් 0 14298 799546 496575 2026-09-15T18:30:20Z Sayuru Athsara 59181 අධි සබැඳි එකතු කරන ලදි. 799546 wikitext text/x-wiki {{About|නවකතා පොත් මාලාව|හැරී පොටර් චරිතය|හැරී පොටර් (චරිතය)|චිත්‍රපට මාලාව|හැරී පොටර් (චිත්‍රපට මාලාව)}} {{තොරතුරුකොටුව පොත් මාලාව | name = හැරී පොටර් | books = 1. [[හැරී පොටර් සහ මායා ගල]]<!-- Wikipedia generally refers to books by their original titles. --><br />2. [[හැරී පොටර් සහ රහස් කුටිය ]]<br />3. [[හැරී පොටර් සහ ඇස්කබාන් හි සිරකරු]]<br />4. [[හැරී පොටර් සහ අග්නි කුසලානය]]<br />5. [[හැරී පොටර් සහ ෆීනික්ස් නිකාය]]<br />6. [[හැරී පොටර් සහ හාෆ් බ්ලඩ් ප්‍රින්ස්]]<br />7. [[හැරී පොටර් සහ ඩෙත්ලි හැලෝස්]] | image = [[File:Harry Potter wordmark.svg|frameless|upright=1.25|alt=The ''Harry Potter'' logo, used first in American editions of the novel series and later in films.]] | image_caption = ''හැරී පොටර්'' ලාංඡනය,පළමුව ඇමරිකානු නවකතාවල යොදාගත් අතර පසුව චිත්‍රපටවල යොදා ගැනුණි. | author = [[ජේ. කේ. රෝලිං]] | country = [[එක්සත් රාජධානිය]] | language = [[ඉංග්‍රීසි]] | genere = [[Fantasy literature|ෆැන්ටසි]], [[Drama]], [[young-adult fiction]], [[mystery (fiction)|mystery]], [[thriller (genre)|thriller]], [[bildungsroman]], [[magical realism|Magical Realism]] | publisher = [[බ්ලූම්ස්බරි ප්‍රකාශන]] (UK)<br />[[Arthur A. Levine Books]] (US) | pub_date = 1997 ජුනි 26 – 2007 ජුලි 21 (මූලික ප්‍රකාශනයන්) | media_type = Print (hardback & paperback)<br />[[ශ්‍රවන පොත්]]<br />[[ඊ-පොත්]] ({{as of|2012|March|lc=y}})<ref>{{cite web|author=PETER SVENSSON 2|url=http://news.yahoo.com/harry-potter-breaks-e-book-lockdown-205343680.html |title=Harry Potter breaks e-book lockdown – Yahoo! News |publisher=News.yahoo.com |date=27 March 2012 |accessdate=29 July 2013}}</ref> |number_of_books = 8}} '''හැරී පොටර්''', [[ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෝ|ඉංග්‍රීසි ජාතික]] ලෙඛිකා [[ජේ. කේ. රෝලිං|ජේ. කේ. රෝලිංග්]] විසින් රචිත [[ෆැන්ටසි]] ගණයේ [[නවකතා]] ග්‍රන්ථ මාලාවකි. මෙම කතා මාලාව ප්‍රධාන නවකතා පොත් අටකින් (08) සමන්විත වන අතර හැරී පොටර් නම් මනඃකල්පිත තරුණ මායාකරු වටා සියලුම ප්‍රබන්ධ ගොඩනැගී ඇත. කතා මාලාවේ පලමුවැන්න වන [[:en:Harry Potter and the Philosopher%27s_Stone|''Harry Potter and the Philosopher's Stone'']] (සිංහල පරිවර්තනය: ''හැරී පොටර් සහ මායා ගල'') 1997 ජුනි 30 වනදා [[එක්සත් රාජධානිය|බ්‍රිතාන්‍යයේදී]] නිකුත් වූ අතර එය සහ ඉන් අනතුරුව නිකුත් වූ සියලුම පොත් ඉතා ඉහල පාඨක සහ විචාරක ප්‍රතිචාර ලබා ගැනීමට සමත් විය. මෙම පොත් මාලාව සිංහල ඇතුලුව භාෂා 68 කට පරිවර්තනය වී ඇති අතර, ලොව පුරා පිටපත් මිලියන 450 ක් පමණ විකිණී ඇත. තවද, හැරී පෝටර් පොත් ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට අටකින් (08) සමන්විත චිත්‍රපට මාලාවද සාර්ථක ප්‍රතිචාර ලබමින් ප්‍රදර්ශනය වූ අතර, [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලර්|ඇමරිකානු ඩොලර්]] බිලියන 7.7 ක ආදායමක් ලබමින් වැඩිම ආදායම් ලැබූ චිත්‍රපට මාලා අතරේ පෙරමුණෙහි පසුවේ. ==ආශ්‍රිත== {{reflist}} [[ප්‍රවර්ගය:නවකතා]] gd862loiv1rm45314rx7bul8hfjalq2 කුමාර් සංගක්කාර 0 24091 799555 799224 2026-09-16T01:37:42Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799555 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය | playername = කුමාර් සංගක්කාර | country = ශ්‍රී ලංකාව | country_adj = ශ්‍රී ලංකා | fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර | image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG | caption = | nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ) | living = true | dayofbirth = 27 | monthofbirth = 10 | yearofbirth = 1977 | placeofbirth = [[මාතලේ]] | countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | height= මීටර් 1.78 | batting = වමත් | bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]] | role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු | international = true | testdebutdate =ජූලි 20 | testdebutyear = 2000 | testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව | testcap = 84 | lasttestdate = ජනවාරි 3-7 | lasttestyear = 2015 | lasttestagainst = නවසීලන්තය | odidebutdate = ජූලි 5 | odidebutyear = 2000 | odidebutagainst = පකිස්ථානය | odicap = 93 | lastodidate = මාර්තු 18 | lastodiyear = 2015 | lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව | odishirt = 11 | club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]] | year1 = 1997–වර්තමානය | club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]] | year2 = 2008–2010 | club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]] | year3 = 2007 | club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]] | year4 = 2011 | club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]] | year5 = 2015–වර්තමානය | columns = 4 | column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග | matches1 = 130 | runs1 = 12,203 | bat avg1 = 58.66 | 100s/50s1 = 38/51 | top score1 = 319 | deliveries1 = 84 | wickets1 = 0 | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = 178/20 | column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]] | matches2 = 404 | runs2 = 14,234 | bat avg2 = 41.98 | 100s/50s2 = 25/93 | top score2 = 169 | deliveries2 = – | wickets2 = – | bowl avg2 = – | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = – | catches/stumpings2 = 402/99 | column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]] | matches3 = 230 | runs3 = 17,829 | bat avg3 = 51.07 | 100s/50s3 = 52/76 | top score3 = 319 | deliveries3 = 246 | wickets3 = 1 | bowl avg3 = 150.00 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 1/13 | catches/stumpings3 = 347/33 | column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]] | matches4 = 504 | runs4 = 18,141 | bat avg4 = 42.68 | 100s/50s4 = 34/114 | top score4 = 169 | deliveries4 = – | wickets4 = – | bowl avg4 = – | fivefor4 = – | tenfor4 = – | best bowling4 = – | catches/stumpings4 = 506/124 | date = 11 ජුනි | year = 2015 | source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ |Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}} '''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.<ref>http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html</ref> ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12) පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි 4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.<ref>http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html</ref> ==මුල් කාලය== කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.<ref name=teacher/> 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.<ref name=teacher>[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} <!-- Bot retrieved archive --> | date=20071202092104}</ref> මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී . == ආශ්‍රිත== මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී . dq1h851b2m6wsuuuuybjz8aan1ez2b9 ලිතියම් 0 32049 799606 733969 2026-09-16T09:40:11Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799606 wikitext text/x-wiki {{Infobox lithium}} [[ගොනුව:Wie funktioniert eine Lithium-Schwefel-Batterie?.webm|thumb|ලිතියම්]] ලිතියම් යනු මෘදු රිදී-සුදු පැහැ ක්ෂාරීය ලෝහයකි. සම්මත තත්ත්ව වලදී, ලොව ඇති සැහැල්ලුම ලොහයත් ඝණ අවස්ථාවේ පවතින අවම ගණත්වයක් සහිත මුලද්‍රව්‍යයත් මෙය වේ. සෑම ක්ෂාරීය ලෝහකයකටම පොදු ලක්ෂණයක් වන අධික ප්‍රතික්‍රියාශිලිතාව ලිතියම් ලොහයත් පෙන්වන අතර එනිසා සාමාන්‍යයෙන් ඛනිජ තෙල් තුළ ලිතියම් ගබඩා කරයි. == ආශ්‍රිත ලිපි == {{Wikipedia-Books|Lithium}} * [[Dilithium]] * [[:Category:Lithium compounds|Lithium compounds]] * [[Lithium-based grease]] * [[Lithium-ion battery]] == මූලාශ්‍ර == {{Reflist|colwidth=30em}} == බාහිර යොමු == {{Wiktionary|lithium}} {{Commons|Lithium}} * {{PeriodicVideo|Lithium|wY0afMI4Jgc}} * [http://www.lithiumalliance.org/ International Lithium Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090817001127/http://www.lithiumalliance.org/ |date=2009-08-17 }} * [http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/ USGS: Lithium Statistics and Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175050/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/lithium/ |date=2016-03-03 }} * [http://trugroup.com/whitepapers/TRU-Lithium-Outlook-2020.pdf Lithium Supply & Markets 2009 IM Conference 2009 Sustainable lithium supplies through 2020 in the face of sustainable market growth] * [http://www.mcis.soton.ac.uk/Site_Files/pdf/nuclear_history/Working_Paper_No_5.pdf University of Southampton, Mountbatten Centre for International Studies, Nuclear History Working Paper No5.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226213021/http://www.mcis.soton.ac.uk/Site_Files/pdf/nuclear_history/Working_Paper_No_5.pdf |date=2008-02-26 }} {{Compact periodic table}} {{Lithium compounds}} {{alkalimetals}} [[ප්‍රවර්ගය:මූලද්‍රව්‍යය]] fh14k4ws8ydxn0nywnaoktkynqbx6c0 එමා වොට්සන් 0 36335 799549 786343 2026-09-15T18:50:51Z Sayuru Athsara 59181 799549 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = | image = Emma Watson 2013.jpg | imagesize = | caption = එමා වොට්සන් 2013 දී | native_name = Emma Watson | native_name_lang = en | birth_name = එමා චාලට් ඩුරේ වොට්සන්<ref name=letterman>{{cite episode|title=Emma Watson|url=|series=The Late Show with David Letterman |serieslink=Late Show with David Letterman |network=CBS |airdate=8 July 2009|number=3145}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1990|4|15|df=yes}} | birth_place = [[පැරීසිය]], [[ප්‍රංශය]] | nationality = [[බ්‍රිතාන්‍ය]] | occupation = [[නිළිය]], නිරූපණ ශිල්පය | known_for = [[හැරී පොටර්]] | networth = | years_active = 1999-2022 | website = {{URL|http://www.emmawatson.com/}} }} ඉංග්‍රිසි ජාතික නිළියක් හා නිරූපණ ශිල්පිණියක් වන '''එමා චාලට් ඩුරේ වොට්සන්''' (උපන් දිනය 1990 අ‍ප්‍රේල් 15) [[හැරී පොටර් (චිත්‍රපට මාලාව)|හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාවේ]] හර්මයිනි ග්‍රේන්ජර් ([[:en:Hermione_Granger|Hermione Granger]]) නම් චරිතයට පණපොවමින් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූවාය. වයස අවුරුදු නවයේදී හමායනි චරිතයට පණපොවන වොට්සන් ඒ වන විටත් රගපා තිබුණේ පාසලේ නාට්‍යය වල පමණි. වසර 2001 සිට 2011 දක්වා ඇය හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාවේ චිත්‍රපට අටකට නිරූපණ දායකත්වය සැපයූවේ [[ඩැනියල් රැඩ්ක්ලිෆ්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Daniel_Radcliffe Daniel Radcliffe]) සහ [[රුපර්ට් ග්රින්ට්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Rupert_Grint Rupert Grint]) සමගය. හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාව තුල වොට්සන් දැක්වූ කෞෂල්‍යය ඇයට සම්මාන කිහිපයක් මෙන්ම පවුම් මිලියන 10 කට වඩා මුදලක් උපයා ගැනීමටද සමත් විය. ඇය සිය නිරූපණ දිවියේ මංගල දැක්ම ඉදිරිපත් කලේ 2009 වසරේ පැවැති බ්බරිගේ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Burberry Burberry]) සරත්/ ශීත ව්‍යාපාරයේදීය. වසර 2007 දි වොට්සන් තම දායකත්වය සැපයෙන නිශ්පාදන දෙකක් පිළිබද ප්‍රකාශයට පත්කළාය. ඒවා නම් [[බැලට් ෂූස් නවකථාව]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Ballet_Shoes_%28novel%29 Ballet Shoes(novel)]) පදනම් කරගත් රූපවාහිනී නිර්මාණය හා ද ටේල් ඔෆ් ඩෙස්පරයස් නම් වු සජීවීකරණ චිත්‍රපටයයි. වසර 2007 දෙසැම්බර් මස 26 වන දින [[බැලට් ෂූස් චිත්‍රපටය]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Ballet_Shoes_%28film%29 Ballet Shoes(film)]) මිලියන 5.2 තරම් විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ඉදිරියේ විකාශනය කරණ ලදී. කේට් ඩිකැමිලෝ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Kate_DiCamillo Kate DiCamillo]) ගේ [[නවකථාව]]ක් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Tale_of_Despereaux novel]) ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූ [[ද ටේල් ඔෆ් ඩෙස්පරයස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Tale_of_Despereaux_%28film%29 The Tale of Despereaux]) වසර 2008 දී නිකුත් කල අතර එය ලොවපුරා දළ වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 86 ක් ඉක්මවාගිය විකුණුම් ප්‍රමාණයක් වාර්තා කරණ ලදී. == මුල් අවදිය == පැරිසියේ උපත ලැබූ එමා වොට්සන්ගේ දෙමව්පියන් වූයේ වෘත්ති‍යෙන් බ්‍රිතාන්‍යය ජාතික නීතිඥයන් වූ ජැකලින් ලුයිස්බයි සහ ක්‍රිස් වොට්සන්ය. වයස අවුරුදු පහක් වන තුරුම පැරීසියේ ජීවත්වූ වොට්සන් හට ප්‍රංශ ජාතික මිත්තණියක් සිටින්නීය. ඇයගේ දෙමාපියන්ගේ දික්කසාදයෙන් පසුව වොට්සන් සිය මව සහ බාල සොහොයුරා සමග ඔක්ස්ෆෝඩ්ෂියර් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Oxfordshire Oxfordshire]) හි පදිංචියට ගියාය. වයස අවුරුදු හයක් තරම් කුඩා කල සිටම වොට්සන් නිළියක් වී‍මේ දැඩි ආශාවකින් පසුවූවාය. ඇය වසර කිහිපයක් අර්ධ කාලීන රැගුම් පාසලක්වූ ස්ටේජ්කොච් රංග කලායතනයේ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Stagecoach_Theatre_Arts Stagecoach Theatre Arts]) ඔක්ස්ෆඩ් ශාඛාවේ ගායනය, නර්ථනය හා රංගනය හැදෑරුවාය. වයස අවුරුදු දහය වන විට ඇය ස්ටේජ්කොච් හි විවිධ නිශ්පාදන මෙන්ම පාසලේ නාට්‍ය වල රංගන කටයුතු සදහා දායකවී තිබුණාය. එම නිර්මාණ අතර ආතර්: ද යන්ග් ඉයර්ස් ඇන්ඩ් හැපී ප්‍රින්ස් (The Young Years and The Happy Prince) විය, නමුත් හැරිපෝටර් චිත්‍රපට මාලාවට පෙර ඇය වෘත්තිය මට්ටමේ රංගන කටයුත්තක් සදහා දායකවී නොතිබිණි. “ මට චිත්‍රපට මාලාවේ ප්‍රමාණය ගැන කිසිම අදහසක් තිබුණෙ නැහැ, “ 2007 [[පැරේඩ් සගරාව]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Parade_%28magazine%29 Parade]) සමග පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට සහභාගී වෙමින් ඇය පැවසුවාය. “ මම එය දැනසිටියානම් මම සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශයට පත්වීමටත් තිබුණා.“ == වෘත්තිය == ===[[හැරී පොටර් (චිත්‍රපට මාලාව)|හැරි පෝටර්]]=== බ්‍රිතාන්‍යය ජාතික ලේඛිකාවක වු [[ජේ. කේ. රෝලිං]]ගේ මහත් සේ අලෙවියට පත්වූ නවකථාවක් වූ [[හැරී පොටර් සහ මායා ගල|හැරි පෝටර් සහ මායා ගල]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Philosopher%27s_Stone_%28film%29 Harry Potter and the Philosopher's Stone]) හි චිත්‍රපට අනුවර්ථනය සදහා වසර 1999 දී නඵ වරණය ආරම්භ විය. ඔක්ස්ෆඩ් නාට්‍ය ශාලාවේ ගුරුවරුන් ඔස්සේ වොට්සන් පිළිබද නඵ වරණ ඒජන්තවරු මුල් වරට දැනගත් අතර නිශ්පාදකවරු ඇයගේ ආත්ම විශ්වාසය පිළිබද මහත් විශ්මයට පත්විය. යෝග්‍යයතා පරීක්ෂණ අටකට පසුව නිශ්පාදක [[ඩේවිඩ් හේමන්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/David_Heyman David Heyman]) පවසා සිටියේ වොට්සන් සහ සම අපේක්ෂකයන් වූ ඩැනියල් රැඩ්ක්ලිෆ් සහ රුපර්ට් ග්රින්ට් පිළිවෙලින් හමායනි ග්‍රේන්ජර්, [[හැරී පොටර් (චරිතය)|හැරි පෝටර්]] සහ [[රොන් වීස්ලි]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Ron_Weasley Ron Weasley]) නම් පාසල් මිතුරන්ගේ චරිත නිරූපණයට යොමු කරන බවයි. වොට්සන්ගේ මංගල කඩතුරාව සදහා රෝල්වින්ගේ සහය ලැබිණි. 2001 වසරේ නිකුත් කරණ ලද [[හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ෆිලෝසොෆර්ස් ස්ටෝන්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Philosopher%27s_Stone_%28film%29 Harry Potter and the Philosopher's Stone]), වොට්සන්ගේ මංගල රංගන දර්ශනය විය. එම චිත්‍රපටය ප්‍රථම දර්ශන දිනයේ හා ප්‍රථම දර්ශන සතියේ වැඩිම අලෙවියක් මෙන්ම 2011 වසරේ වැඩිම අලෙවියක් යන වාර්තා බිද දැමීමට සමත් විය. චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත වල රංග ප්‍රතිභාව පිළිබද චිත්‍රපට විචාරකයෝ මහත් සේ වර්ණනා කල අතර ඒ අතුරින් වොටිසන්ගේ රංගනය විශේෂ ගෞරවාදරයට පත්විය. [[ද ඩේලි ටෙලිග්‍රෆ්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Daily_Telegraph The Daily Telegraph]) ඇයගේ රංගනය ප්‍රශංසනීය ලෙස නම් කල අතර [http://en.wikipedia.org/wiki/IGN IGN] වෙබ් කලාපය දක්වා තිබුණේ ඇය චිත්‍රපටය පුරා රසික සිත් පැහැරගත් බවය. ෆිලෝසොෆර්ස් ස්ටෝන් හි වොට්සන් දැක්වු රංගන කෞෂල්‍යය නිසා ඇය ගේ නම සම්මාන පහක් සදහා නිර්දේෂ වූ අතර ඇය නැගීඑන යෞවන නිළියට හිමි යන්ග් ආර්ටිස්ට් අවෝඩ් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Young_Artist_Award Young Artist Award]) දිනා ගන්නා ලදී. වසරක කාලයක ඇවෑමෙන් විත්‍රපට මාලාවේ දෙවන කොටස ලෙස එළිදැක්වූ [[හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ද චේම්බර් ඔෆ් සීක්රට්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Chamber_of_Secrets_(film) Harry Potter and the Chamber of Secrets]) හි හමායනි චරිතයට වොට්සන් පණ පොවන ලදී. එහි ප්‍රධාන චරිතය විචාරකයන්ගේ වර්ණනාවට ලක්විය. ලොස් ඇන්ජලීස් ටයිම්ස් ( ''Los Angeles Times'' ) පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත්කර සිටියේ වොට්සන් හා ඇයගේ මිතුරන් චිත්‍රපට මාලාවේ පළමු කොටස සහ දෙවන කොටස අතර තුර පරිණත රංගන ශිල්පීන් බවට පත්ව ඇති බවයි. මේ අතර [[ටයිම්ස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Times The Times]) පුවත්පත චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂක [[ක්‍රිස් කොලොම්බස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Columbus_(filmmaker) Chris Columbus]) විවේචනය කරමින් වාර්තා කර තිබුණේ ඔහු වොට්සන්ගේ මහත්වූ ජනප්‍රිය චරිතය වෙනුවෙන් සාදාරණ වටිනාකමක් නොගෙවූ බවයි. වොට්සන් ඇයගේ රංගන ප්‍රතිභාව වෙනුවෙන් ජර්මානු සගරාවක් වන [[බ්‍රාවෝ]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Bravo_(magazine) Bravo]) විසින් පිරිනැමු ඔට්ටො (Otto) නම් සම්මානයටද පාත්‍රවිය. [[ගොනුව:Emma Watson GoF Premiere 2.jpg|thumb|left|වොට්සන් ගොබිලට් ඔෆ් ෆයර් චිත්‍රපටයේ මංගල දර්ශන දින - නොවැම්බර් 2005]] 2004 වසරේදි හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ප්‍රිස්නර් ඔෆ් ඇස්කබාන් ([http://Harry%20Potter%20and%20the%20Prisoner%20of%20Azkaban Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) එළිදක්වන ලදී. හමායනි භූමිකාව පුරා වොට්සන් දැක්වූ ගර්විත රංගන කුසලතාවය කාගේත් ඇගයීමට ලක්වූ අතර එය චිත්‍රපටය පුරාවටම ප්‍රභාසම්පන්න මෙන්ම අරුම පුදුම චරිතයක් බවට පත්විය. චිත්‍රපටය තුල රැඩ්ක්ලිෆ්ගේ රංගනය අනම්‍ය හා කුසලතා නොපිරුණු එකක් බවට විවේචනය කල විචාරකයෝ වොට්සන්ගේ රංගනය මහත්සේ වර්ණනා කළෝය. නිව්යෝක් ටයිම්ස් (The New York Times) ඇයගේ රංගනය අගය කරමින් දක්වා සිටියේ “රැඩ්ක්ලිෆ් මහතාගේ මොළොක් භාවට වොට්සන් මෙනවියගේ ................................. හිලව් වූ බවය. හැරී තමන්ගේ මහත්වූ විජ්ජා හැකියාවන් ගෙනහැර දක්වන්නට ඇති... නමුත් හමායනි විජ්ජා බලයක් නොමැතිව [[ඩ්‍රැකෝ මැල්ෆෝයි]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Draco_Malfoy Draco Malfoy]) ගේ නහයට ගැසූ මුෂ්ඨි පහර මහත් අත්පොළසන් නාදයට පාත්‍රවිය. ප්‍රිස්නර් ඔෆ් ඇස්කබාන් චිත්‍රපටය ලබා තිබූ ආදායම 2009 වසරේ අප්‍රෙල් මස වන විට හැරීපොටර් චිත්‍රපට මාලාවේ චිත්‍රපටයක් ලබා තිබූ අඩුම ආදායම වුවද වොට්සන්ගේ පෞද්ගලික රංගන කුසලතාව ඇයට ඔට්ටො සම්මාන දෙකක් හා [[ටොටල් ෆිල්ම් සගරාව]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Total_Film Total Film]) මගින් පිරිනමන වසරේ ළමා රංගන කුසලතා සම්මානය දිනා දීමට සමත්විය. 2005 වසරේ [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ගොබ්ලට් ඔෆ් ෆයර්]] (''[http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Goblet_of_Fire_%28film%29 Harry Potter and the Goblet of Fire]'') තිරගත වීමත් සමග වොට්සන් සහ හැරීපෝටර් චිත්‍රපට මාලාව නව සංධිස්ථානයකට ලගාවිය. එය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හැරිපොටර් චිත්‍රපටයක හොදම ආරම්භක සතිඅන්තය හා හොදම මැයි නොවන ආරම්භක සතිඅන්තය යන වාර්තා මෙන්ම එංගලන්තයේ හොදම ආරම්භක සතිඅන්තය යන වාර්තාවද පිහිට වීමට සමත් විය. විචාරකයෝ වොට්සන් සහ ඇගේ නවයොවුන්වියේ පසුවන සමකාලීන තරුවල වර්ධනය වෙමින් පවතින පරිණතභාවය ගැන වර්ණනා කළහ. නිව්යෝක් ටයිම්ස් සගරාව පවසා සිටියේ ඇයගේ රංගනය සිත තුලට කාවදින අව්‍යාජ රංගනයක් බවයි. වොට්සන්ට නම් චිත්‍රපටය තුල හාස්‍ය රසය බොහෝසෙයින් බිදවැටුනේ/ ජනිතවූයේ පරිණතභාවයට පත්වෙමින් සිටි ප්‍රධාන චරිත තුල තිබූ අවිනිශ්චිතභාවයයි. “ මම ඒ වාද විවාද වලට දැඩිලෙස ඇලුම් කලා... මං හිතන විදිහට ඔවුන් වාද කිරීමත් එමගින් ප්‍රශ්න ඇතිවීමත් යථාර්තවාදියි“ යැයි වොට්සන් පවසා සිටියාය. ගොබ්ලට් ඔෆ් ෆයර් හි රංගනය වෙනුවෙන් සම්මාන තුනකට නිර්දේශවූ වොට්සන් ලොකඩ ඔට්ටො සම්මානය දිනාගත්තාය. එම වසර අවසාන භාගයේදී වොට්සන් [[ටීන් වෝග්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Teen_Vogue Teen Vogue]) සගරාවේ මුල් පිටුවේ පෙනීසිටි ලාබාලම තැනැත්තිය බවට පත්වූ අතර 2009 අගෝස්තු මාසයේ නැවත වරක් එම වරම උදාකරගත්තාය. 2006 වසරේදී [[දෙවන එළිසබත් රැජින]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_II_of_the_United_Kingdom Queen Elizabeth II]) ගේ 80 වන ජන්ම දිනය සමරමින් හැරිපොටර් කතාමාලාවේ කුඩා සුවිශේෂ කථාංගයක් වූ ද ක්වීන්ස් හෑන්ඩ්බෑග් ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Queen%27s_Handbag The Queen's Handbag]) හි හමායනි චරිතය වොට්සන් නිරූපණය කලාය. [[ගොනුව:Emma Watson at Harry Potter and the Half-Blood Prince Premiere 06 cropped.jpg|thumb|right|වොට්සන් හාෆ් බ්ලඩ් ප්‍රින්ස් චිතුපටයේ මංගල දර්ශන දින - ජූලි 2009]] හැරිපොටර් අධිකාරියේ පස්වන චිත්‍රපටය වන [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඕඩර් ඔෆ් ෆීන්ක්ස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Order_of_the_Phoenix_(film) Harry Potter and the Order of Phoenix]) 2007 වසරේ නිකුත් කෙරිණි. ලොවපුරා ආරම්භක සතිඅන්තයේ වාර්තාගත ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 332.7 ක ආදායමක් ලබමින් එම චිත්‍රපටය ඉතා විශාල මූල්‍ය වශයෙන් සාර්ථකත්වයකට පත්විය. වොට්සන් එහිදී ප්‍රථම වරට හොදම කාන්තා රංගනයට හිමි [[නැෂනල් මූවි එවෝඩ]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/National_Movie_Award National Movie Award]) සම්මානයට පාත්‍රවිය. ඇයගේ ප්‍රසිද්ධිය මෙන්ම චිත්‍රපට මාලාව ඉදිරියට ඇදෙත්ම වොට්සන් සහ හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාවේ ඇයගේ සහෘද සමකාලීන ප්‍රසිද්ධ නළුවන් වූ ඩැනියල් රැඩ්ක්ලිෆ් සහ රුපර්ට් ග්රින්ට් 2007 වසරේ ජූලි මාසයේ නව වන දින හොලිවුඩ් හි [[ග්‍රව්මන්ස් චයිනීස් තියටර්]] ( [http://en.wikipedia.org/wiki/Grauman%27s_Chinese_Theater Grauman's Chinese Theater]) ඉදිරියේ ........................... වසර 2007 ජූලි මස වන විට හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාව තුලින් වොට්සන් උපයා තිබූ මුදල පවුම් මිලියන 10 ඉක්මවිය. මෙම මුදල ඇය පිළිගත්තේ තමාට කිසිදිනක නැවත මුදල් වෙනුවෙන් රංගනයේ යෙදීමට අවශ්‍යතාවක් නැති තරම් විශාල මුදලක් බවයි. වසර 2009 මාර්තු මාසයේ [[ෆෝබ්ස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Forbes ''Forbes'']) ලැයිස්තුගත කිරීම අනුව ඉතා වටිනාම යෞවන තරු අතර 6 වන ස්ථානයට පැමිණීමට සමත්වූ වොට්සන් 2010 වසරේ පෙබරවාරි මාසයේදී හොලිවුඩයේ වැඩිම මුදලක් ගෙවන ලද කාන්තා තාරුකාව බවට නම් ලද්දේ 2009 වසරේ ආසන්න වශයෙන් පවුම් මිලියන 19 ක මුදලක් උපයමිනි. ඕඩර් ඔෆ් ෆීන්ක්ස් චිත්‍රපටය සාර්ථකවී තිබියදීත් ප්‍රධාන චරිත තුනට ජීවය ලබාදුන් රංගන ශිල්පීන් අවසාන කථාංග දෙක සමග සම්බන්ධවී කටයුතු කිරීමට දැක්වූ දෙගිඩියාත්මක තත්වය හැරිපොටර් [http://en.wikipedia.org/wiki/Film_franchise අධිකාරියේ] අනාගතය චකිතයකින් වෙලාගත්තේය. අවසානයේ රැඩ්ක්ලිෆ් අවසාන චිත්‍රපට සදහා 2007 වසරේ මාර්තු 2වන දින ගිවිසුම් අත්සන් කල නමුත් වොට්සන් සැළකියයුතු ලෙස පසුබට විය. මෙම තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් හේතු පැහැදිලි කරමින් ඇය පවසා සිටියේ චිත්‍රපටයේ තමාගේ චරිතය වෙනුවෙන් තවත් වසර හතරක් කැපකිරීම ඉතා සැළකිලිමත් ලෙස ගතයුතු තීරණයක් බවයි. නමුත් අවසානයේදී තම තීරණය කරමින් 2007 වසරේ මාර්තු මස 23 වන දින හමායනී චරිතය සදහා ගිසිසුම් අත්සන් කරමින් ඇය පවසා සිටියේ හමායනී චරිතය අතහැර බලාසිටිය නොහැකි බවයි. අවසාන චිත්‍රපට සදහා වොට්සන් සිදුකල කැපකිරීම වෙනුවෙන් ඇයට චිත්‍රපටයක් සදහා ගෙවන ලද මුදල පවුම් මිලියන 2ක් දක්වා දෙගුණ කරණ ලදී. වොට්සන් සමාප්ති වශයෙන් ප්‍රකාශකර සිටියේ අවසානයේ ධනාත්මක හේතූන් ඍණාත්මක හේතුන් අභිබවා ගිය බවයි. 2007 වසර අවසාන භාගයේදී 6 වන චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන රූගතකිරීම් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Principal_photography Principal Photography]) ආරම්භ කල අතර වොට්සන්ගේ රූගතකිරීම් දෙසැම්බර් මස 18 සිට 2008 වසරේ මැයි 17 දක්වා සිදුකෙරිණි. [[ගොනුව:Daniel Radcliffe, Emma Watson & Rupert Grint colour.jpg|thumb|left|වොට්සන් ඩැනියෙල් රැඩ්ක්ලිෆ් හා රූපට් ග්‍රින්ට් සමග ලන්ඩන් නුවර පැවති ඩෙත්ලි හැලෝස් චිතුපටයේ දෙවන කොටසේ මංගල දර්ශනය දින - 2011 ජූලි]] වසර 2008 නොවැම්බර් මස සිට පමාවෙමින් තිබූ [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද හාෆ් බ්ලඩ් ප්‍රින්ස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Half-Blood_Prince_%28film%29 ''Harry Potter and the Half-Blood Prince'']) චිත්‍රපටය 2009 වසරේ ජූලි මස 15 වන දින මුල්වරට තිරගත කෙරිණ. විසිවන වියට පාතබමින් සිටි ප්‍රධාන භූමිකාව රගපෑ නළුනිලියව, ක්ෂේත්‍රෙය් ප්‍රවීණයන් සමග සම මට්ටමෙන් සැසදීමට රුචිකත්වයක් දැක්වූ විචාරකයෝ මෙසේ තම අදහස් දක්වා සිටියෝය. ලොස් ඇන්ජලීස් ටයිම්ස් විස්තර කර තිබුණේ මෙය වර්තමාන එංගලන්ත රංගන කලාවට සම්පූර්ණ මගපෙන්වීමක් බවයි. [[ද වොෂින්ටන් පොස්ට්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Washington_Post The Washington Post]) පුවත්පත පවසා සිටියේ වොට්සන් ඇය එතෙක් ඉදිරිපත් සිත්ගන්නා සුළුම රංගනය ඉදිරිපත් කල බවයි. මේ අතර ද ඩෙයිලි ටෙලිග්‍රාෆ් පුවත්පත ප්‍රධාන නළුවන් ගැන අදහස් දක්වා සිටින්නේ මෙසේය. “නව නිදහසකින් හා ජවයකින් යුතු ඔවුහු චිත්‍රපට මාලාවේ අවසාන කොටස් වෙනුවෙන් තම උපරිමය ඉටුකිරීමට මහත් උනන්දු වූහ.“ වොට්සන්ගේ හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාවේ අවසාන නිරූපණය වන හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් 2009 වසරේ පෙබරවාරි මස 18 වන දින ආරම්භ වූ අතර එම කටයුතු 2010 වසරේ ජූනි 12 වන දා අවසන් විය. මූල්‍ය සම්පත් හා පිටපතේ හේතූන් මක මුල් කෘතිය චිත්‍රපට දෙකක් ලෙසින් අනුපිළිවෙලින් රූගතකරණ ලදී. [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් ]]([http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Deathly_Hallows_%E2%80%93_Part_1 Harry Potter and the Deathly Hallows part I] ) හි පළමු කොටස 2010 වසරේ නොවැම්බර් මස නිකුත්කල අතර [[දෙවන කොටස]] 2011 වසරේ ජූලි මස නිතුත්කරණ ලදී. ===වෙනත් රංගන කටයුතු=== වොට්සන්ගේ හැරීපොටර් චිත්‍රපට මාලා‍වේ නොවන ප්‍රථම චරිතය වූයේ [[නොයෙල් ස්ට්රීවට්ෆීල්ඩ්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Noel_Streatfeild Noel StreatField]) ගේ [[බැලට් ෂූස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Ballet_Shoes_%28novel%29 Ballet Shoes]) නම් නවකතාව පදනම් කරගත් 2007 වසරේ තිරගතවූ BBC චිත්‍රපටයක් වන [[බැලට් ෂූස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Ballet_Shoes_%28film%29 Ballet Shoes]) ය. චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂක [[සැන්ඩ්රා ‍ගෝල්ඩ්බේෂර්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Sandra_Goldbacher Sandra Goldbacher]) පවසා සිටියේ දිදුලන චරිතයක් වන පෞලින් ෆොසිල් (Pauline Fossil) ගේ භූමිකාව සදහා වොට්සන් කදිම ආදේශයක් බවයි. ඇය සතු තීක්ෂණ සුකුමාල ශරීර ප්‍රභාව ඇය කෙරේ නැවත නැවතත් ඇස ඇදබැද තබාගැනීමට සමත් විය. බැලට් ෂූස් 2007 වසරේ එංගලන්තයේදී [[බොක්සිං දින]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Boxing_Day Boxing Day]) මිලියන 5.7 තරම් ප්‍රේක්ෂකයන් ප්‍රමාණයක් වෙනුවෙන් විකාශනය වූ අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් ලැබුණු ගුණදොස් විචාර නම් එතරම් ප්‍රබල නොවීය. [[මැතිව් බ්‍රෝඩෙරික්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Matthew_Broderick Matthew Broderick] ) හා හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාවේ සමකාලීන තරුවක්වූ [[රොබි කොල්ට්‍රේන්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Robbie_Coltrane Robbie Coltrane]) රංගනයෙන් දායකවූ සජීවීකරණ ළමා විකට චිත්‍රපටයක්වූ [[ද ටේල් ඔෆ් ඩෙස්පරියක්ස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Tale_of_Despereaux_%28film%29 The Tale of Despereaux]) පියේ කුමරියගේ චරිතය හඩකැවීම සදහා වොට්සන් දායක විය. 2008 වසරේ දෙසැම්බර් මස නිකුත් කල ද ටේල් ඔෆ් ඩෙස්පරියක්ස් චිත්‍රපටය ලොවපුරා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 87 ක දළ ආදායමක් වාර්තා කලේය. 2008 වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේදී වොට්සන් පවසා සිටියේ තමන් හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාව අවසන් වීමෙන් පසු විශ්ව විද්‍යාලයට ප්‍රවේශ වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින බවයි. 2010 වසරේ මැයි මාසයේ නිකුත්වූ වාර්තා වලට අනුව වොට්සන් [[ද පර්ක්ස් ඔෆ් බීං එ වෝල්ෆ්ලවර්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Perks_of_Being_a_Wallflower The Perks of being a Wallflower]) නවකථාවේ චිත්‍රපට අනුරූපණයේ ප්‍රධාන චරිතය සදහා සාකච්ඡා කරමින් පැවතින. එහි නිරූපණ කටයුතු 2011 වසරේ ගිම්හාන ඍතුවේ ආරම්භ කෙරිණ. එම මාසයේදීම ඇය ප්‍රකාශ කර සිටියේ 2010 වසරේ ශිත/ගිම්හාන බබෙරි වෙළද ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ගායකයෙකු වන [[ජෝජ් ක්‍රේග්]] ( [http://en.wikipedia.org/wiki/George_Craig_%28musician%29 George Craig]) හමුවීමෙන් පසුව තමන් [[වන් නයිට් ඔන්ලි]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/One_Night_Only_%28band%29 One Night Only]) ගීත රූප රචනාවේ පෙනී සිටීමට බලාපොරොත්තුවන බවය. ‘[[සේ යූ ඩෝන්ට් වෝන්ට් ඉට්]]‘ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Say_You_Don%27t_Want_It Say You Don't Want It]) රූප රචනාව 2010 වසරේ ජූනි මස 26 වන දින [[චැනල් 4]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Channel_4 Channel 4]) හි අපවාරිත කල අතර අගෝස්තු 16 වන දින නිකුත් කරණ ලදී. හැරිපොටර් චිත්‍රපට මාලාවෙන් පසු වොට්සන්ගේ ප්‍රථම චිත්‍රපට නිරූපණය වූයේ 2011 වසරේ [[මයි වීක් වත් මෙරිලින්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/My_Week_with_Marilyn My Week with Marilyn]) හි ප්‍රධාන චරිතයවූ කොලින් ක්ලාක් ගේ සහයිකාව ලෙස ඉතා සුළු කාලයක් රගපෑ ලුසි නම් චරිතයයි. වොට්සන් තමන් සංගීතමය චිත්‍රපටයකට දායකවීමේ කැමැත්තක්ද ඇති බව ප්‍රකාශ කර සිටියාය. ===නිරූපණ ක්ෂේත්‍රය=== [[ගොනුව:Emma Watson, 2011.jpg|thumb|right|වොට්සන් නිව්යෝක් හි පැවති ඩෙත්ලි හැලෝස් චිතුපටයේ දෙවන කොටසේ මංගල දර්ශනය දින - 2011 ජූලි]] 2008 වසරේදි බ්‍රිතාන්‍ය මාධ්‍ය [[චැනල්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Chanel Chanel]) මෝස්තර නිරූපණ ශිල්පාගාරයේ ප්‍රධාන නිරූපිකාව වන [[කියරේ නයිට්ලේ]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Keira_Knightley Keira Knightley]) ගේ ස්ථානයට වොට්සන් ආදේශ වන බව වාර්තා කල නමුත් දෙපාර්ශවයම මෙම කරුණ ප්‍රතික්ෂේප කලහ. මාස කිහිපයක් පුරා පැතිරුණු කටකතාවලින් අනතුරුව 2009 වසරේ ජූලි මාසයේදී වොට්සන් ස්ථිර කරමින් පවසා සිටියේ තමන් [[බබෙරි]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Burberry Burberry]) හි නව ව්‍යාපාරයේ මුහුණුවර වශයෙන් හවුල්වන බවය. බබෙරිහි 2009 සරත්/ශීත සංග්‍රහයේ නිරූපණ කටයුතු සදහා වොට්සන්ට ඉලක්කම් හයක මුදලක් ගෙවූ බව වාර්තාවේ. පසුකාලීනව වොට්සන් බබෙරිහි 2010 සිසිර/ගිම්හාන ව්‍යාපාරයේ පෙනී සිටියේ ඇයගේ සොයුරු ඇලෙක්ස්, සංගීතඥ ජෝජ් ක්‍රේග් හා මැට් ගිල්මර් සහ මැක්ස් හර්ඩ් සමගය. 2011 වසරේ මාර්තු මස [[ලැන්කෝම්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Lanc%C3%B4me Lancome]) වෙනුවෙන් නිරූපණායේ යෙදෙමින් වොට්සන් තවදුරටත් මොස්තර නිරූපණ වෙළද ප්‍රචාරණ කටයුතු සදහා තම දායකත්වය සැපයීය. 2009 වසරේ සැප්තැම්බර් මාසයේ [[ෆෙයා ට්‍රේඩ්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Fair_Trade Fair Trade]) හි මොස්තර නාමයක් වන පීපල් ට්‍රී (People Tree) සමග ඇගේ දායකත්වය වොට්සන් ප්‍රසිද්ධියේ දන්වා සිටියේය. පීපල් ට්‍රී හි නිර්මාණ උපදේශිකාවක් ලෙස කටයුතු කල වොට්සන් වසන්ත කාලය සදහා ඇදුම් පැළදුම් මාලාවක් නිර්මාණය කල අතර එය 2010 වසරේ පෙබරවාරි මස නිකුත් කෙරිණි. එම මොස්තර නිර්මාණ පරාසය තුල දකුණු ප්‍රංශ හා [[ලන්ඩන් නගරයේ]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/City_of_London City of London]) රසයන් ගැබ්වී තිබිණි. මෙම එකතුව [[ද ටයිම්ස්]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Times The Times]) පුවත්පත විසින් විස්තර කර තිබුණේ ඉතා දක්ෂ නිර්මාණයක් ලෙසය. වොට්සන් පීපල් ට්‍රී සමග තිබූ සම්බන්ධය දිගින් දිගටම පැවැත්වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2010 සරත්/ශීත සංග්‍රහය එළිදැක්වීය. ==පෞද්ගලික ජීවිතය== සිය මව හා සොහොයුරා සමග ඔක්ස්ෆෝඩ් වෙත පැමිණිමෙන් පසුව වසර 2003 ජූනි මාසයේදී [[ද ඩ්‍රැගන් ස්කූල්]] වෙත ගිය අතර ඉන් පසුව ඔක්ස්ෆෝඩ් හිම හෙඩිංටන් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Headington_School Headington School]) පාසලට මාරුවිය. ඔවුන් චිත්‍රපට වේදිකාවේ සිටින විට වොට්සන් හා ඇගේ සමකාලීනයන් දිනකට පැය පහ බැගින් අධ්‍යාපනයේ නියලීමට කටයුතු කලේය. 2006 වසරේ ජූනි මාසයේ වොට්සන් විශයන් 10ක් සමග [http://en.wikipedia.org/wiki/GCSE GCSE] විභාගයට පෙනීසිටි අතර එහිදී A* ප්‍රතිථල 8ක් සමග A ප්‍රතිථල දෙකක් ලබා ගත්තාය. පාසල හැරයාමත් සමග 2009 වසරේ පෙබරවාරි මස ආරම්භයේ හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් චිත්‍රපටයේ වැඩකටයුතු වලට යොමුවු බැවින් වසරක කාලයක් මගහැරී ගියද වොට්සන් පවසා සිටියේ තමාට අනිවාර්යෙන්ම විශ්වවිද්‍යාලයට යෑමට අවශ්‍ය බවයි. [[ ප්‍රොවිඩන්ස් සගරාව]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/The_Providence_Journal The Providence Journal]) වාර්තාකල අන්දමට වොට්සන් රෝඩ් දිවයිනේ ප්‍රොවිඩන්ස් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Providence,_Rhode_Island Providence]) හි පිහිටි [[බ්‍රවුන් විශ්වවිද්‍යාලයට]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Brown_University Brown University]) යාමට තීරණය කල බව සනාථ කර තිබිණි. මාස 18 කාලයක් විශ්වවිද්‍යාලයේ කටයුතු සදහා යෙදවීමෙන් අනතුරුව 2011 වසරේ මාර්තු මාසයේදි වොට්සන් නිවේදනය කරමින් කියා සිටියේ ඇය සිය පාඨමාලාව අර්ධ වර්ශයකට හෝ දෙකකට පමා කරමින් ඩෙත්ලි හැලෝස් චිත්‍රපටය එළිදැක්වීම වෙනුවෙන් පැවැත්වෙන වෙළද ප්‍රචාරණ කටයුතු හා අනෙකුත් ව්‍යාපෘති සමග සම්බන්ධ වන බවයි. ==චිත්‍රපටකාර්ය== {| class="wikitable sortable" |- ! වර්ෂය !! චිත්‍රපටය !! භූමිකාව !! සටහන් |- |2001 || [[හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ද ෆිලෝසොෆර්ස් ස්ටෝන්]] || හමායනි ග්‍රේන්ජර් || මෙම චිත්‍රපටය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හා ඉන්දියාවේ හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ද සෝසර් ස්ටෝන් ලෙස නිකුත් කෙරිණ |- | 2002 || [[හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ද චේම්බර් ඔෆ් සීක්රට්]] || හමායනි ග්‍රේන්ජර් || |- | 2004 ||[[ හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ප්‍රිස්නර් ඔෆ් ඇස්කබාන් ]]|| හමායනි ග්‍රේන්ජර් || |- | 2005 || [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ගොබ්ලට් ඔෆ් ෆයර්]] || හමායනි ග්‍රේන්ජර් || |- | 2007 || [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඕඩර් ඔෆ් ෆීන්ක්ස්]] || හමායනි ග්‍රේන්ජර් || |- | 2007 || [[බැලට් ෂූස්]] || පෞලින් ෆොසිල්|| රුපවාහිනී චිත්‍රපටයක් ලෙස BBC හි විකාශය කෙරිණි |- | 2008 || [[ද ටේල් ඔෆ් ඩෙස්පරයස්]] || පියේ කුමරිය || හඩ කැවීම |- | 2009 || [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද හාෆ් බ්ලඩ් ප්‍රින්ස්]] || හමායනි ග්‍රේන්ජර් || |- | 2010 ||[[ හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස]] || හමායනි ග්‍රේන්ජර් || |- | 2011 || [[හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - දෙවන කොටස]] || හමායනි ග්‍රේන්ජර් || |- | 2011 || [[මයි වීක් වත් මෙරිලින්]] || ලුසි || |- | 2012 || [[ද පර්ක්ස් ඔෆ් බීං එ වෝල්ෆ්ලවර්]]|| සෑම් || |} ==සම්මාන== {| class="wikitable sortable" |- ! වර්ශය !! සංවිධානය !! සම්මානය !! චිත්‍රපටය !! ප්‍රතිඵලය |- | 2002 || [[නව යොවුන්වියේ කලාකරු සම්මාන]] || වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටයක හොදම රංගනය - ප්‍රධානම යෞවන නිළිය || හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ෆිලෝසොෆර්ස් ස්ටෝන් || දිනා ගන්නා ලදී |- | 2002 || [[ඇමරිකානු මූවිගොඒ සම්මාන ]]|| විශිෂඨතම සහය නිළිය || හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ෆිලෝසොෆර්ස් ස්ටෝන් || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2003 || [[ඔට්ටෝ සම්මාන]] || හොදම චිත්‍රපට නිළිය (රිදී සම්මානය) ||හැරිපෝටර් ඇන්ඩ් ද චේම්බර් ඔෆ් සීක්රට් || දිනා ගන්නා ලදී |- | 2004 || [[බ්‍රෝඩ්කාස්ට් ෆිල්ම් ක්‍රිට්ක්ස් සමාගම]] || හොදම යෞවන නිළිය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ප්‍රිස්නර් ඔෆ් ඇස්කබාන් || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2005 ||[[ඔට්ටෝ සම්මාන]] || හොදම චිත්‍රපට නිළිය (රන් සම්මානය) || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ප්‍රිස්නර් ඔෆ් ඇස්කබාන් || දිනා ගන්නා ලදී |- | 2005 || [[බ්‍රෝඩ්කාස්ට් ෆිල්ම් ක්‍රිට්ක්ස් සමාගම]] || හොදම යෞවන නිළිය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ගොබ්ලට් ඔෆ් ෆයර් || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2006 || [[MTV චිත්‍රපට සම්මාන]] || කොටුවේ පෙළ || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ගොබ්ලට් ඔෆ් ෆයර් || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2007 || [[ITV ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන]]|| හොදම කාන්තා රංගනය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඕඩර් ඔෆ් ෆීන්ක්ස් || දිනා ගන්නා ලදී |- | 2007 || [[එංගලන්ත නිකලෝඩියනු ළමා මනාප සම්මානය]] || හොදම චිත්‍රපට නිළිය|| හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඕඩර් ඔෆ් ෆීන්ක්ස් ||දිනා ගන්නා ලදී |- | 2008 || ඔට්ටෝ සම්මාන || හොදම චිත්‍රපට නිළිය (රන් සම්මානය) || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඕඩර් ඔෆ් ෆීන්ක්ස් || දිනා ගන්නා ලදී |- | 2009 ||[[ස්ක්‍රීම් සම්මාන]] || හොදම සිහින නිළිය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද හාෆ් බ්ලඩ් ප්‍රින්ස් || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2010 || [[නව යොවුන් මනාප සම්මාන]] || සිහින නිළිය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද හාෆ් බ්ලඩ් ප්‍රින්ස් || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2011 || [[ජනතා මනාප සම්මාන]]|| 25න් පහල ජනප්‍රිය චිත්‍රපට තරුව || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස ||නිර්දේශ වන ලදී |- | 2011 || [[ළමා මනාප සම්මාන]]|| ජනප්‍රිය චිත්‍රපට නිළිය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2011 || [[ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන]]|| වසරේ හොදම රංගනය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2011 || [[MTV චිත්‍රපට සම්මාන]] || හොදම කාන්තා රංගනය || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2011 || [[MTV චිත්‍රපට සම්මාන]] || හොදම සිපගැනීම || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2011 ||[[ MTV චිත්‍රපට සම්මාන]] || හොදම සටන || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස || නිර්දේශ වන ලදී |- | 2011 || [[නව යොවුන් මනාප සම්මාන]] || || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස || දිනා ගන්නා ලදී |- | 2011 || [[නව යොවුන් මනාප සම්මාන]] || || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - පළමු කොටස || දිනා ගන්නා ලදී |- | 2011 || [[නව යොවුන් මනාප සම්මාන]] || || හැරිපොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - දෙවන කොටස || දිනා ගන්නා ලදී |} ==යොමුව== [http://en.wikipedia.org/wiki/Emma_Watson ඉංග්‍රිසි ලිපිය] ==බාහිර සබැදුම්== [http://www.emmawatson.com/ නිල වෙබ් අඩවිය] [[ප්‍රවර්ගය:නිළියන්]] [[ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:1990 උපත්]] 5q1v4ylhlybjlte9ao932g6rymjqlaf ජේ. කේ. රෝලිං 0 36602 799548 697521 2026-09-15T18:44:38Z Sayuru Athsara 59181 799548 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ජේ. කේ. රෝලිං | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|OBE|FRSL|size=100%}} | image = J. K. Rowling 2010.jpg | imagesize = | caption = රෝලිං, 2010 දී | pseudonym = {{unbulleted list|J. K. Rowling|Robert Galbraith}} | birth_name = ජොඈන් රෝලිං | birth_date = {{Birth date and age|1965|7|31|df=yes}} | birth_place = යේට්, ග්ලූසෙස්ටර්ෂයර්, [[එංගලන්තය]] | nationality = [[බ්‍රිතාන්‍ය]] | education = ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය (Bachelor of Arts) | alma_mater = {{plainlist| *[[එක්සෙටර් විශ්වවිද්‍යාලය]] *[[එඩින්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලය]]}} | occupation = කතෘවරිය | period = 1997–වර්තමානය | genre = [[ෆැන්ටසි]], [[drama]], [[young-adult fiction]], [[tragicomedy]], [[crime fiction]] | subject = | movement = | notableworks = ''[[හැරී පොටර්]]'' කතා මාලාව | influences = | spouse = {{unbulleted list| {{marriage|ජෝර්ජ් අරන්ටෙස්|1992|1995}} | {{marriage|නීල් මුරේ|2001}} }} | partner = | children = 3 | relatives = | website = {{URL|jkrowling.com}} | signature = JKRowlingsignature.png }} '''ජොඈන් රොව්ලිං''' නොහොත් '''ජේ. කේ. රොව්ලිං''' යනු "''[[හැරි පොටර්]]''" කතාන්දර පොත් පෙළෙහි කතෘවරියයි. ඇය උපතින් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික කාන්තාවක් වූවාය. ඇයගේ ලෝකප්‍රකට ''[[හැරී පොටර්]]'' කතා පෙළ පිටපත් මිලියන 400 ඉක්මවා අළෙවි වාර්ථා තැබීමට සමත් වූ අතර [[හැරී පොටර් (චිත්‍රපට මාලාව)|අතිසාර්ථක චිත්‍රපට]] ගනනාවකටම පාදක කර ගත්තකි. මෙම චිත්‍රපට සදහා රෝව්ලින්ග් තම අනුමැතිය ලබා දීමෙන් පමණක් නොව තමාගේ නිර්මණාත්මක නිෂ්පාදන සහායකත්වයෙන්ද දායක වී ඇත. රෝව්ලින්ග් පවසන පරිදි ඇයට මෙම කතාපෙළෙහි මූලික බීජය 1990 දී [[මැන්චෙස්ටර්]] නගරයේ සිට [[ලන්ඩන්]] දක්වා වූ දුම්රිය ගමනකදී එළැඹියකි.<br /> <br /> රෝව්ලින්ග් ගේ ජීවිතකතාව අතිශය දුක්ඛිත ජීවන තත්වයක සිට ලොව ධනවත්ම පුද්ගලයන් අතරට අවුරුදු පහක් වැනි කෙටි කාලයකදී ළගා වූ අතිශය පෙරැළිකාර කතාන්දරයකි. 2011 මාර්තු මස වන විට ඇයගේ වත්කම ඇමෙ. ඩොලර් බිලියන 11 ක් බවට ගනන් බලා ඇත. 2008 ධනවත් පුද්ගලයන් ලැයිස්තුවට අනුව ඇයගේ ඇස්තමේන්තු ගත ධනය පවුම් මිලියන 560 (ඩොලර් මිලියන 760) කි.මේ අනුව ඇය එක්සත් රාජධානියේ සිටින 12 වෙනි ධනවත්ම කාන්තාවයි. ෆෝර්බ්ස් සගරාවට අනුව ඇය 48 වැනි වඩාත්ම ප්‍රභල තරුව ලෙස නම් කළ අතර ටයිම්ස් සගරාව ඇයගේ සාමජීය සහ දේශපලනික දායකත්වය මත ඇයව 2007 දී වසරේ චරිතය ලෙසින් නාම යොජනා කළේය. 2010 ඔක්තෝම්බර් මස වන විට සගරා කතෲවරුන් විසින් ඇය ව බ්‍රිතාන්‍යයේ වඩාත්ම ජනාදරයට පත් කාන්තාව ලෙසද හදුනා ගැනුනි. ඇයගේ සමාජ සත්කාරයන් හා නොමසුරු පරිත්‍යාගයන් මත ඇයව සමාජ සේවිකාවක් ලෙසින්ද ප්‍රකට වූවාය.<br /> <br /> == නාමය == ඇය ජේ. කේ. රෝව්ලින්ග් නමින් ප්‍රේක්ශකයන් අතර ප්‍රකට වුවද තම ප්‍රථම හැරී පෝටර් කෘතිය පළ වන විට ඇය ජොඈන් රෝව්ලින්ග් වූවාය. තම ප්‍රේක්ශක තරුණ පරපුරට වඩාත් හොදින් සමීප වීම සඳහා තම සංස්කාරකයන්ගේ මගපෙන්වීම මත ඇය ජේ. කේ. රෝව්ලින්ග් ලෙසින් තම නාමය වෙනස් කර ගත්තාය. ඇය ජෝ ලෙසින් තමන්ව හදුනා ගන්නා අතර තමාගේ කුඩා කළ මිතුරන් තමා සමග අමනාප වූ විට ජොඈන් ලෙසින් තමාඅව අමතන බව විටෙක පවසා ඇත. තම විවාහයෙන් පසු යම් අවස්ථා වල ඇය ජොඈන් මුරේයි ලෙස ද තම නාමය භවිතා කර ඇත.<br /> <br /> == පසුබිම == පීටර් ජේම්ස් රෝව්ලින්ග් සහ ඈන් රෝව්ලින්ග් යුවලට දාව 1965 ජුලි 31 වන දා එන්ගලන්තයේ උතුරු බ්‍රිස්ටල් හි යේට් ග්‍රාමයේ රෝව්ලින්ග් උපත ලැබීය. ඇයගේ මව ස්කොට්ලන්ත සහ ප්‍රන්ශ මිශ්‍ර සම්භවයක් ඇත්තියක් වන අතර ඇය ගේ මාතෲ පාර්ශවීය සීයා, ඩගල්ඩ් කෑම්ප්බෙල් ලම්ලාශ් හි උපත ලබූවකු වන අතර පීතෲ පාර්ශවයේ සීයා ලුයිස් වොලන්ට් ප්‍රතම ලෝක යුද සමයේ කෝසෙලස්-ලේ-කොම්ට් ග්‍රාමය බේරා ගැනීම වෙනුවෙන් සම්මන ලැබූවෙකි. රෝලින්ග් ගේ සොයුරිය උපත ලබන විට ඇයට මාස 23 කි. ඉන්පසු රෝලින්ග්ට වයස අවු. 4ක් පමණ වන විට ඔවුහූ වින්ටර්බෝර්න් ගම්මානයට පදින්චියට ගියහ.ඇය තම ප්‍රාතමික අධ්‍යාපනය ලැබූවේ සා. මිචෙල් ප්‍රාථමික පාසලෙනි. ඇයගේ කෘතියෙහි එන ඇල්බස් ඩම්බල්ඩෝර් චරිතය එහිදී තම ප්‍රධානාචාර්‍යවරයා වූ ඇල්ෆ්‍රඩ් ඩන් ගෙන් හඩගැන්වුනු බව රෝලින්ග් පවසයි.<br /> <br /> කුඩා කළ සිටම රෝව්ලින්ග් මනකල්පිත කථාකරණයෙහි නියළුනු අතර ඇය මෙම කතාවන් තම සොයුරියට පැවසීමට පුරුදුව සිටියාය. එවැනි එක්තරා කතාවක තම සොයුරිය සා ළෙනක් තුළට වැටී ඒ තුල වූ සා පවුලක් ඇයට ස්ට්‍රෝව්බෙරි කැවූ කථා පුවතක් ඇය ආවර්ජනය කරයි. ඇය තම ප්‍රථම කතාව ලියූවේ වයස අවු. 5 හෝ 6 දීය. ඇයට වයස අවු 9 දී ඔවුහූ වේල්ස් හි චෙප්ස්ටෝව් නගරයේ ග්ලොසෙස්ටර්ශයර් ගම්මානයට පැමිණියහ. ඇයගේ නැන්දනිය තමාට ජෙසිකා මිට්ෆෝර්ඩ් ගේ චරිතාපදානය තෑගි කිරීමෙන් තම කියවීමේ ආශාව අවදි කළ බව රෝව්ලින්ග් පවසයි. ඉන් පසු මිට්ෆොර්ඩ් ඇයගේ වීර වරිය වූ අතර ඇය පසුව මිට්ෆෝර්ඩ් ගේ සියලුම කෘතීන් කියවූවාය.<br /> රෝව්ලින්ග් තම ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ව්යේඩීන් විදුහලෙන් ලැබීය. ඇයගේ මවද එහි විද්‍යා අන්ශයේ කාර්මික සේවිකාවක ලෙසින් සේවය කළාය. රෝව්ලින්ග් වරෙක පවසා ඇති පරිඩි තම කෘතියෙහි එන හර්මායිනී ( පොතෙහිම ගිලුනු සියල්ල දත් ) චරිතය තම කුඩා කල පදනම් කර ගත්තකි, සීන් හැරිස් රෝව්ලින්ගේ පසැලේ අඹ යහළුවෙකු වූ අතර ඔහු අනුසාරයෙන් රොන් චරිතය ගොඩනැන්ග්වී ඇත. පෙනුමෙන්ද ඔහු සීන් හ බොහෝ සෙයින් සමානය. සීන් සතුව ෆොර්ඩ් ඇන්ග්ලියා රථයක් තිබූ අතර කතාවෙහි එන පියාඹන රථයට මෙය මූලික වන්නට ඇත. රෝව්ලින්ගේ ප්‍රියතම සන්ගීත කණ්ඩායම වූයේ The Smiths සන්ගීත කණ්ඩායමයි. රෝව්ලින්ග් තම බී.එ. උපාධිය සදහා අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වන කාලයේ තමා හා සමාන රැඩිකල් අදහස් සහිත මිතුරන් රැසක් හමු වේ යැයි බලාපොරොත්තු වුවද, රෝව්ලින්ග් තම බී.එ. උපාධිය සදහා අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වන කාලයේ තමා හා සමාන රැඩිකල් අදහස් සහිත මිතුරන් රැසක් හමු වේ යැයි බලාපොරොත්තු වුවද, ඔවුන් සමග ආශ්‍රය කිරීම ඉතාම උද්යෝගීමත් අත්දැකීමක් වූ බව රොව්ලින්ග් පවසයි.වසරක් පමණ පැරීසියේ අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වීමෙන් අණතුරුව ඇය පර්යේශකයෙකු සහ ද්වීභාෂා සහායකවරියක ලෙස ඇම්නෙස්ට්‍රි ඉන්ටර්නැශනල් ආයතනයේ සේවය කිරීම සදහා ලන්ඩන් නගරයට පදින්චියට පැමිණියාය.<br /> <br /> 1990 දී මැන්චෙස්ටර් සිට ලන්ඩන් ඩක්වා වූ ඩුම්‍රිය ගමනක් අතර තුර දුම් රියකින් මායා පාසැලකට යන කොලුවකුගේ කතාවක් තම මනසේ සිතුවම් වූ බව රොව්ලින්ග් පවසයි. එය ඉබේම තම මනසේ හට ගත් බවත් ඉන්පසු හැරීගෙන් පටන්ගෙන සියල්ල ඉබේටම ගලා ආ බවත් ඇය බොස්ටන් ග්ලෝබ් සගරාවට පවසා ඇත. ඇය තම නිවසට සෙන්දු වූ විගසම මේ සියල්ල සටහන් කිරීමට පටන් ගෙන ඇත. එම වසර අවසානයේදී, දස වසරක් රෝගාතුරව පසු වීමෙන් පසුව ඇයගේ මව මෙලොව හැර ගියාය. "මම හැරී පෝටර් රචනා කරමින් සිටින අතරතුරදීයි අම්මා මෙලොව හැර ගියේ. ඇයට හැරී පෝටර් ගැන පවසන්න මට බැරි උනා" යැයි විටෙක රෝව්ලින්ග් පවසා ඇත. මෙය තමාගේ රචනයට බලපෑම් ඇති කල බවද,මුල් කෘතිය තුල මේ හේතුව මත රෝව්ලින්ග් වැඩි වශයෙන් හැරීගේ මාපිය වියෝව ගැන විස්තර සඩහන් කර ඇති බවත් මෙය තමා මත ඇති වූ බලපෑම් පරිවර්තනය කරන බවත් රෝව්ලින්ග් පවසා ඇත. ර්‍රෝව්ලින්ග් මේ ලගට පෘථුගාලයේ [[පෝර්ටොර්]] නුවරට ඉන්ග්‍රීසි භාශා ගුරුවරයෙක් ලෙස සේවයට පැමිනියාය. එහිදී 1992 ඔක්. 19 වන දින ඇය පෘථුගාල මඩ්‍යවේදියෙකු වූ ජෝර්ජ් ඇරන්ටස් සමග විවාහ දිවියට එලෙඹුණාය.ඔවුහූ තම ප්‍රථම දියනියට ජෙසිකා ඉසැබෙල් රෝව්ලින්ග් ඇරන්ටස් ලෙස නම් තැබූහ.කෙසේවෙතත් ඔවුහූ 1993 නොවැම්බෙර් මස වෙන් වූහ.1993 දෙසැම්බර් මස රෝව්ලින්ග් තම දියණිය සමග ස්කොට්ලන්තයේ එඩින්බර්ග් හි තම සොහොයුරිය වෙත පැමිණියාය. මෙම අවදියේදී ඇය තදින් රෝගාතුර වූ අතර මෙම සමය තුලඩී ඇයට තම තුන්වන පොත තුල එන ආත්මීය සත්වයන් සහ ඩිමෙන්ටෝර් වරුන් ගැන ඇඩහස් පහල වී ඇත. තම උපාධියෙන් අවුරුදු 7 තුල ඇය තම ජීවිතයේ අදුරුම යුගය පසු කරමින් සිටියාය. ඇයගේ විවාහය දෙදරා ගොස් තිබූ අතර ඇය රැකියා විරහිත මවක් වූවාය.නමුත් ඇය මෙම අවධිය හදුන්වා දෙන්නේ තම නිදහසේ අවදිය ලෙසයි. <blockquote>''පරාජයේ බිහිසුණුකම මා අභිමුවෙහි වූ කඩඉම් ජය ගන්නා ළෙස මා හට බළ කර සිටියා. ජීවිතය නැවත වරක් මාගෙන් අප්‍රතිහත කැපකිරීමක් ඉල්ලා සිටියා. මම මා සතු සියළුම ශක්තිය එක්තැන් කොට මා අභිමුවෙහි වූ එකම අභියෝගය ජය ගැනීම වෙනුවෙන් යෙදවූවා. ජීවිතය මා ඉතාමත් අසරණ බවට පත් කොට තිබුණු අතර මට කළහැකි වෙන කිසිවක්ම තිබුනේ නෑ. මා මේ වන විට වෙන කිසියම් හෝ සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබුනේ නම් මට මා තුලින් මෙතරම් වූ චිත්ත ආවේගයක් ජනණය කරගත නොහැකිව තිබුනා.මම මාගේ ජීවිතයේ බිහිසුණුම ඇත්දැකීමට මුහුණ දී සිටියා. මෙම අත්දැකීම විසින් මා හට අසීමාන්තික නිදහසක් ආරෝපණය කර තිබුණා.මම මාගේ එකම බලාපොරොත්තුව වූ මාගේ ආදරණීය දියණිය වෙනුවෙන් ජීවිතය සමග සටන් වැදුනා. මාගේ පැරණි ටයිප් රයිටරය තුලින් මගේ සුවිසල් අදහස ක්‍රියාවට නැන්ග්වීමට පටන්ගත්තා. මෙම ශක්තිමත් පදනම මාගේ ජීවිතයේ නවමු ආරම්භයට මහත් පිටුවහලක් වුනා.'' '''- ජේ. කේ. රෝව්ලින්ග්''', හාර්වර්ඩ් සමාරම්භක කතාවේදී</blockquote>ස්කොට්ලන්තයෙහි ඉගැන්වීම සදහා ඇයට පශ්චාත් උපාධියක් අවශ්‍ය වූ අතර මේ සදහා ඇයට 1995 සිට අවුරුද්දක් පමණ පූර්ණ කාලීන අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වීමට සිදු වූවාය. මේ වන විට ඇය තම ප්‍රථම කෘතිය අවසන් කරමින් සිටියාය. ඇය බොහෝ වේලාවලදී කුඩා කඩ වලදී, හෝ තම දියනිය නිදිගන්වාගත හැකි ඔනෑම තැනකදී ඇය ලිවීමට පෙළඹුනාය. [[ප්‍රවර්ගය:ලේඛකයෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:කාන්තාවෝ]] [[ප්‍රවර්ගය:1965 උපත්]] [[ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ]] 9mvia4tba32ug8zvkh4mdfc6jjx3gzk මර්ලින් 0 48683 799550 770408 2026-09-15T18:54:25Z Sayuru Athsara 59181 799550 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව චරිතය|series=|image=File:Arthur-Pyle The Enchanter Merlin.JPG|caption=''The Enchanter Merlin'', [[Howard Pyle]]'s illustration for ''[[The Story of King Arthur and His Knights]]'' (1903)|first=''[[Prophetiae Merlini]]'' ({{c.}} 1130)|creator=[[Geoffrey of Monmouth]]|species=[[Cambion]]|occupation=[[Prophet]], [[Magician (fantasy)|magician]], [[bard]], [[advisor]], [[warrior]], others (depending on the source){{#tag:ref|As noted by Alan Lupack, "Merlin plays many roles in Arthurian literature, including bard, prophet, magician, advisor, and warrior. Though usually a figure who supports Arthur and his vision of [[Camelot]], Merlin is, because of the stories in which he is said to be the son of a devil, sometimes presented as a villain."<ref>{{Cite web |url=https://d.lib.rochester.edu/camelot/text/frequently-asked-questions |title=Frequently Asked Questions about the Arthurian Legends {{!}} Robbins Library Digital Projects |website=d.lib.rochester.edu |access-date=27 June 2019 |archive-date=28 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128200322/https://d.lib.rochester.edu/camelot/text/frequently-asked-questions |url-status=live }}</ref>|group="note"}}|spouse=[[Gwendolen]]|relatives=[[Gwenddydd|Ganieda]]}} මර්ලින් ([[වේල්ස් භාෂාව|වේල්ස]]: මිර්ඩින්, කෝර්නිෂ්: මර්ඩින්, බ්‍රෙටන්: මර්ෂින්) යනු ආතර් රජුගේ පුරාවෘත්තයේ කැපී පෙනෙන ලෙස නිරූපණය වන සහ තවත් ප්‍රධාන චරිත කිහිපයක් සමඟින් ඉන්ද්‍රජාලිකයෙකු ලෙස වඩාත් ප්‍රසිද්ධ මිථ්‍යා චරිතයකි. ඓතිහාසික හා පුරාවෘත්ත චරිතවල එකතුවක් මත පදනම් වූ මර්ලින්ගේ හුරුපුරුදු නිරූපණය, 12 වන සියවසේ කතෝලික පූජක ජෙෆ්රි ඔෆ් මොන්මූත් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද අතර පසුව 13 වන සියවසේ ප්‍රංශ කවියෙකු වන රොබට් ඩි බෝරන් සහ ගද්‍ය අනුප්‍රාප්තිකයින් විසින් ගොඩනඟන ලදී. ජෙෆ්රිගේ වාර්තාවෙන් මර්ලින් අනාගතවක්තෘවරයෙකු සහ රාජකීය උපදේශකයෙකු ලෙස ඉදිරිපත් කරන ලදී.[6] ජෙෆ්රි ආතර් සමඟ කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති පුරාවෘත්ත බ්‍රිතාන්‍ය අනාගතවක්තෘවරුන් දෙදෙනෙකු වන මිර්ඩින් සහ ඇම්බ්‍රෝසියස් පිළිබඳ පෙර වේල්ස් කතා ඒකාබද්ධ කර ඔහු මර්ලිනස් ඇම්බ්‍රෝසියස් ලෙස හැඳින්වූ සංයුක්ත චරිතයක් සෑදූ බව පෙනේ. ඔහුගේ චරිතය නිරූපණය කිරීම වහාම ජනප්‍රිය විය, විශේෂයෙන් වේල්සයේ.[7] පසුකාලීනව ප්‍රංශයේ සහ වෙනත් තැන්වල වංශකථා සහ ආදර ලේඛකයින් මෙම වාර්තාව පුළුල් කළේ වඩාත් සම්පූර්ණ, බහුවිධ චරිතයක් නිර්මාණය කරමින්, මධ්‍යතන යුගයේ පරිකල්පනයේ සහ සාහිත්‍යයේ වැදගත්ම චරිතයක් නිර්මාණය කරමිනි. මර්ලින්ගේ සාම්ප්‍රදායික චරිතාපදානය ඔහුව බොහෝ විට පිස්සු වැටුණු කැම්බියන් කෙනෙකු ලෙස නිරූපණය කරයි, මාරාන්තික කාන්තාවකගෙන් සහ ඉන්කියුබස් කෙනෙකුගෙන් උපත ලැබූ අතර, ඔහුගෙන් ඔහුගේ අද්භූත බලතල සහ හැකියාවන් උරුම කර ගනී.[8] ඔහුගේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන හැකියාවන් අතර සාමාන්‍යයෙන් අනාවැකි සහ හැඩගැස්වීම ඇතුළත් වේ. මර්ලින් උසස් ප්‍රාඥයෙකු දක්වා පරිණත වන අතර මැජික් සහ කුමන්ත්‍රණ හරහා ආතර්ගේ උපත ඉංජිනේරු කරයි.[9] පසුකාලීන කථා වල මර්ලින් තරුණ රජුගේ උපදේශකයෙකු සහ උපදේශකයෙකු ලෙස දක්වා ඇති අතර, ඔහු කතාවෙන් අතුරුදහන් වන තෙක්, ඉදිරි සිදුවීම් පුරෝකථනය කරන අනාවැකි මාලාවක් ඉතිරි කරයි. ප්‍රංශ ගද්‍ය චක්‍රවලින් ජනප්‍රිය අනුවාදයක සඳහන් වන්නේ මර්ලින් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයා වන ලේඩි ඔෆ් ද ලේක් විසින් ඇය සමඟ ආදරයෙන් බැඳීමෙන් පසු ඇයව මායා කර සදහටම මුද්‍රා තබා හෝ මරා දැමූ බවයි. වෙනත් පාඨවල ඔහුගේ විශ්‍රාම ගැනීම, සමහර විට අද්භූත හෝ මරණය විවිධ ලෙස විස්තර කෙරේ. [[ප්‍රවර්ගය:අධිස්වාභාවික පුරාවෘත්ත]] [[ප්‍රවර්ගය:CS1 ප්‍රංශ-භාෂා මූලාශ්‍ර (fr)]] mdbuld709cflkptkb7l2yz827fljfy6 රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය 0 60329 799609 799505 2026-09-16T10:42:52Z KSLwiki24 70498 /* වෙනත් ලිපි */ 799609 wikitext text/x-wiki {{completed}} {{Infobox ancient site |name = රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය |alternate_name = රජගලතැන්න අරියාකර විහාරය,ගිරිකුම්භිල තිස්ස පබ්බත විහාරය |image = File:Rajagala Archaeological Site 5.jpg |image_size = 250px |alt = |caption = රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ ඇති පැරණි මිහිඳු ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාව |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{coord|7|28|40.7|N|081|37|58.4|E|display=inline,title}} |location = [[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය]],[[නැගෙනහිර පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = |type = පැරණි පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදාය සහ වනගත භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදාය |part_of = |length = |width = |area = අක්කර 1200 ක් පමණ |height = |builder = [[ලජ්ජිතිස්ස රජ|ලජ්ජතිස්ස මහ රජ]] |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.පූ.116-109<br>(ක්‍රි.පූ.2 වන සියවස) |abandoned = ක්‍රි.ව.11-12 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = [[සිංහල බෞද්ධ]] |dependency_of = |occupants = |event =●නැගෙනහිර පළාතේ විශාලතම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය<br>●පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායේ සහ වනගත භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායේ බහු නේවාසික ආරාම මිශ්‍රණයක් ලෙස පිහිටුවා ඇති ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණය |excavations = |archaeologists = ජේ.පී.ලෙවිස්<br>(මුල් වරට වාර්තා කිරීම)<br> [[එච්. සී. පී. බෙල්]]<br>[[ජෝන් ස්ටිල්]]<br>[[හෙන්රි පාකර්]]<br>[[එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි]] |condition = සංරක්ෂණය කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]<br>රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය | designation1_date = | designation1_number = Gazette No | designation1_criteria = පැරණි බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පබ්බත විහාර හා වනගත භාවනා සංකීර්ණ | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' නැතහොත් '''රජගලතැන්න පැරණි අරියාකර විහාරය''' ({{langx|en|Rajagala Archaeological Reserve}}; {{langx|ta|ரஜகல தொல்பொருள் காப்பகம்}}) යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[නැගෙනහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|නැගෙනහිර පළාතේ]] [[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය|අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[උහන ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උහන ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] [[රජගලතැන්න|රජගලතැන්න]] ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ [[බුද්ධාගම|බෞද්ධ]] ආරාම සංකීර්ණයකි.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref> වංශකතා සහ ශිලා ලේඛන සාධක අනුව මෙම ආරාම සංකීර්ණය ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසේ [[ලජ්ජිතිස්ස රජ|ලජ්ජිතිස්ස රජු]] විසින් ආරම්භ කරන ලද බව සැලකේ.<ref>{{cite journal |title=Archaeologia 2021 May, Part III, Vol. I |journal=Archaeologia |publisher=University of Kelaniya |url=https://journals.kln.ac.lk/archaeologia/media/attachments/2024/08/23/archaeologia-2021_may-ii-final.pdf |access-date=2026-09-14}}</ref><ref>{{cite web |title=Rajagala |website=Government of Sri Lanka |url=https://www.hindudept.gov.lk/web/index.php?Itemid=99&id=74&lang=en&option=com_content&view=article |access-date=2026-09-14}}</ref> පුරාණ මූලාශ්‍ර සහ ශිලා ලේඛනවල මෙම විහාර සංකීර්ණය '''ගිරිකුම්භිල විහාරය''', '''අරියාකර විහාරය''', '''ගිරිකුම්භිල තිස්ස පබ්බත විහාරය''' සහ '''අරිත්තාර වෙහෙර''' ඇතුළු විවිධ නම්වලින් හඳුන්වා ඇත.<ref>{{cite journal |title=Archaeologia 2021 May, Part III, Vol. I |journal=Archaeologia |publisher=University of Kelaniya |url=https://journals.kln.ac.lk/archaeologia/media/attachments/2024/08/23/archaeologia-2021_may-ii-final.pdf |access-date=2026-09-14}}</ref> [[මහාවංසය]], [[දීපවංසය]] සහ අනෙකුත් පුරාණ සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර මෙන්ම මෙම ස්ථානයෙන් හමුවී ඇති ශිලා ලේඛන ද එහි දීර්ඝ ඉතිහාසය පිළිබඳ වැදගත් සාධක සපයයි.<ref>{{cite web |title=Rajagala |website=Government of Sri Lanka |url=https://www.hindudept.gov.lk/web/index.php?Itemid=99&id=74&lang=en&option=com_content&view=article |access-date=2026-09-14}}</ref> අම්පාර–මහඔය මාර්ගය ආසන්නයේ රජගලතැන්න ප්‍රදේශයේ පිහිටි මෙම ආරාම සංකීර්ණය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 346ක් පමණ උසැති කඳුකර ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇත.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ඝන වනාන්තරයකින් වට වූ මෙම ප්‍රදේශය තුළ [[ස්තූප]], [[උපෝසථාගාරය|උපෝසථාගාර]], දානශාලා, භික්ෂූන්ගේ ලෙන් වාසස්ථාන, ජල පහසුකම් සහ අනෙකුත් ආරාම ගොඩනැගිලිවල නටඹුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් හඳුනාගෙන ඇති මෙම පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණය, නැගෙනහිර පළාතේ ඇති විශාලතම නටඹුන් ආරාම සංකීර්ණය ලෙස සැලකේ.<ref>{{cite web |title=Decisions taken by the Cabinet of Ministers at the meeting held on 05-08-2015 |website=News.lk |url=https://v3.news.lk/cabinet-decusions/item/9022-decisions-taken-by-the-cabinet-of-ministers-at-the-meeting-held-on-05-08-2015 |date=2015-08-05 |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගලතැන්න ප්‍රදේශයේ අක්කර 1,025ක පමණ භූමි ප්‍රමාණයක් පුරා පුරාවිද්‍යාත්මක වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන විශාල සංඛ්‍යාවක් පැතිරී ඇති අතර, ඒවා සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා [[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (ශ්‍රී ලංකාව)|පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] සහ [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය]] ඇතුළු ආයතනවල සහභාගිත්වයෙන් සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ කටයුතු සිදු කර ඇත.<ref>{{cite web |title=Management of archaeological heritages of Rajagala archaeological complex |website=News.lk |url=https://v3.news.lk/cabinet-decusions/item/29425-decisions-taken-at-the-meeting-of-the-cabinet-of-ministers-on-05-02-2020 |date=2020-02-06 |access-date=2026-09-14}}</ref> ==ඉතිහාසය== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු [[මහාවංසය]], [[දීපවංසය]] ඇතුළු වංශකතා මෙන්ම [[සහස්සවත්ථුප්පකරණය]], [[රසවාහිනිය]] සහ [[සද්ධර්මාලංකාරය]] වැනි පැරණි බෞද්ධ සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රවලින් අනාවරණය වේ.<ref>{{cite journal |title=Archaeologia 2021 May, Part III, Vol. I |journal=Archaeologia |publisher=University of Kelaniya |url=https://journals.kln.ac.lk/archaeologia/media/attachments/2024/08/23/archaeologia-2021_may-ii-final.pdf |access-date=2026-09-14}}</ref>වංශකතා තොරතුරු අනුව රජගල පුරාණ ආරාමය මුල් කාලයේ '''ගිරිකුම්භිල විහාරය''' නමින් හඳුන්වා ඇත. [[මහාවංසය]] සහ [[දීපවංසය]] සඳහන් කරන පරිදි [[සද්ධාතිස්ස රජ|සද්ධාතිස්ස රජුගේ]] වැඩිමහල් පුත්‍රයා වූ [[ලජ්ජිතිස්ස රජ|ලජ්ජිතිස්ස කුමරු]] දිඝවාපිය ප්‍රදේශයේ සිටි සමයේ මෙම විහාරය ආරම්භ කරන ලදී.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref><ref>{{cite journal |title=Archaeologia 2021 May, Part III, Vol. I |journal=Archaeologia |publisher=University of Kelaniya |url=https://journals.kln.ac.lk/archaeologia/media/attachments/2024/08/23/archaeologia-2021_may-ii-final.pdf |access-date=2026-09-14}}</ref>එකල [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජුගේ]] සොහොයුරෙකු වූ සද්ධාතිස්ස කුමරු දිඝවාපිය ප්‍රදේශයේ පාලනය සමඟ සම්බන්ධව සිටි අතර, ලජ්ජිතිස්ස කුමරු එම පසුබිම තුළ ගිරිකුම්භිල විහාරය පිහිටුවීම ආරම්භ කළ බව පැරණි මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ. පසුව ලජ්ජිතිස්ස රජු ශ්‍රී ලංකාවේ රජකමට පත්වීමෙන් අනතුරුව ද මෙම විහාරයට රාජකීය අනුග්‍රහය හිමි වූ බව සැලකේ.<ref>{{cite web |title=Rajagala |website=Department of Hindu Religious and Cultural Affairs, Sri Lanka |url=https://www.hindudept.gov.lk/web/index.php?Itemid=99&id=74&lang=en&option=com_content&view=article |access-date=2026-09-14}}</ref> රජගල ඉතිහාසය සමඟ වඩාත් සමීපව සම්බන්ධ වන පාලකයා ලෙස ලජ්ජිතිස්ස රජු සැලකේ. පැරණි සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රවලට අනුව ඔහු විසින් ආරම්භ කරන ලද ගිරිකුම්භිල විහාරය පසුව බෞද්ධ භික්ෂු සංඝයා වෙත පූජා කරන ලදී. රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය මඟින් ඉදිරිපත් කර ඇති ඉතිහාසමය විග්‍රහයන් අනුව, ලජ්ජිතිස්ස රජුගේ සමයේ මෙම විහාරය බෞද්ධ ආගමික කටයුතු සඳහා වැදගත් ස්ථානයක් බවට පත් විය.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>ලජ්ජිතිස්ස රජුගේ කාලයෙන් පසු ද මෙම විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ රාජකීය පාලන සමයන් තුළ පවත්වාගෙන ගිය බව වංශකතා සහ පැරණි සාහිත්‍ය මූලාශ්‍රවලින් පෙනී යයි. රජගල විහාරය පසුකාලීන මූලාශ්‍රවල '''අරියාකර විහාරය''' යන නමින් ද හඳුන්වා ඇති අතර, [[දප්පුල I රජ|දප්පුල රජුගේ]] සමයේ මෙම විහාරයට රාජකීය අනුග්‍රහය හිමි වූ බව [[මහාවංසය]] ආශ්‍රිත තොරතුරුවල සඳහන් වේ.<ref>{{cite journal |title=Archaeologia 2021 May, Part III, Vol. I |journal=Archaeologia |publisher=University of Kelaniya |url=https://journals.kln.ac.lk/archaeologia/media/attachments/2024/08/23/archaeologia-2021_may-ii-final.pdf |access-date=2026-09-14}}</ref>[[උදය I රජ|උදය රජුගේ]] පාලන සමය වන විට ද අරියාකර විහාරය රාජකීය අවධානයට ලක්ව තිබූ බව සඳහන් වේ. එම සමයේ විහාරයේ පිරිහී තිබූ කොටස් ප්‍රතිසංස්කරණය කර නව ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට පියවර ගත් බව මහාවංශය ආශ්‍රිත ඉතිහාසමය තොරතුරුවල දැක්වේ.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> රජගල විහාරය [[මහාවංසය]]ට පමණක් සීමා නොවී පැරණි බෞද්ධ සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය තුළ ද විවිධ නම්වලින් සඳහන් වේ. '''ගිරිකුම්භිල විහාරය''', '''අරියාකර විහාරය''' සහ '''ගිරිකුම්භිල තිස්ස පබ්බත විහාරය''' යන නම් පැරණි මූලාශ්‍රවලින් හඳුනාගත හැකිය.<ref>{{cite journal |title=Archaeologia 2021 May, Part III, Vol. I |journal=Archaeologia |publisher=University of Kelaniya |url=https://journals.kln.ac.lk/archaeologia/media/attachments/2024/08/23/archaeologia-2021_may-ii-final.pdf |access-date=2026-09-14}}</ref>[[සහස්සවත්ථුප්පකරණය]], [[රසවාහිනිය]] සහ අට්ඨකථා සාහිත්‍යය ඇතුළු පැරණි බෞද්ධ මූලාශ්‍රවල ගිරිකුම්භිල හෙවත් අරියාකර විහාරය හා සම්බන්ධ විවිධ කථා සඳහන් වේ. මෙම කථා රජගල ප්‍රදේශය පුරාණ කාලයේ භාවනා සහ ධර්මදේශනා කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස පැවති බවට සාහිත්‍යමය තොරතුරු සපයයි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>අට්ඨකථා සාහිත්‍යයේ සඳහන් වන එක් කතාවකට අනුව '''මහදත්ත තෙරුන්''' අරියාකෝටි හෙවත් අරියාකර විහාරයේ වැඩ වාසය කළ උතුම් භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් ලෙස හඳුන්වා ඇත. එම සම්ප්‍රදාය රජගල විහාරය උසස් ආධ්‍යාත්මික සාධනාවන්හි නිරත වූ භික්ෂූන්ගේ වාසස්ථානයක් ලෙස පැවති බවට පුරාණ බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ ඇති විශ්වාසයන් පිළිබිඹු කරයි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>[[සහස්සවත්ථුප්පකරණය]] තුළ සඳහන් වන කථාවකට අනුව, අරියවංශ ධර්මදේශනාවක් ශ්‍රවණය කළ සාමාන්‍ය පුද්ගලයන් තුන්සියයක් පැවිදි වූ අතර, පසුව [[සතිපට්ඨාන]] ධර්මදේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීමෙන් ඔවුන් අරහත්වයට පත්වූ බව කියැවේ. මෙම කථාව අරියාකර විහාරය අරියවංශ ධර්මදේශනා සම්ප්‍රදාය සමඟ සම්බන්ධ වූ ස්ථානයක් ලෙස පැරණි සාහිත්‍යයේ සැලකුණු බව පෙන්වා දෙයි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> [[රසවාහිනිය]] තුළ සඳහන් වන තවත් කථාවකට අනුව, මෙම විහාරයේ වාසය කළ භික්ෂූන් පන්සියයක් ආගමික වත්පිළිවෙත්හි නිරත වූ සමයක අරහත් ඵලය ලැබූ බව සඳහන් වේ. එම කථාව රජගල විහාරය භාවනා සහ ආගමික වත්පිළිවෙත් සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ ස්ථානයක් ලෙස පැරණි බෞද්ධ සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය තුළ සැලකුණු බව පෙන්වා දෙයි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>තවත් පැරණි කතා සම්ප්‍රදායකට අනුව, '''ධම්මගුප්ත''' නම් ප්‍රධාන භික්ෂුවකගේ ශිෂ්‍යයන් අතර උසස් ආධ්‍යාත්මික අවබෝධයට පත් භික්ෂූන් තුන්සියයක් පමණ සිටි බව ද සඳහන් වේ. මෙම සාහිත්‍යමය තොරතුරු මඟින් අරියාකර හෙවත් ගිරිකුම්භිල විහාරය පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ භාවනා හා ධර්මදේශනා සම්ප්‍රදාය තුළ වැදගත් ස්ථානයක් හිමි කරගෙන තිබූ බව පෙනී යයි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> රජගල ප්‍රදේශය සම්බන්ධයෙන් පසුකාලීනව විවිධ ජනප්‍රවාද සහ ආගමික සම්ප්‍රදායන් ද වර්ධනය වී ඇත. මෙම ප්‍රදේශය '''රාස්සගල''' යන නමින් ද හඳුන්වා ඇති අතර, එම නාමය සම්බන්ධයෙන් විවිධ ජනප්‍රවාද පවතී. ඇතැම් ජනප්‍රවාද අනුව මෙම ප්‍රදේශය රාක්ෂ හෝ ''රස්ස'' ජන සමූහයන් සමඟ සම්බන්ධ වූ බැවින් '''රාස්සගල''' යන නාමය භාවිතයට පැමිණි බව කියැවේ. කෙසේ වෙතත්, එම නාමයේ නිශ්චිත මූලාරම්භය පිළිබඳ විවිධ මත පවතින බැවින් එය ස්ථිර ඉතිහාසමය කරුණක් ලෙස නොව ජනප්‍රවාදයක් ලෙස සැලකේ.කෙසේවෙතත් මෙම විහාරය දිවයිනට බුදු දහම හඳුන්වාදුන් [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]] සමඟ ද සම්බන්ධ වන පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි සපයන අතර, එම සම්බන්ධය රජගල පුදබිම පිළිබඳ පසුකාලීන ආගමික සම්ප්‍රදායන් තුළ විශේෂ ස්ථානයක් ගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Archaeological Heritage Management in the Rajagala Archaeological Reserve |website=Cabinet Office of Sri Lanka |url=https://www.cabinetoffice.gov.lk/cab/index.php?Itemid=49&dID=6260&id=16&lang=en&option=com_content&view=article |date=2015-08-05 |access-date=2026-09-14}}</ref> ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== === පළමු සංස්කෘතික භූමි දර්ශනය=== රජගල ප්‍රදේශය බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයක් ලෙස සංවර්ධනය වීමට පෙර සිටම මානව ක්‍රියාකාරකම් පැවති ප්‍රදේශයක් බව පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මඟින් අනාවරණය වී ඇත. රජගල පුරාවිද්‍යා භූමියේ සංස්කෘතික භූදර්ශනය අධ්‍යයනය කළ පර්යේෂණවලදී එහි සංවර්ධනයේ පළමු අදියර ලෙස '''ප්‍රාග් ඓතිහාසික හා ප්‍රාග්-ඓතිහාසික සංස්කෘතික භූදර්ශනය''' හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite journal |last=Karunarathna |first=H. H. A. |title=A Study on the Cultural Landscape of Rajagala Monastic Complex in the Eastern Province of Sri Lanka |journal=South Asian History, Culture and Archaeology |volume=1 |issue=1 |pages=35–49 |year=2021}}</ref>රජගල කඳුකරයේ ස්වාභාවික ගල් ලෙන් සහ ගල් ආවරණ මිනිස් වාසය සඳහා යොදාගෙන තිබූ බවට සාධක හමු වී ඇත. එහි භූගෝලීය පිහිටීම, කඳුකර පරිසරය, ජල සම්පත්, ස්වාභාවික ආරක්ෂාව සහ ගල් අමුද්‍රව්‍ය ලබාගැනීමේ පහසුව ආදිය ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් මෙම ප්‍රදේශය භාවිත කිරීමට හේතු වූ සාධක ලෙස සැලකේ.<ref>{{cite journal |last=Karunarathna |first=H. H. A. |title=A Study on the Cultural Landscape of Rajagala Monastic Complex in the Eastern Province of Sri Lanka |journal=South Asian History, Culture and Archaeology |volume=1 |issue=1 |pages=35–49 |year=2021}}</ref> රජගල '''මහාලෙන''' ගල් ආවරණයේ සිදු කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මගින් මෙම ප්‍රදේශයේ බෞද්ධ ආරාම සංස්කෘතිය ආරම්භ වීමට පෙර මානව ක්‍රියාකාරකම් පැවති බව තවදුරටත් තහවුරු වී ඇත. 2016 සිට 2019 දක්වා ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය සහ අනෙකුත් පර්යේෂණ ආයතනවල සහභාගිත්වයෙන් සිදු කළ පර්යේෂණවලදී ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අයත් ගල් මෙවලම් සහ වෙනත් සංස්කෘතික ද්‍රව්‍ය විශාල සංඛ්‍යාවක් හමු වී ඇත.<ref>{{cite journal |title=Technological behavior of the Late Pleistocene Human habitation at Rajagala Maha Lena rock shelter in Eastern Province of Sri Lanka |author=Suranga E. G. J. |author2=Kapukotuwa K. M. A. |author3=Ranasinghe G. |year=2021}}</ref>මහාලෙන කැණීම්වලින් හමු වූ ගල් මෙවලම් ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යශිලා යුගයේ මානවයන් භාවිත කළ '''ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම්''' (microlithic tools) සම්ප්‍රදාය සමඟ සම්බන්ධ බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දී ඇත. නැගෙනහිර පළාතේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන්ගේ තාක්ෂණය සහ ජීවන රටාව පිළිබඳ සාධක සාපේක්ෂව අඩුවෙන් හඳුනාගෙන ඇති පසුබිමක, රජගලින් හමු වූ මෙම සාධක විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.<ref>{{cite journal |title=Technological behavior of the Late Pleistocene Human habitation at Rajagala Maha Lena rock shelter in Eastern Province of Sri Lanka |author=Suranga E. G. J. |author2=Kapukotuwa K. M. A. |author3=Ranasinghe G. |year=2021}}</ref> 2016 සහ 2018 වසරවල සිදු කළ පර්යේෂණවලදී ගල් මෙවලම් සහ වෙනත් පුරාවස්තු විශාල සංඛ්‍යාවක් වාර්තා කර ඇති අතර, ඒවා රජගල භූමියේ ආරම්භක මානව ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ වැදගත් සාධක ලෙස සැලකේ. පර්යේෂණ වාර්තාවකට අනුව 2016 වසරේ පුරාවස්තු හා මෙවලම් 10,168ක් සහ 2018 වසරේ තවත් 1,823ක් වාර්තා කර තිබේ.<ref>{{cite journal |last=Karunarathna |first=H. H. A. |title=A Study on the Cultural Landscape of Rajagala Monastic Complex in the Eastern Province of Sri Lanka |journal=South Asian History, Culture and Archaeology |volume=1 |issue=1 |pages=35–49 |year=2021}}</ref>කැණීම්වලින් ගල් මෙවලම්වලට අමතරව මැටි බඳුන් කොටස් සහ සත්ව අවශේෂ ද හමු වී ඇති අතර, එම සාධක රජගල ප්‍රදේශයේ දීර්ඝ කාලයක් පුරා විවිධ සංස්කෘතික අවධීන් යටතේ මානව ක්‍රියාකාරකම් පැවති බවට ඉඟි සපයයි.<ref>{{cite journal |last=Karunarathna |first=H. H. A. |title=A Study on the Cultural Landscape of Rajagala Monastic Complex in the Eastern Province of Sri Lanka |journal=South Asian History, Culture and Archaeology |volume=1 |issue=1 |pages=35–49 |year=2021}}</ref> රජගල ආසන්නයේ පිහිටි බණ්ඩාරදූව තැනිතලා ප්‍රදේශයෙන් හඳුනාගෙන ඇති '''මහාශිලා සුසාන සංකීර්ණයක්''' ද මෙම ප්‍රදේශයේ ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ජනාවාස හා මානව ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ පුළුල් පසුබිම අවබෝධ කර ගැනීමට වැදගත් වේ. යකඩ භාවිතය සහ කෘෂිකාර්මික ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ජන කණ්ඩායම් කඳුකර ප්‍රදේශවලින් පහත් තැනිතලා ප්‍රදේශ වෙත වැඩි වශයෙන් යොමු වූ බවට පර්යේෂණ මත පළ කර ඇත.<ref>{{cite journal |last=Karunarathna |first=H. H. A. |title=A Study on the Cultural Landscape of Rajagala Monastic Complex in the Eastern Province of Sri Lanka |journal=South Asian History, Culture and Archaeology |volume=1 |issue=1 |pages=35–49 |year=2021}}</ref>මේ අනුව, පසුකාලීනව බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයක් ලෙස සංවර්ධනය වූ රජගල භූමිය, ඊට පෙර ප්‍රාග් ඓතිහාසික හා ප්‍රාග්-ඓතිහාසික මානව ක්‍රියාකාරකම් සිදු වූ බහුස්තරීය සංස්කෘතික භූදර්ශනයක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. ===දෙවන සංස්කෘතික භූමි දර්ශනය=== රජගලේ පළමු සංස්කෘතික භූදර්ශනය ලෙස හඳුනාගන්නා ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානව ක්‍රියාකාරකම් පැවති පරිසරය, ශ්‍රී ලංකාව තුළ බෞද්ධ ආගමික හා ආරාමික සම්ප්‍රදාය ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ ක්‍රමයෙන් බෞද්ධ ආරාමික සංස්කෘතික භූදර්ශනයක් බවට පරිවර්තනය විය. දෙවන සංස්කෘතික භූදර්ශනය තුළ ස්වාභාවික කඳුකරය හා වනාන්තර පරිසරය සමඟ ඒකාබද්ධ වූ ස්තූප, ලෙන්වාසස්ථාන සහ විවිධ ආරාමික ගොඩනැගිලිවලින් සමන්විත සංවිධානාත්මක බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයක් වර්ධනය විය.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref><ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ====වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ==== බුදුදහම ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාපිත වීමෙන් පසු රජගල කඳුකරයේ පැවති ස්වාභාවික භූදර්ශනය ක්‍රමයෙන් සැලසුම්ගත බෞද්ධ ආරාම භූදර්ශනයක් බවට පරිවර්තනය විය. මෙම පරිවර්තනයේ විශේෂ ලක්ෂණය වූයේ ස්වාභාවික කඳු බෑවුම්, ගල් පර්වත, ගල් ආවරණ, ජල මාර්ග සහ ස්වාභාවික ලෙන් විශාල වශයෙන් වෙනස් නොකර, ඒවා ආරාමයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලැස්මට අනුකූල වන පරිදි භාවිතයට ගැනීමයි. මේ හේතුවෙන් රජගල ආරාම සංකීර්ණය මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද වාස්තු විද්‍යාත්මක අංග සහ ස්වාභාවික පරිසරය එකිනෙක සමඟ ඒකාබද්ධ වූ සංස්කෘතික භූදර්ශනයක් ලෙස සංවර්ධනය විය.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල ආරාමයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලැස්ම ප්‍රධාන වශයෙන් කඳු මුදුනේ පිහිටි සමතලා ප්‍රදේශය සහ එයට දෙපසින් විහිදී ඇති කඳුකර කොටස් ආශ්‍රිතව සංවිධානය කර තිබේ. කඳු මුදුනේ සමතලා ප්‍රදේශය ආරාමයේ පොදු කටයුතු සඳහා වෙන් වූ මධ්‍යම කලාපයක් ලෙස භාවිත කර ඇති අතර, එහි ස්තූප, උපෝසථාගාරය, දානශාලාව, ජන්තාඝරය, ආසනඝරය, ජල පහසුකම් සහ අනෙකුත් පොදු ගොඩනැගිලි පිහිටා තිබුණි. මෙම මධ්‍යම ප්‍රදේශය සාමාන්‍ය ජනතාවට සහ ආරාමයේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පහසුවෙන් ළඟා විය හැකි ආකාරයෙන් සැලසුම් කර තිබූ බව පර්යේෂණ මඟින් පෙන්වා දී ඇත.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ආරාමයේ භාවනාමය සහ පෞද්ගලික ජීවන කටයුතු සඳහා භාවිත කළ ප්‍රදේශ කඳුකරයේ ස්වාභාවික ගල් ලෙන් ආශ්‍රිතව පිහිටුවා තිබුණි. ස්වාභාවික ලෙන් භික්ෂූන්ගේ වාසස්ථාන බවට පරිවර්තනය කිරීමේදී පරිසරයට අවම හානියක් වන පරිදි ගල් බිත්ති සහ අවශ්‍ය වාස්තු විද්‍යාත්මක අංග එක් කර තිබූ බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය සඳහන් කරයි. මෙම ලෙන් වාසස්ථාන, ඉදිකරන ලද ගොඩනැගිලි සහ ඒවා සම්බන්ධ කරන මාර්ග හා පඩිපෙළ පද්ධතිය රජගල ආරාමයේ භූමි සැලසුම්කරණයේ වැදගත් අංග විය.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref> රජගල ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම සඳහා ගල් සහ ගඩොල් යන ද්‍රව්‍ය දෙකම භාවිත කර ඇති අතර, කඳු බෑවුම් සමඟ අනුගත වන පරිදි ගල් පඩිපෙළ සහ මාර්ග නිර්මාණය කර තිබේ. ස්වාභාවික ගල්වලින් කැටයම් කරන ලද පොකුණු, ගල් පඩිපෙළ, ගල් පාලම් සහ ජලය රැස් කිරීම සඳහා සකස් කළ විවිධ ව්‍යුහයන් ද මෙම වාස්තු විද්‍යාත්මක පද්ධතියේ කොටස් වේ.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>මෙම ආරාමයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ ගොඩනැගිලි, ලෙන් වාසස්ථාන සහ ආගමික ස්මාරක එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීම සඳහා මාර්ග හා ගල් පඩිපෙළ පද්ධතියක් නිර්මාණය කර තිබීමයි. මෙම මාර්ග පද්ධතිය ස්වාභාවික වනාන්තරය සහ කඳු බෑවුම් සමඟ ඒකාබද්ධ වන ආකාරයෙන් සැලසුම් කර තිබූ අතර, ආරාමයේ විවිධ කලාප අතර ගමනාගමනයට පහසුකම් සැලසීය.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> මේ අනුව රජගල ආරාමය [[පබ්බත විහාරය|පබ්බත විහාර]] සම්ප්‍රදායේ<ref group=සවිස්තර>මෙම පබ්බත විහාර යනු කඳුගැටයක් ආශ්‍රිතව නිර්මාණය කරන ලද යන අදහසින් මිස පබ්බතාරාම නම් විශේෂිත විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාර සංකීර්ණයක් නොවේ</ref> ගොඩනැගිලි සැලසුම් සහ [[වනාශ්‍රමය|වනාශ්‍රම]] භාවනා සම්ප්‍රදායේ ලෙන් වාසස්ථාන යන ලක්ෂණ දෙකම ඒකාබද්ධ වූ සුවිශේෂී බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. කඳුකරයේ ස්වාභාවික හැඩය ආරක්ෂා කර ගනිමින් ගොඩනැගිලි, මාර්ග, පඩිපෙළ සහ ලෙන් වාසස්ථාන සැලසුම් කිරීම රජගලේ වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලැස්මේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ==== ප්‍රධාන පිවිසුම් පඩිපෙළ ==== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයට කඳු පාමුල සිට කඳු මුදුනේ පිහිටි මධ්‍යම ආරාම ප්‍රදේශය වෙත ළඟා වීම සඳහා ප්‍රධාන ගල් පඩිපෙළ දෙකක් නිර්මාණය කර තිබේ. ඒවා '''නැගෙනහිර පඩිපෙළ''' සහ '''උතුරු පඩිපෙළ''' ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙම පඩිපෙළ දෙක ඝන වනාන්තරය සහ කඳු බෑවුම් හරහා කඳු මුදුනේ සමතලා ප්‍රදේශය වෙත ළඟා වන ආකාරයෙන් ඉදිකර ඇති අතර, ඒවා රජගල ආරාමයේ භූමි සැලසුම්කරණයේ ප්‍රධාන වාස්තු විද්‍යාත්මක අංග අතරට අයත් වේ.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref>නැගෙනහිර පඩිපෙළ කඳු මුදුන දක්වා මීටර් 1,340ක පමණ දුරක් විහිදෙන අතර, උතුරු පඩිපෙළ මීටර් 1,090ක පමණ දුරක් විහිදේ. මෙම ප්‍රධාන පිවිසුම් මාර්ග දෙක කඳු බෑවුමේ ස්වාභාවික හැඩය හා සමෝච්ඡ රේඛා සැලකිල්ලට ගනිමින් නිර්මාණය කර ඇති බැවින්, දැඩි කඳු බෑවුමක සෘජුව නැගීම වෙනුවට ක්‍රමානුකූලව කඳු මුදුන වෙත ගමන් කිරීමට පහසුකම් සැලසේ.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> පුරාණ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ වාර්තාවල ද රජගල කඳුකරයේ විශාල පඩිපෙළ දෙකක් පිළිබඳ විස්තර සඳහන් වේ. නැගෙනහිර පඩිපෙළ වඩාත් හොඳින් සංරක්ෂිතව පැවති බව එම වාර්තාවල සඳහන් වන අතර, කඳු මුදුනේ සිට පහළ තට්ටුවක් වෙතත් එතැන් සිට වනාන්තරය දෙසටත් විශාල ගල් පඩි පේළි ඔස්සේ බැස යන ආකාරය විස්තර කර ඇත.<ref>{{cite web |title=Archaeological Survey of Ceylon, 1909 |publisher=Archaeological Survey of Ceylon |url=https://tamildigitallibrary.in/assets/docs/uploads/primary_files/book/TVA_BOK_0045873/TVA_BOK_0045873_Archaeological_Survey_of_Ceylon_1909.pdf |access-date=2026-09-14}}</ref> මෙම පඩිපෙළ පද්ධතිය හුදෙක් කඳු මුදුන වෙත ළඟා වීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද මාර්ගයක් පමණක් නොව, ආරාමයේ භූමි සැලසුම්කරණය සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වූ වාස්තු විද්‍යාත්මක අංගයක් ලෙස ද සැලකේ. නැගෙනහිර පඩිපෙළ ඔස්සේ කඳු මුදුන වෙත ගමන් කිරීමේදී අවට දුරස්ථ භූදර්ශනය දැකගත හැකි ආකාරයෙන් මාර්ගය සැලසුම් කර ඇති බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය සඳහන් කරයි. මෙය ආරාමයේ ස්වාභාවික පරිසරය සහ මානව නිර්මාණ අතර පැවති සම්බන්ධතාව පෙන්වන සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>පඩිපෙළ දෙක කඳු මුදුනේ ප්‍රධාන ආරාම ප්‍රදේශයට ළඟා වූ පසු, එම ප්‍රදේශය තුළ පිහිටි ස්තූප, පොදු ගොඩනැගිලි, ලෙන් වාසස්ථාන සහ අනෙකුත් ආරාම කලාප වෙත ගමන් කිරීම සඳහා තවත් මාර්ග සහ ගල් පඩිපෙළ පද්ධතියක් පැවතිණි. රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය තුළ ස්වාභාවික ගල් ආශ්‍රිතව නිර්මාණය කරන ලද පඩිපෙළ සහ විවිධ කලාප සම්බන්ධ කරන මාර්ග රැසක් හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ====මිහිඳු ස්ථූපය==== රජගල පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණයේ පිහිටි '''මිහිඳු ස්තූපය''' රජගලේ ඉතිහාසය හා ශ්‍රී ලංකාවට බුදුදහම හඳුන්වාදීමේ ඉතිහාසය සමඟ සම්බන්ධ වන වැදගත් ස්මාරකයකි. ස්තූපය ආසන්නයේ හමු වූ ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසට අයත් පූර්ව බ්‍රාහ්මී පර්වත ලිපියක සඳහන් තොරතුරු අනුව, මෙම ස්තූපය [[මිහිඳු මහ රහතන්වහන්සේ]] සහ [[ඉට්ඨිය තෙරුන්|ඉට්ඨිය තෙරුන්]] සමඟ සම්බන්ධ බව හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarath |title=An inscription of circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |pages=159–162 |year=1962}}</ref> මෙම පර්වත ලිපියෙහි පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් ලියා ඇති පාඨය සෙනරත් පරණවිතාන විසින් අර්ථකථනය කරන ලද අතර, එහි අර්ථය වශයෙන් '''“මෙය මේ දිවයිනට උතුම් සමෘද්ධිය පිණිස පැමිණි ඉට්ඨිය තෙරුන්ගේ සහ මහින්ද තෙරුන්ගේ ස්තූපයයි”''' යන අදහස දැක්වෙන බව ඔහු පෙන්වා දී ඇත.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarath |title=An inscription of circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |pages=159–162 |year=1962}}</ref> මෙම ලිපියේ සඳහන් '''මහිද''' යන නාමය පාලි භාෂාවේ '''මහින්ද''' යන නාමයට අනුරූප වන අතර, '''ඉදික''' යන නාමය [[ඉට්ඨිය තෙරුන්|ඉට්ඨිය]] තෙරුන් සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත. මෙම තෙරුන් දෙදෙනාගේ නම් එකම ලිපියක සඳහන් වීම, ශ්‍රී ලංකාවට බුදුදහම හඳුන්වාදීම සඳහා පැමිණි ධර්මදූත කණ්ඩායම පිළිබඳ වංශකතා තොරතුරු සමඟ සැසඳෙන වැදගත් ඓතිහාසික සාධකයක් ලෙස සැලකේ.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarath |title=An inscription of circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |pages=159–162 |year=1962}}</ref> [[මහාවංසය]] තුළ සඳහන් වන පරිදි මහින්ද මහ රහතන්වහන්සේගේ පරිණිර්වාණයෙන් පසු ආදාහනයෙන් ලැබුණු ධාතුන්ගෙන් කොටසක් දිවයිනේ විවිධ විහාරස්ථාන වෙත බෙදා දී ස්තූප ඉදිකර තැන්පත් කරන ලදී. රජගල පර්වත ලිපිය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කළ සෙනරත් පරණවිතානගේ මතය අනුව, මෙම ස්තූපය මහින්ද තෙරුන්ගේ සහ ඉට්ඨිය තෙරුන්ගේ ධාතුන් තැන්පත් කිරීම සඳහා ඉදිකරන ලද්දක් විය හැකිය.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarath |title=An inscription of circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |pages=159–162 |year=1962}}</ref>පරණවිතාන තවදුරටත් පෙන්වා දුන්නේ අදාළ පර්වත ලිපිය ස්තූපය ආසන්නයේ කොටා ඇති බවත්, එහි අක්ෂර විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ අනුව එය ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසට අයත් බවත්ය. එබැවින් මහින්ද තෙරුන්ගේ අපවත් වීමෙන් පසු කෙටි කාලයකදී මෙම ස්තූපය ඉදිකර පර්වත ලිපිය කොටා තිබිය හැකි බව ඔහු යෝජනා කළේය.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarath |title=An inscription of circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |pages=159–162 |year=1962}}</ref>මේ හේතුවෙන් රජගල මිහිඳු ස්තූපය ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහමේ ආරම්භක යුගය පිළිබඳ වැදගත් සාධකයක් ලෙස සැලකේ. විශේෂයෙන්ම මහින්ද තෙරුන්ගේ නාමය සහිත රජගල පර්වත ලිපිය, වංශකතා මඟින් ඉදිරිපත් කරන ලද බෞද්ධ ධර්මදූත ඉතිහාසය සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකි පැරණි අභිලේඛන සාධකයක් වීම නිසා එයට විශේෂ ඓතිහාසික වැදගත්කමක් හිමි වේ.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarath |title=An inscription of circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |pages=159–162 |year=1962}}</ref> ==== අනෙකුත් ස්තූප ==== මිහිඳු ස්තූපයට අමතරව රජගල පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණය තුළ විවිධ ප්‍රමාණවලින් සහ විවිධ ස්ථානවල පිහිටි ස්තූප කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය මඟින් සිදු කළ මූලික පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණවලදී, එකම වේදිකාවක් මත පිහිටි ප්‍රධාන ස්තූප දෙකක් මෙන්ම ආරාම සංකීර්ණයේ විවිධ ප්‍රදේශවල පිහිටි කුඩා ස්තූප පහක් හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල ප්‍රධාන ආරාම ප්‍රදේශයේ පොදු ආගමික ගොඩනැගිලි පිහිටි සමතලා භූමිය ආසන්නයේ ස්තූප පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රදේශය දානශාලාව, උපෝසථාගාරය, ජන්තාඝරය සහ අනෙකුත් පොදු ගොඩනැගිලි සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාමයේ ප්‍රධාන පොදු කලාපයක් විය. මේ අනුව ස්තූප ආරාමයේ ආගමික හා වන්දනා කටයුතු සඳහා මධ්‍යස්ථ ස්ථානයක් ගෙන තිබූ බව පෙනී යයි.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref> විශේෂයෙන්ම රජගල '''එකම වේදිකාවක පිහිටි ස්තූප දෙක''' ආරාම සංකීර්ණයේ වැදගත් වාස්තු විද්‍යාත්මක අංගයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මෙම ස්තූප පිහිටි ප්‍රදේශය ආසනඝරයක් සහ අනෙකුත් ආරාම ව්‍යුහයන් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති අතර, එය ප්‍රධාන ආගමික කලාපයක කොටසක් ලෙස සංවිධානය වී තිබූ බව පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ මඟින් පෙන්වා දී ඇත.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>ප්‍රධාන ස්තූපවලට අමතරව රජගල පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණයේ විවිධ ස්ථානවල කුඩා ස්තූප පහක් ද හඳුනාගෙන ඇත. මෙම ස්මාරක ආරාමයේ පුළුල් භූමි සැලැස්ම තුළ විවිධ ආගමික කලාප සහ භික්ෂූන්ගේ වාසස්ථාන ආශ්‍රිතව පැතිරී තිබූ බවට ඉඟි සපයයි. ස්තූප, ලෙන් වාසස්ථාන, ගොඩනැගිලි සහ මාර්ග පද්ධති ස්වාභාවික කඳුකර පරිසරය සමඟ ඒකාබද්ධ කර සැලසුම් කර තිබීම රජගල ආරාමයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය යටතේ ස්තූප ඇතුළු ආරාම සංකීර්ණයේ පුරාණ ස්මාරක පිළිබඳ ගවේෂණ, කැණීම් සහ සංරක්ෂණ කටයුතු සිදු කර ඇත. මෙම ව්‍යාපෘතිය 2012 දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර, එහි එක් ප්‍රධාන අරමුණක් වූයේ පුරාණ ස්මාරකවල පිරිහීම වැළැක්වීම සහ ඒවා සංරක්ෂණය කිරීමයි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref>සංරක්ෂණය කරන ලද රජගල ස්තූපයක් සඳහා ධාතු තැන්පත් කිරීමේ උත්සවයක් 2018 ඔක්තෝබර් 16 දින පැවැත්වූ බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතියේ වාර්තා සඳහන් කරයි. එම සංරක්ෂණ කටයුතු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය සහ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සහයෝගයෙන් සිදු කරන ලදී.<ref>{{cite web |title=Sacred Relics Enshrinement Ceremony in the Conserved Rajagala Stupa |website=Rajagala Archaeological Project |url=https://archive.fhss.sjp.ac.lk/rajagala/the-sacred-relics-enshrinement-ceremony-in-the-conserved-rajagala-stupa/ |date=2019-02-05 |access-date=2026-09-14}}</ref> ====ප්‍රතිමාගෘහය==== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයේ ප්‍රතිමා වන්දනාව හා සම්බන්ධ වූ ගොඩනැගිලි අතර ප්‍රතිමාගෘහයට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ. බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයක ප්‍රතිමාගෘහය යනු සාමාන්‍යයෙන් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ වෙනත් පූජනීය ප්‍රතිමා තැන්පත් කර ආගමික වන්දනා හා පූජා කටයුතු සඳහා භාවිත කළ ගොඩනැගිල්ලකි.රජගල ආරාමය පිළිබඳ ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල වැදගත් සඳහනක් ක්‍රිස්තු වර්ෂ හත්වන සියවසේ [[දප්පුල I රජු]]ගේ සමයට අයත් වේ. [[මහාවංසය]] තුළ සඳහන් වන පරිදි දප්පුල I රජු විසින් මෙම ආරාමයේ අලංකාර ප්‍රතිමාගෘහයක් ඉදිකරන ලද අතර, ඒ සමඟ මාලවත්තු නම් ගම්මානය ද විහාරයට පූජා කරන ලදී.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>දප්පුල I රජුගේ මෙම අනුග්‍රහය රජගල ආරාමය බුදුදහමේ මුල් යුගයට පමණක් සීමා නොවී, පසුකාලීන ශතවර්ෂවලදී ද රාජකීය අනුග්‍රහය ලැබූ ප්‍රධාන බෞද්ධ ආයතනයක් ලෙස පැවති බව පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන් ප්‍රතිමාගෘහයක් ඉදිකිරීම, ආරාමයේ ආගමික වාස්තු විද්‍යාත්මක සංවර්ධනයේ වැදගත් අවස්ථාවක් ලෙස සැලකිය හැකිය.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> [[File:Rajagala Archaeological Site 3.jpg|thumb|අඩක් වැඩ නිමකළ හිටි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]] රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය තුළ ස්තූප, උපෝසථාගාර, දානශාලා, ජන්තාඝර සහ අනෙකුත් පොදු ආරාම ගොඩනැගිලි සමඟ ප්‍රතිමාගෘහ ඇතුළු ආගමික ගොඩනැගිලි පැවති බව විවිධ මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ. මෙම ගොඩනැගිලි කඳු මුදුනේ පිහිටි ප්‍රධාන පොදු ආරාම කලාපය තුළ ස්වාභාවික භූදර්ශනය සමඟ ඒකාබද්ධ වන ආකාරයෙන් සංවිධානය වී තිබුණි.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref><ref>{{cite web |title=Rajagala |website=Department of Hindu Religious and Cultural Affairs, Sri Lanka |url=https://www.hindudept.gov.lk/web/index.php?Itemid=99&id=74&lang=en&option=com_content&view=article |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල ආරාම සංකීර්ණයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ වනාශ්‍රම භික්ෂූන්ගේ ලෙන් වාසස්ථාන සහ විවෘත ආකාරයේ පොදු ආගමික ගොඩනැගිලි එකම ආරාම භූදර්ශනයක් තුළ ඒකාබද්ධ වී තිබීමයි. ප්‍රතිමාගෘහය වැනි ආගමික ගොඩනැගිලි මෙම පොදු ආගමික කලාපයේ වැදගත් අංගයක් වූ අතර, ස්තූප වන්දනාවට අමතරව බුද්ධ ප්‍රතිමා ආශ්‍රිත පූජා හා වන්දනා සම්ප්‍රදායන් ද ආරාමයේ ක්‍රියාත්මක වූ බවට එම වාස්තු විද්‍යාත්මක සංවර්ධනය සාක්ෂි සපයයි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ====දානශාලාව==== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයේ ප්‍රධාන පොදු ගොඩනැගිලි අතර '''දානශාලාව''' වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. රජගල කඳු මුදුනේ පිහිටි මධ්‍යම සමතලා ප්‍රදේශය තුළ ස්තූප, උපෝසථාගාරය, ජන්තාඝරය සහ අනෙකුත් පොදු ගොඩනැගිලි සමඟ දානශාලාව ද පිහිටා තිබුණි. මෙම ප්‍රදේශය ගම්වාසීන්ට මෙන්ම ලෙන් හා වෙනත් වාසස්ථානවල ජීවත් වූ භික්ෂූන්ටද පහසුවෙන් ළඟා විය හැකි මධ්‍යස්ථ ස්ථානයක් ලෙස සංවිධානය කර තිබූ බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය සඳහන් කරයි.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල ආරාමයේ මෙම පොදු කලාපය ආගමික කටයුතු සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත දාන පූජා කිරීම සඳහා සාමාන්‍ය ජනතාව එක්රැස් වූ ප්‍රදේශයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. ඒ අනුව දානශාලාව ආරාමයේ භික්ෂු ප්‍රජාවගේ දෛනික ආහාර හා දාන කටයුතු සමඟ සම්බන්ධ වූ ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලක් වූ බව පෙනී යයි.<ref>{{cite web |title=Significant Statement of the Rajagala Monastic Complex |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significant-statement-of-the-rajagala-monastic-complex/ |access-date=2026-09-14}}</ref> [[File:Rajagala Archaeological Site 4.jpg|200px|thumb|පැරණි නටඹුන්]] රජගල දානශාලාවට ජලය හා ආහාර පිළියෙළ කිරීම සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් සැපයූ විශේෂ ව්‍යුහයන් ද ඒ ආසන්නයේ පැවති බවට සාධක හඳුනාගෙන ඇත. ප්‍රධාන පොදු ගොඩනැගිලි අතර, උල්පත් ජලය රැස් කිරීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද ගොඩනැගිල්ලක් සහ විශාල ගල් පාත්‍ර දෙකක් පිහිටා තිබූ අතර, එම ජලය දානශාලාවේ ආහාර පිසීම හා පානීය කටයුතු සඳහා භාවිත කර තිබූ බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය සහ යුනෙස්කෝවේ තාවකාලික ලැයිස්තුගත කිරීමේ විස්තරය සඳහන් කරයි.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref><ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>යුනෙස්කෝවේ තාවකාලික ලැයිස්තුව සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇති රජගල විස්තරයේ දානශාලාවේ නටඹුන් සෘජුවම හඳුනාගෙන ඇති අතර, එය ආයතනික වශයෙන් සැලසුම් කරන ලද ආරාම පොදු කලාපයේ කොටසක් ලෙස විස්තර කර ඇත. එහි දානශාලාව සෘජුකෝණාස්‍රාකාර ගොඩනැගිල්ලක් ලෙස පැවති බවත්, එහි දෙපස අර්ධ වෘත්තාකාර ව්‍යුහමය ලක්ෂණ තිබූ බවත් එම විස්තරයේ සඳහන් වේ.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref> රජගල පුරාවිද්‍යා කටයුතු අතරතුර පැරණි දානශාලාවක ගොඩනැගිලි ව්‍යුහයක් අනාවරණය කර ඇති බව ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය 2015 දී ප්‍රකාශ කළේය. එම අවස්ථාවේ රජගල පුරාවිද්‍යා කැණීම් මගින් දානශාලාවකට අමතරව ආසනඝරයක් ඇතුළු තවත් ගොඩනැගිලි ව්‍යුහ රැසක් අනාවරණය වී තිබූ බව ද සඳහන් කර ඇත.<ref>{{cite web |title=Jayewardenepura Archaeologists found 1000 years old stone sundial at Rajagala |website=University of Sri Jayewardenepura |url=https://www.sjp.ac.lk/news/jayewardenepura-archaeologists-found-1000-years-old-tone-sundial-at-rajagala/ |date=2015-08-06 |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල දානශාලාව සහ ඒ හා සම්බන්ධ ජල පහසුකම්, ආරාමයේ පොදු ගොඩනැගිලි සහ භික්ෂූන්ගේ පෞද්ගලික වාසස්ථාන අතර පැවති ක්‍රියාකාරී සම්බන්ධතාව පෙන්වා දෙයි. කඳු මුදුනේ මධ්‍යම පොදු ප්‍රදේශයේ දානශාලාව වැනි ගොඩනැගිලි ස්ථානගත කර තිබීමෙන්, ලෙන් වාසස්ථානවල සහ අනෙකුත් වාසස්ථානවල ජීවත් වූ භික්ෂූන්ට දෛනික කටයුතු සඳහා එම ප්‍රදේශයට පහසුවෙන් පැමිණීමට හැකි වන පරිදි රජගල ආරාම සංකීර්ණය සැලසුම් කර තිබූ බව පෙනී යයි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ====උපෝසථඝරය==== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයේ ප්‍රධාන පොදු ගොඩනැගිලි අතර '''උපෝසථාගාරය''' ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. රජගල කඳු මුදුනේ පිහිටි මධ්‍යම සමතලා ප්‍රදේශයේ ස්තූප, දානශාලාව, ජන්තාඝරය සහ අනෙකුත් පොදු ගොඩනැගිලි සමඟ මෙම ගොඩනැගිල්ල පිහිටා තිබූ බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය සඳහන් කරයි. එම ව්‍යාපෘතියේ විස්තර අනුව උපෝසථාගාරය ආගමික විනය හා උපෝසථ කටයුතු සඳහා වෙන් වූ ගොඩනැගිල්ලක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල ආරාමයේ පොදු ගොඩනැගිලි පිහිටි මෙම මධ්‍යම ප්‍රදේශය, ආරාමයේ භික්ෂූන්ගේ ආගමික කටයුතු සහ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ දාන හා වන්දනා කටයුතු සඳහා වැදගත් කේන්ද්‍රස්ථානයක් විය. කඳු මුදුනේ සමතලා භූමිය වෙත ප්‍රධාන ගල් පඩිපෙළ දෙක ඔස්සේ ළඟා විය හැකි වූ අතර, එම ප්‍රදේශය තුළ උපෝසථාගාරය ඇතුළු පොදු ආරාම ගොඩනැගිලි සංවිධානය කර තිබුණි.<ref>{{cite web |title=Significant Statement of the Rajagala Monastic Complex |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significant-statement-of-the-rajagala-monastic-complex/ |access-date=2026-09-14}}</ref> [[File:Rajagala Archaeological Site 1.jpg|200px|thumb|පැරණි නටඹුන්]] රජගල පුරාවිද්‍යා භූමියේ සිදු කරන ලද සමීක්ෂණවලදී '''උපෝසථාගාරය ලෙස සැලකෙන නටඹුන් ගොඩනැගිල්ලක්''' හඳුනාගෙන ඇත. එම ගොඩනැගිල්ල ආසන්නයේ තවත් හඳුනා නොගත් නටඹුන් ගොඩනැගිල්ලක් ද පිහිටා ඇති බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතියේ ස්මාරක ලැයිස්තුවේ සඳහන් වේ. එබැවින් මෙම ගොඩනැගිලි ප්‍රදේශය ආරාමයේ පොදු කටයුතු සඳහා භාවිත වූ වාස්තු විද්‍යාත්මක කලාපයක කොටසක් ලෙස සැලකිය හැකිය.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref>බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය තුළ උපෝසථාගාරය භික්ෂු සංඝයාගේ විනය හා සම්බන්ධ කටයුතු සහ උපෝසථ ආගමික චාරිත්‍ර සිදු කිරීම සඳහා භාවිත වූ ගොඩනැගිල්ලකි. රජගලේ උපෝසථාගාරය ද ආරාමයේ අනෙකුත් පොදු ගොඩනැගිලි සමඟ එකම මධ්‍යම කලාපයක ස්ථානගත කර තිබීම, භාවනා කටයුතු සඳහා වෙන් වූ ලෙන් වාසස්ථාන සහ සංඝයාගේ සාමූහික ආගමික කටයුතු සඳහා වූ ගොඩනැගිලි අතර පැවති ක්‍රියාකාරී වෙනස පෙන්වා දෙයි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගලේ 2012 දී ආරම්භ වූ අතර පුරාවිද්‍යාත්මක වැඩසටහන් යටතේ උපෝසථාගාරය ද සංරක්ෂණය කර තිබේ.<ref>{{cite web |title=Rajagala Project Team |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-project-team/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ====ජන්ථාඝරය==== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයේ ප්‍රධාන පොදු ගොඩනැගිලි අතර '''ජන්තාඝරය''' ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී. රජගල කඳු මුදුනේ පිහිටි ප්‍රධාන පොදු ආරාම කලාපය තුළ ස්තූප, දානශාලාව, උපෝසථාගාරය සහ අනෙකුත් පොදු ගොඩනැගිලි සමඟ ජන්තාඝරයට අයත් නටඹුන් ද හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref>'''ජන්තාඝරය''' යනු පුරාණ බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය තුළ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්නාන සහ ශාරීරික පිරිසිදුකම සම්බන්ධ කටයුතු සඳහා භාවිත වූ ගොඩනැගිල්ලකි. පාලි භාෂාවේ ''jantāghara'' යන පදය සාමාන්‍යයෙන් උණුසුම් ජලය හෝ වාෂ්පය භාවිත කර පිරිසිදු වීම සඳහා වූ ස්නානගෘහයක් හෝ උණුසුම් කාමරයක් හැඳින්වීමට භාවිත වේ. බෞද්ධ විනය සාහිත්‍යයේ ද භික්ෂූන්ගේ පිරිසිදුකම සහ සෞඛ්‍යය සඳහා මෙවැනි පහසුකම් පිළිබඳ සඳහන් වේ. රජගල වැනි විශාල ආරාම සංකීර්ණයක ජන්තාඝරයක් පැවතීම, එහි ස්ථිරව හෝ දිගුකාලීනව වාසය කළ විශාල භික්ෂු ප්‍රජාවක දෛනික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා සැලසුම්ගත පහසුකම් පැවති බව පෙන්වා දෙයි. භාවනා හා ආගමික කටයුතු සඳහා වූ ලෙන් සහ අනෙකුත් වාසස්ථානවලට අමතරව, ආහාර සඳහා දානශාලාව, සංඝ කටයුතු සඳහා උපෝසථාගාරය සහ ශාරීරික පිරිසිදුකම සඳහා ජන්තාඝරය වැනි ගොඩනැගිලි පැවතීමෙන් රජගල ආරාමයේ සංවිධානාත්මක ස්වභාවය පැහැදිලි වේ.<ref>{{cite web |title=Significant Statement of the Rajagala Monastic Complex |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significant-statement-of-the-rajagala-monastic-complex/ |access-date=2026-09-14}}</ref>ජන්තාඝරය හා සම්බන්ධ වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලසුම් සාමාන්‍යයෙන් ජලය ලබාගැනීම, ජලය බැහැර කිරීම සහ ස්නාන කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් සමඟ සම්බන්ධ වී තිබුණි. රජගල ආරාම සංකීර්ණය තුළ ද ජලය රැස් කිරීම සහ භාවිත කිරීම සඳහා නිර්මාණය කළ විවිධ ව්‍යුහයන් හඳුනාගෙන ඇති අතර, ස්වාභාවික ජල මූලාශ්‍ර ආරාමයේ දෛනික අවශ්‍යතා සඳහා උපයෝගී කරගත් බව පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණ මඟින් පෙන්වා දී ඇත.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ====ලහබත්ගෙය==== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයේ පිහිටි '''ලහබත්ගෙය''' ආරාමයේ භික්ෂු සංඝයාගේ දෛනික අවශ්‍යතා හා සම්බන්ධ වූ වැදගත් ගොඩනැගිල්ලකි. රජගල කඳු මුදුනේ පිහිටි පොදු ආරාම ප්‍රදේශය තුළ ස්තූප, දානශාලාව, උපෝසථාගාරය, ජන්තාඝරය, සංඝ සභාශාලාව සහ අනෙකුත් ගොඩනැගිලි සමඟ ලහබත්ගෙය ද පිහිටා තිබූ බව සඳහන් වේ.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල ලහබත්ගෙය විශේෂයෙන් ස්තූප දෙකක් එකම වේදිකාවක පිහිටි ප්‍රදේශය ආසන්නයේ පිහිටි ස්මාරකයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. රජගල පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණයේ ස්මාරක අතර '''“Lahabthge near the Stupas in a single Platform”''' ලෙස එහි පිහිටීම සඳහන් කර ඇති අතර, එම ප්‍රදේශය ස්තූප, බෝධිඝරය සහ අනෙකුත් ආගමික හා ආරාමික ගොඩනැගිලි සමඟ සම්බන්ධ වූ වැදගත් කලාපයක් විය.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ලහබත්ගෙය ආරාමයේ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පිරිකර සහ අනෙකුත් ප්‍රත්‍යය බෙදාගැනීම හා සම්බන්ධ වූ ගොඩනැගිල්ලක් ලෙස විස්තර කර ඇත. රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ සංරක්ෂණ කටයුතු පිළිබඳ වාර්තාවලට අනුව, අතීත භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිකර ඇතුළු ප්‍රත්‍යය බෙදාගැනීම සඳහා භාවිත කළ '''ලහබත්ගෙය''' නමැති ගොඩනැගිල්ල ද සංරක්ෂණය කර ඇත.<ref>{{cite web |title=මිහිඳු හිමිගේ ධාතු නිධන් කළ රජගල ලෝක උරුමයකට යෝජනා වෙයි |website=ලංකාදීප |url=https://www.lankadeepa.lk/Nimthera/%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B3-%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%9C-%E0%B6%B0%E0%B6%AD-%E0%B6%B1%E0%B6%B0%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%BB%E0%B6%A2%E0%B6%9C%E0%B6%BD-%E0%B6%BD%E0%B6%9A-%E0%B6%8B%E0%B6%BB%E0%B6%B8%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%BA%E0%B6%A2%E0%B6%B1-%E0%B7%80%E0%B6%BA/56-566829 |access-date=2026-09-14}}</ref>මෙම ගොඩනැගිල්ල රජගල ආරාමයේ ආගමික ස්මාරකවලට පමණක් සීමා නොවූ, සංවිධානාත්මක භික්ෂු ජීවිතයකට අවශ්‍ය විවිධ පහසුකම් පැවති බව පෙන්වන සාධකයකි. රජගලේ පොදු ආරාම ප්‍රදේශය සාමාන්‍ය ජනතාවට ද ආගමික කටයුතු සහ දාන පූජා සඳහා ළඟා විය හැකි මධ්‍යස්ථානයක් වූ අතර, එහි පිහිටි විවිධ ගොඩනැගිලි ආරාමයේ ආගමික හා දෛනික කටයුතු සඳහා එකිනෙකට සම්බන්ධ වූ පද්ධතියක් නිර්මාණය කර තිබුණි.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ====වෙනත් ආරාමික නටඹුන්==== රජගල පුරාණ ආරාම සංකීර්ණයේ ප්‍රධාන ආගමික සහ පොදු ගොඩනැගිලිවලට අමතරව, භික්ෂූන්ගේ දෛනික ජීවිතය, භාවනාව, ජල කළමනාකරණය සහ පෞද්ගලික අවශ්‍යතා සඳහා භාවිත වූ විවිධ ආරාමික ව්‍යුහ රැසක් හඳුනාගෙන ඇත. මෙම නටඹුන් ස්වාභාවික කඳුකරය හා වනාන්තර පරිසරය සමඟ ඒකාබද්ධ කර සැලසුම් කර තිබීම රජගල ආරාමයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> *පොකුණු සහ ජල කළමනාකරණය රජගල ආරාම සංකීර්ණයේ ජල අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා ස්වාභාවික ගල්වල කැටයම් කරන ලද පොකුණු සහ වෙනත් ජල රැස්කිරීමේ ව්‍යුහ නිර්මාණය කර තිබුණි. පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණවලදී උල්පත් ජලය සහ වැසි ජලය රැස් කිරීම සඳහා ස්වාභාවික ගල් තුළ කැටයම් කරන ලද පොකුණු අටක් විවිධ ස්ථානවල හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>ආරාමයේ පොදු කලාපය තුළ කුඩා ජලාශයක් ද පිහිටා තිබූ අතර, එය ආරාමයේ ජල අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා වැදගත් වූ බව සඳහන් වේ. රජගලේ බටහිර කඳු බෑවුම් ආශ්‍රිතව ජලය සැපයූ පුරාණ ජලාශයක නටඹුන් සහ එහි ජල පිටාර මාර්ගයට අදාළ ව්‍යුහයන් ද හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Rajagala |website=Department of Hindu Religious and Cultural Affairs, Sri Lanka |url=https://www.hindudept.gov.lk/web/index.php?Itemid=99&id=74&lang=en&option=com_content&view=article |access-date=2026-09-14}}</ref><ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref> විශේෂ ජල රැස්කිරීමේ ගොඩනැගිල්ලක් තුළ විශාල ගල් පාත්‍ර දෙකක් ද පිහිටා තිබේ. උල්පත් ජලය රැස් කර ආහාර පිසීම සහ පානීය අවශ්‍යතා සඳහා භාවිත කිරීම සඳහා මෙම ව්‍යුහය නිර්මාණය කර තිබූ බව රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය සඳහන් කරයි.<ref>{{cite web |title=Rajagala Location and Monuments |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/rajagala-location-and-monuments/ |access-date=2026-09-14}}</ref> *භික්ෂූන්ගේ ලෙන් වාසස්ථාන රජගල ආරාමයේ සුවිශේෂීම අංගයක් වන්නේ කඳුකරයේ පිහිටි ස්වාභාවික ලෙන් භික්ෂූන්ගේ වාසස්ථාන බවට පරිවර්තනය කර තිබීමයි. ප්‍රධාන පොදු ආරාම කලාපයට ඉහළින් පිහිටි ගල් කඳුකරයේ ලෙන් රැසක් භාවනා කරන භික්ෂූන්ගේ පෞද්ගලික වාසස්ථාන ලෙස භාවිත කර ඇත.<ref>{{cite web |title=Significant Statement of the Rajagala Monastic Complex |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significant-statement-of-the-rajagala-monastic-complex/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතියේ හඳුනාගැනීම් අනුව භාවනා කරන භික්ෂූන්ගේ වාසස්ථාන ලෙස භාවිත වූ ලෙන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ආරාම සංකීර්ණය තුළ පැතිරී තිබේ. මෙම ලෙන්වලින් බොහොමයක් ගල් බිත්ති ඉදිකර වසා වාසයට සුදුසු ලෙස සකස් කර තිබූ අතර, ඒවා අතර සමහර ගල් බිත්ති ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසට අයත් බව සඳහන් වේ.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>ඇතැම් ලෙන්වලට විශේෂ ගල් දොරටු සහිත පිවිසුම් ද නිර්මාණය කර තිබේ. විශාල ගල් පාත්‍ර දෙක පිහිටි ප්‍රදේශයට ඉහළින්, ගල් කුළුණු හා දොර උළුවහු භාවිතයෙන් නිර්මාණය කළ ලෙනක් හොඳ තත්ත්වයෙන් සංරක්ෂණය වී ඇති බව ද සඳහන් වේ.<ref>{{cite web |title=Rajagala |website=Department of Hindu Religious and Cultural Affairs, Sri Lanka |url=https://www.hindudept.gov.lk/web/index.php?Itemid=99&id=74&lang=en&option=com_content&view=article |access-date=2026-09-14}}</ref> [[File:Rajagala Archaeological Site 2.jpg|200px|thumb|කුඩ ලෙන]] *සීතලෙන් රජගලේ ලෙන් අතර '''සීතලෙන්''' ලෙස හඳුනාගත් විශේෂ ලෙන් කිහිපයක් ද ඇත. මෙම නාමය සඳහන් වන අභිලේඛන හේතුවෙන් ඒවා සීතලෙන් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, ලෙන්වල අභ්‍යන්තරය ස්වාභාවික වායු සංසරණය හේතුවෙන් පිටත පරිසරයට වඩා සිසිල් බව පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතියේ විස්තරවල සඳහන් වේ.<ref>{{cite web |title=Significant Statement of the Rajagala Monastic Complex |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significant-statement-of-the-rajagala-monastic-complex/ |access-date=2026-09-14}}</ref>මෙම සීතලෙන්, රජගලේ භික්ෂූන්ගේ වාසස්ථාන නිර්මාණය කිරීමේදී ස්වාභාවික පරිසරයේ විශේෂතා සැලකිල්ලට ගෙන ඇති ආකාරය පෙන්වන වැදගත් සාධකයකි. ස්වාභාවික වායු ප්‍රවාහය උපයෝගී කරගනිමින් ලෙන් වාසයට සහ භාවනාවට සුදුසු පරිසරයක් ලබාදෙන ආකාරයෙන් මෙම ස්ථාන භාවිත කර තිබූ බවට එම ව්‍යුහයන් සාක්ෂි සපයයි.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref> *භාවනා කුටි ස්වාභාවික ලෙන් වාසස්ථානවලට අමතරව, ගල් කුට්ටි භාවිතයෙන් ඉදිකරන ලද භාවනා කුටි තුනක් ද රජගල පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණයෙන් හඳුනාගෙන ඇත. මෙම කුටි භික්ෂූන්ගේ පෞද්ගලික භාවනා කටයුතු සඳහා භාවිත වූ ව්‍යුහයන් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>ගල් කුට්ටි යොදාගෙන කුඩා පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කළ මෙම භාවනා කුටි, ස්වාභාවික ලෙන් පරිවර්තනය කිරීමෙන් පමණක් නොව අවශ්‍ය ස්ථානවල වෙනම පෞද්ගලික වාසස්ථාන හා භාවනා පහසුකම් ඉදිකර තිබූ බව පෙන්වා දෙයි. රජගලේ වනාශ්‍රමික ස්වභාවය තුළ ස්වාභාවික සහ මිනිසා විසින් නිර්මාණය කළ වාසස්ථාන දෙකම භාවිත කිරීම මෙහි විශේෂත්වයකි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> *වැසිකිළි,කැසිකිළි සහ පිරිසිදුකම් පහසුකම් රජගලේ භික්ෂූන්ගේ පෞද්ගලික ජීවිතයට අදාළ පහසුකම් ද හඳුනාගෙන තිබේ. පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණවලදී ලෙනක් වැසිකිළියක් ලෙස භාවිත කිරීම සඳහා පරිවර්තනය කර තිබූ බව සඳහන් වේ. මෙය ආරාමයේ ආගමික හා භාවනා කටයුතු සඳහා වූ ස්මාරකවලට අමතරව, භික්ෂූන්ගේ දෛනික පිරිසිදුකම් හා සනීපාරක්ෂක අවශ්‍යතා සඳහා ද සැලසුම්ගත පහසුකම් පැවති බව පෙන්වා දෙයි.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතියේ විස්තර අනුව, වැසිකිළි සහ භාවනා සඳහා වූ ඇවිදීමේ ස්ථාන වැනි පහසුකම් භික්ෂූන්ගේ පෞද්ගලික ලෙන් වාසස්ථාන හෝ ඉදිකරන ලද පෞද්ගලික ගොඩනැගිලි සමඟ සම්බන්ධ කර නිර්මාණය කර තිබුණි.<ref>{{cite web |title=Special Explanation of the Project |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/special-explanation-of-the-project/ |access-date=2026-09-14}}</ref> *විවේක ලෙන් සහ විවේක ස්ථාන කඳුකරයේ විවිධ ප්‍රදේශ සම්බන්ධ කරන ගල් පඩිපෙළ හා මාර්ග පද්ධතිය ආශ්‍රිතව විවේක ගැනීම සඳහා භාවිත වූ ලෙන් සහ කුඩා ස්ථාන ද හඳුනාගෙන ඇත. පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණවලදී ප්‍රධාන පඩිපෙළ ආශ්‍රිතව විවේක ස්ථාන ලෙස භාවිත වූ ලෙන් දෙකක් සහ ජල මාර්ග ආශ්‍රිත කුඩා විවේක ස්ථාන හඳුනාගෙන තිබේ.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>මෙම විවේක ස්ථාන මඟින් රජගලේ විශාල කඳුකර ආරාමය තුළ ගමනාගමනය සඳහා මාර්ග පද්ධතිය පමණක් නොව, දිගු දුරක් ගමන් කරන භික්ෂූන් සහ අනෙකුත් පිරිස් සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් ද සලසා තිබූ බව පෙනී යයි. *මාර්ග සහ පඩිපෙළ පද්ධතිය රජගලේ විවිධ ආරාම කලාප එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීම සඳහා ස්වාභාවික කඳු බෑවුම් සමඟ අනුගත වන පරිදි මාර්ග සහ ගල් පඩිපෙළ පද්ධතියක් නිර්මාණය කර තිබුණි. පුරාවිද්‍යා හඳුනාගැනීම් අනුව ස්වාභාවික ගල් තුළ කැටයම් කරන ලද ගල් පඩිපෙළ හයක් සහ භික්ෂූන්ගේ ලෙන් වාසස්ථාන වෙත යොමු වන විශේෂ මාර්ග පද්ධතියක් හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14}}</ref>මෙම මාර්ග පද්ධතියේ විශේෂත්වය වන්නේ ස්වාභාවික වනාන්තරය සහ කඳුකර භූදර්ශනය විශාල වශයෙන් වෙනස් නොකර, එහි ස්වාභාවික හැඩයට අනුකූලව මාර්ග හා පඩිපෙළ ඉදිකර තිබීමයි. ඒ අනුව රජගලේ වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලැස්ම මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද ව්‍යුහයන් සහ ස්වාභාවික පරිසරය අතර පැවති සමීප සම්බන්ධතාව පැහැදිලිව පෙන්වයි.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> මීට අමතරව රජගල පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණය තුළ විවිධ ස්ථානවල පිහිටි හඳුනා නොගත් නටඹුන් ගොඩනැගිලි, විශේෂ ආකාරයෙන් සකස් කළ ලෙන්, ගල් ජල මාර්ග, ආගමික ගමනාගමනය සඳහා වූ මාර්ග සහ වෙනත් සේවා ව්‍යුහ රැසක් හඳුනාගෙන ඇත. පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණවලදී ස්ථාන විවිධ ප්‍රදේශවල නටඹුන් ගොඩනැගිලි දහසයකට අධික සංඛ්‍යාවක් හඳුනාගෙන ඇති අතර, නව පුරාවිද්‍යා ගවේෂණ මඟින් තවත් විශාල සංඛ්‍යාවක පුරාවිද්‍යාත්මක නටඹුන් අනාවරණය වී ඇත.<ref>{{cite web |title=Significance of the Rajagala Archaeological Reserve and Values Associated with it |website=Rajagala Archaeological Project, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ |access-date=2026-09-14}}</ref> ==අභිලේඛන== රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම අභිලේඛන සම්භාරයක් සහිත පුරාණ බෞද්ධ ආරාමික ස්ථාන අතරින් එකකි. 1935 දී සිදු කළ මුල් පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණයේදී මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින් ලියන ලද ලෙන් ලිපි විසිදෙකක් හඳුනාගෙන තිබූ අතර, ඒවායින් පහක රාජකීය නම් සඳහන් විය. එම සමීක්ෂණයේදී ක්‍රි.ව. අටවන සියවසට අයත් සිංහල අක්ෂරවලින් ලියන ලද ලිපි තුනක් සහ ගලක කොටා තිබූ මුල් බ්‍රාහ්මී අභිලේඛනයක් ද හඳුනාගෙන ඇත. පසුව සිදු කළ වැඩිදුර ගවේෂණවලදී තවත් මුල් බ්‍රාහ්මී ලෙන් ලිපි දහනවයක් සහ ඉතිහාසමය වශයෙන් වැදගත් පසුකාලීන ගල් ලිපි කිහිපයක් සොයාගෙන තිබේ.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |pages=159–162 }}</ref> රජගලෙන් හමු වූ මෙම අභිලේඛන ක්‍රි.පූ. මුල් බෞද්ධ යුගයේ සිට ක්‍රි.ව. අටවන සියවස පමණ දක්වා විහිදෙන දිගු කාල පරාසයක් නියෝජනය කරයි. ඒවා මගින් විහාරයේ පුරාණ නම්, රාජකීය සහ ප්‍රාදේශීය දායකයන්, භික්ෂු සංඝයාට කරන ලද ලෙන් හා ඉඩම් පරිත්‍යාග සහ රජගල ආරාමයේ ඉතිහාසමය පරිණාමය පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු අනාවරණය වේ. === මිහිඳු හා ඉට්ඨිය තෙරුන් සම්බන්ධ ශිලා ලිපිය === {{Blockquote |text= [[File:Rajagala plate 468.gif|185px]] ''' *පෙළ ''යෙ ඉම දිප පටමය ඉදිය අගතන ඉඩික තෙර මහිද තෙරහ තුබෙ'' *අන්තර්ගතය "මෙය මේ දිවයිනට එහි උතුම් භාග්‍යය හේතුවෙන් පැමිණි ඉඩික තෙරුන්ගේ සහ මහිද තෙරුන්ගේ ස්තූපයයි." ''' <br> {{smaller|{{smaller| '''හැඳින්වීමේ නාමය''': මිහිඳු හිමියන් සිහිපත් කරන රජගල ගල් ලිපිය<br> '''කාලය''': ක්‍රි.පූ. 200 පමණ<br> '''අක්ෂර''': [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර|මුල් බ්‍රාහ්මී]]<br> '''භාෂාව''': මූල සිංහල/ ප්‍රාකෘත }}}} <br> {{smaller|{{smaller| (උපුටාගැනීම: Senarat Paranavitana, ''An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda'', 1962, pp. 159–162) }}}} }} මෙම අභිලේඛනය රජගල ආරාම නටඹුන් අතර පිහිටි ගලක කොටා ඇති අතර, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින් ලියන ලද්දකි. සෙනරත් පරණවිතානගේ කියවීම අනුව එහි ඉඩික (පාලි: ඉට්ඨිය) තෙරුන් සහ මහිද (පාලි: මිහිඳු) තෙරුන්ගේ ස්තූපය පිළිබඳ සඳහන් වේ.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |pages=159–162 }}</ref> අභිලේඛනයේ මහිද තෙරුන් සමඟ ඉඩික තෙරුන්ගේ නම එකට සඳහන් වීම සහ ඔවුන් දෙදෙනා දිවයිනට පැමිණි පුද්ගලයන් ලෙස හඳුන්වා තිබීම හේතුවෙන්, පරණවිතාන එහි සඳහන් මහිද තෙරුන් [[අනුබුදු මිහිඳු හිමි|මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]] ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. එම අභිලේඛනය රජගල ආරාමයේ ඉතිහාසය ශ්‍රී ලංකාවට බුදුදහම හඳුන්වා දුන් මුල් යුගය දක්වා විහිදෙන බව පෙන්වන වැදගත් සාධකයක් ලෙස සැලකේ.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |pages=161–162 }}</ref> === රාස්සහෙළ ගල් පුවරුවේ අටවන සියවසේ අභිලේඛන === රජගල හෙවත් පුරාණ '''රාස්සහෙළ''' ආරාම සංකීර්ණයේ නටඹුන් අතර පිහිටි විශාල ගල් පර්වතයක පැත්තේ අභිලේඛන හතරක් කොටා තිබී ඇත. එම ගල යට ස්වාභාවික ලෙනක් ද පිහිටා තිබේ. මෙම අභිලේඛන අතරින් තුනක් අක්ෂර විද්‍යාත්මක සාධක අනුව ක්‍රි.ව. අටවන සියවසේ දෙවන භාගයට අයත් වන අතර, ඒවා '''අරිත්තර වෙහෙර''' නමින් හැඳින්වූ රජගල විහාරයට ඉඩම් පරිත්‍යාග කිරීම සම්බන්ධයෙන් කොටා ඇත. සිව්වන අභිලේඛනයේ ඉතිරිව ඇත්තේ සුළු සලකුණු පමණක් වන අතර, එය අනෙක් ලිපිවලට වඩා තරමක් පසුකාලීන බව සැලකේ.<ref>{{cite web |title=Rāssahela Rock Inscription 2 |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/inscription/in03191/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> {{Blockquote |text= ''' *ලිපි 1. '''සෙන්ගේ අභිලේඛනය''' – සෙන් නමැති ප්‍රාදේශීය ප්‍රභූවරයෙකු විසින් අරිත්තර වෙහෙරට ඉඩම් පරිත්‍යාගයක් කිරීම පිළිබඳ සඳහන් වේ.<br> 2. '''වීරාංකුරාගේ අභිලේඛනය''' – වීරාංකුරා නමැති පුද්ගලයෙකු විසින් අරිත්තර වෙහෙරේ වැඩවසන භික්ෂූන්ගේ සිව්පසය සැපයීම සඳහා ඉඩම් පරිත්‍යාගයක් කළ බව සඳහන් වේ.<br> 3. '''ඇපාය දළ්සිවගේ අභිලේඛනය''' – ඇපාය දළ්සිව විසින් අරිත්තර වෙහෙරට ඉඩම් පරිත්‍යාගයක් කළ බව සඳහන් වේ. මෙම පුද්ගලයා වංශකතා මූලාශ්‍රවල සඳහන් ආදිපාද දාඨාසිව සමඟ හඳුනාගත හැකි බවට පර්යේෂකයන් යෝජනා කර ඇත.<br> *අන්තර්ගතය "මෙම අභිලේඛන තුනම රාස්සහෙළේ පිහිටි අරිත්තර වෙහෙරට ඉඩම් පරිත්‍යාග කිරීම සම්බන්ධයෙන් කොටා ඇත. එම පරිත්‍යාග භික්ෂු සංඝයාගේ අවශ්‍යතා සපුරාලීම සහ විහාරයේ ආර්ථික කටයුතු පවත්වාගෙන යාම සඳහා සිදු කර තිබූ බව අභිලේඛනවලින් අනාවරණය වේ."''' <br> {{smaller|{{smaller| '''හැඳින්වීමේ නාමය''': රාස්සහෙළ ගල් පර්වතයේ අභිලේඛන තුන<br> '''රාජ්‍ය කාලය''': [[දෙවන මිහිඳු රජ]]ගේ රාජ්‍ය සමයට ආසන්න කාලය<br> '''කාලය''': ක්‍රි.ව. අටවන සියවසේ දෙවන භාගය (ක්‍රි.ව. 750–800 පමණ)<br> '''අක්ෂර''': පසුකාලීන [[සිංහල අක්ෂර]]<br/> '''භාෂාව''': [[සිංහල භාෂාව|පැරණි සිංහල]] }} <br> {{smaller|{{smaller| (උපුටාගැනීම: Senarat Paranavitana, ''No. 20. Three Rock-Inscriptions at Rāssahela'', ''Epigraphia Zeylanica'', Vol. IV, 1934–1941, pp. 169–176.) }}}} }}}} මෙම අභිලේඛන තුන රජගල ආරාමයේ පුරාණ නාමය ලෙස '''අරිත්තර වෙහෙර''' (''Arittāra-vehera'') භාවිත වූ බවට වැදගත් සාධක සපයයි. සෙන් සහ වීරාංකුරා යන දායකයන්ගේ නිශ්චිත ඓතිහාසික අනන්‍යතාව තහවුරු කර ගැනීමට ප්‍රමාණවත් සාධක නොමැති නමුත්, ඔවුන් රෝහණ ප්‍රදේශයට සම්බන්ධ ප්‍රාදේශීය ප්‍රභූන් හෝ පාලකයන් විය හැකි බවට යෝජනා කර ඇත.<ref>{{cite web |title=Rāssahela Rock Inscription 2 |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/inscription/in03191/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> මෙම අභිලේඛන අතරින් ඇපාය දළ්සිවගේ පරිත්‍යාග ලිපියට විශේෂ ඓතිහාසික වැදගත්කමක් හිමි වේ. එහි සඳහන් ඇපාය දළ්සිව, [[මහාවංසය]]ෙහි සඳහන් වන රෝහණයේ කුමාරයෙකු වූ '''ආදිපාද දාඨාසිව''' සමඟ හඳුනාගත හැකි බව සෙනරත් පරණවිතාන යෝජනා කර ඇත. ඒ අනුව මෙම ලිපිය [[දෙවන මිහිඳු රජ]]ගේ රාජ්‍ය සමයට ආසන්නව, ක්‍රි.ව. 767–787 කාල පරාසයට අයත් විය හැකි අතර, අභිලේඛනය නිශ්චිතවම ක්‍රි.ව. අටවන සියවසේ දෙවන භාගයට අයත් බව සැලකේ.<ref>{{cite web |title=Rāssahela Rock Inscription 3 |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/tag/ob03151/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> මෙම අභිලේඛන මගින් අටවන සියවස වන විට රජගල විහාරය අරිත්තර වෙහෙර නමින් ප්‍රසිද්ධ ආගමික ආයතනයක් ලෙස පැවති බවත්, එහි ආර්ථික පදනම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ප්‍රාදේශීය පාලකයන් සහ ප්‍රභූන් විසින් ඉඩම් පරිත්‍යාග කර තිබූ බවත් අනාවරණය වේ. ඒ අනුව මෙම ලිපි රජගල ආරාමයේ පසුකාලීන ඉතිහාසය සහ එහි ආර්ථික-පරිපාලන සංවිධානය අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා වැදගත් අභිලේඛන සාධක වේ.<ref>{{cite web |title=Rāssahela Rock Inscriptions |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/tag/rajagala/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> ==පූර්ව වාර්තා== රජගල හෙවත් පුරාණ රස්සහෙළ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය පිළිබඳ විධිමත් පුරාවිද්‍යාත්මක අවධානය විශේෂයෙන් විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට යොමු විය. මෙම ස්ථානය පිළිබඳ මුල් පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ සහ අභිලේඛන වාර්තා, රජගල විශාල පුරාණ බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයක් බව හඳුනාගැනීමට මූලික පදනම සපයා දුන්නේය. පසුකාලීන පර්යේෂණ මගින් ද එම මුල් වාර්තාවලින් අනාවරණය වූ අභිලේඛන සහ ආරාම නටඹුන් පිළිබඳ තොරතුරු තවදුරටත් පුළුල් කරන ලදී. === 1935 පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණය === රජගල පිළිබඳ ප්‍රධාන මුල් පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණයක් 1935 දී සිදු කරන ලදී. එවකට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ දෙවන චිත්‍රශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ [[ඩබ්ලිව්. ඊ. ප්‍රනාන්දු]] (W. E. Fernando) පුරාවිද්‍යාඥ [[සෙනරත් පරණවිතාන]] විසින් රජගල හෙවත් රස්සහෙළ ප්‍රදේශය පරීක්ෂා කිරීම සහ එහි ලෙන්වල පැවති බ්‍රාහ්මී අභිලේඛන පිටපත් කිරීම සඳහා යොමු කරන ලදී.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |pages=159–162 }}</ref> එම අවස්ථාවේ රජගලට ළඟා වීම ඉතා දුෂ්කර වූ අතර, ලෙන්වල වැසි වතුර වැළැක්වීම සඳහා නිර්මාණය කර තිබූ ගල් කපොලු ආශ්‍රිත අභිලේඛනවල එස්ටැම්පේජ් ලබාගැනීම සඳහා කඳවුරු බැඳ උපකරණ සකස් කිරීමට සිදු වූ බව පරණවිතාන පසුව සඳහන් කළේය.<ref group="උපුටාගැනීම">"At that time, the site was very difficult of access, and camping out there, in order to erect scaffoldings and prepare estampages of the inscriptions on the drip-ledges of the caves, had to be done under very trying conditions."</ref> මෙම සමීක්ෂණයේදී ප්‍රනාන්දු විසින් මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින් ලියන ලද ලෙන් අභිලේඛන විසිදෙකක් හඳුනාගෙන තිබූ අතර, ඒවායින් පහක රාජකීය නම් සඳහන් විය. මීට අමතරව ක්‍රි.ව. අටවන සියවසට ආසන්න කාලයකට අයත් සිංහල අක්ෂරවලින් ලියන ලද අභිලේඛන තුනක් සහ ගලක කොටා තිබූ මුල් බ්‍රාහ්මී අභිලේඛනයක් ද හඳුනාගෙන තිබුණි.<ref group="උපුටාගැනීම">"Mr. Fernando discovered twenty-two cave-inscriptions in early Brahmi, five of which contain royal names, three records in the Sinhalese script of about the eighth century, and a record in early Brahmi engraved on a rock."</ref><ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |page=159 }}</ref> මෙම 1935 සමීක්ෂණය පිළිබඳ කෙටි වාර්තාවක් [[Archaeological Survey of Ceylon|Ceylon Archaeological Survey]] හි 1935 වාර්ෂික වාර්තාවේ පළ වූ අතර, එය රජගලේ අභිලේඛන පිළිබඳ පසුකාලීන විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා මූලික ලේඛනගත සාධකයක් විය.<ref>{{cite web |title=Rajagala Inscription of circa 200 B.C. commemorating Saint Mahinda |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/inscription/in03222/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> === සෙනරත් පරණවිතානගේ අභිලේඛන වාර්තා === 1935 සමීක්ෂණයෙන් අනාවරණය වූ රජගල අභිලේඛන පසුකාලීනව සෙනරත් පරණවිතාන විසින් විස්තරාත්මකව අධ්‍යයනය කරන ලදී. රස්සහෙළේ ගල් පර්වතයක පිහිටි අභිලේඛන තුන පිළිබඳ ඔහුගේ පර්යේෂණය ''Epigraphia Zeylanica'' සඟරාවේ සිව්වන කාණ්ඩයේ '''Three Rock-Inscriptions at Rāssahela''' යන ශීර්ෂයෙන් පළ විය.<ref>{{cite web |title=Rāssahela Rock Inscription 2 |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/inscription/in03191/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> මෙම ගල් පර්වතයේ අභිලේඛන හතරක් පැවති අතර, ඉන් ප්‍රධාන අභිලේඛන තුන අරිත්තර වෙහෙර නමැති විහාරයට ඉඩම් පරිත්‍යාග කිරීම සම්බන්ධයෙන් විය. පරණවිතානගේ අධ්‍යයනය මගින් අරිත්තර වෙහෙර යන නාමය රජගල හෙවත් රස්සහෙළ ආරාමයේ පුරාණ නාමයක් බව හඳුනාගැනීමට වැදගත් සාධක ලැබුණි. අක්ෂර විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ අනුව මෙම ප්‍රධාන ලිපි තුන ක්‍රි.ව. අටවන සියවසේ දෙවන භාගයට අයත් බව ද හඳුනාගෙන ඇත.<ref>{{cite web |title=Rāssahela Rock Inscription 2 |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/inscription/in03191/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> === පසුකාලීන ගවේෂණ සහ අභිලේඛන අනාවරණය === 1935 සමීක්ෂණයෙන් පසු රජගල අවට ප්‍රදේශය ගල්ඔය සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිය යටතේ සංවර්ධනය කිරීමත් සමඟ ස්ථානයට ප්‍රවේශ වීම පහසු විය. විශාල භූමි ප්‍රදේශයක පැතිරී තිබූ ගොඩනැගිලි නටඹුන් වනාන්තරයෙන් ඉවත් කර පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු, රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානය 1935දී සිදු කළ හැකි වූ ප්‍රමාණයට වඩා පුළුල් ලෙස ගවේෂණය කිරීමට හැකි විය.<ref group="උපුටාගැනීම">"The numerous remains of buildings scattered over a large area at the site have been cleared of jungle ... The site has been explored more thoroughly than it was possible to do in 1935."</ref><ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |page=159 }}</ref> මෙම පසුකාලීන ගවේෂණවලදී තවත් මුල් බ්‍රාහ්මී ලෙන් අභිලේඛන දහනවයක එස්ටැම්පේජ් සකස් කරන ලද අතර, ඊට අමතරව ඉතිහාසමය වශයෙන් වැදගත් පසුකාලීන බ්‍රාහ්මී ගල් ලිපි කිහිපයක් ද හඳුනාගෙන තිබුණි.<ref group="උපුටාගැනීම">"Estampages have been prepared of nineteen more early Brahmi inscriptions in caves, besides those of several later Brahmi records of great historical interest on rock."</ref><ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |page=159 }}</ref> === 1962 දී පළ වූ මිහිඳු අභිලේඛන පර්යේෂණය === 1962 දී සෙනරත් පරණවිතාන විසින් ''An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda'' යන පර්යේෂණ ලිපිය පළ කරන ලදී. එහිදී 1935දී W. E. Fernando විසින් පිටපත් කළ ගල් ලිපියේ නව එස්ටැම්පේජ් එකක් පරීක්ෂා කිරීමෙන්, පෙර කියවීමේදී පැහැදිලි නොවූ අවසාන අක්ෂර කිහිපයක් හඳුනාගැනීමට හැකි වූ බව සඳහන් වේ.<ref>{{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |pages=159–162 }}</ref> මෙම නව කියවීම මගින් ඉඩික තෙරුන් සහ මහිද තෙරුන් සම්බන්ධ ස්තූපයක් පිළිබඳ සඳහන් වන බව පරණවිතාන තහවුරු කළේය. එම අභිලේඛනය ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහම ව්‍යාප්ත කිරීම හා සම්බන්ධ [[අනුබුදු මිහිඳු හිමි|මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]] පිළිබඳ වැදගත් අභිලේඛන සාධකයක් ලෙස පසුව විශේෂ අවධානයට ලක් විය.<ref>{{cite web |title=Rajagala Inscription of circa 200 B.C. commemorating Saint Mahinda |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/inscription/in03222/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> === එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන්ගේ ගවේෂණ === පූජ්‍ය [[එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි]]යන් විසින් නැගෙනහිර පළාතේ පුරාණ බෞද්ධ උරුමයන් පිළිබඳ සිදු කළ ගවේෂණ අතර රජගල ආරාම සංකීර්ණය ද වැදගත් ස්ථානයක් ගත්තේය. උන්වහන්සේ රජගල ප්‍රදේශයේ නටඹුන් පුළුල් ලෙස ගවේෂණය කර, එහි පැතිරී තිබූ ස්තූප, ආරාමික ගොඩනැගිලි, ලෙන්, ගල් කුළුණු, පොකුණු, ජල පද්ධති සහ අභිලේඛන පිළිබඳ තොරතුරු ලේඛනගත කළහ. මේධානන්ද හිමියන්ගේ ගවේෂණවලදී රජගල කඳුවැටිය පුරා විශාල සංඛ්‍යාවක ලෙන් සහ ආරාමික නටඹුන් පැතිරී ඇති බව අවධාරණය කර තිබේ. විශේෂයෙන් ලෙන් තුළ ගල් හා ගඩොල් බිත්ති යොදා වෙන් කරන ලද වාසස්ථාන, ගලෙන් නිර්මාණය කරන ලද ඇඳන් සහ කොට්ට, ගල් පොකුණු සහ ජලය රැස් කිරීම සඳහා භාවිත වූ විශාල ගල් භාජන වැනි ලක්ෂණ පිළිබඳ අවධානය යොමු කර ඇත.<ref>{{cite book |last=Medhananda |first=Ellawala |title=පැචීන පස්ස – උත්තර පස්ස: නැගෙනහිර පළාත හා උතුරු පළාතේ සිංහල බෞද්ධ උරුමය |publisher=Dayawansa Jayakody & Company |location=Colombo |year=2003 |pages=232–238 |isbn=978-955-686-112-9 }}</ref> රජගලෙන් හමු වූ අභිලේඛන සම්බන්ධයෙන් ද මේධානන්ද හිමියන් විශේෂ අවධානයක් යොමු කළහ. විශේෂයෙන් මිහිඳු සහ ඉට්ඨිය තෙරුන්ගේ නම් සඳහන් වන ගල් අභිලේඛනය රජගලේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන සාධකයක් ලෙස සැලකූහ. පසුකාලීන පර්යේෂණවලදී ද රජගලේ හමු වූ අභිලේඛන සංඛ්‍යාව පිළිබඳ මේධානන්ද හිමියන්ගේ පර්යේෂණ කෘති මූලාශ්‍ර ලෙස භාවිත කර ඇත.<ref>{{cite book |last=Medhananda |first=Ellawala |title=පැචීන පස්ස – උත්තර පස්ස: නැගෙනහිර පළාත හා උතුරු පළාතේ සිංහල බෞද්ධ උරුමය |publisher=Dayawansa Jayakody & Company |location=Colombo |year=2003 |pages=232–238 }}</ref> ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== රජගලතැන්න පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ වර්තමාන සංරක්ෂණ කටයුතු [[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] සහ [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය]] ඇතුළු ආයතනවල මැදිහත්වීමෙන් සිදු කරනු ලැබේ. රජගල ආරාම සංකීර්ණයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක නටඹුන් පමණක් නොව, එයට අයත් වනාන්තරාශ්‍රිත ස්වාභාවික පරිසරය සහ සමස්ත සංස්කෘතික භූදර්ශනය ද ආරක්ෂා කිරීම මෙම වැඩසටහන්වල ප්‍රධාන අරමුණකි.<ref>{{cite web |title=Rajagala Archaeological Project |website=Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ විධිමත් සංරක්ෂණ හා උරුම කළමනාකරණ වැඩසටහනක් ලෙස පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය ඒකාබද්ධව ක්‍රියාත්මක කළ රජගල සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘතිය 2012 වර්ෂයේ සිට ආරම්භ විය. මෙම ව්‍යාපෘතියේ අරමුණ වූයේ විනාශයට පත්වෙමින් තිබූ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්මාරක ආරක්ෂා කිරීම, ඒවායේ තිරසර පැවැත්ම තහවුරු කිරීම සහ රජගලේ උරුම හා සංස්කෘතික සංචාරක හැකියාවන් වර්ධනය කිරීමයි.<ref>{{cite web |title=රජගල පුරාවිද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ පුරාවිද්‍යා උරුම කළමනාකරණය |website=ශ්‍රී ලංකා රජය – අමාත්‍ය මණ්ඩල කාර්යාලය |url=https://www.cabinetoffice.gov.lk/cab/index.php?Itemid=49&dID=6260&id=16&lang=si&option=com_content&view=article |access-date=2026-09-14 }}</ref> සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘතිය යටතේ නටඹුන් පිරිසිදු කිරීම, විනාශයට පත්වීමේ අවදානමට ලක් වූ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යුහ ස්ථාවර කිරීම, පැරණි වාස්තු විද්‍යාත්මක අංග සංරක්ෂණය කිරීම සහ ආරාම සංකීර්ණයේ භූදර්ශනය සකස් කිරීම වැනි කටයුතු සිදු කර ඇත. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ 2022 වාර්ෂික වාර්තාවට අනුව, එම වර්ෂයේදී රජගලතැන්න පුරාවිද්‍යා ස්ථාන සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘතියේ මූලික පහසුකම් සහ අංශ නඩත්තු කිරීම, අර්ධ වශයෙන් නිම කර තිබූ හදිසි සංරක්ෂණ කටයුතු සම්පූර්ණ කිරීම, නව සංරක්ෂණ කටයුතු සහ භූදර්ශන සකස් කිරීමේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කර තිබුණි.<ref>{{cite web |title=Conservation Project of Rajagalathenna Archeological Site |work=Annual Performance Report 2022 |publisher=Department of Archaeology, Sri Lanka |url=https://archaeology.gov.lk/images/2024/05/12/APR_2022_Eng.pdf |access-date=2026-09-14 }}</ref> මෑත කාලීන සංරක්ෂණ කටයුතු යටතේ රජගලේ කුඩා ස්තූප දෙකක්, ඒවා ආශ්‍රිත ප්‍රාකාර, බෝධිඝරය සහ ලහබත්ගෙය ඇතුළු ආරාමික ස්මාරක කිහිපයක් සංරක්ෂණය කර ඇත. විනාශයට පත්වීමේ අවදානමට ලක්ව තිබූ ලෙන් ව්‍යුහ සහ කඳු මුදුනේ පිහිටි ගල් ව්‍යුහ ද ස්ථාවර කිරීම සඳහා සංරක්ෂණ මැදිහත්වීම් සිදු කර තිබේ. මෙම කටයුතුවලදී ස්මාරකවල ඉතිරිව තිබූ පැරණි වාස්තු විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ හැකිතාක් ආරක්ෂා කරමින් ඒවායේ භෞතික ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීමට අවධානය යොමු කර ඇත.<ref>{{cite web |title=මිහිඳු හිමිගේ ධාතු නිධන් කළ රජගල ලෝක උරුමයකට යෝජනා වෙයි |website=ලංකාදීප |url=https://www.lankadeepa.lk/Nimthera/%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B6%B3-%E0%B7%84%E0%B6%B8%E0%B6%9C-%E0%B6%B0%E0%B6%AD-%E0%B6%B1%E0%B6%B0%E0%B6%B1-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%BB%E0%B6%A2%E0%B6%9C%E0%B6%BD-%E0%B6%BD%E0%B6%9A-%E0%B6%8B%E0%B6%BB%E0%B6%B8%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B6%A7-%E0%B6%BA%E0%B6%A2%E0%B6%B1-%E0%B7%80%E0%B6%BA/56-566828 |access-date=2026-09-14 }}</ref> ආරාම සංකීර්ණයට පිවිසෙන පැරණි මාර්ගය සහ කඳුකර පරිසරය ද සංරක්ෂණ වැඩසටහන්වල කොටසක් ලෙස සැලකිල්ලට ගෙන ඇත. කැණීම් හා ගවේෂණ මගින් අනාවරණය වූ චෛත්‍ය, බෝධිඝර, ප්‍රතිමාගෘහ, ලහබත්ගෙය, ජන්ථාඝරය සහ දානශාලාව වැනි ස්මාරක සංරක්ෂණය කිරීමත්, පැරණි පිවිසුම් මාර්ග සහ ජල සම්බන්ධ ව්‍යුහ නඩත්තු කිරීමත් මෙම පුළුල් උරුම කළමනාකරණ ක්‍රියාවලියේ කොටසක් වේ.<ref>{{cite web |title=රජගල තැන්නෙන් තවත් පුරාවිද්‍යා නටබුන් මතුවෙයි |website=ලංකාදීප |url=https://www.lankadeepa.lk/thaksalawa/%E0%B6%BB%E0%B6%A2%E0%B6%9C%E0%B6%BD-%E0%B6%AD%E0%B7%90%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%AD%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA%E0%B7%8F-%E0%B6%B1%E0%B6%A7%E0%B6%B6%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%B8%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B6%BA%E0%B7%92/55-530965 |access-date=2026-09-14 }}</ref> 2026 දී රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානය ජාතික මට්ටමේ පුරාවිද්‍යා උරුම සංරක්ෂණ වැඩසටහන්වල ද අවධානයට ලක් විය. 2026 ජූලි මාසයේදී ආරම්භ කරන ලද '''“උරුමයට ජීවයක්”''' පුරාවිද්‍යා ස්ථාන දහසක් සංරක්ෂණය කිරීමේ ජාතික වැඩසටහනේ සමාරම්භක අවස්ථාව රජගල පුරාණ විහාරස්ථානයේ පැවැත්වූ අතර, එහි නව පුරාවිද්‍යා කාර්යාලයක් ද විවෘත කරන ලදී. මෙම වැඩසටහන යටතේ ස්ථානය සංරක්ෂණය කිරීමත්, දෙස් විදෙස් බැතිමතුන් සහ සංචාරකයන් සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීමත් ඉදිරි අරමුණු ලෙස සඳහන් කර ඇත.<ref>{{cite web |title=“උරුමයට ජීවයක්” පුරාවිද්‍යා ස්ථාන දහසක් සංරක්ෂණය කිරීමේ ජාතික වැඩසටහන ඇරඹෙයි |website=ITN News |date=2026-07-13 |url=https://www.itnnews.lk/2026/07/13/816500/ |access-date=2026-09-14 }}</ref> ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] *[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] *[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]] *[[දානිගල]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහදිලි කිරීම්== {{Reflist|group=සවිස්තර}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/ රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය] – ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය * [https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/introduction-to-the-project/ රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතිය හැඳින්වීම] – ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය * [https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/significance-of-the-rajagala-archaeological-reserve-and-values-associated-with-it/ රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතයේ වැදගත්කම සහ උරුම වටිනාකම්] – Rajagala Archaeological Project * [https://www.sjp.ac.lk/news/website-launch-of-rajagala-archeological-project/ රජගල පුරාවිද්‍යා ව්‍යාපෘතියේ නිල වෙබ් අඩවිය දියත් කිරීම] – ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය * [https://www.sjp.ac.lk/academic/excavations-rajagala-commenced/ රජගලේ තවදුරටත් සිදු කළ පුරාවිද්‍යා කැණීම්] – ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve] – UNESCO World Heritage Centre * [https://siddham.network/inscription/in03222/ Rajagala Inscription of circa 200 B.C. commemorating Saint Mahinda] – Siddham: Asian Inscription Database * [https://www.youtube.com/watch?v=ZBEpnoeinOQ රජගල තැන්න නොහොත් වෑගම් පත්තුවේ රාස්සගල] – BMK Travel Stories ==මූලාශ්‍ර== * {{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |author-link=Senarath Paranavithana |title=An Inscription of Circa 200 B.C. at Rajagala commemorating Saint Mahinda |journal=University of Ceylon Review |volume=20 |issue=2 |year=1962 |pages=159–162 }} * {{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |author-link=Senarath Paranavithana |title=Three Rock-Inscriptions at Rāssahela |journal=Epigraphia Zeylanica |volume=IV |year=1934–1941 |pages=169–176 }} * {{cite book |last=Medhananda |first=Ellawala |author-link=Ellawala Medhananda Thero |title=පැචීන පස්ස – උත්තර පස්ස: නැගෙනහිර පළාත හා උතුරු පළාතේ සිංහල බෞද්ධ උරුමය |publisher=Dayawansa Jayakody & Company |location=Colombo |pages=232–238 |language=si }} * {{cite web |title=Rajagala Archaeological Project |website=Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Sri Jayewardenepura |url=https://fhss.sjp.ac.lk/rajagala/ |access-date=2026-09-14 }} * {{cite web |title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve |website=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/ |access-date=2026-09-14 }} * {{cite web |title=Rajagala Archaeological Reserve |website=Department of Archaeology, Sri Lanka |publisher=Department of Archaeology |access-date=2026-09-14 }} * {{cite web |title=Annual Performance Report 2022 |publisher=Department of Archaeology, Sri Lanka |year=2022 |url=https://archaeology.gov.lk/images/2024/05/12/APR_2022_Eng.pdf |access-date=2026-09-14 }} * {{cite journal |author=Karunarathna, H. H. A. |title=A Study on the Cultural Landscape of Rajagala Monastic Complex in the Eastern Province of Sri Lanka |journal=South Asian History, Culture and Archaeology |year=2021 }} * {{cite web |title=Rāssahela Rock Inscriptions |website=Siddham: The Asian Inscription Database |url=https://siddham.network/tag/rajagala/ |access-date=2026-09-14 }} * {{cite web |title=රජගල පුරාවිද්‍යා උරුම කළමනාකරණය |website=ශ්‍රී ලංකා රජය – අමාත්‍ය මණ්ඩල කාර්යාලය |url=https://www.cabinetoffice.gov.lk/ |access-date=2026-09-14 }} ==යොමු== {{reflist}} {{reflist|refs= <ref name="Plate468"> {{cite web | url = http://www.royalasiaticsociety.lk/inscriptions/?q=node/594 | title = Plate No.468 - රජගල ඉන්ස්ක්‍රිප්ෂන් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා | publisher =RoyalAsiaticSociety.lk | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="Plate429"> {{cite web | url = http://www.royalasiaticsociety.lk/inscriptions/?q=node/559 | title = Plate No.429 - රජගල ඉන්ස්ක්‍රිප්ෂන් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා | publisher =RoyalAsiaticSociety.lk | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="tripadvisor1"> {{cite web | url = http://www.tripadvisor.com/Travel-g806316-c138032/Batticaloa:Sri-Lanka:Visit.Pre.Historic.Rock.Art.In.Rajagala.html | title = විසිට් ප්‍රී හිස්ටරික් රොක් ආර්ට් ඉන් රජගල | publisher =ට්‍රිප්ඇඩ්වයිසර්.කොම් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="amazinglanka1"> {{cite web | url = http://amazinglanka.com/heritage/rajagala/rajagala.php | author = ජනනි අමරසේකර | title =රජගල විහාරය | publisher =AmazingLanka.com | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="amazinglanka2"> {{cite web | url = http://amazinglanka.com/heritage/rajagala/rajagala2.php | author = සිංහරාජ දෙල්ගොඩ | title =රජගල - ඇන් ඒන්ෂියන්ට් මොනාස්ට්‍රි ඉන් ද ජංගල්ස් ඔෆ් රුහුණ | publisher =අමේසිං ලංකා.කොම් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="dailynews1"> {{cite news | url = http://www.dailynews.lk/2011/03/09/news33.asp | author = ප්‍රියංක කුරුගල | title =නිව් ආකියෝලොජිකල් ට්‍රේනින් සෙන්ටර් ටු බී සෙට් අප්: අම්පාර රජගල| publisher = සන්ඩේ ඔබ්සවර් ඔන්ලියින් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="sundayobserver1"> {{cite news | url = http://www.sundayobserver.lk/2010/06/27/spe08.asp | author = සිරිසමන් විජේතුංග | title =ඇඩ්වන්ට් ඔෆ් අරහත් මහින්ද තෙර:ආකියෝලොජිකල් එවිඩන්ස් සර්ෆේසස් ඉන් අම්පාර | publisher = සන්ඩේ ඔබ්සවර් ඔන්ලියින් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }} </ref> }} {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] ==වැඩිදුර කියවීම== * {{cite book |last=මේධානන්ද |first=එල්ලාවල |author-link=එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි |title=පැචීන පස්ස – උත්තර පස්ස: නැගෙනහිර පළාත හා උතුරු පළාතේ සිංහල බෞද්ධ උරුමය |publisher=Dayawansa Jayakody & Company |location=Colombo |year=2003 |pages=232–238 |isbn=978-955-686-112-9 |language=si }} * {{cite book |last=Paranavitana |first=Senarat |author-link=Senarat Paranavitana |title=Inscriptions of Ceylon |volume= I |publisher=Department of Archaeology |location=Colombo |year=1970 |isbn=978-955-9264-05-7 }} * {{cite book |last=Paranavitana |first=Senarat |title=Inscriptions of Ceylon |volume= II |publisher=Archaeological Survey of Sri Lanka |location=Colombo |year=1983 }} * {{cite book |last=Paranavitana |first=Senarat |editor-last=Dias |editor-first=Malini |title=Inscriptions of Ceylon |volume= II |publisher=Department of Archaeology |location=Colombo |year=2001 }} * {{cite journal |last=Paranavitana |first=Senarat |author-link=Senarat Paranavitana |title=Three Rock-Inscriptions at Rāssahela |journal=Epigraphia Zeylanica |volume=IV |pages=169–176 |publisher=Archaeological Survey of Ceylon }} * {{cite book |last=Ranawella |first=S. |title=Inscriptions of Ceylon |volume= V |publisher=Department of Archaeology |location=Colombo |year=2005 |isbn=955-91-59-57-7 }} * {{cite book |last=Nicholas |first=C. W. |title=Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon |publisher=Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society |volume=VI |location=Colombo |year=1963 }} [[ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎]] [[ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]] t92cbz0rniifsubagb89mj05tvy68gj ටෙල් අවිව් 0 62560 799591 722709 2026-09-16T04:17:31Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799591 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව ජනාවාසය/වැලිපිල්ල |name = ටෙල් අවිව්-යාෆො |native_name ={{small|{{unbulleted list|{{lang|he|תל אביב-יפו}}}}}} |ISO =Tell ʔabib Yapo |image = [[File:Tlv-skyline01.jpg|300px]] |image_caption = The city skyline from West |image_flag = Flag of Tel Aviv.svg |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = Tel Aviv New Logo.svg |image_shield = TelAvivEmblem.svg |shield_alt = |nickname = {{unbulleted list| '[[W:en:White City (Tel Aviv)|ධවල නගරය]]' | 'කිසිදා නොනිදන නගරය' | 'The Bubble' ('බුබුල') | 'TLV'}} |motto = |image_map = |map_alt = |map_caption = |pushpin_map = Israel |pushpin_label_position = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |latd=32 |latm=4 |lats=|latNS=N |longd=34 |longm=47 |longs=|longEW=E |coor_pinpoint = |coordinates_type = |coordinates_display =inline,title |coordinates_footnotes = |subdivision_type = [[ස්වෛරී රාජ්‍ය ලැයිස්තුව|රට]] |subdivision_name = {{ධජය|ඊශ්‍රායලය}} |subdivision_type1 = [[ඊශ්‍රායලයේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]] |subdivision_name1 = [[ටෙල් අවිව් දිස්ත්‍රික්කය|ටෙල් අවිව්]] |subdivision_type2 = අගනගර ප්‍රදේශය |subdivision_name2 = [[W:en:Tel Aviv metropolitan area|ගුෂ් ඩැන්]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |established_title = පිහිටුවන ලද්දේ |established_date = {{start date|1909|04|11}} |established_title1 = |established_date1 = |founder = |named_for = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = [[W:en:Mayor-council government|නගරාධිපති-සභා]] |governing_body = ටෙල් අවිව් මහනගර සභාව |leader_title = නගරාධිපති |leader_name = [[W:en:Ron Huldai|රොන් හුල්ඩායි]] |unit_pref = |area_magnitude = |area_footnotes = |area_total_km2 =52 |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 =176 |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 =1516 |area_metro_sq_mi = |area_note = |elevation_footnotes = |elevation_m =5 |elevation_ft = |population_footnotes = |population_total =426,138 |population_rank = ඊශ්‍රායලයේ [[W:en:List of Israeli cities|2වන]] ස්ථානය |population_urban =1,339,238 |population_metro =3,642,000 |population_as_of =2014 |population_density_km2=8,195 |population_density_rank= ඊශ්‍රායලයේ [[W:en:List of Israeli cities|12වන]] ස්ථානය |population_density_urban_km2= 7504.4 |population_density_metro_km2= 2291.4 |population_est = |pop_est_as_of = |population_demonym =ටෙල් අවිවි |population_note = |blank_name_sec1 =GDP |blank_info_sec1=[[අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලර්|US$]] 153.3&nbsp;බිලියන <ref name ="brookingsgdp">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|title=Global city GDP 2014|publisher=Brookings Institution|accessdate=18 November 2014}}</ref> |blank1_name_sec1 =GDP per capita |blank1_info_sec1 =US$ 42,614 <ref name="brookingsgdp" /> |timezone1 =[[W:en:Israel Standard Time|IST]] |utc_offset1 =+2 |timezone1_DST =[[W:en:Israel Summer Time|IDT]] |utc_offset1_DST =+3 |postal_code_type =[[W:en:Postal codes in Israel|තැපැල් කේතය]] |postal_code = |area_code_type =[[W:en:Telephone numbers in Israel|ප්‍රාදේශීය කේතය]] |area_code =+972 (Israel) 3 (City) |website ={{URL|http://tel-aviv.gov.il/eng/Pages/HomePage.aspx|tel-aviv.gov.il}} |footnotes = }} '''ටෙල් අවිව්-යාෆො''' ({{lang-en|Tel Aviv-Yafo}}, {{lang-he|תל אביב-יפו,}}, {{lang-ar|تل أبيب يافا}}) හෝ '''ටෙල් අවිව්''' ({{lang-en|Tel Aviv}}, {{lang-he|תל־אביב}}, {{lang-ar|تل أبيب}}) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ, [[ජෙරුසලෙම]]ට අනතුරුව [[ඊශ්‍රායලය|ඊශ්‍රායලයේ]] දෙවන විශාලතම [[ජනගහනය]]ක් සහිත නගරය යි. {{convert|52|km2|sqmi}} ක භූමි ප්‍රමාණයක් සහිත මෙම නගරයෙහි 426,138ක ජනතාවක් වාසය කරයි. ගුෂ් ඩැන් ලෙසද හැඳින්වෙන [[ටෙල් අවිව් අගනුවර ප්‍රදේශය|ටෙල් අවිව් අගනුවර කලාපයෙහි]] කොටසක් සෑදෙන්නේ මෙම ටෙල් අවිව් නගරයෙන් වන අතර එය ඊශ්‍රායලයේ විශාලතම පරිපාලන ප්‍රදේශය යි. එහි ජනගහනය 3,464,100 ක් වන අත‍ර එය රටෙහි මුළු ජනගහනයෙන් 42% කි. එම පරිපාලන කලාපයෙහි විශාලතම සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ කොටස ටෙල් අවිව්-යාෆො වෙයි.<ref name=autogenerated4>{{cite web|title=Localities, Population and Density per km², by Metropolitan Area and Selected Localities |work=Statistical Abstract of Israel 2013|publisher=[[Israel Central Bureau of Statistics]] |url=http://www1.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_25&CYear=2013|format=PDF|accessdate=7 November 2013|year=2012}}</ref> නගරය පිහිටා ඇත්තේ බටහිර ඊශ්‍රායලයේ [[මධ්‍යදරණී මුහුද|මධ්‍යදරණී]] වෙරළ සීමාවෙහි වන අතර [[W:en:Ron Huldai|රොන් හුල්ඩායි]]ගේ ප්‍රධානිත්වයෙන් යුතු ටෙල් අවිව්-යාෆො නගර සභාව මගින් පාලනය කරනු ලබයි. බොහෝ විදේශ තානාපති කාර්යයාල ටෙල් අවිව් නගරයෙහි පිහිටා ඇත. ටෙල් අවිව් නගර වැසියන්ව [[හීබෲ භාෂාව|හීබෲ භාෂාවෙන්]] පොදුවේ ''ටෙල් අවිවිම්'' ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර පිරිමියෙකු සඳහා ''ටෙල් අවිවි'' යනුවෙන් සහ ගැහැණියක සඳහා ''ටෙල් අවිවිට්'' යනුවෙන්ද ඒක වචන පද භාවිත වෙයි. යුදෙව් ප්‍රජාවන් විසින් ක්‍රි.ව. 1909 දී [[ජෆ්ෆා]] ({{lang-he-n|יָפוֹ}} ''{{transl|he|Yafo}}'') පුරාණ තොටුපළ නගරයට යාබදව ටෙල් අවිව් නගරය පිහිටුවන ලදී. යුදෙව් සරණාගතයින්ගේ සංක්‍රමණයවීම් නිසා ටෙල් අවිව් නගරය ඉක්මනින්ම, එකළ වැඩිවශයෙන් අරාබි ජනයා සිටි ජෆ්ෆා නගරය ඉක්මවා වර්ධනය විය.<ref>85% in 1922, 92% in 1931 (Census reports)</ref> 1950 දී, එනම් [[ඊශ්‍රායලය|ඊශ්‍රායල් ජනරජය]] පිහිටුවීමෙන් වසර දෙකකට පසුව ටෙල් අවිව් සහ ජෆ්ෆා තනි නගරසභාවක් යටතට ගෙන යන ලදී. ටෙල් අවිව්හි ධවල නගරය, 2003 දී [[යුනෙස්කෝ ලෝක ‍ උරුම අඩවි]]යක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.<ref name="UNESCO">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1096.pdf |title=The White City of Tel Aviv |accessdate=29 March 2008 |publisher=[[UNESCO]]|format=PDF}}</ref><ref name="times">{{cite news |url=http://travel.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/travel/holiday_type/breaks/article3370349.ece |title=Hip and happening in Tel Aviv |work=The Times |date=16 February 2008 |accessdate=16 February 2008 |last=Strimpel |first=Zoe |location=London |archive-date=19 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080719184519/http://travel.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/travel/holiday_type/breaks/article3370349.ece |url-status=dead }}</ref> ටෙල් අවිව් [[විශ්ව පුරවරය]]ක් වන අතර ලොව 25 වන වඩාත් වැදගත් මූල්‍ය කේන්ද්‍රස්ථානය ද වෙයි<ref>{{cite web|author=Ami Sedghi |url=http://www.longfinance.net/images/GFCI18_23Sep2015.pdf |title=TheGlobal FinancialCentres Index 18 |publisher=QFC |date=1 September 2015 |accessdate=1 September 2015}}</ref>. [[අබු ඩාබි]] වලට පසු මැදපෙරදිග නගර අතුරින් දෙවන විශාලතම ආර්ථිකයට හිමිකම් කියන්නේද ටෙල් අවිව් නගරය යි<ref>{{cite web|author=Ami Sedghi |url=http://www.guardian.co.uk/news/datablog/2012/jun/12/city-cost-of-living-2012-tokyo |title=Which is the world's most expensive city? Cost of living survey 2012 &#124; News &#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date=12 June 2012 |accessdate=6 November 2012}}</ref>. අන්තර්ජාතික සංචාරකයන් මිලියනයකට අධික ප්‍රමාණයක් වාර්ෂිකව මෙහි පැමිණෙයි<ref name="MasterCard ranks Tel Aviv as fifth most visited city in Middle East and Africa">{{cite news |url=http://www.timesofisrael.com/mastercard-ranks-tel-aviv-as-fifth-most-visited-city-in-middle-east-and-africa/|title=MasterCard ranks Tel Aviv as fifth most visited city in Middle East and Africa |accessdate=12 June 2012|publisher=[[The Times of Israel]] |first=Yoel|last=Goldman |date=12 June 2012}}</ref><ref name="Tourists rank Jerusalem and Tel Aviv among top cities to visit">{{cite news |url=http://www.haaretz.com/travel/travel-news/tourists-rank-jerusalem-and-tel-aviv-among-top-cities-to-visit-1.374032 |title=Tourists rank Jerusalem and Tel Aviv among top cities to visit |accessdate=19 July 2011 |publisher=[[Haaretz]] |first=Tanya |last=Sapty |date=19 July 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111112145431/http://www.haaretz.com/travel/travel-news/tourists-rank-jerusalem-and-tel-aviv-among-top-cities-to-visit-1.374032 |archivedate=12 November 2011 |url-status=live }}</ref>. සජීවී නිශා දිවි පැවැත්මක්, උද්‍යෝගිමත් වාතාවරණයක් සහ 24-පැය සංස්කෘතියක් පවතින බැවින් ටෙල් අවිව් නගරය "කිසිදා නොනිදන නගරය" සහ "සාද අගනුවර" යන අන්වර්ථ නාමවලින් ද හඳුන්වනු ලබයි.<ref name="Top 10 party towns">{{cite news |url=http://www.smh.com.au/travel/the-worlds-top-10-party-towns-20091118-im4q.html |title=The world's top 10 party towns |publisher=[[The Sydney Morning Herald|Sydney Morning Herald]] |date=19 November 2009 |accessdate=19 November 2009}}</ref><ref name="lonelyplanet.com">{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com /usa/new-york-city/travel-tips-and-articles/76165|title=Lonely Planet's top 10 cities for 2011 |accessdate=31 October 2010}}</ref> ==නිරුක්තිය== ''ටෙල් අවිව්'' යනු, [[නහුම් සුකොලොම්]] විසින් [[ජර්මන් භාෂාව|ජර්මන් බසින්]] [[හීබෲ භාෂාව|හීබෲ භාෂාවට]] පරිවර්තනය කරන ලද ''Altneuland'' ''(පැරණි නව භූමිය)'' නමැති කෘතියෙහි හීබෲ නාමය යි. සොකොලොව් එම නම නිර්මාණයේ දී [[ඊස්කීල්]] හී එන [[බැබිලෝනියාව]]ට ආසන්න [[මෙසපොටේමියාව|මෙසපොටේමියානු]] ප්‍රදේශයක් වන [[ටෙල් අබිබ්]] හි නම උපයෝගී කරගෙන තිබිණි. 1910 දී නාම යෝජනා කිහිපයක් අතුරින් ටෙල් අවිව් නාමය තෝරා ගන්නා ලදී. පුරාණ යුදෙව් ජන්මභූමියෙහි පුනර්ජිවයක් යන අදහස කැටි කරගත් බැවින් එම නාමය වඩාත් පිළිගැනීමට ලක්විය. හීබෲ භාෂාවෙන් ''අවිව්'' යනු "වසන්තය" යි. එය නව ජීවය සංකේතවත් කරයි. එමෙන්ම ''ටෙල්'' යනු එකක් මතින් එකක් ගොඩනැගුණු ශිෂ්ටාචාරවල ස්ථර ඒකරාශී වීමෙන් සෑදුණු, මිනිසා විසින් සාදන ලද ගොඩැල්ල යන්නයි. එමගින් පුරාණ බව සංකේතවත් කරයි. හීබෲ බසින් ''යාෆො'' හෙවත්, ජෆ්ෆා යන නාමයෙහි නිරුක්තිය පිළිබඳව විවිධ මත පවතී. ඇතැමුන් විශ්වාස කරන්නේ "ලස්සන" හෝ "සුන්දර" යන අරුත් ඇති හීබෲ වචන වන ''යාෆා'' හෝ ''යෝෆි'' මගින් එය ව්‍යුත්පන්න වූ බවයි. තවත් විශ්වාසයක් වන්නේ නෝවාගේ පුත්‍රයා වන ජාෆෙත් විසින් නගරය පිහිටුවණු ලැබූ බව සහ ඒ නිසාවෙන් ඔහුගේ නම අනුව යමින් නගරයට නම ලැබුණු බවයි.<ref name="VJF">{{cite web |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/geo/jaffa.html |title=Jaffa |accessdate=16 September 2012 |publisher=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref> ==ප්‍රවාහනය== {{ප්‍රධාන ලිපිය|ටෙල් අවිව්හී ප්‍රවාහනය}} [[ගොනුව:Ayalon Highway which runs through Tel Aviv.jpg|thumb|right|upright|ටෙල් අවිව් හරහා දිවෙන [[එයියලුන් මහාමාර්ගය]] ]] පුළුල් පොදු ප්‍රවාහන ජාලයකින් සැපයුම ලබන ටෙල් අවිව්, ප්‍රධාන ගමනාගමන කේන්ද්‍රස්ථානයක් වනඅතර ජාතික ප්‍රවාහන ජාලයෙහි බොහෝ මාර්ග නගරය හරහා දිවෙයි. [[ගොනුව:Channel2 - Tel Aviv.webm|300px|right|[[ඊශ්‍රායෙලි නිවුස් සමාගම]] වෙතින් ටෙල් අවිව් පිළිබඳ කෙටි වීඩියෝවක්|thumb]] ==ආශ්‍රිත== {{reflist}} ==ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ== * Michael Turner, Catherine Weill-Rochant, Geneviève Blondiau, Silvina Sosnovsky, Philippe Brandeis, ''Sur les traces du modernisme, Tel-Aviv-Haïfa-Jérusalem'', CIVA (ed.), Bruxelles 2004. (Hebrew and French) * Catherine Weill-Rochant, ''L'Atlas de Tel-Aviv 1908–2008'', Paris, CNRS Editions, 2008. (Historical maps and photos, French, soon in Hebrew and English) * Catherine Weill-Rochant, ''Bauhaus " – Architektur in Tel-Aviv, L’architecture " Bauhaus " à Tel- Aviv'', Rita Gans (éd.), Zürich, Yad Yearim, 2008. (German and French) * Catherine Weill-Rochant, 'The Tel-Aviv School: a constrained rationalism', ''DOCOMOMO journal'' (Documentation and conservation of buildings, sites and neighbourhoods of the modern movement), April 2009. *{{Cite thesis|degree=PhD|title=Le plan de Patrick Geddes pour la " ville blanche " de Tel Aviv : une part d’ombre et de lumière. Volume 1|url=http://www.bu.univ-paris8.fr/web/collections/theses/RochantThese1.pdf|format=PDF|last=Rochant Weill|first=Catherine|year=2006|publisher=Université Paris 8|location=Paris|accessdate=9 July 2010|archive-date=3 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091203073901/http://www.bu.univ-paris8.fr/web/collections/theses/RochantThese1.pdf|url-status=dead}} And: {{Cite thesis|degree=PhD|title=Le plan de Patrick Geddes pour la " ville blanche " de Tel Aviv : une part d’ombre et de lumière. Volume 2|url=http://www.bu.univ-paris8.fr/web/collections/theses/RochantThese2.pdf|format=PDF|last=Rochant Weill|first=Catherine|year=2006|publisher=Université Paris 8|location=Paris|accessdate=9 July 2010|archive-date=3 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091203073505/http://www.bu.univ-paris8.fr/web/collections/theses/RochantThese2.pdf|url-status=dead}} * Catherine Weill-Rochant, ''Le travail de Patrick Geddes à Tel-Aviv, un plan d'ombre et de lumière'', [[Saarbrücken]], ةditions Universitaires Européennes, May 2010. * Jochen Visscher (ed.): ''Tel Aviv The White City'', Photographs by Stefan Boness, JOVIS Verlag Berlin 2012, ISBN 978-3-939633-75-4 ==බාහිර සබැඳි== <!--======================== {{No more links}} ============================ |PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. Wikipedia | |is not a collection of links nor should it be used for advertising. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | |See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | |If there are already plentiful links, please propose additions or | |replacements on this article's discussion page, or submit your link | |to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | |and link back to that category using the {{dmoz}} template. | === {{No more links}} =========--> {{Commons category|Tel Aviv-Yafo}} {{Wikivoyage}} * [http://tel-aviv.gov.il/eng/Pages/HomePage.aspx The official Tel Aviv municipality website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016045011/http://tel-aviv.gov.il/eng/Pages/HomePage.aspx |date=2015-10-16 }} * [http://www.tel-aviv.gov.il/ The official Tel Aviv municipality website] {{he icon}} * [http://www.tel-aviv.gov.il/Arabic/ The official Tel Aviv municipality website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060126234610/http://www.tel-aviv.gov.il/Arabic/ |date=2006-01-26 }} {{ar icon}} * [http://www.israelinarabic.com/?p=605 The History of Tel Aviv] {{ar icon}} * [http://www.visit-tlv.com/ visit-tlv.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200821005747/http://www.visit-tlv.com/ |date=2020-08-21 }} - Tel Aviv-Jaffa Tourism Site * [http://www.telavivfoundation.org/ The Tel Aviv Foundation] * [http://telaviv.busmappa.com/p/bus-map.html Tel Aviv bus map] {{Tel Aviv District}} {{Urban public transport in Israel}} {{Israel Railways}} {{Largest Israeli cities}} {{Paralympic Summer Games Host Cities}} {{Authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:ටෙල් අවිව්| ]] [[Category:1909 establishments in the Ottoman Empire]] [[Category:Populated places established in 1909]] [[Category:Cities in Israel]] [[Category:Cities in Tel Aviv District]] [[Category:Jewish villages in the Ottoman Empire]] [[Category:Mediterranean port cities and towns in Israel]] [[ප්‍රවර්ගය:ඊශ්‍රායලය]] [[ප්‍රවර්ගය:ලෝක උරුම අඩවි]] [[ප්‍රවර්ගය:ලෝක උරුම]] [[ප්‍රවර්ගය:ආසියාව]] [[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා ආසියානු මාසය 2015]] dz606tasire5vvf9xcv7rxxyhehh6jn තුන්වෙනි ලෝකය 0 63445 799543 712766 2026-09-15T16:30:28Z ~2026-50088-87 81074 799543 wikitext text/x-wiki {{පළමු, දෙවන සහ තුන්වන ලෝක}} [[සීත යුද්ධය|සීත යුද]] වකවානුවේ [[නේටෝ]] වෙත හෝ [[සමසමාජ කඳවුර]] වෙත සම්බන්ධ නොවී නොබැඳි ප්‍රතිපත්තිය අනුගමනය කල රටවල් '''තුන්වෙනි ලෝකය''' හෝ '''තුන්වෙනි ලෝකයේ රටවල්''' ලෙස හැඳින්වේ. නමුත් වර්තමානයේ එය දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් ලෙස නිරවද්‍ය නොවන ආකාරයට භාවිතයට ගැනේ s0grf7mmc6o57c4bn6m6qdlq8sh7rp9 ක්‍රී බස 0 65298 799554 701426 2026-09-16T01:14:29Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799554 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=ක්‍රී |states= [[කැනඩාව]]; [[ඇමරිකාව]]: [[මොන්ටානා]] |ethnicity=[[ක්‍රී]] |speakers= {{sigfig|117,400|2}} |date=2006 census |speakers2=(including [[Montagnais language|Montagnais]]–[[Naskapi language|Naskapi]] and [[Atikamekw language|Atikamekw]]) |ref=<ref name="census">[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=89189&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=705&Temporal=2006&Theme=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= Statistics Canada: 2006 Census]</ref> |familycolor=Algic |fam1=[[ඇල්ගික භාෂා|ඇල්ගික]] |fam2=[[ඇල්ගොන්කියානු භාෂා|ඇල්ගොන්කියානු]] |fam3= [[මධ්‍යම ඇල්ගොන්කියානු භාෂා|මධ්යම ඇල්ගොන්කියානු]] |script=[[ලතින් අක්ෂර|ලතින්]], [[කැනේඩියානු ආදිවාසී මාත්‍රාක්ෂර]] ([[ක්‍රී මාත්‍රාක්ෂර|ක්‍රී]]) |nation=වයඹ දේශභූමිය<ref>[http://www.nwtlanguagescommissioner.ca/pdf/Official_Languages_Map.pdf Official Languages of the Northwest Territories] (map)</ref> |minority=[[ඇල්බ'ටා]]<br>[[මැනිටෝබා]]<br>[[ඔන්ටාරියෝ]]<br>[[ක්‍යූබෙක්]]<br>[[ස'ස්කැචවාන්]] |iso1=cr |iso2=cre |iso3=cre |lc1=crk|ld1=[[තැන්න ක්‍රී භාෂාව|තැන්න ක්‍රී]] |lc2=cwd|ld2=[[ලඳු ක්‍රී භාෂාව|ලඳු ක්‍රී]] |lc3=csw|ld3=[[වගුරු ක්‍රී භාෂාව|වගුරු ක්‍රී]] |lc4=crm|ld4=[[ගෝන ක්‍රී භාෂාව|ගෝන ක්‍රී]] |lc5=crl|ld5=[[උතුරු නැගෙනහිර ක්‍රී භාෂාව|උතුරු නැගෙනහිර ක්‍රී]] |lc6=crj|ld6=[[දකුණු නැගෙනහිර ක්‍රී භාෂාව|දකුණු නැගෙනහිර ක්‍රී]] |lc7=nsk|ld7=[[නැස්කපි භාෂාව|නැස්කපි]]<!--nsk, moe and atj don't belong to the Cree macrolanguage per SIL--> |lc8=moe|ld8=[[මොන්ටන්යේ භාෂාව|මොන්ටන්යේ]] |lc9=atj|ld9=[[අටිකමෙඛ් භාෂාව|අටිකමෙඛ්]] |glotto=cree1271 |glottorefname=Cree–Montagnais–Naskapi |map= |mapcaption=A rough map of Cree dialect areas |notice=IPA }} {{Contains Canadian text}} '''ක්‍රී''' {{IPAc-en|ˈ|k|r|iː}}<ref>Laurie Bauer, 2007, ''The Linguistics Student’s Handbook'', Edinburgh</ref> (ක්‍රී–[[මොන්ටන්යේ භාෂාව|මොන්ටාඥේ]]–[[නැස්කපි භාෂාව|නැස්කපි]] ලෙසද හැඳින්වෙන) යනු [[කැනඩාව]] පුරා වයඹ දේශභූමි හා [[ඇල්බ'ටා]] සිට [[ලැබ්‍රඩෝර්]] දක්වා 117,000 පමණ [[ක්‍රී|ජනතාව]] විසින් ව්‍යවහාරිත [[ඇල්ගොන්කියානු භාෂා|ඇල්ගොන්කියානු බස්වහර]]කි. මෙම බස කැනඩාවේ වැඩිම කථික පිරිසක් ව්සින් බැවහැරෙන [[ස්වදේශීය ඇමරිකානු භාෂා|ආදිවාසී භාෂාව]]යි.<ref name="census"/> ක්‍රී කථික පිරිස සාපේක්ෂව විශාල ගණනක් වුවත්, මෙබසට [[රාජ්‍ය භාෂාව|රාජ්‍ය අනුග්‍රහය]] ලැබී ඇති එකම ප්‍රාන්තය වන්නේ වයඹ දේශභූමිය යි.<ref name = "lang"/> ==නම්== වෙනත් නම් ලෙස ''{{lang|cr-Latn|නේහියවේවින්}}'' {{lang|cr|ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ}} (තැන්න ක්‍රී), ''{{lang|cr-Latn|නීහිතවීවින්}}'' (ලඳු ක්‍රී), ''{{lang|cr-Latn|නෙහිරැමොවින්}}'' (අටිකමෙඛ්), ''{{lang|cr-Latn|නෙහ්ලුඑඋන්}}'' (බටහිර මොන්ටාඥේ, පියෙවාකමී වහර), ''{{lang|cr-Latn|ඉල්නු-අයිමූන්}}'' (බටහිර මොන්ටාඥේ, බෙට්සිඅමිටෙස් වහර), ''{{lang|cr-Latn|ඉන්නු-අයිමූන්}}'' (නැගෙනහිර මොන්ටාඥේ), ''{{lang|cr-Latn|ඉයිනිඋ අයමිවින්-අයමිවින්}}'' (දකුණු නැගෙනහිර ක්‍රී), ''{{lang|cr-Latn|ඉයියිඋ-අයමිවින්}}'' (උතුරු නැගෙනහිර ක්‍රී), ''{{lang|cr-Latn|ඉලිලීමොවින්}}'' (ගෝන ක්‍රී), ''{{lang|cr-Latn|ඉනිලීමොවින්}}'' (නගෙනහිර වගුරු ක්‍රී), හා ''{{lang|cr-Latn|නේහිනවේවින්}}'' (බටහිර වගුරු ක්‍රී) දැක්විය හැක. == මූලාරම්භය හා ව්‍යාප්තිය == '''ක්‍රී''' [[ප්‍රාග් ඇල්ගොන්කියානු භාෂාව]]හි උපවහරක් ලෙස වසර 2,500 හෝ 3,000 කට පමණ පෙර [[උර්හේමට්|ආදිමය ඇල්ගොන්කියානු මව්බිම]] යන මහා විල් ආශ්‍රිතව තිබෙන්නට ඇතැයි සැළකෙන මනඃකල්පිත බිම්කඩින් ඇරැඹෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ප්‍රාග් ක්‍රී කථිකයන් උතුරු දෙසට සංක්‍රමණය වී, ඉක්මනින්ම [[ජේම්ස් බොක්ක]] දෙපස දෙපිරිසක් ලෙසට බෙදී යන්නට ඇතැයි සැළකේ. ඉනික්බිතිව නැගෙනහිර පාර්ශවය භින්න බස්වහර වලට බැදී ගිය අතර, බටහිර පාර්ශවය ප්‍රභින්න උපබස් වලට බිඳෙන්නට තව කලක් ගතවන්නට ඇතැයි සැළකේ.<ref>Rhodes and Todd, "Subarctic Algonquian Languages" in ''Handbook of North American Indians: Subarctic'', p. 60</ref> මෙම කාල ලක්ෂ්‍යයෙන් පසුව සිදුවූ ව්‍යවහාර විඝටනයන් පිළිබඳ නිශ්චිත මතයක් නොමැති වීමට මෙම භාෂාවන් හට ලිඛිත ඉතිහාසයක් නොමැතිවීම සහ යුරෝපීයයන්ගේ විග්‍රහයන් අක්‍රමානුකූල වීම මෙන්ම, ඇල්ගොන්කියානු ජනයාගේ ද්විභාෂික වීමට සහ තම අසල්වැසි භාෂාවන්වලට සම්පූර්ණයෙන්ම මාරුවීමට ඇති ප්‍රවණතාව ද හේතු ලෙස දැක්විය හැක.<ref>Rhodes and Todd, 60-61</ref> === ලේඛන ක්‍රම === ක්‍රී උපභාෂා (නැ.[[ක්යුබෙක්]]හි සහ [[ලැබ්රඩෝර්]]හි කතාකෙරෙන බස් හැරුණුකොට) සාම්ප්‍රදායිකව [[කැනේඩියානු ආදිවාසී මාත්‍රාක්ෂර]] වර්ගයක් වන [[ක්‍රී මාත්‍රාක්ෂර]] යොදගෙන ලේඛනගත කරනු ලබනමුත්, [[ලතින් අක්ෂර]] මගින්ද ලියවෙනු ලැබේ. මෙම ලේඛන ක්‍රමයෝ දෙකම ක්‍රී බස ශබ්දානුරූපීව නියෝජනය කරති. ක්‍රී සියළුවිට තිරස් ඉරිවල වමෙහි සිට දකුණට ලියැවේ.<ref name="Ager">[http://www.omniglot.com/writing/cree.htm Ager, Simon: Omniglot, Cree Syllabary]</ref> අතිඋතුරු උපබස් බහිෂ්කාර වශයෙන් ලතින් අක්ෂර වලින්ම ලියයි. තැන්න ක්‍රී, ලඳු ක්‍රී, හා වගුරු ක්‍රී '''බටහිර ක්‍රී මාත්‍රාක්ෂර''' යොදාගෙන ලියැවෙන අතර නැගෙනහිර ක්‍රී, ගෝන ක්‍රී, හා නැස්කපි '''නැගෙනහිර ක්‍රී මාත්‍රාක්ෂර''' යොදාගනී. මෙම මාත්‍රාක්ෂර පද්ධතියෙහිදී, එක් එක් අකුරින් [[ගාත්‍රාක්ෂර]]යක් නිරූපණය වන පරිදි සිව්දෙසකට (එක් එක් දිශාවට අනුව ඊට අයත්වන්නා වූ [[ස්වර]]ය තීරණය වන පරිදි) ලිවිය හැක.<ref name="Ager" /> යම් ක්‍රී උපබස්වලට පණකුරු 7ක් පමණ වනතුරු ඇති බැවින්, අතිරේක [[පිල්ලම්]] මාත්‍රාක්ෂරයට පසුව යොදමින් අනුරූප ස්වරය ලබාදේ. අගකුරු යනු තනි ගතකුරු ය.<ref name="Ager" /> පහත වගු මගින් පිලිවෙලින් නැගෙනහිර සහ බටහිර ක්‍රී උපබස්වල මාත්‍රාක්ෂර විධීන් දැක්වේ: {| class="wikitable collapsible collapsed" align="left" ! colspan="9" | නැගෙනහිර ක්‍රී මාත්රාක්ෂර |- ! rowspan=2|මුලකුරු ! colspan="7" | ස්වර ! rowspan=2|අගකුරු |- ! width="40" | ê ! width="40" | i ! width="40" | o ! width="40" | a ! width="40" | î ! width="40" | ô ! width="40" | â |- ! | ᐁ | ᐃ | ᐅ | ᐊ | ᐄ | ᐆ | ᐋ | |- ! p | ᐯ | ᐱ | ᐳ | ᐸ | ᐲ | ᐴ | ᐹ | ᑉ |- ! t | ᑌ | ᑎ | ᑐ | ᑕ | ᑏ | ᑑ | ᑖ | ᑦ |- ! k | ᑫ | ᑭ | ᑯ | ᑲ | ᑮ | ᑰ | ᑳ | ᒃ |- ! c | ᒉ | ᒋ | ᒍ | ᒐ | ᒌ | ᒎ | ᒑ | ᒡ |- ! m | ᒣ | ᒥ | ᒧ | ᒪ | ᒦ | ᒨ | ᒫ | ᒻ |- ! n | ᓀ | ᓂ | ᓄ | ᓇ | ᓃ | ᓅ | ᓈ | ᓐ |- ! s | ᓭ | ᓯ | ᓱ | ᓴ | ᓰ | ᓲ | ᓵ | ᔅ |- ! sh | ᔐ | ᔑ | ᔓ | ᔕ | ᔒ | ᔔ | ᔖ | ᔥ |- ! y | ᔦ | ᔨ | ᔪ | ᔭ | ᔩ | ᔫ | ᔮ | ᔾ (<sup>ᐤ</sup>) |- ! r | ᕃ | ᕆ | ᕈ | ᕋ | ᕇ | ᕉ | ᕌ | ᕐ |- ! l | ᓓ | ᓕ | ᓗ | ᓚ | ᓖ | ᓘ | ᓛ | ᓪ |- ! v, f | ᕓ | ᕕ | ᕗ | ᕙ | ᕖ | ᕘ | ᕚ | ᕝ |- ! th* | ᕞ | ᕠ | ᕤ | ᕦ | ᕢ | ᕥ | ᕧ | ᕪ |- ! w | ᐌ | ᐎ | ᐒ | ᐗ | ᐐ | ᐔ | ᐙ | ᐤ |- ! h | ᐦᐁ | ᐦᐃ | ᐦᐅ | ᐦᐊ | ᐦᐄ | ᐦᐆ | ᐦᐋ | ᐦ |} {| class="wikitable collapsible collapsed" align="right" ! colspan="9" | බටහිර ක්‍රී මාත්රාක්ෂර |- ! rowspan=2|මුලකුරු ! colspan="7" | ස්වර ! rowspan=2|අගකුරු |- ! width="40" | ê ! width="40" | i ! width="40" | o ! width="40" | a ! width="40" | î ! width="40" | ô ! width="40" | â |- ! | ᐁ | ᐃ | ᐅ | ᐊ | ᐄ | ᐆ | ᐋ | |- ! p | ᐯ | ᐱ | ᐳ | ᐸ | ᐲ | ᐴ | ᐹ | ᑊ |- ! t | ᑌ | ᑎ | ᑐ | ᑕ | ᑏ | ᑑ | ᑖ | ᐟ |- ! k | ᑫ | ᑭ | ᑯ | ᑲ | ᑮ | ᑰ | ᑳ | ᐠ |- ! c | ᒉ | ᒋ | ᒍ | ᒐ | ᒌ | ᒎ | ᒑ | ᐨ |- ! m | ᒣ | ᒥ | ᒧ | ᒪ | ᒦ | ᒨ | ᒫ | ᒼ |- ! n | ᓀ | ᓂ | ᓄ | ᓇ | ᓃ | ᓅ | ᓈ | ᐣ |- ! s | ᓭ | ᓯ | ᓱ | ᓴ | ᓰ | ᓲ | ᓵ | ᐢ |- ! y | ᔦ | ᔨ | ᔪ | ᔭ | ᔩ | ᔫ | ᔮ | ᐩ (ᐝ) |- ! th | ᖧ | ᖨ | ᖪ | ᖬ | ᖩ | ᖫ | ᖭ | <sup>‡</sup> |- ! w | ᐍ | ᐏ | ᐓ | ᐘ | ᐑ | ᐕ | ᐚ | ᐤ |- ! h | ᐦᐁ | ᐦᐃ | ᐦᐅ | ᐦᐊ | ᐦᐄ | ᐦᐆ | ᐦᐋ | ᐦ |- ! hk | | | | | | | | ᕽ |- ! l | colspan="8" | <center>ᓬ </center> |- ! r | colspan="8" | <center>ᕒ </center> |} {{Clear}}<!--Prevent paragraph from slipping between tables--> එක එක් ක්‍රී උපබස් වහරන්නන් විසින් තම සමාජයේ ප්‍රයෝජනය පිණිස ශබ්දකෝෂ තැනීම අරඹා ඇත. Cree Language Resource Project [http://www.creedictionary.com/ (CLRP)] වැනි ව්‍යාපෘතීන්වලින්, ක්‍රී බස වෙනුවෙන් ද්විභාෂා ශබ්දකෝෂයක් නිර්මාණය කරමින් පවතී. == අමතර අවධානයට == {{Portal|Indigenous peoples of the Americas|Canada}} * [[Cree|ක්‍රී ජනයා]] == මූලාශ්‍ර == {{reflist|refs= <ref name="lang">[http://www.justice.gov.nt.ca/PDF/ACTS/Official_Languages.pdf Northwest Territories Official Languages Act, 1988] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090324202430/http://www.justice.gov.nt.ca/PDF/ACTS/Official_Languages.pdf |date=March 24, 2009}} (as amended 1988, 1991–1992, 2003)</ref> }} == භාහිර සබැඳි == {{InterWiki|code=cr}} * [http://www.atlas-ling.ca/ The Cree-Innu linguistic atlas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112202636/http://www.atlas-ling.ca/ |date=2020-11-12 }} * [http://www.eastcree.org/pdf/ECwebmap1.pdf The Cree-Innu linguistic atlas], .pdf * [http://www.giftoflanguageandculture.ca/ The Gift of Language and Culture website] * [http://www.sicc.sk.ca/heritage/sils/ourlanguages/cree.html Our Languages: Cree] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050921042321/http://www.sicc.sk.ca/heritage/sils/ourlanguages/cree.html |date=2005-09-21 }} (Saskatchewan Indian Cultural Centre) * [http://www.languagegeek.com/algon/cree/nehiyawewin.html Languagegeek: Cree]—OpenType font repository of aboriginal languages (including Cree). * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-69-2473/life_society/cree/ CBC Digital Archives—Eeyou Istchee: Land of the Cree] * [http://www.pathoftheelders.com/ Path of the Elders ] – Explore Treaty 9, Aboriginal Cree & First Nations history. === පාඨමාලා === * [http://www.nisto.com/cree/ Nehinawe: Speak Cree] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000816223055/http://www.nisto.com/cree/ |date=2000-08-16 }} * [http://www.nisto.com/cree/lesson/ Cree Language Lessons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050705074846/http://www.nisto.com/cree/lesson/ |date=2005-07-05 }} * [http://www.eastcree.org/ The East Cree language web] *[http://www.eastcree.org/cree/en/lessons/ Cree on-line Spelling Lessons] === ශබ්දකෝෂ === * [http://www.eastcree.org/cree/en/dictionary/ On-line Eastern James Bay Cree dictionary] (covers both Northern and Southern dialects) * [http://www.creedictionary.com/ On-line Cree dictionary] * [http://www.kwayaciiwin.com/node/15336 Wasaho Ininiwimowin (Wasaho Cree) Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416180729/http://www.kwayaciiwin.com/node/15336 |date=2014-04-16 }} at Kwayaciiwin Education Resource Centre === ඊ-බුක්ස් === * [https://littlecreebooks.com/ Little Cree Books] {{Cree language|state=expanded}} {{Algonquian languages}} {{First Nations in Alberta}} {{Languages of Quebec}} {{Languages of Canada}} {{Authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රී භාෂාව| ]] [[ප්‍රවර්ගය:මධ්‍යම ඇල්ගොන්කියානු භාෂා]] [[ප්‍රවර්ගය:ස්වදේශීය ඇමරිකානු භාෂා]] [[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රී]] [[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රී සංස්කෘතිය|Language]] [[Category:Indigenous languages of the North American eastern woodlands]] [[Category:Indigenous languages of the North American Plains]] [[Category:Indigenous languages of the North American Subarctic]] [[Category:First Nations languages in Canada]] [[Category:Indigenous languages of North America]] [[Category:Vulnerable languages]] 1duio2zhizeiajo3ikjdx3fw181tgl7 ලතා මංගේෂ්කාර් 0 66564 799605 796927 2026-09-16T09:33:11Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799605 wikitext text/x-wiki {{Short description|ඉන්දියානු ගායිකාවක් සහ නිර්මාපකයෙක් (1929–2022)}} {{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා | name = ලතා මංගේෂ්කාර් | image = Lata Mangeshkar at Vishwashanti Kala Academy Award.jpg | image_size = | caption = මංගේෂ්කාර් 2015 වසරෙහිදී | native_name = | native_name_lang = | birth_name = හේමා හාර්දිකාර් | birth_date = {{උපන් දින|df=yes|1929|9|28}}<ref>{{උපන්‍යාස පුවත් |title=ලතා මංගේෂ්කාර් වෝන්ට් සෙලිබ්‍රේට් 87ත් බර්ත්ඩේ, සේස් 'ජෝ සහීඩ් හියු හායි අන්කි යාඩ් හරො කුර්බානි' ['ගොදුරුවූ තැනැත්තන් සහ ඔවුන්ගේ කැපකිරීම සිහිකරන්න'] |url=http://indianexpress.com/article/music/lata-mangeshkar-has-special-message-for-pakistan-3053252/ |date=28 සැප්තැම්බර් 2016 |newspaper=දි ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස් |access-date=28 සැප්තැම්බර් 2016}}</ref> | birth_place = [[ඉන්දෝර්]], [[ඉන්දෝර් රාජ්‍යය]], [[මධ්‍යම ඉන්දියා කාර්යාංශය]], [[බ්‍රිතාන්‍ය රාජ් |බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව]]<br/>(වර්තමානයෙහි [[මධ්‍ය ප්‍රදේශ්]], [[ඉන්දියාව]]) | death_date = {{death date and age|2022|02|06|1929|09|28|df=y}} | death_place = [[මුම්බායි]], [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], ඉන්දියාව | nationality = ඉන්දීය | nationality = [[බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවෙහි පාලන ප්‍රදේශ සහ පළාත් |බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියානු]] (1929–1947)<br>[[ඉන්දියානු ජනයා |ඉන්දියානු]] (1947 වසරෙහි සිට) | other_names = ''ස්වර මාධුර්යයෙහි රැජිණ'', ''දේශයෙහි හඬ'', ''සහස්‍රයෙහි හඬ'', ''ඉන්දියාවෙහි කෝකිලාවිය'' | occupation = [[පසුබිම් ගායකයා|පසුබිම් ගායිකාව]], [[සංගීත අධ්‍යක්ෂක]], නිෂ්පාදක | years_active = 1942–වර්තමානය | parents = [[ධීනාත් මංගේෂ්කාර්]] (පියා)<br/>ෂෙවන්ති මංගේෂ්කාර් (මව) | relatives = [[මීනා හාර්දිකාර්]] (සොහොයුරිය)<br/>[[ආෂා බෝෂ්ලේ]] (සෙහොයුරිය)<br/>[[ඌෂා මංගේෂ්කාර්]] (සොහොයුරිය)<br/>[[ඉර්දයනාත් මංගේෂ්කාර්]] (සොහොයුරා) <br/>[[ෂාර්දා කපූර්]] (මී-ලේලිය) | signature = Signature of Lata Mangeshkar.svg | awards = {{සරලලැයිස්තුව| * [[ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන]] * [[බෙංගාල් චිත්‍රපට මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමය සම්මාන |බීඑෆ්ජේඒ සම්මාන]] * [[හොඳම පසුබිම් ගායිකාව සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]] * [[ෆිල්ම්ෆෙයාර්]] විශේෂ සම්මාන * [[ෆිල්ම්ෆෙයාර් ජීවිතකාල කාර්ය සිද්ධි සම්මානය]] }} | honours = {{සරලලැයිස්තුව| * [[පද්ම භූෂන්]] (1969) * [[ඩාඩාසහේබ් පාල්කේ සම්මානය]] (1989) * [[පද්ම විභූෂන්]] (1999) * [[භාරත් රත්න]] (2001) * [[ලීජන් ඔෆ් ඔනර්]] (2007) }} }} '''ලතා මංගේෂ්කාර්''' ('''හේමා මංගේෂ්කාර්''' ලෙස උපත ලැබීය; 28 සැප්තැම්බර් 1929 - 6 පෙබරවාරි 2022) යනු ඉන්දියානු පසුබිම් ගායිකාවක් සහ සංගීත නිර්මාපකයෙක් විය. ඇය ඉන්දියාවේ ශ්‍රේෂ්ඨතම සහ බලවත්ම ගායිකාවක් ලෙස සැලකේ.<ref>{{cite news|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=10 December 2002|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=22 July 2009}}</ref><ref>{{cite news |author=Yasmeen, Afshan |title=Music show to celebrate birthday of melody queen |url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm |url-status=dead |archive-date=3 November 2004 |date=21 September 2004 |newspaper=[[The Hindu]] |url-access=subscription |access-date=14 October 2019}}</ref> දශක හතක් පුරා දිවෙන වෘත්තීය ජීවිතය තුළ ඉන්දියානු සංගීත ක්ෂේත්‍රයට ඇයගේ දායකත්වය නිසා ඇයට ''ස්වර මාධුර්යයෙහි රැජිණ'', ''දේශයෙහි හඬ'', ''සහස්‍රයෙහි හඬ'', ''ඉන්දියාවෙහි කෝකිලාවිය'' වැනි ගෞරවනීය නම්බුනාම වලින් හැදින්විය.<ref name="hindustantimes.com">{{Cite web|date=14 October 2019|title=Lata Mangeshkar: The Queen of Melody|url=https://www.hindustantimes.com/inspiring-lives/lata-mangeshkar-the-queen-of-melody/story-TBN6Pq9c9wktF7ptW0gBmN.html|access-date=5 February 2022|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ඇය මූලික වශයෙන් [[හින්දි භාෂාව|හින්දි]], [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]], සහ [[මරාති භාෂාව|මරාති]] වැනි භාෂා තිස් හයකට අධික සංඛ්‍යාවකින් සහ විදේශීය භාෂා කිහිපයකින් ගීත පටිගත කළාය.<ref name="hindustantimes.com"/> ඇයගේ වෘත්තීය ජීවිතය පුරාවට ඇයට සම්මාන සහ ගෞරව කිහිපයක්ම හිමි විය. 1989 දී [[දඩාසාහේබ් ෆාල්කේ සම්මානය]] ඇයට [[ඉන්දියානු රජය]] විසින් පිරිනමන ලදී.<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Lata-Mangeshkar/awards?from=mdr | title=Lata Mangeshkar Awards | publisher=Timesofindia.indiatimes.com | accessdate=7 February 2022}}</ref> 2001 දී, ජාතියට ඇය කළ දායකත්වය අගයමින්, ඇයට ඉන්දියාවේ ඉහළම සිවිල් සම්මානය වන [[භාරත් රත්න]] පිරිනමන ලදී; ඇය [[එම්. එස්. සුබ්බුලක්ෂ්මි]] ට පසුව මෙම ගෞරවය හිමිකරගත් දෙවන ගායිකාවයි.<ref>{{usurped|[https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna]}} ''The Hindu''</ref> ප්‍රංශය 2007 දී ඉහළම සිවිල් සම්මානය වන [[ලීජන් ඔෆ් ඔනර්]] සම්මානය ඇයට පිරිනැමීය.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/happy-birthday-lata-mangeshkar-5-songs-by-the-eternal-songstress-one-must-listen-to-2326051.html|title=Happy Birthday Lata Mangeshkar: 5 Timeless Classics By the Singing Legend|date=28 September 2019|website=News18}}</ref> ඇය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන, [[බෙංගාල චිත්‍රපට මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමයේ සම්මාන]] 15 ක්, ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම කාන්තා පසුබිම් සම්මාන හතරක්, ෆිල්ම්ෆෙයාර් විශේෂ සම්මානයක්, ෆිල්ම්ෆෙයාර් ලයිෆ්ටයිම් ඇචිව්මන්ට් සම්මානයක් සහ තවත් බොහෝ සම්මාන වලින් පිදුම් ලැබීය. 1974 දී, ඇය [[ලන්ඩන්]] [[රෝයල් ඇල්බට් හෝල්]] හි ප්‍රසංගයක් පැවැත්වූ පළමු ඉන්දියානු පසුබිම් ගායිකාවන්ගෙන් කෙනෙකි. ඇයගේ අවසන් පටිගත කරන ලද ගීතය වූයේ [[මුකේෂ් අම්බානි]]ගේ දියණිය ඉෂා අම්බානිගේ විවාහ මංගල්‍යයේදී [[ගයාත්‍රි මන්ත්‍රය]] ගායනා කිරීමකි.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/lata-mangeshkar-s-last-recorded-song-was-the-gayatri-mantra-for-isha-ambani-s-wedding-1909451-2022-02-06|title=Lata Mangeshkar’s last recorded song was the Gayatri Mantra for Isha Ambani’s wedding|website=IndiaToday}}</ref> ==ළමා අවධිය== [[File:LataMangeshkar14.jpg|thumb|right|ලතා මංගේෂ්කාර්ගේ ළමා කාලයේ ඡායාරූපයක්]] මංගේෂ්කාර් උපත ලැබුවේ 1929 දී බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවේ [[මධ්‍යම ඉන්දීය නියෝජිතායතනයේ]] කොටසක් වූ ඉන්දෝර්හි කුමාර රාජ්‍යයෙහි මහාරාෂ්ට්‍ර [[බ්‍රාහ්මණ]] පවුලක, මරාති සහ කොංකනි සංගීතවේදියෙකු වූ [[දීනානාත් මංගේෂ්කර්]] සහ ඔහුගේ බිරිඳ ෂෙවන්තිගේ වැඩිමහල් දියණිය ලෙසයි.<ref>{{Cite web|last=divya.bhonsale|title=A look at the glorious life of Lata Mangeshkar, the singing legend of India|url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/a-look-at-the-glorious-life-of-lata-mangeshkar-the-singing-legend-of-india-drb-r6v9n9|access-date=2022-02-06|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=en}}</ref><ref name=toi1>{{cite news|newspaper=[[The Times of India]]|title=Unplugged:Lata Mangeshkar|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/Unplugged-Lata-Mangeshkar/articleshow/4625384.cms|date=20 September 2009}}</ref> ඇගේ පියා, දීනානාත් මංගේෂ්කාර්, සම්භාව්‍ය ගායකයෙක් සහ නාට්‍ය නළුවෙකි. වයඹ දිග [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] තල්නර්හි ගුජරාටි කාන්තාවක් වූ ඇගේ මව, ෂෙවන්ති (පසුව ශුද්ධමතී ලෙස නම් කරන ලදී), දීනානාත්ගේ දෙවන බිරිඳ විය; මියගිය ඔහුගේ පළමු බිරිඳ නර්මදා ෂෙවන්තිගේ වැඩිමහල් සොහොයුරියයි.<ref name=toi2>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Meet-Lata-ben-Mangeshkar/articleshow/5066253.cms|location=[[Ahmedabad]]|title=Meet Lata-ben Mangeshkar!|first=Ashish|last=Vashi|newspaper=[[The Times of India]]|date=29 September 2009}}</ref> ඇගේ පියාගේ සීයා, ගනේෂ් භාත් නවතේ හර්දිකාර් (අභිෂේකි), [[ගෝවා]] හි [[ශිව]] [[ලිංගම්]] හි [[අභිෂේකා]]ම් සිදු කළ පූජකවරයෙකි.<ref>{{cite news|title=Book on Lata Mangeshkar: A Musical Journey out by January 2016|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/book-on-lata-mangeshkar-a-musical-journey-out-by-january-2016/articleshow/49134710.cms|access-date=31 October 2020}}</ref> ඇගේ පියාගේ ආච්චි, යෙසුබායි රානේ, ගෝවේ සිට ඇත. ඇගේ මව් පාර්ශ්වයේ සීයා වන සෙත් හරිදාස් රාම්දාස් ලාඩ්, ධනවත් ව්‍යාපාරිකයෙකු සහ තල්නර් හි ඉඩම් හිමියෙකු වූ [[ගුජරාට්]] හි අයෙකි. ඇය පවගාද් හි 'ගර්බාස්' වැනි ගුජරාටි ජන ගී ඉගෙන ගත්තේ ඇගේ මවගේ ආච්චිගෙනි.<ref>{{Cite book|last=Bharatan|first=Raju|url=https://books.google.com/books?id=kK00DQAAQBAJ|title=Asha Bhosle: A Musical Biography|date=1 August 2016|publisher=Hay House, Inc|isbn=978-93-85827-16-7|pages=5–7|language=en}}</ref> දීනානාත් තම පවුල ඔහුගේ උපන් නගරය වන [[මංගේෂි]], [[ගෝවා]] හඳුනා ගැනීම සඳහා මංගේෂ්කර් යන වාසගම භාවිතා කළේය. ලතා උපතේදී "හේමා" ලෙස නම් කරන ලදී. ඇයගේ පියාගේ එක් නාට්‍යයක ලතිකා නම් කාන්තා චරිතයක් නිසා ඇගේ දෙමාපියන් පසුව ඇය ලතා ලෙස නම් කරන ලදී.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema">{{cite book | last = Khubchandani | first = Lata |editor=[[Gulzar]] |editor2=[[Govind Nihalani]] |editor3=Saibal Chatterjee | title = Encyclopaedia of Hindi Cinema | url = https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse_p6q3 | year = 2003 | publisher = Popular Prakashan | isbn = 81-7991-066-0 | pages = 486–487}}</ref> ඇය පවුලේ වැඩිමහල් දරුවා විය. උපන් අනුපිළිවෙල අනුව, [[මීනා මංගේෂ්කාර්]], [[ආශා බෝස්ලේ]], [[උෂා මංගේෂ්කාර්]], සහ [[හෘදයනාත් මංගේෂ්කාර්]] ඇයගේ සහෝදර සහෝදරියන් ය. සියල්ලෝම දක්ෂ ගායකයෝ සහ සංගීතඥයෝ වෙති.<ref>{{Cite web|date=28 September 2019|title=Lata, Asha, Usha: Legacy of the sisters|url=https://npnews24.com/2019/09/28/lata-asha-usha-legacy-of-the-sisters/|access-date=6 February 2022|website=NP News24|language=en-GB}}</ref> ඇය සිය පළමු සංගීත පාඩම ඉගෙන ගත්තේ ඇගේ පියාගෙනි. වයස අවුරුදු පහේදී ඇය තම පියාගේ සංගීත නාට්‍යවල මරාති නිළියක් ලෙස වැඩ කිරීමට පටන් ගත්තාය. ඇයගේ පළමු පාසලේ දිනයේදී ඇය පිටව ගියේ ඇගේ සොහොයුරිය වන ආශා බෝස්ලේව ඇය සමඟ ගෙන ඒමට ඔවුන් ඉඩ නොදෙන බැවිනි.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/><ref>{{Cite web|last1=DelhiFebruary 6|first1=Tiasa Bhowal New|last2=February 6|first2=2022UPDATED|last3=Ist|first3=2022 11:00|title=Lata Mangeshkar and Asha Bhosle: The sibling revelry|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/lata-mangeshkar-and-asha-bhosle-the-sibling-revelry-1909358-2022-02-06|access-date=6 February 2022|website=India Today|language=en}}</ref> ==ගායන දිවිය== ===1940 ගණන්වල මුල් වෘත්තීය ජීවිතය=== 1942 දී, මංගේෂ්කාර්ට වයස අවුරුදු 13 දී, ඇගේ පියා [[හෘද රෝග]] හේතුවෙන් මිය ගියේය.<ref>{{Cite web|date=5 February 2022|title=Trending news: Lata Mangeshkar did not marry till today, father's death was a big reason!|url=https://hindustannewshub.com/bollywood-movies-news/lata-mangeshkar-did-not-marry-till-today-fathers-death-was-a-big-reason/|access-date=6 February 2022|website=Hindustan News Hub|language=en-US}}</ref> ඔවුන් රැක බලා ගත්තේ "නවයුග් චිත්‍රපට්" චිත්‍රපට සමාගමේ හිමිකරු සහ මංගේෂ්කාර් පවුලේ සමීප මිතුරෙකු වන විනායක දමෝදර් කර්නාටකී විසිනි. ගායිකාවක් සහ නිළියක් ලෙස වෘත්තියක් ආරම්භ කිරීමට ඔහු ඇයට උදව් කළේය.<ref>{{Cite web|last=Suri|first=Ridhi|date=6 February 2022|title=RIP Lata Mangeshkar: Veteran singer sang her first song at the age of 13. Listen to it here|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities/lata-mangeshkar-passes-away-veteran-singer-sang-her-first-song-at-the-age-of-13-2022-02-06-758235|access-date=6 February 2022|website=www.indiatvnews.com|language=en}}</ref> වසන්ත ජෝග්ලේකාර්ගේ මරාති චිත්‍රපටය වන "කිටි හසාල්" (1942) සඳහා [[සදාෂිව්රාඕ නෙව්රේකාර්]] විසින් රචනා කරන ලද "නාචු යා ගදේ, ඛේලු සාරි මනි හවුස් භාරරි" ගීතය ඇය ගායනා කළ නමුත් එම ගීතය අවසන් කප්පාදුවෙන් ඉවත් විය.<ref>{{Cite web|title=The life & songs of Lata Mangeshkar 2|url=https://www.sify.com/movies/the-life--songs-of-lata-mangeshkar-imagegallery-bollywood-jjzpF5efjgfsi.html|access-date=6 February 2022|website=Sify|language=en}}</ref> විනායක් ඇයට මරාති චිත්‍රපටයක් වන ''පහිලි මංගලා-ගෞර්'' (1942) හි කුඩා චරිතයක් ලබා දුන්නේය. එහිදී ඇය ගායනා කළේ [[ඩාඩා චන්දේකර්]] විසින් රචනා කරන ලද "නටාලි චෛත්‍රාචි නාවලයි" ගීතයයි.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/> ඇගේ පළමු හින්දි ගීතය වූයේ මරාති චිත්‍රපටයක් වන ගජබාවු (1943) සඳහා වූ "මාතා එක් සපූට් කි දුනියා බඩල් දේ ටු" ගීතයයි.<ref>{{Cite web|date=6 February 2022|title=Lata Mangeshkar: Queen of melody who redefined best of playback singing in Indian Cinema|url=https://english.jagran.com/entertainment/news/lata-mangeshkar-queen-of-melody-who-redefined-best-of-playback-singing-in-indian-cinema-10039020|access-date=6 February 2022|website=Jagran English|language=en}}</ref> 1945 දී මාස්ටර් විනායකගේ සමාගම එහි මූලස්ථානය [[මුම්බායි]] ගෙන ගිය විට ඇයද මුම්බායි ගියාය. ඇය බින්ඩි බසාර් ඝරානා හි [[උස්තාද් අමන් අලි ඛාන්]] වෙතින් හින්දුස්ථානි ශාස්ත්‍රීය සංගීතය පිළිබඳ පාඩම් ඉගෙන ගැනීමට පටන් ගත්තාය.<ref>{{cite web |title=Biographies of Maestros |url=http://swaramandakini.com/Biographies_maestros.html |website=Swaramandakini.com |access-date=5 August 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=5 unknown facts about Lata Mangeshkar |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/5-unknown-facts-about-Lata-Mangeshkar/5-unknown-facts-about-Lata-Mangeshkar/photostory/32838183.cms |newspaper=The Times of India |access-date=5 August 2017}}</ref> හින්දි භාෂා චිත්‍රපටයක් වන වසන්ත ජොග්ලෙකාර් ගේ "ආප් කි සේවා මේනෙ" (1946) සඳහා ඇය [[දත්තා ඩව්ජේකාර්]] විසින් රචනා කරන ලද "පා ලගූන් කා ජෝරී" ගායනා කළාය.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/><ref>{{Citation|title=Aapki Sewa Mein|date=31 December 1947|url=https://open.spotify.com/album/0wu5F0gDnrlwO08Tqz1M6g|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref> චිත්‍රපටයේ නර්තනය ඉදිරිපත් කළ [[රෝහිනී භාටේ]], පසුව ප්‍රසිද්ධ ශාස්ත්‍රීය නර්තන ශිල්පිනියක් බවට පත්විය.<ref>{{Cite web|last=BHANDARI|first=PRAKASH|title=Mahipal, the Unsung Superstar of Indian cinema|url=https://www.rediff.com/movies/special/mahipal-the-unsung-superstar-of-indian-cinema/20201222.htm|access-date=6 February 2022|website=Rediff|language=en}}</ref> ලතා සහ ඇගේ සොහොයුරිය ආශා විනායකගේ පළමු හින්දි භාෂිත චිත්‍රපටය වන ‘‘බඩි මා’’ (1945) හි සුළු චරිත නිරූපණය කළහ. එම චිත්‍රපටයේ ලතා ද [[භජන්]], "මාතා තේරේ චර්නොන් මේ" ගීතය ගායනා කළාය. ඇය සංගීත අධ්‍යක්ෂක [[වසන්ත් දේසායි]] හට හඳුන්වා දෙනු ලැබුවේ විනායකගේ දෙවන හින්දි භාෂා චිත්‍රපටය වන ‘‘සුභද්‍රා’’ (1946) පටිගත කිරීමේදීය.<ref>{{Citation|title=Subhadra (Original Motion Picture Soundtrack)|date=31 December 1946|url=https://open.spotify.com/album/5KM4dieTcXRQZeopZyghG4|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=Songs from Subhadra (1946)|url=http://www.cinestaan.com/movies/subhadra-1277/songs|access-date=6 February 2022|website=www.cinestaan.com|language=en-us}}</ref> 1948 දී විනායකගේ අභාවයෙන් පසු සංගීත අධ්‍යක්ෂක ගුලාම් හයිඩර් ඇයට ගායිකාවක් ලෙස ගුරුහරුකම් දුන්නේය. ඔහු "ෂහීඩ්" (1948) චිත්‍රපටයේ එවකට වැඩ කරමින් සිටි නිෂ්පාදක සෂධර් මුඛර්ජි හට ලතා හඳුන්වා දුන්නේය, නමුත් මුඛර්ජි විසින් ලතාගේ කටහඬ "ඉතා සිහින්" ලෙස නම් කර බැහැර කළේය.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/> කෝපයට පත් හයිඩර් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ නිෂ්පාදකයින් සහ අධ්‍යක්ෂවරුන් "ලතාගේ පාමුල වැටී" ඔවුන්ගේ චිත්‍රපටවල ගායනා කරන ලෙස "ඇයට කන්නලව් කරන" බවට සපථ කරමිනි. හයිඩර් ලතාට ඇගේ පළමු ප්‍රධාන ගීතය ලබා දුන්නේ "මජ්බූර්" (1948) චිත්‍රපටයේ "දිල් මේරා තෝදා, මුජේ කාහින් කා නා චෝරා" ගීතය සමඟිනි. 2013 සැප්තැම්බරයේ ඇගේ 84 වැනි උපන්දිනයේදී සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ලතා විසින්ම ප්‍රකාශ කළේ, "ගුලාම් හයිඩර් සැබවින්ම මගේ ගෝඩ් ෆාදර් ය. මගේ දක්ෂතාවය කෙරෙහි පූර්ණ විශ්වාසය තැබූ පළමු සංගීත අධ්‍යක්ෂවරයා ඔහුය" යනුවෙනි.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/><ref>{{cite web |title=Who is Lata Mangeshkar's Godfather? |website=glamsham.com |date=27 September 2013 |url=http://www.glamsham.com/movies/scoops/13/sep/27-news-who-is-lata-mangeshkars-godfather-0913012.asp |last1=Khan |first1=Mansoor |archive-url=https://web.archive.org/web/20150525035016/http://www.glamsham.com/movies/scoops/13/sep/27-news-who-is-lata-mangeshkars-godfather-0913012.asp |archive-date=25 May 2015 |location=[[Wayback Machine]] }}</ref> මුලදී, ඇය පිළිගත් ගායකයා [[නූර් ජෙහාන්]] අනුකරණය කළ බව කියනු ලැබේ, නමුත් පසුව ඇය ඇයටම ආවේණික වූ ගායන ශෛලියක් වර්ධනය කර ගත්තාය.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/> ඇය 'නූතන' සහ 'සාම්ප්‍රදායික' කාන්තා ප්‍රධාන චරිත දෙකටම ගැළපෙන පරිදි මේ‍ෆිල් පන්නයේ ප්‍රසංගවලින් ඈත් වෙමින් ඉන්දියානු චිත්‍රපට සංගීතයට නව ගායන ශෛලියක් ගෙන ආවාය. අඩු ශබ්දයක් හෝ විස්තාරයක් සහිත සොප්‍රානෝ පරාසයක කටහඬක්, ඉන්දියානු චිත්‍රපට ගීතවල තනුවට නිශ්චිත හැඩයක් ලබා දීමට ඇයගේ කටහඬේ ප්‍රමාණවත් බරක් තිබුණි.<ref>{{Cite book|last=Morcom|first=Anna|url=https://books.google.com/books?id=sCcxDwAAQBAJ&dq=lata+mangeshkar+new+style+of+singing+mehfil+style+singing&pg=PT91|title=Hindi Film Songs and the Cinema|date=5 July 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-56373-4|language=en}}</ref> ඇයගේ මුල් කාලීන වෘත්තීය ජීවිතයේදී ඇයට සීමිත කොලරතූරා කුසලතා තිබුණද, ඇයගේ රංගන දිවියේ ප්‍රගතියත් සමඟ ඇය වඩා හොඳ ස්වරය සහ තාරතාව වර්ධනය කළාය.<ref>{{Cite book|last=Dharker|first=A.|title=Icons: Men and Women who Shaped Today's India|publisher=Roli Books|year=2011|isbn=9788174369444|location=India|language=English}}</ref> හින්දි චිත්‍රපටවල ගීතවල පද රචනය මූලික වශයෙන් උර්දු කවියන් විසින් රචනා කර ඇති අතර දෙබස් ඇතුළුව උර්දු වචන වැඩි ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ. [[දිලිප් කුමාර්]] වරක් හින්දි/උර්දු ගීත ගායනා කරන අතරතුර ඇගේ උච්චාරණය මෘදු ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. ඒ නිසා ඇය ෂාෆි නම් උර්දු ගුරුවරයෙකුගෙන් උර්දු භාෂාවෙන් පාඩම් ඉගෙන ගත්තාය.<ref>{{cite book | last = Bharatan | first = Raju | title = Lata Mangeshkar: A Biography | year = 1995 | publisher = UBS Publishers Distributors | isbn = 978-81-7476-023-4}}</ref> පසුව සම්මුඛ සාකච්ඡා වලදී ඇය කියා සිටියේ නූර් ජෙහාන් කුඩා කාලයේ තමාව අසා ඇති බවත්, බොහෝ දේ පුහුණු වන ලෙස තමාට පැවසූ බවත්ය. ඔවුන් දෙදෙනා වසර ගණනාවක් එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධකම් පැවැත්වූහ.<ref>{{cite news |title=Interview with Lata Mangeshkar – Irrfan |publisher=Rajya Sabha TV}}</ref> ඇයගේ පළමු ප්‍රධාන ජනප්‍රිය ගීත වලින් එකක් වූයේ "මහල්" (1949) චිත්‍රපටයේ ගීතයක් වන "ආයේගා ආනේවාලා", සංගීත අධ්‍යක්ෂක [[කේම්චන්ද් ප්‍රකාශ්]] විසින් රචනා කරන ලද සහ නිළිය [[මධුබාලා]] විසින් තිරය මත තොල් සමමුහුර්ත කරන ලදී.<ref name="dailytimes.com.pk">{{cite web|url=http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/08-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-part-i |title=Lata Mangeshkar&nbsp;— the living legend&nbsp;— Part I |first1=Amjad |last1=Parvez |date= 8 August 2014 |work=DailyTimes |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150710052627/http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/08-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-part-i |archive-date=10 July 2015}}</ref> ===1950 ගණන්වල වෘත්තීය ජීවිතය=== 1950 ගණන්වලදී, මංගේෂ්කාර්, [[අනිල් බිස්වාස්]] (''[[තාරණ]]'' (1951) සහ ''හීර්'' (1956) වැනි චිත්‍රපටවල), [[ශංකර් ජායිකිෂන්]], [[නවුෂාඩ් අලි]], [[එස්.ඩී. බර්මන්]], [[සර්දුල් සිං ක්වාත්‍රා]], [[හස්නලාල් භගට්‍රම්]] (''[[බරි බෙහෙන්]]'' (1949), ''[[මීනා බසාර්]]'' (1950), ''[[ආධි රාත්]]'' (1950), ''චෝටි බබී'' (1950), ''[[අෆ්සානා]]'' (1951), ''ආන්සූ'' (1953), සහ ''[[අද්ල් ජෙහන්ගීර්]]'' (1955) වැනි චිත්‍රපට වල), [[සී.රාම්චන්ද්‍ර]], [[හේමන්ත් කුමාර්]], [[සලිල් චෞද්රි]], [[දත්තා නායික්]], [[මොහොමඩ් සහුර් ඛයියාම්]], [[රවි]], [[සජාඩ් හුසේන්]], [[රොෂාන්]], [[කල්‍යාන්ජි-ආනන්දජි]], [[වසන්ත් දේසායි]] , [[සුධීර් ෆාඩ්කේ]], [[හන්ස්රාජ් බෙල්]], [[මදන් මෝහන්]], සහ [[ඌෂා ඛන්නා]] ඇතුළු විවිධ සංගීත අධ්‍යක්ෂවරුන් විසින් රචනා කරන ලද ගීත ගායනා කළේය.<ref>{{Cite web|last=Rahman|first=Mahbubar|title=Lata Mangeshkar : The nightingale of the Ganges {{!}} The Asian Age Online, Bangladesh|url=http://dailyasianage.com/news/241156/?regenerate|access-date=6 February 2022|website=The Asian Age|language=en}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|date=6 February 2022|title=Lata Mangeshkar: 'Queen of Melody' who redefined music in India|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/lata-mangeshkar-queen-of-melody-who-redefined-music-in-india-1078554.html|access-date=6 February 2022|website=Deccan Herald|language=en}}</ref> ඇය 1955 දී ශ්‍රී ලාංකේය චිත්‍රපටියක් වන ''[[සැඩ සුළං]]'' සඳහා "ශ්‍රී ලංකා, මා ප්‍රියදරා ජය භූමිලා", නම් සිංහල ගීතය ගායනා කළාය.<ref>{{Cite web|title=Sri Lanka Maa Priyadara Jaya Bhoomi – Lata Mangeshkar|url=https://audioboom.com/posts/2253198-sri-lanka-maa-priyadara-jaya-bhoomi-lata-mangeshkar|access-date=6 February 2022|website=Audioboom|language=en}}</ref> ඇය 1956 දී "වනරාධම්" සමඟින් දමිළ පසුබිම් ගායනයට පිවිසියේ නවුෂාඩ් විසින් රචනා කරන ලද [[නිම්මි]] සඳහා වූ "එන්තන් කන්නලන්" යන දෙමළ ගීතය සමඟිනි.<ref>{{Cite web|title=All You Ever Wanted To Know About Lata Mangeshkar!|url=https://www.culturalindia.net/indian-music/indian-singers/lata-mangeshkar.html|access-date=6 February 2022|website=www.culturalindia.net|language=en}}</ref> [[File:Lata Mangeshkar black-and-white.jpg|thumb|left|මංගේෂ්කාර් 1953දී (වයස අවුරුදු 23)]] ඇය "දීදාර්" (1951), "බයිජු බව්රා" (1952), "[[අමර්]]" (1954), "උරන් ඛටෝලා" (1955) සහ ''[[මදර් ඉන්දියා]]'' (1957) වැනි චිත්‍රපටවල නවුෂාඩ් අලි වෙනුවෙන් රාග පදනම් වූ ගීත රාශියක් ගායනා කළාය. .<ref name="dailytimes.com.pk"/> [[ජී. එම්. ඩුරානි]] සමඟ ගායනා කරන ලද ''ඒ චෝරෙ කි ජාත් බඩී බේවෆා'' යුගල ගීතය, නිර්මාපකයෙකු වන නවුෂාඩ් අලි සඳහා ඇයගේ පළමු ගීතය විය. ඉන්පසු [[ශංකර්–ජයිකිෂන්]] විසින් ''[[බර්සාත්]]'' (1949), ''[[ආහ්]]'' (1953), ''[[ශ්‍රී 420]]'' (1955) සහ ''[[චෝරි චෝරි]]'' (1956) සඳහා ලතා තෝරා ගත්තේය. 1957 ට පෙර, නිර්මාපක [[එස්. ඩී. බර්මන්]] ඇයව ප්‍රමුඛ ගායිකාව ලෙස තෝරා ගත්තේ ඔහුගේ ''සාසා'' (1951), ''[[හෝම් නම්බර් 44]]'' (1955), සහ ''[[දේව්දාස්]]'' (1955) හි ඔහුගේ සංගීතය සඳහා ය. කෙසේ වෙතත් 1957 දී ඇය සහ බර්මන් අතර විරසකයක් ඇති වූ අතර, ඇය 1962 වන තෙක් ඔහුගේ ගීත නැවත ගායනා කළේ නැත.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/> ඇය ''[[මධුමතී]]'' (1958) හි [[සලලිල් චෞද්‍රි]]ගේ "ආජා රේ පර්දේසි" සඳහා හොඳම කාන්තා පසුබිම් ගායිකාව සඳහා [[ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]] දිනා ගත්තාය. සී. රාම්චන්ද්‍ර සමඟ ඇයගේ ඇසුරින් [[ඇල්බෙලා]] (1951), ෂින් ෂින්කායි බුබ්ලා බූ (1952), [[අනර්කලී]] (1953), ‘‘පැහැලි ඡ්‍ලාක්’’ (1954), ''අසාද්'' (1955), ''ආෂා'' (1957), සහ [[අමර්දීප්]] (1958)’’ වැනි චිත්‍රපටවල ගීත නිෂ්පාදනය කරන ලදී.<ref>{{cite web|url=http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/27-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-part-xx |first1=Amjad |last1=Parvez |date=August 27, 2014 |title=Lata Mangeshkar&nbsp;— the living legend&nbsp;— Part XX |work=DailyTimes |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140828070736/http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/27-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-part-xx |archive-date=28 August 2014}}</ref> මදන් මෝහන් වෙනුවෙන් ඇය ''බාගී'' (1953), ''[[රේල්වේ ප්ලැට්ෆෝම්]]'' (1955), ''[[පොකට්මාර්]]'' (1956), ''[[මිස්ටර් ලම්බු]]'' (1956), ''[[දේක්හ් කබීරා රෝයා]]'' (1957), ''[[අදාලත්]]'' (1958), ''[[ජේලර්]]'' (1958), ''මොහාර්'' (1959), සහ ''චචා සින්දාබාද්'' (1959) වැනි චිත්‍රපට සඳහා ගීත ගායනා කළාය.<ref>{{cite web|url=http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/30-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-xxiii |first1=Amjad |last1=Parvez |date=August 30, 2014 |title=Lata Mangeshkar&nbsp;— the living legend&nbsp;— XXIII |work=DailyTimes |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017130707/http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/30-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-xxiii |archive-date=17 October 2014}}</ref> ===1960 ගණන්වල වෘත්තීය ජීවිතය=== නවුෂාඩ් විසින් රචනා කරන ලද සහ [[මධුබාලා]] විසින් තොල් සමමුහුර්ත කරන ලද ''[[මුගල්-ඊ-අසාම්]]'' (1960) හි මංගේෂ්කාර්ගේ "ප්යාර් කියා තෝ ඩාර්නා ක්යා" ගීතය තවමත් ප්‍රසිද්ධය.<ref>{{Cite web|last=Hungama|first=Bollywood|date=5 August 2021|title=61 Years of Mughal-e-Azam: 5 Unknown facts about the film : Bollywood News – Bollywood Hungama|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/61-years-mughal-e-azam-5-unknown-facts-film/|access-date=6 February 2022|language=en}}</ref> [[දිල් අප්නා ඕර් ප්‍රීත් පරායි]]' (1960) චිත්‍රපටයේ හවායි තේමාවෙන් යුත් "අජීබ් දස්තාන් හේ යේ" ගීතය රචනා කරන ලද්දේ [[ශංකර්-ජයිකිෂන්]] විසිනි.<ref>{{Cite web|title=The Life And Times Of Lata Mangeshkar: A Look Back At The Singing Legend's Illustrious Career – Pride Of The Nation No More|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/the-life-and-times-of-lata-mangeshkar-a-look-back-at-the-singing-legends-illustrious-career/pride-of-the-nation-no-more/slideshow/72008637.cms|access-date=6 February 2022|website=The Economic Times}}</ref> 1961 දී, ඇය "අල්ලා ටෙරෝ නාම්" සහ "ප්‍රභූ ටෙරෝ නාම්" නම් ජනප්‍රිය [[භජන්]] ගී පටිගත කළේ බර්මන්ගේ සහායකයා [[ජයිදේව්]] සඳහාය.<ref name="auto1"/> 1962 දී, [[හේමන්ත් කුමාර්]] විසින් රචනා කරන ලද ''බීස් සාල් බාද්'' හි "කාහින් දීප් ජලේ කාහින් දිල්" ගීතය සඳහා ඇයගේ දෙවන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය ඇයට හිමි විය.<ref name="auto1"/> 1963 ජනවාරි 27 වන දින, [[චීන-ඉන්දියානු යුද්ධය]] පසුබිමට එරෙහිව, ඇය [[ජවහර්ලාල් නේරු]] ඉදිරියේ "[[ආයේ මේරේ වතන් කෙ ලෝගො]]" දේශප්‍රේමී ගීතය ගායනා කළාය. පසුව අග්‍රාමාත්‍යවරයා කඳුළු සලන්නට හේතු වූ බව පැවසේ.<ref name="encyclopaedia_of_hindi_cinema"/><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/1998/dec/11kavi.htm|title=Kavi Pradeep, master of the patriotic song, dies at 84|date=11 December 1998|access-date=4 November 2010|work=[[Rediff.com]]}}</ref> 1963 දී, ඇය [[එස්. ඩී. බර්මන්]] සමග නැවත සහයෝගයෙන් කටයුතු කළාය.<ref>{{Cite web|date=28 September 2013|title=Lata Mangeshkar's best songs by SD Burman {{!}} Songs Of Yore|url=https://www.songsofyore.com/lata-mangeshkars-best-songs-by-sd-burman/,%20https://www.songsofyore.com/lata-mangeshkars-best-songs-by-sd-burman/|access-date=6 February 2022|website=www.songsofyore.com|language=en-GB}}</ref> ඇය [[ආර්. ඩී. බර්මන්ගේ]] ගේ පළමු චිත්‍රපටය වන ''චෝටේ නවාබ්'' (1961), පසුව ඔහුගේ ''[[භූට් බංග්ලා]]'' (1965), ''පති පත්නි'' (1966), ''බහරොන් කේ සප්නේ'' (1967), සහ ''අභිලාෂා'' (1969) වැනි චිත්‍රපටවල ගීත ගායනා කර ඇත.<ref>{{Cite web|title=Songs from Chhote Nawab (1961)|url=http://www.cinestaan.com/movies/chhote-nawab-2902/songs|access-date=6 February 2022|website=www.cinestaan.com|language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 February 2022|title=Lata Mangeshkar Biography: Age, Early Life, Family, Education, Singing Career, Net Worth, Awards and Honours, and more|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/lata-mangeshkar-biography-1641988326-1|access-date=6 February 2022|website=Jagranjosh.com}}</ref> ඇය "[[ගයිඩ්]]'' (1965) චිත්‍රපටයෙහි "ආජ් ෆිර් ජීනේ කි ටමන්නා හේ", "ගතා රහේ මේරා දිල්" ([[කිෂෝර් කුමාර්]] සමග) සහ "පියා තෝසේ", ''[[ජුවල් තීෆ්]]'' (1967) හි "හෝ‍තෝන් පේ එයිසි බාත්" සහ ''[[තලාෂ්]]'' හි "කිත්නි අකේලි කිත්නි තන්හා" ඇතුළු ජනප්‍රිය ගීත කිහිපයක් ද එස්. ඩී. බර්මන් වෙනුවෙන් පටිගත කළාය. <ref>{{Citation|title=Aaj Phir Jeene Ki Tamanna Hai, Waheeda Rehman Speaks (From "Guide") (Full Song & Lyrics) – Legends – Lata Mangeshkar – Vol 02 – Download or Listen Free – JioSaavn|date=30 April 2013|url=https://www.jiosaavn.com/song/aaj-phir-jeene-ki-tamanna-hai-waheeda-rehman-speaks-from-guide/KQk8QBh1dH0|language=en-US|access-date=6 February 2022|archive-date=6 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206063735/https://www.jiosaavn.com/song/aaj-phir-jeene-ki-tamanna-hai-waheeda-rehman-speaks-from-guide/KQk8QBh1dH0}}</ref><ref>{{Citation|title=Gaata Rahe Mera Dil (From "Guide")|date=28 February 2018|url=https://open.spotify.com/track/3lckSqgPVQsds7BpITo3eA|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref><ref>{{Citation|title=Piya Tose Naina Laage Re|date=1 December 1965|url=https://open.spotify.com/track/167vjUqFTFeSamxeZytBKn|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shazam|url=https://www.shazam.com/track/54974202/kitni-akeli-kitni-tanha-from-talash|access-date=6 February 2022|website=Shazam}}</ref> 1960 ගණන් වලදී, ඇය [[මදන් මෝහන්]] සමඟ ඇයගේ සම්බන්ධය දිගටම කරගෙන ගිය අතර, එයට ''[[අන්පාද්]]'' (1962) චිත්‍රපටයේ "ආප්කී නසරොන් නේ සම්ජේ" ගීතය සහ ''[[වෝ කෝන් තී?]]'' (1964) හි "ලග ජා ගලේ'' සහ ''නේනා බරසේ'' ගීතත්, 'ජහාන් ආරා'' (1964) හි "වෝ චුප් රහෙන් තෝ" ගීතය, ''[[මෙරා සායා]]'' (1966) හි "තු ජහාන් ජහාන් චලේගා" සහ ''[[චිරාග්]]'' (1969) හි "තේරි ආන්ඛෝ කේ සිවා" ගීත ඇතුළත් විය.<ref>{{cite web|url=http://www.theistimes.com/madan-mohan-lata-made-each-other-famous/ |title=Madan Mohan & Lata made each other famous &#124; The Indian Sub-continent Times |publisher=Theistimes.com |access-date=6 August 2014}}</ref> ඇය 1960 ගණන්වල විවිධ ප්‍රභේදවල ගායනයට යොමු කළ [[ශංකර් ජායිකිෂන්]] සමඟ අඛණ්ඩ ඇසුරක් ද පැවැත්වූවාය.<ref>{{Cite web|date=17 September 2021|title=The enduring legacy of Shankar-Jaikishan|url=https://scheduler.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/the-enduring-legacy-of-shankar-jaikishan-1031579.html|access-date=6 February 2022|website=Deccan Herald|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 November 2016|title=Some great songs of Lata Mangeshkar by Shankar-Jaikishan {{!}} Songs Of Yore|url=https://www.songsofyore.com/best-lata-mangeshkar-songs-by-shankar-jaikishan/,%20https://www.songsofyore.com/best-lata-mangeshkar-songs-by-shankar-jaikishan/|access-date=6 February 2022|website=www.songsofyore.com|language=en-GB}}</ref> 1960 දශකයේ ඇය සිය වෘත්තීය ජීවිතයේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය ගීත ගායනා කළ සංගීත අධ්‍යක්ෂවරුන් වන "ලක්ෂ්මිකාන්ත්-ප්‍යාරේලාල්" සමඟ ඇයගේ ඇසුරේ ආරම්භය ද දුටුවේය. 1963 දී පටන්, [[ලක්ෂ්මිකාන්ත්-ප්යාරේලාල්]] ලතා මංගේෂ්කාර් සමඟ ඇති සම්බන්ධය වසර ගණනාවක් පුරා ශක්තිමත් විය. ඇය වසර 35ක් පුරා ලක්ෂ්මිකාන්ත්-ප්‍යාරේලාල් ගීත රචක යුගලය වෙනුවෙන් ගීත 700කට අධික ප්‍රමාණයක් ගායනා කළ අතර ඒවායින් බොහොමයක් අතිවිශාල ජනප්‍රිය ගීත බවට පත් විය. ඇය ''[[පරස්මනි]]'' (1963), ''[[මිස්ටර් එක්ස් ඉන් බොම්බේ]]'' (1964), ''[[ආයේ දින් බහර් කේ]]'' (1966), ''[[මිලාන්]]'' (1967), ''[[අනීතා]]'' ( 1967), ''[[ෂගිර්ඩ්]]'' (1968), ''[[මේරේ හම්දම් මේරේ දොස්ත්]]'' (1968), ''[[ඉන්ටක්වාම්]]'' (1969), ''[[දෝ රාස්තේ]]'' (1969) සහ ''[[ජීනේ කී රාහ්]]'', ඒ සඳහා ඇයට ඇගේ තුන්වන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය හිමි විය.<ref>{{cite news| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-28/news-interviews/30212136_1_laxmikant-pyarelal-laxmikant-pyarelal-mangeshkar-family | archive-url=https://archive.today/20130818202105/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-28/news-interviews/30212136_1_laxmikant-pyarelal-laxmikant-pyarelal-mangeshkar-family | url-status=dead | archive-date=18 August 2013 | work=[[The Times of India]] | title=Lata Mangeshkar...twenty years ago}}</ref> ඇය [[හෘදයානාත් මංගේෂ්කාර්]], [[වසන්ත් ප්‍රභූ]], [[ශ්‍රිනිවාස් ඛාලේ]], [[සුධීර් ෆාඩ්කේ]] සහ 'ආනන්දඝන්' නමින් ඇය විසින්ම ඇතුළු මරාති සංගීත අධ්‍යක්ෂවරුන් විසින් රචනා කරන ලද මරාති චිත්‍රපට සඳහා පසුබිම් ගීත කිහිපයක් ද ගායනා කළාය. 1960 සහ 1970 ගණන් වලදී ඇය සලිල් චෞද්රි සහ හේමන්ත් කුමාර් වැනි සංගීත අධ්‍යක්ෂවරුන් විසින් රචනා කරන ලද බෙංගාලි ගීත කිහිපයක්ද ගායනා කළාය.<ref>{{Cite book|last=Bharatan|first=Raju|url=https://books.google.com/books?id=YE-9AAAACAAJ|title=Lata Mangeshkar: A Biography|date=1995|publisher=UBS Publishers' Distributors|isbn=978-81-7476-023-4|pages=52|language=en}}</ref> ඇය 1967 දී "[[ක්‍රාන්තිවීර සංගෝලී රයන්නා]]" [[කන්නඩ]] චිත්‍රපටය සඳහා සංගීත අධ්‍යක්ෂක ලක්ෂ්මන් බර්ලේකාර් වෙනුවෙන් ගීත දෙකක් පටිගත කිරීම මගින් ප්‍රථම වරට කන්නඩ ගායනයට පිවිසියාය.<ref>{{Cite web|url=https://chiloka.com/movie/kranthiveera-sangolli-rayanna-1967|title=Lata's Kannada songs|website=Chiloka.com}}</ref> "බෙල්ලනේ බෙලගයිතු" ගීතයට හොඳ ප්‍රතිචාරයක් සහ ඇගයීමක් ලැබුණි.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/rendering-a-historical-historic/article19154275.ece|title=Mangeshkars' Kannada songs|work=The Hindu|date=27 June 2017|last1=Ganesh|first1=Deepa}}</ref> 1960 ගණන්වලදී ඇය [[කිෂෝර් කුමාර්]], [[මුකේෂ්]], [[මන්නා ඩේ]], [[මහේන්ද්‍ර කපූර්]] සහ [[මොහොමඩ් රාෆි]] සමඟ යුගල ගීත පටිගත කළාය. 1960 දශකයේ කෙටි කාලයක් ඇය ගායක ගායිකාවන්ට කර්තෘ භාගය ගෙවීම සම්බන්ධයෙන් මොහොමඩ් රාෆි සමඟ හොඳ සබඳතාවක් පවත්වා ගෙන ගියේ නැත. ඇයට අවශ්‍ය වූයේ චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදකයා තෝරාගත් තනු නිර්මාපකයන්ට ලබා දුන් සියයට පහක ගීත කර්තව්‍යයෙන් අඩක් ඉල්ලා සිටීමට රාෆිට සහාය වීමය.<ref name="how_fair_raju3">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld3.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 3 | author = Raju Bharatan | work = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | access-date = 28 April 2007 }}</ref> නමුත් රාෆි සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිවිරුද්ධ මතයක් ගත් අතර, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයාට පසුබිම් ගායකයෙකුගේ ප්‍රකාශය ගීතය සඳහා එකඟ වූ ගාස්තුව ගෙවීමෙන් අවසන් වූ බව විශ්වාස කළ අතර එය දෙදෙනා අතර උණුසුම වාද වලට තුඩු දුන්නේය. මායා (1961) චිත්‍රපටයේ ''තස්වීර් තේරි දිල් මේ'' ගීතය පටිගත කිරීමේදී ඇති වූ ආරවුලකින් පසුව, දෙදෙනා එකිනෙකා සමඟ ගායනා කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ.<ref name="how_fair_raju4">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld4.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 4 | author = Raju Bharatan | work = [[Rediff.com]] | date = 21 August 2006 | access-date = 28 April 2007 }}</ref> සංගීත අධ්‍යක්ෂක ශංකර් ජායිකිෂන් පසුව ඔවුන් දෙදෙනා අතර සංහිඳියාවක් ඇති කිරීමට සාකච්ඡා කළේය.<ref>{{cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=30&contentid=20121122201211220321263836fccc616&subsite= |title=Voice from the past (interview with Yasmin Rafi) |author=Dhamini Ratnam |newspaper=[[Mumbai Mirror]] |date=22 November 2012 |access-date=25 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018132413/http://www.mumbaimirror.com/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=30&contentid=20121122201211220321263836fccc616&subsite= |archive-date=18 October 2015 }} {{dead link|date=February 2016}}{{cbignore}}</ref> ===1970 ගණන්වල වෘත්තීය ජීවිතය=== 1972 දී, [[මීනා කුමාරි]]ගේ අවසන් චිත්‍රපටය වන ''[[පකීසා]]'' තිරගත විය. මංගේෂ්කාර් විසින් ගායනා කරන ලද සහ ගුලාම් මොහොමඩ් විසින් රචනා කරන ලද "චල්තේ චල්තේ" සහ "ඉන්හි ලොගොන් නේ" ඇතුළු ජනප්‍රිය ගීත එහි ඇතුළත් විය. ඇය "[[ප්‍රේම් පුජාරි]]" (1970) හි "රංගීලා රේ", ''[[ෂර්මිලී]]'' (1971) හි "කිල්තේ හෛ ගුල් යහාන්" සහ ''[[අභිමාන්]]'' (1973) හි "පිය බිනා" ඇතුළුව එස්.ඩී. බර්මන්ගේ අවසාන අවසන් කාලයේ චිත්‍රපට සඳහා ජනප්‍රිය ගීත රාශියක් පටිගත කළාය. ඉන්පසු ඇය මදන් මෝහන් ගේ අවසන් චිත්‍රපට සඳහා ගීත පටිගත කළාය, එනම් ''[[දස්තක්]]'' (1970), ''[[හීර් රන්ජා]]'' (1970), ''[[දිල් කි රහෙන්]]'' ( 1973), ''[[හින්දුස්ථාන් කි කසම්]]'' (1973), ''[[හන්ස්ටේ සක්ම්]]'' (1973), ''[[මවුසම්]]'' (1975) සහ ''[[ලයිලා මජ්නු]]'' (1976) ඒ අතරට අයත් වේ.<ref>{{cite web|url=http://www.madanmohan.in/html/the_legend/his_journey/his_journey.html |title=MADAN MOHAN... The Musical Legend &#124; The Official Website of Madan Mohan |publisher=Madanmohan.in |access-date=6 August 2014}}</ref> 1970 ගණන්වල ඇයගේ කැපී පෙනෙන ගීත බොහොමයක් ලක්ෂ්මිකාන්ත්-ප්යාරේලාල්, [[ආනන්ද බක්ෂි]] සහ [[රාහුල් දේව් බර්මන්]] විසින් රචනා කරන ලදී. ඇය රාහුල් දේව් බර්මන් සමඟ ''අමර් ප්‍රේම්'' (1972), ''කැරවාන්'' (1971), ''කැටි පතං'' (1971), සහ ''ආන්ධි'' (1975) යන චිත්‍රපටවල බොහෝ ජනප්‍රිය ගීත පටිගත කළාය. ඔවුන් දෙදෙනා [[මජ්රූහ් සුල්තාන්පුරි]], [[ආනන්ද් බක්ෂි]], සහ [[ගුල්සාර්]] යන පද රචකයන් සමඟ ඔවුන්ගේ ගීත සඳහා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව සිටිති.<ref>{{Cite book|last=Bharatan|first=Raju|url=https://books.google.com/books?id=RaafAAAAMAAJ|title=Lata Mangeshkar: A Biography|date=1995|publisher=UBS Publishers' Distributors|isbn=978-81-7476-023-4|pages=45–47|language=en}}</ref> 1973 දී, ආර්. ඩී. බර්මන්ගේ තනුවට සහ ගුල්සාර් විසින් රචනා කරන ලද ''[[පරිචය]]'' චිත්‍රපටයේ "බීටි නා බිටයි" ගීතය සඳහා ඇය හොඳම පසුබිම් ගායිකාව සඳහා වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත්තාය.<ref>{{Cite web|title=10 facts you should know about Lata Mangeshkar|url=https://www.rediff.com/movies/report/10-facts-you-should-know-about-lata-mangeshkar/20160928.htm|access-date=6 February 2022|website=Rediff|language=en}}</ref> 1974 දී, සලිල් චෞද්රි විසින් යෙදූ තනුවට [[වයලර් රාමවර්මා]] විසින් රචනා කරන ලද '' [[නෙල්ලු]]'' චිත්‍රපටය සඳහා ඇය ඇගේ එකම [[මලයාලම්]] ගීතය වන "කදලි චෙන්කදලි" ගායනා කළාය.<ref>{{Cite web|title=Did you know THIS is the only song sung by Lata Mangeshkar in Malayalam? – Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/did-you-know/did-you-know-this-is-the-only-song-sung-by-lata-mangeshkar-in-malayalam/articleshow/89381387.cms|access-date=6 February 2022|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Lataji's only Malayalam song 'Kadali Chenkadali' is a sweet reminiscence for Malayalis|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/lataji-s-only-malayalam-song-kadali-chenkadali-is-a-sweet-reminiscence-for-malayalis-lata-mangeshkar-1.6423687|access-date=6 February 2022|website=Mathrubhumi|language=en}}</ref> 1975 දී ඇය [[කල්‍යාන්ජි ආනන්ද්ජි]] විසින් රචනා කරන ලද '' [[කෝරා කගස්]]'' චිත්‍රපටයේ "රූටේ රූටේ පියා" ගීතය සඳහා ජාතික සම්මානය දිනා ගත්තාය.<ref>{{Cite book|last1=Deora|first1=Mohan|url=https://books.google.com/books?id=SyCwDgAAQBAJ|title=On Stage with Lata|last2=Shah|first2=Rachana|date=10 February 2017|publisher=Harper Collins|isbn=978-93-5264-317-2|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 February 2022|title=Voice of India: A tribute to the legendary Lata Mangeshkar|url=https://www.lifestyleasia.com/ind/culture/entertainment/voice-of-india-a-tribute-to-the-legendary-lata-mangeshkar/|access-date=6 February 2022|website=Lifestyle Asia India|language=en-US}}</ref><ref>{{Citation|title=Kora Kagaz – All Songs – Download or Listen Free – JioSaavn|date=4 May 1974|url=https://www.jiosaavn.com/album/kora-kagaz/dR43oIEWUgs_|language=en-US|access-date=6 February 2022|archive-date=6 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206224633/https://www.jiosaavn.com/album/kora-kagaz/dR43oIEWUgs_}}</ref> 1970 දශකයේ සිට ඇය පුණ්‍ය ප්‍රසංග කිහිපයක් ඇතුළුව ඉන්දියාවේ සහ විදේශයන්හි ප්‍රසංග රාශියක් වේදිකා ගත කළාය. ඇය ඉන්දියානු සංගීත ප්‍රසංග බටහිර රටවල දකින ආකාරය පරිවර්තනය කළාය.<ref name="phenomenon">{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-the-lata-mangeshkar-phenomenon-7760289/|title=Explained: The Lata phenomenon}}</ref> ඇයගේ පළමු විදේශ ප්‍රසංගය 1974 දී [[ලන්ඩන්]] නුවර [[රෝයල් ඇල්බට් ශාලාව]] හිදී පැවැත්විණි.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/5-unknown-facts-about-lata-mangeshkar/Lata-Mangeshkar-death-rumours-unknown-facts-about-Lata-Mangeshkars-life/photostory/32838183.cms|title=5 unknown facts about Lata Mangeshkar|work=[[The Times of India]]|date=28 March 2014}}</ref><ref name="highbeammilestones">{{cite news |title=Milestones in the life of melody queen Lata Mangeshkar |url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-1562587031.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208011559/https://www.highbeam.com/doc/1P3-1562587031.html |url-status=dead |archive-date=8 February 2016 |date=27 September 2008 |newspaper=Hindustan Times (New Delhi, India) |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=18 January 2018}}</ref><ref name="firstIndianatRAH">{{cite web |first=Matt |last=Griffin |title=A tribute to Indian classical music maestro Ravi Shankar |work=The Royal Albert Hall |url=https://www.royalalberthall.com/about-the-hall/news/2012/december/a-tribute-to-ravi-shankar/ |date=12 December 2012 |access-date=6 February 2022}}</ref> එතෙක් චිත්‍රපට සංගීත ප්‍රසංග යනු ප්‍රජා ශාලා සහ විද්‍යාලවල පවත්වනු ලබන ගීත හා නැටුම් කටයුතු වූ අතර ඒවා බැරෑරුම් ලෙස සැලකුවේ කලාතුරකිනි. මංගේෂ්කාර් ප්‍රධාන ධාරාවේ ශාලාවල පමණක් ගායනා කිරීමට ඉල්ලා සිටි අතර එය එතෙක් සම්භාව්‍ය සංගීතඥයින්ට පමණක් හිමි වූ ගෞරවයක් විය.<ref name="phenomenon"/> ඇය ඇගේ සොහොයුරා වන හෘදයානාත් මංගේෂ්කාර් විසින් රචනා කරන ලද [[මීරාබායි]] ගේ "වාහි දෙස්" නම් භජන් ඇල්බමයක් ද නිකුත් කළාය. ඇල්බමයේ ඇති ජනප්‍රිය භජන් වන්නේ "සාන්වෙයා රං රංචි" සහ "උද් ජා රේ කාගා" ය.<ref>{{Citation|title=Lata Mangeshkar – 'Chala Vahi Des' & Meera Bhajans|url=https://www.discogs.com/release/11293304-Lata-Mangeshkar-Chala-Vahi-Des-Meera-Bhajans|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref> 1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී, ඇය ගලිබ් ගසල් එකතුව, මරාති ජන ගී ඇල්බමයක්, ගනේෂ් ආටිස් ගේ ඇල්බමයක් (සියල්ල ඇගේ සහෝදරයා හෘදයානාත් විසින් රචනා කරන ලද්දකි) සහ සන්ට්ගේ "අභන්ග්ස්" ඇල්බමයක් වැනි වෙනත් චිත්‍රපට නොවන ඇල්බම නිකුත් කළාය.<ref>{{Cite web|last=Desk|first=India TV News|date=2 September 2011|title=Marathi Music Director Shrinivas Khale Dead|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/marathi-music-director-shrinivas-khale-dead-2859.html|access-date=6 February 2022|website=www.indiatvnews.com|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Lata Mangeshkar – Aajolchi Gaani Koli Geete – Samagra – Vol- 03 – Lata Mangeshkar, Hemanta Kumar Mukhopadhyay – Download or Listen Free – JioSaavn|date=31 December 1991|url=https://www.jiosaavn.com/album/lata-mangeshkar---aajolchi-gaani-koli-geete---samagra---vol--03/8OpxcShb6Hk_|language=en-US|access-date=6 February 2022|archive-date=6 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206142331/https://www.jiosaavn.com/album/lata-mangeshkar---aajolchi-gaani-koli-geete---samagra---vol--03/8OpxcShb6Hk_}}</ref> 1978 [[රාජ් කපූර්]]-අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''[[සත්‍යම් ශිවම් සුන්දරම්]]'' හි, ඇය වසරේ ජනප්‍රියතම ප්‍රධාන තේමා ගීතය "සත්‍යම් ශිවම් සුන්දරම්" ගායනා කළාය.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Books/Raj-Kapoor-The-face-behind-the-star/Article1-254712.aspx |title=Raj Kapoor: The face behind the star |newspaper=Hindustan Times |access-date=6 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130917085823/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Books/Raj-Kapoor-The-face-behind-the-star/Article1-254712.aspx |archive-date=17 September 2013 }}</ref> 1970 ගණන්වල අගභාගයේ සහ 1980 ගණන්වල මුල් භාගයේදී ඇය ආර්. ඩී. බර්මන්, [[රාජේෂ් රොෂාන්]], [[අනු මලික්]], සහ [[ආනන්ද් - මිලින්ද්]] සමඟ වැඩ කළාය.<ref>{{Cite book|last=Islam|first=Tariqul|url=https://books.google.com/books?id=qHrwjwEACAAJ|title=Influence of Lata Mangeshkar's Songs in My Songs & Life|date=21 February 2016|publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform|isbn=978-1-5301-3643-8|language=en}}</ref> ඇය ඇසෑමීස් භාෂාවෙන් බොහෝ ගීත ගායනා කළ අතර ඇසෑමි සංගීතඥ [[භූපෙන් හසාරිකා]] සමඟ ඉතා හොඳ සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගත්තාය. ඇය ඔහුගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ ගැයූ ''[[රුදාලි]]'' (1993) හි "දිල් හූම් හූම් කරේ" ගීතය එම වසරේ වැඩිම වාර්තාගත අලෙවියක් විය.<ref>{{Cite web|last=Sen|first=Zinia|date=11 November 2020|title=Bhupen loved Lataji: Kalpana Lajmi – Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Bhupen-loved-Lataji-Kalpana-Lajmi/articleshow/17169835.cms|url-status=live|archive-url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:Zretxyfq8EIJ:https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Bhupen-loved-Lataji-Kalpana-Lajmi/articleshow/17169835.cms+&cd=5&hl=en&ct=clnk&gl=in|archive-date=26 October 2020|access-date=31 October 2020|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Usha |first=R. P. |date=9 November 2011 |title=A genius |url=https://www.thehindu.com/opinion/letters/a-genius/article2609882.ece |url-status=live |archive-url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:3ckpL9Pjmc4J:https://www.thehindu.com/opinion/letters/a-genius/article2609882.ece+&cd=8&hl=en&ct=clnk&gl=in |archive-date=22 October 2020 |work=The Hindu |issn=0971-751X |language=en-IN |access-date=31 October 2020}}</ref><ref>{{Cite news |title=Bhupen Hazarika inspired millions across generations |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/bhupen-hazarika-inspired-millions-across-generations/articleshow/67693241.cms |date=25 January 2019 |url-status=live |archive-url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:E97nxihRd4YJ:https://timesofindia.indiatimes.com/india/bhupen-hazarika-inspired-millions-across-generations/articleshow/67693241.cms+&cd=10&hl=en&ct=clnk&gl=in |archive-date=27 October 2020 |newspaper=The Times of India |department=India News |agency=Press Trust of India (PTI) |language=en |access-date=5 February 2022 }}</ref> ===1980 ගණන්වල වෘත්තීය ජීවිතය=== 1980 ගණන්වල සිට මංගේෂ්කාර් [[ශිව්-හරි]] යටතේ ''[[සිල්සිලා]]'' (1981), '' [[ෆාස්ලේ]] '' (1985), '' [[විජේ]] '' (1988), සහ '' [[චන්ද්නි]]'' (1989) වැනි චිත්‍රපට වලත් [[රාම් ලක්ෂ්මන්]] යටතේ ''උස්තාදි උස්තාද් සේ'' (1981), '' [[බෙසුබාන්]]'' ( 1982), '' [[වෝ ජෝ හසීනා]] '' (1983), ''යේ කේසා ෆර්ස්'' (1985), සහ ''[[මේන් ප්යාර් කියා]]'' (1989) වැනි චිත්‍රපට වලත් ගීත ගායනා කළාය. මීට අමතරව ඇය ''[[කර්ස්]]'' (1980), ''[[එක් දූජේ කෙ ලියේ]]'' (1981), '' [[ප්‍රේම් රොග්]]'' (1982), ''[[වීරයා]]'' (1983), ''[[ප්යාර් ජුක්තා නෙහි]]'' (1985), ''[[රාම් තේරි ගංගා මයිලි]]'' (1985), ''[[නාගිනා]]'' (1986), සහ ''රාම් ලකාන්'' (1989) වැනි වෙනත් චිත්‍රපටවල ගායනා කළාය..<ref name=":0">{{Cite web|title=Lata Mangeshkar|url=https://www.discogs.com/artist/342906-Lata-Mangeshkar|access-date=6 February 2022|website=Discogs|language=en}}</ref><ref name="auto1" /> ඇයගේ '' [[සන්ජෝග්]]'' (1985) හි "සු සු සු යශොදා" ගීතය ජනප්‍රිය ජනප්‍රිය විය.<ref>{{cite web |title=Lata Mangeshkar and Ram-Laxman are back together |url=https://www.imdb.com/news/ni0634155/ |website=IMDb |access-date=8 November 2016}}</ref><ref name=":0" /> 1980 දශකයේ අගභාගයේදී, ඇය [[ඉලයරාජා]] ගේ ''ආනන්ද'' (1987) සහ '' [[සත්‍යා]]'' (1988) යන චිත්‍රපටවල පිළිවෙලින් "ආරාරෝ ආරාරෝ" සහ "වලායි ඕසායි" යන ගීත දෙකක් සමඟින් දෙමළ චිත්‍රපට වෙත නැවත පැමිණියාය.<ref>{{Cite book|last=Bharatan|first=Raju|url=https://books.google.com/books?id=YE-9AAAACAAJ|title=Lata Mangeshkar: A Biography|date=1995|publisher=UBS Publishers' Distributors|isbn=978-81-7476-023-4|pages=58–63|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/17-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-part-x |title=Lata Mangeshkar&nbsp;— the living legend&nbsp;— Part X |first1=Amjad |last1=Parvez |date=17 August 2014 |work=DailyTimes |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722141942/http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/17-Aug-2014/lata-mangeshkar-the-living-legend-part-x |archive-date=22 July 2015}}</ref> 1985 ජූනි මාසයේදී, යුනයිටඩ් වේ ඔෆ් ග්‍රේටර් ටොරොන්ටෝ ඇයට [[මේපල් ලීෆ් ගාර්ඩන්ස්]] හි රඟ දැක්වීමට ආරාධනා කළේය. [[ඈන් මරේ]] ගේ ඉල්ලීම පරිදි ලතා ඇයගේ "[[ඔබට මාව අවශ්‍යයි]]" ගීතය ගායනා කළාය.<ref>{{Cite web|title=How Many Languages Has Lataji Sung In? - Rediff.com|url=https://www.rediff.com/movies/report/how-many-languages-has-lataji-sung-in/20220206.htm|access-date=6 February 2022|website=m.rediff.com}}</ref>ප්‍රසංගයට 12,000ක් සහභාගී වූ අතර, එය පුණ්‍යායතනය සඳහා ඩොලර් 150,000ක් රැස් කළේය.<ref>{{cite news |title=Top Indian songstress sings for United Way |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1946&dat=19850611&id=1n0xAAAAIBAJ&pg=5832,123310 |work=The Montreal Gazette |agency=CP, Google News Archive|date=11 June 1985|access-date=6 February 2022}}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/1985/10/12/world/no-headline-074141.html | work=The New York Times | first=Douglas | last=Martin | title=No Headline | date=12 October 1985}}</ref> ===1990 ගණන්වල වෘත්තීය ජීවිතය=== 1990 ගණන්වලදී මංගේෂ්කාර් ආනන්ද - මිලින්ද, නදීම්-ශ්‍රාවන්, ජටින්-ලලිත්, දිලිප් සෙන්-සමීර් සෙන්, උත්තම් සිං, අනු මලික්, ආදේශ් ශ්‍රීවාස්තවා සහ [[ඒ. ආර්. රහමාන්]] ඇතුළු සංගීත අධ්‍යක්ෂවරුන් සමඟ චිත්‍රපට නොවන ගීත කිහිපයක් පටිගත කළාය.<ref>{{Cite web|title=Lata Mangeshkar, Thank You For The Music|url=https://www.ndtv.com/entertainment/lata-mangeshkar-thank-you-for-the-music-2751845|access-date=6 February 2022|website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=10 October 2011|title=Lata Mangeshkar reacts to Jagjit Singh's death|url=https://www.hindustantimes.com/music/lata-mangeshkar-reacts-to-jagjit-singh-s-death/story-8ngbpnEGro4WzIv7FApbFK.html|access-date=6 February 2022|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Dilip Sen-Sameer Sen – Aaina|url=https://www.discogs.com/master/1322215-Dilip-Sen-Sameer-Sen-Aaina|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 February 2022|title=RIPDidi: Uttam Singh remembers Lata Mangeshkar, 'Poore raaste hum log hansi-mazak karte jaate the'|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/ripdidiuttam-singh-remembers-lata-mangeshkar-poore-raaste-hum-log-hansi-mazak-karte-jaate-the-101644155979382.html|access-date=6 February 2022|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Das |first1=Sheela |title=Aadesh Shrivastava: 10 memorable tracks of the talented composer|url=https://www.bollywoodmantra.com/news/aadesh-srivastava-10-memorable-tracks-of-the-talented-composer/19077/ |date=5 September 2015 |website=Bollywood Mantra |language=en-US |access-date=6 February 2022}}</ref> මේ අවදියේදී ඇය [[කුමාර් සානු]], [[අමිත් කුමාර]], [[එස්.පී. බාලසුබ්‍රමනියම්]], [[උදිත් නාරායන්]], [[හරිහරන්]], [[සුරේෂ් වඩ්කාර්]], [[මොහොමඩ් අසීස්]], [[අභිජීත් භට්ටාචාර්ය]], [[රූප් කුමාර් රතෝඩ්]], [[විනෝද් රතෝඩ්]], [[ගුර්දාස් මෑන්]] සහ [[සෝනු නිගම්]] සමඟ ද ගායනා කර ඇත.<ref>{{Cite book|last=DESAI|first=MALAY ASHOKKUMAR|url=https://books.google.com/books?id=5co7EAAAQBAJ&dq=lata+mangeshkar+Kumar+Sanu,+Amit+Kumar,+S.+P.+Balasubrahmanyam,+Udit+Narayan,&pg=PA6|title=TREND SETTERS OF PLAYBACK SINGING|publisher=Sankalp Publication|isbn=978-93-90636-35-8|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=6 February 2022|title=Lata Mangeshkar: 'Queen of Melody' who redefined music in India|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/lata-mangeshkar-queen-of-melody-who-redefined-music-in-india-1078554.html|access-date=6 February 2022|website=Deccan Herald|language=en}}</ref> 1990 දී ඇය හින්දි චිත්‍රපට සඳහා ඇයගේම නිෂ්පාදන ආයතනයක් දියත් කළාය. ඇයගේ සොහොයුරා හදවත්නාත් විසින් රචනා කරන ලද චිත්‍රපටයේ "යාර සිලි සිලි" ගීතය ගායනා කිරීම වෙනුවෙන් ඇය හොඳම කාන්තා පසුබිම් ගායිකාව සඳහා ඇයගේ තුන්වන ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත්තාය.<ref>{{Cite web|date=6 February 2022|title=Gulzar calls Lata Mangeshkar 'voice of our culture' says she is 'beyond words'|url=https://zeenews.india.com/people/gulzar-calls-lata-mangeshkar-voice-of-our-culture-says-she-is-beyond-words-2434071.html|access-date=6 February 2022|website=Zee News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Lata Mangeshkar is beyond words: Gulzar – Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/lata-mangeshkar-is-beyond-words-gulzar/articleshow/89384992.cms|access-date=6 February 2022|website=The Times of India|language=en}}</ref> ඇය ''[[චන්ද්නි]]'' (1989), ''[[ලම්හේ]]'' (1991), ''[[ඩර්]]'' (1993), ''[[යේ දිල්ලගී]]'' (1994), ''[[දිල්වාලේ දුල්හනියා ලේ ජායින්ගේ]]'' (1995) , ''[[දිල් තො පාගල් හේ]]'' (1997), ''[[මොහබ්බතේන්]]'' (2000), ''[[මුජ්සේ දෝස්තී කරෝගේ?]]'' (2002) සහ ''[[වීර්-සාරා]]'' (2004) ඇතුළුව එකල [[යෂ් රාජ් ෆිල්ම්ස්]] නිෂ්පාදන ආයතනයේ සියලුම [[යෂ් චොප්රා]] චිත්‍රපට සඳහා ජනප්‍රිය ගීත ‍රැසක් ගායනා කර ඇත.<ref>{{Cite web|date=21 October 2020|title=Lata Mangeshkar remembers Yash Chopra on his death anniversary: I can't forget the love and respect he gave me|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/lata-mangeshkar-remembers-yash-chopra-his-death-anniversary-i-can-t-forget-love-and-respect-he-gave-me-569678|access-date=6 February 2022|website=PINKVILLA|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 September 2012|title=Yash Chopra's muse Lata Mangeshkar missing from his next|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/yash-chopra-s-muse-lata-mangeshkar-missing-from-his-next/story-G8aGYE9QITR8SCvbkWIGeO.html|access-date=6 February 2022|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chaudhury|first=Bodrul|date=16 September 2012|title=Lata Mangeshkar will not be singing for Yash Chopra's Jab Tak Hai Jaan|url=https://bollyspice.com/lata-mangeshkar-will-not-be-singing-for-yash-chopras-jab-tak-hai-jaan/|access-date=6 February 2022|website=BollySpice.com – The latest movies, interviews in Bollywood|language=en-US}}</ref> 1990 දී ඇය [[රාම්ලක්ෂ්මන්]] සමඟ '' [[පත්තර් කේ ෆූල්]]'' (1991), '' [[100 ඩේස්]] '' (1991), ''මෙහ්බූබ් මෙරෙ මෙහ්බූබ්'' (1992), ''සාත්වාන් අස්මන්'' (1992), ''අයි ලව් යූ'' (1992), ''දිල් කි බාසි'' (1993), ''අන්තිම් නායි'' (1993), ''ද මෙලඩි ඔෆ් ලව්'' (1993), ''ද ලෝ'' (1994), ''හම් ආප්කේ හේ කෝන්..!]]'' ( 1994), ''[[මේඝා]]'' (1996), ''ලව් කුශ්'' (1997), ''මංචලා'' (1999), සහ ''දුල්හාන් බානු මේන් තේරි'' (1999) චිත්‍රපට සඳහා ගීත ගායනා කර ඇත.<ref>{{Cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://m.zeesangam.com/entertainment/celebrity-profile/Lata-Mangeshkar.htm|access-date=6 February 2022|website=m.zeesangam.com}}</ref> ඇය 2000 වසරේ '' [[පුකාර්]]'' චිත්‍රපටයේ "එක් තු හී භාරෝසා" ගායනා කරමින් තිරයේ පෙනී සිටියාය.<ref>{{Cite web|title=A rediff.com Special --- Pukar|url=https://www.rediff.com/broadband/2000/jan/24pukar.htm|access-date=6 February 2022|website=www.rediff.com}}</ref> 1994 දී ඇය "ශ්‍රද්දාංජලී - අමරණීයයන්ට මගේ උපහාරය" නිකුත් කළාය.<ref>{{Cite web|title=Lata Mangeshkar – Shraddhanjali – My Tribute To The Immortals (Cassette, India, 1992) For Sale {{!}} Discogs|url=https://www.discogs.com/sell/release/13679994|access-date=6 February 2022|website=www.discogs.com}}</ref> එම ගීත ඇල්බමයේ විශේෂත්වය වන්නේ ලතා එකල අමරණීය ගායක ගායිකාවන්ගේ ගීත කිහිපයක් ඇගේම හඬින් ඉදිරිපත් කරමින් ඔවුන්ට උපහාර පිරිනැමීමයි.<ref>{{Citation|title=Lata Mangeshkar – Shraddhanjali Vol. 2. My Tribute To The Immortals|url=https://www.discogs.com/release/11328400-Lata-Mangeshkar-Shraddhanjali-Vol-2-My-Tribute-To-The-Immortals|language=en|access-date=6 February 2022}}</ref> 1999 දී "ලතා ඕර් ඩි පාෆුම්" නමින් සුවඳ විලවුන් සන්නාමය දියත් කරන ලදී.<ref>{{cite web | url = http://www.rediff.com/entertai/1999/nov/03lata.htm | title = A perfume called Lata | author = Suparn Verma | work = [[Rediff.com]] | date = 3 November 1999 | access-date = 13 August 2007 }}</ref> ඇය එම වසරේම සී සිනෙ යාව ජීව සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබුවාය.<ref>{{Cite web|url=http://www.zeecinema.com/events/zca/videos/lifetime-achievement-award-lata-mangeshkar|title=Lifetime Achievement Award: Lata Mangeshkar|date=24 August 2015|website=Zee Cinema}}</ref> 1999 දී ඇය [[රාජ්‍ය සභා]] මන්ත්‍රීවරියක් ලෙස නම් කරන ලදී.<ref>{{cite web |url=http://rajyasabha.gov.in/publ/pandp/book2.htm |title=Nominated Members of the Rajya Sabha |publisher=Rajya Sabha Secretariat, Government of India |access-date=13 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927182238/http://rajyasabha.gov.in/publ/pandp/book2.htm |archive-date=27 September 2007 |url-status=dead}} {{dead link|date=November 2016}}{{cbignore}} </ref> කෙසේ වෙතත්, ඇය නියෝජ්‍ය සභාපති [[නජ්මා හෙප්තුල්ලා]], [[ප්‍රනාබ් මුඛර්ජි]] සහ [[ෂබානා අස්මි]] ඇතුළු මන්ත්‍රීවරුන් කිහිප දෙනෙකුගෙන් විවේචනයට ලක්වූ නිසා රාජ්‍ය සභා සැසිවාරවලට නිතිපතා සහභාගි නොවීය.<ref name="toi_unequal_music">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/29780945.cms | title = Unequal music | author = Viral Bhayani | newspaper = The Times of India | date = 29 November 2002 | access-date = 13 August 2007 }}</ref><ref>{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/39009721.cms | title = Straight Answers | newspaper = The Times of India | date = 2 March 2003 | access-date = 13 August 2007 }}</ref> ඇය නොපැමිණීමට හේතුව අසනීප බව ප්‍රකාශ කළාය; ඇය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරියක් වීම සඳහා දිල්ලියේ වැටුපක්, දීමනාවක් හෝ නිවසක් ගෙන නොමැති බවද වාර්තා විය.<ref name="toi_unequal_music"/><ref>{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/39305376.cms | title = Leave me alone, says Lata | newspaper = The Times of India | date = 5 March 2003 | access-date = 13 August 2007 }}</ref> ===2000 ගණන්වල වෘත්තීය ජීවිතය=== 2001 දී, ඉන්දියාවේ ඉහළම සිවිල් ගෞරවය වන [[භාරත් රත්න]] සම්මානය ඇයට පිරිනමන ලදී.<ref name="auto">{{Cite web|title=Lata Mangeshkar: Awards and recognitions received by the legendary singer|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/lata-mangeshkar-awards-and-recognitions-received-by-the-legendary-singer-8045151.html|access-date=6 February 2022|website=Moneycontrol|language=en}}</ref> එම වසරේම, ඇය ලතා මංගේෂ්කාර් වෛද්‍ය පදනම විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබන [[පූනේ]] හි මාස්ටර් දීනානාත් මංගේෂ්කාර් රෝහල පිහිටුවන ලදී. 2005 දී ඇය ස්වරංජලී නම් ස්වර්ණාභරණ එකතුවක් නිර්මාණය කරන ලද අතර එය ඉන්දියානු දියමන්ති අපනයන සමාගමක් වන ඇඩෝරා විසින් නිර්මාණය කරන ලදී. එකතුවෙන් කොටස් පහක් ක්‍රිස්ටීගේ වෙන්දේසියකදී පවුම් 105,000ක් රැස් කළ අතර, එම මුදලින් කොටසක් [[2005 කාශ්මීර භූමිකම්පාව]] සහන සඳහා පරිත්‍යාග කරන ලදී.<ref>{{cite news | title = Lata Mangeshkar's jewellery collection raises quake relief funds | url = http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18569.html | date = 28 November 2005 | access-date = 13 August 2007 | archive-date = 30 September 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930165013/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18569.html | url-status = dead }}</ref> එසේම 2001 දී ඇය "ලජ්ජා" චිත්‍රපටය සඳහා සංගීත නිර්මාපකයෙකු වන ඉලයරාජා සමඟ ඇගේ පළමු හින්දි ගීතය පටිගත කළාය.<ref>{{Cite web|last=jha|first=subhash k|date=28 January 2018|title=Showbiz world welcomes Ilayaraja's Padma|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/music/280118/showbiz-world-welcomes-ilayarajas-padma.html|access-date=6 February 2022|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ඇයගේ "වඩා නා ටෝඩ්" ගීතය ''එටර්නල් සන්ෂයින් ඔෆ් ද මයින්ඩ්'' (2004) චිත්‍රපටයේ ඇතුළත් විය.<ref>{{Cite web|title=Eternal Sunshine News|url=https://www.beingcharliekaufman.com/index.php/recent-news-105|access-date=6 February 2022|website=BeingCharlieKaufman.com|language=en-gb}}</ref> 2007 ජූනි 21 දින, ඇය [[ජාවෙඩ් අක්තාර්]] විසින් රචනා කරන ලද සහ මයුරේෂ් පායි විසින් රචනා කරන ලද ගසල් වැනි ගීත අටක් ඇතුළත් ''සාද්ගි'' ඇල්බමය නිකුත් කළාය.<ref>{{cite web | url = http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1105020 | title = Lata Mangeshkar launches new album 'Saadgi' | work = [[Daily News & Analysis]] | date = 21 June 2007 | access-date = 13 August 2007 }}</ref> ===2010 ගණන්වල වෘත්තීය ජීවිතය=== 2011 අප්‍රේල් 12 දින, මංගේෂ්කාර් විසින් ඇය සහ [[මෙහෙදි හසන්]] විසින් රචිත "ටෙරා මිල්නා බහුත් අචා ලාගේ" යුගලය අඩංගු ''සර්හදීන්: මියුසික් බියෝන්ඩ් බවුන්ඩ්‍රීස්'' ඇල්බමය නිකුත් කරන ලදී.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/lata-mangeshkar-nevaan-nigam-steal-sarhadein--show/779445/2 |title=Lata Mangeshkar, Nevaan Nigam steal Sarhadein show |newspaper=The Indian Express|date=22 April 2011 |access-date=6 August 2014}}</ref><ref>{{cite news |last=Jha |first=Pawan |title=सरहदें- एक अच्छी कोशिश |trans-title='Border' – A good try |url=https://www.bbc.com/hindi/entertainment/2011/04/110420_sarhaden_music_review_pkp |date=21 April 2011 |website=BBC |language=hi |access-date=5 April 2019}}</ref> වසර 14කට පසු, ඇය 2005 ''බෙවාෆා'' චිත්‍රපටයේ [[නදීම්-ශ්‍රාවන්]] සඳහා "කයිසේ පියා සේ" ගීතය පටිගත කළාය.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/lata/20030103.htm |title=Lata records song with Nadeem&nbsp;— Rediff.com Movies |work=Rediff.com |date=3 January 2003 |access-date=6 August 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/lata-records-for-satrangee-parachute/725710/ |title=Lata records for Satrangee Parachute |newspaper=The Indian Express|date=17 December 2010 |access-date=6 August 2014}}</ref> විරාමයකින් පසු ඇය නැවත ගායනයට පැමිණි අතර ''[[ලයිෆ් ඊස් අ මොමන්ට්]]'' (2015) සඳහා "ජීනා ක්‍යා හේ, ජානා මේනේ" ගීතය ඇගේම චිත්‍රාගාරයේදී පටිගත කළාය.<ref>{{cite news |url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Lata-is-back-in-playback/articleshow/35332103.cms |title=Lata is back in playback |newspaper=Mumbai Mirror |date=19 May 2014 |access-date=6 August 2014 |archive-date=8 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045451/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Lata-is-back-in-playback/articleshow/35332103.cms |url-status=dead }}</ref> 2012 නොවැම්බර් 28 වන දින, ඇය "එල්.එම්. මියුසික්" නමින් ඇයගේම සංගීත ලේබලයක් දියත් කරන ලද අතර, පළමුවෙන් "ස්වාමි සමර්ත් මහා මන්ත්‍ර" නම් භජන් ගීත ඇල්බමයක් පටිගත කළේය. ඇය ඇල්බමයේ ඇගේ බාල සොහොයුරිය වන ඌෂා සමඟ ගායනා කළාය.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_lata-mangeshkar-launches-music-label-with-bhajan-album_1770588 |title=Lata Mangeshkar launches music label with 'bhajan 'album &#124; Latest News & Updates at Daily News & Analysis |work=Daily News and Analysis|date=28 November 2012 |access-date=6 August 2014}}</ref> 2014 දී, ඇය [[සලිල් චෞද්රි]]ගේ කවි ද ඇතුළුව බෙංගාලි ඇල්බමයක් වන '' ශුරෝධ්වානි '' පටිගත කළාය.<ref>{{Citation|title=Shurodhwani (Full Song & Lyrics) – Lata Mangeshkar – Download or Listen Free – JioSaavn|date=25 September 2014|url=https://www.jiosaavn.com/song/shurodhwani/MgopeydoDkY|language=en-US|access-date=6 February 2022}}</ref> 2019 මාර්තු 30 වන දින, ඉන්දීය හමුදාවට සහ ජාතියට උපහාරයක් වශයෙන් මයුරේෂ් පායි විසින් රචනා කරන ලද "සෞගන්ද් මුජේ ඉස් මිට්ටි කි" ගීතය මංගේෂ්කාර් විසින් නිකුත් කරන ලදී.<ref>{{cite magazine |title=Lata Mangeshkar sings poem Modi recited after Balakot airstrikes, PM says it's inspirational |url=https://www.indiatoday.in/india/story/pm-modi-poem-lata-mangeshkar-song-saugandh-mujhe-iss-mitti-ki-1490334-2019-03-30 |date=30 March 2019 |magazine=[[India Today]] |access-date=2 April 2019}}</ref> ==ගායනයෙන් ඔබ්බට වෘත්තිය== ===සංගීත අධ්‍යක්ෂණය=== ලතා ප්‍රථම වරට සංගීතය නිර්මාණය කළේ 1955 දී මරාති චිත්‍රපටයක් වන ‘‘රාම් රාම් පව්හානේ’’ සඳහාය. පසුව 1960 ගණන්වල ඇය "ආනන්ද් ගන්" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් මරාති චිත්‍රපට සඳහා සංගීතය රචනා කළාය.<ref>{{cite web |url = http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/individual/83243 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070226201544/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/individual/83243 |url-status = dead |archive-date = 26 February 2007 |title=BFI, Lata Mangeshkar}}</ref><ref name="Bhimani1995">{{cite book|author=Harish Bhimani|title=In Search of Lata Mangeshkar|url=https://books.google.com/books?id=vaafAAAAMAAJ|date=1 January 1995|publisher=Indus|isbn=978-81-7223-170-5|page=322}}</ref><ref name="Bharatan1995">{{cite book|author=Raju Bharatan|title=Lata Mangeshkar: A Biography|url=https://books.google.com/books?id=RaafAAAAMAAJ|date=1 January 1995|publisher=UBS Publishers' Distributors|isbn=978-81-7476-023-4|page=382}}</ref> * 1960 - ''රාම් රාම් පවානා'' * 1963 - ''මරත ටිටුක මැල්වාව'' * 1963 - ''මොහිත්‍යාංචි මංජුලා '' * 1965 - ''සාධි මනසේ'' * 1969 - ''තම්බඩි මටි'' ඇය "සාධි මනසේ" චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්ත රජයේ හොඳම සංගීත අධ්‍යක්ෂ සම්මානය දිනා ගත්තාය. එම චිත්‍රපටයේම "අයිරනිච්‍ය දේවා තුලා" ගීතය හොඳම ගීතයට හිමි සම්මානය හිමිවිය.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/did-you-know/Music-director-Lata-Mangeshkar/articleshow/12248652.cms|title=Music director, Lata Mangeshkar – Times of India|newspaper=The Times of India|access-date=4 February 2017}}</ref> ===චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය=== ලතා චිත්‍රපට හතරක් නිෂ්පාදනය කර ඇත:<ref>{{Cite book|last=Dawar|first=Ramesh|url=https://books.google.com/books?id=TO6Fmi8FraUC&dq=lata+mangeshkar+produced+Vaadal+(Marathi)&pg=PA72|title=Bollywood: Yesterday, Today, Tomorrow|date=2006|publisher=Star Publications|isbn=978-1-905863-01-3|language=en}}</ref> * 1953 - ''වාදල් '' (මරාති) * 1953 - ''ජන්ජාර්'' (හින්දි), සී. රාම්චන්ද්‍ර සමග සම-නිෂ්පාදනය * 1955 - ''කාංචන් ගංගා'' (හින්දි) * 1990 - '' [[ලෙකින්...]]'' (හින්දි) == අසනීපය සහ මරණය == 2022 ජනවාරි 8 වන දින, ලතා මෘදු රෝග ලක්ෂණ සහිතව කොවිඩ්-19 ආසාදිත වූ අතර මුම්බායි හි [[බ්‍රීච් කැන්ඩි රෝහල]] හි දැඩි සත්කාර ඒකකයට ඇතුළත් කරන ලදී. ඇය දැඩි සත්කාර ඒකකයේ රැඳී සිටියේ ඇයගේ සෞඛ්‍ය තත්වයේ "ආන්තික දියුණුවක්" පෙන්නුම් කරමිනි. ඇයට ප්‍රතිකාර කරන වෛද්‍යවරුන් ඇයව ජනවාරි 28 වන දින කෘතිම ස්වසන ආධාරකය ඉවත් කර ඇත්තේ ඇයගේ සෞඛ්‍යය "ආන්තික ලෙස වැඩිදියුණු වීමෙන්" පසුවය.<ref> {{Cite news|date=6 February 2022|title=Lata Mangeshkar is stable now, says Asha Bhosle|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/lata-mangeshkar-health-critical-condition-deteriorated-7758174/|access-date=6 February 2022|work=The Indian Express|language=en}}</ref> කෙසේ වෙතත්, ඇයගේ සෞඛ්‍ය තත්වය නරක අතට හැරීමෙන් පසු ඇය පෙබරවාරි 5 වන දින නැවත වාතාශ්‍රය ලබා ගත් අතර "ආක්‍රමණශීලී ප්‍රතිකාර" වලට භාජනය වෙමින් සිටියාය.<ref>{{cite news|url= https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/lata-mangeshkar-is-undergoing-aggressive-therapy-and-tolerating-procedures-doctor-pratit-samdani/articleshow/89367774.cms|title= Lata Mangeshkar is undergoing aggressive therapy and tolerating procedures: Doctor Pratit Samdani |website= The Times of India}}</ref> මංගේෂ්කාර් බහු ඉන්ද්‍රිය අකර්මන්‍ය හේතුවෙන් 2022 පෙබරවාරි 6 වන දින වයස අවුරුදු 92 දී මිය ගියාය. ඇය නියුමෝනියාව සහ කොවිඩ්-19 සඳහා දින 28ක් නිරන්තර ප්‍රතිකාර ලබා ඇත.<ref>{{Cite news|date=6 February 2022|title=Lata Mangeshkar: India singing legend dies at 92|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-60094193|access-date=6 February 2022}}</ref><ref>{{Cite news |last=Banerjee |first=Shoumojit |title='Nightingale' Lata Mangeshkar passes away at 92 |url=https://www.thehindu.com/news/national/lata-mangeshkar-legendary-singer-dies-at-92/article38387404.ece |date=6 February 2022 |work=The Hindu |agency=PTI |issn=0971-751X |language=en-IN |access-date=6 February 2022}}</ref> ඉන්දියා රජය දින දෙකක ජාතික ශෝක කාලයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර ඇයට ගෞරවයක් වශයෙන් ජාතික ධජය පෙබරවාරි 6 සිට 7 දක්වා ඉන්දියාව පුරා අඩ කුඹු ලෙළදෙන බව නිවේදනය කළේය.<ref>{{cite news|url= https://www.hindustantimes.com/india-news/2day-national-mourning-in-lata-mangeshkar-s-memory-tricolour-at-halfmast-101644122238434.html |title= Lata Mangeshkar's last rites at Mumbai's Shivaji Park with full state honours |website=Hindustan Times}}</ref> ඉන්දියානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ක්‍රීඩකයන් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සමග පළමු එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරගෙයේදී මංගේෂ්කාර්ගේ වියෝව ගැන ශෝකය පළ කිරීම සඳහා කළු අත් පටියක් පැළඳ සිටියහ.<ref>{{Cite news|last=Acharya|first=Shayan|title=IND v WI: Indian team wears black arm bands to mourn death of Lata Mangeshkar|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/indian/indian-team-to-wear-black-arm-bands-west-indies-lata-mangeshkar/article38387619.ece|access-date=6 February 2022|work=[[Sportstar]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/breaking-news-live-updates-feb-6/liveblog/89376395.cms|title=Lata Mangeshkar news live updates: PM Modi 'anguished' over demise of Lata Mangeshkar|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/lata-mangeshkar-passes-away-after-pakistan-bangladesh-pays-tribute-to-legendary-singer-101644134978514.html|title=Lata Mangeshkar passes away: After Pakistan, Bangladesh pays tribute to legendary singer|date=6 February 2022|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://theprint.in/go-to-pakistan/pakistanis-mourn-lata-mangeshkar-too-say-even-1000-pakistan-cannot-compensate-this-loss/822862/|title=Pakistanis mourn Lata Mangeshkar too, say 'even 1,000 Pakistan cannot compensate this loss'|newspaper=Theprint|date=6 February 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.aninews.in/news/world/asia/melodies-of-lata-mangeshkar-are-universal-forever-says-former-afghan-president20220206201949/|title=Melodies of Lata Mangeshkar are universal, forever, says former Afghan President|newspaper=ANI News|date=6 February 2022|access-date=8 February 2022|archive-date=8 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208100945/https://www.aninews.in/news/world/asia/melodies-of-lata-mangeshkar-are-universal-forever-says-former-afghan-president20220206201949/|url-status=dead}}</ref> මංගේෂ්කාර්ගේ අවසන් කටයුතු ඇයගේ බෑණනුවන් වන ආදිනාත් මංගේෂ්කාර් විසින් සිදු කරන ලද අතර ආදාහනය සම්පූර්ණ රාජ්‍ය ගෞරව සහිතව එදිනම මුම්බායි හි [[ශිවාජි පාර්ක්]] හිදී පැවැත්විණි.<ref>{{cite news|url= https://www.news18.com/news/movies/lata-mangeshkar-passes-away-live-updates-legendary-singer-dies-at-92-mortal-remains-to-be-taken-to-shivaji-park-for-last-respects-livenews-4738040.html |title= Legendary Singer Laid to Rest With Full State Honours; PM Modi, Shah Rukh Khan Attend Funeral |website= News18}}</ref> ==References== {{Reflist}} [[ප්‍රවර්ගය:1929 උපත්]] [[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]] frvsa28lsgpb17iw4xanxfkcym8mo7p යෝනි මුඛය 0 71903 799542 799508 2026-09-15T16:10:32Z Issac I Navarro 81073 /* භගමණිය */ 799542 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව ව්‍යුහ විද්‍යාව | Name = මිනිස් යෝනි මුඛය | Latin = පුඩෙන්ඩම් ෆේමිනීනුම් | Greek = | GraySubject = 270 | GrayPage = 1264 | Image = Genital Diversity.jpg | Caption = විවිධ ස්ත්‍රීන්ගේ යෝනි මුඛයන් (සමහරකදී [[යූනික රෝම]] ඉවත් කර ඇත) ([[ප්‍රවේණි ප්‍රභේදනය]]) | Width = 250px | Image2 = | Caption2 = | ImageMap = | MapCaption = | Precursor = [[ප්‍රජනක ගැටිත්ත]], [[මෞත්‍ර- ලිංගික නැමි]] | System = | Artery = [[අභ්‍යන්තර ගුහ්යිය ශිරාව]] | Vein = [[අභ්‍යන්තර ගුහ්යිය ධමනිය]] | Nerve = [[ගුහ්යිය ස්නායුව]] | Lymph = [[තලස්ථ වංක්ෂණ වසා ගැටිති]] | MeshName = Vulva | MeshNumber = 05.360.319.887 | Code = | Dorlands = nine/000116925 | DorlandsID = Vulva }} <!--MOS section formatting for anatomy articles Structure - location and size, course, insertions and attachments, blood supply, lymphatic drainage and innervation. If covered on the same page, subsections may be devoted to individual substructures. Variations Development- the embryological/foetal and early-life development of the structure. Histology - Function - Physiology - Clinical significance - diseases, related medical associations with the structure, surgery Society and culture - which may be excluded in minor anatomical structures. History - describing the structure and the etymology of the word. Etymology may be included as a separate subsection, if sufficient information exists. Other animals - which may include comparative anatomy for discussing non-human anatomy in articles that are predominantly human-based. Additional images to store high-quality images. These images should be kept to a minimum and provided in gallery format when consistent withWikipedia's Image Use policy on galleries. Additional images are stored in Wikicommon --> '''යෝනි මුඛය (vulva)''' හෝ '''භගය/බහිර්භගය''' යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ ස්ත්‍රී ලිංගගේන්ද්‍රියේ බාහිර කොටස් ය. එනම් යුනික මාංශිකය (mons pubis/mons veneris), බාහිර යෝනි තොල් (labia majora), අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් (labia minora), භගමණිය (clitoris), යුනික බල්බ (vestibular bulbs), යුනික පිවිසුම් කලාපය (vulval vestibule), මුත්‍ර විවරය, යෝනි විවරය, කන්‍යා පටලය, බාතොලින් ග්‍රන්ථි සහ ස්කීන් ග්‍රන්ථි යන කොටස් ය. යුනික බෙදුම (pudendal cleft), මේද ග්‍රන්ථි සහ මෞත්‍රලිංගික ත්‍රිකෝණිකය (urogenital triangle) හෙවත් අධෝභගයේ (perineum) ඉදිරි කොටස සහ යුනික කේශ (pubic hair) එහි අවශේෂ අංග වේ. යෝනි මුවහි ඇති යෝනි කුහරය ගර්භාෂයට දිවෙන අතර බාහිර හා අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් මගින් මෙයට ද්විත්ව ආරක්ෂණයක් සපයයි. ශ්‍රෝණි පාද පේශි (Pelvic floor muscles) යෝනි මුව හි ව්‍යුහයට ආධාරය සපයන අතර මෞත්‍රලිංගික ත්‍රිකෝණිකයේ අනෙකුත් පේශි ද ආධාරය සපයයි. ==ව්‍යුහය== ===යුනික මාංශිකය=== යුනික මාංශිකය යනු යෝනි මුව ඉදිරියේ යුනික අස්ථිය ආවරණය කරමින් ඒ මත පිහිටා ඇති මෘදු මහත පටක කොටස යි. <ref name="Schatz">{{cite web |title=Anatomy and Physiology of the Female Reproductive System · Anatomy and Physiology url=http://philschatz.com/anatomy-book/contents/m46392.html |publisher=Phil Schatz.com |language=en-us}}</ref>ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපිරිසේ ම පවතින මෙය [[ලිංගික සංසර්ගය]] පහසු කරවන කොට්ටයක් මෙන් ක්‍රියා කරන අතර ස්ත්‍රීන්ගේ වඩා පැහැදිලි ව හදුනාගත හැකි ය.<ref name="noad">{{cite book|editor1-last=Stevenson|editor1-first=Angus|editor2-last=Lindberg|editor2-first=Christine A.|title=New Oxford American Dictionary|year=2010|publisher=Oxford University Press|edition=3rd|isbn=978-0195392883|url=https://www.lexico.com/en/definition/mons_pubis|quote=The rounded mass of fatty tissue lying over the joint of the pubic bones, in women typically more prominent and also called the mons Veneris.|access-date=2021-03-27|archive-date=2019-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191105164820/https://www.lexico.com/en/definition/mons_pubis|url-status=dead}}</ref> යුනික මාංශිකයේ පහත කොටස එය බාහිර යෝනි තොල් ලෙසින් වෙන් කෙරෙන යුනික බෙදුම නමැති පැල්මෙන් දෙකට බෙදී ඇත. [[යෞවනෝදය|යෞවනෝදයෙන්]] පසු භගමණියේ වැස්ම (clitoral hood) සහ අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් යුනික බෙදුම තුළට විවිධ ප්‍රමාණවලින් නෙරා යා හැකි ය.<ref name="Hennekam">{{cite journal |last1=Hennekam |first1=RC |last2=Allanson |first2=JE |last3=Biesecker |first3=LG |last4=Carey |first4=JC |last5=Opitz |first5=JM |last6=Vilain |first6=E |title=Elements of morphology: standard terminology for the external genitalia. |journal=American Journal of Medical Genetics. Part A |date=June 2013 |volume=161A |issue=6 |pages=1238–63 |doi=10.1002/ajmg.a.35934 |pmid=23650202|pmc=4440541 }}</ref> යුනික මාංශිකය සහ බාහිර යෝනි තොල් යෞවනෝදයේ දී යුනික පෙදෙසේ හටගන්නා කෙස්වලින් වැසී යයි.<ref name="Tanner">{{cite journal |last1=Marshall |first1=WA |last2=Tanner |first2=JM |title=Variations in pattern of pubertal changes in girls |journal=Archives of Disease in Childhood |date=June 1969 |volume=44 |issue=235 |pages=291–303 |pmid=5785179|pmc=2020314 |doi=10.1136/adc.44.235.291 }}</ref> ===යෝනි තොල්=== බාහිර යෝනි තොල් සහ අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් යුනික පිවිසුම් කලාපය (vulval vestibule) ආවරණය කරමින් ඒ වටා පිහිටයි.<ref name="OUP1">{{cite book |last1=Pocock |first1=Gillian |last2=Richards |first2=Christopher D. |title=Human physiology : the basis of medicine |url=https://archive.org/details/humanphysiologyb0000poco_h3s4 |date=2006 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=9780198568780 |page=[https://archive.org/details/humanphysiologyb0000poco_h3s4/page/438 438] |edition=3rd.}}</ref> යුනික බෙදුම විසින් බෙදී තිබෙන පිටතින් ම පිහිටා තිබෙන යෝනි තොල් යුගල බාහිර යෝනි තොල් හෙවත් ගරීය අධරය ලෙස හැදින් වේ. මේවා යෝනි මුඛයේ සෙසු ව්‍යූහයන් අඩංගු කරගන්නා අතර ඒවා ආරක්ෂා කරයි.<ref name="OUP1"/> බාහිර යෝනි තොල් ඉදිරිපසින් යුනික මාංශිකය ඉදිරියේදීත් පසුපසින් යුනික බෙදුම සහ ගුදය අතර දී, එනම් මෞත්‍රලිංගික ත්‍රිකෝණිකය (අධෝභගයේ ඉදිරි කොටස) අසලිනුත් මුණ ගැසේ.<ref name="Wiley">{{cite book |last1=Tortora |first1=Gerard J |last2=Derrickson |first2=Bryan |title=Principles of anatomy and physiology. |url=https://archive.org/details/principlesofanat0000gera_d9s9 |date=2008 |publisher=Wiley |location=Hoboken, N.J. |isbn=9780470233474 |pages=[https://archive.org/details/principlesofanat0000gera_d9s9/page/236 235]–236 |edition=12th}}</ref><ref name="Hennekam"/> බාහිර යෝනි තොල් සහ අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් බෙදමින් පිහිටන ඇලි අන්තර්-අධරීය ඇලි (interlabial sulci) හෙවත් අන්තර්-අධරීය නැමුම් (interlabial folds) ලෙස හැදින් වේ.<ref>{{cite book|last1=Neill|first1=Sallie|last2=Lewis|first2=Fiona|title=Ridley's The Vulva |url=https://books.google.com/books?id=S_rKEDWL9BcC&q=interlabial+sulcus&pg=PA186|publisher=John Wiley & Sons|access-date=14 March 2018|language=en|date=6 July 2009|isbn=9781444316698}}</ref> අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් යනු බාහිර යෝනි තොල්වලට ඇතුළතින් පිහිටන මෘදු මාංශ දාර දෙකයි. මේවා පිටත තොල්වලට වඩා තද පැහැ වන අතර<ref name="Schatz" /> විවිධ මේද ග්‍රන්ථි අඩංගු කරගනී.<ref>{{cite book|last1=Young|first1=Barbra|last2=Lowe|first2=James S|last3=Stevens|first3=Alan|last4=Heath|first4=John W|last5=Deakin|first5=Philip J|title=Wheater's Functional Histology |date=March 2006|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-443-06850-8|pages=175–178|edition=5th}}</ref> මේ ඇතුල් තොල් පහතින් එහි වාගීකාව (frenulum of the labia minora) අසල දී සම්බන්ධ වේ. මේවා යලිත් වරක් හමු වන්නේ භගමණියේ පෙරසම (prepuce of clitoris/clitoral hood) සාදමින් යෝනි මුවේ ඉහළ දී ය.<ref name="King">{{cite book |last1=King |first1=Bruce M. |title=Human sexuality today |url=https://archive.org/details/humansexualityto0000king |date=1996 |publisher=Prentice Hall |location=Upper Saddle River, N.J. |isbn=978-0130149947 |pages=[https://archive.org/details/humansexualityto0000king/page/n47 24]–28 |edition=2nd}}</ref> ===භගමණිය=== භගමණියේ පිටතට පෙනෙන කොටස එහි මුණ්ඩ (glans) නම් වෙයි. මේවා සාමාන්‍යයෙන් මෑ ඇටයක් තරම් වන අතර හැඩයෙන් ද එවැනි වේ. ප්‍රමාණය මිලිමීටර් 6 සිට මිලිමීටර් 25 දක්වා අගයක් ගත හැකි ය.<ref name="King"/> එමෙන් ම එය සෘජු වූ විට ද ප්‍රමාණයෙන් විශාල වේ.<ref name="Hennekam"/> ප්‍රමාණයෙන් විශාල එහි සමප්‍රභවය වන [[ශිශ්න මුණ්ඩය|ශිශ්න මුණ්ඩවල]] තරම් ම ස්නායු අග්‍ර ප්‍රමාණයක් සංයුක්ත කරගන්නා බැවින් එය බෙහෙවින් සංවේදී වේ.<ref name="King"/> දැනට දන්නා පරිදි භගමණියේ එක ම කෘත්‍යය වන්නේ ලිංගික හැගීම් අවදි කිරීම යි.<ref name="King"/> භගමණියේ වැස්ම/පෙරසම යනු භගමණිය සම්පූර්ණයෙන් ම හෝ අඩ වශයෙන් ආවරණය කරගනිමින් පිහිටන ආරක්ෂිත චර්ම කොටසක් වේ.<ref name="Fahmy">{{cite book |last1=Fahmy |first1=Mohamed |title=Rare Congenital Genitourinary Anomalies: An Illustrated Reference Guide |url=https://books.google.com/books?id=BpOeBQAAQBAJ&q=does+clitoral+hood+cover+the+glans&pg=PA142 |access-date=18 March 2018 |publisher=Springer |language=en |date=27 November 2014|isbn=9783662436806 }}</ref> භගමණිය ශිශ්නයේ සමප්‍රභවය වන අතර<ref name="OUP1"/> භගමණියේ වැස්ම පිරිමින්ගේ [[පෙරහම|ශිශ්න පෙරසමේ]] අනුරූප ස්ත්‍රී අවයවය වෙයි.<ref name="Fahmy"/> මෙය සම්පූර්ණයෙන් ම හෝ අඩ වශයෙන් යුනික මාංශිකයෙන් සැගවී තිබිය හැකි ය.<ref name="O'Connell">{{cite journal|last1=O'Connell|first1=HE|last2=Sanjeevan|first2=KV|last3=Hutson|first3=JM|title=Anatomy of the clitoris.|journal=The Journal of Urology|date=October 2005|volume=174|issue=4 Pt 1|pages=1189–95|pmid=16145367|doi=10.1097/01.ju.0000173639.38898.cd|s2cid=26109805|url=https://semanticscholar.org/paper/a636539b4628b63dd839c8f878b8b8bcc586dc3f}}</ref> ===යුනික පිවිසුම් කලාපය=== අභ්‍යන්තර යෝනි තොල් අතර පිහිටි යෝනි විවරය සහ මුත්‍ර විවරය පිහිටා ඇති ප්‍රදේශය යුනික පිවිසුම් කලාපය නම් වේ. මුත්‍ර විවරය භගමණියට පහතින් යෝනි විවරයට වහාම ඉහළින් පිහිටා ඇත. යෝනි විවරය අධෝභගයට (perineum) ආසන්නව පිහිටා ඇත. විවරය යනුවෙන් හැදින්වුවත් යෝනි ද්වාරය (introitus) සාමාන්‍යයෙන් පවතින්නේ විවර වී නොව හැකිලී ය. යෝනි මග ඇතැම්විට කන්‍යා පටලය නම් පටලයෙන් අඩ වශයෙන් ආවරණය වී පවතී. දෘඪ සංසර්ගයක යෙදෙන පළමු මොහොතේ දී කුමරිච්ඡදය සාමාන්‍යයෙන් කැඩී යන අතර මේ හේතුවෙන් නිකුත් වන රුධිරය කන්‍යාභාවයේ සංකේතයක් ලෙස දකිනු ලැබේ. කෙසේනමුත් කන්‍යා පටලය ව්‍යායාමවලදී ද එක්වර ම බිදී යාමට හැකි අතර ටැම්පන (tampon) සහ ඔසප් රුධිර රදවන (menstrual cups) භාවිතය නිසා විදාරණය වී තිබීමට හෝ උපතින් ම නොපෙනෙන තරම් කුඩාවට තිබීමට හෝ නැතිනම් නොපිහිටා ම තිබීමට හෝ පුලුවන.<ref name="King"/> ඇතැම් අවස්ථාවල කන්‍යා පටලය යෝනි විවරය මුලුමනින් ම ආවරණය කරමින් පිහිටා තිබිය හැකි අතර එවිට එය කන්‍යා පටලය ඉවත් කිරීමේ සැත්කම (hymenctomy) මගින් නිවැරදි කළ යුතු ය.<ref>{{cite book |title=Wilkinson and Stone Atlas of Vulvar Disease |url=https://archive.org/details/wilkinsonstoneat0000wilk |pages=[https://archive.org/details/wilkinsonstoneat0000wilk/page/187 187]–188 |publisher=[[Lippincott Williams & Wilkins]] |year=2012 |isbn = 9781451132182 |edition=3rd |last=Wilkinson |first=Edward J.}}</ref> යෝනි විවරයේ අපර කොටසේ දෙපස ම විශාල යුනික ග්‍රන්ථි යුගල වන බාතොලින් ග්‍රන්ථි පිහිටා ඇත. මේ ග්‍රන්ථි ශ්ලේෂ්මලය සහ යෝනික හා ලිහිසි ස්‍රාවයන් නිකුත් කරයි.<ref>{{cite journal|last1=Lee|first1=MY|last2=Dalpiaz|first2=A|last3=Schwamb|first3=R|last4=Miao|first4=Y|last5=Waltzer|first5=W|last6=Khan|first6=A|title=Clinical Pathology of Bartholin's Glands: A Review of the Literature|journal=Current Urology|date=May 2015|volume=8|issue=1|pages=22–5|pmid=26195958|doi=10.1159/000365683|pmc=4483306}}</ref> ඒවා පිරිමින්ගේ බල්බමය මෞත්‍ර ග්‍රන්ථිවල (bulbourethral glands) සමප්‍රභවය වේ.<ref name="TortoraG">{{cite book |last1=Tortora |first1=Gerard J |last2=Anagnostakos |first2=Nicholas P |title=Principles of anatomy and physiology |date=1987 |publisher=Harper & Row |location=New York |isbn=978-0060466695 |pages=[https://archive.org/details/principlesofanat05tort/page/727 727]–728 |edition=5th |url=https://archive.org/details/principlesofanat05tort |url-access=registration }}</ref> කුඩා යුනික ග්‍රන්ථි යුගල ස්කින් ග්‍රන්ථි ලෙස හැදින්වෙන අතර යෝනියේ ඉදිරි බිත්තියහි පිහිටා ඇත. ඒවා පිරිමින්ගේ [[පුරස්ථි ග්‍රන්ථි|පුරස්ථි ග්‍රන්ථිවල]] සමප්‍රභවය වන අතර ස්ත්‍රී පුරස්ථි ග්‍රන්ථි ලෙස ද හැදින් වේ.<ref>{{cite journal | author = Zaviacic M, Ablin RJ | title = The female prostate and prostate-specific antigen. Immunohistochemical localization, implications of this prostate marker in women and reasons for using the term "prostate" in the human female | journal = Histol. Histopathol. | volume = 15 | issue = 1 | pages = 131–42 | date = January 2000 | pmid = 10668204 }}</ref> ==සමාජය සහ සංස්කෘතිය== ===කලාව=== Go{{ප්‍රධාන ලිපිය|කලාව තුල යෝනි මාර්ගයෙහි සහ යෝනි මුඛයෙහි නිරූපණය}} [[ගොනුව:Origin-of-the-World.jpg|thumb|right|240px|''ඔරිජින් ඩි මෝන්ඩ් (ලෝකයේ මූලය)'', ගුස්ටාව් කෝබේ විසින් අදින ලද තෙල්ද සායම් සිතුවමක්]] == ආශ්‍රිත නාමාවලිය== {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} {{Human systems and organs}} [[ප්‍රවර්ගය:මිනිස් සිරුරේ අවයව]] 7ehv8n66ocff657qyd8kezqjlecew87 ගොගුර්යෝ 0 75667 799558 794363 2026-09-16T02:48:57Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799558 wikitext text/x-wiki {{see also|ගොර්යෝ (ව‍ක්‍රෝක්තිහරණය)}} {{තොරතුරුකොටුව පුරාණ දේශය |native_name = 고구려 (高句麗) |conventional_long_name = ගොගුර්යෝ |common_name = ගොගුර්යෝ |continent = Asia |region = ඊසානදිග ආසියාව |country = ගොගුර්යෝ |era = පුරාතන |status = |status_text = |government_type = [[කොරියානු කුලීන පන්තිය|තේවං]] | |year_start = ක්‍රි.පූ. 37 |year_end = ක්‍රි.ව. 668 | |event_start = ස්ථාපනය |date_start = |event_end = [[ප්යොංග්යෑං]] බිඳ වැටීම |date_end = | |event1 = [[බුදු දහම]] හඳුන්වා දීම |date_event1 = 372 |event2 = [[මහා ග්වංගේටෝ]]ගේ ආක්‍රමණ |date_event2 = 391–413 |event3 = [[ගොගුර්යෝ-සුයි යුද්ධය]] |date_event3 = 598–614 |event4 = [[ගොගුර්යෝ-ටෑං යුද්ධය]] |date_event4 = 645–668 | |event_pre = |date_pre = | |<!--- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 ---> |p1 = බුයෝ |flag_p1 = |s1 = බල්හේ |flag_s1 = |s2 = එක්සත් සිල්ලා |flag_s2 = Seal of Silla.png | |image_map =History of Korea-476.PNG |image_map_caption = ක්‍රි.ව. 476 ගොගුර්යෝව එහි උච්චස්ථානයේ. | |capital = [[ජොල්බොන්]]<small><br />(ක්‍රි.පූ. 37 – ක්‍රි.ව. 3)</small><br />[[ගුංනේ නගරය|ගුංනේ]]<small><br />(3–427)</small><br />[[ප්යොංග්යෑං]]<small><br />(427–668)</small> | |latd = | |common_languages = [[ගොගුර්යෝ භාෂාව]] ([[පැරණි කොරියානු]] හෝ කල්පිත [[බුයෝ භාෂා|බුයෝ]] භාෂාව සමග සම්බන්ධ ය.) |religion = [[බුදු දහම]], [[තාඕවාදය]], [[කොන්ෆියුසියානුවාදය]], [[යකැදුරුවාදය]] |currency = | |title_leader = [[රජ|රජ]] |leader1 = [[ගොගුර්යෝහි දොංමියොං|දොංමියොං]] (පළමු) |year_leader1 = ක්‍රි.පූ. 37–19 |leader2 = [[මහා ග්වංගේටෝ]] |year_leader2 = 391–413 |leader3 = [[ගොගුර්යෝහි ජංසු|ජංසු]] |year_leader3 = 413–491 |leader4 = [[ගොගුර්යෝහි යොන්ග්යං|යොන්ග්යං]] |year_leader4 = 590–618 | |<!--- Area and population of a given year ---> |stat_year1 = 476 |stat_area1 = 350000 |stat_pop1 = 3500000 |today = {{ධජය|උතුරු කොරියාව}}<br />{{ධජය|දකුණු කොරියාව}}<br />{{ධජය |චීනය}}<br />{{ධජය|රුසියාව}} |footnotes = }} {{තොරතුරුකොටුව කොරියානු නම |hangul=고구려 |hanja=高句麗 |rr=ගොගුර්යෝ |mr=කොගුර්යෝ }} {{කොරියාවේ ඉතිහාසය}} {{Manchurian History}} '''ගොගුර්යෝ''' ({{Ko-hhrm|hanja=高句麗|hangul=고구려|rr=ගොගුර්යෝ|mr=කොගුර්යෝ}}, {{IPA-ko|koɡuɾjʌ}}, ක්‍රි.පූ. 37 – ක්‍රි.ව. 668) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන [[කොරියාවේ තුන් රාජධානි|කොරියානු තුන් රාජධානි]] අතුරින් එකකි.<ref>{{cite web |url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/321038/Koguryo |title = Koguryo |work = Encylopaedia Britannica |accessdate = October 15, 2013}}</ref><ref>Byeon, Tae-seop (1999) 韓國史通論 (Outline of Korean history), 4th ed, Unknown Publisher, ISBN 89-445-9101-6.</ref><ref name="whs">{{cite web |url = http://whc.unesco.org/en/list/1091 |title = Complex of Koguryo Tombs |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=2013-10-24}}</ref> මෙය පිහිටා තිබුණේ [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] උතුරු හා මධ්‍යම කොටස්වල සහ ඇතුළු හා පිටත [[මැංචූරියාව|මැංචූරියාවේ]] දකුණු සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශවල ය. කොරියානු අර්ධද්වීපයේ බලය සඳහා වූ අරගලයට සක්‍රීයව දායක වූ රාජ්‍යයක් ලෙස ගොගුර්යෝව සැලකෙයි. එසේම එය යාබද රාජ්‍ය වූ [[චීනය]] සහ [[යමාටෝ යුගය|ජපානය]] සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ඇත. 12වන සියවසට අයත් [[ගොර්යෝ]] සමයේ ලියැවුණු ''[[සම්ගුක් සගි]]'' ග්‍රන්ථයේ තොරතුරුව අනුව පෙනෙන්නේ ගොගුර්යෝව පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 37දී ජුමොං ([[හන්ජා]]: 朱蒙) නැමැති [[බුයෝ රාජධානිය|බුයෝ රාජධානියේ]] කුමරෙක් බවයි. ඔහු පසුව [[ගොගුර්යෝහි දොංමියොං]] ලෙස සිංහාසනාරූඪ විය. ගොගුර්යෝව ක්‍රි.පූ. දෙවන සියවසේ දී [[ගෝජොසොන්]] රාජ්‍යය බිඳවැටුණු සමය අවට කාලයේත් පැවති බවට චීන භූගෝලවිද්‍යා වාර්තාවලින් පුරාවිද්‍යාත්මක සහ ලිඛිත සාක්ෂි හමු වේ. ගෝජොසොන් රාජධානිය යනු දකුණු [[මැංචූරියාව|මැංචූරියාවේ]] සහ උතුරු [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] ව්‍යාප්තව පැවති මුල්කාලීන රාජධානියකි. ‍ගොගුර්යෝව බලවත් අධිරාජ්‍යයක් වූ අතර, එය [[නැගෙනහිර ආසියාව|නැගෙනහිර ආසියාවේ]] මහා බලවතුන්ගෙන් අයකු ලෙස සැලකිණි.<ref>{{cite book|last1=Roberts|first1=John Morris|last2=Westad|first2=Odd Arne|title=The History of the World|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199936762|page=443|url=https://books.google.com/books?id=A2cfZkU5aQgC&q=koguryo+powerful+empire#v=snippet&q=koguryo%20powerful%20empire&f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gardner|first1=Hall|title=Averting Global War: Regional Challenges, Overextension, and Options for American Strategy|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230608733|pages=158–159|url=https://books.google.com/books?id=acvGAAAAQBAJ&q=Inner+Mongolia#v=snippet&q=great%20powers&f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}</ref> නමුත් 668දී [[සිල්ලා]]–[[ටෑං චීනය|ටෑං චීන]] සන්ධානය විසින් එය බිඳහෙලන ලදී. බිඳවැටීමෙන් පසු ගොගුර්යෝවේ භූමිය [[පසුකාලීන සිල්ලා]], [[බල්හේ]] සහ ටෑං චීන රාජ්‍ය අතර බෙදී ගියේ ය. ගොර්යෝ (''කොර්යෝ'' ලෙස ද උච්චාරණය කෙරේ) යන්න ගොගුර්යෝ (''කොගුර්යෝ'' ලෙස ද උච්චාරණය කෙරේ) යන්නෙහි කෙටි ස්වරූපයක් වන අතර, 413 සිට 491 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළ [[ජංසු රජු]] විසින් එම නාමය භාවිතයට ගෙන තිබේ. මෙය වර්තමාන "[[කොරියාව]]" යන වදනට සම්භවය වන්නට ඇත. 12වන සියවසට අයත් ''සම්ගුක් සගි'' සහ 13වන සියවසට අයත් ''[[සම්ගුංන්‍යුසා]]'' මූලාශ්‍ර අනුව, බුයෝ රාජධානියේ ජුමොං නැමැති කුමාරයකු මාලිගයේ සෙසු කුමාරවරුන් සමග බල අරගලයක් හේතුවෙන් මාලිගයෙන් පලාවිත්{{sfn|Byington|2003|p= 234}} ක්‍රි.පූ. 37දී [[ජොල්බොන්|‍ජොල්බොන් බුයෝ]] ප්‍රදේශයේ ගොගුර්යෝව පිහිටුවා ඇත. මෙය මධ්‍යම [[යාලු ගඟ|යාලු]] සහ තොංජියා ගංගා ද්‍රෝණියේ පිහිටා තිබෙන්නට ඇත. එනම් වර්තමාන [[චීන]]-[[උතුරු කොරියාව|උතුරු කොරියා]] දේශසීමාව මතින් එය වැටී තිබිණි. ''[[හන්හි ග්‍රන්ථය]]'' නැමැති ග්‍රන්ථයේ භූගෝලවිද්‍යාත්මක නිබන්ධනයේ , ගොගුර්යෝ ([[හන්ජා]]: 高句麗){{sfn|Beckwith|2007|p=33}} යන නාමය මුලින්ම දැක්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 113 දී [[ෂුවාන්ටු ආඥාභූමිය]] යටතේ පැවති ප්‍රදේශයක් ලෙසයි. ''[[‍ටෑංහි පැරණි ග්‍රන්ථය]]'' (945) තුළ වාර්තා කොට ඇත්තේ [[ටෑංහි ටයිෂොං අධිරාජයා]] විසින් ගොගුර්යෝවේ ඉතිහාසය වසර 900ක් පමණ පැරණි යැයි සලකා ඇති බවයි. ක්‍රි.පූ. 75දී, ගොගුර්යෝවේ සම්භවය වන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි [[යේමෙක්]] කණ්ඩායමක් විසින් යාලු ගංගාවේ බටහිරින් වූ චීනයේ [[ෂුවාන්ටු ආඥාභූමිය]] ආක්‍රමණය කොට ඇත.{{sfn|Byington|2003|p=194}} කෙසේනමුත්, ''[[ටෑංහි පැරණි ග්‍රන්ථය]]'', ''[[ටෑංහි නව ග්‍රන්ථය]]'', ''සම්ගුක් සගි'', සහ ''[[නිහොන් ෂොකි]]'' ඇතුළු වෙනත් පුරාතන මූලාශ්‍ර අනුව ගොගුර්යෝව පිහිටුවූ දිනය ලෙස ක්‍රි.පූ. 37 හෝ "මැදි" ක්‍රි.පූ. පළමු සියවස ගතහැකි බව පෙනේ.{{citation needed|date=August 2015}} පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ කේන්ද්‍රගත වූ යේමෙක් කණ්ඩායම් පිළිබඳ සාධක හමුවුවද, යේමෙක් ගෝත්‍ර තමන්ව ගොගුර්යෝව ලෙස හඳුන්වාගත් බවට ඍජු සාධක හමු නොවේ. [[යේමෙක්]] ගෝත්‍ර හා සම්බන්ධව ගොගුර්යෝව පිළිබඳ පළමු සඳහන හමුවන්නේ ''හන් ෂු'' තුළිනි. මෙහි ක්‍රි.ව. 12දී ඇති වූ ගොගුර්යෝ කැරැල්ලක් මගින් ෂුවාන්ටුහි චීන බලය බිඳහෙළූ බව සඳහන් වේ.{{sfn|Byington|2003|p=233}} පිහිටුවූ සමයේ, ගොගුර්යෝව බුයෝ සහ යේමෙක් ජන සම්මිශ්‍රණයෙන් සැදි රාජ්‍යයක් ලෙස පවතින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. බුයෝහි නායකයින් ඇතැම්විට සිය රාජධානිය අත්හැර පවතින යේමෙක් ගෝත්‍ර ඒකාබද්ධ කරන්නට ඇත.{{sfn|Aikens|1992|p=191–196}} ''[[තුන් රාජධානිවල වාර්තා]]'' තුළ එන "නැගෙනහිර ම්ලේච්ඡයන්ගේ වාර්තා" නැමැති අංශයෙහි සඳහන් වන්නේ බුයෝ සහ යේමෙක් ජනයා යන දෙපාර්ශ්වයම වාර්ගික වශයෙන් සම්බන්ධ බවත්, සහ එකම භාෂාවක් කථාකළ බවත් ය.<ref>De Bary, Theodore and Peter H. Lee, "Sources of Korean Tradition", p. 7–11</ref> ==ජුමොං සහ පදනම් පුරාණෝක්තිය== {{main article|ජුමොං}} [[File:Goguryeo moon.jpg|thumb|200px|left|ගොගුර්යෝ යුගයට අයත් ඔහෝයි 4 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මිත්‍යාමය රුවක්]] ජුමොං පිළිබඳ පැරණිතම සඳහන හමුවන්නේ 4වන සියවසට අයත් [[ග්වංගේටෝ ශිලාව|ග්වංගේටෝ ශිලාවෙනි]]. ජුමොං යන වදන [[හන්ජා]] {{linktext|朱蒙}} ''ජුමොං'', {{linktext|鄒牟}} ''චුමෝ'', හෙවත් {{linktext|仲牟}} ''ජුංමෝ'' යන වදනේ නූතන කොරියානු පිටපත් කිරීමයි. ශිලාවෙහි සඳහන් වන්නේ ජුමොං යනු ගොගුර්යෝවේ පළමු රජු සහ මුතුන්මිත්තා බවයි‍. එසේම ඔහු බුයෝහි කුමරුට දාව ගංගා දේවතාවා වූ හාබෙක්ගේ දියණියට උපන් පුත්‍රයා බැව් පැවසේ.<ref>De Bary, Theodore and Peter H. Lee, Editors, "Sources of Korean Tradition", p. 24–25</ref> ''[[සම්ගුක් සගි]]'' සහ ''[[සම්ගුංන්‍යුසා]]'' අමතර තොරතුරු සපයමින් පවසන්නේ ජුමොංගේ මව [[යුහ්වා]] නැමැත්තියක බවයි. ජුමොංගේ සැබෑ පියා [[බුයෝහි හේ මෝ-සු]] නැමැති මිනිසකු බවත්, ඔහු "ශක්තිමත් මිනිසා" සහ "දිව්‍යමය කුමරු" ලෙස හැඳින්වුණු බවත් දැක්වේ.<ref>Ilyon, "Samguk Yusa", Yonsei University Press, p. 45</ref> යුහ්වා ගැබිනියක බව දැන ගංගා දේවතාවා ඇය පසුපස හඹා ආ බවත් ඇය උබාල් ගංගාවෙන් ([[හන්ජා]]: 優渤水) එපිටට පලාවිත්, [[දොංබුයෝහි ග්‍යුම්වා]]ගේ උපබිසවක වූ බවත් පැවසේ. ජුමොංහට දුනු විදීමෙහි විශිෂ්ට හැකියාවක් තිබූ බැව් ප්‍රකට ය. ක්‍රමයෙන් ග්‍යුම්වාගේ පුතුව් ඔහු කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යා කළ බැවින් ජුමොංහට [[නැගෙනහිර බුයෝ]] වෙත පලායාමට සිදු විය.<ref>Ilyon, "Samguk Yusa", p. 46</ref> ජුමොං පැමිණියේ කුමන බුයෝවෙන් ද යන්න පිළිබඳ ශිලාව සහ සෙසු කොරියානු මූලාශ්‍රවල දැක්වෙන් තොරතුරු එකිනෙකට පරස්පර ය. ශිලාවෙහි සඳහන් වන්නේ ඔහු පැමිණියේ [[බුයෝ රාජධානිය|බුයෝ රාජධානියේ]] සිට බවයි. නමුත් ''සම්ගුංන්‍යුසා'' සහ ''සම්ගුක් සගි'' මූලාශ්‍ර පවසන්නේ ඔහු පැමිණියේ නැගෙනහිර බුයෝ සිට බවයි. ජුමොං ක්‍රමයෙන් එය [[ජොල්බොන්]] බවට පත්කළ අතර, ඔහු එහි පාලකයාගේ දියණිය වූ [[සෝසොනෝ]] විවාහ කරගත්තේ ය. අනතුරුව එහි රජු බවට පත්වූ ඔහු, සිය ස්වදේශික රාජ්‍යයේ අනුගාමිකයන් කිහිප දෙනකු සමග ගොගුර්යෝව පිහිටුවී ය. ''සම්ගුක් සගි'' ග්‍රන්ථයේ එන "බෙක්ජේහි වාර්ෂික වාර්තා" නැමැති කොටසේ සඳහන් වන්නේ සෝසොනෝ යනු ජොල්බොන්හි ධනවත් සහ බලවත් පුද්ගලයකු වූ යොන් තාබල්ගේ දියණිය බවත්<ref>[http://100.empas.com/dicsearch/pentry.html?s=K&i=273624 Encyclopedia of Korean Culture] {{ko}}</ref> ඇය ජුමොං හා විවාහ වූ බවත් ය. කෙසේනමුක් එම මූලාශ්‍රයේම නිල වශයෙන් දැක්වෙන්නේ ජොල්බොන්හි රජු නැගෙනහිර බුයෝවේ සිට අනුගාමිකයන් සමග පැමිණි ජුමොංහට සිය දියණිය විවාහ කරදුන් බවයි. ගොගුර්යෝව නැමැති නව රාජ්‍යය පිහිටුවීමට ඇය සිය සැමියා වූ ජුමොං හට මූල්‍යමය ආධාර සැපයූවා ය.<ref name="proper">[http://100.naver.com/100.nhn?docid=828500 Doosan Encyclopedia Online] {{ko}}</ref> ජුමොංට දාව ඔහුගේ ප්‍රථම භාර්යාව වූ යේ ආර්යාවට උපන් පුත්‍රයා වන [[ගොගුර්යෝහි යුරි]] දොංබුයෝවේ සිට පැමිණ ජුමොංගෙන් පසු සිහසුනට පත්වීමත් සමග, සෝසොනෝ සිය පුත්‍රයින් දෙදෙනා වන [[බිර්යු]] සහ [[බෙක්ජේහි ඔන්ජෝ]] සමග ගොගුර්යෝව අත්හැර දකුණ බලා පිටත් වූවා ය. නව රාජධානි පිහිටුවීම ඔවුන්ගේ අරමුණ වූ අතර, ඉන් එකක් [[බෙක්ජේ]] නම් විය. ජුමොංගේ දෙනලද පෙළපත් නාමය "හේ" ([[හන්ජා]]:解) යන්නයි. මෙය බුයෝ පාලකයින්ගේ නාමයකි. ''සම්ගුංන්‍යුසා'' අනුව, ජුමොං විසින් සිය පෙළපත් නාමය "ගෝ" ([[හන්ජා]]:高) ලෙස වෙනස් කොටගෙන ඇත්තේ සිය දිව්‍යමය උපත සිහිකරවීමටයි.<ref>Ilyon, "Samguk Yusa", p. 46–47</ref> ජුමොං විසින් ක්‍රි.පූ. 36දී බිර්යු ([[හන්ජා]]:沸流國), ක්‍රි.පූ. 33දී හෙං-ඉන් ([[හන්ජා]]:荇人國), සහ ක්‍රි.පූ. 28දී උතුරු [[ඔක්ජෝ]] යන ගෝත්‍රික ජනපද ආක්‍රමණය කළ බැව් වාර්තා වේ.<ref>《三国史记》：“六年 秋八月 神雀集宫庭 冬十月 王命乌伊扶芬奴 伐太白山东南人国 取其地为城邑。十年 秋九月 鸾集于王台 冬十一月 王命扶尉 伐北沃沮灭之 以其地为城邑”</ref><ref name="Harv|MyGoguryeo|Unknown year">{{Harv|MyGoguryeo|Unknown year}}</ref> ==මධ්‍යගතකරණය සහ මුල්කාලීන ව්‍යාප්තිය (පළමු සියවසේ මැද භාගය)== ගොගුර්යෝව විවිධ [[යේමෙක්]] ගෝත්‍ර ඒකාබද්ධ කරමින් මුල්කාලීන රාජ්‍යයක් ලෙස ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය. එය ඔවුන්ගේ මුල් පාලන භූමිය වූ [[හුන් ගඟ (යාලු ගංගාවේ අතුගංගාව)|හුන් ගංගා]] ප්‍ර‍දේශයේ සිට බලය ව්‍යාප්ත කළේ ය. [[ගොගුර්යෝහි තේජොදේ]] රජ සමයේ ක්‍රි.ව. 53දී, ස්වදේශික ගෝත්‍ර පහක් ප්‍රතිසංවිධානය කොට මධ්‍යගත පාලන දිස්ත්‍රික්ක පහක් නිර්මාණය කෙරිණි. විදේශ සබඳතා සහ යුධ කටයුතු රජු විසින් මෙහෙයවන ලදී. මුල්කාලීන ව්‍යාප්තිය එහි පරිසරය අනුව මනාව පැහැදිළි කළ හැක. ගොගුර්යෝව පාලනය කළේ වර්තමාන මධ්‍ය සහ දකුණු [[මැංචූරියාව]]ට සහ උතුරුදිග [[කොරියාව]]ට අයත් භූමිභාගයයි. මේවා කඳුකර ප්‍රදේශ වූ බැවින් ගොවිතැනට යෝග්‍ය බිම් අල්ප විය. මධ්‍යගත කිරීම මගින් ගොගුර්යෝවට එහි ජනයාට යැපෙන්නට ප්‍රමාණවත් තරම් සම්පත් ප්‍රමාණයක් හිමිනොවන්නට ඇත. මේ නිසා ඓතිහාසික එ‍ඬේර හැසිරීම මෙන්ම, ඔවුන් භූමිය සහ සම්පත් ලබාගැනීමේ අරමුණින් ඔවුන් අසල්වැසි සමාජ ආක්‍රමණය කරන්නට සිතන්නට ඇත. ආක්‍රමණික යුධ ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් රාජ්‍යය ව්‍යාප්ත වූ අතර, ගොගුර්යෝව අසල්වැසි ගෝත්‍රික රාජ්‍යවලින් පඬුරු කප්පම් ලබාගනිමින් දේශපාලන සහ ආර්ථික අතින් ප්‍රමුඛත්වය පත් වන්නට ඇත.<ref>'Gina L. Barnes', "State Formation in Korea", 2001 Curzon Press, page 22'</ref> තේජෝ විසින් වර්තමාන ඊසානදිග කොරියානු ප්‍රදේශවල පිහිටා තිබූ [[ඔක්ජෝ]] ගෝත්‍ර සහ [[දොංග්යේ]] ඇතුළු වෙනත් අග්නිදිග මැංචූරියානු සහ උතුරුදිග කොරියානු ගෝත්‍ර ආක්‍රමණය කරන ලදී. මෙලෙසින් යටත් රාජ්‍ය වෙතින් ලබාගත් බලය සහ සම්පත් අතින් ගොගුර්යෝව වර්ධනය වීමෙන් පසු තේජෝදේ විසින් [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු]] සහ [[ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය]]න්හි පිහිටි [[ලේලෑං ආඥාභූමිය|ලේලෑං]] සහ [[ෂුවාන්ටු ආඥාභූමිය|ෂුවාන්ටු]] යන [[හන් සතර ආඥාභූමි|හන් ආඥාභූමි]]වලට ප්‍රහාර එල්ලකරන ලදී. මෙලෙසින් ගොගුර්යෝව එම ආඥාභූමිවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බවට පත් විය.<ref>'Ki-Baik Lee', "A New History of Korea", 1984 Harvard University Press, page 24'</ref> සාමාන්‍යයෙන් තේජොදේ විසින් යටත් කරගත් ගෝත්‍රවලට ඔවුන්ගේ බලප්‍රදේශ එලෙසම පවත්වා ගැනීමට අවසර ලබාදුන්න ද, ගොගුර්යෝ රාජකීය පෙළපතේ ආණ්ඩුකාරවරුන්‍ වෙත වාර්තා කිරීමට ඔවුනට සිදු විය. ගොගුර්යෝවේ යටත් ගෝත්‍රවලට දැඩි පඬුරු කප්පම් ගෙවීමට සිදු විය. තේජොදේ සහ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් විසින් මෙම සම්පත් යොදාගෙන ගොගුර්යෝව උතුරින් සහ බටහිර දෙසින් ව්‍යාප්ත කරන ලදී. ගෝත්‍රික නායකයන් මධ්‍යම වංශවතුන් බවට පත්වන්නට වූ හෙයින්, ගොවියන් සහ වංශවතුන් යාමනයට නව නීති සම්පාදනය කෙරිණි. රාජ මාලිගය ස්ථාවර කරමින් රාජකීය අනුප්‍රාප්තිය සහෝදරයාගෙන්-‍සහෝදරයාට වෙනුවට පියාගෙන්-පුත්‍රයාට ලෙස වෙනස් කරන ලදී.<ref>'Ki-Baik Lee', "A New History of Korea", 1984 Harvard University Press, page 36'</ref> ව්‍යාප්ත වූ ‍ගොගුර්යෝ රාජධානිය මඳ කලෙකින්ම බටහිරින් වූ ලියාඕදොං ආඥාභූමියේ ඍජු යුධ බලපෑමට නතු විය. ලියාඕදොං වෙතින් එල්ල වූ පීඩනය හේතුවෙන් ගොගුර්යෝවට එහි අගනුවර හුන් ගංගා නිම්නයේ සිට [[යාලු ගඟ|යාලු ගංගා]] නිම්නයේ [[වන්ඩු කඳුකර නගරය]] ආසන්න ප්‍රදේශය වෙත රැගෙන යාමට සිදු විය.<ref>'Gina L. Barnes', "State Formation in Korea", 2001 Curzon Press, page 22-23'</ref> == ගොගුර්යෝ–වෙයි යුද්ධ == {{Main article|ගොගුර්යෝ–වෙයි යුද්ධ}} [[හන් රාජවංශය|හන් රාජවංශයේ]] බිඳවැටීමෙන් පසු ඇතිවූ ව්‍යාකූලභාවය හේතුවෙන් පැරණි හන් ආඥාභූමි ස්වාධීන පාලනයට නතු වූ අතර, ඒවා පාලනය කරන ලද්දේ විවිධ ස්වාධීන යුධ නායකයන් විසිනි. ආක්‍රමණික යුධඅධිපතීන් විසින් පාලනය කළ මෙම ආඥාභූමිවලින් වටවූ ගොගුර්යෝව චීනයේ නව ස්ථාපිත [[කාඕ වෙයි]] රාජවංශය සමග සබඳතා වැඩිදියුණු කරගත් අතර 220දී පඬුරු කප්ම් ලබා දී ඇත. 238දී, ගොගුර්යෝව වෙයි සමග නිල සන්ධානයකට එළැඹියේ [[සිමා යිගේ ලියාඕදොං ආක්‍රමණය|ලියාඕදොං ආඥාභූමිය බිඳහෙළීමට]] ය. වෙයි රාජවංශය විසින් අවසානයේ දී ලියාඕදොං ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසු, වෙයි සහ ගොගුර්යෝ සහයෝගය අවසන් වූ අතර, ගොගුර්යෝව විසින් ලියාඕදොංහි බටහිර අන්ත වෙත ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. මේ අතරට 244දී ඇතිවූ වෙයි ප්‍රතිප්‍රහාර ද ඇතුළත් විය. මෙලෙසින් ගොගුර්යෝව 242දී [[ගොගුර්යෝ–වෙයි යුද්ධ]] සඳහා මුලපිරී ය. ඔවුහු චීන බලකොටුව යටත් කරගන්නට තැත් කළේ කොරියානු භූමියේ චීන ආධිපත්‍යය බිඳහෙළීමටයි. කෙසේනමුත්, මෙය ප්‍රතිචාර ලෙස වෙයි රාජවංශය විසින් ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කොට පරාජය කරන ලදී. 244දී හ්වන්දෝහි අගනුවර වෙයි හමුදා විසින් බිඳහෙළන ලදී.<ref>{{cite book|accessdate=2012 February ninth |year=1996 |quote=වෙයි. 242දී, තොංචොන් රජු යටතේ ඔවුන් යාලු ගංගාවේ මුවදොර අසල දී චීන බලකොටුවකට පහර දුන්නේ, ලියාඕ ඔස්සේ භූමි මාර්ගය අවහිර කිරීමටයි. ඒ සඳප්‍රතිචාර ලෙස වෙයි 244දී ඔවුන්ව ආක්‍රමණය කොට හ්වන්දෝ බිඳහෙළන ලදී.|url = https://books.google.com/books?ei=x6MxT-X5G-Lz0gG7hfTVBw&id=tKTtAAAAMAAJ&dq=Wei.+In+242%2C+under+King+Tongch%276n%2C+they+attacked+a+Chinese+fortress+near+the+mouth+of+the+Yalu+in+an+attempt+to+cut+the+land+route+across+Liao%2C+in+return+for+which+the+Wei+invaded+them+in+244+and+sacked+Hwando&q=244+sacked |edition=illustrated |isbn=0-7103-0532-X |volume= |series= |location= |publisher=Kegan Paul International|title=A history of Korea|author=Charles Roger Tennant|authorlink = Roger Tennant |editor= |language= |page=22 |pages= }}</ref> සිය හමුදා විනාශ වීමෙන් පසු [[ගොගුර්යෝහි දොංචොන්]] රජු මඳ කාලයකට නැගෙනහිරින් වූ [[ඔක්ජෝ]] වෙත පලාගිය බැව් පැවසේ.<ref>'Gina L. Barnes', "State Formation in Korea", 2001 Curzon Press, page 23'</ref> ==පුනර්ජීවනය සහ වැඩිදුර ව්‍යාප්තිය (ක්‍රි.ව. 300 සිට 390 දක්වා)== [[File:Tbridge10.jpg|thumb|220px|left|හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමා සහ [[බෝධිසත්ත්ව]] ප්‍රතිමා; වොනෝ-රි, ගොගුර්යෝව.]] [[File:Korean crown-01.jpg|thumb|right|220px|ගොගුර්යෝවෙන් හමුවූ රන් ආලේපිත මෙම ලෝකඩ කිරුළ වරක් [[බෝධිසත්ත්ව]] ප්‍රතිමාවක හිසෙහි පළඳවා තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.]] තමන් විසින් ගොගුර්යෝව වැනසූයේ යැයි සිතූ වෙයි හමුදා මඳ කලකින්ම එම භූමිය හැරගියහ. කෙසේනමුත්, වසර 70ක් තුළ ගොගුර්යෝව සිය අගනුවර [[හ්වන්දෝ කඳුකර බලකොටුව]] යළි ඉදි කළ අතර, ලියාඕදොං, ලේලෑං සහ ෂුවාන්ටු ආඥා ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කිරීම ඇරඹී ය. ගොගුර්යෝව සිය රාජ්‍යය [[ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය]] තෙක් ව්‍යාප්ත කිරීමේ දී, ලෙලෑංහි අවසන් චීන ආඥාභූමිය ද ආක්‍රමණය කොට 313දී [[ගොගුර්යෝහි මිචොන්]] විසින් එය ඈඳාගත්තේ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ උතුරු කොටස ඒකීය පාලනයකට නතු කරගනිමිනි.<ref>'Ki-Baik Lee', "A New History of Korea", 1984 Harvard University Press, page 20</ref> මෙම ආක්‍රමණය හේතුවෙන් උතුරු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ වසර 400ක් පමණ පැවතී චීන පාලනය අවසන් විය.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?ei=5nRVTpPGEsSBgAeaxOxJ&ct=result&id=tKTtAAAAMAAJ&dq=After+the+fall+of+the+Jin+in+316%2C+the+proto-Mongol+Xianbei+occupied+the+North+of+China%2C+of+which+the+Murong+clan+took+the+Shandong+area%2C+moved+up+to+the+Liao%2C+and+in+341+sacked+and+burned+the+Kogury6+capital+at+Hwando&q=murong+clan+burned|title=A history of Korea|publisher=Kegan Paul ㅏ|year=1996|isbn=0-7103-0532-X|edition=illustrated|series=|volume=|location=|page=22|pages=|language=|quote=මඳ කලකින්ම වෙයි බිඳ වැටී ජින් සහ කොගුර්යෝ රාජ්‍ය ශක්තිමත් වන්නට විය. අවසානයේ 313දී ඔවුන් විසින් ලෙලෑං අත්පත් කොටගෙන අර්ධද්වීපයේ වසර 400ක් පමණ පැවති චීන පාලනය අවසන් කරන ලදී. මෙලෙසින් ඉදිරි වසර 1,550 තුළ එම ප්‍රදේශය එම සංස්කෘතිය තුළ රැඳී පැවතීමට හේතු විය. 316දී ජින් බිඳ වැටීමෙන් පසු, ප්‍රාක්-මෝංගෝල ෂියෑන්බෙයි විසින් උතුරු චීනය අත්පත් කරගන්නා ලදී. මෙහි දී මුරොං වංශය විසින් ෂැන්ඩොං ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන ලියාඕ තෙක් ව්‍යාප්ත වූ අතර, 341දී හ්වන්දෝහි කොගුර්යෝ අගනුවර වටලා ගිනිබත් කෙරිණි. ඔවුන් සිරකරුවන් දහසක් පමණ රැගෙන ගියේ සිය පවුරු ඉදිකරගනු පිණිසයි. 346දී ඔවුන් විසින් පුයෝ රාජ්‍යය ද විනාශ කරන ලදී. මේ නිසා එහි ජනයා අර්ධද්වීපයේ ඊසානදිග පෙදෙම් වෙත කඩිනමින් සංක්‍රමණය වන්නට වූහ. නමුත් මේ වනවිට තාවකාලිකව දුර්වලව පැවති කොගුර්යෝව මඳ කලකින්ම|accessdate=February 9, 2012|author=Charles Roger Tennant|authorlink=Roger Tennant}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EazRC28tdIIC&pg=PA3#v=onepage&q&f=false|title=Tracing the Radiance: Chinul's Korean Way of Zen|publisher=University of Hawaii Press|others=Translated by Robert E. Buswell|year=1991|isbn=0824814274|editor-last=Buswell|editor-first=Robert E.|edition=abridged|page=3|ref={{harvid||}}|author=Chinul|accessdate=22 April 2014}}</ref> එම අවස්ථාවේ සිට, 7වන සියවස පමණ තෙක් අර්ධද්වීපයේ පාලනය ප්‍රධාන වශයෙන් [[කොරියාවේ තුන් රාජධානි]] සතුව පැවතිණි. 342 ශිශිර ඍතුවේ දී රාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තියට තාවකාලිකව බාධා පැමිණියේ [[මුරොං]] වංශය විසින් පාලනය කළ [[පැරණි යැන්]]හි [[ෂියැන්බෙයි]] විසින් ගොගුර්යෝ අගනුවර වූ හ්වන්දෝ ආක්‍රමණය කොට විනාශ කිරීමත් සමගයි. ඔවුන් ගොගුර්යෝ මිනිසුන් සහ ස්ත්‍රීන් 50,000ක් කම්කරුවන් ලෙස රැගෙන ගිය අතර, වැන්දඹු රජබිසව සහ අගබිසව ද සිරභාරයට පත් විය.<ref>{{cite book|title=Tracing Back the Radiance: Chinul's Korean Way of Zen|author=Chinul|editor-first=Robert E.|editor-last=Buswell|others=Translated by Robert E. Buswell|edition=abridged|year=1991|publisher=University of Hawaii Press|url=https://books.google.com/books?id=EazRC28tdIIC&pg=PA4#v=onepage&q&f=false|page=4|isbn=0824814274|accessdate=22 April 2014| ref = {{harvid||}} }}</ref> මේ නිසා [[ගොගුර්යෝහි ගොගුක්වොන්|ගොගුක්වොන් රජු]]ට මඳ කාලයකට පලායාමට සිදු විය. 346දී ෂියැන්බෙයි විසින් බුයෝ රාජ්‍යය ද විනාශ කරන ලදී. මේ නිසා ෂියැන්බෙයි වෙතින් පලායන බුයෝ ජනයා කොරියානු අර්ධද්වීපය වෙත සංක්‍රමණය වන්නට වූහ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?ei=5nRVTpPGEsSBgAeaxOxJ&ct=result&id=tKTtAAAAMAAJ&dq=After+the+fall+of+the+Jin+in+316%2C+the+proto-Mongol+Xianbei+occupied+the+North+of+China%2C+of+which+the+Murong+clan+took+the+Shandong+area%2C+moved+up+to+the+Liao%2C+and+in+341+sacked+and+burned+the+Kogury6+capital+at+Hwando&q=341|title=A history of Korea|publisher=Kegan Paul International|year=1996|isbn=0-7103-0532-X|edition=illustrated|series=|volume=|location=|page=22|pages=|language=|quote=මඳ කලකින්ම වෙයි බිඳ වැටී ජින් සහ කොගුර්යෝ රාජ්‍ය ශක්තිමත් වන්නට විය. අවසානයේ 313දී ඔවුන් විසින් ලෙලෑං අත්පත් කොටගෙන අර්ධද්වීපයේ වසර 400ක් පමණ පැවති චීන පාලනය අවසන් කරන ලදී. මෙලෙසින් ඉදිරි වසර 1,550 තුළ එම ප්‍රදේශය එම සංස්කෘතිය තුළ රැඳී පැවතීමට හේතු විය. 316දී ජින් බිඳ වැටීමෙන් පසු, ප්‍රාක්-මෝංගෝල ෂියෑන්බෙයි විසින් උතුරු චීනය අත්පත් කරගන්නා ලදී. මෙහි දී මුරොං වංශය විසින් ෂැන්ඩොං ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන ලියාඕ තෙක් ව්‍යාප්ත වූ අතර, 341දී හ්වන්දෝහි කොගුර්යෝ අගනුවර වටලා ගිනිබත් කෙරිණි. ඔවුන් සිරකරුවන් දහසක් පමණ රැගෙන ගියේ සිය පවුරු ඉදිකරගනු පිණිසයි. 346දී ඔවුන් විසින් පුයෝ රාජ්‍යය ද විනාශ කරන ලදී. මේ නිසා එහි ජනයා අර්ධද්වීපයේ ඊසානදිග පෙදෙම් වෙත කඩිනමින් සංක්‍රමණය වන්නට වූහ. නමුත් මේ වනවිට තාවකාලිකව දුර්වලව පැවති කොගුර්යෝව මඳ කලකින්ම|accessdate=February 9, 2012|author=Charles Roger Tennant|authorlink=Roger Tennant}}</ref> 371දී, [[බෙක්ජේහි ග්‍යුන්චොගෝ]] රජු විසින් ගොගුර්යෝවේ විශාලතම නගරවලින් එකක් වූ [[ප්යොංග්යෑං]] යටත් කරගෙන, [[චියෑංහි සටන|චියෑංහි සටනේ]] දී [[ගොගුර්යෝහි ගොගුක්වොන්]] රජුව මරාදමන ලදී.<ref name="World History P464">''Encyclopedia of World History'', Vol I, P464 Three Kingdoms, Korea, Edited by Marsha E. Ackermann, Michael J. Schroeder, Janice J. Terry, Jiu-Hwa Lo Upshur, Mark F. Whitters, ISBN 978-0-8160-6386-4</ref> දේශයේ අභ්‍යන්තර ස්ථායීතාව ඇති කරමින්, නොයෙයකුත් ගෝත්‍ර ආක්‍රමණය කොට ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් [[ගොගුර්යෝහි සොසුරිම්]] විසින් නව නීති සම්පාදනය කරන ලදී. 372දී ඔහු විසින් [[බුදු දහම]] රාජ්‍ය ආගම ලෙස නම්කරන ලදී. අනුතරුව ඔහු විසින් තේහක් (태학, 太學) නැමැති ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයක් ද පිහිටුවී ය.<ref>'Ki-Baik Lee', "A New History of Korea", 1984 Harvard University Press, page 38</ref> පැරණි යැන් සහ බෙක්ජේ රාජ්‍යවලට ගොගුර්යෝව පරාජයෙන් ලත් අත්දැකීම් සැලකිල්ලට ගනිමින් සොසුරිම් විසින් අනාගතයේ එවැනි පරාජයන් වැළැක්වීමේ අරමුණින් යුධ ප්‍රතිසංස්කරණ ද සිදුකරන ලදී.<ref name="William E. Henthorn' page 34">'William E. Henthorn', "A History of Korea", 1971 Macmillan Publishing Co., page 34</ref> ==ගොගුර්යෝවේ බලයේ උච්චස්ථානය (ක්‍රි.ව. 391 සිට 531 දක්වා)== [[File:Rubbing of the Gwanggaeto S.jpg|thumb|right|150px|[[ග්වංගේටෝ ශිලාව|ග්වංගේටෝ ශිලාවේ]] (ක්‍රි.ව. 414) ඇතිල්ලුම් පිටපතක සමීප දසුනක්; [[සම්භාව්‍ය චීන]] අක්ෂරවලින් ලියූ මෙය දැනට ශේෂව පවතින ගොගුර්යෝවේ වාර්තා අතලොස්ස අතුරින් එකකි.]] [[File:Kevsunblush2.JPG|thumb|220px|right|ගොගුර්යෝ රාජධානි සමයේ ඉදිවූ රාජකීය සොහොන්ගැබක්; [[ජි’ආන්, ජිලින්]].]] {{Goguryeo monarchs}} [[මහා ග්වංගේටෝ]] සහ ඔහුගේ පුත් [[ගොගුර්යෝහි ජංසු|ජංසු]] රජ සමයේ ගොගුර්යෝවේ ස්වර්ණමය යුගය උදා විය.<ref>{{cite book|last1=Yi|first1=Hyŏn-hŭi|last2=Pak|first2=Sŏng-su|last3=Yun|first3=Nae-hyŏn|title=New history of Korea|publisher=Jimoondang|isbn=9788988095850|page=201|url=https://books.google.com/books?id=KO8MAQAAMAAJ|language=en}} "සිය භූමිය ව්‍යාප්ත කිරීමට ඔහු යුධ ආක්‍රමණයක් දියත් කළේ ගොගුර්යෝවේ ස්වර්ණමය යුගයේ ඇරඹුම සනිටුහන් කරමිනි."</ref><ref>{{cite book|last1=Hall|first1=John Whitney|title=The Cambridge History of Japan|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521223522|page=362|url=https://books.google.com/books?id=A3_6lp8IOK8C&q=%22The+reign+of+King+Kwanggaet%27o+is+thought+of+as+Koguryo%27s+golden+age+of+political+might+and+Buddhist+splendor.%22#v=snippet&q=%22The%20reign%20of%20King%20Kwanggaet%27o%20is%20thought%20of%20as%20Koguryo%27s%20golden%20age%20of%20political%20might%20and%20Buddhist%20splendor.%22&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Embree|first1=Ainslie Thomas|title=Encyclopedia of Asian history|publisher=Scribner|isbn=9780684188997|page=324|url=https://books.google.com/books?id=LtwpAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22Nevertheless%2C+the+reigns+of+Kwanggaet%27o+and+his+successor+Changsu+%28413-491%29+constituted+the+golden+age+of+Koguryo.%22|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Cohen|first1=Warren I.|title=East Asia at the Center: Four Thousand Years of Engagement with the World|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231502511|page=50|url=https://books.google.com/books?id=Okjd2rDwb8IC&q=%22Koguryo%27s+Golden+Age%22#v=snippet&q=%22Koguryo%27s%20Golden%20Age%22&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref> මෙම යුගයේ දී, ‍ගොගුර්යෝවේ භූමියට වර්තමාන [[සෝල්]] ප්‍රදේශය ද ඇතුළත්ව [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයෙන්]] හතරෙන් තුනක් පමණ ප්‍රමාණයක් ද, මුළු මැංචූරියාවම පාහේ,<ref>{{cite book|last1=Kim|first1=Jinwung|title=A History of Korea: From "Land of the Morning Calm" to States in Conflict|date=2012|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington, Indiana|isbn=0253000785|page=35|url=https://books.google.com/books?id=QFPsi3IK8gcC&pg=PA35#v=onepage&q&f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}</ref> [[ඇතුළු මොංගෝලියාව|ඇතුළු මොංගෝලියාවේ]] ඇතැම් ප්‍රදේශ<ref>{{cite book|last1=Tudor|first1=Daniel|title=Korea: The Impossible Country: The Impossible Country|publisher=Tuttle Publishing|isbn=9781462910229|url=https://books.google.com/books?id=BA_QAgAAQBAJ&q=Inner+Mongolia#v=snippet&q=Inner%20Mongolia&f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}</ref> සහ රුසියාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශ අයත් විය.<ref>{{cite book|last1=Kotkin|first1=Stephen|last2=Wolff|first2=David|title=Rediscovering Russia in Asia: Siberia and the Russian Far East: Siberia and the Russian Far East|publisher=Routledge|isbn=9781317461296|url=https://books.google.com/books?id=t_DqBgAAQBAJ&q=Koguryo+Siberia+Russia%27s#v=snippet&q=Koguryo%20Siberia%20Russia%27s&f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}</ref> මහා ග්වංගේටෝ (රාජ්‍ය. 391–412) යනු ශීඝ්‍ර යුධ ව්‍යාප්ති ප්‍රතිපත්තිය හේතුවෙන් ප්‍රකට වූ ශක්තිමත් පාලකයෙකි.<ref name="William E. Henthorn' page 34" /> ප්‍රධාන චීන රාජවංශ හා තමන් සම තත්ත්වයක පවතින බැව් විශ්වාස කළ ඔහු ''"යොංනක්"'' යන රාජ්‍ය කාල නාමය භාවිතා කළේ ය.<ref>'Ki-Baik Lee', "A New History of Korea", 1984 Harvard University Press, page 36</ref> ග්වංගේටෝ විසින් ඔහුගේ ආක්‍රමණවල දී පවුරු බැඳි නගර 64කුත් සහ ගම්මාන 1,400ක් ආක්‍රමණය කළ බැව් පැවසේ.<ref>Szczepanski,Kallie.(2011). ''Inscription from Gwanggaeto the Great's Stele'' Retrieved from September 18, 2011 from [http://asianhistory.about.com/od/northkorea/a/Inscription-From-Gwanggaeto-The-Greats-Stele.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111016214908/http://asianhistory.about.com/od/northkorea/a/Inscription-From-Gwanggaeto-The-Greats-Stele.htm |date=2011-10-16 }}</ref> බටහිරින්, ඔහු අසල්වැසි [[ඛිටන් ජනයා|ඛිටන්]] ගෝත්‍ර සහ [[පසුකාලීන යැන්]] විනාශ කළේ, සම්පූර්ණ [[ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය]]ම ආක්‍රමණය කරමිනි.<ref>{{cite book|last1=Kim|first1=Djun Kil|title=The History of Korea, 2nd Edition|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695824|page=32|url=https://books.google.com/books?id=IgxvBAAAQBAJ&pg=PA32#v=onepage&q&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en}}</ref> නැගෙනහිරින් සහ උතුරු දෙසින් [[බුයෝ]] රාජ්‍යයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඈඳාගත් ඔහු [[සුෂෙන්]]වරුන්ව ද ආක්‍රමණය කළේ ය. [[තුන්ගුසික ජනයා|තුන්ගුසීය]] ජන කොට්ඨාසයක් වූ සුෂෙන්වරුන්, [[ජුර්චෙන් ජනයා|ජුර්චෙන්]] සහ [[මැංචු ජනයා|මැංචුවරුන්ගේ]] පූර්වජයන් ලෙස සැලකේ.<ref>{{cite book|last1=Walker|first1=Hugh Dyson|title=East Asia: A New History|publisher=AuthorHouse|isbn=9781477265161|page=137|url=https://books.google.com/books?id=3Z3a0NU4RHMC&pg=PA137#v=onepage&q&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en|quote=ඔහු ජුර්කිඩ් සහ මැංචුවරුන්ගේ පූර්වජයින් වූ සුෂෙන් ගෝත්‍ර ආක්‍රමණය කළේ ය. දොළොස්වන සහ දාහත්වන සියවස්වල මෙම ගෝත්‍ර චීන "ම්ලේච්ඡ ආක්‍රමණික රාජවංශ" ලෙස පාලනය ගෙන යන ලදී.}}</ref> දකුණු දෙසින් [[බෙක්ජේ]] රාජ්‍යය පරාජය කළ ඔහු, [[ග්‍යුම්ග්වන් ගයා|ගයා]]හි විසිර යාමට ද හේතු විය. එසේම [[ගොගුර්යෝ–යමාටෝ යුද්ධය]] ඔස්සේ ඔහු [[සිල්ලා]]ව ද අවනත රාජ්‍යයක් බවට පත්කොට ගත්තේ ය. ග්වංගේටෝ විසින් වසර 50ක් පමණ පැවති කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ලිහිල් එක්සත්භාවයක් ගොඩනගන ලදී.<ref>{{cite web|title=Kings and Queens of Korea|url=http://world.kbs.co.kr/english/archive/program/program_dynasty.htm?no=10039827|website=KBS World Radio|publisher=Korea Communications Commission|accessdate=7 October 2016}}</ref> ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසානය වන විට, ගොගුර්යෝව අවිවාදයෙන්ම [[මැංචූරියාව|මැංචූරියාවේ]] බොහෝ ප්‍රදේශ සහ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ උතුරු සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශවල පාලනය සියතට ගැනීමට සමත්ව තිබිණි.<ref>De Bary, Theodore and Peter H. Lee, "Sources of Korean Tradition", p. 25–26</ref> ග්වංගේටෝගේ වික්‍රමයන් ඔහුගේ පුත් ජංසු විසින් ඉදිකරවන ලද දැවැන්ත [[ග්වංගේටෝ ශිලාව|අනුස්මරණ ශිලා ස්තම්භයේ]] සටහන් කොට ඇත. මෙය පිහිටියේ වර්තමාන චීනය සහ උතුරු කොරියාව අතර දේශසීමාවේ [[ජි’ආන්, ජිලින්|ජි’ආන්]] හි ය. ජංසු (රාජ්‍ය. 413–491) සිහසුනට පත්වූයේ ක්‍රි.ව. 413දී වන අතර, 427දී ඔහු විසින් අගනුවර [[ප්යොංග්යෑං]] වෙත ගෙන යන ලදී. මෙය ගොගුර්යෝව සහ එහි දකුණින් වූ සෙසු අර්ධද්වීපික රාජධානි වන බෙක්ජේ සහ සිල්ලා රාජ්‍ය අතර සතුරුකම් වර්ධනය වෙමින් පැවති බවට සාක්ෂියකි. සිය පියා මෙන්, ජංසු ද ගොගුර්යෝවේ දේශසීමා මැංචූරියාව තුළට ව්‍යාප්ත කළ අතර, නැගෙනහිරින් [[සොංහුවා ගඟ]] වෙත ළඟා විය. ඔහු නැගෙනහිර මොංගෝලියාවේ පිහිටි [[දිදෞයු]] සහ [[රෞරන් ඛාගනේටය|රෞරන්]] ප්‍රදේශ ද ආක්‍රමණය කළේ ය. බෙක්ජේ සහ සිල්ලා රාජධානි වෙත ප්‍රහාර එල්ල කළ ඔහු ඒවායේ ඇතැම් භූමි ප්‍රදේශ සිය රාජ්‍යයට ඇතුළත් කොට ගත්තේ ය. මීට අමතරව ජංසුගේ රාජ්‍ය සමය තුළ ගොගුර්යෝවේ දේශපාලන, ආර්ථික සහ වෙනත් සංස්ථායිත අංශවල ප්‍රගමනයන් සිදු විය.<ref name="Lee">{{cite book|last1=Lee|first1=Ki-Baik|title=A New History of Korea|date=1984|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|isbn=067461576X|pages=38–40}}</ref> 98වන විය තෙක් ගොගුර්යෝව පාලනය කළ ජංසුගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 79කි.<ref name>{{cite book|last1=Lee|first1=Ki-Baik|title=A New History of Korea|date=1984|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|isbn=067461576X|pages=38–40}}</ref> මෙය නැගෙනහිර ආසියානු ඉතිහාසයේ රජකුට හිමි දීර්ඝතම රාජ්‍ය සමය ද වේ.<ref>{{cite book|last1=Walker|first1=Hugh Dyson|title=East Asia: A New History|publisher=AuthorHouse|isbn=9781477265161|page=137|url=https://books.google.com/books?id=3Z3a0NU4RHMC&q=%22King+Changsu+succeeded+Kwanggaet%27o+and+ruled+Koguryo+for+79+years+%28412%E2%80%93491%29+the+longest+reign+in+East+Asian%2C+and+possibly%2C+world+history%21%22#v=snippet&q=%22King%20Changsu%20succeeded%20Kwanggaet%27o%20and%20ruled%20Koguryo%20for%2079%20years%20(412%E2%80%93491)%20the%20longest%20reign%20in%20East%20Asian%2C%20and%20possibly%2C%20world%20history!%22&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref> ජංසු විසින් ගොගුර්යෝවේ නිල නාමය ගොර්යෝ (고려/高麗, කොරියා) ලෙස වෙනස් කරන ලදී. නමුත් ගොගුර්යෝ යන නාමය තවමත් බහුලව භාවිතා වේ.<ref>중원고구려비</ref> [[ගොගුර්යෝ‍හි මුන්ජම්යොං|මුන්ජා]]ගේ රාජ්‍ය සමයේ ගොගුර්යෝව විසින් බුයෝව සම්පූර්ණයෙන් ඈඳාගන්නා ලදී. මෙය ගොගුර්යෝවේ උතුරුදිගින් උපරිම දේශසීමා ව්‍යාප්තිය සනිටුහන් කරයි. එසේවුව ද, ගොගුර්යෝව තවදුරටත් සිල්ලා හා බෙක්ජේ රාජධානි වෙතත්, මොහේ සහ ඛිටන් ගෝත්‍ර වෙතත් සිය ආධිපත්‍යය පැතිරවී ය. ==අභ්‍යන්තර අරගල (531 සිට 551 දක්වා)== ගොගුර්යෝව එහි උච්චස්ථානය කරා ළඟා වූයේ 6වන සිය‍වසේ ය. කෙසේනමුත්, ඉන් අනතුරුව රාජ්‍යයේ පරිහානිය ආරම්භ විය‍. දේශපාලන පක්ෂභේදය වර්ධනය වීමත් සමග [[ගොගුර්යෝහි අන්ජං|අන්ජං]] රජුව ඝාතනය වූ අතර, ඔහුගේ සොහොයුරා වූ [[ගොගුර්යෝහි අන්වොන්|අන්වොන්]] සිහසුනට පත් විය. දේශපාලන පක්ෂභේදය උග්‍ර වන්නට වූයේ දෙපාර්ශ්වය මගින් අනුප්‍රාප්තිය සඳහා වෙනස් කුමාරවරුන් යෝජනා කිරීම හේතුවෙනි. කෙසේ හෝ අවසානයේ අට වියැති යැං-වොන් කුමරු අභිෂේක කෙරිණි. නමුත් බල අරගලයට ස්ථිරසාර විසඳුමක් කිසිදින හිමි නොවූ අතර, පෞද්ගලික හමුදා සතු ද්‍රෝහී විනිසුරුවෝ සිය ප්‍රදේශවල ''සැබෑ පාලකයින්'' ලෙස කටයුතු කළහ. ගොගුර්යෝවේ අභ්‍යන්තර බල අරගලවල වාසිය හිමි කරගත් සංචාරක ගෝත්‍රයක් වූ [[ගෝක්තුර්ක්වරු|තුචුවේ]]වරු 550 දශකයේ ගොගුර්යෝවේ උතුරු බලකොටු සහ බිම් ආක්‍රමණය කළහ. ගොගුර්යෝව තවදුරටත් දුර්වල තත්ත්වයකට පත්වූ අතර, රාජකීය අනුප්‍රාප්තිය අභිබවා ඉඩම්හිමි වංශාධිපතීන් අතර සිවිල් යුද්ධයක් ඇති විය. 551දී දකුණු දෙසින් ගොගුර්යෝවට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට බෙක්ජේ සහ සිල්ලා රාජ්‍ය සන්ධානයක් ඇති කරගත්තේ ය. ==පසුකාලීන 6වන සහ 7වන සියවස්වල අරගල== පසුකාලීන 6වන සහ 7වන සියවස්වල, ගොගුර්යෝව චීනයේ සුයි සහ ටෑං රාජවංශ සමග අරගලයකට මැදි විය. බෙක්ජේ සහ සිල්ලා රාජ්‍ය සමග එහි සම්බන්ධතා වඩාත් සංකීර්ණ ආකාරයක් ගත් අතර, එය මිත්‍රත්වය සහ එදිරිවාදීත්වය අතර දෝලනය විය. වයඹදිගින් අසල්වැසියකු වූ නැගෙනහිර [[ගෝක්තුර්ක්]] (වයඹදිග චීනයේ සහ මොංගෝලියාව අසල පිහිටි ඛානේට් රාජ්‍යයකි) නාමිකව ගොගුර්යෝවේ මිතුරකු විය. ===හන් ගංගා නිම්නය ගොගුර්යෝවට අහිමි වීම=== ක්‍රි.ව. 551දී, ගොගුර්යොව් ආක්‍රමණය කිරීම සඳහා [[බෙක්ජේ]] සහ [[සිල්ලා]] රාජ්‍ය සන්ධානයකට එළැඹි අතර, ඔවුන් විසින් හන් ගංගා නිම්නය ආක්‍රමණය කරන ලදී. අර්ධද්වීපයේ මධ්‍යයට ආසන්නව පිහිටි මෙම නිම්නය කෘෂිකාර්මික අතින් අතිශය සශ්‍රීක වූ හෙයින් එය උපාය මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් ප්‍රදේශයක් විය. ගොගුර්යෝවේ බලකොටු රාශියකට පහරදීමෙන් බෙක්ජේ රාජ්‍යය වෙහෙසට සහ ආර්ථික අතින් පීඩාවට පත්වූ පසු, සහාය වීමේ ව්‍යාජ අරමුණින් පැමිණි [[සිල්ලා]] හමුදා ප්‍රහාර එල්ලකොට 553දී සම්පූර්ණ හන් ගංගා නිම්නයේම අයිතිය තමන් සතු කරගත්හ. මෙම ද්‍රෝහී වීමෙන් කෝපවූ බෙක්ජේහි [[බෙක්ජේහි සොං|සොං]] රජු පළිගැනීමේ චේතනාවෙන් ඊළඟ වර්ෂයේ සිල්ලාවේ බටහිර දේශසීමාව වෙත ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ ද, එය අසාර්ථක විය. සොං රජු හසුවූ අතර, ඔහුව මරාදැමිණි. [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපය]] මධ්‍යයේ සිදුවූ යුද්ධයේ දී වැදගත් ප්‍රතිඵල රැසක් ඇති විය. මෙහි දී [[බෙක්ජේ]] රාජ්‍යය [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] දුබලයා බවට පත් කරමින්, [[සිල්ලා]]ව ප්‍රමුඛස්ථානයට පත්වූයේ ව්‍යාප්තියට උචිත සම්පත් සහ ජනගහනය අතින් පොහොසත් භූමියක් සතුවීම නිසාවෙනි. එසේම යුද්ධය හේතුවෙන් ගොගුර්යෝවට එහි භූමිය භාවිතයට අවස්ථාව හිමිනොවූ හෙයින් රාජධානිය දුර්වල විය. [[සිල්ලා]] රාජ්‍යයට ඍජුවම [[කහ මුහුද]] වෙත ප්‍රවේශවීමේ අවස්ථාව හිමිවූ අතර, මේ නිසා සිල්ලා රාජ්‍යයට චීන රාජවංශ සමග ඍජු වෙළඳ සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පැවැත්විය හැකි විය. එසේම එය චීන සංස්කෘතිය සිල්ලා‍ව වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීමට ද හේතු විය. මෙලෙසින්, [[ශිෂ්ටාචාරය|ශිෂ්ටාචාරයේ]] මූලිකාංග උදෙසා [[සිල්ලා]]වට ගොගුර්යෝවෙන් ස්වායත්ත විය හැකි වූ අතර, ඍජුවම [[චීනය|චීනයේ]] [[සංස්කෘතිය|සංස්කෘතික]] සහ [[තාක්ෂණය|තාක්ෂණික]] දැනුම ලබාගත හැකි විය. මෙලෙසින් [[සිල්ලා]]ව [[චීනය]] වෙත නැඹුරු වීම සන්ධානයකට මුලපිරූ අතර, එය පසුකාලීන 7වන සියවසේ ‍ගොගුර්යෝව වෙත අවාසිදායක ප්‍රතිඵල ගෙනදුන්නේ ය. ===ගොගුර්යෝ–සුයි යුද්ධය=== {{Main article|ගොගුර්යෝ–සුයි යුද්ධය}} ගොගුර්යෝවේ ව්‍යාප්ති ප්‍රතිපත්තිය [[සුයි රාජවංශය|සුයි චීනය]] සමග අරගලයකට හා නොසන්සුන්භාවයකට හේතු විය. බටහිර [[ලියාඕෂි]] ප්‍රදේශයේ ගොගුර්යෝ හමුදා ආක්‍රමණ සුයිවරුන්ගේ කෝපයට හේතු වූ අතර මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 598දී පළමු [[ගොගුර්යෝ–සුයි යුද්ධය]] ඇති විය. අනතුරුව 612, 613 සහ 614 වර්ෂවල ඇතිවූ ආක්‍රමණවල දී ගොගුර්යෝව යටත් කරගැනීමට සුයි රාජංවශය අපොහොසත් විය. මේ නිසා ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු ඉටුනොවිණි. ගොගුර්යෝවට එරෙහි සුයිහි වඩාත් විනාශකාරී ආක්‍රමණය 612දී සිදු විය. සුයි රාජවංශයේ ඉතිහාසය අනුව එහි දී, සුයි විසින් කොට්ඨාස හමුදා 30ක්, සටන්කරුවන් 1,133,800ක් පමණ පුහුණුකොට තිබේ. [[ලියාඕ ගඟ|ලියාඕ ගංගාව]] දිගේ ගොගුර්යෝවේ ආරක්ෂක පවුරු ආශ්‍රිතව කඳවුරු බැඳගත් කොට්ඨාස හමුදා නවයක 305,000ක පමණ සෙබලුන් පිරිසක් ප්‍රධාන ආරක්ෂක බැමි මගහැර ගොගුර්යෝ අගනුවර වූ ප්යොංග්යෑං වෙත ගමන්කොට තිබේ. ඔවුන්ගේ අරමුණ වූයේ සැපයුම් සහ ආධාර ලබාගැනීමට සුයි නාවික හමුදාව සමග සම්බන්ධ වීමටයි. කෙසේනමුත්, ගොගුර්යෝව විසින් සුයි නාවිකා හමුදාව පරාජය කරන ලද අතර, සුයිහි කොට්ඨාස හමුදා නවය ප්යොංග්යෑං වෙත ළඟාවන විට, දිගු කාලීන ආක්‍රමණයක් සඳහා ඔවුනට සැපයුහ් නොතිබිණි. සුයි හමුදා පසුබසින්නට වූ නමුත්, [[ඉයුල්ජි මුන්දොක්]] සෙන්පතිගේ නායකත්වය යටතේ ගොගුර්යෝ හමුදා ප්යොංග්යෑංවලින් පිටත දී ඔවුනට පහර දී ජයගන්නට සමත්වූහ. [[සල්සුහි සටන|සප්සු ගංගාවේ සටනේ]] දී, ගොගුර්යෝ සෙබලුන් වේලි බැඳ ජලය නිකුත් කළ අතර, එමගින් සුයි හමුදා බෙදී වෙන්වුණු අතර ඔවුන්ගේ පලයාමේ මාර්ගය අවහිර විය. සුයිහි කොට්ඨාස නවයේ හමුදාවල සෙබලුන් 305,000 අතුරින් සුයි චීනය‍ වෙත නිරුපද්‍රිතව පලාගියේ සෙබලුන් 2,700ත් පමණක් බැව් පැවසේ. 613 සහ 614 ආක්‍රමණ ද අසාර්ථක විය. සුයි සෙන්පති [[යැං ෂුවාන්ගන්]] විසින් [[සුයිහි යැං අධිරාජයා]]ට විරුද්ධව කැරලි ගැසීමත් සමග 613 ආක්‍රමණය අවසන් විය. ගොගුර්යෝව විසින් කැරලි ගැසූ සුයි සෙන්පතියකු වූ හුසි චෙං (斛斯政) භාර දී, තාවකාලික යුධ විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමග 614 ආක්‍රමණය ද නවතා දැමිණි. යැං අධිරාජයා විසින් හුසිට මරණ දඬුවම පනවන ලදී. 615දී නැවත වරක් ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කිරීමට සුයි සැලසුම් කළ ද, සුයිහි අයහපත් දේශපාලන තත්ත්වය හේතුවෙන් එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට කිසිදින අවස්ථාව හිමිවූයේ නැත. යැං අධිරාජයාගේ පාලනයට එරෙහිව ඇතිවූ නොයෙකුත් කැරලි සහ ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කිරීමට යැං දැක්වූ අසමත්භාවය හේතුවෙන් සුයි තවත් දුර්වල විය. සුයි මහාභූමියේ පළාත්වලින් සහාය හිමිනොවීම නිසා ඔවුනට තවත් ආක්‍රමණ ද දියත් කළ නොහැකි විය. යුද්ධ හේතුවෙන් සුයිහි ජාතික භාණ්ඩාගාරය හිස්වූ අතර, කැරැලි සහ දේශපාලන අරගල හේතුවෙන් 618දී සුයි රාජවංශය බිඳී ගියේ ය. කෙසේනමුත්, යුද්ධ හේතුවෙන් ගොගුර්යෝව ද විඩාපත්ව සිටි අතර ඔවුන්ගේ ද බලය පිරිහෙමින් පැවතිණි. ===ගොගුර්යෝ-ටෑං යුද්ධය සහ සිල්ලා-ටෑං සන්ධානය=== {{Main article|ගොගුර්යෝ-ටෑං යුද්ධ}} [[Image:History of Korea-645.png|300px|thumb|right|ගොගුර්යෝ–ටෑං යුද්ධයේ පළමු යුධ ව්‍යාපාරය]] 642 ශිශිර ඍතුවේ දී, [[ගොගුර්යෝහි යොංන්‍යු]] රජු සිය සෙන්පතියකු වූ [[යොන් ගේසොමුන්]] කෙරෙහි සැකපහළ කළ අතර, ඔහු සිය සෙසු නිලධාරීන් සමග එක්ව යොන්ව මරාදැමීමට සැලසුම් කළේ ය. යොන්හට මෙම පුවත සැලවූ විට, කුමන්ත්‍රණයක් ඇරඹූ ඔහු රජුව සහ උසස් නිලධාරීන්ව මරාදැමී ය. යොංන්‍යුගේ බෑනා වූ ගෝ ජංව [[ගොගුර්යෝහි බෝජං]] ලෙස සිංහාසනාරූඪ කළ ඔහු සෙනෙවිරත් ([[හංගුල්]]: 대막리지; [[හන්ජා]]: 大莫離支) පදවිය ආරූඪ කරගත්තේ ය. යොන් විසින් [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං චීනය]] කුපිත වන ආකාරයේ ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. [[ටෑංහි ටයිෂොං අධිරාජයා|ටයිෂොං අධිරාජයා]] මෙය දැනගත් පසු, ගොගුර්යෝවට එරෙහිව ආක්‍රමණයක් දියත් කළ යුතු බවට යෝජනා එල්ල වුවත්, මුලින් අධිරාජයා ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. 645 ග්‍රීෂ්ම ඍතුව වන විට, ටයිෂොංගේ පෞද්ගලික මෙහෙයවීම යටතේ ටෑං හමුදාවක් ගොගුර්යෝව වෙත පහරදුන්නේ ය. ප්යොංග්යෑං වෙත යන මාර්ගය පාදා ගැනීමේ දී ටෑං හමුදා විසින් යෝදොං (遼東, වර්තමාන [[ලියාඕයැං]], [[ලියාඕනිං]] තුළ) සහ ගොගුර්යෝ බලකොටු ගණනාවක් යටත් කරගන්නා ලදී. [[අන්ෂි බලකොටුව]] ([[හන්ජා]]:安市, වර්තමාන [[අන්ෂාන්]], [[ලියාඕනිං]]) [[ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය|ලියාඕදොං අර්ධද්වීපයේ]] ආරක්ෂාව තහවුරු කළ එකම අවසන් බලකොටුව වූ අතර, එය ද ආක්‍රමණය කෙරිණි. කෙසේනමුත්, අන්ෂිහි අණදෙන සෙන්පති (මොහුගේ නම පිළිබඳ ‍නොයෙකුත් වාද විවාද ඇත. සම්ප්‍රදායිකව එය [[යැං මන්චුන්]] යැයි විශ්වාස කෙරේ) විසින් ක්‍රියාත්මක කළ යෝග්‍ය ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් ටෑං හමුදා අසීරු තත්ත්වයකට මුහුණපෑවේ ය. පසුව ශිශිර ඍතුව ළඟාවීමත් සමග සිය සැපයුම් ප්‍රමාණවත් නොවීම හේතුවෙන් ටයිෂොං අධිරාජයා පසුබැස්සේ ය. ටෑං චීනවරුන්ගේ ආක්‍රමණය අසාර්ථක වූයේ අන්ෂි බලකොටුව අත්පත් කරගත නොහැකි වීම නිසායි.<ref name="World History P464"/> 657දී සහ 648දී ටයිෂොං අධිරාජයා විසින් ගොගුර්යෝව යළි ආක්‍රමණය කළ ද, එම අවස්ථා දෙකේදීම ඔවුහු පරාජය වූහ.<ref name="Kim">{{cite book|last1=Kim|first1=Jinwung|title=A History of Korea: From "Land of the Morning Calm" to States in Conflict|publisher=Indiana University Press|isbn=0253000785|page=50|url=https://books.google.com/books?id=QFPsi3IK8gcC&q=%22In+647+and+648+Taizong+again+dispatched+expeditionary+forces+to+invade+Kogury%C5%8F%2C+but+these+attacks%2C+too%2C+were+repulsed+by+Kogury%C5%8F.+Taizong+never+accomplished+his+ambition+to+conquer+Kogury%C5%8F+in+his+lifetime.%22#v=snippet&q=%22In%20647%20and%20648%20Taizong%20again%20dispatched%20expeditionary%20forces%20to%20invade%20Kogury%C5%8F%2C%20but%20these%20attacks%2C%20too%2C%20were%20repulsed%20by%20Kogury%C5%8F.%20Taizong%20never%20accomplished%20his%20ambition%20to%20conquer%20Kogury%C5%8F%20in%20his%20lifetime.%22&f=false|accessdate=2 August 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Ebrey|first1=Patricia Buckley|last2=Walthall|first2=Anne|last3=Palais|first3=James B.|title=East Asia: A Cultural, Social, and Political History, Volume I: To 1800|publisher=Cengage Learning|isbn=1111808155|page=106|url=https://books.google.com/books?id=CWE8AAAAQBAJ&q=%22Still+convinced+that+he+could+defeat+Koguryo%2C+Taizong+dispatched+two+more+expeditions+against+it+in+647+and+648%2C+neither+of+them+successful.%22#v=snippet&q=%22Still%20convinced%20that%20he%20could%20defeat%20Koguryo%2C%20Taizong%20dispatched%20two%20more%20expeditions%20against%20it%20in%20647%20and%20648%2C%20neither%20of%20them%20successful.%22&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Tucker|first1=Spencer C.|title=A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East [6 volumes]: From the Ancient World to the Modern Middle East|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781851096725|page=406|url=https://books.google.com/books?id=h5_tSnygvbIC&q=%22In+645+he+led+Tang+forces+to+conquer+Koguryo+but+was+defeated.+Again+in+647+and+648+he+sent+out+expeditionary+forces+to+invade+Koguryo%2C+but+these+attacks+were+also+repulsed+by+the+Korean+kingdom.%22#v=snippet&q=%22In%20645%20he%20led%20Tang%20forces%20to%20conquer%20Koguryo%20but%20was%20defeated.%20Again%20in%20647%20and%20648%20he%20sent%20out%20expeditionary%20forces%20to%20invade%20Koguryo%2C%20but%20these%20attacks%20were%20also%20repulsed%20by%20the%20Korean%20kingdom.%22&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en}}</ref><ref name="Wei">{{cite book|last1=Chen|first1=Jack Wei|title=The Poetics of Sovereignty: On Emperor Taizong of the Tang Dynasty|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674056084|page=43|url=https://books.google.com/books?id=5wlDivOQGakC&pg=PA43#v=onepage&q&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Guo|first1=Rongxing|title=Intercultural Economic Analysis: Theory and Method|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9781441908490|page=42|url=https://books.google.com/books?id=dbJ3LsL6jJMC&q=%22The+subsequent+dynasty%2C+Tang+%28AD+618%E2%80%93907%29%2C+dispatched+three+unsuccessful+expeditions+against+Koguryo+in+AD+644%2C+648%2C+and+655.%22#v=snippet&q=%22The%20subsequent%20dynasty%2C%20Tang%20(AD%20618%E2%80%93907)%2C%20dispatched%20three%20unsuccessful%20expeditions%20against%20Koguryo%20in%20AD%20644%2C%20648%2C%20and%20655.%22&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Whiting|first1=Marvin C.|title=Imperial Chinese Military History: 8000 BC-1912 AD|publisher=iUniverse|isbn=9780595221349|page=259|url=https://books.google.com/books?id=JJQiAz3qTCgC&q=%22648+Another+invasions+of+North+Korea+had+only+limited+success%22#v=snippet&q=%22648%20Another%20invasions%20of%20North%20Korea%20had%20only%20limited%20success%22&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en}}</ref> 649දී ටයිෂොං අධිරාජයා තවත් ආක්‍රමණයක් සූදානම් කළ නමුත්, ග්‍රීෂ්හ ඍතුවේ දී ඔහු මියගියේ ය. බොහෝවිට මෙයට ඔහුට කොරියානු ආක්‍රමණවල දී වැළඳුණු රෝගයක් නිසා සිදුවන්නට ඇත.<ref name="Wei" /> මේ නිසා සිය ජීවිත කාලය තුළ දී ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කිරීමට ඔහුට තිබූ අභිප්‍රාය ඉටු කරගත නොහැකි විය.<ref name="Kim" /> 649 ටෑං ටයිෂොංගේ මරණින් පසු, ඔහුගේ පුත් [[ටෑංහි ගඔෂොං අධිරාජ‍යා|ටෑං ගඔෂොං]] විසින් 661දී සහ 662දී ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කිරීමට උත්සාහැ දැරූ නමුත්, යොන් ගේසොමුන් විසින් එල්ලකළ සාර්ථක ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග වැළැක්වීමට ඔවුන් සමත්වූයේ නැත. මේ නිසා ඔවුනට පසුබැසීමට සිදු විය.<ref>{{cite book|last1=Ring|first1=Trudy|last2=Watson|first2=Noelle|last3=Schellinger|first3=Paul|title=Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places|publisher=Routledge|isbn=9781136639791|page=486|url=https://books.google.com/books?id=voerPYsAB5wC&q=stalwart+defenses#v=snippet&q=stalwart%20defenses&f=false|accessdate=16 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Injae|first1=Lee|last2=Miller|first2=Owen|last3=Jinhoon|first3=Park|last4=Hyun-Hae|first4=Yi|title=Korean History in Maps|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107098466|page=29|url=https://books.google.com/books?id=46OTBQAAQBAJ&pg=PA29#v=onepage&q&f=false|accessdate=4 August 2016|language=en}}</ref> ටෑං හමුදා මේ වන විටත් සැලකිය යුතු හානියක් හිමි කරගෙන තිබිණි.<ref>''[[සිචි ටොංජියෑන්|Zizhi Tongjian]]'', vols. [[:zh:s:資治通鑑/卷198|198]], [[:zh:s:資治通鑑/卷199|199]], [[:zh:s:資治通鑑/卷200|200]], [[:zh:s:資治通鑑/卷201|201]]</ref><ref>''[[සම්ගුක් සගි|Samguk Sagi]]'', vol. 22.[http://www.khaan.net/history/samkooksagi/sagi2122.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224064429/http://www.khaan.net/history/samkooksagi/sagi2122.htm |date=2007-12-24 }}</ref> ===බිඳවැටීම=== නිරිතදිගින් ගොගුර්යෝවේ මිත්‍ර රාජ්‍යයක් වූ බෙක්ජේ රාජ්‍යය 660දී සිල්ලා-ටෑං සන්ධානය යටතට පත්වූ අතර, ඉදිරි වර්ෂ අට තුළ ඔවුන් ලත් ජයග්‍රහණයන් ගොගුර්යෝවට තර්ජන එල්ල කළේ ය. 666 ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ දී, ස්වාභාවික හේතූන් [[යොන් ගේසොමුන්‍]] මියගිය අතර, ගොගුර්යෝව ව්‍යාකූලත්වයට පත් විය. ඔහුගේ පුතුන් සහ බාල සොහොයුරා අතර අනුප්‍රාප්තියට ඇතිවූ අරගල හේතුවෙන් රාජ්‍යය දුර්වල විය.<ref name="Succession">{{cite book|last1=Yi|first1=Ki-baek|title=A New History of Korea|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674615762|page=67|url=https://books.google.com/books?id=g2mdVwXpMzwC&pg=PA67#v=onepage&q&f=false|accessdate=2 August 2016|language=en}}</ref> යොන් ගේසොමුන්ගේ පාලන සමයේ නිර්මාණය වූ ''දේ මංනිජි'' නැමැති උසස්ම පදිවයට ඔහුගේ වැඩිමහල්ම පුත් [[යොන් නම්සෙං]] පත් විය. යොන් නම්සෙං අනතුරුව ගොගුර්යෝ භූමියේ සංචාරයක නියැළෙන විට, යොන් නම්සෙං විසින් ඔහුගේ බාල සොහොයුරන් වූ [[යොන් නම්ගොන්]] සහ [[යොන් නම්සන්]]ව මරාදැමීමට සැලසුම් කරන බවට කටකථා පැතිරගියේ ය. මේ වනවිට ඔවුන් දෙදෙනාට [[ප්යොංග්යෑං]]හි වගකීම් භාර දී තිබූ අතර, යොන් නම්ගොන් සහ යොන් නම්සන් ද යොන් නම්සෙංට විරුද්ධව කැරැල්ලක් ඇති කරන්නට උත්සාහ දරන බවට කටකථා පැතිරගියේ ය. අනතුරුව මෙම තත්ත්වය විමර්ශනය කිරීමට යොන් නම්සෙං විසින් සිය සමීප නිලධාරීන් ප්යොංග්යෑං වෙත පිටත් කළ අවස්ථාවේ, යොන් නම්ගොන් විසින් ඔවුන්ව සිරගත කොට ''දේ මංනිජි'' ධුරය අත්කරගන්නා ලදී. යොන් නම්සෙං සිය පුත්‍රයා වූ [[ග්වොන් සාසොං|චොන් හොන්සොං]] (泉獻誠) පිටත් කර හැරියේ ය. යොන් නම්සෙං විසින් සිය පවුල් නාමය යොන් (淵) සිට චොන් (泉) ලෙස වෙනස් කරන ලද්දේ ගඔෂු අධිරාජයාගේ නාමකරණ තහනමක් හිමි කරගෙන ටෑං සහාය ලබාගැනීමටයි‍. මෙය අවස්ථාවක් කරගත් [[‍ටෑංහි ගඔෂොං අධිරාජයා|ගඔෂොං අධිරාජයා]] ගොගුර්යෝවට පහර දී ආක්‍රමණය කිරීමට හමුදාවක් පිටත් කර හැරියේ ය. යොන් ගේසොමුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් අතර ගොගුර්යෝවේ බල අරගල මධ්‍යයේ ඔහුගේ බාල සොහොයුරා වූ යොන් ජොංතෝ සිල්ලාවට පක්ෂ විය.<ref name="Succession" /> 667දී, චීන හමුදා ලියාඕ ගංගාව තරණය කොට සින්සොං (新城, වර්තමාන [[ෆුෂුන්]], [[ලියාඕනිං]]) අල්ලාගන්නා ලදී. අනතුරුව ටෑං හමුදා යොන් නම්ගොන්ගේ ප්‍රතිප්‍රහාරවලට එරෙහිව සටන්කළ අතර, යොන් නම්සෙංගේ සහාය හැකි සෑම අවස්ථාවකම උපයෝගී කරගත්හ.<ref name="Succession" /> මුලින් එල්ල වූ ප්‍රතිරෝධය ඒතුවෙන් ඔවුනට යාලු ගංගාව තරණය කළ නොහැකි විය. 668 වසන්ත ඍතුවේ දී, ගොගුර්යෝවේ උතුරුදිග නගර වෙත සිය අවධානය යොමුකළ ලි ජි වැදගත් නරගයක් වූ බුයෝ (扶餘, වර්තමාන සිපිං, [[ජලින්]]) අල්ලාගත්තේ ය. 669දී [[යාලු ගඟ|යාලු ගංගාව]] තරණය කළ ඔහු සිල්ලා හමුදාවේ ආධාර ඇතිව [[ප්යොංග්යෑං]] යටත් කරගන්නා ලදී. යොන් නම්සන් සහ බෝජං රජු යටත් විය. නමුත් ඇතුළු නගරය තුළ යොන් නම්ගොන් දිගටම විරෝධය පාන්නට විය. නමුත් ඔහුගේ සෙන්පතියකු වූ [[ෂින් සොං]] (信誠) නම් බෞද්ධ භික්ෂුව ඔහුට විරුද්ධව ටෑං හමුදාවට යටත් විය. යොන් නම්ගොන් සියදිවි නසා ගැනීමට තැත් කළත්, ඔහුව අල්ලා ගැනිණි. මෙලෙසින් ගොගුර්යෝනේ අවසානය සනිටුහන් විය. ගොගුර්යෝව සිය භූමිය වෙත ඈඳාගත් ටෑං රාජවංශය පෙර ගොගුර්යෝ භූමියේ ආරක්ෂක ජනරාල්වරයා වශයෙන් [[ෂුඒ රෙන්ගුයි]] පත්කළේ ය. කෙසේනමුත්, ටෑං පාලනයට එරෙහිව දැඩි විරෝධයක් පැවතිණි. (ටෑං රාජවංශය විසින් ගොගුර්යෝවේ හෝ බෙක්ජේහි භූමිය තමන්ට ලබානොදීම පිළිබඳ නොසතුටු වූ සිල්ලාවේ පෙළඹවීම මත) 669දී ගඔෂොං අධිරාජයාගේ නියෝගයක් අනුව, ගොගුර්යෝ ජනයාගෙන් කොටසකට යැංසි ගඟ සහ හුවායි ගඟ අතර ප්‍රදේශ වෙත යාමට සිදු විය. එසේම ක්වින්ලිං කන්දේ දකුණුදිග ප්‍රදේශ සහ චං’අන්හි බටහිර ප්‍රදේශ වෙත ද සංක්‍රමණය වීමට සිදුවූයේ වියපත් හා දුර්වල සාමාජිකයන් පමණක් මුල් බිම්වල හැරයමිනි. [[ගෝ සග්යේ]] සහ ඔහුගේ පුත් [[ගඕ ෂියෑන්චි|ගෝ සොන්ජි]] වැනි ඇතැම් ජනයා ටෑං රජයේ සේවයට දායක වූහ. මේ අතුරින් ගෝ සොන්ජි යනු [[තලාස්හි සටන|තලාස්හි සටනේ]] දී ටෑං හමුදා මෙහෙයවූ සුප්‍රකට සෙන්පතියෙකි.<ref>{{cite book|last1=Graff|first1=David|title=Medieval Chinese Warfare 300-900|publisher=Routledge|isbn=9781134553532|page=213|url=https://books.google.com/books?id=gpmBAgAAQBAJ&pg=PA213#v=onepage&q&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Grant|first1=Reg G.|title=1001 Battles That Changed the Course of World History|publisher=Universe Pub.|isbn=9780789322333|page=118|url=https://books.google.com/books?id=s4njwZGrZg4C&pg=PA118#v=onepage&q&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Starr|first1=S. Frederick|title=Xinjiang: China's Muslim Borderland|publisher=Routledge|isbn=9781317451372|page=38|url=https://books.google.com/books?id=XuvqBgAAQBAJ&pg=PA38#v=onepage&q&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Connolly|first1=Peter|last2=Gillingham|first2=John|last3=Lazenby|first3=John|title=The Hutchinson Dictionary of Ancient and Medieval Warfare|publisher=Routledge|isbn=9781135936815|url=https://books.google.com/books?id=1LUoDAAAQBAJ&pg=PT263#v=onepage&q&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Neelis|first1=Jason|title=Early Buddhist Transmission and Trade Networks: Mobility and Exchange Within and Beyond the Northwestern Borderlands of South Asia|publisher=BRILL|isbn=9004181598|page=176|url=https://books.google.com/books?id=GB-JV2eOr2UC&pg=PA176#v=onepage&q&f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}</ref> 668දී සිල්ලාව කොරියානු අර්ධද්වීපයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් එක්සත් කළේ ය. නමුත් එහි වාසිය හිමිවූයේ ඔවුන් සමග කටයුතු කළ චීනයේ ටෑං රාජවංශයටයි. ටෑං විසින් [[ෂුඒ රෙන්ගුයි]]ගේ මෙහෙයවීම යටතේ නැගෙනහිර සංසිඳුවනු පිණිස ආරක්ෂක සෙන්පති ධුරය පිහිටුවූව ද, ගොගුර්යෝවේ හිටපු ජනපදිකයින් පාලනය කිරීමේ දී ගැටලු ඇති විය. එසේම කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ටෑං පැවැත්ම කෙරෙහි සිල්ලාවෙන් ද විරෝධය එල්ල විය. චීනය විසින් තමන්ව මුළාකොට මුළු අර්ධද්වීපයම පාලනයට නතු කරගැනීමට සිල්ලාවේ කෝපයට හේතු වූ අතර, එය [[සිල්ලා–ටෑං යුද්ධ]] සඳහා හේතු විය. නමුත් ඔවුන්ගේ ස්වශක්තියෙන් [[තේදොං ගඟ|තේදොං ගංගාවෙන්]] ඔබ්බට රාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කිරීමට ඔවුනට හැකිව නොතිබිණි. ===පුනර්ජීවන ව්‍යාපාර=== {{Main article|ගොගුර්යෝ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාර}} {{See also|බල්හේ}} 668දී ගොගුර්යෝව බිඳ වැටීමෙන් පසු, බොහෝ ගොගුර්යෝ ජනයා සිල්ලා සහ ටෑං පාලනයට විරුද්ධව කැරැලි ගැසූයේ ගොගුර්යෝ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාර අරඹමිනි. මෙහි දී මූලිකවූවන් අතර [[ගොම් මෝජම්]], [[දේ ජු-සං]], සහ ඇතැම් ප්‍රකට සෙන්පතීන් ද විය. මෙම භූමිය පුරා සිය ආඥා බිම් කිහිපයක් ස්ථාපනය කිරීමට ටෑං රාජවංශය උත්සාහ දැරූ නමුත්, ඒවා අසාර්ථක විය. 677දී, ටෑං රාජවංශය විසින් හටපු රජ බෝජං "[[කොරියාව|ජොසොන්]]හි රජු" ලෙස අභිෂේක කොට ලියාඕදොං ආඥාභූමියේ නායකත්වය ලබාදුන්නේ ය. කෙසේනමුත්, බෝජං රජු ගොගුර්යෝව යළි ගොඩනැගීමේ අරමුණින් ගොගුර්යෝ සරණාගතයින් සහ මොහේ ගෝත්‍ර සංවිධානය කරමින් ටෑං රාජ්‍යයට විරුද්ධව කැරැලි ඇති කරන්නට විය. අනතුරුව 681දී ඔහුව [[සිචුවාන්]] වෙත පිටුවහල් කෙරුණු අතර, එයට පසු වර්ෂයේ ඔහු මියගියේ ය. ටෑං රජය විසින් [[‍නැගෙනහිර සංසිඳවීමේ ආරක්ෂ සෙන්පති]]වරය ස්ථාපනය කරනල ලද්දේ බිඳවැටුණු ගොගුර්යෝවේ පැරණි බිම්වල පාලනය රඳවා ගැනීමටයි‍. මුලින් මෙය ටෑං සෙන්පති [[ෂුඒ රෙන්ගුයි]] වෙත භාරවූ නමුත්, ගොගුර්යෝ ජනයාගේ ඍණාත්මක ප්‍රතිචාර හේතුවෙන් පසුව එයට [[ගොගුර්යෝහි බෝජං|බෝජං රජු]] පත්කෙරිණි. ගොගුර්යෝ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාර සඳහා සහාය වීම හේතුවෙන් බෝජංව පිටුවහල් කෙරිණි. නමුත් ඔහුගෙන් පැවතෙන්නන්ගේ සහාය එයට හිමි විය. [[ෂැන්ඩොං, චීනය|චීනයේ ෂැන්ඩොං]]හි [[අන් ෂි කැරැල්ල]] සහ [[යි ජොංගි]]ගේ කැරැල්ල ඇතිවූ සමයේ [[ගොගුර්යෝහි බෝජං|ගෝ ජං]]ගෙන් පැවතෙන්නන් විසින් [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං]] වෙතින් නිදහස ප්‍රකාශ කරගන්නා ලදී.<ref>《資治通鑑·唐紀四十一》</ref><ref>《資治通鑑·唐紀四十三》</ref> මෙකල නැගෙනහිර සංසිඳුවීමේ ආරක්ෂක සෙන්පතිවර බල ප්‍රදේශය "[[සුළු ගොගුර්යෝ]]"ව ලෙස යළි නම්කෙරුණු අතර, පසුව [[බල්හේහි සොන්]] රජ සමයේ එය බල්හේ රාජ්‍යය වෙත ඈඳාගැනිණි. [[ගොම් මෝජම්]] සහ [[අන්ස්‍යුං]] කෙටිකාලීන හන්සොංහි නැගී සිටියත්, එය අසාර්ථක විය. අන්ස්‍යුං [[සිල්ලා]]වට යටත් විය. ගෝ අන්ස්‍යුං විසින් ගොම් මෝජංගේ ඝාතනයට නියෝග කොට [[සිල්ලා]]වට පක්ෂපාතී විය. එහි දී ඔහුගේ පාලනය සඳහා කුඩා භූමි ප්‍රමාණයක් හිමි විය. අන්ස්‍යුං විසින් එහි [[බෝදොක්]] (報德) (보덕) රාජධානිය පිහිටුවා කැරැල්ලක් පොළඹවාලී ය. නමුත් මෙය [[සිල්ලාහි සින්මුන්|සින්මුන්]] රජු විසින් ක්ෂණික මර්දනය කරන ලදී. අන්ස්‍යුං හට සිල්ලා අගනුවර තුළ වාසය කිරීමට ‍නි‍යෝග කෙරුණු අතර, ඔහුට සිල්ලා මනාලියක විවාහ කර දී.සිල්ලා රාජකීය පෙළපත් නාමය වූ "කිම්" යන්න ලබා දෙන ලදී. ගොගුර්යෝවේ හිටපු සෙන්පතීන් වූ [[දේ ජුං-සං]] සහ ඔහුගේ පුත් [[දේ ජෝයොං]] 668දී බිඳ වැටීමෙන් පසු, ගොගුර්යෝවේ උතුරුදිග භූමියෙන් වැඩි කොටසක් යලි අත්පත් කරගෙන [[බල්හේ|මහා ජින්]] රාජධානිය පිහිටුවූහ. [[දේ ජුං-සං]]ගේ මරණින් පසු මෙම රාජධානිය [[බල්හේ]] ලෙස යළි නම්කෙරිණි. [[බල්හේ]] රාජ්‍යයට දකුණින් [[තේදොං ගඟ|තේදොං ගංගාවට]] පහළින් වූ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ භූමිය [[සිල්ලා]]ව විසින් පාලනය කරන ලදී. [[මැංචූරියාව]] (වර්තමාන ඊසානදිග චීනය) ද [[බල්හේ]] රාජ්‍යය විසින් යටත් කරගන්නා ලදී. බල්හේ රාජ්‍යය (විශේෂයෙන්ම ජපානය හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතාවල දී) තමන් ගොගුර්යෝවේ [[අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යය]]ක් ලෙස සලකා ඇත. 10වන සියවසේ මුල් කාලයේ, කැරැලි නායකයකු වූ [[ගුං-යේ]] විසින් පසුකාලීන‍ ගොගුර්යෝ රාජ්‍යය පිහිටුවන ලදී. එය පසුව [[තේබොං]] ලෙස නම්කෙරුණු අතර, එය කෙටිකාලීනව සිල්ලාවට එරෙහි අරගලයක් දියත් කළේ ය. [[ගොර්යෝ]]ව මෙන්ම තේබොං රාජ්‍යය ද තමන්ව ගොගුර්යෝවේ අනුප්‍රාප්තිකයකු ලෙස හඳුන්වාගෙන තිබේ. තේබොං රාජ්‍යය ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් බිහිවූ ගොර්යෝ රාජධානිය [[පසුකාලීන තුන් රාජධානි]] එක්සත් කොට කොරියානු අර්ධද්වීපය පාලනය කොට තිබේ.<ref>{{cite book|last1=Rossabi|first1=Morris|title=China Among Equals: The Middle Kingdom and Its Neighbors, 10th-14th Centuries|publisher=University of California Press|isbn=9780520045620|page=323|url=https://books.google.com/books?id=sNpD5UKmkswC&q=%22As+the+self-proclaimed+successor+to+Koguryo+and+the+protector+of+Parhae+refugees%2C+many+of+them+of+Koguryo+origin%2C+Koryo+considered+the+northern+territories+in+Manchuria+its+rightful+legacy.%22#v=snippet&q=%22As%20the%20self-proclaimed%20successor%20to%20Koguryo%20and%20the%20protector%20of%20Parhae%20refugees%2C%20many%20of%20them%20of%20Koguryo%20origin%2C%20Koryo%20considered%20the%20northern%20territories%20in%20Manchuria%20its%20rightful%20legacy.%22&f=false|accessdate=1 August 2016|language=en}}</ref> ගෝර්යෝව පිහිටුවන ලද්දේ ‍ගොගුර්යෝවෙන් පැවතෙන්නකු වූ [[වං ගොන්]] විසිනි.<ref>{{cite book|last1=Ryu|first1=Howard Jisoo|title=Orderly Korea Unification: With the Guarantee of Stability in East Asia|publisher=Xlibris Corporation|isbn=9781462803323|page=145|url=https://books.google.com/books?id=ZrZ-PuddnnYC&q=Goguryeo+descent#v=snippet&q=Goguryeo%20descent&f=false|accessdate=18 July 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=박|first1=종기|title=고려사의 재발견: 한반도 역사상 가장 개방적이고 역동적인 500년 고려 역사를 만나다|date=August 24, 2015|publisher=휴머니스트|isbn=9788958629023|url=https://play.google.com/store/books/details?id=Qn6TCgAAQBAJ&rdid=book-Qn6TCgAAQBAJ&rdot=1&source=gbs_vpt_read&pcampaignid=books_booksearch_viewport}}</ref> 10වන සියවසේ දී බල්හේ රාජ්‍යය බිඳවැටුණු අතර එහි [[දේ ග්වං-හ්යොන්|අවසන් කිරුළහිමි කුමරු]] ගොර්යෝව වෙත පලාගියේ ය. එහි දී වං ගොන් විසින් ඔහුව උණුසුම්ව පිළිගත් අතර, ඔහුව ගෝර්යෝවේ රාජකීය පවුල වෙත ඇතුළත් කරගන්නා ලදී. මෙලෙසින් ගොගුර්යෝවේ අනුප්‍රාප්තික ජාතීන් දෙකක් එක්සත් විය.<ref>{{cite book|last1=Lee|first1=Ki-Baik|title=A New History of Korea|date=1984|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|isbn=067461576X|page=103}}"පර්හේ රාජ්‍යය ඛිටන්වරුන්ගේ ග්‍රහණයට නතුවීමත් සමග, කොගුර්යෝවෙන් පැවතෙන්නන් වූ එහි බොහො පාලක පන්ති ජනයා කොර්යෝ වෙත පලාගියහ. ඔවුන්ව උණුසුම් ලෙස පිළිගත් වං කෝන් නිර්ලෝභී ලෙස ඔවුනට ඉඩම් ලබාදුන්නේ ය. පර්හේ කිරුළහිමි කුමරු වූ තේ න්වං-හ්යොන් හට වං ක්යේ ("රාජකීය වං අනුප්‍රාප්තික") යන නාමය ලබා දී, ඔහුව රාජකීය ගෘහයේ නාමලේඛනය ඇතුළත් කරගත්තේ ය. එමගින් ඔවුන් දෙදෙනා එකම පෙළපත අයත් වූ බව පැවසුණු අතර, ඔවුනට සිය පූර්වජයා‍ගේ ගෞරවය සහ චාරිත්‍ර උරුම විය. මෙලෙසින් කොර්යෝව සැබෑ ජාතික ඒකාබද්ධතාවක් අත් කරගත්තේ පසුකාලීන තුන් රාජධානි පමණක් නොව කොගුර්යෝ පෙළපතේ පර්හේ රාජධානිය පවා ඈඳා ගනිමිනි."</ref> ==යුධ සංවිධානය== {{Main article|ගොගුර්යෝවේ යුධ ඉතිහාසය}} ගොගුර්යෝවේ එක්සත් යුධ සංවිධානය සැබැවින්ම දේශීය හමුදාවේත් පෞද්ගලික හමුදාවන්ගේත් සංයුක්තයෙන් සෑදුණකි. යුධ පදවි පාරම්පරිකව උරුම වූ ඒවා වන අතර, ඒකීය ව්‍යූහයක් හෝ විධායක දාමයක් පිළිබඳ සාක්ෂි හමු නොවේ. [[ගොර්යෝ රාජවංශය]] තෙක්ම මධ්‍යගත වූ යුධ සංවිධාන ව්‍යූහයක් කොරියාවේ පැවුතණේ නැත. යුධ වාතාවරණයක් පවතින සමයේ හමුදා සේවයට මහජනයා අතුරින් පුද්ගලයින් බලෙන් බඳවා ගන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. ‍ගොගුර්යෝවේ ස්ථාවර හමුදාව හැමවිටම සෙබලුන් 50,000කින් පමණ සමන්විත විය. ක්‍රි.ව. 668ට අයත් ටෑං ග්‍රන්ථයක දැක්වෙන්නේ බෝජං රජුගේ යටත් වීමෙන් පසුව සෙබලුන් 675,000කුත් සහ බලඇණි 176ක් විසිර ගිය බව ය. ගොගුර්යෝවේ සෑම මිනිසකුම ‍යුධ සේවයේ නියැළිය යුතු විය. නමුත් ඔවුනට අමතර ධාන්‍ය බද්දක් ගෙවා හමුදාවට සම්බන්ධ නොවී සිටිය හැකි විය. ගුක්නේ(국내성) සහ යාබද රාජධානිවල සොහොන්ගැබ්වලින් හමුවූ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව 11 cm පමණ දිගැති උල් සහිත යකඩ ලෝකඩ පාවහන් හමුවී තිබේ. මේවා බොහෝ විට යුධ කටයුතු සඳහා භාවිතා වන්නට ඇත. ===උපකරණ=== ගොගුර්යෝවේ භාවිතා වූ ප්‍රධාන ප්‍රක්ෂිප්ත ආයුධය වූයේ [[දුන්න (ආයුධය)|දුන්න]]යි. මෙම දුනු වැඩිදියුණු කොට වැඩි දුරකට විදිය හැකි ආකාරයෙන් හරස් දුනු හා සමාන අයුරින් නිමවා තිබෙන්නට ඇත. කෙටි දුරකට විදිය හැකි ගල් විසි කිරීමේ යන්ත්‍ර සහ හරස් දුනු ද නිපදවා තිබිණි. අශ්වාරෝහක හමුදාවන්ට විරුද්ධව භාවිතා වූ ආයුධ අතර බොහෝවිට හෙළි ප්‍රධාන විය. ඉන් එකක් විසිකිරීම් සඳභාවිතා වූ වඩා කෙටි, ද්විත්ව-අන්ත සහිත එකකි. අනෙක් වර්ගය තනි තුඩක් සහිත දිගු කඩුවක් වූ අතර, කෙටි මිටකින් යුක්ත විය. මෙය බොහෝදුරට නැගෙනහිර හන් ආභාසය සහිතව දක්නට ලැ‍බේ. මෙකල භාවිතා වූ ආරක්ෂක හිස්වැසුම් [[මධ්‍ය ආසියාව|මධ්‍ය ආසියාවේ]] ජනයා භාවිතා කළ හිස්වැසුම්වලට සමාන විය. ඒවා පිහාටු, සම් සහ අශ්ව කෙඳිවලින් විසිතුරු කර තිබිණි. ප්‍රධාන ආරක්ෂක උපක්‍රමය ලෙස සන්නාහ භාවිතා වූ අතර, එමගින් සොල්දාදුවන්ගේ සිරුරේ වැඩි ප්‍රමාණයක් ආවරණය විය.‍ මෙවැනි අශ්වාරෝහක සේනා ''ගේමාමුසා'' (개마무사, 鎧馬武士) නම් වූ අතර, එහි සරල අර්ථය "යකඩ අශ්ව සෙබලුන්" යන්නයි. ===බලකොටු=== {{See also|කොරියානු බලකොටු}} ගොගුර්යෝ බලකොටු අතර වඩාත් සුලබ ස්වරූපය ගංගාවක් සහ එහි අතු ගංගාව අතර ඉදිකළ සඳක හැඩයෙන් සමන්විත බලකොටු ය. අගල් සහ ඉවුරු අසල වූ බිම් ප්‍රාකාර අමතර ආරක්ෂක පවුරක් ලෙස ක්‍රියාකළේ ය. බිත්ති ගොඩනගන ලද්දේ මැටි මගින් සම්බන්ධ කරන ලද දැවැන්ත ගල් කුට්ටිවලිනි. චීන කාලතුවක්කු හමුදාවලට පවා ඒවා බිඳ හෙළීමට අපහසු විය. භූගත ආක්‍රමණ වැළැක්වීමට බිත්ති වටා අගල් ඉදිකොට තිබුණු අතර, ඒ වටා ආරක්ෂකයන් සහිත කුළුණු ද ඉදි විය. සෑම බලකොටුවක් සතුවම ජල ප්‍රභවයක් පැවති අතර, දීර්ඝ ආක්‍රමණවලට මුහුණ දීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ආයුධ ද ඔවුන් සතු විය. කඳු හෝ ගංගා නොමැති අවස්ථාවල, අමතර ආරක්ෂක පවුරු ඇතුළත් කෙරිණි. බලකොටු පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා, [[චෝලි ජංසොං]] (천리장성) බලන්න. ===සංවිධානය=== රජුගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවති වාර්ෂික දඩයම් උත්සව ද්විත්වය, හමුදා අභ්‍යාස සහ පෙළපාළි සංවිධානය කිරීම හේතුවෙන් ගොගුර්යෝවේ සෙබලුන් හට ඉහළ මට්ටමේ පුහුණුවක් හිමි විය. අගනුවර හමුදාවන් පහකින් යුක්ත විය. මින් බහුතරය රජු විසින් පෞද්ගලිකවම මෙහෙයවූ අශ්වාරෝහක හමුදාවයි. එය සෙබලුන් 12,500කින් පමණ සමන්විත විය. යුධ ඒකක සෙබලුන් 21,000 සිට 36,000 දක්වා අගයයන් අතර විචලනය විය. දේශසීමා අසල හමුදා ජනපද බොහෝවිට සෙබලුන් සහ ගොවීන්ගෙන් සමන්විත විය. වංශවතුන් සතුව පෞද්ගලික හමුදා ද පැවතිණි. මෙම ක්‍රමය මගින් ගොගුර්යෝ රජයට අමතර වියදම් දැරීමකින් තොරව සෙබලුන් 50,000ක් පමණ ක්‍රියාකාරීව සේවයේ යෙදවිය හැකි වූ අතර, විශේෂ අවස්ථාවල සෙබලුන් 300,000 දක්වා වැඩි කරගත හැකි විය. ගොගුර්යෝවේ බලකායයන් ඒවායේ භාවිත වූ ප්‍රධාන ආයුධ වර්ගය අනුව වර්ග කෙරිණි. හෙල්ලය දරන්නන්, ඵරසු දරන්නන්, පාබල සහ අශ්වාරෝහක දුනුවායන් සහ සන්නාහ සහ හෙල්ල දරන්නන් ඇතුළත් බරැති අශ්වාරෝහක හමුදා මේ අතර විය. කැටපෝල ඒකක, බිත්ති නගින්නන් සහ දැඩි ප්‍රහාර අංශ විශේෂ අංග වූ අතර, ඒවා ද සාමාන්‍ය හමුදාවට ඇතුළත් විය. මෙවැනි කෘත්‍යමය කොට්ඨාසවල ඇති වාසියක් නම් විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යයක් සහිත සටන් ඒකක බිහිවීමයි. අවාසිය නම් තනි ඒකකයකට සංකීර්ණ, උපාය මාර්ගික ක්‍රියාවන්හි නිරත වීම අපහසු වීමයි. ===සටන් විද්‍යා=== යුධ සංවිධානය සැලකූ විට සෙන්පතියා සහ ඔහුගේ කාර්ය මණ්ඩලය හමුදාවේ මධ්‍යයේ විය. ඵරසු (කෙටේරි) දරන්නන් විසින් දුනුවායන්ව ආරක්ෂා කරන ලදී. සෙන්පතියාට ඉදිරියෙන් ප්‍රධාන පාබල හමුදාව විය. පසෙකින් සතුරු හමුදාවලට ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කිරීමේ අපේක්ෂාවෙන් යුතුව බරැති අශ්වාරෝහක හමුදා පේළි දක්නට ලැබිණි. සේනාවේ ඉදිරියේම සහ පසුපසම සැහැල්ලු අශ්වාරෝහක හමුදාවක් වූ අතර, ඔවුන් උපයාශීලීව, ලුහුබැඳ ගොස් සතුරු හමුදාවල ප්‍රහාර දුර්වල කිරීම ඔවුන්ගේ කාර්යය විය. ප්‍රධාන හමුදා වටා බරැති අශ්වාරෝහකයන් සහ පාබල සේනාවන්ගෙන් සැදි කුඩා කණ්ඩායම් ද විය. සෑම බලකායක්ම එකිනෙකා සහයෝග‍යෙන් යුතුව ආරක්ෂා කරන පරිදි සංවිධානය වී පැවතිණි. නගර පාදක කරගනිමින් ක්‍රියාකාරීව ආරක්ෂාව සැලසීමේ ක්‍රමවේදයක් ගොගුර්යෝවේ ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතිණි. පවුරු බැඳි නගර සහ ආරක්ෂිත කඳවුරුවලට ඔබ්බෙන් වූ මෙම ''ක්‍රියාකාරී ආරක්ෂක'' ක්‍රමය සැහැල්ලු අශ්වාරෝහක බලකා කුඩා කණ්ඩායම්වලින් සමන්විත විය. ගොගුර්යෝව තුළ යුද්ධෝපාය වශයෙන් වැදගත් අංග ලෙස යුධ ඥානය සහ උපයා මාර්ග සැලකිණි. ගොගුර්යෝව බොරු ප්‍රචාර කිරීමෙහි ද දක්ෂයකු විය. යකඩ යුගයේ පසුවූ ඔවුන් වරක් පඬුරු කප්පම් ලෙස චීන මාලිගයට පාෂාණමය හෙළි තුඩු පමණක් යැවීම මෙයට නිදසුනකි. ගොගුර්යෝව විසින් එහි චරපුරුෂ සේවය ද වැඩිදියුණු කරන ලදී. ‍එහි විසූ සුප්‍රකට චරපුරුෂයකු වන ''බෙක්සොක්''හට සිල්ලාවේ [[හ්වාරං]]වරුන්ගේ රහස් දැනගැනීමට හැකිවූ බැව් ''සම්ගුක් යුසා''හි සඳහන් ය. ==සංස්කෘතිය== [[Image:SNV30853.JPG|thumb|left|200px|ගොගුර්යෝ උළු කැටයක්]] ගොගුර්යෝවේ සංස්කෘතිය හැඩගැන්වීමට දේශගුණය, ආගම, සහ ගොගුර්යෝව මුහුණපෑ නොයෙකුත් යුද්ධ නිසා ඇතිවූ කලබලකාරී සමාජය ද බලපෑවේ ය. ගොගුර්යෝව පිළිබඳ බොහෝ තොරතුරු හෙළිවී නොමැත්තේ වාර්තා බොහෝමයක් දක්නට නොලැබෙන හෙයිනි. ===ජීවන රටාව=== තුන් රාජධානිවල සෙසු සංස්කෘතීන් සේම ගොගුර්යෝ වාසීන් ද වර්තමාන [[හන්බොක්]] වස්ත්‍රයේ පුරෝගාමීන් ලෙස සැලකේ. මෙහි දී නර්තන ශිල්පීන් විසිතුරු සුදු පැහැ වස්ත්‍ර හැඳ සිටිනු නිරූපිත බිතු සිතුවම් සහ කලා නිර්මාණ හමුවී ඇත. ===උත්සව සහ විනෝදාංශ=== ගොගුර්යෝ ජනයා අතර පැවති සුලබ විනෝදාංශ අතර මධු පානය, ගායනය, හෝ නර්තනය හඳුනාගත හැක. මල්ලව පොර වැනි ක්‍රීඩා කුතුහලයෙන් පිරි ප්‍රේක්ෂකයන් ඇද බැඳ තබාගත්තේ ය. සෑම ඔක්තෝබරයකම, දොංමෙං උත්සවය පැවැත්විණි. දොංමෙං උත්සවය පැවැත්වුණේ දෙවියන් වන්දනා කිරීම වෙනුවෙනි. මෙම උත්සවවලින් පසුව, දැවැන්ත සැමරුම් භෝජන සංග්‍රහ, ක්‍රීඩා සහ වෙනත් ක්‍රියාකාරකම් දක්නට ලැබිණි. බොහෝවිට, රජු ද සිය මුතුන්මිත්තන් හට ගෞරව දක්වා තිබේ. දඩයම් ක්‍රීඩාව පුරුෂයන්ගේ ක්‍රියාවක් වූ අතර, එය යුධ සේවය සඳහා තරුණයින් පුහුණු කිරීමට යෝග්‍ය ක්‍රමවේදයක් ලෙස ද සැලකිණි. දඩයම් උත්සවවල දී අසුන් පැදයමින් මුවන් දඩයම් කිරීම සහ දුනු ඊතල සම්බන්ධ වෙනත් ක්‍රීඩාවන්හි නිරත වීම සිදු විය. දුනු විදීම් තරග ද පැවැත්විණි. === ආගම === [[File:Ddol-mangM.jpg|thumb|200px|ගොගුර්යෝ සොහොන්ගැබක බිතු සිතුවමක්.]] [[File:Korean three-legged bird mural.jpg|thumb|left|220px|ගොගුර්යෝ සොහොන්ගැබක ඇති [[තුන් පාදැති පක්ෂියා]]ගේ සිතුවමක්.]] ගොගුර්යෝ ජනයා සිය පූර්වජයන් වන්දනාමාන කළ අතර, ඔවුන් අධිස්වාභාවික යැයි සලකා ඇත.<ref>{{Citation |title=The Pride History of Korea |url=http://www.mygoguryeo.net/history01.htm |access-date=2017-11-02 |archive-date=2007-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070528113348/http://www.mygoguryeo.net/history01.htm }}</ref> ගොගුර්යෝවේ ආදිකර්තෘ වන [[ජුමොං]] ද බොහෝ ජනයාගේ වන්දනයට සහ ගෞරවයට පාත්‍ර විය. ජුමොං වෙනුවෙන් පුදකළ [[දොංමියොං රජුගේ දෙවොල|දෙවොලක්]] පවා [[ප්යොංග්යෑං]]හි පිහිටා තිබිණි. වාර්ෂික දොංමෙං උත්සවයේ දී ජුමොං, මුතුන්මිත්තන් සහ දෙවිවරුන් වෙනුවෙන් පූජාව්න පැවැත්විණි. ගොගුර්යෝව තුළ මිත්‍යාමය රාක්ෂයින් සහ සත්ත්වයින් ද පූජනීය ලෙස සලකා ඇත. ෆීනික්ස් පක්ෂියා සහ මකරා වන්දනාවට පාත්‍ර වූ අතර, සූර්යයා සංකේතවත් කළ [[තුන් පාදැති පක්ෂියා|සම්ජොගෝ]] නැමැති තුන් පාදැති කපුටා මේ තිදෙනා අතුරින් බලවත්ම යැයි සැලකිණි. වර්තමානයේ ගොගුර්යෝ රජවරුන්ගේ සොහොන්ගැබ් තුළ මිත්‍යාමය සත්ත්වයින්ගේ සිතුවම් නිරීක්ෂණය කළ හැක. මිත්‍යාමය සත්ත්වයින් 4 දෙනකු වූ 'සාසින්' පිළිබඳව ද ඔවුහු විශ්වාස කළහ. මේ අතරට නැගෙනහිර ආරක්ෂා කළ චුංර්යොං හෙවත් චුන්ර්යොංගා (නිල් මකරා), බටහිර ආරක්ෂා කළ බෙක්-හෝ (සුදු ව්‍යාඝ්‍රයා), දකුණ ආරක්ෂා කළ ජුජක් (රතු ෆීනික්ස් පක්ෂියා) සහ උතුර ආරක්ෂා කළ හ්‍යුන්මු (කළු කැස්බෑවා (ඇතැම්විට සර්පයකු සහිත වලිගයකින් යුක්ත)) අයත් විය. මෙම මිත්‍යාමය සත්ත්වයින් [[සිව් සංකේත (චීන තාරකා මණ්ඩලය රටා)|චීන තාරකා මණ්ඩලයේ එන සිව් සංකේත]] වන [[අහස් නිල් මකරා]], [[සාදිලිංගම් පක්ෂියා]], [[සුදු ව්‍යාඝ්‍රයා (චීන තාරකා විද්‍යාව)|සුදු ව්‍යාඝ්‍රයා]] සහ [[කළු ඉබ්බා]]ට සමාන ය. 372දී ගොගුර්යෝවට [[බුදු දහම]] හඳුන්වා දෙන ලදී.<ref name="Harv|ScienceView|Unknown year">{{Harv|ScienceView|Unknown year}}</ref> බුදු දහමේ ඉගැන්වීම් පිළිගත් රජය ඒවා ධෛර්යමත් කරන ලදී. ගොගුර්යෝව පුරා විවිධ බෞද්ධ විහාරාරාම ඉදිවූයේ කලාපයේ බුදු දහම වැළඳගත් පළමු රාජධානිය ලෙස ය. කෙසේනමුත් ගොගුර්යෝවේ සිට [[සිල්ලා]] සහ [[බෙක්ජේ]] රාජ්‍ය වෙත බුදු දහම ව්‍යාප්ත කරනු ලදුව එම රාජ්‍යවල බුදු දහම අතිශයින් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය.<ref name="Harv|ScienceView|Unknown year"/> [[File:Goguryeo-Gakjeochong-Ssireumdo-01.jpg|thumb|200px|ගොගුර්යෝ බිතු සිතුවමක නිරූපිත [[සිර්යුම්]].]] ===සංස්කෘතික සබැඳියාව=== සොහොන්ගැබ් සිතුවම් තුළ [[ගොගුර්යෝ කලාව]] මැනවින් සංරක්ෂණය වී තිබෙනු දැකගත හැක. මෙමගින් ඔවුන් සතුව පැවති උපකල්පන හැකියාව නිරූපණය වේ. ගොගුර්යෝ සොහොන්ගැබ් සහ සෙසු බිතු සිතුවම්වල අතිශයින් සවිස්තර සිතුවම් දක්නට ලැබේ. මේවායේ බොහෝ කලා නිර්මාණවලින් නියම කලා ශෛලිය හඳුනාගත හැත. ‍ගොගුර්යෝවේ සංස්කෘතික උරුමයන් වර්තමාන කොරියානු සමාජය තුළ ද දැකගත හැක. මෙයට උදාහරණ වශයෙන් [[සිර්යුම්]],<ref>[http://ynucc.yeungnam.ac.kr/~ssi/Introduction/History/history.html History of Ssireum], Korea Ssireum Research Institute</ref> [[තෙක්ක්‍යොන්]],<ref>[http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_1.asp Historical Background Of Taekwondo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019132405/http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_1.asp |date=2013-10-19 }} Korea Taekwondo Association</ref><ref>[http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/history/ancient.htm The Origin of Taekwondo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225060124/http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/history/ancient.htm |date=2008-12-25 }}, The World Taekwondo Federation</ref> [[කොරියානු නර්තනය]], [[ඔන්දොල්]], ගොගුර්යෝවේ ගෙබිම් උණුසුම්කරණ ක්‍රමය සහ [[හන්බොක්|හැන්බොක්]] වස්ත්‍රය දැක්විය හැක.<ref>[[#Harv|Brown 2006]], p. 18</ref> ==උරුමය== ගොගුර්යෝවේ පවුරු බැඳි පුරවර, බලකොටු, මාලිගා, සොහොන්ගැබ් සහ කලා නිර්මාණවල නටබුන් [[උතුරු කොරියාව]] සහ මැංචූරියාවෙන් හමුවේ. මේ අතරින් පුරාතන බිතු සිතුවම් හමුවන [[ප්යොංග්යෑං]] [[ගොගුර්යෝ සොහොන් සංකීර්ණය|ගොගුර්යෝ සොහොන්ගැබ් සංකීර්ණය]] වැදගත් වේ. ඇතැම් නටබුන් වර්තමාන චීනයේ ද දැකගත හැක. උදාහරණයක් ලෙස වර්තමාන උතුරු කොරියා දේශසීමාව අසල චීනයේ ලියාඕනිං පළාතේ [[හුවාන්රෙන් (නගරය)|හුවාන්රෙන්]] අසල පිහිටි [[වූ නූ ෂාන්]]හි නටබුන් දැක්විය හැක. මෙය ජොල්බොන් බලකොටුව වන්නට ඇතැයි සැක කෙරේ. ජි’ආන්හි ද ගොගුර්යෝ යුගයට අයත් සොහොන් ගණනාවක් දක්නට ලැබේ. මේ අතරට චීන විද්වතුන් විසින් ග්වංගේටෝ සහ ඔහුගේ පුත් ජංසු යන රජවරුන්ගේ යැයි විශ්වාස කෙරෙන සොහොන්ගැබ් ද ඇතුළත් ය. එසේම පූර්ව-5වන සියවසේ ගොගුර්යෝ ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු සපයන ප්‍රධාන ප්‍රාථමික මූලාශ්‍රයක් වන සුප්‍රකට [[ග්වංගේටෝ ශිලාව]] ද පිහිටියේ මෙහි ය. ===ලෝක උරුම අඩවිය=== [[යුනෙස්කෝ]]ව විසින් 2004දී වර්තමාන [[චීනය|චීනයේ]] පිහිටි [[පුරාතන කොගුර්යෝ රාජධානියේ අගනුවරවල් සහ සොහොන්ගැබ්]] මෙන්ම වර්තමාන [[උතුරු කොරියාව|උතුරු කොරියාවේ]] පිහිටි [[ගොගුර්යෝ සොහොන් සංකීර්ණය]] ද [[ලෝක උරුම අඩවි]] ලෙස නම් කරන ලදී. ===නම=== "කොරියාව" යන නූතන සිංහල වදන පැන නැගී ඇත්තේ [[ගොර්යෝ රාජවංශය]] (918-1392) ආශ්‍රයෙනි. ගොර්යෝව ද එම නාමය භාවිතා කොට ඇත්තේ ගොගුර්යෝව එහි අසල්වැසි රාජ්‍ය සමග රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික භාෂාවේ දී භාවිතා කළ නාමය අනුවයි. ක්‍රි.ව. 520න් පසුව චීන සහ ජපන් ඓතිහාසික හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මූලාශ්‍රවල ගොගුර්යෝව හැඳින්වීමට ගොර්යෝ යන නාමය ද භාවිතා කොට ඇත.<ref>{{Citation |title=‘고구려’와 ‘고려’는 같은 나라였다 |url=http://www.chosun.com/culture/news/200606/200606160471.html |access-date=2017-11-02 |archive-date=2017-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170622072057/http://www.chosun.com/culture/news/200606/200606160471.html }}</ref><ref>{{Citation |title=고구려란 이름 |url=http://www.krsrt.com/koguryo/A/koguryoA-13.html |access-date=2017-11-02 |archive-date=2008-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829153153/http://www.krsrt.com/koguryo/A/koguryoA-13.html }}</ref> == භාෂාව == {{Main article|ගොගුර්යෝ භාෂාව}} {{See also|පැරණි කොරියානු|බුයෝ භාෂා}} ''[[සම්ගුක් සගි]]'' මූලාශ්‍රයේ ගොගුර්යෝව විසින් වරක් අත් කරගෙන තිබූ ප්‍රදේශවල ස්ථාන නාම ආශ්‍රයෙන් ගොගුර්යෝ වචන ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට ඇතැම් විද්වතුන් උත්සාහ දරා ඇත. කෙසේනමුත් භාෂාමය සාක්ෂි ආකාරයෙන් පවතින ස්ථාන නාමවල විශ්වසනීයත්වය තවමත් මතභේදාත්මක ය.[http://www.historyfoundation.or.kr/Data/DataGarden/Journal(02-2)(2).pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226195328/http://www.historyfoundation.or.kr/Data/DataGarden/Journal%2802-2%29%282%29.pdf |date=2009-02-26 }} ඇතැම් වාග්වේදීහු ඊනියා "[[බුයෝ භාෂා]]" පවුල නැමැති [[බුයෝ රාජධානිය|බුයෝ]], ගොගුර්යෝ, බෙක්ජේ රාජ්‍යවල භාවිතා වූ භාෂා ඇතුළත් භාෂා ගණයක් පිළිබඳ යෝජනා ඉදිරිපත් කරති. ගොගුර්යෝ, බුයෝ, නැගෙනහිර [[ඔක්ජෝ]] සහ [[ගෝජොසොන්]] රාජධානිවල භාෂා සමාන වූ බැව් චීන වාර්තා ද පවසයි. නමුත් ගොගුර්යෝ භාෂාව මල්ගල් ([[මොහේ ජනයා|මොහේ]]) බසින් වෙනස් වූ බැව් පැවසේ.<ref>Fan Ye, ''[[පසුකාලීන හන්හි ග්‍රන්ථය|Book of the Later Han]]'', volume 85; the ''[[:zh:s:後漢書/卷85|Dongyi Liezhuan]]''</ref><ref>Wei Shou, ''[[වෙයිහි ග්‍රන්ථය|Book of Wei]]'', volume 100; the ''Liezhuan'' 88, [[:zh:s:魏書/卷100|the Wuji]]</ref><ref>Li Dashi, ''[[උතුරු රාජවංශවල ඉතිහාසය|History of Northern Dynasties]]'', volume 94; the ''Liezhuan'' 82, [[:zh:s:北史/卷094|the Wuji]]</ref> ==මතභේද== {{Main article|ගොගුර්යෝ මතභේද}} {{See also|සමාජ විද්‍යා පිළිබඳ චීන ඇකඩමියේ ඊසානදිග ව්‍යාපෘතිය}} මෑතකාලීනව චීන රජය විසින් ගොගුර්යෝව කලාපීය චීන බලවතකු ලෙස විදහා පෙන්වීමට උත්සාහ දරා තිබේ. මෙය උතුරු සහ දකුණු කොරියානු විද්වතුන්ගේ මෙන්ම ඇතැම් චීන විද්වතුන්<ref>{{cite news | title = Chinese Scholar Slams Co-opting Korean History | url =http://english.chosun.com/w21data/html/news/200609/200609130027.html| work = [[චෝසුන් ඉල්බෝ|Chosun Ilbo]]| date = 2006-09-13| accessdate = 2007-03-06 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20061019012559/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200609/200609130027.html |archivedate = 2006-10-19}}</ref> ද ඇතුළුව ගොගුර්යෝ ඉතිහාසය පිළිබඳ විද්වතුන්ගේ විවේචනයට හේතු වී ඇත.<!----><ref name="joongangdaily.joins">{{cite news| first = Young-dae| last = Bae| author2 = Min-a Lee| title = Korea finds some allies in Goguryeo history spat| url = http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2470382| work = [[ජූංඇං ඉල්බෝ|Joongang Ilbo]]| date = 2004-09-16| accessdate = 2007-03-06| archive-date = 2007-11-28| archive-url = https://web.archive.org/web/20071128042847/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2470382| url-status = dead}}</ref><!----><ref name="atimes.com">{{Citation |title=China shock for South Korea By Bruce Klingner. Asia Times |url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/FI11Dg03.html |access-date=2017-11-02 |archive-date=2009-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402045330/http://www.atimes.com/atimes/korea/FI11Dg03.html }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.fas.harvard.edu/~korea/about.html | title = About the Korea Institute | publisher = Korea Institute | accessdate = 2007-05-28}}</ref><!----><ref>{{cite web| url = http://news.naver.com/news/read.php?mode=LSD&office_id=078&article_id=0000026912&section_id=117&menu_id=117| title = Korean-Russian academia jointly respond to Northeast Project| accessdate = 2007-03-06| date = 2006-10-31| publisher = [[නේවර්|Naver]]| language = Korean}}</ref> ගොගුර්යෝ ඉතිහාසය පිළිබඳ චීන ප්‍රභේදය තුළ ගොගුර්යෝව කොරියානු රාජධානියකට වඩා උතුරු චීන ජනයාගේ රාජ්‍යයක් ලෙස පෙන්වීමට උත්සාහ ගෙන තිබීම දකුණු කොරියාවේ විවේචනයට හේතු වී ඇති අතර, ගොගුර්යෝ ඉතිහාසය පිළිබඳ ඇතැම් විද්වතුන් මේ සම්බන්ධයෙන් සැක පහළ කොට ඇත.<ref>{{cite news| first = Young-dae| last = Bae| author2 = Min-a Lee| title = Korea finds some allies in Goguryeo history spat| url = http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2470382| work = [[ජූංඇං ඉල්‍බෝ|Joongang Ilbo]]| date = 2004-09-16| accessdate = 2007-03-06| archive-date = 2007-11-28| archive-url = https://web.archive.org/web/20071128042847/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2470382| url-status = dead}}</ref><!----><ref name="atimes.com"/><!----><ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=108&oid=040&aid=0000014982 China's Nationalism Warps Koguryo History. The Korea Times]</ref> මාක් බයිංටන් විශ්වාස කරන්නේ විශේෂයෙන් "ප්‍රතිශෝධනවාදීන්" ඇතුළු ඇතැම් චීන ඉතිහාසඥයින් චීන රාජ්‍යයේ නූතන දේශසීමා මත පදනම්ව පුරාතන චීනය ගොඩනගන්නට උත්සාහ දරන බවයි. ඔහු පවසන්නේ මෙම මතයට කිසිදු ඓතිහාසික සාක්ෂියක් උපයෝගී කරගත නොහැකි බවයි.<ref>{{cite web| url = http://koreaweb.ws/pipermail/koreanstudies_koreaweb.ws/2004-January/004054.html| title = Koguryo part of China?| accessdate = 2007-03-06| last = Byington| first = Mark| date = 2004-01-01| work = [http://koreaweb.ws/mailman/listinfo/koreanstudies_koreaweb.ws Koreanstudies mailing list]}}</ref> මෙම විෂයය සම්බන්ධයෙන් මාර්ගස්ථ සාකච්ඡා ඉහළ ගොස් ඇත. ගොගුර්යෝව පිළිබඳ සංවාදයේ දී දකුණු කොරියාව මෙන්ම චීනය තුළ ද, අන්තර්ජාලය ජනතා සහභාගීත්වය පුළුල් කිරීමට වේදිකාවක් ලෙස කටයුතු කරයි. තෝමස් චේස් පවසන්නේ මෙම විෂයය සම්බන්ධයෙන් මාර්ගස්ථ සංවාද ප්‍රමාණය ඉහළ ගිය ද, එය ඉතිහාසය පිළිබඳ වඩාත් වාස්තවික විසඳුමක් ගෙන නොදෙන බවයි.<ref>{{cite journal| last = Chase| first = Thomas| title = Nationalism on the Net: Online discussion of Goguryeo history in China and South Korea| journal = China Information| year = 2011|volume = 25|issue = 1|pages = 61–82| url =http://cin.sagepub.com/content/25/1/61.full.pdf+html|accessdate =2012-08-23}}</ref> == මේවාත් බලන්න == * [[චෝලි ජංසොං]] * [[කොරියාවේ ඉතිහාසය]] * [[තේබොං]] * [[කොරියාවේ යුධ ඉතිහාසය]] {{clear}} == ආශ්‍රේයයන් == === උද්ධෘත === {{Reflist|30em}} === මූලාශ්‍ර === * {{cite book |ref=harv |last=Beckwith |first=Christopher I.|authorlink=Christopher I. Beckwith |title=Koguryo: The Language of Japan’s Continental Relatives: An Introduction to the Historical-Comparative Study of the Japanese-Koguryoic Languages, with a Preliminary Description of Archaic Northeastern Middle Chinese. |edition = Second Edition. |url = https://books.google.com/books?id=XeSvCQAAQBAJ&pg=PA3 |year=2007 |publisher=BRILL |ISBN = 978-90-474-2028-6}} * {{cite book |title = Tumen Jalafun Jecen Aku: Manchu Studies in Honour of Giovanni Stary |editor1-first=Alessandra |editor1-last=Pozzi |editor2-first=Juha Antero |editor2-last=Janhunen |editor3-first=Michael |editor3-last=Weiers |others = Giovanni Stary (Contributor) |volume=Volume 20 of Tunguso Sibirica |year=2006 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=344705378X |url = https://books.google.com/books?id=LbmP_1KIQ_8C&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false |accessdate = 1 April 2013 |ref = {{harvid|Otto Harrassowitz Verlag|2006}} }} == වැඩිදුර කියවීමට == {{refbegin}} * {{cite book |last=Byeon |first=Tae-seop |title = 韓國史通論 (Outline of Korean history), 4th ed |year=1999 |isbn=89-445-9101-6 |publisher=Unknown Publisher}} *{{citation|last=US Library of Congress|first=Unknown Author|year=n.d.|title=South Korea:The Three Kingdom Periods|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+kr0014)|publisher=Unknown Publisher}} *{{citation|last=Metropolitan Museum|first=Unknown Author|title=Korea, 1-500AD|year=n.d.|url=http://www.metmuseum.org/toah/ht/05/eak/ht05eak.htm|publisher=Unknown Publisher}} *{{citation|last=Yonson|first=Ahn|title=Korea China Textbook War. What's It All About?|year=2006|url=http://hnn.us/articles/21617.html|publisher=History News Network}} *{{citation|last=Ramzy|first=Austin|year=n.d.|title=Rewriting History|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,501040823-682338,00.html|publisher=Time Magazine|date=2004-08-16|accessdate=2010-05-03|access-date=2017-11-02|archive-date=2013-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130417233652/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,501040823-682338,00.html}} * {{citation |last=Klingner |first=Bruce |year=2004 |title=China Shock for South Korea |url=http://www.atimes.com/atimes/korea/FI11Dg03.html |publisher=Asia Time |access-date=2017-11-02 |archive-date=2009-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402045330/http://www.atimes.com/atimes/korea/FI11Dg03.html }} * {{citation|last=Shin|first=Hyoung-Sik|year=2003|title=History of Koguryo|url=http://dprk-cn.com/en/history/koguryo/|publisher=Ewha Womans University Press, South Korea|access-date=2017-11-02|archive-date=2016-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123055043/http://dprk-cn.com/en/history/koguryo/}} * {{citation |last=Lee |first=Wha |year=n.d. |title=Forgotten Glory of Koguryo |url=http://www.kimsoft.com/KOREA/kogu.htm |publisher=Kimsoft.com }} * {{citation |last=Brown |first=John |title=China, Japan, Korea. Culture and Custom |year=2006 |url=https://books.google.com/?id=3r-3YH3t45cC&pg=RA1-PA81&lpg=RA1-PA81&dq=goguryeo+hanbok |publisher=BookSurge Publishing |isbn=978-1-4196-4893-9 }} *{{citation |last = Beckwith |first = Christopher I. |title = Ancient Koguryo, Old Koguryo, and the Relationship of Japanese to Korean |date = August 2003 |booktitle = 13th Japanese/Korean Linguistics Conference |location = Michigan State University |url = http://www.msu.edu/~jk13/Abs.Beckwith.pdf |format = PDF |accessdate = 2006-03-12 }} * {{citation |author = Unknown Author |title = Koguryo |year = n.d. |url = http://www.britannica.com/ebc/article-9369333 |publisher = Britannica Encyclopedia }} * {{citation |title=Koguryo |year=2007 |publisher=MSN |work=Encarta |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761586773/Kogury%C5%8F.html |accessdate=2007-03-12 |archiveurl=http://www.webcitation.org/5kyWWfWvl |archivedate=2009-11-01 |url-status=dead |access-date=2017-11-02 |archive-date=2009-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101174801/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761586773/Kogury%C5%8F.html }} * {{citation |work = Columbia Encyclopedia |author = Unknown Author |title = Korea |publisher = Bartleby.com |year = 2005 |url = http://www.bartleby.com/65/ko/Korea.html |accessdate = 2007-03-12 }} *{{citation |last=CIA World Factbook |title=Korea, South |publisher=CIA |year=2007 |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |accessdate=2007-04-27 |access-date=2017-11-02 |archive-date=2015-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703194347/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html }} *{{citation |last=Sun |first=Jinji |title = Dongbei minzu yuanliu (The Ethnic Origin of the Northeast) |publisher = Heilongjiang People's Publishing House |year=2004a}} *{{citation |last=Sun |first=Jinji |title =Zhongguo Gaogoulishi yanjiu kaifang fanrong de liunian (Six Years of Opening and Prosperity of Koguryo History Research) |publisher = Heilongjiang People's Publishing House |year=1986}} *{{citation |last=Sun|first=Jinji|title =Renmin jiaoyu chubanshe lishixi (History Department of People's Education Press), Zhongguo lishi (Chinese History) II |publisher = Heilongjiang People's Publishing House |year=2004b}} * {{citation |last = MyGoguryeo |first = Unknown |title = The Pride History of Korea |publisher = MyGoguryeo.net (WWW) |url = http://www.mygoguryeo.net/history01.htm |year = n.d. |access-date = 2017-11-02 |archive-date = 2007-05-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070528113348/http://www.mygoguryeo.net/history01.htm }} * {{citation |last = Byington |first = Mark |title = Koguryo Part of China? |publisher = Koreanstudies mailing list (WWW) |url = http://koreaweb.ws/pipermail/koreanstudies_koreaweb.ws/2004-January/004054.html |year = 2004a }} * {{citation |last=Byington |first=Mark |title=The War of Words Between South Korea and China Over An Ancient Kingdom: Why Both Sides Are Misguided |publisher=History News Network (WWW) |url=http://koreaweb.ws/pipermail/koreanstudies_koreaweb.ws/2004-January/004054.html |year=2004b }} * {{citation |last=Chase |first=Thomas |title=Nationalism on the Net: Online discussion of Goguryeo history in China and South Korea |journal=China Information |volume=25 |issue=1 |pages=61–82 |url=http://cin.sagepub.com/content/25/1/61.full.pdf+html |year=2011 }} * {{citation |last = ScienceView |first = Unknown Author |title = Cultural Development of the Three Kingdoms |publisher = ScienceView (WWW) |url = http://scienceview.berkeley.edu/VI/handbooks_history.html |year = n.d. |access-date = 2017-11-02 |archive-date = 2006-08-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060822060248/http://scienceview.berkeley.edu/VI/handbooks_history.html }} * Rhee, Song nai (1992) Secondary State Formation: The Case of Koguryo State. In {{cite book|ref=harv|last=Aikens|first=C. Melvin|title=Pacific northeast Asia in prehistory: hunter-fisher-gatherers, farmers, and sociopolitical elites|url=https://books.google.com/books?id=3hSBAAAAMAAJ|year=1992|publisher=WSU Press|isbn=978-0-87422-092-6}} * Asmolov, V. Konstantin. (1992). The System of Military Activity of Koguryo, ''Korea Journal'', v. 32.2, 103–116, 1992. {{refend}} * Jeon Ho-tae ''Goguryeo: In Search of Its Culture and History''. Hollym. == බාහිර සබැඳි == {{Commons category|Goguryeo Kingdom|ගොගුර්යෝ රාජධානිය}} * {{en icon}} [http://www.britannica.com/eb/article-9045880/Koguryo බ්‍රිටනිකා විශ්වකෝෂය] * {{en icon}} [http://encarta.msn.com/encnet/refpages/search.aspx?q=koguryo එන්කාර්ටා]( {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090402033042/http://encarta.msn.com/encnet/refpages/search.aspx?q=koguryo |date=2009-04-02 }} 2009-10-31) * {{en icon}} [http://www.bartleby.com/65/ko/Korea.html කොලොම්බියා විශ්වකෝෂය] * {{ko}} [http://www.koguryo.org/ පුරාතන රාජධානිය පිළිබඳ තොරතුරු] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230614212621/http://www.koguryo.org/ |date=2023-06-14 }} * {{en icon}} [http://www.mygoguryeo.com කොරියාවේ ගොගුර්යෝ] {{Korea topics}} {{coord|41|02|24|N|126|40|12|E|region:KP_type:country_source:kolossus-dewiki|display=title}} <!-- ප්‍රවර්ග --> [[Category:ක්‍රි.පූ. 1වන සියවසේ ස්ථාපිත රාජ්‍ය සහ භූමි]] [[Category:කොරියාවේ ඉතිහාසය]] [[ප්‍රවර්ගය:නැගෙනහිර ආසියාව තුළ පෙර පැවති රටවල්]] [[Category:කොරියානු ඉතිහාසයේ පැරණි රටවල්]] [[Category:පැරණි අධිරාජ්‍ය]] [[Category:ගොගුර්යෝ|*]] [[Category:ක්‍රි.පූ 1වන සියවසේ ආසියාවේ ස්ථාපිත කිරීම්]] [[Category:668 ආසියාවේ අහෝසි කිරීම්]] [[Category:කොරියාවේ තුන් රාජධානි]] [[Category:ක්‍රි.පූ. 30 දශකයේ ස්ථාපිත කිරීම්]] [[Category:ක්‍රි.පූ. 37]] [[Category:7වන සියවසේ අහෝසි කෙරුණු රාජ්‍ය සහ භූමි]] m8yvlkqb9uy6czbwtmeow82ze36dijx හැරී පොටර් (චිත්‍රපට මාලාව) 0 80086 799547 744265 2026-09-15T18:39:22Z Sayuru Athsara 59181 799547 wikitext text/x-wiki {{short description|හැරී පොටර් නවකතාවල ෆැන්ටසි චිත්‍රපට මාලාවේ අනුවර්තනය}} <!-- Please note that, per consensus, "Philosopher's Stone" is used instead of "Sorcerer's Stone". --> {{Infobox film | name = හැරී පොටර් | image = Harry-film-logo.png | caption = ''හරී පොටර්'' චිත්‍රපටවල භාවිතා කරන ලාංඡනය | director = {{Plainlist| * ක්‍රිස් කොලොම්බස් (''1''-''2'') * ඇල්ෆොන්සෝ කුරෝන් (''3'') * මයික් නිව්වෙල් (''4'') * ඩේවිඩ් යේට්ස් (''5''-''8'') }} | screenplay = ස්ටීව් ක්ලෝව්ස් (''1''–''4'', ''6''–''8'')<br />මයිකල් ගෝල්ඩන්බර්ග් (''5'') | based_on = {{Based on|''[[හැරී පොටර්]]''|[[ජේ. කේ. රෝලිං]]}} | producer = {{Plainlist| * ඩේවිඩ් හේමන් * ක්‍රිස් කොලොම්බස් (''3'') * මාර්ක් රැඩ්ක්ලිෆ් (''3'') * ඩේවිඩ් බැරන් (''5''-''8'') * ජේ. කේ. රෝලිං (''7''-''8'') }} | starring = {{Plainlist| * ඩැනියෙල් රැඩ්ක්ලිෆ් * රුපර්ට් ග්‍රින්ට් * [[එමා වොට්සන්]] }} | cinematography = {{Plainlist| * ජෝන් සීල් (''1'') * Roger Pratt (''2'', ''4'') * මයිකල් සෙරෙසින් (''3'') * Sławomir Idziak (''5'') * බෲනෝ ඩෙල්බොනෙල් (''6'') * Eduardo Serra (''7''-''8'') }} | editing = {{Plainlist| * රිචඩ් ෆ්රැන්සිස්-බෲස් (''1'') * පීටර් හොනස් (''2'') * ස්ටීවන් වයිස්බර්ග් (''3'') * මික් ඕඩ්ස්ලි (''4'') * සලකුණු දිනය (''5''-''8'') }} | music = {{Plainlist| * ජෝන් විලියම්ස් (''1''-''3'') පැට්‍රික් ඩොයිල් (''4'') * නිකලස් හූපර් (''5''-''6'') * ඇලෙක්සොන්ඩ්‍ර ඩෙප්ලාට් (''7''-''8'') }} | studio = {{Plainlist| * වෝර්නර් බ්‍රදර්ස් පික්චර්ස් * හේඩේ ෆිල්ම්ස් * 1492 පික්චර්ස් (''1''–''3'') }} | distributor = වෝර්නර් බ්‍රදර්ස් පික්චර්ස් | released = 2001–2011 | runtime = මිනිත්තු 1,179<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/arts/culturebox/2011/07/the_real_wizard_behind_harry_potter.html|last=Kois|first=Dan|title=The Real Wizard Behind Harry Potter|magazine=[[:en:Slate (magazine)|Slate]]|date=13 July 2011|access-date=20 December 2013|archive-date=19 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219090726/http://www.slate.com/articles/arts/culturebox/2011/07/the_real_wizard_behind_harry_potter.html|url-status=live}}</ref> | country = [[එක්සත් රාජධානිය]]<br />[[එක්සත් ජනපදය]] | language = [[ඉංග්‍රීසි]] | budget = '''සම්පූර්න (චිත්‍රපට 8ම)'''<br />ඩො. බිලියන 1.2 | gross = '''සම්පූර්න (චිත්‍රපට 8ම)'''<br />ඩො. බිලියන 7.7 }} '''''හැරී පොටර්''''' යනු [[ජේ. කේ. රෝලිං]] විසින් රචිත "[[හැරී පොටර්]]" නවකතා මාලාව පදනම් කරගත් චිත්‍රපට මාලාවකි. මෙම කතා මාලාව "වෝනර් බ්‍රදර්ස් පික්චර්ස්" විසින් නිෂ්පාදනය කර බෙදා හරින ලද අතර එය ෆැන්ටසි චිත්‍රපට අටකින් සමන්විත වේ, එය "''හැරී පොටර් ඇන්ඩ් ද ෆිලෝසොෆර්ස් ස්ටෝන්''" (2001) සමඟින් ආරම්භ වී "''හැරී පොටර් ඇන්ඩ් ද ඩෙත්ලි හැලෝස් - 2 කොටස''" (2011) සමඟ අවසන් විය.<ref>{{cite web |url=https://boxofficemojo.com/genres/chart/?id=liveactionfantasy.htm |title=Fantasy – Live Action |publisher=[[:en:Box Office Mojo|Box Office Mojo]] |access-date=1 June 2011 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902012936/http://boxofficemojo.com/genres/chart/?id=liveactionfantasy.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://boxofficemojo.com/franchises/chart/?id=harrypotter.htm |title=Harry Potter |publisher=[[:en:Box Office Mojo|Box Office Mojo]] |access-date=1 June 2011 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806190913/https://www.boxofficemojo.com/ |url-status=live }}</ref> ==චිත්‍රපට== {| class="wikitable" style="width:70%;" ! style="text-align:center;" |වසර ! style="text-align:center;" |චිත්‍රපටය ! style="text-align:center;" |අධ්‍යක්ෂක ! style="text-align:center;" |තිර රචකයා ! style="text-align:center;" |නිෂ්පාදක(යෝ) ! style="text-align:center;" |නිර්මාපකයෙක් ! style="text-align:center;" |පාදක වූ [[ජේ. කේ. රෝලිං]] ප්‍රකාශනය |- |2001 |''Harry Potter and the<br />Philosopher's Stone'' | rowspan="2" style="text-align:center;" | ක්‍රිස් කොලොම්බස් | rowspan="4" style="text-align:center;" | ස්ටීව් ක්ලෝස් | rowspan="2" style="text-align:center;" | ඩේවිඩ් හේමන් | rowspan="3" style="text-align:center;" | ජෝන් විලියම්ස් |''Harry Potter and the<br />Philosopher's Stone'' (1997) ''[[හැරී පොටර් සහ මායා ගල|(හැරී පොටර් සහ මායා ගල)]]'' |- |2002 |''Harry Potter and the<br />Chamber of Secrets'' |''Harry Potter and the<br />Chamber of Secrets'' (1998) ''[[හැරී පොටර් සහ රහස් කුටිය|(හැරී පොටර් සහ රහස් කුටිය)]]'' |- |2004 |''Harry Potter and the<br />Prisoner of Azkaban'' | style="text-align:center;" |අල්ෆොන්සෝ ක්වොරන් | style="text-align:center;" |ඩේවිඩ් හේමන්,<br />ක්‍රිස් කොලොම්බස්,<br />මාක් රඩ්ක්ලිෆ් |''Harry Potter and the<br />Prisoner of Azkaban'' (1999) ''[[හැරී පොටර් සහ ඇස්කබාන් හි සිරකරු|(හැරී පොටර් සහ අස්කාබාන් හි සිරකරු)]]'' |- |2005 |''Harry Potter and the<br />Goblet of Fire'' | style="text-align:center;" |මයික් නිවෙල් | style="text-align:center;" |ඩේවිඩ් හේමන් | style="text-align:center;" |පැට්‍රික් ඩොයිල් |''Harry Potter and the<br />Goblet of Fire'' (2000) ''[[හැරී පොටර් සහ අග්නි කුසලානය|(හැරී පොටර් සහ අග්නි කුසලානය)]]'' |- |2007 |''Harry Potter and the<br />Order of the Phoenix'' | rowspan="4" style="text-align:center;" |ඩේවිඩ් යේට්ස් | style="text-align:center;" |මයිකල් ගෝල්ඩන්බර්ග් | rowspan="2" style="text-align:center;" |ඩේවිඩ් හේමන්<br />ඩේවිඩ් බැරන් | rowspan="2" style="text-align:center;" |නිකලස් හූපර් |''Harry Potter and the<br />Order of the Phoenix'' (2003) ''[[හැරී පොටර් සහ ෆීනික්ස් නිකාය|(හැරී පොටර් සහ ෆීනික්ස් නිකාය)]]'' |- |2009 |''Harry Potter and the<br />Half-Blood Prince'' | rowspan="3" style="text-align:center;" |ස්ටීව් ක්ලෝස් |''Harry Potter and the<br />Half-Blood Prince'' (2005) ''[[හැරී පොටර් සහ හාෆ් බ්ලඩ් ප්‍රින්ස්|(හැරී පොටර් සහ අඩ ලේ කුමාරු)]]'' |- |2010 |''Harry Potter and the<br />Deathly Hallows – Part 1'' | rowspan="2" style="text-align:center;" |ඩේවිඩ් හේමන්<br />ඩේවිඩ් බැරන්<br />J. K. Rowling | rowspan="2" style="text-align:center;" |ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රේ ඩෙස්ප්ලැට් | rowspan="2" |''Harry Potter and the<br />Deathly Hallows'' (2007) ''[[හැරී පොටර් සහ මාරක උපාකරණ|(හැරී පොටර් සහ මාරක උපකරණ)]]'' |- |2011 |''Harry Potter and the<br />Deathly Hallows – Part 2'' |} ==විස්තර== මෙම කතා මාලාව ප්‍රධාන වශයෙන් ඩේවිඩ් හේමන් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද අතර, ඩැනියෙල් රැඩ්ක්ලිෆ්, රූපට් ග්‍රින්ට් සහ [[එමා වොට්සන්]] ප්‍රධාන චරිත තුන ලෙස රඟපායි: [[හැරී පොටර් (චරිතය)|හැරී පොටර්]], රොන් වීස්ලි සහ හර්මයිනි ග්‍රේන්ජර්. මෙම කතා මාලාවේ අධ්‍යක්ෂවරුන් හතර දෙනෙක් වැඩ කළහ: ක්‍රිස් කොලොම්බස්, ඇල්ෆොන්සෝ ක්වොරන් සහ ඩේවිඩ් යේට්ස්. මයිකල් ගෝල්ඩන්බර්ග් Harry Potter And The Order of The Phoenix (2007) සඳහා තිර රචනය ලිවූ අතර, ඉතිරි චිත්‍රපටවල තිර රචනය ස්ටීව් ක්ලෝස් විසින් රචනා කරන ලදී. නිෂ්පාදනය වසර දහයක් පුරා සිදු වූ අතර, ප්‍රධාන කතා චාපය හැරී ඔහුගේ පරම සතුරා වන ලෝඩ් වොල්ඩ්මෝට් පරාජය කිරීමට ගත් උත්සාහයෙන් පසුව සිදු විය. මාලාවේ හත්වන සහ අවසාන නවකතාව වන Harry Potter And The Deathly Hallows, විශේෂාංග දිග කොටස් දෙකකට අනුවර්තනය කරන ලදී. 1 කොටස 2010 නොවැම්බර් මාසයේදී නිකුත් කරන ලද අතර 2 කොටස 2011 ජූලි මාසයේදී නිකුත් කරන ලදී. Deathly Hallows - 2 කොටස සියලු කාලයේ වැඩිම ආදායමක් උපයාගත් චිත්‍රපට 50 අතරට අයත් වේ—එනම් 20 වන ඉහළම ආදායම වන අතර එය ඩොලර් බිලියන 1 කට වඩා උපයා ඇත. ලොව පුරා ඩොලර් බිලියන 7.7 ක ආදායමක් උපයා ඇති එය සිව්වන ඉහළම ආදායමක් උපයාගත් චිත්‍රපට මාලාවයි. ==මූලාරම්භය== 1997 අගභාගයේදී, චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ඩේවිඩ් හේමන්ගේ ලන්ඩන් කාර්යාලවලට රෝලිංගේ හැරී පොටර් නවකතා හතේ මාලාවේ පළමු පොතේ පිටපතක් ලැබුණි. Harry Potter And The Philosopher's Stone නම් පොත අඩු ප්‍රමුඛතා පොත් රාක්කයකට පහත හෙළන ලද අතර, එය කියවූ ලේකම්වරයෙකු විසින් එය සොයා ගන්නා ලද අතර ධනාත්මක සමාලෝචනයක් සමඟ හේමන්ට ලබා දෙන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මුලින් "කුණු මාතෘකාව" අකමැති වූ හේමන්, පොත තමා විසින්ම කියවන ලදී. රෝලිංගේ කෘතියෙන් බෙහෙවින් පැහැදුණු ඔහු, සියලු කාලයේ වඩාත්ම සාර්ථක සිනමා මාලාවකට මඟ පෑදූ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කළේය. හේමන්ගේ උද්යෝගය නිසා 1999 දී රෝලිං විසින් පළමු හැරී පොටර් පොත් හතරේ චිත්‍රපට අයිතිය වෝනර් බ්‍රදර්ස් වෙත වාර්තා වූ පවුම් මිලියන 1 කට (ඇමරිකානු ඩොලර් 2,000,000) විකිණීමට හේතු විය. රෝලිං කළ ඉල්ලීමක් වූයේ, හැකි සෑම තැනකම ප්‍රධාන නළු නිළියන් දැඩි ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය සහ අයර්ලන්ත ජාතිකයන් ලෙස තබා ගැනීමයි, උදාහරණයක් ලෙස රිචඩ් හැරිස් ඩම්බල්ඩෝර් ලෙස, කෙසේ වෙතත් Harry Potter And The Goblet of Fire හි ප්‍රංශ සහ නැගෙනහිර යුරෝපීය නළු නිළියන් තෝරා ගැනීමට ඉඩ දීමයි. චරිත සඳහා අයිතිවාසිකම් විකිණීමෙන් කතාවේ ඉතිරි කොටස පාලනය කිරීමට ඔවුන්ට අවශ්‍ය නොවූ නිසා රෝලිං අයිතිවාසිකම් විකිණීමට පසුබට වූ අතර, එමඟින් වෝනර් බ්‍රදර්ස් හට කතුවරයා විසින් ලියන ලද නොවන අනුප්‍රාප්තිකයන් නිර්මාණය කිරීමට හැකි වනු ඇත. පළමු චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කිරීම සඳහා ස්ටීවන් ස්පීල්බර්ග් මුලින් සාකච්ඡා කළද, ඔහු එම යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඔහුගේ මතය අනුව, චිත්‍රපටය නිර්මාණය කිරීමේදී ලාභ අපේක්ෂාවක් තිබූ බව ස්පීල්බර්ග් තර්ක කළේය. මුදල් ඉපයීම "බැරලයක තාරාවන් වෙඩි තැබීමක් වැනි දෙයක් වනු ඇතැයි ඔහු කියා සිටී. එය හුදෙක් ස්ලැම් ඩන්ක් එකක්. එය ඩොලර් බිලියනයක් ආපසු ගෙන එය ඔබේ පුද්ගලික බැංකු ගිණුම්වලට දැමීමක් වැනිය. කිසිදු අභියෝගයක් නැත." රෝලිං ඇගේ වෙබ් අඩවියේ "කුණු බඳුන" කොටසේ, චිත්‍රපට සඳහා අධ්‍යක්ෂවරුන් තෝරා ගැනීමේදී ඇයට කිසිදු කාර්යභාරයක් නොමැති බව පවසන අතර, "මට [ස්පීල්බර්ග්ට] 'වීටෝ' කළ හැකි යැයි (හෝ එසේ කරනු ඇතැයි) සිතන ඕනෑම කෙනෙකුට ඔවුන්ගේ Quick Quotes Quill සේවය අවශ්‍ය වේ" යනුවෙන් ලියයි." ස්පීල්බර්ග් ඉවත්වීමෙන් පසු, ක්‍රිස් කොලොම්බස්, ජොනතන් ඩෙම්, ටෙරී ගිලියම්, මයික් නිවෙල්, ඇලන් පාකර්, වුල්ෆ්ගැන්ග් පීටර්සන්, රොබ් රේනර්, ටිම් රොබින්ස්, බ්‍රැඩ් සිල්බර්ලින් සහ පීටර් වීර් ඇතුළු අනෙකුත් අධ්‍යක්ෂවරුන් සමඟ සංවාද ආරම්භ විය. පීටර්සන් සහ රේනර් යන දෙදෙනාම 2000 මාර්තු මාසයේදී තරඟයෙන් ඉවත් වූහ. පසුව එය කොලොම්බස්, ගිලියම්, පාකර් සහ සිල්බර්ලින් ලෙස සීමා කරන ලදී. රෝලිංගේ පළමු තේරීම ගිලියම් ය. කෙසේ වෙතත්, 2000 මාර්තු 28 වන දින, කොලොම්බස් චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස පත් කරන ලද අතර, වෝනර් බ්‍රදර්ස් විසින් හෝම් ඇලෝන් සහ මිසිස් ඩවුට්ෆයර් වැනි අනෙකුත් පවුලේ චිත්‍රපට සඳහා ඔහු කළ සේවය ඔවුන්ගේ තීරණයට බලපෑම් කළ බව සඳහන් කළේය. {{blockquote|හැරී පොටර් යනු ජීවිත කාලය තුළ එක් වරක් පමණක් සිදුවන සදාකාලික සාහිත්‍ය ජයග්‍රහණයකි. පොත් ලොව පුරා එතරම් උද්‍යෝගිමත් අනුගාමිකයින් පිරිසක් ජනිත කර ඇති බැවින්, දරුවන් සහ මැජික් යන දෙකටම ඇල්මක් ඇති අධ්‍යක්ෂවරයෙකු සොයා ගැනීම අපට වැදගත් විය. ක්‍රිස් [කොලොම්බස්] හැර මෙම කාර්යයට වඩාත් සුදුසු වෙනත් කිසිවෙකු ගැන මට සිතාගත නොහැකිය. — ලොරෙන්සෝ ඩි බොනවෙන්චුරා, වෝනර් බ්‍රදර්ස්.}} පළමු චිත්‍රපටයේ තිර රචනය ලිවීම සඳහා ස්ටීව් ක්ලෝව්ස් තෝරා ගන්නා ලදී. ඔහු පොත අනුවර්තනය කිරීම "අමාරු" ලෙස විස්තර කළේ එය "ඊළඟ පොත් දෙක තරම් අනුවර්තනයට ඉඩ නොදෙන" බැවිනි. චිත්‍රපට අනුවර්තනයන් ලෙස යෝජනා කරන ලද පොත් සාරාංශ "පරාලයක්" ක්ලෝව්ස්ට යවන ලද අතර, හැරී පොටර් ඔහුට පහර දුන් එකම තැනැත්තා විය. ඔහු පිටතට ගොස් පොත මිලදී ගත් අතර ක්ෂණික රසිකයෙක් බවට පත්විය. වෝනර් බ්‍රදර්ස් සමඟ කතා කරන විට ඔහු ප්‍රකාශ කළේ චිත්‍රපටය බ්‍රිතාන්‍ය විය යුතු බවත් චරිතවලට සැබෑ විය යුතු බවත්ය.ඩේවිඩ් හේමන් චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය කිරීමට තහවුරු කරන ලදී.රෝලිං චිත්‍රපටය සඳහා විශාල නිර්මාණාත්මක පාලනයක් ලබා ගත් අතර, එය කොලොම්බස් අකමැති වූ විධිවිධානයකි. වෝනර් බ්‍රදර්ස් මුලින් 2001 ජූලි 4 වන දින සති අන්තයේ පළමු චිත්‍රපටය නිකුත් කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ අතර, එමඟින් මුලින් යෝජනා කරන ලද අධ්‍යක්ෂවරුන් කිහිප දෙනෙකුම තරඟයෙන් ඉවත් විය. අවසානයේ, කාල සීමාවන් හේතුවෙන්, දිනය 2001 නොවැම්බර් 16 දක්වා කල් තබන ලදී. ===හැරී, රොන් සහ හර්මයිනිගේ චරිත නිරූපණය=== [[File:Daniel Radcliffe, Emma Watson & Rupert Grint colour.jpg|thumb|2011 ජූලි 7 වන දින [[ලන්ඩන්|ලන්ඩනයේ]] ට්‍රැෆල්ගා චතුරශ්‍රයේ පැවති Harry Potter And The deathly Hallows - 2 කොටසෙහි ලෝක මංගල දර්ශනයේදී ඩැනියෙල් රැඩ්ක්ලිෆ්, එමා වොට්සන් සහ රූපට් ග්‍රින්ට්.]] 2000 දී, මාස හතක සෙවීමකින් පසු, ප්‍රධාන නළු ඩැනියෙල් රැඩ්ක්ලිෆ්, නිෂ්පාදක ඩේවිඩ් හේමන් සහ ලේඛක ස්ටීව් ක්ලෝව්ස් විසින් රඟහලක ඔවුන්ට පිටුපසින් වාඩි වී සිටිනු සොයා ගන්නා ලදී. හේමන්ගේම වචනවලින් කිවහොත්, "මගේ පිටුපස වාඩි වී සිටියේ මේ විශාල නිල් ඇස් ඇති පිරිමි ළමයා ය. ඒ ඩෑන් රැඩ්ක්ලිෆ් ය. මගේ පළමු හැඟීම් මට මතකයි: ඔහු කුතුහලයෙන් හා විනෝදයෙන් හා ජවසම්පන්න විය. සැබෑ ත්‍යාගශීලී බවක් ද, මිහිරි බවක් ද තිබුණි. නමුත් ඒ සමඟම ඔහු සැබවින්ම කෑදර සහ ඕනෑම ආකාරයක දැනුමක් සඳහා කුසගින්නෙන් පෙළුණි." 1999 බීබීසී රූපවාහිනී නිෂ්පාදනයක් වන ඩේවිඩ් කොපර්ෆීල්ඩ් හි ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑ ඩේවිඩ් කොපර්ෆීල්ඩ් හි නළුවෙකු ලෙස රැඩ්ක්ලිෆ් දැනටමත් ස්ථාපිත වී සිටියේය. රැඩ්ක්ලිෆ් රූගත කිරීම ඇතුළත් හැරී පොටර්ගේ චරිතය සඳහා විගණනයට ඔහුට අවසර දෙන ලෙස හේමන් රැඩ්ක්ලිෆ්ගේ දෙමාපියන්ට ඒත්තු ගැන්වීය. රැඩ්ක්ලිෆ්ගේ රූගත කළ පරීක්ෂණය නැරඹීමෙන් පසු රෝලිං උද්යෝගිමත් වූ අතර, හැරී පොටර්ගේ චරිතය සඳහා වඩා හොඳ තේරීමක් ඇතැයි ඇය නොසිතූ බව පැවසුවාය. 2000 දී, එවකට නොදන්නා බ්‍රිතාන්‍ය නළු නිළියන් වන එමා වොට්සන් සහ රූපට් ග්‍රින්ට් පිළිවෙලින් හර්මයිනි ග්‍රෙන්ජර් සහ රොන් වීස්ලිගේ චරිත නිරූපණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ළමුන් අතරින් තෝරා ගන්නා ලදී. ඔවුන්ගේ එකම පෙර රංගන අත්දැකීම පාසල් නාට්‍යවල ය. ඔවුන් රංගනයට එක්වන විට ග්‍රින්ට්ට වයස අවුරුදු එකොළහක් වූ අතර වොට්සන්ට වයස අවුරුදු දහයකි. හේමන් සමඟ ඉහත සඳහන් කළ සම්මුඛ සාකච්ඡාව පැවැත්වූ ලොස් ඇන්ජලීස් ටයිම්ස් ලේඛක ජෙෆ් බවුචර් තවදුරටත් පැවසුවේ ප්‍රධාන චරිත තුන තෝරා ගැනීම පසු විපරමේදී විශේෂයෙන් ආකර්ෂණීය බවයි. මෙම තිදෙනාගේ තේරීම පසුගිය දශකය තුළ හොඳම ප්‍රදර්ශන-ව්‍යාපාර තීරණවලින් එකක් විය හැකිය. ඔවුන් යොවුන් වියේ සුපිරි තරු තත්ත්වය හමුවේ ප්‍රශංසනීය කරුණාව සහ ස්ථාවරත්වය පෙන්නුම් කර ඇත. ==නිෂ්පාදනය== [[File:Harry Potter Leavesden entrance.jpg|thumb|චිත්‍රපට මාලාවේ වැඩි කොටසක් රූගත කරන ලද්දේ ලීව්ස්ඩන් හි වෝනර් බ්‍රදර්ස් ස්ටූඩියෝස් හි ය. හැරී පොටර් පයින්වුඩ් ස්ටූඩියෝ ඇතුළු අනෙකුත් ප්‍රදේශවල ද රූගත කරන ලදී.]] මෙම කතා මාලාවේ රූගත කිරීම් 2000 සැප්තැම්බර් මාසයේදී එංගලන්තයේ හර්ට්ෆර්ඩ්ෂයර් හි ලීව්ස්ඩන් චිත්‍රාගාරයේදී ආරම්භ වී 2010 දෙසැම්බර් මාසයේදී අවසන් වූ අතර අවසාන චිත්‍රපටයේ පසු නිෂ්පාදන කටයුතු 2011 ගිම්හානය දක්වා පැවතුනි. හැරී පොටර් චිත්‍රපට රූගත කිරීම සඳහා ලීව්ස්ඩන් චිත්‍රාගාරය ප්‍රධාන පදනම වූ අතර එය 2012 දී චිත්‍රාගාර චාරිකාවක් ලෙස මහජනතාවට විවෘත විය ( වෝනර් බ්‍රදර්ස් ස්ටූඩියෝ, ලීව්ස්ඩන් ලෙස නැවත නම් කරන ලදී ). ඩේවිඩ් හේමන් ඔහුගේ නිෂ්පාදන සමාගමක් වන හෙයිඩේ ෆිල්ම්ස් සමඟ මාලාවේ සියලුම චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කළ අතර, ඩේවිඩ් බැරන් Chamber Of Secrets සහ Goblet Of Fire හි විධායක නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස මාලාවට සම්බන්ධ විය. පසුව බැරන් අවසන් චිත්‍රපට හතර සඳහා නිෂ්පාදකයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී. ක්‍රිස් කොලොම්බස් මාර්ක් රැඩ්ක්ලිෆ් සහ මයිකල් බර්නාතන් සමඟ පළමු චිත්‍රපට දෙකෙහි විධායක නිෂ්පාදකයෙකු වූ නමුත් ඔහු හෙයිමන් සහ රැඩ්ක්ලිෆ් සමඟ තුන්වන චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදකයෙකු බවට පත්විය. අනෙකුත් විධායක නිෂ්පාදකයින් වන්නේ ටැන්යා සෙගාචියන් සහ ලයනල් විග්‍රෑම් ය. මාලාවේ කතුවරිය වන ජේ. කේ. රෝලිංට Goblet Of Fire හි නිෂ්පාදකවරියක් වීමට ඉල්ලා සිටි නමුත් එය ප්‍රතික්ෂේප කළාය. පසුව ඇය කොටස් දෙකකින් යුත් Deathly Hallows හි භූමිකාව භාර ගත්තා ය. හෙයිඩේ ෆිල්ම්ස් සහ කොලොම්බස් සමාගමේ 1492 පික්චර්ස් සමාගම 2001 දී ඩන්කන් හෙන්ඩර්සන් ප්‍රොඩක්ෂන්ස්, 2002 දී මිරැකල් ප්‍රොඩක්ෂන්ස් සහ 2004 දී ඒ ප්‍රොඩක්ෂන්ස් හි පී සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළේය. Prisoner Of Azkhaban 1492 පික්චර්ස් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද අවසාන චිත්‍රපටය වුවද, හෙයිඩේ ෆිල්ම්ස් ෆ්‍රැන්චයිස් සමඟ දිගටම කටයුතු කළ අතර 2005 දී පැටලෙක්ස් IV ප්‍රොඩක්ෂන්ස් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළේය. මාලාවේ හයවන චිත්‍රපටය වන Half-Blood Prince , 2009 වන විට නිෂ්පාදනය කළ මිල අධිකම චිත්‍රපටය විය. වෝනර් බ්‍රදර්ස් මාලාවේ හත්වන සහ අවසාන නවකතාව වන Deathly Hallows සිනමාත්මක කොටස් දෙකකට අනුවර්තනය කළේය. කොටස් දෙක 2009 මුල් භාගයේ සිට 2010 ගිම්හානය දක්වා අඛණ්ඩව රූගත කරන ලද අතර 2010 දෙසැම්බර් 21 වන දින නැවත රූගත කිරීම් අවසන් විය; මෙය හැරී පොටර් රූගත කිරීමේ අවසානය සනිටුහන් කළේය.හේමන් ප්‍රකාශ කළේ Deathly Hallows "එක් චිත්‍රපටයක් ලෙස රූගත කරන ලද" නමුත් විශේෂාංග-දිග කොටස් දෙකකින් නිකුත් කරන ලද බවයි. "හැරී පොටර් චිත්‍රපට මාලාවේ දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග අධීක්ෂක ටිම් බර්ක්, හැරී පොටර් චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදනය ගැන මෙසේ පැවසීය, "ඒක මේ දැවැන්ත පවුල; මම හිතන්නේ ලීව්ස්ඩන් හි 700 කට අධික පිරිසක් වැඩ කළා, ඒකම කර්මාන්තයක්." ඩේවිඩ් හේමන් පැවසුවේ, "පළමු චිත්‍රපටය විවෘත වූ විට, අපි චිත්‍රපට අටක් කරයි කියලා මම හිතුවේ නැහැ. අපි හතරවන චිත්‍රපටය කළ පසු එය කළ හැකි දෙයක් ලෙස පෙනුනේ නැහැ." පළමු චිත්‍රපටයේ නිෂ්පාදන උපදේශක නිෂා පාර්ටි පැවසුවේ, හේමන් "පළමු චිත්‍රපටය නිර්මාණය කළේ වෝනර් බ්‍රදර්ස් චිත්‍රාගාරයට එය කිරීමට අවශ්‍ය යැයි හැඟෙන ආකාරයටයි". චිත්‍රපටයේ සාර්ථකත්වයෙන් පසු, හේමන්ට "වැඩි නිදහසක්" ලබා දෙන ලදී. ===අධ්‍යක්ෂකවරු=== නිෂ්පාදනය ආරම්භයේ සිටම චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ගේ එක් අරමුණක් වූයේ චිත්‍රපටවල පරිණතභාවය වර්ධනය කිරීමයි. ක්‍රිස් කොලොම්බස් ප්‍රකාශ කළේ, "මෙම චිත්‍රපට ක්‍රමයෙන් අඳුරු වන බව අපට වැටහුණා. නැවතත්, අපි කොතරම් අඳුරු වේදැයි දැන සිටියේ නැත, නමුත් දරුවන් වයසට යත්ම චිත්‍රපට ටිකක් තියුණු හා අඳුරු වන බව අපට වැටහුණා."මෙය ඊළඟ වසරවලදී මාලාවේ වැඩ කරන අනුප්‍රාප්තික අධ්‍යක්ෂවරුන් තිදෙනා සමඟ සිදු වූ අතර, චිත්‍රපට මාලාව ආඛ්‍යානමය හා තේමාත්මකව වර්ධනය වන විට මරණය, පාවාදීම, අගතිය සහ දේශපාලන දූෂණය වැනි ගැටළු සමඟ කටයුතු කිරීමට පටන් ගත්තේය. ක්‍රිස් කොලොම්බස් Philosopher's Stone චිත්‍රපටයේ වැඩ අවසන් කිරීමෙන් පසු, Chamber Of Secrets අධ්‍යක්ෂණය කිරීමට ඔහුව බඳවා ගන්නා ලදී. පළමු චිත්‍රපටය නිකුත් වී සතියක් ඇතුළත නිෂ්පාදනය ආරම්භ විය. කොලොම්බස් මාලාවේ සියලුම ඇතුළත් කිරීම් අධ්‍යක්ෂණය කිරීමට නියමිතව සිටියේය, නමුත් ඔහු "පිළිස්සී" ඇති බව පවසමින් Prisoner Of Azkhaban සඳහා නැවත පැමිණීමට කැමති නොවීය. ඔහු නිෂ්පාදක තනතුරට මාරු වූ අතර, අධ්‍යක්ෂක භූමිකාව සඳහා ඇල්ෆොන්සෝ කුරොන් වෙත යොමු විය. ඔහු පොත් කිසිවක් කියවා හෝ චිත්‍රපට නරඹා නැති බැවින් වාරිකය අධ්‍යක්ෂණය කිරීම ගැන ඔහු මුලින් කලබල විය. මාලාව කියවීමෙන් පසු, ඔහු තම අදහස වෙනස් කර අධ්‍යක්ෂණයට අත්සන් තැබීය, මන්ද ඔහු වහාම කතාවට සම්බන්ධ වූ බැවිනි. ==ආශ්‍රිත== {{reflist}} [[Category:Harry Potter (film series)| ]]<!--please leave the empty space as standard--> tnzqu6a30koduhlf133n43ee2o0jmmf මධූ 0 81769 799595 435856 2026-09-16T07:47:26Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799595 wikitext text/x-wiki {{distinguish|මධුබාලා}} {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{short description|ඉන්දියානු නිළිය}} {{Infobox person | name = මධූ | image = Madhoo graces HELLO! Hall of Fame 2018 (13) (cropped).jpg | caption = මධූ 2018 දී | birth_date = {{birth date and age|1969|03|26|df=y}}<ref name="birthday">{{cite news |title=Actress Madhoo celebrates 50th birthday with Ramya Krishnan, Queenie Singh among others in London |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/the-informer/fabulous-for-50/articleshow/68587216.cms |accessdate=26 April 2019 |work=[[මුම්බායි මිරර්|Mumbai Mirror]] |date=27 May 2019 |archive-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426165900/https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/the-informer/fabulous-for-50/articleshow/68587216.cms |url-status=dead }}</ref> | birth_place = | death_date = | birth_name = මධුබාලා | spouse = {{marriage|ආනන්ද ෂා|1999}} | children = 2 | parents = | relatives = [[හේමා මාලිනී]] (නැන්දණිය) }} '''මධූ ෂා''' (උපත '''මධුබාලා'''; 26 මාර්තු 1969) යනු ප්‍රධාන වශයෙන් [[බොලිවුඩ්]], [[මලයාලම්]], [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]], [[තෙලිඟු භාෂාව|තෙලිඟු]] සහ [[කන්නඩ]] චිත්‍රපටවල රංගනය හේතුවෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත් [[ඉන්දියානු චිත්‍රපට]] නිළියකි.<ref name="Southern"/><ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/queen-of-hearts/article19114706.ece|title=Queen of hearts: Interview with actor Madhoo|first=Subha J|last=Rao|publisher=}}</ref><ref>{{cite web | first=K. | last=Vijayan | url=https://news.google.com/newspapers?id=7DpOAAAAIBAJ&sjid=9RMEAAAAIBAJ&pg=7060%2C1415989 | title=Catchy songs pep up Gentleman's story | work=[[The New Straits Times]] | date=14 August 1993 | accessdate=11 January 2015}}</ref> deeiik9tqmprqgmxewhtve0db5aj1pz Impact event 0 97150 799552 548705 2026-09-15T22:07:59Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799552 wikitext text/x-wiki [[File:Impact event.jpg|thumb|upright=1.1|පෘථිවිය වැනි විශාල ග්‍රහ වස්තුවක් හා කිලෝමීටර කිහිපයක ග්‍රහයක් ගැටීම, න්‍යෂ්ටික ආයුධ මිලියන ගණනක් එකවර පිපිරීමෙන් පිටවන ශක්තියට සමාන ශක්තියක් ජනනය කරන "major impact event" එකකි. ''(සේයාරුව: සිත්තරෙකුගේ සංකල්පනාවකි)''.]] '''ඝට්ටන අවස්ථා''' ({{en|impact event}}) යනු [[astronomical object|ග්‍රහ වස්තු]] අතර සිදුවන මැනිය හැකි ඵල දැකිය හැකි [[collision|ගැටුම්]] සඳහා භාවිතා වන යෙදුම කි.<ref name="Rumpf 3433–3440">{{Cite journal|last1=Rumpf|first1=Clemens M.| last2=Lewis |first2=Hugh G.|last3=Atkinson|first3=Peter M.|date=2017-04-19|title=Asteroid impact effects and their immediate hazards for human populations|journal=Geophysical Research Letters| language=en| volume=44|issue=8|pages=3433–3440|doi=10.1002/2017gl073191|issn=0094-8276| arxiv=1703.07592 |bibcode=2017GeoRL..44.3433R|s2cid=34867206}}</ref> ==ආශ්‍රිත== {{div col}} * {{annotated link|Asteroid capture}} * {{annotated link|Asteroid impact avoidance}} * {{annotated link|Asteroids in fiction}} * {{annotated link|B612 Foundation}} * {{annotated link|Central-peak crater}} * {{annotated link|Earth Impact Database}} * {{annotated link|Global catastrophic risk}} * {{annotated link|Impact gardening}} * {{annotated link|Late Heavy Bombardment}} * [[List of bolides]] * [[List of impact craters on Earth]] * [[List of possible impact structures on Earth]] * {{annotated link|Meteor air burst}} * {{annotated link|Near-Earth asteroids}} * {{annotated link|Near-Earth object}} * {{annotated link|Near-Earth Object Camera}} * {{annotated link|Palermo Technical Impact Hazard Scale}} * {{annotated link|Pan-STARRS}} * {{annotated link|Peak ring (crater)}} * {{annotated link|Potentially hazardous object}} * {{annotated link|Spaceguard}} * {{annotated link|Torino scale}}, 0 to 10 {{div col end}} ==මූලාශ්‍ර== {{reflist|30em | refs = }} ==භාහිර සබැඳි== {{Commons category|Impact events}} * [http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/ Earth Impact Database] * [http://www.lpl.arizona.edu/impacteffects/ Earth Impact Effects Program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505045106/http://www.lpl.arizona.edu/impacteffects/ |date=2010-05-05 }} * [http://craterexplorer.ca/alphabetical/ Exploring North American Impact Craters] {{Modern impact events}} {{Impact cratering on Earth}} {{Navboxes|list= {{Planetary defense}} {{Doomsday}} {{Natural disasters}} }} {{Portal bar|තාරකා විද්‍යාව|තාරකා|අභ්‍යවකාශ පියසැරි|අභ්‍යවකාශය|සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Impact Event}} [[Category:Impact events| ]] [[Category:Climate forcing]] [[ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝකවේදය]] [[Category:Cosmic doomsday]] [[Category:Astronomical events]] [[Category:Megatsunami]] [[ප්‍රවර්ගය:ස්වාභාවික ව්‍යසන]] [[Category:Terms in science and technology]] ei17a2j484ec2d0yvq0q2ek7p81pj3o ප්‍රවර්ගය:Psychopathology 14 116142 799570 594184 2026-09-16T03:05:19Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Psychiatry with [[:ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය|මනෝ වෛද්‍යවේදය]] 799570 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Psychopathology}} {{Catmain|Psychopathology}} [[Category:Abnormal psychology]] [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] gq6h7ncn2tpq1zvwb3hmd0osw556mcy සැකිල්ල:මනෝ වෛද්‍යවේදය 10 130018 799568 629508 2026-09-16T03:04:59Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Psychiatry with [[:ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය|මනෝ වෛද්‍යවේදය]] 799568 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Psychiatry | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = [[Psychiatry]] | bodyclass = hlist | group1 = Subspecialties | list1 = * [[Addiction psychiatry]] * [[Biological psychiatry]] * [[Child and adolescent psychiatry]] * [[Cognitive neuropsychiatry]] * [[Cross-cultural psychiatry]] * [[Developmental disability]] * [[Descriptive psychiatry]] * [[Eating disorder]] * [[Emergency psychiatry]] * [[Forensic psychiatry]] * [[Geriatric psychiatry]] * [[Immuno-psychiatry]] * [[Liaison psychiatry]] * [[Military psychiatry]] * [[Narcology]] * [[Neuropsychiatry]] * [[Palliative medicine]] * [[Pain management|Pain medicine]] * [[Psychotherapy]] * [[Sleep medicine]] * [[Telepsychiatry]] | group2 = Organizations | list2 = * [[American Academy of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[American Board of Psychiatry and Neurology]] * [[American Neuropsychiatric Association]] * [[American Psychiatric Association]] * [[Campaign Against Psychiatric Abuse]] * [[Chinese Society of Psychiatry]] * [[Democratic Psychiatry]] * [[European Psychiatric Association]] * [[Global Initiative on Psychiatry]] * [[Hong Kong College of Psychiatrists]] * [[Independent Psychiatric Association of Russia]] * [[Indian Psychiatric Society]] * [[National Institute of Mental Health]] * [[Philadelphia Association]] * [[Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists]] * [[Royal College of Psychiatrists]] * [[Taiwanese Society of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[Working Commission to Investigate the Use of Psychiatry for Political Purposes]] * [[World Psychiatric Association]] | group3 = Related topics | list3 = * [[Behavioral medicine]] * [[Clinical neuroscience]] * [[Controversies about psychiatry]] ** [[Anti-psychiatry]] ** [[Biopsychiatry controversy]] ** [[Electroconvulsive therapy]] ** [[Insulin shock therapy]] ** [[Political abuse of psychiatry]] ** [[Psychiatric survivors movement]] * [[Imaging genetics]] * [[Neuroimaging]] * [[Neurophysiology]] * [[Pentylenetetrazol]] * [[Philosophy of psychiatry]] * [[Psychiatric epidemiology]] * [[Psychiatric genetics]] * [[Psychiatric hospital]] * [[Psychiatrist]] * [[Psychoanalysis]] * [[Psycho-oncology]] * [[Psychopharmacology]] * [[Psychosomatic medicine]] * [[Psychosurgery]] | group4 = Lists | list4 = * [[List of counseling topics|Counseling topics]] * [[List of neurological conditions and disorders|Neurological conditions and disorders]] * [[List of psychiatric medications|Psychiatric medications]] ** [[List of psychiatric medications by condition treated|by condition treated]] * [[Outline of the psychiatric survivors movement|Psychiatric survivors movement]] * [[List of psychiatrists|Psychiatrists]] * [[List of psychotherapies|Psychotherapies]] | below = * {{Icon|portal}} [[Portal:Psychiatry|Portal]] * {{Icon|Outline}} [[Outline of psychiatry|Outline]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය|τ]] [[Category:Neurology and psychiatry medicine templates]] [[Category:Psychology navigational boxes]] }} </noinclude> a9en6anleusznlaqkws9aqc15zkprut 799583 799568 2026-09-16T03:09:03Z Lee 85 මනෝ වෛද්‍යවේදය 799583 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = මනෝ වෛද්‍යවේදය | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = [[මනෝ වෛද්‍යවේදය]] | bodyclass = hlist | group1 = Subspecialties | list1 = * [[Addiction psychiatry]] * [[Biological psychiatry]] * [[Child and adolescent psychiatry]] * [[Cognitive neuropsychiatry]] * [[Cross-cultural psychiatry]] * [[Developmental disability]] * [[Descriptive psychiatry]] * [[Eating disorder]] * [[Emergency psychiatry]] * [[Forensic psychiatry]] * [[Geriatric psychiatry]] * [[Immuno-psychiatry]] * [[Liaison psychiatry]] * [[Military psychiatry]] * [[Narcology]] * [[Neuropsychiatry]] * [[Palliative medicine]] * [[Pain management|Pain medicine]] * [[Psychotherapy]] * [[Sleep medicine]] * [[Telepsychiatry]] | group2 = Organizations | list2 = * [[American Academy of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[American Board of Psychiatry and Neurology]] * [[American Neuropsychiatric Association]] * [[American Psychiatric Association]] * [[Campaign Against Psychiatric Abuse]] * [[Chinese Society of Psychiatry]] * [[Democratic Psychiatry]] * [[European Psychiatric Association]] * [[Global Initiative on Psychiatry]] * [[Hong Kong College of Psychiatrists]] * [[Independent Psychiatric Association of Russia]] * [[Indian Psychiatric Society]] * [[National Institute of Mental Health]] * [[Philadelphia Association]] * [[Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists]] * [[Royal College of Psychiatrists]] * [[Taiwanese Society of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[Working Commission to Investigate the Use of Psychiatry for Political Purposes]] * [[World Psychiatric Association]] | group3 = Related topics | list3 = * [[Behavioral medicine]] * [[Clinical neuroscience]] * [[Controversies about psychiatry]] ** [[Anti-psychiatry]] ** [[Biopsychiatry controversy]] ** [[Electroconvulsive therapy]] ** [[Insulin shock therapy]] ** [[Political abuse of psychiatry]] ** [[Psychiatric survivors movement]] * [[Imaging genetics]] * [[Neuroimaging]] * [[Neurophysiology]] * [[Pentylenetetrazol]] * [[Philosophy of psychiatry]] * [[Psychiatric epidemiology]] * [[Psychiatric genetics]] * [[Psychiatric hospital]] * [[Psychiatrist]] * [[Psychoanalysis]] * [[Psycho-oncology]] * [[Psychopharmacology]] * [[Psychosomatic medicine]] * [[Psychosurgery]] | group4 = Lists | list4 = * [[List of counseling topics|Counseling topics]] * [[List of neurological conditions and disorders|Neurological conditions and disorders]] * [[List of psychiatric medications|Psychiatric medications]] ** [[List of psychiatric medications by condition treated|by condition treated]] * [[Outline of the psychiatric survivors movement|Psychiatric survivors movement]] * [[List of psychiatrists|Psychiatrists]] * [[List of psychotherapies|Psychotherapies]] | below = * {{Icon|portal}} [[Portal:Psychiatry|Portal]] * {{Icon|Outline}} [[Outline of psychiatry|Outline]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය|τ]] [[Category:Neurology and psychiatry medicine templates]] [[Category:Psychology navigational boxes]] }} </noinclude> pw5jbw3aw7sv8ipvi7ndjm5rr36jtqs 799584 799583 2026-09-16T03:09:12Z Lee 85 Lee විසින් [[සැකිල්ල:Psychiatry]] සිට [[සැකිල්ල:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 799583 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = මනෝ වෛද්‍යවේදය | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = [[මනෝ වෛද්‍යවේදය]] | bodyclass = hlist | group1 = Subspecialties | list1 = * [[Addiction psychiatry]] * [[Biological psychiatry]] * [[Child and adolescent psychiatry]] * [[Cognitive neuropsychiatry]] * [[Cross-cultural psychiatry]] * [[Developmental disability]] * [[Descriptive psychiatry]] * [[Eating disorder]] * [[Emergency psychiatry]] * [[Forensic psychiatry]] * [[Geriatric psychiatry]] * [[Immuno-psychiatry]] * [[Liaison psychiatry]] * [[Military psychiatry]] * [[Narcology]] * [[Neuropsychiatry]] * [[Palliative medicine]] * [[Pain management|Pain medicine]] * [[Psychotherapy]] * [[Sleep medicine]] * [[Telepsychiatry]] | group2 = Organizations | list2 = * [[American Academy of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[American Board of Psychiatry and Neurology]] * [[American Neuropsychiatric Association]] * [[American Psychiatric Association]] * [[Campaign Against Psychiatric Abuse]] * [[Chinese Society of Psychiatry]] * [[Democratic Psychiatry]] * [[European Psychiatric Association]] * [[Global Initiative on Psychiatry]] * [[Hong Kong College of Psychiatrists]] * [[Independent Psychiatric Association of Russia]] * [[Indian Psychiatric Society]] * [[National Institute of Mental Health]] * [[Philadelphia Association]] * [[Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists]] * [[Royal College of Psychiatrists]] * [[Taiwanese Society of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[Working Commission to Investigate the Use of Psychiatry for Political Purposes]] * [[World Psychiatric Association]] | group3 = Related topics | list3 = * [[Behavioral medicine]] * [[Clinical neuroscience]] * [[Controversies about psychiatry]] ** [[Anti-psychiatry]] ** [[Biopsychiatry controversy]] ** [[Electroconvulsive therapy]] ** [[Insulin shock therapy]] ** [[Political abuse of psychiatry]] ** [[Psychiatric survivors movement]] * [[Imaging genetics]] * [[Neuroimaging]] * [[Neurophysiology]] * [[Pentylenetetrazol]] * [[Philosophy of psychiatry]] * [[Psychiatric epidemiology]] * [[Psychiatric genetics]] * [[Psychiatric hospital]] * [[Psychiatrist]] * [[Psychoanalysis]] * [[Psycho-oncology]] * [[Psychopharmacology]] * [[Psychosomatic medicine]] * [[Psychosurgery]] | group4 = Lists | list4 = * [[List of counseling topics|Counseling topics]] * [[List of neurological conditions and disorders|Neurological conditions and disorders]] * [[List of psychiatric medications|Psychiatric medications]] ** [[List of psychiatric medications by condition treated|by condition treated]] * [[Outline of the psychiatric survivors movement|Psychiatric survivors movement]] * [[List of psychiatrists|Psychiatrists]] * [[List of psychotherapies|Psychotherapies]] | below = * {{Icon|portal}} [[Portal:Psychiatry|Portal]] * {{Icon|Outline}} [[Outline of psychiatry|Outline]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය|τ]] [[Category:Neurology and psychiatry medicine templates]] [[Category:Psychology navigational boxes]] }} </noinclude> pw5jbw3aw7sv8ipvi7ndjm5rr36jtqs 799587 799584 2026-09-16T03:11:23Z Lee 85 799587 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = මනෝ වෛද්‍යවේදය | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = [[මනෝ වෛද්‍යවේදය]] | bodyclass = hlist | group1 = Subspecialties | list1 = * [[Addiction psychiatry]] * [[Biological psychiatry]] * [[Child and adolescent psychiatry]] * [[Cognitive neuropsychiatry]] * [[Cross-cultural psychiatry]] * [[Developmental disability]] * [[Descriptive psychiatry]] * [[Eating disorder]] * [[Emergency psychiatry]] * [[Forensic psychiatry]] * [[Geriatric psychiatry]] * [[Immuno-psychiatry]] * [[Liaison psychiatry]] * [[Military psychiatry]] * [[Narcology]] * [[Neuropsychiatry]] * [[Palliative medicine]] * [[Pain management|Pain medicine]] * [[Psychotherapy]] * [[Sleep medicine]] * [[Telepsychiatry]] | group2 = සංවිධාන | list2 = * [[American Academy of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[American Board of Psychiatry and Neurology]] * [[American Neuropsychiatric Association]] * [[American Psychiatric Association]] * [[Campaign Against Psychiatric Abuse]] * [[Chinese Society of Psychiatry]] * [[Democratic Psychiatry]] * [[European Psychiatric Association]] * [[Global Initiative on Psychiatry]] * [[Hong Kong College of Psychiatrists]] * [[Independent Psychiatric Association of Russia]] * [[Indian Psychiatric Society]] * [[National Institute of Mental Health]] * [[Philadelphia Association]] * [[Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists]] * [[Royal College of Psychiatrists]] * [[Taiwanese Society of Child and Adolescent Psychiatry]] * [[Working Commission to Investigate the Use of Psychiatry for Political Purposes]] * [[World Psychiatric Association]] | group3 = Related topics | list3 = * [[Behavioral medicine]] * [[Clinical neuroscience]] * [[Controversies about psychiatry]] ** [[Anti-psychiatry]] ** [[Biopsychiatry controversy]] ** [[Electroconvulsive therapy]] ** [[Insulin shock therapy]] ** [[Political abuse of psychiatry]] ** [[Psychiatric survivors movement]] * [[Imaging genetics]] * [[Neuroimaging]] * [[Neurophysiology]] * [[Pentylenetetrazol]] * [[Philosophy of psychiatry]] * [[Psychiatric epidemiology]] * [[Psychiatric genetics]] * [[Psychiatric hospital]] * [[Psychiatrist]] * [[Psychoanalysis]] * [[Psycho-oncology]] * [[Psychopharmacology]] * [[Psychosomatic medicine]] * [[Psychosurgery]] | group4 = ලැයිස්තු | list4 = * [[List of counseling topics|Counseling topics]] * [[List of neurological conditions and disorders|Neurological conditions and disorders]] * [[List of psychiatric medications|Psychiatric medications]] ** [[List of psychiatric medications by condition treated|by condition treated]] * [[Outline of the psychiatric survivors movement|Psychiatric survivors movement]] * [[List of psychiatrists|Psychiatrists]] * [[List of psychotherapies|Psychotherapies]] | below = * {{Icon|portal}} [[Portal:Psychiatry|ද්වාරය]] * {{Icon|Outline}} [[Outline of psychiatry|වටසන]] }}<noinclude> {{doc|content= {{collapsible option}} [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය|τ]] [[Category:Neurology and psychiatry medicine templates]] [[Category:Psychology navigational boxes]] }} </noinclude> buowlulp3r8cxnpmn7qn273240rcmrz ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:මනෝ වෛද්‍යවේදය 15 130028 799563 629528 2026-09-16T03:00:28Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Psychiatry]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 629528 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1059336384 || 2021-12-08T21:40:14Z || Marcocapelle || <nowiki>cat see also</nowiki> |---- | 1059336314 || 2021-12-08T21:39:41Z || Marcocapelle || <nowiki>removed [[Category:Neuroscience]], psychiatry is not a field within neuroscience</nowiki> |---- | 1059336079 || 2021-12-08T21:37:51Z || Marcocapelle || <nowiki>cat see also</nowiki> |---- | 1059335948 || 2021-12-08T21:36:51Z || Marcocapelle || <nowiki>removed [[Category:Psychology]], psychiatry is not a field within psychology</nowiki> |---- | 1051203615 || 2021-10-22T04:02:11Z || Marcocapelle || <nowiki>add parent category</nowiki> |---- | 981753089 || 2020-10-04T07:23:26Z || Andrybak || <nowiki>break categorization cycle: removed [[Category:Mental health]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 761380645 || 2017-01-22T17:50:22Z || JustBerry || <nowiki>/* top */Cleaning up... using [[Project:AWB|AWB]]</nowiki> |---- | 695260863 || 2015-12-14T21:31:58Z || Dimadick || <nowiki></nowiki> |---- | 573634045 || 2013-09-19T12:26:20Z || Cgingold || <nowiki>removed [[Category:Psychotherapy]]; added [[Category:Psychology]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 573633734 || 2013-09-19T12:23:38Z || Cgingold || <nowiki>added [[Category:Psychotherapy]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 556133119 || 2013-05-21T17:24:32Z || Dpleibovitz || <nowiki>Extracted simplified definition from main article into category.</nowiki> |---- | 552712362 || 2013-04-29T12:05:06Z || Cydebot || <nowiki>Robot - Removing category Subjects taught in medical school per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2013 April 22]].</nowiki> |---- | 549325986 || 2013-04-08T13:53:25Z || EmausBot || <nowiki>Bot: Migrating 1 langlinks, now provided by Wikidata on [[d:Q7028954]]</nowiki> |---- | 549234436 || 2013-04-07T23:21:17Z || Star767 || <nowiki>removed [[Category:Branches of psychology]] using [[WP:HC|HotCat]] - it's not</nowiki> |---- | 543798936 || 2013-03-13T08:55:36Z || Addbot || <nowiki>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 64 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7028954]]</nowiki> |---- | 517342564 || 2012-10-12T07:49:23Z || ساجد امجد ساجد || <nowiki></nowiki> |---- | 510438242 || 2012-09-02T15:12:28Z || JYBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[vep:Kategorii:Psihiatrii]]</nowiki> |---- | 464727297 || 2011-12-08T07:34:31Z || WikitanvirBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[szl:Kategoria:Psychjatryjo]]</nowiki> |---- | 464716027 || 2011-12-08T06:48:43Z || WikitanvirBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Removing [[szl:Kategoria:Psychjatrja]]</nowiki> |---- | 453494729 || 2011-10-02T07:46:46Z || ZéroBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[tt:Төркем:Психиатрия]]</nowiki> |---- | 444071371 || 2011-08-10T14:56:07Z || FiachraByrne || <nowiki></nowiki> |---- | 444070651 || 2011-08-10T14:51:07Z || FiachraByrne || <nowiki></nowiki> |---- | 444070134 || 2011-08-10T14:47:33Z || FiachraByrne || <nowiki></nowiki> |---- | 444069985 || 2011-08-10T14:46:31Z || FiachraByrne || <nowiki></nowiki> |---- | 425903287 || 2011-04-25T22:15:46Z || Redheylin || <nowiki>removed [[Category:Psychology]]; added [[Category:Branches of psychology]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 410340251 || 2011-01-27T09:44:08Z || EmausBot || <nowiki>r2.6.4) (robot Adding: [[ko:분류:정신의학]]</nowiki> |---- | 408940906 || 2011-01-20T08:58:58Z || MastiBot || <nowiki>r2.6.4) (robot Removing: [[ko:분류:정신 의학]]</nowiki> |---- | 406603282 || 2011-01-08T01:50:38Z || Woland1234 || <nowiki></nowiki> |---- | 406251591 || 2011-01-06T09:35:27Z || Woland1234 || <nowiki></nowiki> |---- | 404960070 || 2010-12-30T08:16:30Z || Birczanin || <nowiki></nowiki> |---- | 401800002 || 2010-12-11T16:57:16Z || Guillaume2303 || <nowiki>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/77.162.8.122|77.162.8.122]] ([[User talk:77.162.8.122|talk]]) identified as [[WP:VAND|vandalism]] to last revision by Crusio. ([[WP:TW|TW]])</nowiki> |---- | 401773541 || 2010-12-11T13:11:37Z || 77.162.8.122 || <nowiki>psychiatry is a fraud - ietmie.nl</nowiki> |---- | 395348056 || 2010-11-07T13:53:58Z || Guillaume2303 || <nowiki>added [[Category:Mental health]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 393061750 || 2010-10-26T20:24:49Z || 204.174.87.29 || <nowiki>io</nowiki> |---- | 388218520 || 2010-10-02T03:52:52Z || SporkBot || <nowiki>Merging catmore/catmain/catmore1/catmore2 per discussion and [[WP:TFD]]</nowiki> |---- | 385883541 || 2010-09-20T09:42:53Z || ArthurBot || <nowiki>robot Adding: [[be:Катэгорыя:Псіхіятрыя]]</nowiki> |---- | 379093868 || 2010-08-15T19:45:42Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[az:Kateqoriya:Psixiatriya]]</nowiki> |---- | 369464482 || 2010-06-22T00:41:27Z || Funandtrvl || <nowiki>Adding category [[:Category:Subjects taught in medical school]] (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])</nowiki> |---- | 359404212 || 2010-05-01T07:58:30Z || ArthurBot || <nowiki>robot Adding: [[mwl:Catadorie:Psiquiatria]]</nowiki> |---- | 346924592 || 2010-02-28T18:38:11Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[nn:Kategori:Psykiatri]]</nowiki> |---- | 345206760 || 2010-02-20T12:52:46Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[eu:Kategoria:Psikiatria]]</nowiki> |---- | 344860209 || 2010-02-18T18:28:12Z || MastiBot || <nowiki>robot Modifying: [[fa:رده:روان‌پزشکی]]</nowiki> |---- | 343538102 || 2010-02-12T13:17:11Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[gl:Categoría:Psiquiatría]]</nowiki> |---- | 343506551 || 2010-02-12T07:35:24Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[ast:Categoría:Psiquiatría]]</nowiki> |---- | 341516325 || 2010-02-02T18:09:05Z || ArthurBot || <nowiki>robot Adding: [[be-x-old:Катэгорыя:Псыхіятрыя]]</nowiki> |---- | 333225839 || 2009-12-22T09:35:54Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[bar:Kategorie:Psychiatrie]]</nowiki> |---- | 318041502 || 2009-10-05T13:36:51Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[ceb:Kategoriya:Sikyatriya]], [[tl:Kaurian:Sikiyatriya]]</nowiki> |---- | 315049866 || 2009-09-20T05:56:20Z || Darkicebot || <nowiki>robot Adding: [[fy:Kategory:Psychiatry]]</nowiki> |---- | 311925111 || 2009-09-04T23:58:35Z || FoxBot || <nowiki>robot Adding: [[cy:Categori:Seiciatreg]]</nowiki> |---- | 308132882 || 2009-08-15T15:16:35Z || DSisyphBot || <nowiki>robot Adding: [[ro:Categorie:Psihiatrie]]</nowiki> |---- | 299339704 || 2009-06-29T16:53:40Z || XZeroBot || <nowiki>robot Adding: [[hu:Kategória:Pszichiátria]]</nowiki> |---- | 299327550 || 2009-06-29T15:44:35Z || SilvonenBot || <nowiki>robot Adding: [[ku:Kategorî:Psîkîatrî]]</nowiki> |---- | 298725944 || 2009-06-26T10:20:26Z || Wayiran || <nowiki></nowiki> |---- | 297143426 || 2009-06-18T11:41:24Z || Numbo3-bot || <nowiki>robot Adding: [[ga:Catagóir:Síciatracht]]</nowiki> |---- | 296186208 || 2009-06-13T16:09:03Z || BotMultichill || <nowiki>robot Adding: [[et:Kategooria:Psühhiaatria]]</nowiki> |---- | 287770772 || 2009-05-04T03:00:50Z || SieBot || <nowiki>robot Adding: [[bg:Категория:Психиатрия]]</nowiki> |---- | 287023695 || 2009-04-30T09:56:17Z || JAnDbot || <nowiki>robot Adding: [[an:Categoría:Psiquiatría]], [[uk:Категорія:Психіатрія]] Removing: [[be:Катэгорыя:Псыхіятрыя]]</nowiki> |---- | 278926400 || 2009-03-22T12:11:18Z || Salam32 || <nowiki></nowiki> |---- | 252924518 || 2008-11-20T03:58:54Z || Jmkim dot com || <nowiki>+ko</nowiki> |---- | 250789602 || 2008-11-10T03:00:57Z || EugeneZelenko || <nowiki>+ sh:</nowiki> |---- | 247172599 || 2008-10-23T14:11:54Z || RedAlgorithm || <nowiki>Quick-adding category "Psychology" (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])</nowiki> |---- | 240641912 || 2008-09-24T08:53:01Z || Treisijs || <nowiki>Adding [[lv:Kategorija:Psihiatrija]]</nowiki> |---- | 224625957 || 2008-07-09T18:38:20Z || Drgarden || <nowiki>[[th:หมวดหมู่:จิตเวชศาสตร์]]</nowiki> |---- | 214861532 || 2008-05-25T17:00:47Z || HenkvD || <nowiki>+ af:</nowiki> |---- | 208571374 || 2008-04-27T18:17:24Z || BotMultichill || <nowiki>Adding [[Template:Commons_cat|commons cat]] link to [[Commons:Category:Psychiatry]]</nowiki> |---- | 198767574 || 2008-03-17T02:01:12Z || Mattisse || <nowiki>refine cat</nowiki> |---- | 195941019 || 2008-03-05T01:38:11Z || Mattisse || <nowiki>remove cat that screws things up</nowiki> |---- | 183009817 || 2008-01-08T19:41:18Z || Hede2000 || <nowiki>+da:</nowiki> |---- | 142620109 || 2007-07-05T07:33:10Z || Hemlock Martinis || <nowiki>Added {{catdiffuse}}.</nowiki> |---- | 117358071 || 2007-03-23T19:58:25Z || Ivan Bajlo || <nowiki>+sr</nowiki> |---- | 115096215 || 2007-03-14T17:01:39Z || כל יכול || <nowiki>interwiki</nowiki> |---- | 114317546 || 2007-03-11T15:50:03Z || ThomasPusch || <nowiki>+eo</nowiki> |---- | 113394427 || 2007-03-07T20:24:23Z || Ivan Bajlo || <nowiki>+bs, +sl</nowiki> |---- | 112924245 || 2007-03-05T23:02:20Z || MalafayaBot || <nowiki>robot Adding: [[cs:Kategorie:Psychiatrie]], [[ka:კატეგორია:ფსიქიატრია]]</nowiki> |---- | 112578304 || 2007-03-04T15:54:44Z || EugeneZelenko || <nowiki>+ be:</nowiki> |---- | 110419085 || 2007-02-23T21:06:07Z || Ivan Bajlo || <nowiki>+hr</nowiki> |---- | 101034952 || 2007-01-16T04:31:39Z || Borgx || <nowiki>+id</nowiki> |---- | 90196603 || 2006-11-26T10:19:21Z || Escarbot || <nowiki>robot Adding: [[simple:Category:Psychiatry]]</nowiki> |---- | 82938897 || 2006-10-22T03:36:12Z || The Fading Light || <nowiki></nowiki> |---- | 81400920 || 2006-10-14T14:14:09Z || Escarbot || <nowiki>robot Adding: [[lt:Kategorija:Psichiatrija]]</nowiki> |---- | 80168432 || 2006-10-08T06:48:16Z || Escarbot || <nowiki>robot Adding: [[oc:Categoria:Psiquiatria]]</nowiki> |---- | 70234807 || 2006-08-17T14:52:37Z || Bleasdale || <nowiki>+cat</nowiki> |---- | 70184984 || 2006-08-17T07:37:26Z || DHN-bot~enwiki || <nowiki>robot Adding: ca, el, it, sv</nowiki> |---- | 69256260 || 2006-08-12T19:20:17Z || Gilliam || <nowiki>+tr:</nowiki> |---- | 62896180 || 2006-07-09T15:59:32Z || 85.157.106.201 || <nowiki>fi</nowiki> |---- | 55725437 || 2006-05-29T11:18:44Z || 83.17.58.50 || <nowiki>link</nowiki> |---- | 51622311 || 2006-05-05T02:49:31Z || Ffaarr || <nowiki></nowiki> |---- | 46507701 || 2006-04-01T22:01:42Z || JLCA || <nowiki></nowiki> |---- | 28507332 || 2005-11-16T14:30:57Z || Arisa || <nowiki>+vi</nowiki> |---- | 28170560 || 2005-11-13T02:54:44Z || Octavio L~enwiki || <nowiki>[[es:Categoría:Psiquiatría]]</nowiki> |---- | 28170534 || 2005-11-13T02:54:27Z || Octavio L~enwiki || <nowiki>es:</nowiki> |---- | 25149466 || 2005-10-09T19:48:44Z || Karol Langner || <nowiki>cat update</nowiki> |---- | 19936301 || 2005-07-30T19:24:56Z || Metju~enwiki || <nowiki>+ sk</nowiki> |---- | 19289420 || 2005-07-21T08:29:04Z || Vincej || <nowiki>added to category: mental health</nowiki> |---- | 19287701 || 2005-07-21T07:44:15Z || Mintleaf~enwiki || <nowiki>+ja</nowiki> |---- | 18486342 || 2005-07-09T20:34:50Z || 81.241.248.163 || <nowiki></nowiki> |---- | 16531773 || 2005-05-19T22:00:04Z || 62.107.66.145 || <nowiki></nowiki> |---- | 13947695 || 2005-05-16T12:13:01Z || Jfdwolff || <nowiki>rm ad</nowiki> |---- | 13781660 || 2005-03-12T09:42:45Z || Maximaximax || <nowiki>+ru:</nowiki> |---- | 11053749 || 2005-01-31T00:53:29Z || Aranel || <nowiki>move cat per cfd</nowiki> |---- | 9810279 || 2004-11-20T13:56:22Z || 67.68.108.248 || <nowiki></nowiki> |---- | 7687115 || 2004-11-20T13:39:55Z || 67.68.108.248 || <nowiki></nowiki> |---- | 7686771 || 2004-11-11T19:51:25Z || 80.57.12.180 || <nowiki>interwiki de: fr: nl:</nowiki> |---- | 7352949 || 2004-10-21T19:58:30Z || Altenmann || <nowiki></nowiki> |---- | 6757421 || 2004-09-19T22:14:07Z || Rorro || <nowiki>rm [[Category:Mental illness]] to avoid loop</nowiki> |---- | 5999711 || 2004-07-17T09:39:33Z || The Anome || <nowiki>[[Category:Mental illness]]</nowiki> |---- | 4688509 || 2004-06-12T04:23:18Z || Eequor || <nowiki>Subcategorize.</nowiki> |} 6ew1mmcg69wuvse1pqytmxkfwncodkx ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය 14 130029 799560 670242 2026-09-16T02:59:59Z Lee 85 799560 wikitext text/x-wiki {{catdiffuse}} {{Commons cat|Psychiatry}} {{Cat main|Psychiatry}} {{Portal|Psychiatry}} '''[[Psychiatry]]''' is the [[Medicine|medical]] [[Specialty (medicine)|specialty]] devoted to the [[Biomedical research|study]], [[Medical diagnosis|diagnosis]], [[Treatment of mental disorders|treatment]], and [[Preventive medicine|prevention]] of [[mental disorders]]. These include various [[Affect (psychology)|affective]], [[behaviour]]al, [[Cognition|cognitive]] and [[Perception|perceptual]] [[Abnormality (behavior)|abnormalities]]. {{cat see also|Psychology|Neuroscience}} [[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය විශේෂතා]] [[ප්‍රවර්ගය:මානසික සෞඛ්‍යය|*]] [[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය]] dcl5ihb7mdh231zuz69f8px19z0wtqp 799561 799560 2026-09-16T03:00:28Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Psychiatry]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 799560 wikitext text/x-wiki {{catdiffuse}} {{Commons cat|Psychiatry}} {{Cat main|Psychiatry}} {{Portal|Psychiatry}} '''[[Psychiatry]]''' is the [[Medicine|medical]] [[Specialty (medicine)|specialty]] devoted to the [[Biomedical research|study]], [[Medical diagnosis|diagnosis]], [[Treatment of mental disorders|treatment]], and [[Preventive medicine|prevention]] of [[mental disorders]]. These include various [[Affect (psychology)|affective]], [[behaviour]]al, [[Cognition|cognitive]] and [[Perception|perceptual]] [[Abnormality (behavior)|abnormalities]]. {{cat see also|Psychology|Neuroscience}} [[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය විශේෂතා]] [[ප්‍රවර්ගය:මානසික සෞඛ්‍යය|*]] [[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය]] dcl5ihb7mdh231zuz69f8px19z0wtqp ප්‍රවර්ගය:Psychiatrists 14 130343 799569 630837 2026-09-16T03:05:09Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Psychiatry with [[:ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය|මනෝ වෛද්‍යවේදය]] 799569 wikitext text/x-wiki {{portal|Biography|Psychiatry}} {{commons category|Psychiatrists}} {{cat main|psychiatrist}} Psychiatrists specialize in [[psychiatry]], the branch of medicine that studies, diagnoses and treats mental illness and behavioral disorders. {{category see also|Psychiatry academics}} {{category diffuse}} [[Category:Medical doctors by specialty]] [[Category:Mental health professionals]] [[Category:Psychotherapists]] [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය| Psychiatrists]] kh7ak8aqi5nv8qz7oqa0shst23zt7as කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 0 177399 799556 737766 2026-09-16T01:57:47Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799556 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | image1 = 안동북촌댁우측사랑채.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = නැගෙනහිර පැත්තේ සාරංගේ | image2 = 안동북촌댁안채.jpg | width2 = 210 | alt2 = | caption2 = ඇන්චේ පිටුපස පැත්ත | footer = Gyeongsang පළාතේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයේ yangban Manor එකක්. }} '''කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය''' ({{Langx|ko|한국건축}}) යනු [[කොරියාව|කොරියාවේ]] සියවස් ගණනාවක් පුරා වර්ධනය වූ [[වාස්තුවිද්‍යාත්මක ශෛලිය|වාස්තුවිද්‍යාත්මක ශෛලියකි]] . කොරියාවේ ඉතිහාසය පුරාවටම විවිධ රාජධානි සහ රාජකීය රාජවංශ [[බුදු දහම|බුදුදහමේ]] සහ [[කොරියානු කොන්ෆියුසියස්වාදය|කොරියානු කොන්ෆියුසියස්වාදයේ]] ආභාසය ඇතිව අනන්‍ය ගෘහනිර්මාණ ශෛලයක් වර්ධනය කර ඇත. [[චීන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය|චීන ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ]] ගැඹුරින් බලපෑමට ලක්ව ඇති<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Cartwright |first=Mark |title=Ancient Chinese Architecture |url=https://www.worldhistory.org/Chinese_Architecture/ |access-date=2023-02-20 |website=World History Encyclopedia |language=en}}</ref> සාම්ප්රදායික කොරියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය එහි බෑවුම් වහලවල් මගින් බොහෝ දුරට හඳුනාගත හැකිය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Hanna |first=Angela |date=2021-09-11 |title=10 Reasons why architects must visit South Korea |url=https://www.re-thinkingthefuture.com/travel-and-architecture/a5172-10-reasons-why-architects-must-visit-south-korea/ |access-date=2023-02-20 |website=RTF {{!}} Rethinking The Future |language=en-US}}</ref> == පොදු ලක්ෂණ == කොරියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය තුළ ගොඩනැගිලි සිරස් අතට සහ තිරස් අතට සකස් කර ඇත. ඉදිකිරීමක් සාමාන්‍යයෙන් ගල් යට පදනමක සිට උළු වලින් ආවරණය වූ වක්‍ර වහලක් දක්වා ඉහළට නැඟී, කොන්සෝල ව්‍යුහයකින් රඳවා ඇති අතර කණු මත ආධාරක වේ; බිත්ති සෑදී ඇත්තේ පොළොවෙන් (ඇඩෝබ්) හෝ සමහර විට සම්පූර්ණයෙන්ම චංචල ලී දොරවල් වලින් සමන්විත වේ. වාස්තු විද්‍යාව ගොඩනගා ඇත්තේ කන් ඒකකයට අනුව, කණු දෙකක් අතර දුර (මීටර් 3.7 ක් පමණ) සහ "ඇතුළත" සහ "පිටත" අතර සෑම විටම සංක්‍රාන්ති අවකාශයක් පවතින පරිදි නිර්මාණය කර ඇත. කොන්සෝලය නොහොත් වරහන් ව්‍යුහය යනු කාලය හරහා විවිධ ආකාරවලින් නිර්මාණය කර ඇති විශේෂිත වාස්තු විද්‍යාත්මක මූලද්‍රව්‍යයකි. [[ගොගුර්යෝ]] රාජධානිය යටතේ (ක්‍රි.පූ. 37 – ක්‍රි.ව. 668) සරල වරහන් ක්‍රමය දැනටමත් භාවිතයේ පැවතියේ නම්—උදාහරණයක් ලෙස, [[පියොන්යෑං|පියොංයැංහි]] මාලිගාවල—ගොඩනැගිල්ලේ තීරු හිස් මත පමණක් වරහන් තබා ඇති වක්‍ර අනුවාදයක් මුල් කාලයේදී විස්තාරණය කරන ලදී. ගොර්යෝ රාජවංශය (918-1392). යොන්ජු හි බුසොක් පන්සලේ අමිතා ශාලාව හොඳ උදාහරණයකි. පසුකාලීනව (මධ්‍ය-ගොර්යෝ යුගයේ සිට ජොසොන් යුගයේ මුල් කාලය දක්වා), බහු වරහන් පද්ධතියක් හෝ අන්තර්-තීරු-වරහන් කට්ටල පද්ධතියක්, මොංගෝලියානු [[යුවාන් රාජවංශය|යුවාන් රාජවංශයේ]] (1279-1279) චීනයේ බලපෑම යටතේ පැරණි හන් රාජවංශය යටතේ වර්ධනය විය. 1368). මෙම පද්ධතියේ දී, කොන්සෝල ද තීර්යක් තිරස් කදම්බ මත තබා ඇත. කොරියාවේ පළමු ජාතික නිධානය වන සෝල් හි නම්ඩේමුන් ගේට් නම්ඩේමුන්, මෙම වර්ගයේ ව්‍යුහයේ වඩාත්ම සංකේතාත්මක උදාහරණය විය හැකිය. ජොසොන් යුගයේ මැද භාගයේදී, පියාපත් වැනි වරහන් ආකෘතිය දර්ශනය විය (උදාහරණයක් වන්නේ [[Jongmyo (Seoul)|ජොංමියෝ, සෝල්]] හි යොන්ග්‍යොංජොන් ශාලාව), එය, සමහර කතුවරුන්ට අනුව, නැවත නැවත ආක්‍රමණ හේතුවෙන් ඇති වූ අර්ධද්වීපයේ දුර්වල ආර්ථික තත්ත්වයට වඩාත් ගැලපේ. මාලිගා හෝ සමහර විට පන්සල් වැනි වැදගත් ගොඩනැගිලිවල පමණක් (උදාහරණයක් ලෙස ටොංඩෝසා) බහු පොකුරු වරහන් තවමත් භාවිතා කර ඇත. [[Korean Confucianism|කොරියානු කොන්ෆියුසියස්වාදය]] වඩාත් සන්සුන් හා සරල විසඳුම් සඳහා ද හේතු විය. == ඓතිහාසික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය == === ප්‍රාග් ඓතිහාසික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය === [[ප්‍රාග්ඓතිහාසික කොරියාව|පැලියොලිතික්]] යුගයේදී කොරියානු අර්ධද්වීපයේ මුල්ම වැසියන් ගුහා, ගල් කුටි සහ අතේ ගෙන යා හැකි නවාතැන් භාවිතා කළහ. අතේ ගෙන යා හැකි නවාතැනක නටබුන් {{Circa|30,000&nbsp;BC}} දකුණු Chungcheong පළාතේ Seokjang-ri අඩවියේ කැණීම් කරන ලදී.<ref name="Jipjari">Jipjari [House]. In ''Hanguk Gogohak Sajeon'' [Dictionary of Korean Archaeology], edited by National Research Institute of Cultural Heritage, Seoul, 2001, pp.1130-1131.</ref> වළේ [[ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]] පිළිබඳ පැරණිතම උදාහරණ වන්නේ [[ජ්‍යුල්මුන් කුඹල් යුගය|ජෙල්මුන් කුඹල් යුගයේ]] ය.<ref name="Jipjari" /> මුල් වලවල් නිවාසවල ලිප්, ගබඩා වලවල් සහ වැඩ කිරීමට සහ නිදා ගැනීමට ඇති ඉඩකඩ වැනි මූලික අංග අඩංගු විය. ලොග් ගෙවල් හැදුවේ එක පිට එක හරස් අතට කඳන් එළලා. ලොග අතර ඇති අන්තරාලය සුළඟින් පිටවීම සඳහා මැටිවලින් පුරවා ඇත. [[ගන්ග්වොන් පළාත|ගංවොන් පළාත]] වැනි කඳුකර ප්‍රදේශවල එවැනි නිවාස තවමත් දක්නට ලැබේ.<ref name="asianinfo.org">{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Korean Architecture - Prehistoric Period |url=http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/prehistoric_period.htm}}</ref> බොහෝ විට දකුණු ප්‍රදේශයේ ආරම්භ වූ උස් නිවාස, සතුන්ට ළඟාවිය නොහැකි ලෙස ධාන්‍ය ගබඩා කිරීමට සහ ඒවා සිසිල්ව තබා ගැනීමට ගබඩා නිවාස ලෙස ප්‍රථමයෙන් ඉදිකර ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම විලාසිතාව තවමත් ගම්බද ප්‍රදේශවල කොමඩු පැච් සහ පළතුරු වතුවල ඉදිකර ඇති තට්ටු දෙකේ මණ්ඩපවල සහ නිරීක්ෂණ කුටිවල නොනැසී පවතී.<ref name="asianinfo.org2">{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Korean Architecture - Prehistoric Period |url=http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/prehistoric_period.htm}}</ref> [[Mumun Pottery Period|මුමුන් යුගයේ]] ගොඩනැගිලි [[Wattle-and-daub|වොට්ල් සහ ඩබ්]] බිත්ති සහ [[Thatching|පිදුරු සෙවිලි කළ වලවල්]] සහිත නිවාස විය.<ref name="Jipjari2">Jipjari [House]. In ''Hanguk Gogohak Sajeon'' [Dictionary of Korean Archaeology], edited by National Research Institute of Cultural Heritage, Seoul, 2001, pp.1130-1131.</ref> උස් බිම ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය මුලින්ම දර්ශනය වූයේ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ මැද Mumun, c. 850-550&nbsp;ක්‍රි.පූ.<ref name="Jipjari2" /> [[මහාශිලා(Megalith)|මෙගාලිත්]], සමහර විට [[Dolmen|ඩොල්මන්]] ලෙස හැඳින්වේ, මුමුන් මැටි භාණ්ඩ යුගයේ (1500-300) වැදගත් හා කීර්තිමත් පුද්ගලයින්ගේ භූමදානය වේ.&nbsp;BC). ඒවා විශාල වශයෙන් සොයාගෙන ඇති අතර ගල්-සිස්ට් සුසාන, මෙගලිත් සහ මුමුන්හි මෘත ශරීර නිර්මාණ ශිල්පයේ ප්‍රධාන උදාහරණ වේ. මෙගාලිත් වර්ග තුනක් ඇත: (1) පහත් සහ බොහෝ විට ආධාරක ගල් සහිත සරල ස්ලැබ් එකක් වන දක්ෂිණ වර්ගය, (2) මේසයක් මෙන් විශාල හා හැඩැති උතුරු වර්ගය සහ (3) කැප්ස්ටෝන් වර්ගය, ආධාරක ගල් නොමැති මුඩි ගලක් ඇත. ඩොල්මන් ව්‍යාප්තිය අනෙකුත් ගෝලීය [[මහාශිලා(Megalith)|මෙගලිතික]] සංස්කෘතීන් සමඟ යම් සම්බන්ධයක් අදහස් කරයි.<gallery class="center"> ගොනුව:Amsadong_IMG_2081.jpg|alt=Reconstructed Neolithic-period huts in Amsa-dong, Gangdong District, Seoul|[[‍සෝල්|සෝල් හි]] [[Gangdong District|ගංඩොං දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[Amsa-dong|අම්සා-ඩොං]] හි ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද නව ශිලා යුගයේ පැල්පත් ගොනුව:Amsa_prehistoric_Museum1.jpg|alt=Model|ආකෘතිය ගොනුව:Example_of_a_southern-style_dolmen_at_Ganghwa_Island.jpg|alt=Dolmen at Ganghwa Island|[[Ganghwa Island|Ganghwa දූපතේ]] Dolmen ගොනුව:Korea-Gwangju-Gochang_Dolmens_Gochang_Dolmens_5325-06.JPG|alt=Gochang Dolmen, a UNESCO World Heritage Site.|Gochang Dolmen, යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියකි. </gallery> === ප්‍රෝටෝ-ත්‍රී රාජධානි කාලය (ක්‍රි.පූ. 1-2 වැනි සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 2-3 වැනි සියවස දක්වා) === එය සාම්ප්‍රදායිකව කොරියාවේ තුන් රාජධානි කාලය ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර එය පොදු යුගයේ පළමු සියවස් තුන ආවරණය කරයි. [[Ondol|ඔන්ඩෝල්]] පිළිබඳ [[පුරාවිද්‍යාව|පුරාවිද්‍යාත්මක]] සාක්ෂි ({{කොරියානු|hangul=온돌|labels=no}}), කොරියානු බිම් පුවරු තාපන පද්ධතිය, මුල් [[කොරියාවේ ප්‍රාක්–තුන් රාජධානි|ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ]] වාස්තු විද්‍යාත්මක නටබුන් වලින් සොයා ගන්නා ලදී.<ref name="Jipjari3">Jipjari [House]. In ''Hanguk Gogohak Sajeon'' [Dictionary of Korean Archaeology], edited by National Research Institute of Cultural Heritage, Seoul, 2001, pp.1130-1131.</ref> චීන පාඨය වන [[Sanguo Zhi]] ට අනුව, එය කොරියාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික වාසස්ථාන වර්ග තුනක පැවැත්ම වාර්තා කර ඇත: වල නිවාස, ලොග් නිවාස සහ උස් නිවාස. කෙසේ වෙතත් හඳුනාගෙන ඇත්තේ වලවල් නිවාසවල නටබුන් පමණි. වල නිවාස 20-150 කින් සමන්විත විය&nbsp;සෙ.මී. ගැඹුරු වළක් සහ සුළඟින් සහ වර්ෂාවෙන් ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා ත්‍රිපාදයක් වැනි ලී රාමුවකින් ආධාරක වන තණකොළ සහ මැටි උපරි ව්‍යුහයක්. නව ශිලා යුගයට අයත් වළ නිවාසවල විෂ්කම්භය මීටර් 5-6ක් පමණ වූ වෘත්තාකාර හෝ ඕවලාකාර වළවල් මධ්‍යයේ උදුනක් සහිත විය. මුල් බොහෝ ඒවා කඳු මත පිහිටා ඇත. මෙම වාසස්ථාන ගංඟා ආශ්‍රිතව පහළට ගමන් කරන විට, වලවල් සෘජුකෝණාස්‍රාකාර හැඩයක් මෙන්ම විශාල වූ අතර, වෙන් වූ ලිප් දෙකකින් යුක්ත විය.<ref name="asianinfo.org3">{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Korean Architecture - Prehistoric Period |url=http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/prehistoric_period.htm}}</ref> 108 දී&nbsp;BC, [[ගෝජොසොන්]] විනාශයෙන් පසු [[චීනය|චීන]] අණ දෙන ස්ථාන පිහිටුවන ලදී. මෙම යුගයේ නිල ගොඩනැගිලි ලී සහ ගඩොල් වලින් ඉදිකරන ලද අතර චීන ඉදිකිරීම් වල ලක්ෂණ සහිත උළු සෙවිලි කර ඇත. === රාජධානි තුනක් (ක්‍රි.පූ. 1 වැනි සියවස-668) === ==== පොදු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== තුන් රාජධානි යුගයේදී, සමහර මිනිසුන් ජීවත් වූයේ වළවල් සහිත නිවාසවල වන අතර තවත් සමහරු උස් මහල් ගොඩනැගිලිවල ජීවත් වූහ. උදාහරණයක් ලෙස, Hanseong ({{කොරියානු|hangul=한성|labels=no}}), සියෝල් හි නැගෙනහිර කොටස සහ ග්යොංගි පළාතේ හනාම් හි බටහිර කොටස) ග්යොංගි පළාතේ සියොන්ඩොං-රි හි බෙක්ජේ ජනාවාසයේ තිබුණේ වළ-නිවාස පමණක් වන අතර,<ref>Seongdong-ri Jibjari [The Seongdong-ri Settlement Site]. In ''Hanguk Gogohak Sajeon'' [Dictionary of Korean Archaeology], edited by National Research Institute of Cultural Heritage, Seoul, 2001, pp. 652-653.</ref> [[ඩයිගු|ග්‍රේටර් ඩේගු]] හි සිජි-ඩොං හි සිල්ලා ජනාවාසයේ තිබුණේ උස් බිම් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පමණි.<ref>Siji-dong Yujeok [The Siji-dong Site]. In ''Hanguk Gogohak Sajeon'' [Dictionary of Korean Archaeology], edited by National Research Institute of Cultural Heritage, Seoul, 2001, pp. 749-751.</ref><gallery class="center"> ගොනුව:House-Shaped_Pottery2.jpg|alt=Pottery shaped in the form of a house from Gaya.|ගයා සිට නිවසක ස්වරූපයෙන් පිඟන් මැටි. ගොනුව:House-Shaped_Pottery.jpg|alt=Pottery shaped in the form of a house from Gaya.|ගයා සිට නිවසක ස්වරූපයෙන් පිඟන් මැටි. </gallery> ==== බලකොටු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== [[කොරියාවේ රාජධානි තුන]] අතර විශාලතම රාජධානිය වන [[ගොගුර්යෝ|ගොගුර්යෝව]], බෑවුම්වල බෑවුම් දිගේ තිරස් අතට සහ සිරස් අතට ඉදිකර ඇති කඳුකර බලකොටු සඳහා ප්‍රසිද්ධය. හොඳින් සංරක්ෂණය කර ඇති ගොගුර්යෝ බලකොටුවලින් එකක් වන්නේ 6 වන සියවසට පෙර වර්තමාන නිරිතදිග මැන්චූරියාවේ ඉදිකරන ලද බේකම් බලකොටුවයි (白巖城). චීන ඉතිහාසඥයෙක් සඳහන් කළේ, "ගොගුර්යෝ ජනතාව ඔවුන්ගේ මාලිගා හොඳින් ගොඩනඟා ගැනීමට කැමතියි." රටා සහිත උළු සහ විසිතුරු වරහන් පද්ධති දැනටමත් [[Manchuria|මැන්චූරියාවේ]] අගනුවර වන ප්යොංයැං හි බොහෝ මාලිගාවල සහ අනෙකුත් නගර බලකොටුවල භාවිතයේ පැවතුනි.<gallery class="center"> ගොනුව:Hwando_Mountain_Fortress_3.JPG|alt=Ruins of Hwando Mountain Fortress, a major Goguryeo fortification, Ji'an, China. A UNESCO World Heritage Site dated to c. 5th century.|චීනයේ ජියෑන් හි ප්‍රධාන ගොගුර්යෝ බලකොටුවක් වන හ්වන්ඩෝ කඳු බලකොටුවේ නටබුන්. යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස ක්‍රි.ව. 5 වන සියවස. ගොනුව:Hwando_Mountain_Fortress_2.jpg|alt=Hwando Mountain Fortress ruins.|Hwando කඳුකර බලකොටුව නටබුන්. ගොනුව:Pungnap_Toseong.jpg|alt=The remains of a major rammed earth fortress of the early Baekje kingdom, c. 3rd or 4th century. Seoul, South Korea.|මුල් බෙක්ජේ රාජධානියේ ප්‍රධාන රම්පිත පෘථිවි බලකොටුවක නටබුන්, {{Circa|3rd}} හෝ 4 වන සියවස. සෝල්, දකුණු කොරියාව. </gallery> ==== ආගමික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== {{බහුවිධ රූපය | align = right | image1 = Mireuksaji_Stone_Pagoda_20190505.png | width1 = 202 | alt1 = | caption1 = බෙක්ජේ රාජධානි යුගයේ මිරුක්සා විහාරයේ ඉදිකරන ලද [[මිරෙක්සාජි ගල් චෛත්‍යය|බටහිර ගල් චෛත්‍යය]] | image2 = Temple Miruksa.jpg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = මිරෙක්සා විහාරයේ නැගෙනහිර ගල් චෛත්‍යය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම. | footer = Mireuksa විහාරය 602 දී Mu රජු විසින් පිහිටුවන ලද අතර එය දකුණු කොරියාවේ නූතන Iksan පිහිටා ඇත. | direction = | total_width = }} 372 දී උතුරු චීනය හරහා කොරියානු ගොගුර්යෝවේ බුද්ධාගම හඳුන්වා දීමෙන් පසු බෞද්ධ විහාරස්ථාන ඉදිකිරීම සිදු කරන ලදී. 1936-1938 කැණීම් මාලාවකින් චියොන්ගම්-රි, වෝනෝ-රි සහ සැන්ගෝ-රි ඇතුළු ප්‍යොංයැං අසල ප්‍රධාන විහාරස්ථාන කිහිපයක ස්ථාන සොයා ගන්නා ලදී. කැණීම්වලින් හෙළි වූයේ විහාරස්ථාන "ශාලා තුනක්-එක් චෛත්‍යයක්" ලෙස හැඳින්වෙන ගොගුර්යෝ ශෛලියකින් ඉදිකර ඇති බවත්, නැගෙනහිර, බටහිර සහ උතුරින් එක් එක් ශාලාවක් සහ දකුණින් පිවිසුම් දොරටුවක් ඇති බවත්ය. බොහෝ අවස්ථාවල මධ්‍යම චෛත්‍යයේ අෂ්ටාස්‍ර සැලැස්මක් තිබුණි. මාලිගා ගොඩනැගිලි ද මේ ආකාරයෙන් සකස් කර ඇති බව පෙනේ. [[බෙක්ජේ]] ක්‍රිපූ 18 දී ආරම්භ කරන ලද අතර එහි භූමියට පුරාණ කොරියාවේ බටහිර වෙරළ තීරය ඇතුළත් විය. චීනයේ හන් රාජවංශය යටතේ නන්ග්නැන්ග් ප්‍රාන්තය වැටීමෙන් පසු, කොරියානු බෙක්ජේ චීනය සහ ජපානය සමඟ මිත්‍රත්වය ඇති කර ගත්තේය. මේ කාලයේ මහා වෙහෙර විහාර ඉදිවිය. [[ඉක්සාන්|Iksan]] ප්‍රාන්තයේ [[මිර්යුක්සා|Mireuksa]] විහාරස්ථානයේ පැරණිතම ගල් [[පැගෝඩා|චෛත්‍යය]] විශේෂ උනන්දුවක් දක්වන්නේ එය ලී චෛත්‍යයක සිට ගලක් දක්වා සංක්‍රාන්ති ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන බැවිනි. බෙක්ජේ විවිධ බලපෑම් උකහා ගත් අතර චීන ආකෘතිවලින් එහි ව්‍යුත්පන්නය ප්‍රකාශ කළේය. පසුව, බෙක්ජේ ගෘහ නිර්මාණ ශෛලියේ වැදගත් අංග ජපානය විසින් සම්මත කරන ලදී. බෙක්ජේට ගොගුර්යෝවෙන් දැඩි බලපෑමක් එල්ල වූයේ බෙක්ජේහි පළමු ඔන්ජෝ රජු ගොගුර්යෝවේ පළමු රජු වූ ගෝ ජු-මොංගේ මෙන්ම දකුණු චීනයේ පුත්‍රයකු වූ බැවිනි. එය 475 දී උංජින් (වත්මන් ගොංජු) වෙත ද 538 දී සබි (වත්මන් බුයෝ) වෙත ද එහි අගනුවර ගෙන යමින් දකුණු දෙසට ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ එහි කලාවන් ගොගුර්යෝවට වඩා පොහොසත් හා පිරිපහදු විය. බෙක්ජේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ලක්ෂණය වන්නේ එහි වක්‍ර රේඛීය මෝස්තර භාවිතයයි. බෙක්ජේ ගොඩනැඟිලි නොතිබුණද - ඇත්ත වශයෙන්ම, රාජධානි තුනෙන් එකක ලී ව්‍යුහයක් දැන් ඉතිරිව නැත - බෙක්ජේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් සහ කාර්මික ශිල්පීන් ගොඩනඟා ගැනීමට උදව් කළ ජපානයේ හොර්යුජි විහාරයෙන් නිගමනය කළ හැකිය, බෙක්ජේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සම්පූර්ණයෙන්ම මල් පිපුණු බව. 384 දී බුද්ධාගම හඳුන්වාදීම. ගොඩනැඟිලි ස්ථානවල ඉතිරිව ඇති දේ, රටා සහිත උළු සහ අනෙකුත් ධාතු මෙන්ම කාලයේ විනාශයෙන් නොනැසී පවතින ගල් චෛත්‍ය, බෙක්ජේ ඉතා දියුණු සංස්කෘතියට සාක්ෂි දරයි. Baekje හි විශාලතම Mireuksa විහාරස්ථානය පිහිටි ස්ථානය 1980 දී Jeollabuk-do පළාතේ Iksan හිදී කැණීම් කරන ලදී. මෙම කැණීමෙන් බෙක්ජේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ මෙතෙක් නොදන්නා කරුණු රාශියක් අනාවරණය විය. Mireuksa විහාරයේ ඇති ගල් චෛත්‍යයක් දැනට පවතින බෙක්ජේ චෛත්‍ය දෙකෙන් එකකි. එය කොරියානු චෛත්‍ය අතරින් විශාලතම මෙන්ම පැරණිතම ද වේ. Mireuksa විහාරය නැගෙනහිර සිට බටහිරට යන සරල රේඛාවක් ඉදි කර ඇති අතර, එහි උතුරින් ශාලාවක් සමග එක් එක් පැගෝඩා තුනක් අසාමාන්ය සැකැස්මක් තිබුණා. සෑම චෛත්‍යයක් සහ ශාලාවක්ම ආවරණය කරන ලද කොරිඩෝවකින් වටවී ඇති අතර, "එක් ශාලාවක්-එක් පැගෝඩාවක්" යනුවෙන් හැඳින්වෙන ශෛලියක වෙනම විහාරස්ථාන තුනක පෙනුම ලබා දෙයි. මධ්‍යයේ ඇති චෛත්‍යය ලීයෙන් නිමවා ඇති අතර අනෙක් දෙක ගලින් නිමවා ඇති බව සොයා ගන්නා ලදී. ලී චෛත්‍යයට උතුරින් සහ දකුණින් විශාල ප්‍රධාන ශාලාවක් සහ මැද දොරටුවක් ඇති ස්ථාන මතු විය. 1982 දී ජියොංනිම්සා විහාරස්ථානය කැණීමේදී, දැනට පවතින අනෙකුත් බෙක්ජේ චෛත්‍යය තිබූ ස්ථානය ද කැණීම් කරන විට, ප්‍රධාන අක්ෂයේ එකින් එක සකස් කර තිබූ ප්‍රධාන ශාලාවක සහ දේශන ශාලාවක නටබුන් උතුරු දෙසින් මතු විය. චෛත්‍යය. එහි දකුණින් ප්‍රධාන අක්ෂයේ එකක් ඉදිරියෙන් සකස් කර ඇති මැද දොරටුවක්, ප්‍රධාන දොරටුවක් සහ පොකුණක නටබුන් ද සොයා ගන්නා ලදී. පන්සල මැද ගේට්ටුවේ සිට දේශන ශාලාව දක්වා කොරිඩෝවෙන් වට වී ඇති බව සොයා ගන්නා ලදී. මෙම "එක් පැගෝඩා" විලාසය 1964 දී Gunsu-ri හි සහ Gumgangsa විහාරයේ Buyeo හි විහාරස්ථාන භූමියේ කැණීම් ලෙස, Baekje හි සාමාන්‍ය විය. කෙසේ වෙතත්, Gumgangsa විහාරයේ ගොඩනැඟිලි ස්ථාන සකස් කර ඇත්තේ උතුරේ සිට දකුණට නොව නැගෙනහිර සිට බටහිරට යන ප්‍රධාන අක්ෂයේ ය. සිල්ලාවේ මුල් බුද්ධාගම ගොගුර්යෝගේ බලපෑම යටතේ වර්ධනය විය. ගොගුර්යෝවේ සිට සමහර භික්ෂූන් වහන්සේලා සිල්ලාවට වැඩම කර මිනිසුන් අතර ධර්ම දේශනා කළහ. [[සිල්ලා|සිල්ල]] යනු පූර්ණ රාජ්‍යයක් බවට වර්ධනය වූ රාජ්‍ය තුනෙන් අවසාන රාජ්‍යය විය. සිල්ලාවේ බෞද්ධ වෙහෙර විහාර හැදුවා. සිල්ලා ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ සුප්‍රසිද්ධ උදාහරණවලින් එකක් වන්නේ ආසියාවේ පළමු ගල් නිරීක්ෂණාගාරය ලෙස සැලකෙන [[චොම්සොංදේ|Cheomseongdae]] ය. එය ඉදිකරන ලද්දේ [[සිල්ලාහි සොන්දොක් රැජින|Seondeok රැජිනගේ]] (632-646) පාලන සමයේදීය. ව්යුහය එහි අද්විතීය හා අලංකාර ආකෘතිය සඳහා ප්රසිද්ධය. පැරණිතම සිල්ලා විහාරවලින් එකක් වන Hwangnyongsa විහාරය 1976 දී ක්‍රමානුකූලව කැණීම් කර අධ්‍යයනය කරන ලද අතර සැලකිය යුතු විශාලත්වයකින් යුක්ත වූ බව සොයා ගන්නා ලදී. එය හතරැස් බිත්ති සහිත ප්රදේශයක පිහිටා ඇති අතර එහි දිගම පැත්ත මීටර් 288 කි. කොරිඩෝවෙන් වට වූ ප්‍රදේශය වර්ග මීටර් 19,040ක් පමණ විය. 645 දී ඉදිකරන ලද තට්ටු නවයකින් යුත් ලී චෛත්‍යයක් අද පරිමාණයෙන් මීටර් 80 ක් පමණ උසින් යුක්ත වූ බව ''[[සම්ගුක් සගි]]'' වාර්තා කරයි. ප්‍රධාන ශාලාවේ තවමත් ශෛලමය පීඨය ඉතිරිව ඇති ශාක්‍යමුණි බුදුරදුන්ගේ විශාල ප්‍රතිමාවක් ද තැන්පත් කර ඇති බව වාර්තා වේ. 6 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ ඉදිකරන ලද, හ්වන්ග්නියොංසා විහාරය වසර 680 කට වැඩි කාලයක් සමෘද්ධිමත් වූ අතර එම කාලය තුළ ශාලා බොහෝ වාරයක් ප්‍රතිසංවිධානය කරන ලදී. 668 දී සිල්ලා අර්ධද්වීපය ඒකාබද්ධ කිරීමට පෙර එහි ප්‍රමුඛතම අවස්ථාවෙහිදී, එය බෙක්ජේගේ මිරුක්සා විහාරයේ "එක් ශාලාවක්-එක් පැගෝඩාවක්" ශෛලියට වඩා වෙනස්ව "ශාලා තුනක්-එක් චෛත්‍යයක්" ආකාරයෙන් සකස් කරන ලදී. තවත් ප්‍රධාන සිල්ලා විහාරස්ථානයක් වූයේ බුන්වාන්ග්සා වන අතර, එම භූමියේ තට්ටු නවයකින් යුත් චෛත්‍යයක් බවට වාර්තා වී ඇති කථා තුනක් තවමත් පවතී. නටබුන් වලින් පෙනෙන පරිදි, චෛත්‍යය ගඩොල් මෙන් පෙනෙන පරිදි කැපූ ගල් වලින් සාදා ඇත. අනෙකුත් ශිලා ධාතු වලට අමතරව ගල් කොඩි කණු කට්ටලයක් ද ඉතිරිව ඇත.<gallery class="center"> ගොනුව:AAM9068경주분황사모전석탑국보제30호.jpg|alt=Pagoda of Bunhwang Temple. It is thought this pagoda once stood seven or nine stories based on historical records.|[[Bunhwangsa|Bunhwang පන්සලේ]] චෛත්‍යය. මෙම චෛත්‍යය වරෙක ඓතිහාසික වාර්තා මත පදනම් වූ කථා හතක් හෝ නවයක් තිබූ බව සැලකේ. ගොනුව:PaekjePagodaJeongnimsaji3.jpg|alt=Five-story Stone Pagoda at Jeongnimsa Temple Site, one of the oldest surviving pagodas in Korea. Baekje period, Buyeo, South Korea.|කොරියාවේ දැනට ඉතිරිව ඇති පැරණිතම චෛත්‍යවලින් එකක් වන ජියොන්ග්නිම්සා පන්සල් භූමියේ තට්ටු පහක ගල් චෛත්‍යය. Baekje යුගය, Buyeo, දකුණු කොරියාව. ගොනුව:Reconstructed_miniature_model_of_Mireuksa.jpg|alt=Miniature reconstruction of Mireuk Temple, Iksan, South Korea. 7th century.|දකුණු කොරියාවේ Iksan, Mireuk පන්සල කුඩා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම. 7 වැනි සියවස. ගොනුව:Hwangnyongsa_Pagoda_miniature.jpg|alt=A reconstruction of the great pagoda at Hwangnyongsa.|[[Hwangnyongsa]] හි මහා චෛත්‍යයේ ප්‍රතිසංස්කරණයක්. ගොනුව:Asl9.jpg|alt=Miniature reconstruction of Hwangnyong Temple, 6th century|6වන සියවසේ Hwangnyong පන්සලේ කුඩා ප්‍රතිසංස්කරණය ගොනුව:Landscape_Design_of_Earthenware_Patterned_Tiles_from_Oe-ri,_Buyeo_부여_외리_문양전_중_산수문전.jpg|alt=Faint outline of a hip-and-gabled building, perhaps a temple or hermitage in the foreground of a brick excavated from a Baekje temple.|බෙක්ජේ දේවාලයකින් කැණීම් කරන ලද ගඩොලක ඉදිරිපස ඇති උකුල් සහ ගේබල් ගොඩනැගිල්ලක දුර්වල දළ සටහන, සමහරවිට පන්සලක් හෝ ආරාමයක්. </gallery> ==== රාජකීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== බොහෝ මාලිගා බෙක්ජේ හි ඉදිකර ඇති බවට වාර්තා වේ. මෙම රාජධානියේ තුන්වන මාලිගාව වන බුසොසන්සොං යන දෙඅංශයේම සහ සම්ගුක් සාගි (රාජධානි තුනේ ඉතිහාසය) හි සඳහන් වන ගුංගනම්ජි පොකුණෙහි ඒවායේ සමහර සලකුණු සොයාගත හැකිය. Gungnamji යන්නෙහි තේරුම "මාලිගාවේ දකුණේ පොකුණ" යන්නයි.<gallery class="center"> ගොනුව:Korea-Gyeongju-Cheomseongdae-04.jpg|alt=Cheomseongdae, royal observatory.|[[චොම්සොංදේ|Cheomseongdae]], රාජකීය නිරීක්ෂණාගාරය. ගොනුව:Asl11.jpg|alt=Poseokjeong (Pavilion of Stone Abalone) used to be a grand royal garden.|Poseokjeong (ගල් ඇබලෝන් මණ්ඩපය) ඉස්සර මහා රාජකීය උද්‍යානයක් විය. </gallery> ==== සොහොන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== [[ගොනුව:South_of_Tomb_of_the_General.jpg|දකුණ|thumb|270x270පික්|[[Tomb of the General|ජෙනරාල්ගේ සොහොන්ගැබ]] ශ්‍රේෂ්ඨ ගොගුර්යෝ රජෙකුගේ හෝ හමුදා නිලධාරියෙකුගේ සොහොනක් යැයි උපකල්පනය කෙරේ. චීනයේ Ji'an හි පිහිටා ඇත.]] රාජධානි තුනක කාලපරිච්ඡේදයේ මළ ගෙවල් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පරිමාණයෙන් ස්මාරක විය. නිදසුනක් වශයෙන්, ගොගුර්යෝවේ මෙම කාල පරිච්ෙඡ්දය තුළ විවිධ වර්ගයේ මෘත ශරීර ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය විකාශනය විය: එක් ආකාරයක භූමදානයක් ගල්වලින් සෑදූ පියගැටපෙළ පිරමීඩයක් වන අතර තවත් විශාල පස් කන්දක් ආකාරයකි. [[Cheonmachong|චියොන්මාචොං]] පස් කන්දක් සහිත භූමදානය [[ජියෝන්ජු|ග්යොංජු]] හි පුරාණ සිල්ලා අගනුවර පිහිටි මෝචරි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ස්මාරක ශෛලියට උදාහරණයකි. ගොගුර්යෝවේ සිට පැවත එන සොහොන් කොත්වල ඇති බිතු සිතුවම් ද එම යුගයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ බොහෝ දේ හෙළි කරයි, ඒවායින් බොහොමයක් ''baeheulimgidoong'' (배흘림기둥 ලෙස හඳුන්වන [[Entasis|කුළුණු]] සහිත ගොඩනැගිලි නිරූපණය කරයි) කොරියානු භාෂාවෙන්. බොහෝ දෙනෙකුට ඉහළින් අගනගර ඇත. පසුකාලීන කොරියානු ව්‍යුහයන්ට ආවේණික වූ ලී වරහන් ව්‍යුහයන් සහ දැවවල වර්ණ ගැන්වීම ඒ වන විටත් භාවිතයේ තිබූ බව බිතුසිතුවම්වලින් හෙළි වේ. කොරියාවට සොහොන් ගෙවල් සහ නගර බිත්ති ඉදිකිරීමේ පොහොසත් වාස්තුවිද්‍යාත්මක උරුමයක් ඇත. [[Muryeong of Baekje|මුර්යොං රජුගේ]] (ක්‍රි.ව. 501-523) ගඩොල් සොහොන් ගෙය එහි කුටි සිවිලිම සහ ආරුක්කු ඉදිකිරීම සඳහා කැපී පෙනේ.<gallery class="center"> ගොනුව:5th_century_tombs_of_rulers_of_Koguryŏ.jpg|alt=Goguryeo tombs, 5th century, Jian, China.|[[ගොගුර්යෝ]] සොහොන්, 5 වන සියවස, ජියෑන්, චීනය. ගොනුව:Tombs_in_Neungsan-ri,_Buyeo,_Korea.jpg|alt=Baekje royal tomb complex, Buyeo, South Korea.|[[බෙක්ජේ|Baekje]] රාජකීය සොහොන් සංකීර්ණය, [[Buyeo County|Buyeo]], දකුණු කොරියාව. ගොනුව:Daeneungwon-Gyeongju-Korea-2006-05.jpg|alt=Hwangnam Great Tomb, a double-mounded tomb for a king and queen of Silla.|හ්වන්ග්නම් මහා සොහොන, [[සිල්ලා|සිල්ලාවේ]] රජු සහ රැජින සඳහා ද්විත්ව කඳු සහිත සොහොනකි. ගොනුව:Changnyeong_tombs_below.jpg|alt=Royal tombs of Bihwa Gaya.|බිහ්වා [[ගයා සංයුක්තය|ගයාවේ]] රාජකීය සොහොන් . </gallery> === උතුරු-දකුණු රාජ්‍ය කාලය (698–926) === [[උතුරු–දකුණු රාජ්‍ය යුගය|උතුරු දකුණු රාජ්‍ය කාලය]] (698-926) යනු කොරියානු ඉතිහාසයේ සිල්ලා සහ [[බල්හේ]] පිළිවෙලින් කොරියාවේ දකුණු සහ උතුරු ප්‍රදේශයේ සහජීවනයෙන් සිටි කාල පරිච්ඡේදයයි. ==== ලේට් සිල්ලා (668–935) ==== ===== ආගමික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ===== {{බහුවිධ රූපය | align = left | image1 = Lotus_Flower_Bridge_and_Seven_Treasure_Bridge_at_Bulguksa_in_Gyeongju,_Korea.jpg | width1 = 260 | alt1 = | caption1 = බුල්ගුක්සා හි නෙළුම් මල් පාලම සහ සත් නිධන් පාලම. | image2 = Korea-Gyeongju-Bulguksa-24.jpg | width2 = 150 | alt2 = | caption2 = [[Dabotap|Dabo Pagoda]], දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තුවකි. | footer = [[බුල්ගුක්සා|බල්ගුක් පන්සල]], යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියකි. }} බෞද්ධ විහාරස්ථානවල සැලසුම් මධ්‍යම ප්‍රධාන ශාලාව ඉදිරිපිට අනෙකුත් ගොඩනැගිලි සමඟ උතුරු-දකුණු අක්ෂයේ සමමිතික පිරිසැලසුමක චෛත්‍ය දෙකකින් සංලක්ෂිත විය. Gyeongju අසල Toham කන්ද පාමුල ගල් වේදිකාවක් මත ඉදිකරන ලද [[Bulguksa|Bulguksa Temple]], කොරියාවේ දැනට පවතින පැරණිතම විහාරස්ථානයයි. 6 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී මෙම විහාරස්ථානය මුලින්ම ආරම්භ කරන ලද අතර 752 දී සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත ගොඩනඟා විශාල කරන ලදී. මුල් වේදිකාව සහ අත්තිවාරම් අද දක්වා නොවෙනස්ව පවතී, නමුත් දැනට පවතින ලී ගොඩනැගිලි ජොසොන් යුගයේදී ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. දෙමහල් වේදිකාවේ ගල් වැඩ වාස්තු විද්‍යාත්මක සංවිධානය සහ උසස් ගොඩනැඟිලි ක්‍රම පිළිබඳ විශිෂ්ට හැඟීමක් ප්‍රදර්ශනය කරයි. විහාරස්ථානයේ ප්‍රධාන ශාලාව ඉදිරිපිට ගල් චෛත්‍ය දෙකක් ඇත. උසාවියේ වම් පසින් පිහිටා ඇති වඩාත් සරල [[Seokgatap]] බුදුන් වහන්සේ ලෝකෝත්තර සන්සුන්ව ප්‍රකාශනය නියෝජනය කරයි. එහි පදික ස්ථර දෙකක් සහිත තට්ටු තුනක් සහ සම්පූර්ණ උස අඩි විසිපහක් පමණ වේ. චෛත්‍යය සරල අලංකරණය නොකළ පදම් පුවරු සහ තට්ටු තුනකින් යුත් ස්ථූපයකින් සමන්විත වන අතර ඒ සෑම එකක්ම පියගැටපෙළ පහක් සහ කැපූ වහලවල් ඇත. මෙම ලක්ෂණ කොරියානු ගල් චෛත්‍යවල සාමාන්‍ය ආකාරයකි. [[ගොනුව:Front_view_of_Seokguram_from_front_chamber.jpg|දකුණ|thumb|270x270පික්|යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන [[සොක්ගුරාම්|Seokguram Grotto]] . කෘතිම කළුගල් ගුහාවක්.]] උසාවියේ දකුණු පසින්, සංකීර්ණ [[Dabotap|ඩබොටප්]] විවිධාංගීකරණය වූ විශ්වයක බුදුන්ගේ ප්‍රකාශනය නියෝජනය කරන අතර එය කොරියාවේ, තවදුරටත් ආසියාවේ අද්විතීය වේ. අඩි තිස් පහක උසකින් යුත් මෙම චෛත්‍යයේ දෙපස පඩිපෙළක් සහිත එක් පීඨිකාවක්, බැලස්ට්‍රේඩ් සහිත ප්‍රධාන කථා හතරක් සහ අවසාන ඔටුන්න-බෝල සහ තහඩු අනුපිළිවෙලින් සංලක්ෂිත වේ. [[නෙළුම්|නෙළුම් මලේ]] මෝස්තර මෝස්තරය චෛත්‍යයේ අච්චු සහ අනෙකුත් විස්තර වලින් පෙනේ. [[සොක්ගුරාම්|Seokguram]] හි පාෂාණ ගුහා සිද්ධස්ථානය Toham කඳු මුදුනේ පිහිටා ඇත. එය බල්ගුක්සා දේවාලයේ ප්‍රධාන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා විසින් ඉදිකරන ලද අතර එම යුගයේම ඉදිකරන ලද්දකි. මෙම ලෙන් දේවාලය කෘතිමව හා දක්ෂ ලෙස කළුගල් කුට්ටි වලින් ඉදිකර ඇති අතර ස්වාභාවික භූ දර්ශනයක් ලබා දීම සඳහා ඉහළින් පස් කන්දකින් ආවරණය කර ඇත. මෙම දේවාලය බිත්ති දෙපස සහ ප්‍රධාන කුටියට පිවිසෙන දොරටුවේ බුදුදහමේ ආරක්ෂකයින්ගේ රූප කැටයම් කර ඇති විශාල ගල් පුවරු වලින් ආවරණය කර ඇති සෘජුකෝණාස්‍රාකාර ඉදිරිපස කාමරයක් ඇත. කවාකාර ප්‍රධාන කුටිය අලංකාර ගෝලාකාර සිවිලිමකින් ආවරණය වී ඇති අතර බෝධිසත්වයන් සහ ශ්‍රාවකයන් දස දෙනා නිරූපණය කරන කැටයම් කළ ගල් බිත්ති පුවරු වලින් වටවී ඇත. මධ්‍යයේ නෙළුම් පීඨයක් මත ඇති අලංකාර බුද්ධ ප්‍රතිමාව කුටියේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයයි. පාෂාණ ලෙන් සිද්ධස්ථාන ආසියාවේ දුර්ලභ නොවේ, නමුත් මෙම සිද්ධස්ථාන සහ මූර්ති කිහිපයක් එවැනි උසස් කලාත්මක බව හෙළි කරයි. Seokguram හි ඇති නිර්මාණ තරම් ආගමික සහ කලාත්මක වශයෙන් කිසිවක් සම්පූර්ණ නොවේ<gallery class="center"> ගොනුව:Nyellocc.jpg|alt=Roof end tile shaped like an owl's tail, chimi in Korean.|බකමූණෙකුගේ වලිගයක හැඩය ගත් වහල කෙළවරේ උළු, කොරියානු භාෂාවෙන් ''චිමි'' . ගොනුව:Korea-Mountain-Jirisan-Hwaeomsa-05.jpg|alt=The Lion Pagoda of Hwaeomsa or Four-Lion Three-Story Stone Pagoda is located at the South Korean Buddhist temple of Hwaeomsa, in Gurye County, Jeollanam-do.|[[Lion Pagoda of Hwaeomsa|හ්වාඕම්සා හි සිංහ චෛත්‍යය]] හෝ සිව්-සිංහ තෙමහල් ගල් චෛත්‍යය පිහිටා ඇත්තේ ජියෝලානම්-ඩෝ හි ගුර්යේ ප්‍රාන්තයේ හ්වාඕම්සා හි දකුණු කොරියානු බෞද්ධ විහාරයේ ය. ගොනුව:Korea's_National_Trasure_No_104.JPG|alt=Granite memorial stupa carved in the shape of an eight-sided roof, National Museum of Korea.|[[National Museum of Korea|දකුණු කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරය]], අට-පාර්ශ්වික වහලයක හැඩයෙන් කැටයම් කර ඇති ග්‍රැනයිට් අනුස්මරණ ස්තූපය. ගොනුව:제천장락동7층모전석탑(보물459)10.jpg|alt=Seven-story Stone Pagoda in Jangnak-dong, Jecheon|ජෙචියොන් හි ජැන්නැක්-ඩොං හි සත්මහල් ගල් චෛත්‍යයක් ගොනුව:충주_탑평리_칠층석탑_01.jpg|alt=Seven-story Stone Pagoda in Tappyeong-ri, ChungjuBuilt in 796|චුංජු හි ටැප්පියොං-රි හි සත්මහල් ගල් චෛත්‍යය 796 දී ඉදිකරන ලදී </gallery> ==== රාජකීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== [[ගොනුව:Anapji_Pond-Gyeongju-Korea-2006-09.jpg|දකුණ|thumb|[[Anapji]] යනු දකුණු කොරියාවේ [[ජියෝන්ජු|Gyeongju]] හි කෘතිම පොකුණකි. එය පුරාණ සිල්ලා මාලිගා සංකීර්ණයේ කොටසක් විය. එය 674 දී මුන්මු රජුගේ නියෝගයෙන් ඉදිකරන ලද්දකි.]] එක්සත් සිල්ලා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 7 වන සියවසේ සිට 10 වන සියවස දක්වා අර්ථ දක්වා ඇත. කොරියානු අර්ධද්වීපය එක්සත් සිල්ලා රාජධානියට ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් පසු කොරියානු සිල්ලා ආයතන රැඩිකල් ලෙස පරිවර්තනය විය. යුනයිටඩ් සිල්ලා චීනයේ [[තාං රාජවංශය|ටෑං රාජවංශයේ]] සම්පූර්ණ පරිණත සංස්කෘතිය අවශෝෂණය කර ගත් අතර ඒ සමඟම අද්විතීය [[Cultural identity|සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයක්]] වර්ධනය කළේය. T'ang වෙතින් නව බෞද්ධ නිකායන් හඳුන්වා දුන් අතර [[Buddhist art|බෞද්ධ කලාව]] දියුණු විය. එය සෑම කලා ක්ෂේත්‍රයකම සාමය හා සංස්කෘතික ප්‍රගතිය ඇති වූ කාල පරිච්ඡේදයකි. වර්තමානයේ පැරණි තේජස පිළිබඳ සියලු අංශු පාහේ අතුරුදහන් වී ඇතත්, ග්යොංජු රාජකීය අගනුවර ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සමෘද්ධිමත් විය. නගරයේ 200,000 කට ආසන්න ජනගහනයක් එහි උච්චතම ස්ථානයේ සිටි අතර, 170 ක පමණ සාරවත් ද්‍රෝණියක් වට කරන ගංගා දෙකක් සහ කඳු තුනක් හන්දියේ උපායමාර්ගිකව පිහිටා තිබුණි.&nbsp;කි.මී. <sup>2</sup> ප්රදේශයේ. නගරයේ නාගරික ප්‍රදේශය අදියර තුනකින් සංවර්ධනය කර පුළුල් කරන ලදී. දෙවන අදියරේදී, [[Hwangnyongsa]] පන්සල මධ්‍යයේ පිහිටි විට, කලාපය පුළුල් වීදි සහිත මාර්ග රටා ජාලයක් බවට සංවර්ධනය කරන ලදී. මාලිගාවේ එක් ස්ථානයක් කලින් ගොඩනැඟිලි ස්ථානය නිරූපණය කරන [[Retaining wall|රැඳවුම් බිත්ති]] සහිත ගල් වැඩ සහිත [[Anapji|ඇනප්ජි]] හි [[ජලාශ|කෘතිම විල]] මගින් සලකුණු කර ඇත. නගරයේ වංශාධිපතියන්ගේ නේවාසික දිස්ත්‍රික්කය සමන්විත වූයේ වංශාධිපතියන්ට වරප්‍රසාද ලබා දෙන නමුත් සාමාන්‍ය ජනයාට තහනම් වූ [[Building code|ගොඩනැගිලි කේතයට]] අනුකූලව ඉදිකරන ලද මහා නිවාස වලින් ය. ගොඩනැගිලිවල නටබුන් බොහොමයක උළු සෑම තැනකම දක්නට ලැබිණි. තවමත් නොනැසී පවතින ඒවායින්, අලංකාර සහ අලංකාර මෝස්තර පෙන්වන්න.<gallery class="center"> ගොනුව:Nyelloaa.jpg|alt=Model reconstruction of the Anapji Pond royal complex|[[Anapji Pond|Anapji පොකුණ]] රාජකීය සංකීර්ණයේ ආදර්ශ ප්‍රතිසංස්කරණය ගොනුව:Gyeongju_anapji_pond_2006-03-24.JPG|alt=Anapji pond in Gyeongju|[[ජියෝන්ජු|ග්යොංජු]] හි [[Anapji|ඇනප්ජි]] පොකුණ ගොනුව:Nyelloee.jpg|alt=Details of wooden construction reconstructed from archaeological remains recovered from a dredging of Anapji pond. Gyeongju National Museum.|ඇනප්ජි පොකුණේ කැණීමකින් සොයාගත් පුරාවිද්‍යාත්මක අවශේෂවලින් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද ලී ඉදිකිරීම් පිළිබඳ විස්තර. [[Gyeongju National Museum|ග්යොංජු ජාතික කෞතුකාගාරය]] . ගොනුව:Nyellogg.jpg|alt=End tile detail|අවසන් ටයිල් විස්තරය ගොනුව:Korea-Gyeongju-Poseokjeong_site_3832-06.JPG|alt=Gyeongju-Poseokjeong site 3832-06|Gyeongju-Poseokjeong අඩවිය 3832-06 </gallery> ==== බල්හේ (698–926) ==== උතුරු කොරියානු රාජධානියේ බල්හේ (698–926) කලාවේ සංයුක්ත ස්වභාවය බල්හේ කුමරියන්ගේ සොහොන් දෙකෙන් සොයාගත හැකිය. බල්හේ ජනයාගේ සමහර වංශාධිපතියන්, රණශූරයන් සහ සංගීතඥයන් සහ සේවිකාවන් පෙන්වයි, ඔවුන් රාජධානියේ තුන්වන රජු වන මුන් (737-793) රජුගේ දියණියක වන ජියොන්ගියෝ කුමරියගේ සොහොන්ගැබේ බිතු සිතුවමේ නිරූපණය කර ඇත. බිතුසිතුවම් බල්හේ ජනයාගේ රූපය එහි සම්පූර්ණත්වය ප්රදර්ශනය කළේය. ජොංහ්යෝ කුමරියගේ සොහොන් ගෙය (Korean, චීන: zhēnxiào gōngzhǔ mù; 贞孝公主墓), මුල් බල්හේ රාජධානියේ මිනිසුන් විසින් 793 දී සාදන ලදී,<ref name="Injae">Lee Injae, Owen Miller, Park Jinhoon, Yi Hyun-hae, 《Korean History in Maps》, Cambridge University Press, 2014. {{ISBN|1107098467}} p.65</ref> වෙනත් දේ අතර, බල්හේ කලාකරුවන් විසින් කරන ලද පළමු සම්පූර්ණ සොයා ගත් සහ සවිස්තරාත්මක [[Mural|බිතුසිතුවම්]] අඩංගු වන අතර එම නිසා ඉතිහාසඥයින්ට වටිනා අවබෝධයක් ලබා දේ. සොහොන් ගෙය මුලින් [[Tumulus|ටමුලස්]] වලට අමතරව ගඩොල් සහ ගල් පුවරු වලින් සාදන ලද අවමංගල්‍ය [[පැගෝඩා|චෛත්‍යයක්]] විය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=16 July 2012 |title=渤海国文物古迹之龙头山古墓群 |trans-title=Cultural remains of the Balhae Kingdom:the ancient tombs at Longtou Mountain |url=http://www.jlcbs.cn/wenhua/wenhuayanjiuhui/2012-07-16/1529.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306173931/http://jlcbs.cn/wenhua/wenhuayanjiuhui/2012-07-16/1529.html |archive-date=6 March 2021 |access-date=29 September 2017 |website=Chamgbai Mountain}}</ref> චෛත්‍යයේ අත්තිවාරම් පමණක් ඉතිරිව ඇති අතර, එය මුලින් හතරැස් වූ අතර මීටර් 5.50x5.65 ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත බව පෙන්නුම් කරයි.<ref>Korea Art History Academy, "美術史學硏究", 233-236, 2002. p.59</ref> අවමංගල්‍ය චෛත්‍යයට සහ ටූමුලස්ට පහළින්, කුමරියගේ භූමදානය සමන්විත වූයේ ඇතුල්වීමේ මාර්ගයක්, සොහොන් ගෙය ඇතුල්වීම, අභ්‍යන්තර මාර්ගය සහ සුසාන කුටියකි. සුසාන කුටිය භූගත වන අතර 1980 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී කැණීම් කරන ලදී<ref>Keong-il Kim, "Pioneers of Korean Studies", Joeun Munhwasa, 2004. {{ISBN|8971055154}} p.459</ref> සුසාන කුටිය මීටර් 2.10x3.10 ක් වූ අතර එය ගඩොල්වලින් ඉදිකරන ලද අතර ගල් පුවරු වහලය සෑදී ඇත. ගල්වලින් වැසී ඇති පස් ගොඩවල් ගොගුර්යෝ විලාසිතාවේ සොහොන්ගැබේ අඛණ්ඩ පැවැත්ම පෙන්නුම් කරයි<ref name="Injae2">Lee Injae, Owen Miller, Park Jinhoon, Yi Hyun-hae, 《Korean History in Maps》, Cambridge University Press, 2014. {{ISBN|1107098467}} p.65</ref> නමුත් විධිමත් ඇඳුම් වලින් ටෑං විලාසිතාව පෙන්නුම් කරයි, එයින් ඇඟවෙන්නේ කොරියානු බල්හේ චීන ටැං සංස්කෘතිය ක්‍රියාකාරීව පිළිගත් බවයි.<ref>[[Patricia Buckley Ebrey|Patricia Ebrey]], Anne Walthall, "Pre-Modern East Asia:A Cultural, Social and Political History", Cengage Learning, 2013. {{ISBN|1133606512}} p.65</ref> අභ්‍යන්තර ඡේදයේ පිටුපස බිත්තිවල සහ සුසාන කුටියේ උතුරු, නැගෙනහිර සහ බටහිර බිත්තිවල මිනිසුන් නිරූපණය කරන [[Murals|බිතුසිතුවම්]] 12 ක් මුලින් තිබුණි. කුටිය සෑම බිත්තියකම බිතුසිතුවම් හතරකින් වටවී ඇති අතර, රතු, නිල්, කහ, දම් සහ දුඹුරු සිවුරු පැළඳ සිටින රණශූරයන් (3), කුටි සේවකයෝ, සංගීතඥයන් සහ සේවිකාවන් වැනි ක්‍රියා කරන පුද්ගලයන් දහතුනක් නිරූපණය කරයි. බිතුසිතුවම් බල්හේ ජනයාගේ ප්‍රතිරූපය එහි සම්පූර්ණත්වය ප්‍රථම වරට ප්‍රදර්ශනය කළේය. === ගොර්යෝ (918–1392) === [[ගොනුව:Goryeo_Seopum.jpg|දකුණ|thumb|271x271පික්|රාජකීය මාලිගාවක් නිරූපණය කරන ගොර්යෝ චිත්‍රයක්. <ref>{{Citation|last=김도경|date=1995|work=대한건축학회논문집|volume=11권4호 통권78호|postscript=ko:고려시대 관경변상도의 전각도에 관한 연구|language=ko|last2=주남철}}</ref>]] [[ගොර්යෝ]] ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 10 වැනි සියවසේ සිට 14 වැනි සියවස දක්වා කාලය ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. මෙම යුගයේ බොහෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ආගමට සම්බන්ධ වූ අතර දේශපාලන බලය / රාජධානියේ බලපෑමට ලක් විය. [[බුද්ධාගම]] එකල සංස්කෘතියේ සහ සමාජය තුළ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බැවින්, විචිත්‍රවත් [[බෞද්ධ පන්සල්|බෞද්ධ විහාරස්ථාන]] සහ [[පැගෝඩා|චෛත්‍ය]] වැනි බොහෝ ගොඩනැගිලි ආගමික අවශ්‍යතා මත සංවර්ධනය විය. මෙම යුගයේ බොහෝ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය ලී වලින් ගොඩනගා ඇති බැවින් අද දක්වා ඉතිරිව ඇත්තේ ස්වල්පයක් වීම අවාසනාවකි. එසේම, ගොර්යෝවේ අගනුවර පදනම් වූයේ නූතන උතුරු කොරියාවේ නගරයක් වන [[කයිසොන්ග්|කේසොං]] හි ය. එහි පිහිටීම දකුණු කොරියාවේ බොහෝ ඉතිහාසඥයින්ට මෙම යුගයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය අධ්‍යයනය කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීම දුෂ්කර කර ඇත. දකුණු කොරියාවේ ගොර්යෝ යුගයේ අග භාගයේ ඉතිරිව ඇති ලී ව්‍යුහයන් ජොසොන් යුගයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට වඩා සැලකිය යුතු තරම් සරල වරහන් අපට පෙන්වයි. [[කොරියාවේ රාජධානි තුන|තුන් රාජධානි]] යුගයේ සිට මෙම ව්යුහයන්ගේ දීප්තිමත් සහ මෘදු වර්ණ ගැන්වීම තවදුරටත් වර්ධනය විය.<ref>[http://www.koreanculture.org/06about_korea/symbols/14dancheong.htm Dancheong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080622234947/http://www.koreanculture.org/06about_korea/symbols/14dancheong.htm|date=2008-06-22}}</ref><gallery class="center"> ගොනුව:Sudeoksa_03.JPG|alt=Daeungjeon Hall of Sudeoksa Temple.|[[Sudeoksa]] පන්සලේ Daeungjeon ශාලාව. ගොනුව:Muryangsujeon2.jpg|alt=Muryangsujeon (Main Hall) at Buseoksa Temple.|මුරියංසුජියොන් (ප්‍රධාන ශාලාව) [[Buseoksa|බුසොක්සා]] පන්සලේ. ගොනුව:Korea-Gangwon-Woljeongsa_Nine_Story_Stone_Pagoda_1723-07.JPG|alt=Woljeong Temple pagoda.|Woljeong පන්සලේ චෛත්‍යය. ගොනුව:Korea-Seoul-National_Museum_Gyeongcheonsa_Pagoda_0187&8-06.jpg|alt=10-story-high marble pagoda of Gyeongcheonsa Temple.|Gyeongcheonsa පන්සලේ තට්ටු 10ක් උස කිරිගරුඬ චෛත්‍යය. ගොනුව:금동탑_(국보_제213호).jpg|alt=Bronze model pagoda, Goryeo period, a national treasure of Korea, Leeum Museum, Seoul, South Korea.|ලෝකඩ ආදර්ශ චෛත්‍ය, Goryeo යුගය, කොරියාවේ ජාතික වස්තුවක්, Leeum කෞතුකාගාරය, සෝල්, දකුණු කොරියාව. </gallery> === ජොසොන් (1392–1910) === [[ගොනුව:Donggwol-do.jpg|දකුණ|thumb|500x500පික්|''[[Donggwoldo]]'', යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන [[චංදොක්ගුං|Changdeokgung]], සහ [[චංග්යොංගුං|Changyeonggung]] හි වරක් පුළුල් භූමියක භූ දර්ශනයකි. පින්තාරු කරන ලද c. 1830.]] [[ජොසොන්]] ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 14 වැනි සියවසේ සිට 20 වැනි සියවසේ ආරම්භය දක්වා අර්ථ දක්වා ඇත. 1392 දී [[ජොසොන්|ජොසොන් රාජවංශය]] පිහිටුවීම, 14 වන සියවසේ දී චීනයේ සිට කොරියාවට සෙමෙන් විකාශනය වූ [[Neo-Confucianism|නව-කොන්ෆියුෂියානුවාදයේ]] මූලධර්මවල ගිලී සිටි සමාන අදහස් ඇති මිනිසුන් බලයට ගෙන එන ලදී. මෙය බුදුදහමට සාපේක්ෂව සතුරු නව පරිසරයක් ඇති කිරීමට හේතු වූ අතර, රාජ්‍යය බෞද්ධ විහාරස්ථානවලින් කොන්ෆියුසියස් ආයතන වෙත ක්‍රමක්‍රමයෙන් අනුග්‍රහය දැක්වීමට හේතු විය. මුල් රාජවංශය පුරාවටම, නව-කොන්ෆියුෂියානු රේඛාවල සමාජය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ පෙළඹවීම සෝල්හි සහ පළාත් නගර ගණනාවක [[Hyanggyo|හියැන්ගියෝ]] (දේශීය පාසල්) ගොඩනැගීමට හේතු විය. මෙහිදී, ප්‍රභූ පැලැන්තියේ පුතුන් කොන්ෆියුසියස් ඉගෙනීමේ වාතාවරණයක් තුළ සිවිල් සේවා වෘත්තීන් සඳහා සූදානම් විය. මෙම ආයතන රාජවංශයේ අවසානය දක්වා පැවතියද, විවිධ හේතූන් මත 16 වන සියවසේ මැද භාගයේදී ඒවා ප්‍රසාදයට ලක් වීමට පටන් ගත්තේය. මේ අතර, ජනගහනයේ වැඩිවීම එය පෙර වසරවලට වඩා අඩු සිවිල් සේවා වෘත්තියක අපේක්ෂාවන් බවට පත් කළේය. එසේම, [[Yangban|යැංබෑන්]] රදළ පැලැන්තිය නව-කොන්ෆියුසියස්වාදය පිළිබඳ අවබෝධයෙන් පරිණත වූ විට, ඔවුන් තම පුතුන් සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වූ ගුණාත්මකභාවය සහ උපදෙස් වර්ග වඩාත් තෝරා බේරාගෙන වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, පෞද්ගලික කොන්ෆියුසියානු ඇකඩමි ([[seowon]]) ක්‍රමයෙන් හයියංග්යෝස් වෙනුවට ආදේශ කර රාජවංශයේ අවසානය දක්වා ග්‍රාමීය රදළ ජීවිතයේ ප්‍රධාන අංගයක් බවට පත් විය. නව-කොන්ෆියුසියස්වාදය නව වාස්තුවිද්‍යාත්මක ආදර්ශයන් ආභාසය කළේය. ජේසිල් නොහොත් ගෝත්‍රික අනුස්මරණ ශාලා බොහෝ ගම්වල සාමාන්‍ය දෙයක් බවට පත් විය, එහිදී බොහෝ [[Extended family|ගම්වල දුරස්ථ]] මුතුන් මිත්තෙකුට පොදු නමස්කාරය සඳහා පහසුකම් ඉදිකර ඇත. ජොංමියෝ නොහොත් අනුස්මරණ සිද්ධස්ථාන රජය විසින් පිහිටුවන ලද්දේ පුත්‍ර භක්තියේ හෝ භක්තියේ සුවිශේෂී ක්‍රියාවන් සැමරීම සඳහා ය. මෙම පුරාවිද්‍යාවෙන් ඔබ්බට වුවද, ප්‍රායෝගිකත්වය, අරපිරිමැස්ම සහ ස්වභාවධර්මයට අනුග්‍රහය දැක්වූ නව-කොන්ෆියුසියස්වාදයේ [[Aesthetics|සෞන්දර්යය]], කොරියානු සමාජය පුරා ස්ථාවර වාස්තුවිද්‍යාත්මක ශෛලියක් ඇති කළේය. වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ නගර බිත්ති වන්නේ සෝල් සහ සුවොන් ය. 1396 දී ඉදිකරන ලද සහ 1422 දී නැවත ගොඩනඟන ලද අගනුවර ගල් පවුර කිලෝමීටර් 18 කට වඩා දිගු විය (එයින් කිලෝමීටර 16 ක් ඉතිරිව හෝ ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත) සහ දොරටු අටක් (නැම්ඩේමුන්, දකුණු දොරටුව ඇතුළුව); 1796 දී නිම කරන ලද සුවොන්ගේ නගර තාප්පය, බටහිර බලපෑමෙන් සහ ශිල්පීය ක්‍රමවලින් ප්‍රයෝජන ලැබූ බැවින්, එකල ආසියාවේ ඉදිකිරීම් ක්‍රමවල ආකෘතියක් විය. ==== බලකොටු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== <gallery class="center"> ගොනුව:Sungnyemun_Gate,_front,_2013.jpg|alt=Namdaemun Gate, one of the Eight Gates in the Fortress Wall of Seoul.|[[Namdaemun]] ගේට්ටුව, සෝල්හි බලකොටු පවුරේ දොරටු අටෙන් එකක්. ගොනුව:Choksuk_pavillion_in_Jinju_Castel.JPG|alt=Chokseok pavilion, Jinju fortress wall.|චොක්සොක් මණ්ඩපය, [[ජින්ජු]] බලකොටු පවුර. ගොනුව:Cheongju_Sangdangsangseong.jpg|alt=Sangdang Mountain Fortress in Cheongju.|Cheongju හි Sangdang කඳු බලකොටුව. ගොනුව:Bifyu_8.jpg|alt=Hwaseong Fortress, a UNESCO World Heritage Site.|[[Hwaseong Fortress|Hwaseong බලකොටුව]], UNESCO ලෝක උරුම අඩවියකි. ගොනුව:水原華城-八達門-Paldalmun-2018-08-31-front.jpg|alt=South gate, Hwaseong Fortress.|දකුණු දොරටුව, Hwaseong බලකොටුව. ගොනුව:Hwasgph1.jpg|alt=Watch tower, Hwaseong Fortress.|මුර කුළුණ, Hwaseong බලකොටුව. </gallery> ==== ආගමික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== <gallery class="center"> ගොනුව:Jeongjeon,_Jongmyo_Shrine_(oblique)_-_Seoul,_Korea.jpg|alt=Jongmyo, a UNESCO World Heritage site. This Confucian shrine is dedicated to the ancestors of the Joseon dynasty kings.|[[Jongmyo (Seoul)|ජෝන්ග්මියෝ]], යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියකි. මෙම කොන්ෆියුසියස් සිද්ධස්ථානය ජොසොන් රාජවංශයේ රජවරුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් වෙනුවෙන් කැප කර ඇත. ගොනුව:Temple_of_Heaven_Seoul2.jpg|alt=Temple of Heaven, a site where Korean Emperors performed the rites to Heaven.|[[Wongudan|The Temple of Heaven]], කොරියානු අධිරාජ්‍යයන් ස්වර්ගයට චාරිත්‍ර ඉටු කළ ස්ථානයකි. ගොනුව:통도사_금계단.jpg|alt=Daeungjeon Hall of Tongdosa Temple rebuilt in 1645, a national treasure of Korea. A Buddhist temple.|1645 දී කොරියාවේ ජාතික නිධානයක් වන [[Tongdosa|ටොංඩෝසා දේවාලයේ]] Daeungjeon ශාලාව ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී. බෞද්ධ විහාරයකි. ගොනුව:20141005_김제_금산사_미륵전.jpg|alt=Mireukjeon or Maitreya Hall of Geumsansa Temple, a rare three-tiered structure. A Buddhist temple.|Mireukjeon හෝ [[Geumsansa|Geumsansa පන්සලේ]] Maitreya ශාලාව, දුර්ලභ තෙමහල් ව්යුහයක්. බෞද්ධ විහාරයකි. ගොනුව:Beopjusapagoda.jpg|alt=Rare wooden pagoda on the grounds of Beopjusa Temple. A Buddhist temple.|[[Beopjusa|බෙයෝප්ජුසා දේවාල]] භූමියේ දුර්ලභ ලී චෛත්‍යයක්. බෞද්ධ විහාරයකි. ගොනුව:Hwaeomsagakhwangjeonapseokdeung_(Stone_lantern_in_front_of_Gakhwangjeon_Hall_of_Hwaeomsa_Temple).jpg|alt=Gakhwangjeon Hall of the Buddhist temple Hwaeomsa.|[[Hwaeomsa|හ්වාඕම්සා]] බෞද්ධ විහාරයේ [[Gakhwangjeon Hall|ගක්වාංජියොන් ශාලාව]] . ගොනුව:금강산_장안사_대웅보전.jpg|alt=Daeungbojeon Hall of Jangansa Temple.|[[Jangansa|ජන්ගන්සා]] පන්සලේ Daeungbojeon ශාලාව. </gallery> ==== රාජකීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== <gallery class="center"> ගොනුව:Gwanghwamun Woldae(20240413) 1, cropped.jpg|Gyongbokgung හි ප්‍රධාන දොරටුව Gwanghwamun . ගොනුව:경복궁 경회루 (2020).jpg|alt=Gyeonghoeru, a royal banquet pavilion of Gyeongbokgung Palace.|Gyeonghoeru, Gyeongbokgung මාලිගයේ රාජකීය භෝජන සංග්‍රහ මණ්ඩපය. ගොනුව:KOCIS Korea Changdeokgung Moonlight Tour 20130426 03 (8694257079).jpg|alt=Donhwamun, the main gate of Changdeokgung, rebuilt 1609.|[[චංදොක්ගුං|Changdeokgung]] හි ප්‍රධාන දොරටුව වන Donhwamun 1609 නැවත ගොඩනඟන ලදී. ගොනුව:Injeongjeon (exterior), Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|alt=Injeongjeon Hall, the throne hall of Changdeokgung Palace, a UNESCO World Heritage Site.|Injeongjeon ශාලාව, UNESCO ලෝක උරුම අඩවියක් වන Changdeokgung මාලිගයේ සිංහාසන ශාලාව. ගොනුව:Juhamnu, Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|alt=Royal Library in the grounds of the Secret Garden in Changdeokgung Palace.|Changdeokgung මාලිගයේ රහස් උද්‍යානයේ පිහිටි රාජකීය පුස්තකාලය. ගොනුව:Korea-Seoul-Changdeokgung-Geumcheongyo-01.jpg|alt=Granite bridge, Changdeokgung Palace.|Granite පාලම, Changdeokgung මාලිගය. ගොනුව:창경궁 홍화문.jpg|alt=Honghwa Gate, Changgyeonggung. Rebuilt in 1616, it is one of the oldest surviving wooden gates in Korea.|Honghwa Gate, [[චංග්යොංගුං|Changyeonggung]] . 1616 දී නැවත ගොඩනඟන ලද එය කොරියාවේ දැනට පවතින පැරණිතම ලී දොරටු වලින් එකකි. ගොනුව:Changgyeonggung, salle du trône 2.jpg|alt=Myeongjeongjeon, the throne hall of Changgyeonggung Palace.|Myeongjeongjeon, Changyeonggung මාලිගයේ සිංහාසන ශාලාව. ගොනුව:Seogeodang.jpg|alt=Seokeodang, two-story building of Deoksugung built in the style of a private residence.|Seokeodang, [[දොක්සුගුං|Deoksugung]] හි දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල පෞද්ගලික වාසස්ථානයක ශෛලිය තුල ඉදිකර ඇත. </gallery> ==== නාගරික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== <gallery class="center"> ගොනුව:1894JoseonSeoul.jpg|alt=Seoul in 1894.|1894 දී සෝල්. ගොනුව:Joseonperiod.jpg|alt=Waryong-dong, Seoul in the late Joseon period.|වෝර්යොං-ඩොං, ජොසොන් යුගයේ අගභාගයේ සෝල්. ගොනුව:Narrow_street_of_19c_Seoul.jpg|alt=A narrow street of 19c Seoul.|19c සෝල් හි පටු වීදියකි. ගොනුව:Woodsellers19c.jpg|alt=A street of 19c Seoul.|19c සෝල් හි වීදියකි. </gallery> ==== ස්වදේශීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ==== <gallery class="center"> ගොනුව:Hahoe_Folk_Village,_Andong_2018-08-31-08.jpg|alt=Hahoe Folk Village, a UNESCO World Heritage Site.|[[Hahoe Folk Village|හහෝ ජන ගම්මානය]], යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියකි. ගොනුව:Hahoe_Folk_Village,_Andong_2018-08-31-02.jpg|alt=Hahoe Folk Village|හහෝ ජන ගම්මානය ගොනුව:2008-Korea-Gyeongju-Yangdong_Village-01.jpg|alt=Yangdong Folk Village.|[[Yangdong Folk Village|යැංඩොං ජන ගම්මානය]] . ගොනුව:Korea-Jeonju_Hyanggyo_4350-07.JPG|alt=Jeonju Hywanggyo, 1603.|ජියොන්ජු හයිවන්ග්යෝ, 1603. ගොනුව:Asl15.jpg|alt=Typical Confucian scholar's residence.|සාමාන්‍ය කොන්ෆියුසියානු විශාරදයාගේ නිවස. </gallery> === යටත් විජිත යුගයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය === 1910 සිට 1945 දක්වා [[ජපන් පාලනය යටතේ කොරියාව|යටත් විජිත කොරියානු]] යුගයේ ජපන් ආක්‍රමණය අතරතුර, [[Empire of Japan|ජපන් අධිරාජ්‍යයේ]] යටත් විජිත රජය විසින් කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය වෙනුවට [[Japanese architecture|ජපන් ගෘහ නිර්මාණ සම්ප්‍රදායන්]] ආදේශ කිරීමට උත්සාහයක් ගන්නා ලදී.<ref>Peter Bartholomew, 'Choson Dynasty Royal Compounds: Windows to a Lost Culture', in Transactions: Royal Asiatic Society, Korea Branch Vol. 68 (Seoul: RAS, 1993)</ref> කොරියානු අධිරාජ්‍ය මාලිගා සංකීර්ණ සහ ඒවායේ සාම්ප්‍රදායික [[Korean gardens|කොරියානු උද්‍යානවල]] සැලකිය යුතු ව්‍යුහයන් කඩා බිඳ දමන ලදී. වැදගත් භූ දර්ශන මූලද්‍රව්‍ය ජපානයේ ඉවත් කර විකිණීමට හෝ භාවිතයට ගන්නා ලදී. පැරණි [[බොන්සයි|බුන්ජා]] ගස් ජපන් උද්‍යානවල [[බොන්සයි|බොන්සායි]] ලෙස නැවත වගා කිරීම සඳහා ගෙන ඇත. ජපන් ආක්‍රමණය අතරතුර, සාම්ප්‍රදායික කොරියානු ආගමික ගොඩනැගිලි (බෞද්ධ හෝ කොන්ෆියුසියානු) ඉදිකිරීම මෙන්ම ක්‍රිස්තියානි පල්ලිවල අනුවර්තනයන් ද අධෛර්යමත් විය. සමහර කොරියානුවන් ජපන් ජාතිකවාදී න්‍යාය පත්‍රයට විරුද්ධ වූයේ [[ජියෝන්ජු|ජියොන්ජු]] ගම්මානයේ නිවාස වැනි සාම්ප්‍රදායික කොරියානු [[Hanok|හැනොක්]] නිවාස ඉදිකිරීමෙනි.<ref>{{Citation |title=Hanok hotels become a hip choice |url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2881118 |access-date=2024-11-08 |archive-date=2009-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402073158/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2881118 }}</ref> කොරියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සහ එහි ඉතිහාසය සඳහා යටත් විජිත නොසලකා හැරීම වැදගත් කොරියානු බිම් සලකුණු නොසලකා හැරීමට සහ නඩත්තු නොකිරීමට හේතු වූ අතර ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ සැලකිය යුතු උදාහරණ පිරිහීම හෝ කඩා දැමීමේ ප්‍රතිඵලයක් විය. සමහර ඓතිහාසික ගොඩනැගිලි ද ජපන් විසිතුරු ක්‍රම යොදා ගනිමින් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලදී. මේ අතර, ජපන් රජය සහ පෞද්ගලික පුරවැසියන් කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය අධ්‍යයනය කිරීමට, ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට සහ සංරක්ෂණය කිරීමට කටයුතු කළහ. 1918 දී [[Bulguksa|බුල්ගුක්සා]] විහාරය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සහ 1915 දී [[Mireuksaji Stone Pagoda|මිරෙක්සාජි ගල් චෛත්‍යය]] එක් උදාහරණයකි.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=노 |first=형석 |date=2009-04-20 |script-title=ko:[단독] 일제 1918년 보수 전 불국사 '실측도' 발견 |url=https://www.hani.co.kr/arti/culture/culture_general/350659.html |access-date=2024-03-05 |website=[단독] 일제 1918년 보수 전 불국사 '실측도' 발견 |language=ko}}</ref> ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීමේ වැඩසටහන් හරහා [[Japanese colonial architecture|ජපන් යටත් විජිත ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] මුලින්ම යටත් විජිත කොරියාවට හඳුන්වා දෙන ලදී. නව [[Railway|දුම්රිය]] මාර්ගවල ජපන් ආකාරයේ [[Railway station|දුම්රිය ස්ථාන]] සහ [[හෝටල් (ලැගුම්හල් වර්ගය)|හෝටල්]] තිබුණි. ජපන් ජාතිකයින් නව [[City hall|නගර ශාලා]], තැපැල් කාර්යාල, [[Barracks|බැරැක්ක]] සහ [[Military base|හමුදා කඳවුරු]], සිරගෙවල් සහ [[බන්ධනාගාර]], සහ [[Police station|පොලිස් ස්ථාන]] සහ [[Koban (police box)|පොලිස් පෙට්ටි ( ''කොබන්'' )]] ද ඉදි කළහ. මාධ්‍ය සහ අධ්‍යාපනය තුළ [[කොරියානු භාෂාව]] භාවිතා කිරීම තහනම් කළ ජපානය කොරියානුවන්ගේ ජපන් අධ්‍යාපනය සඳහා නව පාසල් ඉදි කළේය. බටහිර 'යුරෝ-ඇමරිකානු' පුනර්ජීවන ගෘහ නිර්මාණ ශෛලීන් කොරියාවේ ජපන් වාඩිලෑමට වැදගත් වූ සමහර නව ගොඩනැගිලි සඳහා භාවිතා කරන ලදී. උදාහරණයක් ලෙස [[Neoclassical architecture|නව සම්භාව්‍ය ශෛලියේ]] [[Japanese General Government Building, Seoul|ජපන් පොදු රාජ්‍ය ගොඩනැගිල්ල]] (1926), [[Seoul Station#Old Seoul Station|සෝල් දුම්රිය ස්ථානය]] (1925) සහ [[Seoul City Hall|සෝල් නගර ශාලාව]] (1926). කොරියාවේ ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය හිඟ විය. කොරියානු [[Old growth forest|පැරණි-වර්ධන]] වනාන්තර සහ විශේෂයෙන් විශාල [[Cupressaceae|සයිප්‍රස්]] ලොග ජපන් [[Logging|දැව කැපීමේ]] මෙහෙයුම් යටතේ පැවති අතර අනෙකුත් අපනයනය කළ හැකි [[ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය]] සමඟ ජපානයට නැව්ගත කරන ලදී. ජපන් ආක්‍රමණය, [[Art Deco|ආර්ට් ඩෙකෝ]] සහ [[Modernist architecture|නූතනවාදී ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] ඇතුළු 20 වැනි සියවසේ බටහිර නිර්මාණ ව්‍යාපාරවලට යටත් විජිත කොරියාවට පැමිණීම අවහිර කළේය. 20 වන සියවසේ බලපෑම් සහිත කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 1946 දී කොරියානු නිදහස ලැබීමෙන් පසුව වර්ධනය නොවීය.<gallery class="center"> ගොනුව:Old-Seoul-Station-2000-02.jpg|alt=Seoul Station.|සෝල් දුම්රිය ස්ථානය. ගොනුව:Seoul-City.Hall-02.jpg|alt=Seoul City Hall.|සෝල් නගර ශාලාව. ගොනුව:Chosen_Commercial_Bank_Head_Office.JPG|alt=Chosen Commercial Bank Head Office|තෝරාගත් කොමර්ෂල් බැංකු ප්‍රධාන කාර්යාලය ගොනුව:Keijo_Nippo_Company_Building.JPG|alt=Keijō Nippō Company Building|''[[Keijō Nippō]]'' සමාගම් ගොඩනැගිල්ල ගොනුව:Jinsen_Shrine.JPG|alt=Jinsen Shrine|ජින්සන් සිද්ධස්ථානය </gallery> == මූලාශ්‍ර == {{Reflist}} == වැඩිදුර කියවීම == * [[Banister Fletcher|ෆ්ලෙචර්, බැනිස්ටර්]] ; Cruickshank, Dan, [https://books.google.com/books?id=Gt1jTpXAThwC ''Sir Banister Fletcher's a History of Architecture''], Architectural Press, 20th edition, 1996 (පළමු ප්‍රකාශනය 1896).{{ISBN|0-7506-2267-9}}[[ISBN (identifier)|අයිඑස්බීඑන්]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7506-2267-9|0-7506-2267-9]] . Cf. හතරවන කොටස, 25 පරිච්ඡේදය. * [https://web.archive.org/web/20110703082420/http://www.koreanbook.de/index.php?main_page=product_info&cPath=84_125&products_id=1238 Sung-woo Kim: බෞද්ධ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය කොරියාව], Hollym Publishers 2007,{{ISBN|978-1-56591-226-7}}. == බාහිර සබැඳි == * [https://web.archive.org/web/20031213111646/https://www.indiana.edu/~easc/resources/korea_slides/architecture/3-1.htm ෂින් යං-හූන් විසින් කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ඉතිහාසය] * [http://nongae.gsnu.ac.kr/~mirkoh/korb01.html කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ කෙටි ඉතිහාසයක්] * [https://web.archive.org/web/20041109085739/http://www.enhr2004.org/files/papers/Sohn,%20S.K.%20-%20The%20modernisation%20of%20the%20Korean.pdf ENHR සම්මන්ත්‍රණ වාර්තාව ජූන්, එන්අයි, හොං, එච්ඕ සහ මහාචාර්ය යැං විසින් කොරියාවේ ජපානයේ වාඩිලාගැනීමේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය] * [https://web.archive.org/web/20051024190851/http://www.ucnet.pe.kr/Architecture%20in%20Korea/KA-Contemporary%20Building-Seoul-01.htm කොරියානු සමකාලීන ගොඩනැගිලි සහ නගර දර්ශන වෙනස්කම් පෙන්නුම් කරයි] * [http://www.koreasociety.org/dmdocuments/2009-07-16-doojin.mp3 Korea Society Podcast: Doojin Hwang සමඟ කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ නව ප්‍රවණතා] හි {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140724082323/http://www.koreasociety.org/dmdocuments/2009-07-16-doojin.mp3|date=2014-07-24}} * [http://www.koreasociety.org/dmdocuments/2007-04-05-land-of-apt.mp3 Korea Society Podcast: කොරියාව මහල් නිවාසයක් බවට පත් වූයේ කෙසේද?] 2016-03-04 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001054/http://www.koreasociety.org/dmdocuments/2007-04-05-land-of-apt.mp3|date=2016-03-04}} * [https://web.archive.org/web/20100130185156/http://www.pem.org/library/collections/offen පීබොඩි එසෙක්ස් කෞතුකාගාරයේ පිලිප්ස් පුස්තකාලයේ හර්බට් ඔෆෙන් පර්යේෂණ එකතුව] {{Asia topic|Architecture of}}{{අධිකාරී පාලනය}} jtjw0h6jmfyjs2l0a6ix2rf4q4kxqy3 ස්වර්ණ පුස්තක සම්මානය 0 193327 799592 798876 2026-09-16T04:42:00Z Sasithmadu 27730 තේරීම් ක්‍රියාවලි වෙනස මූලාශ්‍ර සමග 799592 wikitext text/x-wiki '''ස්වර්ණ පුස්තක සම්මානය''' යනු වසරේ විශිෂ්ටත ම [[සිංහල නවකතාව]] උදෙසා පිරිනැමෙන ප්‍රධාන ම සාහිත්‍යය ත්‍යාගවලින් එකකි. ශ්‍රී ලංකා පොත් ප්‍රකාශකයන්ගේ සංගමය විසින් ප්‍රදානය කරන මෙහි විනිශ්චය කටයුතු එක් එක් වසර වෙනුවෙන් තෝරා ගැනෙන ස්වාධීන විද්වතුන්ගෙන්, සාහිත්‍යධරයන්ගෙන් සමන්විත මඩුල්ලකින් සිදු කැරෙයි. 2007 වසරේ මෙය මුල්වරට ප්‍රදානය කිරීම ඇරඹුණු අතර, එම වසරේ දී නිර්දිෂ්ට කෘති 5ට ම සම-සම්මාන හිමි විය. නමුත් ඉන්පසු සෑම වසරක ම කෙටි ලැයිස්තු ගතවන කෘති 5න් තෝරාගත් එක් කෘතියකට පමණක් මෙය පිරිනැමී තිබේ. නිර්දිෂ්ට කෘති 5ට පූර්වයෙන් තෝරාගත් කෘති 12කින් සමන්විත දිගු ලැයිස්තුවක් ද ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබේ. == සුදුසුකම් ලැබීම හා රෙගුලාසි == සෑම වසරක ම පොත් ප්‍රකාශකයන්ගේ සංගමයේ සාමාජිකත්වය සහිත ප්‍රකාශන ආයතනයක් විසින් පළ කළ ඕනෑම නවකතාවක් ස්වර්ණ පුස්තක සම්මානය සඳහා සලකා බැලෙයි. මේ අනුව කර්තෘ ප්‍රකාශන මෙයට සුදුසකම් නො ලබයි. සම්මාන උළෙල පැවැත්වෙන්නේ සලකා බැලෙන කෘති පළවූ වසරට පසු වසරෙහි ය. මේ අනුව කිසියම් වසරක දී පළ කළ නවකතාවක් ද එම වසරෙහි ම සම්මාන සඳහා සලකා නො බැලෙයි. මින් පෙර පුවත්පතක කොටස් වශයෙන් පළවුණු නවකතා සලකා නො බැලෙන බවට නිර්ණායකයක් 2016 දී පූර්ව දැනුම් දීමකින් තොර ව හඳුන්වා දුන් අතර මේ අනුව යමින් එම වසරේ අවසන් කෘති 12 අතරට තේරී තිබුණු [[කපිල කුමාර කාලිංග|කපිල කුමාර කාලිංගගේ]] සැප්තැම්බරයේ දිගු දවසක් සහ [[සමන් වික්‍රමාරච්චි|සමන් වික්‍රමාරච්චිගේ]] අසන්ධිමිත්තා යන නවකතා සලකා බැලීමෙන් ඉවත් කැරුණි. 2024 වසරේ පටන් ඊට පෙර පෞද්ගලික ආයතනයක් විසින් පිරිනැමෙන සම්මාන ලබා ඇති කෘති ද ස්වර්ණ පුස්තක සම්මාන උදෙසා නුසුදුසු තත්ත්වයට පත්කර තිබේ. == තේරීම් ක්‍රියාවලිය == පාදක මණ්ඩලය විසින් එම වසරේ පළ වූ නවකතා 116ක් අතුරින් කෘති 12ක් අවසන් පූර්ව වටය හෙවත්, කෘති 12කින් සමන්විත දිගු ලැයිස්තුව සඳහා තෝරා ගනියි. ඉන්පසු මධ්‍ය මණ්ඩලය විසින් එම කෘති 12 අතරින් කෘති 5ක් අවසන් වටය හෙවත් නිර්දිෂ්ට ග්‍රන්ථ ලෙස තෝරා ගැනෙයි. අවසන් විනිශ්චය මණ්ඩලය හෙවත් උත්තරීතර මණ්ඩලය විසින් මෙම කෘති 5 අතරින් තෝරාගන්නා කෘතිය ස්වර්ණ පුස්තකය ලෙස සම්මාන ලබයි. නමුත් 2026 වසරේ ස්වර්ණ පුස්තක ඇගයීම් කටයුතුවල දී සියලු වට සඳහා කෘති තේරීම් එකම මණ්ඩලයක් විසින් සිදුකර ඇත. <ref name="athula">{{cite news |title=සංවාදය - අතුල ජයකොඩි සමග |author=ලක්මාල් බෝගහවත්ත |work=අරුණ |date=2026-08-23 |department=වරුණ අතිර්කය |page=2 }}</ref> == ත්‍යාග මුදල් == 2008 වසරේ සිය 2018 දක්වා ජයග්‍රාහී කෘතියට රුපියල් ලක්ෂ 5ක මුදලක් ද, නිර්දිෂ්ට කෘතියකට රුපියල් 50 000ක් බැගින් ද පිරිනැමිණි. 2018 වසරේ සිට ජයග්‍රාහී කෘතියට රුපියල් ලක්ෂ හතහමාරක් (රු. 750, 000) ද, නිර්දිෂ්ට කෘතියකට රුපියල් ලක්ෂ දෙකහමාරක් (රු. 250, 000) ද පිරිනැමෙයි. == විවේචන == == ස්වර්ණ පුස්තක සම්මාන – ජයග්‍රාහකයන් සහ නිර්දේශිත නවකතා == {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; width:90%;" |+ ස්වර්ණ පුස්තක සම්මාන – ජයග්‍රාහකයන් සහ නිර්දේශිත නවකතා {| class="wikitable" style="width:30%;" |+ වර්ණ සංකේතය ! වර්ණය !! අර්ථය |- | style="background:lightyellow;" | || ජයග්‍රාහක නවකතාව |} ! වර්ෂය !! කතුවරයා !! නවකතාව |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2025 | මනෝහාරී ජයලත් || ''අබාසාත්ති'' |- | මහින්ද චන්ද්‍රසේකර || ''වාපි'' |- | පී. බී. ජයසේකර || ''සිතේ කෙටුණු දේවනාගර'' |- | style="background:lightyellow;" | චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර | style="background:lightyellow;" | ''පියාසර සමය''<ref name="hiru-2025-swarna">{{cite web |url=https://hirunews.lk/english/420261/chandrarathna-bandara-wins-swarna-pusthaka-award |title=Chandrarathna Bandara wins Swarna Pusthaka Award |website=Hiru News |date=2025-09-15 |access-date=2026-04-28}}</ref> |- | [[සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක]]|| ''පරිකර්ම'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2024 | [[එරික් ඉලයප්ආරච්චි]]|| ''තිවංක කතාව'' |- | මලික් තුසිත ගුණරත්න || ''සිල්වර් ටිප්ස්'' |- | [[ලියනගේ අමරකීර්ති]]|| ''කැළලිකාරයෝ'' |- | [[මහින්ද ප්‍රසාද් මස්ඉඹුල]]|| ''මැයි මාර ප්‍රසංගය'' |- | style="background:lightyellow;" | විරාජිණී තෙන්නකෝන් | style="background:lightyellow;" | ''කැමේලියා''<ref name="ceylontoday-2024-swarna">{{cite web |url=https://ceylontoday.lk/2024/09/18/virajini-tennakoon-wins-swarna-pusthaka-award-2024-for-camellia/ |title=Virajini Tennakoon wins Swarna Pusthaka Award 2024 |website=Ceylon Today |date=2024-09-18 |access-date=2026-04-28}}</ref> |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2023 | එරික් ඉලයප්ආරච්චි || ''පහනක අඳුර'' |- | පී. බී. ජයසේකර || ''උසාවි ගිය නෙරූඩා නොහොත් කාම ඝෝර කවියා'' |- | සුරත් ද මැල් || ''DUO'' |- | [[මංජුල වෙඩිවර්ධන]]|| ''මුන්නක්කරේ සංසාරේ'' |- | style="background:lightyellow;" | නෝබට් අයගමගේ | style="background:lightyellow;" | ''කුර හඬෙකි වියැකෙන''<ref name="news19-2023-swarna">{{cite web |url=https://www.news19.lk/2023-swarna-pusthaka-award-to-norbert-ayagamage/ |title=2023 Swarna Pusthaka Award to Norbert Ayagamage |website=News19 |access-date=2026-04-28}}</ref> |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2022 | ශමෙල් ජයකොඩි || මගේ චිකාගෝ හදවත |- | එරික් ඉලයප්ආරච්චි || ''නකුල මුණි'' |- | [[කීර්ති වැලිසරගේ]]|| ''සන්ධ්‍යානන්දය'' |- | සේපාලි මායාදුන්නේ || ''හින් දොස් මාලේ'' |- | style="background:lightyellow;" | [[චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර]] | style="background:lightyellow;" | ''ප්‍රේමානිශංස''<ref name="goodreads-2022-swarna">{{cite web |url=https://www.goodreads.com/award/show/18246-swarna-pusthaka-award |title=Swarna Pusthaka Award 2022 |website=Goodreads |access-date=2026-04-28}}</ref> |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2021 | [[සෝමරත්න බාලසූරිය]]|| ''මුක්ති'' |- | තරිඳු ශ්‍රී ලොකුගමගේ || ''ජීවිතයේ ඔයිල් පැල්ලම්'' |- | [[කත්‍යානා අමරසිංහ]]|| ''බාණ කුසුම්'' |- | style="background:lightyellow;" | [[රූපා ශ්‍රියානි ඒකනායක]] | style="background:lightyellow;" | ''භේරුණ්ඩ කැදැල්ල''<ref name="slbpa-award-list">{{cite web |url=https://www.bookpublishers.lk/ |title=Swarna Pusthaka Award Winners |website=Sri Lanka Book Publishers Association |access-date=2026-04-28}}</ref> |- | ආරියවංශ අබේසේකර || ''ආරාමදාස'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2020 | ලියනගේ අමරකීර්ති || ''රතු ඉරි අඳින අත'' |- | [[ශමෙල් ජයකොඩි]]|| ''කුමර කොබෙයි'' |- | style="background:lightyellow;" | එරික් ඉලයප්ආරච්චි | style="background:lightyellow;" | ''පේත''<ref name="slbpa-award-list" /> |- | සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක || ''නිෂ්ක්‍රාන්තිය'' |- | [[සුරත් ද මැල්]]|| ''තී හා තා'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2019 | [[බටුවන්ගල රාහුල හිමි]]|| ''ගුම්'' |- | style="background:lightyellow;" | කපිල කුමාර කාලිංග | style="background:lightyellow;" | ''අදිසි නදිය''<ref name="slbpa-award-list" /> |- | කත්‍යානා අමරසිංහ || ''ධරණි'' |- | දීප්ති මංගලා රාජපක්ෂ || ''අව පෑල විය'' |- | ශමෙල් ජයකොඩි || ''වීනස්ගේ උපත'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2018 | [[ජයතිලක කම්මැල්ලවීර]]|| ''චක්‍ර'' |- | style="background:lightyellow;" | [[සමන් වික්‍රමාරච්චි]] | style="background:lightyellow;" | ''අප්පච්චී ඇවිත්''<ref name="itn-2018-swarna">{{cite web |url=https://www.itnnews.lk/2018/09/16/30419/ |title=ස්වර්ණ පුස්තක සම්මාන 2018 |website=ITN News |access-date=2026-04-28}}</ref> |- | දර්ශනා ශම්මි විජේතිලක || ''අසනග වැසි'' |- | පද්මිණී සෙනෙවිරත්න || ''වරණ'' |- | විමල් උදය හපුගොඩ ආරච්චි || ''යකඩ සිල්පර'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2017<ref name="mirrorarts-2017-swarna">{{cite web |url=https://www.mirrorarts.lk/news/1688-2017-7 |title=ස්වර්ණ පුස්තක සම්මාන 2017 |website=Mirror Arts |access-date=2026-04-28}}</ref> | කීර්ති වැලිසරගේ || ''ගරුඩ මුහුර්තය'' |- | [[සුමිත්‍රා රාහුබද්ධ]]|| ''සිය සිය පත් සිය'' |- | කත්‍යානා අමරසිංහ || ''වණ්ණදාසි'' |- | ශමෙල් ජයකොඩි || ''ප්‍රංශ පෙම්වතා'' |- | style="background:lightyellow;" | [[නිශ්ශංක විජේමාන්න]] | style="background:lightyellow;" | ''හඳ පලුව තනි තරුව'' |- |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2016 | එරික් ඉලයප්ආරච්චි || ''පරදේසි'' |- | style="background:lightyellow;" | ලියනගේ අමරකීර්ති | style="background:lightyellow;" | ''අහම්බකාරක'' |- | සුමුදු නිරාගී සෙනෙවිරත්න || ''දූල්වල අලංකාරේ'' |- | සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක || ''කොළඹ සහ ෂැංහයියා'' |- | මහින්ද ප්‍රසාද් මස්ඉඹුල || ''මාණික්කාවත'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2015 | style="background:lightyellow;" | [[බටුවන්ගල රාහුල හිමි]] | style="background:lightyellow;" | ''රන් කරඬුව'' |- | සේන තෝදෙණිය || ''බණ්ඩාර මැරූ උන්'' |- | සේපාලි මායාදුන්නේ || ''මහාසාමි'' |- | අනුරසිරි හෙට්ටිගේ || ''බැඳමාරිය'' |- | සුමිත්‍රා රාහුබද්ධ || ''තුරු සමුදා'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2014 | style="background:lightyellow;" | [[ලියනගේ අමරකීර්ති]] | style="background:lightyellow;" | ''කුරුලු හදවත'' |- | නිශ්ශංක විජේමාන්න || ''තාරා මගේ දෙව්දුව'' |- | එරික් ඉලයප්ආරච්චි || ''පාද යාත්‍රා'' |- | මංජුල වෙඩිවර්ධන || ''මගේ ආදරණීය යක්ෂණී'' |- | [[පී. බී. ජයසේකර]]|| ''මරියා සිලෝනිකා වස්තුව'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2013 | මහින්ද ප්‍රසාද් මස්ඉඹුල || ''සෙංකොට්ටං'' |- | style="background:lightyellow;" | කීර්ති වැලිසරගේ | style="background:lightyellow;" | ''කාල සර්ප'' |- | සුමිත්‍රා රාහුබද්ධ || ''අත අත නෑර'' |- | [[කපිල කුමාර කාලිංග]]|| ''කන්දෙ වීදිය'' |- | [[සමරවීර විජයසිංහ]]|| ''තැප්පා සේම ගිනි'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2012 | කපිල කුමාර කාලිංග || ''පියැසි කවුලුව'' |- | style="background:lightyellow;" | රූපා ශ්‍රියානි ඒකනායක | style="background:lightyellow;" | ''සිටුවර පුවත'' |- | [[ටෙනිසන් පෙරේරා]]|| ''අභිරහස් ජීවිත තරණය'' |- | කරුණාදාස සූරියආරච්චි || ''රතු ඉද්ද'' |- | [[ශාන්ති දිසානායක]]|| ''පරඬැල්'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2011 | [[චම්මින්ද වෙලගෙදර]]|| ''සක්කාරං'' |- | එරික් ඉලයප්ආරච්චි || ''ලලිත සමය'' |- | style="background:lightyellow;" | සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක | style="background:lightyellow;" | ''කවිකඳුර'' |- | [[අනුරසිරි හෙට්ටිගේ]]|| ''කළුවරයි පුරහඳ'' |- | ජයතිලක කම්මැල්ලවීර || ''චුම්බනකන්ද'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2010 | සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක || ''බුද්ධදාසි'' |- | style="background:lightyellow;" | [[සුමිත්‍රා රාහුබද්ධ]] | style="background:lightyellow;" | ''කන්දක් සේමා'' |- | කරුණාදාස සූරියආරච්චි || ''කළු දෝංකාරය'' |- | තාරකා වාසලමුදලිආරච්චි || ''කළු'' |- | [[ටෙනිසන් පෙරේරා]]|| ''භවාන්තරය'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2009 | කැත්ලීන් ජයවර්ධන || ''සත්‍යකාම'' |- | බටුවන්ගල රාහුල හිමි || ''බොරතෙල්'' |- | style="background:lightyellow;" | [[සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක]] | style="background:lightyellow;" | ''පොදු පුරුෂයා'' |- | චන්ද්‍රසිරි පල්ලියගුරු || ''එපුර රජ වූ ඇය'' |- | කරුණාදාස සූරියආරච්චි || ''අන්ධකාර තාරකාව'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2008 | [[ලියනගේ අමරකීර්ති]]|| ''අටවක පුත්තු'' |- | style="background:lightyellow;" | සමරවීර විජයසිංහ | style="background:lightyellow;" | ''ස්වයංජාත'' |- | සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක || ''සුබෝධාලංකාරය'' |- | මහින්ද රත්නායක || ''සීරුමාරුව'' |- | [[මංජුල වෙඩිවර්ධන]]|| ''බත්තලංගුණ්ඩුව'' |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" | 2007 | style="background:lightyellow;" | කරුණාදාස සූරියආරච්චි | style="background:lightyellow;" | ''කන්ද පාමුල'' |- | style="background:lightyellow;" | [[දයා දිසානායක]] | style="background:lightyellow;" | ''චන්ද්‍රරත්නගේ භවාන්තර චාරිකාව'' |- | style="background:lightyellow;" | [[ඇරැව්වල නන්දිමිත්‍ර]] | style="background:lightyellow;" | ''ගංතෙර තෙරණිය'' |- | style="background:lightyellow;" | කේ. කරුණාධීර අල්විස් | style="background:lightyellow;" | ''කිඳුරා ගොසින් වැටුණයි පුර මඩුල්ලේ'' |- | style="background:lightyellow;" | රූපා ශ්‍රියානි ඒකනායක | style="background:lightyellow;" | ''තරු බඹසර'' |} == මේවා ද බලන්න == * [[රජත පුස්තක සම්මානය]] * [[සිංහල සාහිත්‍යය]] * [[රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය]] * [[විදර්ශන සාහිත්‍යය ත්‍යාගය]] * [[විද්‍යෝදය සාහිත්‍යය සම්මානය]] * [[ගොඩගේ සාහිත්‍යය සම්මානය]] ==ආශ්‍රිත නාමාවලිය== {{reflist}} [[ප්‍රවර්ගය:සිංහල සාහිත්‍යය]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ලේඛකයෝ]] ebxtlim0ifc7k8z42n5awztiz5gp53c දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාර 0 196302 799593 798773 2026-09-16T05:03:32Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799593 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා | නම = දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාර | වෙනත්_නම් = Dilshan Sajun Bandara | උපන්_දිනය = 1990 | උපන්_ස්ථානය = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | ජාතිය = ශ්‍රී ලාංකික | රැකියාව = {{hlist|[[සිනමා අධ්‍යක්ෂක]]|[[සිනමාරූපකරු|ප්‍රධාන කැමරා අධ්‍යක්ෂක (DOP)]]|වර්ණ ශිල්පී|වීඩියෝ සංස්කාරක}} | ක්‍රියාකාරී_කාලය = 2014–වර්තමානය | ප්‍රකට_නිර්මාණ = {{hlist|''[[නෑසුනා]]'' (මිලියන 31 නැරඹුම්)|''[[සිනහව මුවගින්]]'' (2024)|''යශෝධරාවත'' (2024)|''නැගිටපන්'' (2024)|''සායම්කාරී'' (2023)}} | වෙබ්_අඩවිය = [https://dilshansajun.com/ dilshansajun.com] }} '''දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාර''' (ඉංග්‍රීසි: Dilshan Sajun Bandara; උපත 1990) යනු ශ්‍රී ලාංකික සිනමා අධ්‍යක්ෂවරයෙක්, ප්‍රධාන සිනමාරූපකයෙක් (DOP) සහ නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂවරයෙකි. දශකයකට අධික කාලයක් පුරා මෙරට නිර්මාණ ක්ෂේත්‍රයේ නිරත වන ඔහු, සංගීත වීඩියෝ පට, වෙළඳ දැන්වීම් (TVC) සහ වාර්තාමය වැඩසටහන් ඇතුළුව දෘශ්‍ය නිර්මාණ 500කට අධික ප්‍රමාණයක් අධ්‍යක්ෂණය හා කැමරාකරණය කර ඇත. ලාංකේය සංගීත ඉතිහාසයේ යූටියුබ් නැරඹුම් වාර මිලියන 31 ඉක්මවූ ස්මෝකියෝ සහ දිනේෂ් ගමගේගේ ''"නෑසුනා"'' ගීතයේ කැමරා අධ්‍යක්ෂකවරයා හා සහය අධ්‍යක්ෂකවරයා වන්නේ ඔහුය. තවද [[රුවන් හෙට්ටිආරච්චි]], [[උමාරා සිංහවංශ]], [[අභිෂේකා විමලවීර]] සහ [[සහරා ෆ්ලෑෂ්]] වැනි මෙරට ප්‍රමුඛ ගායක ගායිකාවන්ගේ අතිශය ජනප්‍රිය සංගීත වීඩියෝ රැසක දෘශ්‍ය අධ්‍යක්ෂකවරයා වන්නේද ඔහුය.<ref name="portfolio">[https://dilshansajun.com/ දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාර නිල වෙබ් අඩවිය]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == මුල් දිවිය සහ වෘත්තීය පසුබිම == දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාර ශ්‍රී ලංකාවේදී උපත ලැබීය. කුඩා කල සිටම ඡායාරූපකරණය, කැමරා කෝණ සහ ආලෝකකරණය කෙරෙහි දැඩි ඇල්මක් දැක්වූ ඔහු 2014 වසරේදී ශ්‍රී ලාංකේය වීඩියෝ සහ සිනමා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසියේය. තාක්ෂණික කැමරා මෙහෙයුම්, ආලෝකකරණ සැලසුම් සහ [[DaVinci Resolve]] මෘදුකාංගය ඔස්සේ ඩිජිටල් වර්ණ සංයෝජනය (Color Grading) ප්‍රගුණ කරමින් ස්වාධීන අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු හා DOP වරයෙකු ලෙස ස්ථාපිත විය. == නිර්මාණ දායකත්වය == === සංගීත වීඩියෝ නිර්මාණ === 2022 වසරේදී මිලියන 31කට අධික යූටියුබ් නැරඹුම් වාර වාර්තා කළ ''"නෑසුනා"'' (ස්මෝකියෝ සහ දිනේෂ් ගමගේ) ගීතයේ ප්‍රධාන කැමරා අධ්‍යක්ෂණය (DOP) හා සහය අධ්‍යක්ෂණය දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාර විසින් සිදුකරන ලදී. තවද දිල්කි උරේෂාගේ ''"ඇහැළිය මල"'' (මිලියන 2) සහ ''"මගෙන් දුර"'' (මිලියන 1) ගීත ද ඔහුගේ කැමරාකරණයෙන් හැඩවිය. 2024 වසරේදී ප්‍රවීණ ගායක රුවන් හෙට්ටිආරච්චි සහ ගායිකා උමාරා සිංහවංශ ගායනා කළ ''"සිනහව මුවගින්"'' සංගීත වීඩියෝවේ අධ්‍යක්ෂකවරයා සහ කැමරා අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙස කටයුතු කළේ දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාරයි. මීට අමතරව අභිෂේකා විමලවීරගේ ''"යශෝධරාවත"'', සහරා ෆ්ලෑෂ් හා ෆැන්ටා බ්‍රෝගේ ''"නැගිටපන්"'', රුවන් හෙට්ටිආරච්චිගේ ''"සායම්කාරී"'' සහ ''"ස්පෙෂල් ගිටාර්ස් එඩිෂන් (වෙළුම 1 සහ 2)"'' වැනි නිර්මාණ රැසක් ඔහුගේ අධ්‍යක්ෂණයෙන් එළිදැක්විණි. === වෙළඳ දැන්වීම් (TVC) === උස්වත්ත රසකැවිලි නිෂ්පාදන සමාගමේ (Uswatte Confectionery Works) චොක්ලට් ක්‍රීම් බිස්කට් ජාතික රූපවාහිනී දැන්වීම් මාලාව සහ ඔරෙල් ඉලෙක්ට්‍රොනික්ස් (Orel Electronics) සමාගමේ නිෂ්පාදන ප්‍රවර්ධන දැන්වීම් දිල්ශාන් සජුන් විසින් සාර්ථකව අධ්‍යක්ෂණය හා කැමරාකරණය කර ඇත. == නිර්මාණ නාමාවලිය == === සංගීත වීඩියෝ === {| class="wikitable sortable" !වසර !නිර්මාණයේ නම !ශිල්පියා / කණ්ඩායම !දායකත්වය !සබැඳිය |- |2022 |නෑසුනා (මිලියන 31) |ස්මෝකියෝ සහ දිනේෂ් ගමගේ |DOP, සහය අධ්‍යක්ෂණය |[https://www.youtube.com/watch?v=dOpW7ewpJwI යූටියුබ්] |- |2024 |සිනහව මුවගින් |[[රුවන් හෙට්ටිආරච්චි]] සහ [[උමාරා සිංහවංශ]] |අධ්‍යක්ෂණය, DOP |[https://www.youtube.com/watch?v=dvjc3ITHCtE යූටියුබ්] |- |2024 |යශෝධරාවත |[[අභිෂේකා විමලවීර]] |අධ්‍යක්ෂණය, DOP |[https://www.youtube.com/watch?v=KuvPf3CozNI යූටියුබ්] |- |2024 |නැගිටපන් |[[සහරා ෆ්ලෑෂ්]] සහ ෆැන්ටා බ්‍රෝ |අධ්‍යක්ෂණය, DOP |[https://www.youtube.com/watch?v=5Gxu2Ug6dGY යූටියුබ්] |- |2022 |ඇහැළිය මල (මිලියන 2) |උසී සේනාධීර සහ දිල්කි උරේෂා |DOP, සහය අධ්‍යක්ෂණය |[https://www.youtube.com/watch?v=dB3UqKUcjK0 යූටියුබ්] |- |2022 |මගෙන් දුර (මිලියන 1) |දිල්කි උරේෂා |DOP, සහය අධ්‍යක්ෂණය |[https://www.youtube.com/watch?v=2XPH9WUD7IU යූටියුබ්] |- |2023 |සායම්කාරී |රුවන් හෙට්ටිආරච්චි |අධ්‍යක්ෂණය, DOP |[https://www.youtube.com/watch?v=ZycFkDe56jk යූටියුබ්] |- |2023 |ස්පෙෂල් ගිටාර්ස් එඩිෂන් |රුවන් හෙට්ටිආරච්චි සහ ප්‍රකාශ් රණසිංහ |අධ්‍යක්ෂණය, DOP |[https://www.youtube.com/watch?v=y7nerPVqgis යූටියුබ්] |} == මූලාශ්‍ර == {{මූලාශ්‍ර}} == බාහිර සබැඳි == * [https://dilshansajun.com/ දිල්ශාන් සජුන් බණ්ඩාර නිල වෙබ් අඩවිය]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [[imdbname:_dilshan_sajun|IMDb සිනමා දත්ත ගබඩාවේ තොරතුරු]] * [https://youtube.com/@dilshansajun නිල යූටියුබ් නාලිකාව]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 4g479mkvxexnqbtefxtdvbthh2qfoes කසුනි කාවින්දි 0 196595 799553 799222 2026-09-16T01:05:16Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799553 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=November 2025}}{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} '''කසුනි කාවින්දි ප්‍රනාන්දු''', (උපත 1992 දෙසැම්බර් 5, [[සිංහල බස|සිංහල]] : කසුනි '''කාවින්දි''' ) යනු වේදිකා, රූපවාහිනී සහ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනවල පෙනී සිටින [[ශ්‍රී ලාංකේය නළු නිළියන්ගේ ලැයිස්තුව|ශ්‍රී ලාංකික නිළියකි]] . ඇයගේ නාට්‍ය රංගනයන් සඳහා පිළිගැනීමක් ලබා ගත් අතර 2014 දී ''ජාතික යොවුන් නාට්‍ය උළෙලේදී'' ''හොඳම නිළිය'' සම්මානය දිනා ගත්තාය. ඇය ''රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙල'' (2015) සහ ''ජාතික යොවුන් නාට්‍ය උළෙල'' (2017) හි හොඳම නිළිය සඳහා ද නිර්දේශ වී ඇත <ref name=":0">{{Cite news|url=https://ceylontoday.lk/2023/07/29/local-gem-dazzling-in-the-international-arena/|title=Local ‘gem’ dazzling in THE international arena|last=Athapattu|first=Induwara|date=2023-07-29|work=Ceylon Today|access-date=2026-02-05}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . ප්‍රනාන්දු සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේ රංග කලාවෙන් වන අතර, එහිදී ඇය වේදිකා රංගනයන් හරහා තම රංගන කුසලතා වර්ධනය කර ගත්තාය. පසුව ඇය රූපවාහිනිය සහ චිත්‍රපටය දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර, සිංහල ටෙලි නාට්‍ය සහ ශ්‍රී ලාංකික සිනමාවේ පෙනී සිටියාය <ref name=":1">{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-01-12 |title=I'm someone who came to earth from the stage |url=https://www.sarasaviya.lk/interviews-teledramas/2022/01/13/22252/මම-වේදිකාවෙන්-මහපොළොවට-ආ-කෙනෙක් |access-date=2022-01-13 |website=Sarasaviya}}</ref> . ඇය ''නාඩගම්කාරයෝ'' සහ ''[[Thanamalvila Kollek|තණමල්විල කොල්ලෙක්]]'' ඇතුළු රූපවාහිනී නාට්‍ය කිහිපයකම පෙනී සිට ඇත. ඇයගේ චිත්‍රපට දායකත්වයට ''උතුරු සුළඟ'', <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Art cannot be lost no matter what the plague – 'Uthuru Sulanga' Director Chamara Janaraj Peiris |url=http://www.sarasaviya.lk/2021/04/29/20312/මොන-වසංගතය-ආවත්-ආර්ට්-එක-නැති-වෙන්න-දෙන්න-බැහැ |access-date=2021-04-26 |website=Sarasaviya}}</ref> ''ගජමන්'' සහ ''සිහින සමීකරන යන'' චරිත ඇතුළත් වේ. <ref name="samekarana">{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=3 May 2024 |title=අයිස් දියවෙන ලයිෆ් ප්‍රේමය ගැන කතා කරන |url=https://mawbima.lk/2024/05/04/අයිස්-දියවෙන-ලයිෆ්-ප්රේ/ |access-date=1 June 2024 |publisher=Sarasaviya}}</ref> ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම ත්‍රිමාණ සජීවිකරණ චිත්‍රපටය වන ගජමෑන් හි ඇයගේ සහභාගීත්වය වෙනුවෙන් ඇය පිළිගැනීමක් ලබා ගත් අතර, එහිදී ඇය '''පද්මාවතී''' චරිතය '''චලන ග්‍රහණ රංගනය''' හරහා නිරූපණය කළාය. <ref name=":2">{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=පද්මාවතීට පණ දුන්නේ මම වුනාට හඬ දුන්නේ පබෝදා, දැන් පාරේ බැහැල යන්න බැරි තරමට ප්‍රතිචාර ලැබෙනවා-කසුනි කවින්දි (PHOTOS ) – ගගන |url=https://gagana.lk/article/kasuni-kavindi-1676997486 |access-date=2026-02-05 |website=Radio Gagana |language=si}}</ref> මෙම චිත්‍රපටය ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කළේ රටේ පළමු පූර්ණ-දිග ත්‍රිමාණ සජීවිකරණ විශේෂාංගය ලෙස වන අතර, ඇගේ රංගනය චලන ග්‍රහණ රංගනය හරහා සජීවිකරණ චරිතයට ජීවය ලබා දීමට දායක විය. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-01-23 |title=3D movie Gajaman in theatres now! (Pics) |url=https://srilankamirror.com/entertainment/3d-movie-gajaman-in-theatres-now-pics/ |access-date=2026-02-05 |language=en-US}}</ref> කසුනි කාවින්දි ප්‍රනාන්දු ශ්‍රී ලංකාවේ [[රත්නපුර|රත්නපුරයේ]] උපත ලැබුවාය. ඇය සිය ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය රත්නපුර ෆර්ගියුසන් උසස් පාසලෙන් ලබා ගත් අතර එහිදී ඇය අධ්‍යාපන සාමාන්‍ය සහතික පත්‍ර උසස් පෙළ (අ.පො.ස. උසස් පෙළ) විභාග සම්පූර්ණ කළාය. පසුව ඇය රංගන කලාව පිළිබඳ උසස් අධ්‍යාපනය හැදෑරූ අතර දෘශ්‍ය හා රංගන කලා විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලබා ගත් අතර දෘශ්‍ය හා රංගන කලාවන්ට අදාළ ක්ෂේත්‍රයක උපාධියක් ලබා ගත්තාය. <ref name=":0" /> == චිත්‍රපටකරණය == === රඟහල === {| class="wikitable" |+ ! වර්ෂය ! ශීර්ෂය ! භූමිකාව ! අධ්‍යක්ෂක |- | 2024 | අප අතරා උ <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Thushi |date=2024-02-01 |title=චාමරගේ 'අපි අතර ඌ' අනිද්දා |url=https://mirrorarts.lk/news/7854-2024-02-01-11-38-31 |access-date=2026-02-05 |website=mirrorarts.lk |language=en-gb}}</ref> | | චාමර ගුරුගේ |} {| class="wikitable" !වර්ෂය ! චිත්‍රපටය ! භූමිකාව ! අධ්‍යක්ෂක |- | 2021 | ''උතුරු සුළඟ'' <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kasuni Kavindi Fernando – Biography |url=https://www.imdb.com/name/nm9513875/bio/ |access-date=2026-02-05 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> | | චාමර ජනරාජ් පීරිස් |- | 2023 | ''ගජමන්'' | පද්මාවතී <ref name=":2" /> | චානක පෙරේරා |- | 2024 | ''සිහින සමීකරන'' | රිද්මි <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=4 August 2023 |title=සම්මානය නොලැබුණත් කමක් නෑ නිර්දේශ වීමම වටිනවා |url=https://mawbima.lk/2023/08/05/සම්මානය-නොලැබුණත්-කමක්-න/ |access-date=1 June 2024 |publisher=Mawbima}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=පැවැත්ම හදාගන්න නම් දක්ෂ වෙන්න ඕනෑ – kasuni kavindi |url=https://www.sirikatha.lk/sirikatha_features/%E0%B6%B4%E0%B7%90%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%B8-%E0%B7%84%E0%B6%AF%E0%B7%8F%E0%B6%9C%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1-%E0%B6%B1%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B6%AF%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B7%82-%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1-%E0%B6%95%E0%B6%B1%E0%B7%91----kasuni-kavindi/171-577270 |access-date=2026-02-05 |website=www.sirikatha.lk |language=Sinhala}}</ref> | සසික හේරත් |- | 2025 | ''නීරා'' <ref name="neera">{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=13 October 2025 |title=Young man trapped between mysterious past and dreams of the future |url=https://www.sundaytimes.lk/250921/magazine/young-man-trapped-between-mysterious-past-and-dreams-of-the-future-612725.html |access-date=13 October 2025 |publisher=sundaytimes.lk}}</ref> | රශ්මි | වාසව බදුගේ |} {| class="wikitable" !වර්ෂය ! ටෙලිනාට්‍යය ! භූමිකාව ! අධ්‍යක්ෂක ! නාලිකාව |- | 2013 | මාඩා ඔබාමා විය <ref name=":0" /> | | | |- | 2021 | ''නාඩගම්කාරයෝ'' | රසික ගුණරත්න <ref name=":1" /> | ජයප්‍රකාශ් සිවගුරුනාදන් | [[ස්වර්ණවාහිනී]] |- | 2020 | තණමල්විල කොල්ලෙක් | — | — | අයිටීඑන් |- | | රාවණා කතා මාලාව 1 | | | ටීවී දෙරණ |- | 2023 | ජෛව | | | [[ස්වර්ණවාහිනී]] |} {| class="wikitable" |+ ! වර්ෂය ! කාටූන්/ රූපවාහිනී කතා මාලා ! චරිතය ! සහකාර නිෂ්පාදක ! අධ්‍යක්ෂක ! නාලිකාව |- | 2016 | කෙලේ පොජ්ජා <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kele Pojja Sinhala Cartoon (01) / 10-10-2016 &#124; LakFreedom Media |url=https://lakfreedom.info/video/164063-kele-pojja-sinhala-cartoon-(01)-10-10-2016}}</ref> | | සඳුන් සංකල්ප | [[Anuradha Sigera|අනුරාධා සිගේරා]] | ටීවී දෙරණ |} * 2014 — ''ජාතික යොවුන් නාට්‍ය උළෙල'' — හොඳම නිළිය (ජයග්‍රාහිකාව) * 2015 — ''රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙල'' — හොඳම නිළිය (නිර්දේශිත) * 2017 — ''ජාතික යොවුන් නාට්‍ය උළෙල'' — හොඳම නිළිය (නිර්දේශිත) * 2025 — ''කැලින් සරසවිය සම්මාන | සිහින සමීකරන'' * [[ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people)]] [[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]] [[ප්‍රවර්ගය:Articles with hCards]] 5ddxgfleh7xzm4vikoqm9tscnvtxs0h රස්බියුරිකේස් 0 196686 799541 2026-09-15T15:23:31Z CeylonChingu 44932 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1511169|Rasburicase]] to:si #mdwikicx 799541 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්}} රස්බියුරිකේස් (Rasburicase) යනු ශරීරයේ යූරික් අම්ලය (uric acid) ඉතා ඉහළ යාම පාලනය කිරීමට භාවිත කරන ඖෂධයකි. මෙම ඖෂධය එලටෙක් (Elitek) ඇතුළු වෙළඳ නාම කිහිපයකින් අලෙවි කෙරේ.<ref name="PI20212">{{cite web|title=DailyMed - ELITEK- rasburicase kit|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=16 October 2021|archive-date=20 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|date=20 March 2021}}</ref> විශේෂයෙන්ම [[පිළිකා]] ප්‍රතිකාරවලදී ඇති විය හැකි ටියුමර් ලයිසිස් සින්ඩ්‍රෝමය (Tumor Lysis Syndrome) හේතුවෙන් යූරික් අම්ල මට්ටම ඉහළ යන විට මෙය භාවිත කරයි. එය නහරයකට සෙමින් එන්නත් කිරීමෙන් ලබා දේ.<ref name="PI20213">{{cite web|title=DailyMed - ELITEK- rasburicase kit|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=16 October 2021|archive-date=20 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|date=20 March 2021}}</ref> පොදු අතුරු ආබාධ අතර ඔක්කාරය, උණ, ඉදිමීම, කාංසාව, හිසරදය, පාචනය සහ අඩු පොස්පේට් මට්ටම ඇතුළත් වේ.<ref name="PI2021">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - ELITEK- rasburicase kit|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=16 October 2021|archive-date=20 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|date=20 March 2021}}</ref> අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර ඇනෆිලැක්සිස් (අධිසංවේදී ප්‍රතික්‍රියා) සහ මෙතෙමොග්ලොබිනෙමියාව ඇතුළත් විය හැකිය.<ref name="AHFS2021">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rasburicase Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/rasburicase.html|website=Drugs.com|access-date=16 October 2021|language=en|archive-date=5 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805174938/https://www.drugs.com/monograph/rasburicase.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805174938/https://www.drugs.com/monograph/rasburicase.html|date=5 August 2019}}</ref> G6PD ඌනතාවයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් තුළ එය භාවිතා නොකළ යුතුය.<ref name="AHFS2021" /> එය ප්‍රතිසංයෝජක DNA තාක්ෂණය මගින් නිර්මාණය කරන ලද යූරේට් ඔක්සිඩේස් එන්සයිමයයි.<ref name="AHFS2021" /> රස්බියුරිකේස් ඖෂධය 2001 දී යුරෝපයේදී සහ 2002 දී එක්සත් ජනපදයේදී වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කරන ලදී.<ref name="PI2021" /><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Fasturtec|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/fasturtec|access-date=16 October 2021|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228074240/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/fasturtec|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201228074240/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/fasturtec|date=28 December 2020}}</ref> එය [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය|ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධාන]]යේ (WHO) [[අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]] ලැයිස්තුවට ද ඇතුළත් කර ඇත.<ref name="WHO23rd">{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}</ref> 2021 වන විට [[එක්සත් රාජධානියේ]] ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය (NHS) සඳහා 7.5 mg ඖෂධ බෝතලයක් සඳහා පවුම් £350ක් පමණ වැය විය.<ref name="BNF80">{{උපන්‍යාස පොත|title=BNF|date=September 2020 - March 2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|year=|isbn=978-0-85711-369-6|edition=80|location=|page=994}}</ref> එම ඖෂධ ප්‍රමාණයම [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]]දී ඇමරිකානු ඩොලර් 5,000ක් පමණ විය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Elitek Prices, Coupons & Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/elitek|website=Drugs.com|access-date=16 October 2021|language=en|archive-date=20 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120222842/https://www.drugs.com/price-guide/elitek|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210120222842/https://www.drugs.com/price-guide/elitek|date=20 January 2021}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] 07gc7earcew11wjx202mktuhmp323qy 799604 799541 2026-09-16T09:07:12Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799604 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්}} රස්බියුරිකේස් (Rasburicase) යනු ශරීරයේ යූරික් අම්ලය (uric acid) ඉතා ඉහළ යාම පාලනය කිරීමට භාවිත කරන ඖෂධයකි. මෙම ඖෂධය එලටෙක් (Elitek) ඇතුළු වෙළඳ නාම කිහිපයකින් අලෙවි කෙරේ.<ref name="PI20212">{{cite web|title=DailyMed - ELITEK- rasburicase kit|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=16 October 2021|archive-date=20 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922 |access-date=15 September 2026 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922 }}</ref> විශේෂයෙන්ම [[පිළිකා]] ප්‍රතිකාරවලදී ඇති විය හැකි ටියුමර් ලයිසිස් සින්ඩ්‍රෝමය (Tumor Lysis Syndrome) හේතුවෙන් යූරික් අම්ල මට්ටම ඉහළ යන විට මෙය භාවිත කරයි. එය නහරයකට සෙමින් එන්නත් කිරීමෙන් ලබා දේ.<ref name="PI20213">{{cite web|title=DailyMed - ELITEK- rasburicase kit|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=16 October 2021|archive-date=20 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922 |access-date=15 September 2026 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922 }}</ref> පොදු අතුරු ආබාධ අතර ඔක්කාරය, උණ, ඉදිමීම, කාංසාව, හිසරදය, පාචනය සහ අඩු පොස්පේට් මට්ටම ඇතුළත් වේ.<ref name="PI2021">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - ELITEK- rasburicase kit|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=16 October 2021|archive-date=20 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922 |access-date=15 September 2026 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320231927/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=0ae10bc4-6b65-402f-9db5-2d7753054922 }}</ref> අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර ඇනෆිලැක්සිස් (අධිසංවේදී ප්‍රතික්‍රියා) සහ මෙතෙමොග්ලොබිනෙමියාව ඇතුළත් විය හැකිය.<ref name="AHFS2021">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rasburicase Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/rasburicase.html|website=Drugs.com|access-date=16 October 2021|language=en|archive-date=5 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805174938/https://www.drugs.com/monograph/rasburicase.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/monograph/rasburicase.html |access-date=15 September 2026 |archive-date=5 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805174938/https://www.drugs.com/monograph/rasburicase.html }}</ref> G6PD ඌනතාවයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් තුළ එය භාවිතා නොකළ යුතුය.<ref name="AHFS2021" /> එය ප්‍රතිසංයෝජක DNA තාක්ෂණය මගින් නිර්මාණය කරන ලද යූරේට් ඔක්සිඩේස් එන්සයිමයයි.<ref name="AHFS2021" /> රස්බියුරිකේස් ඖෂධය 2001 දී යුරෝපයේදී සහ 2002 දී එක්සත් ජනපදයේදී වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කරන ලදී.<ref name="PI2021" /><ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Fasturtec|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/fasturtec|access-date=16 October 2021|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228074240/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/fasturtec|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/fasturtec |access-date=15 September 2026 |archive-date=28 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201228074240/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/fasturtec }}</ref> එය [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය|ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධාන]]යේ (WHO) [[අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]] ලැයිස්තුවට ද ඇතුළත් කර ඇත.<ref name="WHO23rd">{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}</ref> 2021 වන විට [[එක්සත් රාජධානියේ]] ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය (NHS) සඳහා 7.5 mg ඖෂධ බෝතලයක් සඳහා පවුම් £350ක් පමණ වැය විය.<ref name="BNF80">{{උපන්‍යාස පොත|title=BNF|date=September 2020 - March 2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|year=|isbn=978-0-85711-369-6|edition=80|location=|page=994}}</ref> එම ඖෂධ ප්‍රමාණයම [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]]දී ඇමරිකානු ඩොලර් 5,000ක් පමණ විය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Elitek Prices, Coupons & Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/elitek|website=Drugs.com|access-date=16 October 2021|language=en|archive-date=20 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120222842/https://www.drugs.com/price-guide/elitek|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/price-guide/elitek |access-date=15 September 2026 |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120222842/https://www.drugs.com/price-guide/elitek }}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] cqw6pbj4orbij0j4vr4d7d6s7nf1bfp වකුගඩු සින්ඩ්‍රෝමය සහිත හැන්ටා වයිරස රක්තපාත උණ 0 196687 799544 2026-09-15T16:34:51Z CeylonChingu 44932 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1506443|Hantavirus hemorrhagic fever with renal syndrome]] to:si #mdwikicx 799544 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව) |name =වකුගඩු සින්ඩ්‍රෝමය සහිත හැන්ටා වයිරස රක්තපාත උණ |synonym =හැන්ටාවයිරස් හේමොරැජික් උණ සහ වකුගඩු සින්ඩ්‍රෝමය, රුධිර වහනය සහ වකුගඩු ආශ්‍රිත ප්‍රදාහය<ref>{{Cite web |title=Hantavirus hemorrhagic fever with renal syndrome (Concept Id: CN281780) - MedGen - NCBI |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/medgen/965530 |access-date=2 March 2025 |website=www.ncbi.nlm.nih.gov |language=en}}</ref>, Nephropathia epidemica, කොරියානු රක්තපාත උණ, වසංගත රක්තපාත උණ<ref name=CDC2021/> |image =Mysz_polna2.jpg |image_size = |alt = |caption =ඉරි සහිත ක්ෂේත්‍ර මීයා (Striped field mouse) HFRS ඇති කරන හැන්ටාවයිරස් පැතිරවිය හැක.<ref name=CDC2021/> |pronounce = |specialty =[[Infectious diseases (medical specialty)|බෝවන රෝග]] |symptoms =හිසරදය, උදර වේදනාව, උණ, ඔක්කාරය, පෙනීම බොඳ වීම සහ සම මත ඇතිවන රතු පැහැති පැල්ලම් හෝ කුෂ්ඨ <ref name=CDC2021/> |onset =වෛරසයට නිරාවරණය වීමෙන් සති 1–2කට පසු<ref name=CDC2021/> |duration =සති කිහිපයක සිට මාස කිහිපයක් දක්වා<ref name=CDC2021/> |causes =හැන්ටාවයිරස් වර්ගයේ ඇතැම් වෛරස, මීයන් සහ අනෙකුත් කුඩා ක්ෂීරපායීන් මගින් පැතිරීම <ref name=CDC2021/> |risks = |diagnosis =රුධිර පරීක්ෂණ<ref name=CDC2021/> |differential =[[කහ උණ]], [[ඉබෝලා]], සෙප්සිස්, [[ඩෙංගු]], ලෙප්ටොස්පයිරෝසිස්<ref name=Stat2021/> |prevention =මීයන් පාලනය කිරීම<ref name=CDC2021/> |treatment =[[Symptomatic treatment|සහායක ප්‍රතිකාර]]<ref name=CDC2021/> |medication =රිබාවිරින් (Ribavirin)<ref name=CDC2021/> |prognosis =මරණයට පත්වීමේ අවදානම 1%–15%<ref name=CDC2021/> |frequency =වසරකට ආසන්න වශයෙන් රෝගීන් 100,000ක්<ref name=Stat2021/> }} '''වකුගඩු සින්ඩ්‍රෝමය සහිත හැන්ටා වයිරස රක්තපාත උණ''' (Hantavirus hemorrhagic fever with renal syndrome – HFRS) යනු ඇතැම් [[හැන්ටා වෛරස් ආසාදනය|හැන්ටා වයිරස් ආසාදන]] නිසා ඇති වන එකිනෙකට සමාන රෝග කිහිපයක එකතුවකි.<ref name="CDC2021">{{උපන්‍යාස වෙබ්|date=22 February 2019|title=CDC - Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS) - Hantavirus|url=https://www.cdc.gov/hantavirus/hfrs/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191116234245/https://www.cdc.gov/hantavirus/hfrs/index.html|archive-date=16 November 2019|access-date=29 March 2021|website=www.cdc.gov|language=en-us}}</ref> ආරම්භක රෝග ලක්ෂණ අතර සාමාන්‍යයෙන් හිසරදය, උදර වේදනාව, උණ, ඔක්කාරය සහ පෙනීම බොඳ වීම ඇතුළත් වේ.<ref name="CDC2021" /> පසුව රුධිර පීඩනය අඩු වීම, වකුගඩු අකර්මණ්‍ය වීම සහ රුධිර වහනය ඇති විය හැක.<ref name="CDC2021" /><ref name="Stat2021">{{Cite journal|last=Romero|first=MG|last2=Anjum|first2=F|date=January 2021|title=Hemorrhagic Fever Renal Syndrome|journal=StatPearls|pmid=32809495}}</ref> ආසාදනයට නිරාවරණය වීමෙන් සාමාන්‍යයෙන් සති 1–2කට පසුව මුල් රෝග ලක්ෂණ ඇති වීමට පටන් ගනී.<ref name="CDC2021" /> විශේෂයෙන්ම, මෙම රෝගය ඇති වන්නේ ''Bunyavirales'' වර්ගයේ orthohantavirus වර්ගයේ වෛරස නිසාය.<ref name="CDC2021" /> මෙයට ''Hantaan orthohantavirus'', ''Dobrava-Belgrade orthohantavirus'', Saaremaa වෛරසය, ''Seoul orthohantavirus'' සහ ''Puumala orthohantavirus'' ඇතුළත් වේ.<ref name="CDC2021" /> මෙම රෝගය සාමාන්‍යයෙන් පැතිරෙන්නේ [[මීයා|මීයන්]] සහ අනෙකුත් කුඩා ක්ෂීරපායීන් ගේ මළපහවලින් දූෂිත වූ වාතය ආශ්වාස කිරීමෙනි.<ref name="CDC2021" /> එක් පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් පුද්ගලයෙකුට රෝගය පැතිරීම ඉතා දුර්ලභය.<ref name="CDC2021" /> රෝග විනිශ්චය සාමාන්‍යයෙන් රුධිර පරීක්ෂණ මගින් සිදු කෙරේ.<ref name="CDC2021" /> ඇමරිකා මහද්වීපයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන හැන්ටාවයිරස් ආසාදන සාමාන්‍යයෙන් හැන්ටාවයිරස් පෙනහළු සින්ඩ්‍රෝමය (hantavirus pulmonary syndrome) ඇති කරයි.<ref name="Stat2021" /> රෝගය වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් මීයන් පාලනය කිරීම සිදු කළ යුතුය.<ref name="CDC2021" /> ප්‍රතිකාරය ප්‍රධාන වශයෙන් [[රෝග ලක්ෂණානුකූල චිකිත්සාව|ආධාරක සත්කාර]] (රෝගියාගේ ශරීරයේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයන් පවත්වා ගැනීමට ලබා දෙන ප්‍රතිකාර) ලබා දෙයි. අවශ්‍ය අවස්ථාවල ඔක්සිජන් චිකිත්සාව හෝ ඩයලිසිස් (වකුගඩුවල ක්‍රියාකාරිත්වය අඩු වූ විට රුධිරයෙන් අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමේ ප්‍රතිකාරය) ලබා දිය හැක.<ref name="CDC2021" /> රිබාවිරින් (Ribavirin) ඖෂධය රෝගයේ මුල් අවධියේදී ලබා දුන් විට ප්‍රයෝජනවත් විය හැක.<ref name="CDC2021" /> වකුගඩුවලට ඇති විය හැකි බලපෑම් පිළිබඳ සැලකිලිමත් වීම හේතුවෙන් NSAIDs (එන්එස්ඒඅයිඩී - ස්ටෙරොයිඩ් නොවන ප්‍රදාහනාශක ඖෂධ) භාවිතා නොකළ යුතුය.<ref name="Stat2021" /> ආසාදනය ඇති කරන වෛරසය අනුව මරණයට පත්වීමේ අවදානම 1% සිට 15% දක්වා විය හැක.<ref name="CDC2021" /> සුවය ලැබීමට සති කිහිපයක සිට මාස කිහිපයක් දක්වා ගත විය හැකි නමුත්, බොහෝ පුද්ගලයන් සම්පූර්ණයෙන්ම සුවය ලබයි.<ref name="CDC2021" /><ref name="Stat2021" /> වසරකට රෝගීන් 60,000 සිට 150,000 දක්වා සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වේ.<ref name="Stat2021" /> මෙම රෝගය ප්‍රධාන වශයෙන් ආසියාවේ සහ යුරෝපයේ දක්නට ලැබෙන අතර, වැඩිම රෝගීන් සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වන්නේ චීනය සහ රුසියාවෙනි.<ref name="CDC2021" /><ref name="Stat2021" /> ඇතැම් ප්‍රදේශවල කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් අතර මෙම රෝගය බහුලව දක්නට ලැබේ. එයට හේතුව ලෙස ඔවුන් එළිමහනේ වැඩි කාලයක් ගත කිරීම සැලකේ.<ref name="Stat2021" /> රෝගය පිළිබඳ පළමු පැහැදිලි විස්තර 1930 ගණන්වල සිට වාර්තා වී ඇත.<ref>{{උපන්‍යාස පොත|url=https://books.google.com/books?id=BDSHC8DDSAYC&pg=PA1195|title=Emerging Infectious Diseases|date=2010|publisher=National Center for Infectious Diseases, Centers for Disease Control and Prevention (CDC)|page=1195|language=en|access-date=2021-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828101039/https://books.google.ca/books?id=BDSHC8DDSAYC&pg=PA1195|archive-date=2021-08-28|url-status=live}}</ref> එයට හේතු වන වෛරසය හඳුනාගනු ලැබුවේ 1978 දී ය.<ref>{{උපන්‍යාස පොත|last=Schmaljohn|first=C.|url=https://books.google.com/books?id=4ZMHCAAAQBAJ&pg=PA92|title=Hantaviruses|last2=Nichol|first2=S. T.|date=2000|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-56753-7|page=92|language=en|access-date=2021-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828101046/https://books.google.ca/books?id=4ZMHCAAAQBAJ&pg=PA92|archive-date=2021-08-28|url-status=live}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:රෝග]] [[Category:බෝවන රෝග]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] kkqczpbw7b8fgc5huyjf33dr7fsd87y ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය 0 196688 799545 2026-09-15T17:06:49Z CeylonChingu 44932 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503779|Obsessive–compulsive disorder]] to:si #mdwikicx 799545 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව) |name =ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය - OCD |synonym =ග්‍රාස්තික-අනුත්සාහයිකතා අක්‍රමය, උමතු-බලකිරීම් ආබාධය, උමතු-සම්පීඩන ආබාධය |image =OCD handwash.jpg |image_size = |alt = |caption =ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති ඇතැම් පුද්ගලයන් නිතර හා අධික ලෙස අත් සෝදති. |pronounce = |specialty =[[මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව]] |symptoms =දේවල් නැවත නැවත පරීක්ෂා කිරීමට අවශ්‍යතාවක් දැනීම; ඇතැම් අනිවාර්ය චර්යාවන් සිදු කිරීම; ඇතැම් ග්‍රස්තීය සිතුවිලි ඇතිවීම<ref name=NIH2015 /> |onset =වයස අවුරුදු 35ට පෙර<ref name=NIH2015 /><ref name=DSM5 /> |duration = |causes =නොදනී<ref name=NIH2015 /> |risks =[[ළමා අපයෝජනය]], [[ආතතිය (මානසික)|ආතතිය]]<ref name=DSM5 /> |diagnosis =රෝග ලක්ෂණ මත පදනම්ව<ref name=DSM5 /> |differential =[[කාංසා අක්‍රමතාවය]], ප්‍රධාන අවපීඩන අක්‍රමතාවය, ආහාර ගැනීමේ අක්‍රමතා, ග්‍රස්තීය අනිවාර්ය පෞරුෂ අක්‍රමතාවය (obsessive–compulsive personality disorder)<ref name=DSM5 /> |prevention = |treatment =උපදේශනය / මනෝචිකිත්සාව, SSRIs – මොළයේ serotonin මට්ටමට බලපාන විෂාදනාශක ඖෂධ, clomipramine<ref name=NEJM2014 /><ref name=Ve2014 /> |medication = |prognosis = |frequency =2.3%<ref name=Good2014 /> |deaths = }} '''ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය''' (Obsessive–compulsive disorder – OCD) යනු පුද්ගලයෙකුට ඇතැම් දේ නැවත නැවත සිදු කිරීමට අවශ්‍යතාවක් දැනෙන හෝ ඇතැම් සිතුවිලි නැවත නැවත ඇතිවන [[මානසික ‍අක්‍රමතා|මානසික අක්‍රමතාවය]]කි. නැවත නැවත සිදු කිරීමට බල කරන ක්‍රියා, අනිවාර්යතා (compulsions) ලෙසත්, නැවත නැවත ඇතිවන අනවශ්‍ය සිතුවිලි, ග්‍රස්තීය සිතුවිලි (obsessions – තමන්ට අවශ්‍ය නොවුණත් නැවත නැවත මතුවන සිතුවිලි) ලෙසත් හැඳින්වේ.<ref name="NIH2015">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What is Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)?|url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml|website=U.S. National Institutes of Health (NIH)|last=The National Institute of Mental Health (NIMH)|date=January 2016|access-date=24 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160723194024/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml|archive-date=23 July 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160723194024/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml|date=23 July 2016}}</ref> පුද්ගලයාට මෙම සිතුවිලි හෝ ක්‍රියා තමන්ට පාලනය කර ගැනීමට හැකි වන්නේ කෙටි කාලයක් පමණි.<ref name="NIH2015" /> පොදු අනිවාර්යතා අතරට [[සබන් යොදා අත් සේදීම|අත් සේදීම]], දේවල් ගණන් කිරීම සහ දොරක් අගුළු දමා ඇත්දැයි තිබේදැයි නැවත නැවත පරීක්ෂා කිරීම ඇතුළත් වේ.<ref name="NIH2015" /> ඇතැම් පුද්ගලයන්ට දේවල් ඉවත දැමීමට හෝ අත්හැරීමට ද අපහසු විය හැක.<ref name="NIH2015" /> ඇතැම් පුද්ගලයන්ට දේවල් ඉවත දැමීමට හෝ අත්හැරීමට ද අපහසු විය හැක.<ref name="NIH2015" /><ref name="DSM5">{{උපන්‍යාස පොත|title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5|date=2013|publisher=American Psychiatric Publishing|location=Washington|isbn=978-0-89042-555-8|pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/237 237–242]|edition=5|url=https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/237}}</ref> බොහෝ වැඩිහිටියන් තමන් සිදු කරන මෙම ක්‍රියා සාධාරණ නොවන බව හෝ අර්ථවත් නොවන බව අවබෝධ කර ගනී.<ref name="NIH2015" /> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය සමඟ ටික් අක්‍රමතා (tic disorders – කැමැත්තෙන් තොරව නැවත නැවත සිදුවන චලනයන් හෝ ශබ්ද) සහ [[කාංසා අක්‍රමතාවය]] සම්බන්ධ විය හැකි අතර, [[සියදිවි නසාගැනීම|සියදිවි නසාගැනීමේ අවදානම]] ද ඉහළ විය හැක.<ref name="DSM5" /><ref name="Ang2015">{{Cite journal|last=Angelakis|first=I|last2=Gooding|first2=P|last3=Tarrier|first3=N|last4=Panagioti|first4=M|title=Suicidality in obsessive compulsive disorder (OCD): A systematic review and meta-analysis.|journal=[[Clinical Psychology Review]]|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford, England|date=25 March 2015|volume=39|pages=1–15|pmid=25875222|doi=10.1016/j.cpr.2015.03.002}}</ref> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති වීමට නිශ්චිත හේතුව තවමත් හඳුනාගෙන නොමැත.<ref name="NIH2015" /> එයට [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ජානමය]] සංරචක යම් දායකත්වයක් ඇති බව පෙනී යයි. උදාහරණයක් ලෙස, සමාන නිවුන් දරුවන් දෙදෙනාටම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇතිවීම, සමාන නොවන නිවුන් දරුවන් දෙදෙනාටම එය ඇතිවීමට වඩා බහුලව දක්නට ලැබේ.<ref name="DSM5" /> අවදානම් සාධක අතරට [[ළමා අපයෝජනය|ළමා අපයෝජන]] ඉතිහාසයක් හෝ වෙනත් ආතතිය ඇති කරන සිදුවීමක් ඇතුළත් වේ.<ref name="DSM5" /> සමහර අවස්ථා [[ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සහ රෝග|ආසාදනවලින්]] පසුවද මෙම අක්‍රමතාවය ඇති වූ බව වාර්තා වී ඇත.<ref name="DSM5" /> රෝග විනිශ්චය ප්‍රධාන වශයෙන් රෝග ලක්ෂණ මත සිදු කරන අතර, ඖෂධ හෝ වෙනත් වෛද්‍ය තත්ත්වයක් නිසා එවැනි රෝග ලක්ෂණ ඇති වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කර බැලීමද අවශ්‍ය වේ.<ref name="DSM5" /> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවයේ බරපතළකම තක්සේරු කිරීම සඳහා යේල්–බ්‍රවුන් උමතු සම්පීඩන පරිමාණය (Y-BOCS) වැනි ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණයන් භාවිතා කළ හැකිය.<ref name="Fenske_2009">{{Cite journal|vauthors=Fenske JN, Schwenk TL|title=Obsessive compulsive disorder: diagnosis and management|journal=American Family Physician|volume=80|issue=3|pages=239–45|date=August 2009|pmid=19621834|url=http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512222223/http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|archive-date=12 May 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512222223/http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|date=12 May 2014}}</ref> සමාන රෝග ලක්ෂණ සහිත අනෙකුත් ආබාධ අතර [[කාංසා ආබාධය]], [[සායනික විශාදය]], ආහාර ගැනීමේ අක්‍රමිකතා, ටික් ආබාධ සහ ග්‍රස්තීය අනිවාර්ය පෞරුෂ අක්‍රමතාවය (obsessive–compulsive personality disorder) ඇතුළත් වේ.<ref name="DSM5" /> ප්‍රතිකාර සඳහා [[ප්‍රජානන චර්යා ප්‍රතිකාර ක්‍රමය]] (CBT) වැනි මනෝචිකිත්සාව සහ සමහර විට තෝරාගත් සෙරොටොනින් නැවත ලබා ගැනීමේ නිෂේධක (SSRIs) හෝ ක්ලෝමිප්‍රමයින් වැනි විෂාදනාශක ඇතුළත් වේ.<ref name="NEJM2014" /><ref name="Ve2014" /> OCD සඳහා ලබා දෙන CBT ප්‍රතිකාරයේදී පුද්ගලයාට ගැටලුව ඇති කරන දේවල් හෝ තත්ත්වයන්ට ක්‍රමයෙන් මුහුණ දීමට අවස්ථාව ලබා දෙන අතර, ඒ සමඟ සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරන නැවත නැවත හැසිරීම සිදු කිරීමෙන් වැළකී සිටීමට පුහුණු කරයි.<ref name="NEJM2014">{{Cite journal|last=Grant JE|title=Clinical practice: Obsessive-compulsive disorder.|journal=The New England Journal of Medicine|volume=371|issue=7|pages=646–53|date=14 August 2014|pmid=25119610|doi=10.1056/NEJMcp1402176}}</ref> ක්ලෝමිප්‍රමයින් (Clomipramine) ඖෂධය SSRIs තරම්ම ඵලදායී බව පෙනී ගියද, එහි අතුරු ආබාධ වැඩි බැවින් සාමාන්‍යයෙන් දෙවන පෙළ ප්‍රතිකාරයක් (පළමු ප්‍රතිකාරය ප්‍රමාණවත් නොවන විට භාවිත කරන ප්‍රතිකාරයක්) ලෙස භාවිත කරයි.<ref name="NEJM2014" /> සාම්ප්‍රදායික නොවන මනෝවිකාරනාශක ඖෂධ, ප්‍රතිකාරයට ප්‍රතිචාර නොදක්වන අවස්ථාවලදී SSRI ඖෂධයක් සමඟ අමතරව භාවිත කිරීමෙන් ප්‍රයෝජනවත් විය හැක. කෙසේ වෙතත්, මෙම ඖෂධ අතුරු ආබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කළ හැක. ප්‍රතිකාර නොලැබුණහොත්,<ref name="Ve2014">{{Cite journal|last=Veale|first=D|last2=Miles|first2=S|last3=Smallcombe|first3=N|last4=Ghezai|first4=H|last5=Goldacre|first5=B|last6=Hodsoll|first6=J|date=29 November 2014|title=Atypical antipsychotic augmentation in SSRI treatment refractory obsessive-compulsive disorder: a systematic review and meta-analysis.|journal=BMC Psychiatry|volume=14|issue=|pages=317|doi=10.1186/s12888-014-0317-5|pmid=25432131|pmc=4262998}}</ref><ref name="Dec2010">{{Cite journal|vauthors=Decloedt EH, Stein DJ|title=Current trends in drug treatment of obsessive-compulsive disorder|journal=Neuropsychiatr Dis Treat|volume=6|issue=|pages=233–42|year=2010|pmid=20520787|pmc=2877605|doi=10.2147/NDT.S3149}}</ref> ප්‍රතිකාර නොමැතිව, මෙම තත්ත්වය බොහෝ විට දශක ගණනාවක් පවතී.<ref name="DSM5" /> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය පුද්ගලයන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවකදී ආසන්න වශයෙන් 2.3%කට බලපායි.<ref name="Good2014">{{Cite journal|last=Goodman|first=WK|last2=Grice|first2=DE|last3=Lapidus|first3=KA|last4=Coffey|first4=BJ|title=Obsessive-compulsive disorder.|journal=The Psychiatric Clinics of North America|date=September 2014|volume=37|issue=3|pages=257–67|pmid=25150561|doi=10.1016/j.psc.2014.06.004}}</ref> ඕනෑම වසරකදී මෙම අක්‍රමතාවය ඇති පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රතිශතය ආසන්න වශයෙන් 1.2%ක් වන අතර, එය ලොව පුරා දක්නට ලැබේ.<ref name="DSM5" /> වයස අවුරුදු 35කට පසුව රෝග ලක්ෂණ ආරම්භ වීම සාමාන්‍යයෙන් දුර්ලභය. ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති පුද්ගලයන්ගෙන් අඩක් පමණට වයස අවුරුදු 20ට පෙර මෙම ගැටලු ආරම්භ වේ.<ref name="NIH2015" /><ref name="DSM5" /> පිරිමි සහ කාන්තා දෙපාර්ශ්වයටම මෙම අක්‍රමතාවය ආසන්න වශයෙන් සමාන ප්‍රමාණයකින් බලපායි.<ref name="NIH2015" /> ''"obsessive-compulsive"'' යන යෙදුම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවයට සම්බන්ධ නොවන සාමාන්‍ය කතාබහේදීද භාවිත වේ. එහිදී යම් පුද්ගලයෙකු අධික ලෙස පිළිවෙළට වැඩ කරන, පරිපූර්ණත්වයට (perfectionism) අධික ලෙස අවධානය යොමු කරන, යම් දෙයකට දැඩි ලෙස ඇලී සිටින හෝ වෙනත් ආකාරයකින් යම් දෙයක් පිළිබඳ අධික අවධානයක් දක්වන පුද්ගලයෙකු ලෙස විස්තර කිරීමට එම වචනය භාවිත කළ හැක. එවැනි සාමාන්‍ය භාවිතය තිබුණද, එය අනිවාර්යයෙන්ම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය (OCD) අදහස් නොකරයි.<ref>{{උපන්‍යාස පොත|last=Bynum|first=W.F.|last2=Porter|first2=Roy|last3=Shepherd|first3=Michael|title=The anatomy of madness: essays in the history of psychiatry|date=1985|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0-415-32382-6|pages=166–187|chapter=Obsessional Disorders: A Conceptual History. Terminological and Classificatory Issues.}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] p270moulo96l4en1a9ctvrlhhv1z5ug 799557 799545 2026-09-16T02:29:06Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799557 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව) |name =ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය - OCD |synonym =ග්‍රාස්තික-අනුත්සාහයිකතා අක්‍රමය, උමතු-බලකිරීම් ආබාධය, උමතු-සම්පීඩන ආබාධය |image =OCD handwash.jpg |image_size = |alt = |caption =ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති ඇතැම් පුද්ගලයන් නිතර හා අධික ලෙස අත් සෝදති. |pronounce = |specialty =[[මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව]] |symptoms =දේවල් නැවත නැවත පරීක්ෂා කිරීමට අවශ්‍යතාවක් දැනීම; ඇතැම් අනිවාර්ය චර්යාවන් සිදු කිරීම; ඇතැම් ග්‍රස්තීය සිතුවිලි ඇතිවීම<ref name=NIH2015 /> |onset =වයස අවුරුදු 35ට පෙර<ref name=NIH2015 /><ref name=DSM5 /> |duration = |causes =නොදනී<ref name=NIH2015 /> |risks =[[ළමා අපයෝජනය]], [[ආතතිය (මානසික)|ආතතිය]]<ref name=DSM5 /> |diagnosis =රෝග ලක්ෂණ මත පදනම්ව<ref name=DSM5 /> |differential =[[කාංසා අක්‍රමතාවය]], ප්‍රධාන අවපීඩන අක්‍රමතාවය, ආහාර ගැනීමේ අක්‍රමතා, ග්‍රස්තීය අනිවාර්ය පෞරුෂ අක්‍රමතාවය (obsessive–compulsive personality disorder)<ref name=DSM5 /> |prevention = |treatment =උපදේශනය / මනෝචිකිත්සාව, SSRIs – මොළයේ serotonin මට්ටමට බලපාන විෂාදනාශක ඖෂධ, clomipramine<ref name=NEJM2014 /><ref name=Ve2014 /> |medication = |prognosis = |frequency =2.3%<ref name=Good2014 /> |deaths = }} '''ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය''' (Obsessive–compulsive disorder – OCD) යනු පුද්ගලයෙකුට ඇතැම් දේ නැවත නැවත සිදු කිරීමට අවශ්‍යතාවක් දැනෙන හෝ ඇතැම් සිතුවිලි නැවත නැවත ඇතිවන [[මානසික ‍අක්‍රමතා|මානසික අක්‍රමතාවය]]කි. නැවත නැවත සිදු කිරීමට බල කරන ක්‍රියා, අනිවාර්යතා (compulsions) ලෙසත්, නැවත නැවත ඇතිවන අනවශ්‍ය සිතුවිලි, ග්‍රස්තීය සිතුවිලි (obsessions – තමන්ට අවශ්‍ය නොවුණත් නැවත නැවත මතුවන සිතුවිලි) ලෙසත් හැඳින්වේ.<ref name="NIH2015">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What is Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)?|url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml|website=U.S. National Institutes of Health (NIH)|last=The National Institute of Mental Health (NIMH)|date=January 2016|access-date=24 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160723194024/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml|archive-date=23 July 2016}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml |access-date=15 September 2026 |archive-date=23 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723194024/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml }}</ref> පුද්ගලයාට මෙම සිතුවිලි හෝ ක්‍රියා තමන්ට පාලනය කර ගැනීමට හැකි වන්නේ කෙටි කාලයක් පමණි.<ref name="NIH2015" /> පොදු අනිවාර්යතා අතරට [[සබන් යොදා අත් සේදීම|අත් සේදීම]], දේවල් ගණන් කිරීම සහ දොරක් අගුළු දමා ඇත්දැයි තිබේදැයි නැවත නැවත පරීක්ෂා කිරීම ඇතුළත් වේ.<ref name="NIH2015" /> ඇතැම් පුද්ගලයන්ට දේවල් ඉවත දැමීමට හෝ අත්හැරීමට ද අපහසු විය හැක.<ref name="NIH2015" /> ඇතැම් පුද්ගලයන්ට දේවල් ඉවත දැමීමට හෝ අත්හැරීමට ද අපහසු විය හැක.<ref name="NIH2015" /><ref name="DSM5">{{උපන්‍යාස පොත|title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5|date=2013|publisher=American Psychiatric Publishing|location=Washington|isbn=978-0-89042-555-8|pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/237 237–242]|edition=5|url=https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/237}}</ref> බොහෝ වැඩිහිටියන් තමන් සිදු කරන මෙම ක්‍රියා සාධාරණ නොවන බව හෝ අර්ථවත් නොවන බව අවබෝධ කර ගනී.<ref name="NIH2015" /> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය සමඟ ටික් අක්‍රමතා (tic disorders – කැමැත්තෙන් තොරව නැවත නැවත සිදුවන චලනයන් හෝ ශබ්ද) සහ [[කාංසා අක්‍රමතාවය]] සම්බන්ධ විය හැකි අතර, [[සියදිවි නසාගැනීම|සියදිවි නසාගැනීමේ අවදානම]] ද ඉහළ විය හැක.<ref name="DSM5" /><ref name="Ang2015">{{Cite journal|last=Angelakis|first=I|last2=Gooding|first2=P|last3=Tarrier|first3=N|last4=Panagioti|first4=M|title=Suicidality in obsessive compulsive disorder (OCD): A systematic review and meta-analysis.|journal=[[Clinical Psychology Review]]|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford, England|date=25 March 2015|volume=39|pages=1–15|pmid=25875222|doi=10.1016/j.cpr.2015.03.002}}</ref> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති වීමට නිශ්චිත හේතුව තවමත් හඳුනාගෙන නොමැත.<ref name="NIH2015" /> එයට [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ජානමය]] සංරචක යම් දායකත්වයක් ඇති බව පෙනී යයි. උදාහරණයක් ලෙස, සමාන නිවුන් දරුවන් දෙදෙනාටම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇතිවීම, සමාන නොවන නිවුන් දරුවන් දෙදෙනාටම එය ඇතිවීමට වඩා බහුලව දක්නට ලැබේ.<ref name="DSM5" /> අවදානම් සාධක අතරට [[ළමා අපයෝජනය|ළමා අපයෝජන]] ඉතිහාසයක් හෝ වෙනත් ආතතිය ඇති කරන සිදුවීමක් ඇතුළත් වේ.<ref name="DSM5" /> සමහර අවස්ථා [[ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සහ රෝග|ආසාදනවලින්]] පසුවද මෙම අක්‍රමතාවය ඇති වූ බව වාර්තා වී ඇත.<ref name="DSM5" /> රෝග විනිශ්චය ප්‍රධාන වශයෙන් රෝග ලක්ෂණ මත සිදු කරන අතර, ඖෂධ හෝ වෙනත් වෛද්‍ය තත්ත්වයක් නිසා එවැනි රෝග ලක්ෂණ ඇති වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කර බැලීමද අවශ්‍ය වේ.<ref name="DSM5" /> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවයේ බරපතළකම තක්සේරු කිරීම සඳහා යේල්–බ්‍රවුන් උමතු සම්පීඩන පරිමාණය (Y-BOCS) වැනි ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණයන් භාවිතා කළ හැකිය.<ref name="Fenske_2009">{{Cite journal|vauthors=Fenske JN, Schwenk TL|title=Obsessive compulsive disorder: diagnosis and management|journal=American Family Physician|volume=80|issue=3|pages=239–45|date=August 2009|pmid=19621834|url=http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512222223/http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|archive-date=12 May 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512222223/http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|date=12 May 2014}}</ref> සමාන රෝග ලක්ෂණ සහිත අනෙකුත් ආබාධ අතර [[කාංසා ආබාධය]], [[සායනික විශාදය]], ආහාර ගැනීමේ අක්‍රමිකතා, ටික් ආබාධ සහ ග්‍රස්තීය අනිවාර්ය පෞරුෂ අක්‍රමතාවය (obsessive–compulsive personality disorder) ඇතුළත් වේ.<ref name="DSM5" /> ප්‍රතිකාර සඳහා [[ප්‍රජානන චර්යා ප්‍රතිකාර ක්‍රමය]] (CBT) වැනි මනෝචිකිත්සාව සහ සමහර විට තෝරාගත් සෙරොටොනින් නැවත ලබා ගැනීමේ නිෂේධක (SSRIs) හෝ ක්ලෝමිප්‍රමයින් වැනි විෂාදනාශක ඇතුළත් වේ.<ref name="NEJM2014" /><ref name="Ve2014" /> OCD සඳහා ලබා දෙන CBT ප්‍රතිකාරයේදී පුද්ගලයාට ගැටලුව ඇති කරන දේවල් හෝ තත්ත්වයන්ට ක්‍රමයෙන් මුහුණ දීමට අවස්ථාව ලබා දෙන අතර, ඒ සමඟ සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරන නැවත නැවත හැසිරීම සිදු කිරීමෙන් වැළකී සිටීමට පුහුණු කරයි.<ref name="NEJM2014">{{Cite journal|last=Grant JE|title=Clinical practice: Obsessive-compulsive disorder.|journal=The New England Journal of Medicine|volume=371|issue=7|pages=646–53|date=14 August 2014|pmid=25119610|doi=10.1056/NEJMcp1402176}}</ref> ක්ලෝමිප්‍රමයින් (Clomipramine) ඖෂධය SSRIs තරම්ම ඵලදායී බව පෙනී ගියද, එහි අතුරු ආබාධ වැඩි බැවින් සාමාන්‍යයෙන් දෙවන පෙළ ප්‍රතිකාරයක් (පළමු ප්‍රතිකාරය ප්‍රමාණවත් නොවන විට භාවිත කරන ප්‍රතිකාරයක්) ලෙස භාවිත කරයි.<ref name="NEJM2014" /> සාම්ප්‍රදායික නොවන මනෝවිකාරනාශක ඖෂධ, ප්‍රතිකාරයට ප්‍රතිචාර නොදක්වන අවස්ථාවලදී SSRI ඖෂධයක් සමඟ අමතරව භාවිත කිරීමෙන් ප්‍රයෝජනවත් විය හැක. කෙසේ වෙතත්, මෙම ඖෂධ අතුරු ආබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කළ හැක. ප්‍රතිකාර නොලැබුණහොත්,<ref name="Ve2014">{{Cite journal|last=Veale|first=D|last2=Miles|first2=S|last3=Smallcombe|first3=N|last4=Ghezai|first4=H|last5=Goldacre|first5=B|last6=Hodsoll|first6=J|date=29 November 2014|title=Atypical antipsychotic augmentation in SSRI treatment refractory obsessive-compulsive disorder: a systematic review and meta-analysis.|journal=BMC Psychiatry|volume=14|issue=|pages=317|doi=10.1186/s12888-014-0317-5|pmid=25432131|pmc=4262998}}</ref><ref name="Dec2010">{{Cite journal|vauthors=Decloedt EH, Stein DJ|title=Current trends in drug treatment of obsessive-compulsive disorder|journal=Neuropsychiatr Dis Treat|volume=6|issue=|pages=233–42|year=2010|pmid=20520787|pmc=2877605|doi=10.2147/NDT.S3149}}</ref> ප්‍රතිකාර නොමැතිව, මෙම තත්ත්වය බොහෝ විට දශක ගණනාවක් පවතී.<ref name="DSM5" /> ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය පුද්ගලයන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවකදී ආසන්න වශයෙන් 2.3%කට බලපායි.<ref name="Good2014">{{Cite journal|last=Goodman|first=WK|last2=Grice|first2=DE|last3=Lapidus|first3=KA|last4=Coffey|first4=BJ|title=Obsessive-compulsive disorder.|journal=The Psychiatric Clinics of North America|date=September 2014|volume=37|issue=3|pages=257–67|pmid=25150561|doi=10.1016/j.psc.2014.06.004}}</ref> ඕනෑම වසරකදී මෙම අක්‍රමතාවය ඇති පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රතිශතය ආසන්න වශයෙන් 1.2%ක් වන අතර, එය ලොව පුරා දක්නට ලැබේ.<ref name="DSM5" /> වයස අවුරුදු 35කට පසුව රෝග ලක්ෂණ ආරම්භ වීම සාමාන්‍යයෙන් දුර්ලභය. ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති පුද්ගලයන්ගෙන් අඩක් පමණට වයස අවුරුදු 20ට පෙර මෙම ගැටලු ආරම්භ වේ.<ref name="NIH2015" /><ref name="DSM5" /> පිරිමි සහ කාන්තා දෙපාර්ශ්වයටම මෙම අක්‍රමතාවය ආසන්න වශයෙන් සමාන ප්‍රමාණයකින් බලපායි.<ref name="NIH2015" /> ''"obsessive-compulsive"'' යන යෙදුම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවයට සම්බන්ධ නොවන සාමාන්‍ය කතාබහේදීද භාවිත වේ. එහිදී යම් පුද්ගලයෙකු අධික ලෙස පිළිවෙළට වැඩ කරන, පරිපූර්ණත්වයට (perfectionism) අධික ලෙස අවධානය යොමු කරන, යම් දෙයකට දැඩි ලෙස ඇලී සිටින හෝ වෙනත් ආකාරයකින් යම් දෙයක් පිළිබඳ අධික අවධානයක් දක්වන පුද්ගලයෙකු ලෙස විස්තර කිරීමට එම වචනය භාවිත කළ හැක. එවැනි සාමාන්‍ය භාවිතය තිබුණද, එය අනිවාර්යයෙන්ම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය (OCD) අදහස් නොකරයි.<ref>{{උපන්‍යාස පොත|last=Bynum|first=W.F.|last2=Porter|first2=Roy|last3=Shepherd|first3=Michael|title=The anatomy of madness: essays in the history of psychiatry|date=1985|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0-415-32382-6|pages=166–187|chapter=Obsessional Disorders: A Conceptual History. Terminological and Classificatory Issues.}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] fn2bixt7ax2k2hi6q0sjw8pbaoaer8o බෘක්ලින් නයින්-නයින් 0 196689 799551 2026-09-15T19:03:34Z Sayuru Athsara 59181 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374698898|Brooklyn Nine-Nine]]" 799551 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox television/styles.css"></templatestyles> {{Infobox television | image = Brooklyn Nine-Nine Logo.png | genre = {{Plainlist| * වැඩපොළේ ප්‍රහසන * සිට්කොම් * පොලිස් }} | creator = {{Plainlist| * ඩැන් ගූර් * මයිකල් ෂූර් }} | starring = {{Plainlist| * ඇන්ඩි සැම්බර්ග් * ස්ටෙෆනි බියට්‍රිස් * ටෙරී කෲස් * මෙලිසා ෆුර්මෙරෝ * ජෝ ලෝ ටෲලිගෝ * චෙල්සි ප්‍රෙටී * ඇන්ඩ්‍රේ බ්‍රෝගර් * ඩර්ක් බ්ලොකර් * ජොයෙල් මිලර් }} | theme_music_composer = ඩෑන් මොරොකෝ<br>සමඟ {{Unbulleted list|ජැක් ස්ලේඩ්|ලැමර් වැන් ස්කිවර්|ෆ්‍රෑන්ක් ග්‍රීන්ෆීල්ඩ්}} | composer = ඩෑන් මැරොක්කෝ | country = [[ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය]] | language = [[ඉංග්‍රීසි]] | num_seasons = 8 | num_episodes = 153 | list_episodes = | producer = මැට් නොඩෙල්ලා | camera = [[තනි කැමෙරා]] | runtime = මිනිත්තු 21–23 | company = {{Plainlist| * ෆ්‍රෙමියුලෝන් * දොස්තර ගූර් ප්‍රොඩක්ෂන්ස් * 3 Arts Entertainment * Universal Television }} | network = ෆොක්ස් | first_aired = {{Start date|2013|9|17}} | last_aired = {{End date|2018|05|20}} }} '''''බෘක්ලින් නයින්-නයින්''''' යනු 2013 සැප්තැම්බර් 17 සිට 2018 මැයි 20 දක්වා [[ෆොක්ස් විකාශන සමාගම|ෆොක්ස් නාලිකාවේ]] සහ පසුව 2019 ජනවාරි 10 සිට 2021 සැප්තැම්බර් 16 දක්වා NBC විකාශන සංස්ථාවේ වාර අටක් සහ කථාංග 153 ක් සඳහා විකාශය වූ ඇමරිකානු පොලිස් ක්‍රියා පටිපාටිමය කතා මාලාවකි. ඩෑන් ගූර් සහ මයිකල් ෂූර් විසින් නිර්මාණය කරන ලද සහ ෆ්‍රෙමියුලෝන්, දොස්තර ගූර් ප්‍රොඩක්ෂන්ස්, 3 ආර්ට්ස් එන්ටර්ටේන්මන්ට් සහ යුනිවර්සල් ටෙලිවිෂන් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද මෙය, ඔවුන්ගේ නව අණදෙන නිලධාරියා වන බැරෑරුම් හා දැඩි කපිතාන් රේමන්ඩ් හෝල්ට් (ඇන්ඩ්‍රේ බ්‍රෝගර්) යටතේ ජීවිතයට හැඩගැසෙන නව යෝර්ක් නගර පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ (NYPD) රහස් පරීක්ෂකයින් හත් දෙනෙකු වටා කැරකුණි. ඇන්ඩි සැම්බර්ග් විසින් ස්ටෙෆනි බියට්‍රිස්, ටෙරී කෲස්, මෙලිසා ෆුමෙරෝ, ජෝ ලෝ ට්‍රග්ලියෝ, චෙල්සි පෙරෙට්ටි, ඩර්ක් බ්ලෝකර් සහ ජොයෙල් මැකිනන් මිලර් යන නළු නිළියන් ඇතුළත් කණ්ඩායමට නායකත්වය දෙන ලදී. ෆොක්ස් සමාගම මුලින් එහි පළමු කතාමාලාව සඳහා තනි-කැමරා ප්‍රහසනයේ කථාංග 13ක් ඇණවුම් කළ අතර අවසානයේ එය කථාංග 22 දක්වා පුළුල් කළේය. ''බෘක්ලින් නයින්-නයින්'' 2013 සැප්තැම්බර් 17 වන දින මංගල දර්ශනය විය. 2018 මැයි 10 වන දින, [[ෆොක්ස් විකාශන සමාගම|ෆොක්ස් විසින්]] වාර පහකට පසු එය අවලංගු කරන ලදී; ඊළඟ දිනයේ, NBC විසින් හයවන වාරය සඳහා එය ලබා ගත් අතර එය 2019 ජනවාරි 10 වන දින තිරගත විය. හත්වන වාරය 2020 පෙබරවාරි මාසයේදී තිරගත විය. කථාංග 10 කින් යුත් අටවන සහ අවසාන කතාමාලාව 2021 අගෝස්තු 12 වන දින තිරගත විය. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Baysinger |first=Tim |date=2021-05-14 |title='Brooklyn Nine-Nine' Final Season to Air This Summer Following Tokyo Olympics |url=https://www.thewrap.com/brooklyn-nine-nine-final-season-tokyo-olympics/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519063141/https://www.thewrap.com/brooklyn-nine-nine-final-season-tokyo-olympics/ |archive-date=May 19, 2021 |access-date=2021-05-19 |website=TheWrap |language=en-US}}</ref> <ref name="S8 August21">{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Schwartz |first=Ryan |date=May 20, 2021 |title=''Brooklyn Nine-Nine's'' Final Season Sets August Premiere, Will Chronicle 'Very Difficult Year' for Jake and the Squad |url=https://www.tvline.com/news/brooklyn-nine-nine-final-season-8-premiere-date-trailer-nbc-1234669084/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520180031/https://tvline.com/2021/05/20/brooklyn-nine-nine-final-season-8-premiere-date-trailer-nbc/ |archive-date=May 20, 2021 |access-date=May 20, 2021 |website=[[TVLine]]}}</ref> මෙම කතා මාලාව විචාරකයින්ගේ පැසසුමට ලක් විය. පළමු වාරය හොඳම රූපවාහිනී කතා මාලාව - සංගීතමය හෝ ප්‍රහසන සඳහා ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානය දිනා ගත් අතර, එදිනම රාත්‍රියේ, සැම්බර්ග් හොඳම රූපවාහිනී කතා මාලාවේ සංගීතමය හෝ ප්‍රහසන නළුවා සඳහා ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානය දිනා ගත්තේය. ප්‍රහසන කතා මාලාවක කැපී පෙනෙන සහය නළුවා සඳහා ප්‍රයිම් ටයිම් එමී සම්මානය සඳහා බ්‍රෝගර් සිව් වතාවක් නම් කරන ලද අතර විකට කතා මාලාවක හොඳම සහය නළුවා සඳහා විචාරකයින්ගේ තේරීම් රූපවාහිනී සම්මානය දෙවරක් දිනා ගත්තේය. එහි LGBTQ+ චරිත නිරූපණය සඳහා, එය 2018 වසරේ විශිෂ්ට විකට කතා මාලාව සඳහා වන GLAAD මාධ්‍ය සම්මානය දිනා ගත්තේය. == ආශ්රිත == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> == බාහිර සබැඳි == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sister project links/styles.css"></templatestyles>  * {{නිල වෙබ් අඩවිය}} * [https://www.fox.com/brooklyn-nine-nine/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191225203351/https://www.fox.com/brooklyn-nine-nine/|date=December 25, 2019}} at [[ෆොක්ස් විකාශන සමාගම|Fox]] * {{IMDb title|2467372}} {{Brooklyn Nine-Nine}}{{GLAAD Media Award for Outstanding Comedy Series}} 1segx83luuvp2bep1wm9rrilfp4f9dw ශ්‍රී ලංකාවට ආව්ණික උරගයන් 0 196690 799559 2026-09-16T02:49:24Z ~2026-49917-50 81078 ශ්‍රී ලංකාවට ආව්ණික උරගයන් 799559 wikitext text/x-wiki ශ්‍රී ලංකාවට ආව්ණික උරගයන් khkfdi4fnj4q1c1bjp9fcr0z2n0faoi ප්‍රවර්ගය:Psychiatry 14 196691 799562 2026-09-16T03:00:28Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Psychiatry]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 799562 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] lzv3e215vpolt6dp7p3rjl8qorud6z9 799565 799562 2026-09-16T03:01:55Z Pinthura 45635 රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම 799565 wikitext text/x-wiki {{category redirect|මනෝ වෛද්‍යවේදය}} gyghshkt60q7723oi0j1h5toto1h24h ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Psychiatry 15 196692 799564 2026-09-16T03:00:28Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Psychiatry]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 799564 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] q0v81ajf859jkla9bivwbja129a7wqf සාකච්ඡාව:මනෝ වෛද්‍යවේදය 1 196694 799567 2026-09-16T03:03:07Z Lee 85 නිර්මාණය 799567 wikitext text/x-wiki {{Talk header}} 6ujz0t3lkt6jsf7d1r360l6l7wj3njb ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Ancient Roman science 15 196695 799571 2026-09-16T03:06:00Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Ancient Roman science]] 799571 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1270384049 || 2025-01-19T08:00:41Z || 2600:4041:57B1:3E00:450D:582B:5127:4C3 || <nowiki>Adjust sort key</nowiki> |---- | 1179601493 || 2023-10-11T05:57:42Z || JJMC89 bot III || <nowiki>Category moved</nowiki> |---- | 1179601488 || 2023-10-11T05:57:40Z || JJMC89 bot III || <nowiki>JJMC89 bot III moved page [[Category:Roman science]] to [[Category:Ancient Roman science]] without leaving a redirect: [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]</nowiki> |---- | 1179085174 || 2023-10-07T19:48:26Z || Smasongarrison || <nowiki>Listed for speedy renaming; see [[WP:CFDS|Categories for discussion/Speedy]].</nowiki> |---- | 1137183326 || 2023-02-03T07:08:13Z || Pi bot || <nowiki>Updating the Commons category from "Category:Science and technology in ancient Rome" to "Category:Science in ancient Rome" to avoid a category redirect</nowiki> |---- | 720520922 || 2016-05-16T11:16:41Z || Marcocapelle || <nowiki>removed parent category of [[Category:Ancient science]]</nowiki> |---- | 720520683 || 2016-05-16T11:13:54Z || Marcocapelle || <nowiki>removed [[Category:History of science]]; added [[Category:History of science by period]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 712986739 || 2016-04-01T06:34:53Z || Marcocapelle || <nowiki>removed [[Category:Ancient Roman society]]; added [[Category:Ancient Rome]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 712916153 || 2016-03-31T20:48:18Z || Marcocapelle || <nowiki>removed [[Category:Ancient Roman culture]]; added [[Category:Ancient Roman society]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 676044074 || 2015-08-14T09:09:10Z || AvicBot || <nowiki>Bot: Adding {{Commons category|Science and technology in ancient Rome}}</nowiki> |---- | 649167539 || 2015-02-28T01:39:34Z || Fences and windows || <nowiki>added [[Category:Ancient science]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 544575611 || 2013-03-16T07:10:26Z || Addbot || <nowiki>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 2 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7038765]]</nowiki> |---- | 529222120 || 2012-12-22T04:47:49Z || Renato de Carvalho Ferreira || <nowiki></nowiki> |---- | 493669310 || 2012-05-21T15:04:54Z || ZéroBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[pt:Categoria:Ciência de Roma]]</nowiki> |---- | 451454095 || 2011-09-20T05:50:25Z || LaaknorBot || <nowiki>Robot: Adding [[nn:Kategori:Romersk vitskap]]</nowiki> |---- | 429051650 || 2011-05-14T08:55:34Z || Wikihistorian || <nowiki></nowiki> |---- | 346183435 || 2010-02-24T23:05:58Z || Richhoncho || <nowiki>Undid revision 345263150 by [[Special:Contributions/68.218.228.74|68.218.228.74]] ([[User talk:68.218.228.74|talk]])</nowiki> |---- | 345263150 || 2010-02-20T19:04:21Z || 68.218.228.74 || <nowiki></nowiki> |---- | 290707092 || 2009-05-18T13:06:51Z || 115.21.7.130 || <nowiki></nowiki> |---- | 211158544 || 2008-05-09T00:34:00Z || Spencer || <nowiki>Reverted edits by [[Special:Contributions/76.102.126.81|76.102.126.81]] ([[User talk:76.102.126.81|talk]]) to last version by 86.16.93.22</nowiki> |---- | 211158528 || 2008-05-09T00:33:55Z || 76.102.126.81 || <nowiki>cfgadgaetyzsrhzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsrzsr</nowiki> |---- | 176006145 || 2007-12-05T21:12:48Z || 86.16.93.22 || <nowiki></nowiki> |---- | 176006058 || 2007-12-05T21:12:25Z || 86.16.93.22 || <nowiki></nowiki> |---- | 84032690 || 2006-10-27T12:03:26Z || Neddyseagoon || <nowiki></nowiki> |} p126xfv402ssdc3krhelwcbqrcivruz ප්‍රවර්ගය:Ancient Roman science 14 196696 799572 2026-09-16T03:06:10Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Ancient Roman science]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Ancient Roman science|history]]) 799572 wikitext text/x-wiki {{Portal|Ancient Rome|Science}} {{Commons category|Science in ancient Rome}} [[Category:Ancient Rome|science]] [[Category:Science and technology in Italy|:Ancient Rome]] [[Category:Ancient science|.Roman]] fprt1z7hz16lpbuq82vm4a72qxem8hm ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Mathematics by country 15 196697 799573 2026-09-16T03:06:20Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Mathematics by country]] 799573 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1353799369 || 2026-05-12T12:37:49Z || ~2026-26767-44 || <nowiki>Adjust sort key</nowiki> |---- | 1076688599 || 2022-03-12T12:18:42Z || Gray eyes || <nowiki>new key for [[Category:Mathematics]]: " Country" using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 1058012040 || 2021-11-30T23:20:12Z || Robby || <nowiki>link to category on Commons is now defined on wikidata</nowiki> |---- | 1057996034 || 2021-11-30T21:25:44Z || 力猫 || <nowiki>sort key should be " " for [[Category:Science and technology by country]]</nowiki> |---- | 1057993990 || 2021-11-30T21:10:46Z || 力猫 || <nowiki>create based on [[Category:Science and technology by country]]</nowiki> |} rhsv9ubkeb3p8pyoibt3wk2bmg2niae ප්‍රවර්ගය:Mathematics by country 14 196698 799574 2026-09-16T03:06:30Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Mathematics by country]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Mathematics by country|history]]) 799574 wikitext text/x-wiki {{Portal|Countries|Mathematics}} {{Commons category}} {{Category explanation |articles related to [[mathematics]] – articles diffused by [[country]]}} {{Container category}} {{Automatic category TOC}} [[Category:Mathematics| country]] [[Category:Science and technology by country|,mathematics]] hpgeyuhrq429ap513l0oxxgjsgmwy99 ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Alphabets 15 196699 799575 2026-09-16T03:06:40Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Alphabets]] 799575 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1044956108 || 2021-09-17T23:42:49Z || Mclay1 || <nowiki>added [[Category:Graphemes]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 906282450 || 2019-07-14T21:16:27Z || BrownHairedGirl || <nowiki>remove deleted [[Portal:Alphabets]]</nowiki> |---- | 860143890 || 2018-09-18T16:24:43Z || Pbsouthwood || <nowiki>add portal link</nowiki> |---- | 854594903 || 2018-08-12T13:27:54Z || PohranicniStraze || <nowiki>Reverted edits by [[Special:Contribs/2405:204:6082:2198:0:0:1E71:68A5|2405:204:6082:2198:0:0:1E71:68A5]] ([[User talk:2405:204:6082:2198:0:0:1E71:68A5|talk]]) to last version by Uanfala</nowiki> |---- | 854585340 || 2018-08-12T11:38:17Z || 2405:204:6082:2198:0:0:1E71:68A5 || <nowiki></nowiki> |---- | 731200558 || 2016-07-23T18:48:20Z || Uanfala || <nowiki>+infobox library classification</nowiki> |---- | 690806024 || 2015-11-15T20:34:07Z || Forbes72 || <nowiki>removed [[Category:Writing systems]]; added [[Category:Types of writing systems]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 546377753 || 2013-03-22T20:18:35Z || Addbot || <nowiki>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 98 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q5631254]]</nowiki> |---- | 540977884 || 2013-02-27T16:26:15Z || P. S. F. Freitas || <nowiki></nowiki> |---- | 536882329 || 2013-02-06T14:50:09Z || VolkovBot || <nowiki>r2.7.2) (Robot: Adding [[so:Category:Farta]]</nowiki> |---- | 535105748 || 2013-01-27T04:01:00Z || 58.153.12.108 || <nowiki></nowiki> |---- | 533552674 || 2013-01-17T17:12:27Z || SteenthIWbot || <nowiki>r2.7.2+) (Robot: Adding [[als:Kategorie:Alphabet]]</nowiki> |---- | 532119473 || 2013-01-09T05:03:44Z || DragonBot || <nowiki>r2.7.3) (Robot: Adding [[uz:Turkum:Alifbolar]]</nowiki> |---- | 531874098 || 2013-01-08T01:01:45Z || YVSREDDY || <nowiki>te:వర్గం:వర్ణమాలలు</nowiki> |---- | 530990353 || 2013-01-02T22:39:04Z || Makecat-bot || <nowiki>r2.7.3) (Robot: Adding [[vi:Thể loại:Bảng chữ cái]]</nowiki> |---- | 530934406 || 2013-01-02T16:06:54Z || ساجد امجد ساجد || <nowiki></nowiki> |---- | 524926852 || 2012-11-26T09:37:52Z || AvicBot || <nowiki>r2.6.8) (Robot: Adding [[he:קטגוריה:סוגי אלפבית]]</nowiki> |---- | 522535121 || 2012-11-11T21:17:13Z || EmausBot || <nowiki>r2.7.3) (Robot: Modifying [[se:Kategoriija:Alfabehta]] to [[se:Kategoriija:Alfabehtat]]</nowiki> |---- | 520131288 || 2012-10-27T16:17:04Z || Justincheng12345-bot || <nowiki>r2.7.3) (Robot: Adding [[war:Kaarangay:Mga abakadahan]]</nowiki> |---- | 519053356 || 2012-10-21T17:45:41Z || EmausBot || <nowiki>r2.7.2+) (Robot: Adding [[rue:Катеґорія:Алфавіт]]</nowiki> |---- | 516861453 || 2012-10-09T18:38:49Z || ZéroBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Modifying [[diq:Kategori:Alfabe]]</nowiki> |---- | 516803989 || 2012-10-09T11:32:15Z || MastiBot || <nowiki>r2.7.3) (Robot: Adding [[vep:Kategorii:Kirjamištod]]</nowiki> |---- | 515816564 || 2012-10-03T16:30:18Z || ZéroBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Modifying [[diq:Kategori:Alfabe]]</nowiki> |---- | 515739493 || 2012-10-03T04:18:11Z || EmausBot || <nowiki>r2.7.3) (Robot: Adding [[ckb:پۆل:ئەلفوبێکان]]</nowiki> |---- | 514018882 || 2012-09-22T14:22:42Z || ZéroBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[ia:Categoria:Alphabetos]]</nowiki> |---- | 513574283 || 2012-09-19T18:44:50Z || Tlustulimu || <nowiki>interwiki</nowiki> |---- | 511721896 || 2012-09-10T17:52:24Z || MastiBot || <nowiki>r2.7.2) (Robot: Removing [[vep:Kategorii:Kirjamištad]]</nowiki> |---- | 507505841 || 2012-08-15T09:09:28Z || ZéroBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[fi:Luokka:Aakkostot]]</nowiki> |---- | 503278212 || 2012-07-20T13:53:03Z || Xqbot || <nowiki>r2.7.3) (Robot: Removing [[ps:وېشنيزه:لیک]]</nowiki> |---- | 503253327 || 2012-07-20T09:43:56Z || EmausBot || <nowiki>r2.7.2+) (Robot: Adding [[vep:Kategorii:Kirjamištad]]</nowiki> |---- | 503235949 || 2012-07-20T06:00:56Z || HerculeBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[nl:Categorie:Alfabet]]</nowiki> |---- | 502301747 || 2012-07-14T22:04:32Z || Kwamikagami || <nowiki>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Cat main|Alphabet}} {{Subcategories_inherit}} {{Commons cat|Alphabets}} [[Category:Writing systems]] [[Category:Collation]] [[ang:Flocc:Stafas]] [[ar:تصن...'</nowiki> |} 77d1p7lkrjiv6nrnw98g5y4z0cucflo ප්‍රවර්ගය:Alphabets 14 196700 799576 2026-09-16T03:06:50Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Alphabets]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Alphabets|history]]) 799576 wikitext text/x-wiki {{Infobox library classification |DDC= |LCC= |UDC=003.23}} {{Cat main|Alphabet}} {{Subcategories_inherit}} {{Commons cat|Alphabets}} [[Category:Types of writing systems]] [[Category:Collation]] [[Category:Graphemes]] 3nuljxfjs754rxhnbrpaxr4hfvhiwpz ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Western calligraphy 15 196701 799577 2026-09-16T03:07:00Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Western calligraphy]] 799577 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 981385286 || 2020-10-02T00:24:46Z || Allforrous || <nowiki>Commonscat template.</nowiki> |---- | 952377004 || 2020-04-21T23:14:52Z || Chongkian || <nowiki>add cat main</nowiki> |---- | 879040495 || 2019-01-18T16:24:05Z || CaesarAugustusDivusIulius || <nowiki>removed [[Category:Western culture]]; added [[Category:Western art]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 879040295 || 2019-01-18T16:22:31Z || CaesarAugustusDivusIulius || <nowiki>added [[Category:Western culture]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 547071620 || 2013-03-26T14:37:01Z || Addbot || <nowiki>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8133286]]</nowiki> |---- | 456766729 || 2011-10-22T01:52:27Z || Zhxy 519 || <nowiki></nowiki> |---- | 436355669 || 2011-06-26T16:28:15Z || Doug Weller || <nowiki>editor pushing own ideas</nowiki> |---- | 436280404 || 2011-06-26T05:11:31Z || Rovosaman || <nowiki>Undid revision 436213603 by [[Special:Contributions/Evertype|Evertype]] ([[User talk:Evertype|talk]])Vandalism, again, check references. Living script used in 8 countries of EU</nowiki> |---- | 436213603 || 2011-06-25T21:02:59Z || Evertype || <nowiki>Undid revision 436109737 by [[Special:Contributions/Rovosaman|Rovosaman]] ([[User talk:Rovosaman|talk]]) Removing contentious link up for AfD</nowiki> |---- | 436109737 || 2011-06-25T08:30:54Z || Rovosaman || <nowiki>Existing alphabet used in Europe's 8 countries (used for Hungarian language)</nowiki> |---- | 157743872 || 2007-09-14T00:32:44Z || CmdrObot || <nowiki>sp: Greec→Greek</nowiki> |---- | 146634331 || 2007-07-23T23:05:44Z || Yug || <nowiki></nowiki> |---- | 146632259 || 2007-07-23T22:54:51Z || Yug || <nowiki>[[WP:AES|←]]Created page with 'Calligraphy using Latin, Cyrillic, and Greec alphabet.'</nowiki> |} 5mzvek40mjx65l7192oggjru26czn4u ප්‍රවර්ගය:Western calligraphy 14 196702 799578 2026-09-16T03:07:10Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Western calligraphy]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Western calligraphy|history]]) 799578 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Cat main}} Calligraphy using Latin, Cyrillic, and Greek alphabet. [[Category:Calligraphy]] [[Category:Western art|Calligraphy]] g2ivsg3jhb17x76lmicm0274rx5yuaa ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Latin language 15 196703 799579 2026-09-16T03:07:20Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Latin language]] 799579 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1316192094 || 2025-10-11T00:59:19Z || Pppery || <nowiki>Move to article</nowiki> |---- | 1261374297 || 2024-12-05T19:37:27Z || Marcocapelle || <nowiki>Moved [[Category:Languages attested from the 7th century BC]] to main article</nowiki> |---- | 1108383013 || 2022-09-04T03:01:26Z || GoingBatty || <nowiki>combined portals</nowiki> |---- | 978636302 || 2020-09-16T03:14:33Z || Good Olfactory || <nowiki>added [[Category:Wikipedia categories named after languages]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 971274017 || 2020-08-05T03:10:24Z || Vnaroddrux || <nowiki></nowiki> |---- | 921058632 || 2019-10-13T16:00:14Z || BrownHairedGirl || <nowiki>replace links to deleted portals: [[Portal:Classical antiquity]]/[[Portal:Classical Civilisation]] → [[Portal:History]]</nowiki> |---- | 909611969 || 2019-08-06T13:48:55Z || BrownHairedGirl || <nowiki>remove links to mass-deleted portals</nowiki> |---- | 884989586 || 2019-02-25T07:16:33Z || Dreamy Jazz Bot || <nowiki>Adding link to [[Portal:Latin]]. ([[User:Dreamy Jazz Bot/Task 2|Task 2]] - [[User talk:Dreamy Jazz|report errors here]])</nowiki> |---- | 868465269 || 2018-11-12T10:50:01Z || Dimadick || <nowiki></nowiki> |---- | 820563769 || 2018-01-15T10:07:47Z || Dbachmann || <nowiki></nowiki> |---- | 820563660 || 2018-01-15T10:06:29Z || Dbachmann || <nowiki></nowiki> |---- | 733138911 || 2016-08-05T17:09:00Z || AvicBot || <nowiki>Bot: Changing commonscat link from [[:Commons:Category:Latin|Latin]] to [[:Commons:Category:Latin language|Latin language]]</nowiki> |---- | 731151710 || 2016-07-23T09:58:23Z || Uanfala || <nowiki>+infobox library classification</nowiki> |---- | 648038968 || 2015-02-20T13:51:20Z || Hajme || <nowiki>language portal</nowiki> |---- | 607612673 || 2014-05-08T11:02:23Z || Sardanaphalus || <nowiki>stack (reduces whitespace)</nowiki> |---- | 548839737 || 2013-04-05T14:20:18Z || Chobot || <nowiki>Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:Q7142639|]]</nowiki> |---- | 546489794 || 2013-03-23T07:17:46Z || Addbot || <nowiki>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 83 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7142639]]</nowiki> |---- | 541074826 || 2013-02-27T23:18:41Z || 71.61.95.21 || <nowiki></nowiki> |---- | 541074737 || 2013-02-27T23:18:21Z || 71.61.95.21 || <nowiki></nowiki> |---- | 511637382 || 2012-09-10T04:04:39Z || EmausBot || <nowiki>r2.7.2+) (Robot: Adding [[vep:Kategorii:Latinan kel']]</nowiki> |---- | 502413752 || 2012-07-15T13:01:20Z || AvicBot || <nowiki>r2.6.5) (Robot: Modifying [[szl:Kategoria:Łaćina]]</nowiki> |---- | 500756801 || 2012-07-05T06:03:32Z || MastiBot || <nowiki>r2.7.2) (Robot: Adding [[nah:Neneuhcāyōtl:Latintlahtōlli]]</nowiki> |---- | 481729092 || 2012-03-13T19:27:55Z || Verdy p || <nowiki></nowiki> |---- | 469811263 || 2012-01-05T23:52:02Z || TXiKiBoT || <nowiki>r2.7.2) (Robot: Adding [[sw:Jamii:Kilatini]]</nowiki> |---- | 466811809 || 2011-12-20T04:37:51Z || WikitanvirBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Adding [[kk:Санат:Латын тілі]]</nowiki> |---- | 460772433 || 2011-11-15T13:16:12Z || EmausBot || <nowiki>r2.6.4) (Robot: Adding [[szl:Kategoria:Łaćina]]</nowiki> |---- | 460628781 || 2011-11-14T16:33:10Z || MastiBot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Removing [[szl:Kategoria:Uaćina]]</nowiki> |---- | 458633249 || 2011-11-02T13:32:07Z || Luckas-bot || <nowiki>r2.7.1) (Robot: Modifying [[an:Categoría:Idioma latín]]</nowiki> |---- | 445299546 || 2011-08-17T08:50:42Z || ArthurBot || <nowiki>r2.6.3) (robot Removing: [[ba:Категория:Латын теле]]</nowiki> |---- | 425978519 || 2011-04-26T08:46:48Z || EmausBot || <nowiki>r2.6.4) (robot Adding: [[mhr:Категорий:Латин йылме]]</nowiki> |---- | 421977358 || 2011-04-02T13:43:47Z || TXiKiBoT || <nowiki>r2.4.6) (robot Adding: [[nds:Kategorie:Latiensch]]</nowiki> |---- | 414063214 || 2011-02-15T13:58:04Z || Sasajid || <nowiki></nowiki> |---- | 411659634 || 2011-02-02T21:55:54Z || EmausBot || <nowiki>r2.6.4) (robot Adding: [[szl:Kategoria:Uaćina]]</nowiki> |---- | 406881270 || 2011-01-09T14:59:15Z || Luckas-bot || <nowiki>r2.7.1) (robot Modifying: [[eu:Kategoria:Latina]]</nowiki> |---- | 388321740 || 2010-10-02T18:37:53Z || SporkBot || <nowiki>Merging catmore/catmain/catmore1/catmore2 per discussion and [[WP:TFD]]</nowiki> |---- | 369216018 || 2010-06-20T18:41:45Z || WOSlinker || <nowiki>update portal</nowiki> |---- | 361469833 || 2010-05-11T13:38:04Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: az, diq, fur, hu, hy, id, jv, ku, lv, ms, pms, ro, sq, ta, th, zh-yue</nowiki> |---- | 361329175 || 2010-05-10T19:21:00Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[vec:Categoria:Łéngoa latina]]</nowiki> |---- | 347514731 || 2010-03-03T14:42:30Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[br:Rummad:Latin]]</nowiki> |---- | 342913227 || 2010-02-09T11:37:00Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[tt:Төркем:Латин теле]]</nowiki> |---- | 335882885 || 2010-01-04T21:59:08Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[nov:Category:Latine]]</nowiki> |---- | 335849601 || 2010-01-04T18:46:19Z || TXiKiBoT || <nowiki>robot Adding: [[io:Kategorio:Latina linguo]]</nowiki> |---- | 321598742 || 2009-10-23T16:41:30Z || FoxBot || <nowiki>robot Adding: [[hi:श्रेणी:लैटिन भाषा]]</nowiki> |---- | 311927375 || 2009-09-05T00:13:50Z || FoxBot || <nowiki>robot Adding: [[ceb:Kategoriya:Linatin]]</nowiki> |---- | 311787017 || 2009-09-04T05:41:03Z || VolkovBot || <nowiki>robot Adding: [[et:Kategooria:Ladina keel]]</nowiki> |---- | 295458973 || 2009-06-09T22:01:24Z || Synthebot || <nowiki>robot Adding: [[lt:Kategorija:Lotynų kalba]]</nowiki> |---- | 293948532 || 2009-06-02T14:16:48Z || Robertgreer || <nowiki></nowiki> |---- | 292023841 || 2009-05-24T15:14:15Z || Synthebot || <nowiki>robot Adding: [[uk:Категорія:Латинська мова]]</nowiki> |---- | 286651336 || 2009-04-28T14:28:21Z || MacTire02 || <nowiki>+gv</nowiki> |---- | 279809853 || 2009-03-26T15:09:20Z || JAnDbot || <nowiki>robot Adding: [[an:Categoría:Latín]]</nowiki> |---- | 272741423 || 2009-02-23T16:17:37Z || Kostisl || <nowiki>interwiki</nowiki> |---- | 269005610 || 2009-02-06T22:11:21Z || VolkovBot || <nowiki>robot Adding: [[oc:Categoria:Latin]]</nowiki> |---- | 268292161 || 2009-02-03T18:14:24Z || ماني || <nowiki></nowiki> |---- | 253829013 || 2008-11-24T18:14:15Z || VolkovBot || <nowiki>robot Adding: [[bar:Kategorie:Latein]], [[ksh:Saachjrupp:Latein]]</nowiki> |---- | 250378845 || 2008-11-08T04:23:19Z || EugeneZelenko || <nowiki>+ sh:</nowiki> |---- | 249713223 || 2008-11-04T20:12:23Z || VolkovBot || <nowiki>robot Modifying: [[tl:Kategorya:Wikang Latin]]</nowiki> |---- | 248064391 || 2008-10-27T21:43:23Z || Synthebot || <nowiki>robot Adding: [[tl:Kaurian:Wikang Latin]]</nowiki> |---- | 248015389 || 2008-10-27T17:26:24Z || Synthebot || <nowiki>robot Removing: [[tl:Kauria:Wikang Latin]]</nowiki> |---- | 245855355 || 2008-10-17T09:04:53Z || Synthebot || <nowiki>robot Adding: [[eo:Kategorio:Latina lingvo]]</nowiki> |---- | 244902382 || 2008-10-13T02:27:27Z || EugeneZelenko || <nowiki>+ sr:</nowiki> |---- | 227786491 || 2008-07-25T07:05:25Z || VolkovBot || <nowiki>robot Adding: [[gl:Categoría:Lingua latina]]</nowiki> |---- | 227770372 || 2008-07-25T04:32:44Z || Muslimstr || <nowiki></nowiki> |---- | 227522927 || 2008-07-24T00:00:06Z || AndersBot || <nowiki>robot Adding: [[simple:Category:Latin language]]</nowiki> |---- | 221665217 || 2008-06-25T15:02:11Z || BotMultichill || <nowiki>Commons cat</nowiki> |---- | 220872928 || 2008-06-22T00:45:16Z || טבעת-זרם || <nowiki>Adding: [[he:קטגוריה:לטינית]]</nowiki> |---- | 217149222 || 2008-06-04T20:35:43Z || Naudefj || <nowiki></nowiki> |---- | 181679729 || 2008-01-02T19:54:50Z || 212.8.110.98 || <nowiki></nowiki> |---- | 181581984 || 2008-01-02T11:12:12Z || TadejM || <nowiki>+iw: sl</nowiki> |---- | 179909276 || 2007-12-24T05:19:51Z || Pegship || <nowiki>formatting</nowiki> |---- | 179909254 || 2007-12-24T05:19:38Z || Pegship || <nowiki>formatting</nowiki> |---- | 173634747 || 2007-11-25T06:10:22Z || Synthebot || <nowiki>robot Adding: [[sk:Kategória:Latinčina]]</nowiki> |---- | 170001451 || 2007-11-08T01:03:17Z || Escarbot || <nowiki>robot Adding: [[cy:Categori:Lladin]]</nowiki> |---- | 164644767 || 2007-10-15T03:57:20Z || Bjankuloski06en~enwiki || <nowiki>+mk</nowiki> |---- | 154139768 || 2007-08-28T10:01:13Z || Felizdenovo || <nowiki></nowiki> |---- | 152838178 || 2007-08-22T03:16:59Z || BotMultichill || <nowiki>robot Adding: [[nn:Kategori:Latin]], [[no:Kategori:Latin]]</nowiki> |---- | 126613254 || 2007-04-28T12:19:54Z || JAnDbot || <nowiki>robot Adding: [[be-x-old:Катэгорыя:Лацінская мова]]</nowiki> |---- | 121971752 || 2007-04-11T16:07:23Z || 80.216.59.111 || <nowiki>bs</nowiki> |---- | 119471198 || 2007-04-01T12:07:11Z || Dbachmann || <nowiki>rm cat</nowiki> |---- | 109536044 || 2007-02-20T11:50:38Z || Ppntori || <nowiki>[[fi:Luokka:Latina]]</nowiki> |---- | 101881165 || 2007-01-19T22:39:42Z || MayaSimFan || <nowiki>[[hr:Kategorija:Latinski jezik]]</nowiki> |---- | 91649619 || 2006-12-02T20:49:50Z || EugeneZelenko || <nowiki>+ be:</nowiki> |---- | 68956755 || 2006-08-11T04:15:01Z || 147.145.40.44 || <nowiki>ja</nowiki> |---- | 66876041 || 2006-07-31T16:24:33Z || Saforrest || <nowiki>interwiki: +ar</nowiki> |---- | 66875950 || 2006-07-31T16:23:58Z || Saforrest || <nowiki>interwiki: +ar</nowiki> |---- | 64122089 || 2006-07-16T15:01:29Z || Gilgamesh~enwiki || <nowiki>recat</nowiki> |---- | 63925899 || 2006-07-15T08:13:13Z || Saforrest || <nowiki>interwiki</nowiki> |---- | 63608574 || 2006-07-13T14:52:51Z || Saforrest || <nowiki>interwiki: +ia</nowiki> |---- | 63420794 || 2006-07-12T15:12:06Z || Saforrest || <nowiki>interwiki: +is</nowiki> |---- | 62231665 || 2006-07-05T19:03:51Z || Vina-iwbot~enwiki || <nowiki>robot Modifying: [[zh:Category:拉丁语]]</nowiki> |---- | 59557590 || 2006-06-20T03:04:53Z || Ffaarr || <nowiki></nowiki> |---- | 52589919 || 2006-05-11T01:27:13Z || CalJW || <nowiki></nowiki> |---- | 50682770 || 2006-04-29T02:39:47Z || PuzzletChung || <nowiki>fix cs:</nowiki> |---- | 48591347 || 2006-04-15T17:57:26Z || HenkvD || <nowiki>[[commons:Template talk:Sisterlinks|Sisterlink project]]</nowiki> |---- | 46039496 || 2006-03-29T18:10:13Z || Sebesta || <nowiki>+cs link</nowiki> |---- | 39378981 || 2006-02-12T19:56:34Z || E2mb0t~enwiki || <nowiki>robot Adding: pt</nowiki> |---- | 35326837 || 2006-01-15T23:17:13Z || FlaBot || <nowiki>robot Adding: pl</nowiki> |---- | 32478046 || 2005-12-23T12:39:46Z || Kubra || <nowiki>+tr</nowiki> |---- | 30727873 || 2005-12-09T17:08:55Z || Hede2000 || <nowiki>+da:</nowiki> |---- | 29387998 || 2005-11-27T16:20:28Z || Bogdangiusca || <nowiki>[[Category:Ancient languages]]</nowiki> |---- | 26861566 || 2005-10-30T07:47:55Z || Renamed user 3d350ca50ad3c0509b8a653b5daee624 || <nowiki>+tl</nowiki> |---- | 24082794 || 2005-09-26T15:17:11Z || Nk || <nowiki>+bg</nowiki> |---- | 21788891 || 2005-08-25T07:47:19Z || Chobot || <nowiki>robot Adding: de, es, fr, it, la, nl, sv</nowiki> |---- | 21788608 || 2005-08-25T07:38:41Z || Chobot || <nowiki>robot Adding: ko</nowiki> |---- | 16733570 || 2005-04-22T17:21:40Z || 80.102.228.108 || <nowiki>+ca</nowiki> |---- | 12668884 || 2005-04-05T07:41:37Z || Mekong Bluesman || <nowiki>+vi</nowiki> |---- | 11907005 || 2004-11-19T12:00:12Z || Dbachmann || <nowiki></nowiki> |---- | 7643513 || 2004-11-11T14:26:55Z || Man vyi || <nowiki>cat:</nowiki> |---- | 7339606 || 2004-08-30T14:27:21Z || Burschik || <nowiki></nowiki> |} ache08osv2830re8l5wvf6lflbobf4m ප්‍රවර්ගය:Latin language 14 196704 799580 2026-09-16T03:07:30Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Latin language]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Latin language|history]]) 799580 wikitext text/x-wiki {{Infobox library classification|DDC=|LCC=|UDC=811.124}} {{Commons category}} {{stack|{{Portal|History|language}}}} {{cat main|Latin}} [[Category:Latino-Faliscan languages]] [[Category:Languages written in Latin script]] [[Category:Latial culture]] [[Category:Wikipedia categories named after languages]] 99gfb0x8inp8rrc3c1pv0zt1btli5hd ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:History of the Roman Empire 15 196705 799581 2026-09-16T03:07:40Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:History of the Roman Empire]] 799581 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1055137234 || 2021-11-14T03:01:34Z || Allforrous || <nowiki>Commonscat and Cat main templates.</nowiki> |---- | 725671503 || 2016-06-17T04:31:56Z || Renamed user mou89p43twvqcvm8ut9w3 || <nowiki>cfd closed</nowiki> |---- | 717912444 || 2016-04-30T13:29:39Z || Laurel Lodged || <nowiki>Candidate for MERGING</nowiki> |---- | 717754967 || 2016-04-29T14:40:37Z || Wwikix || <nowiki>cat</nowiki> |---- | 717754790 || 2016-04-29T14:39:16Z || Wwikix || <nowiki></nowiki> |---- | 717713196 || 2016-04-29T08:53:30Z || Wwikix || <nowiki>cat</nowiki> |---- | 717563853 || 2016-04-28T13:08:39Z || Wwikix || <nowiki></nowiki> |---- | 711609162 || 2016-03-23T21:40:55Z || Marcocapelle || <nowiki>removed [[Category:Late Antiquity]], this is only a very small part of Roman history</nowiki> |---- | 655882870 || 2015-04-10T20:43:46Z || Cydebot || <nowiki>Robot - Speedily moving category History of former countries to [[:Category:History by former country]] per [[WP:CFDS|CFDS]].</nowiki> |---- | 610032166 || 2014-05-25T05:15:58Z || Hugo999 || <nowiki></nowiki> |---- | 577207191 || 2013-10-14T23:59:33Z || Hugo999 || <nowiki>added [[Category:History of Europe]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 571092652 || 2013-09-01T15:50:06Z || Laurel Lodged || <nowiki>added [[Category:Late Antiquity]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 547784422 || 2013-03-30T09:03:46Z || Addbot || <nowiki>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8520196]]</nowiki> |---- | 535799922 || 2013-01-31T03:03:57Z || EmausBot || <nowiki>r2.7.2+) (Robot: Adding [[fa:رده:تاریخ امپراتوری روم]]</nowiki> |---- | 528839546 || 2012-12-19T19:04:45Z || CaesarAugustusDivusIulius || <nowiki></nowiki> |---- | 527266684 || 2012-12-10T00:40:25Z || Laurel Lodged || <nowiki>new key for [[Category:History by country]]: "Roman Empire" using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 527232729 || 2012-12-09T20:50:27Z || Laurel Lodged || <nowiki>added [[Category:History by country]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 527225974 || 2012-12-09T20:00:13Z || Laurel Lodged || <nowiki>Category creation.</nowiki> |} 7ye973rkwlw9hsk41mg2h3dky7k274l ප්‍රවර්ගය:History of the Roman Empire 14 196706 799582 2026-09-16T03:07:50Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:History of the Roman Empire]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:History of the Roman Empire|history]]) 799582 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Cat main}} {{CatRel|History of the Roman Republic}} [[Category:Roman Empire]] [[Category:History of Africa by former country|Roman Empire]] [[Category:History of Asia by former country|Roman Empire]] [[Category:History of Europe by former country|Roman Empire]] [[Category:History by former country|Roman Empire]] [[Category:Histories of empires|Roman Empire]] i1dsfmb6wkzkwfbmopryrwr9kgcheb4 සැකිල්ල:Psychiatry 10 196707 799585 2026-09-16T03:09:12Z Lee 85 Lee විසින් [[සැකිල්ල:Psychiatry]] සිට [[සැකිල්ල:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 799585 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[සැකිල්ල:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] 79ihnokwgwegxdkwdhn85zm5e1xdboq ද්වාරය:මනෝ වෛද්‍යවේදය 100 196708 799588 2026-09-16T03:15:15Z Lee 85 නිර්මාණය 799588 wikitext text/x-wiki <!-- This portal was created using {{subst:Basic portal start page}} --> {{Portal description}} {{Portal maintenance status |date=2026 සැප්තැම්බර් |subpages=none |broken= |note= }} {{Portals browsebar}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <div style="clear:both; width:100%"> {{Box-header colour|හැඳින්වීම| colour= | mode= }} <!-- {{Portal image banner|}}--> {{Transclude lead excerpt|{{#titleparts:Psychiatry}}| paragraphs=1-2 | hat=false }} {{Box-footer|[[Psychiatry|තව දුරටත්...]]}} {{Purge link portals}} {{Flex columns |1=<!-- LEFT COLUMN --> {{Box-header colour|තෝරාගත් ලිපි}} {{Transclude list item excerpts as random slideshow | nostubs=no | paragraphs=1-2 | files=1 | more= | Template:Psychiatry | }} {{Box-footer}} <!--CONDITIONAL DID YOU KNOW? SECTION - ONLY SHOWS UP WHEN THERE ARE ENTRIES TO DISPLAY--> {{Transclude selected recent additions | Psychiatry | months=36 | header={{Box-header colour|Did you know... }}|max=6}} <!--END OF DID YOU KNOW? SECTION--> {{Box-header colour | ඔබට යමක් සම්බන්ධයෙන් උදව් අවශ්‍ය ද?}} ඔබට Psychiatry සම්බන්ධයෙන් පිළිතුරු සොයාගැනීමට අපහසු පැණයක් තිබේ ද? සමහර විට [[විකිපීඩියා:නිර්දේශ කවුලුව|විකිපීඩියා නිර්දේශ කවුලුව]] වෙත යොමුවීම, ඉක්මන් පිළිතුරක් සොයාගැනීමට මාර්ගයක් විය හැක. {{Box-footer}} {{#ifexist: Wikipedia:WikiProject Psychiatry | {{Box-header colour | Get involved}} For editor resources and to collaborate with other editors on improving Wikipedia's Psychiatry-related articles, see [[Wikipedia:WikiProject Psychiatry|WikiProject Psychiatry]]. {{Box-footer}} | }} <!-- END OF ifexist --> |2=<!-- SECOND COLUMN --> {{Box-header colour|තෝරාගත් සේයාරු}} {{Transclude files as random slideshow | Psychiatry | | }} {{Box-footer}} <!--CONDITIONAL NEWS SECTION - ONLY SHOWS UP WHEN THERE IS NEWS TO DISPLAY --> {{Transclude selected current events | Psychiatry | days=45 | header={{Box-header colour|In the news }}|max=6}} <!--END OF NEWS SECTION--> {{Box-header colour|උප ප්‍රවර්ග}} [[Image:C Puzzle.png|36px|right|Category puzzle]] :<small>උප ප්‍රවර්ග නැරඹීම සඳහා [►] තෝරන්න</small> {{div col|colwidth=15em}} {{#tag:categorytree|Psychiatry}} {{div col end}} {{Box-footer}} }} <!-- END OF FLEX COLUMNS --> <div class="nomobile" style="clear:both; width:100%"> {{Box-header colour|උප මාතෘකා}} {{Plain navboxes|content= {{Template:Psychiatry|state=expanded}} }} {{Box-footer}} </div> <div style="clear:both; width:100%"> {{#ifexist: Template:WikiProject Psychiatry | {{Box-header colour | Recognized content}} {{User:JL-Bot/Project content |template = WikiProject Psychiatry |content-featured-articles |content-featured-lists |content-good-articles |columns = 3 |heading = 3 }} <!-- Start of content generated by JL-Bot --> <!-- End of content generated by JL-Bot --> {{Box-footer}} | }} <!-- END OF ifexist --> {{Box-header colour|''ආශ්‍රිත විකිමීඩියා''}} {{Wikimedia for portals|species=no|voy=no}} {{Box-footer}} </div> {{portals}} {{purge page}} [[Category:Portals needing placement of incoming links]] tfu0ek8dy129vpb6nquxdrf05cy2tio 799589 799588 2026-09-16T03:15:57Z Lee 85 Lee විසින් [[ද්වාරය:Psychiatry]] සිට [[ද්වාරය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 799588 wikitext text/x-wiki <!-- This portal was created using {{subst:Basic portal start page}} --> {{Portal description}} {{Portal maintenance status |date=2026 සැප්තැම්බර් |subpages=none |broken= |note= }} {{Portals browsebar}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <div style="clear:both; width:100%"> {{Box-header colour|හැඳින්වීම| colour= | mode= }} <!-- {{Portal image banner|}}--> {{Transclude lead excerpt|{{#titleparts:Psychiatry}}| paragraphs=1-2 | hat=false }} {{Box-footer|[[Psychiatry|තව දුරටත්...]]}} {{Purge link portals}} {{Flex columns |1=<!-- LEFT COLUMN --> {{Box-header colour|තෝරාගත් ලිපි}} {{Transclude list item excerpts as random slideshow | nostubs=no | paragraphs=1-2 | files=1 | more= | Template:Psychiatry | }} {{Box-footer}} <!--CONDITIONAL DID YOU KNOW? SECTION - ONLY SHOWS UP WHEN THERE ARE ENTRIES TO DISPLAY--> {{Transclude selected recent additions | Psychiatry | months=36 | header={{Box-header colour|Did you know... }}|max=6}} <!--END OF DID YOU KNOW? SECTION--> {{Box-header colour | ඔබට යමක් සම්බන්ධයෙන් උදව් අවශ්‍ය ද?}} ඔබට Psychiatry සම්බන්ධයෙන් පිළිතුරු සොයාගැනීමට අපහසු පැණයක් තිබේ ද? සමහර විට [[විකිපීඩියා:නිර්දේශ කවුලුව|විකිපීඩියා නිර්දේශ කවුලුව]] වෙත යොමුවීම, ඉක්මන් පිළිතුරක් සොයාගැනීමට මාර්ගයක් විය හැක. {{Box-footer}} {{#ifexist: Wikipedia:WikiProject Psychiatry | {{Box-header colour | Get involved}} For editor resources and to collaborate with other editors on improving Wikipedia's Psychiatry-related articles, see [[Wikipedia:WikiProject Psychiatry|WikiProject Psychiatry]]. {{Box-footer}} | }} <!-- END OF ifexist --> |2=<!-- SECOND COLUMN --> {{Box-header colour|තෝරාගත් සේයාරු}} {{Transclude files as random slideshow | Psychiatry | | }} {{Box-footer}} <!--CONDITIONAL NEWS SECTION - ONLY SHOWS UP WHEN THERE IS NEWS TO DISPLAY --> {{Transclude selected current events | Psychiatry | days=45 | header={{Box-header colour|In the news }}|max=6}} <!--END OF NEWS SECTION--> {{Box-header colour|උප ප්‍රවර්ග}} [[Image:C Puzzle.png|36px|right|Category puzzle]] :<small>උප ප්‍රවර්ග නැරඹීම සඳහා [►] තෝරන්න</small> {{div col|colwidth=15em}} {{#tag:categorytree|Psychiatry}} {{div col end}} {{Box-footer}} }} <!-- END OF FLEX COLUMNS --> <div class="nomobile" style="clear:both; width:100%"> {{Box-header colour|උප මාතෘකා}} {{Plain navboxes|content= {{Template:Psychiatry|state=expanded}} }} {{Box-footer}} </div> <div style="clear:both; width:100%"> {{#ifexist: Template:WikiProject Psychiatry | {{Box-header colour | Recognized content}} {{User:JL-Bot/Project content |template = WikiProject Psychiatry |content-featured-articles |content-featured-lists |content-good-articles |columns = 3 |heading = 3 }} <!-- Start of content generated by JL-Bot --> <!-- End of content generated by JL-Bot --> {{Box-footer}} | }} <!-- END OF ifexist --> {{Box-header colour|''ආශ්‍රිත විකිමීඩියා''}} {{Wikimedia for portals|species=no|voy=no}} {{Box-footer}} </div> {{portals}} {{purge page}} [[Category:Portals needing placement of incoming links]] tfu0ek8dy129vpb6nquxdrf05cy2tio ද්වාරය:Psychiatry 100 196709 799590 2026-09-16T03:15:57Z Lee 85 Lee විසින් [[ද්වාරය:Psychiatry]] සිට [[ද්වාරය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 799590 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[ද්වාරය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]] qgacti0avikpthgm5qnci7n2y83ixmx මෙසොතීලියෝමා 0 196710 799594 2026-09-16T06:46:22Z CeylonChingu 44932 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503322|Mesothelioma]] to:si #mdwikicx 799594 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව) |name =මෙසොතීලියෝමා |synonym =මෙසොතීලියෝමා පිළිකාව, මෙසොතලියෝමා, අන්තරාස්ථර පිළිකාව, මාරාන්තික මෙසොතලියෝමා |image =MesotheliomaCT.jpg |image_size = |alt = |caption =වම් පස මෙසොතීලියෝමා සහ විශාල වූ මධ්‍යස්ථානීය (mediastinal) වසා ගැටයක් (lymph node) පෙන්වන CT ස්කෑන් පරීක්ෂණයක් |pronounce = |specialty =[[පිළිකා වෛද්‍ය විද්‍යාව]] |symptoms =හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව (shortness of breath), උදරය ඉදිමීම, පපුවේ බිත්තියේ වේදනාව, කැස්ස, තෙහෙට්ටුව දැනීම, බර අඩු වීම<ref name=NCI2015Pt/> |onset =ක්‍රමයෙන් ආරම්භ වීම<ref name=Kon2016/> |duration = |causes =නිරාවරණයෙන් වසර 40කට පමණ පසු<ref name=Rob2012/> |risks =[[ජානමය සාධක]], Simian virus 40 ආසාදනය<ref name=Rob2012/> |diagnosis =වෛද්‍ය රූපකරණ පරීක්ෂණ (medical imaging), පිළිකාව මගින් නිපදවන දියර පරීක්ෂා කිරීම (සෛල විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණය), පටක බයොප්සි (tissue biopsy)<ref name=Kon2016/> |differential = |prevention =ඇස්බැස්ටස් නිරාවරණය අඩු කිරීම<ref name=Whit2006/> |treatment =ශල්‍යකර්මය (surgery), විකිරණ ප්‍රතිකාරය (radiation therapy), රසායනික ප්‍රතිකාරය (chemotherapy), pleurodesis<ref name=NCI2015PtTx/> |medication = |prognosis =වසර පහක ජීවත්වීමේ අනුපාතය ~8% (එක්සත් ජනපදය)<ref name=SEER2016/> |frequency =60,800 (2015 වර්ෂය තුළ රෝගයට ගොදුරු වූ පුද්ගලයන්)<ref name=GBD2015Pre/> |deaths =32,400 (2015)<ref name=GBD2015De/> }}මෙසොතීලියෝමා (Mesothelioma) යනු අභ්‍යන්තර අවයව බොහොමයක් ආවරණය කරන සිහින් පටක ස්ථරයක් වන මෙසොතීලියම් (mesothelium) වෙතින් වර්ධනය වන වන [[පිළිකා]] වර්ගයකි.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Malignant Mesothelioma—Patient Version|url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma|website=NCI|access-date=3 April 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406195227/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma|archive-date=6 April 2016|date=January 1980}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406195227/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma|date=6 April 2016}}</ref> බහුලවම බලපෑමට ලක් වන්නේ පෙනහළු සහ පපුවේ බිත්තිය ආවරණය කරන පටලය (ආස්තරණය) යි.<ref name="NCI2015Pt">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Malignant Mesothelioma Treatment–Patient Version (PDQ®)|url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq|website=NCI|access-date=3 April 2016|date=September 4, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq|archive-date=5 April 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq|date=5 April 2016}}</ref><ref name="Rob2012">{{Cite journal|last=Robinson|first=BM|title=Malignant pleural mesothelioma: an epidemiological perspective|journal=Annals of Cardiothoracic Surgery|date=November 2012|volume=1|issue=4|pages=491–6|pmid=23977542|doi=10.3978/j.issn.2225-319X.2012.11.04|pmc=3741803}}</ref> උදරයේ ශ්ලේෂ්මල පටලයට කලාතුරකින් බලපෑම් ඇති විය හැකි අතර කලාතුරකින් [[පෙරිකාඩියම|හදවත වටා ඇති මල්ලට]],<ref name="Sar2012">{{Cite journal|last=Sardar|first=MR|last2=Kuntz|first2=C|last3=Patel|first3=T|last4=Saeed|first4=W|last5=Gnall|first5=E|last6=Imaizumi|first6=S|last7=Lande|first7=L|title=Primary pericardial mesothelioma unique case and literature review.|journal=Texas Heart Institute Journal / From the Texas Heart Institute of St. Luke's Episcopal Hospital, Texas Children's Hospital|date=2012|volume=39|issue=2|pages=261–4|pmid=22740748|pmc=3384041}}</ref> හෝ වෘෂණ කෝෂය වටා ඇති මල්ලට බලපෑම් ඇති විය හැක.<ref name="NCI2015Pt" /><ref name="Pan2015">{{Cite journal|last=Panou|first=V|last2=Vyberg|first2=M|last3=Weinreich|first3=UM|last4=Meristoudis|first4=C|last5=Falkmer|first5=UG|last6=Røe|first6=OD|title=The established and future biomarkers of malignant pleural mesothelioma|journal=Cancer Treatment Reviews|date=June 2015|volume=41|issue=6|pages=486–95|pmid=25979846|doi=10.1016/j.ctrv.2015.05.001}}</ref> මෙසොතලියෝමා රෝගයේ ලක්ෂණ සහ රෝග ලක්ෂණ අතරට පෙනහළු වටා තරලය එකතු වීම නිසා [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව|හුස්ම හිරවීම]], උදරය ඉදිමීම, පපුවේ බිත්තියේ වේදනාව, කැස්ස, තෙහෙට්ටුව සහ බර අඩු වීම ඇතුළත් විය හැකිය.<ref name="NCI2015Pt" /> මෙම රෝග ලක්ෂණ සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වේ.<ref name="Kon2016">{{Cite journal|last=Kondola|first=S|last2=Manners|first2=D|last3=Nowak|first3=AK|title=Malignant pleural mesothelioma: an update on diagnosis and treatment options.|journal=Therapeutic Advances in Respiratory Disease|date=12 February 2016|pmid=26873306|pmc=5933604|doi=10.1177/1753465816628800|volume=10|issue=3|pages=275–88}}</ref> මෙසොතලියෝමා රෝගීන්ගෙන් 80% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් [[ඇස්බැස්ටෝස්]] වලට නිරාවරණය වීම සමඟ සම්බන්ධ වේ.<ref name="Rob2012" /> නිරාවරණය වැඩි වන තරමට අවදානම වැඩි වේ.<ref name="Rob2012" /> 2013 වන විට, ලොව පුරා මිලියන 125 ක් පමණ ජනතාව රැකියා ස්ථානවල ඇස්බැස්ටෝස් වලට නිරාවරණය වී ඇත.<ref name="Gul2015" /> [[ඇස්බැස්ටෝස්]] කැණීම් කරන, ඇස්බැස්ටෝස් භාවිතයෙන් නිෂ්පාදන සාදන හෝ එවැනි නිෂ්පාදන සමඟ වැඩ කරන පුද්ගලයන් අතර රෝගය බහුලව දක්නට ලැබේ. ඇස්බැස්ටෝස් සමඟ වැඩ කරන පුද්ගලයන් සමඟ එකට ජීවත් වන අය සහ ඇස්බැස්ටෝස් අඩංගු ගොඩනැගිලිවල වැඩ කරන අය ද අවදානමට ලක් විය හැක.<ref name="Rob2012" /> ඇස්බැස්ටෝස් වලට නිරාවරණය වීම සහ පිළිකා ඇතිවීම අතර සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 40 ක පමණ කාල පරතරයක් පවතී.<ref name="Rob2012" /> ඇස්බැස්ටෝස් සමඟ වැඩ කළ කෙනෙකුගේ ඇඳුම් සේදීම ද අවදානම වැඩි විය හැක.<ref name="Gul2015">{{Cite journal|last=Gulati|first=M|last2=Redlich|first2=CA|title=Asbestosis and environmental causes of usual interstitial pneumonia|journal=Current Opinion in Pulmonary Medicine|date=March 2015|volume=21|issue=2|pages=193–200|pmid=25621562|doi=10.1097/MCP.0000000000000144|pmc=4472384}}</ref> අනෙකුත් අවදානම් සාධක අතර [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ජානමය සාධක]] සහ සිමියන් වෛරස (Simian virus 40) ආසාදනය ඇතුළත් වේ.<ref name="Rob2012" /> පපුවේ එක්ස් කිරණ සහ [[CT scan|සීටී ස්කෑන්]] සොයාගැනීම් මත පදනම්ව මෙසොතීලියෝමා පිළිබඳ සැක කළ හැකි අතර, පිළිකාවෙන් නිපදවන තරලය පරීක්ෂා කිරීමෙන් හෝ පිළිකාවේ පටක ජෛව පරීක්ෂණයක් මගින් රෝග විනිශ්චය තහවුරු කරයි.<ref name="Kon2016" /> මෙසොතීලියෝමා වැළැක්වීමේ ප්‍රධාන ක්‍රමය වන්නේ ඇස්බැස්ටස් නිරාවරණය අඩු කිරීම ය.<ref name="Whit2006">{{උපන්‍යාස පොත|last=Whittemore|first=Alice S.|title=Cancer epidemiology and prevention|date=2006|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=9780199747979|page=669|edition=3rd|url=https://books.google.com/books?id=qfN8Y1_lbDYC&pg=PA669|access-date=2020-07-25|archive-date=2021-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307062911/https://books.google.com/books?id=qfN8Y1_lbDYC&pg=PA669|url-status=live}}</ref> ප්‍රතිකාර සඳහා බොහෝ විට සැත්කම්, විකිරණ චිකිත්සාව සහ [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]] ඇතුළත් වේ.<ref name="NCI2015PtTx" /> ප්ලූරෝඩෙසිස් ලෙස හඳුන්වන නම් ක්‍රියාවලියක් මගින්, ප්ලූරා පටල දෙක එකට කැළැල් ඇති වන පරිදි සම්බන්ධ කිරීම සඳහා ටැල්ක් වැනි ද්‍රව්‍ය භාවිතා කිරීම ඇතුළත් වන අතර, පෙනහළු වටා නැවත දියර එකතු වීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කළ හැක.<ref name="NCI2015PtTx">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Malignant Mesothelioma Treatment–Patient Version (PDQ®)|url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq#section/_50|website=NCI|access-date=3 April 2016|date=September 4, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq#section/_50|archive-date=5 April 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq#section/_50|date=5 April 2016}}</ref> රසායනික ප්‍රතිකාරයේදී බොහෝ විට සිස්ප්ලැටින් සහ පෙමෙට්‍රෙක්ස්ඩ් ඖෂධ ඇතුළත් වේ.<ref name="Kon2016" /> රෝග විනිශ්චය කිරීමෙන් පසු වසර පහක් ජීවත් වන පුද්ගලයින්ගේ ප්‍රතිශතය එක්සත් ජනපදයේ සාමාන්‍යයෙන් 8% පමණ වේ.<ref name="SEER2016">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Age-Adjusted SEER Incidence and U.S. Death Rates and 5-Year Relative Survival (Percent) By Primary Cancer Site, Sex and Time Period|url=http://seer.cancer.gov/archive/csr/1975_2011/results_merged/topic_survival.pdf|website=NCI|access-date=3 April 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906195701/http://seer.cancer.gov/archive/csr/1975_2011/results_merged/topic_survival.pdf|archive-date=6 September 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906195701/http://seer.cancer.gov/archive/csr/1975_2011/results_merged/topic_survival.pdf|date=6 September 2015}}</ref> 2015 දී, 60,800 ක් පමණ පුද්ගලයින් මෙසොතලියෝමා රෝගයෙන් පෙළුණු අතර, 32,000 ක් මෙම රෝගයෙන් මිය ගියහ.<ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}</ref><ref name="GBD2015De">{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}</ref> ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල මෙසොතලියෝමා අනුපාතය වෙනස් වේ.<ref name="Rob2012" /> ඕස්ට්‍රේලියාවේ, එක්සත් රාජධානියේ අනුපාත වැඩි වන අතර ජපානයේ අඩුය.<ref name="Rob2012" /> එය එක්සත් ජනපදයේ වසරකට පුද්ගලයින් 3,000 ක් පමණ මෙම රෝගයට ගොදුරු වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What are the key statistics about malignant mesothelioma?|url=http://www.cancer.org/cancer/malignantmesothelioma/detailedguide/malignant-mesothelioma-key-statistics|website=American Cancer Society|access-date=3 April 2016|date=2016-02-17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408094758/http://www.cancer.org/cancer/malignantmesothelioma/detailedguide/malignant-mesothelioma-key-statistics|archive-date=8 April 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408094758/http://www.cancer.org/cancer/malignantmesothelioma/detailedguide/malignant-mesothelioma-key-statistics|date=8 April 2016}}</ref> එය කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ.<ref name="Rob2012" /> 1950 දශකයේ සිට රෝග සංඛ්‍යාතය වැඩි වී ඇත.<ref name="Rob2012" /> රෝග විනිශ්චය සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු 65 න් පසුව වන අතර බොහෝ මරණ සිදුවන්නේ අවුරුදු 70 ක් පමණ වන විටය.<ref name="Rob2012" /> ඇස්බැස්ටෝස් වාණිජමය වශයෙන් භාවිත කිරීමට මෙම රෝගය දුර්ලභ විය.<ref name="Rob2012" /> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:පිළිකා]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] fnl0oigoixoto2pofsac8gp67hajeqz 799599 799594 2026-09-16T08:33:47Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 799599 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව) |name =මෙසොතීලියෝමා |synonym =මෙසොතීලියෝමා පිළිකාව, මෙසොතලියෝමා, අන්තරාස්ථර පිළිකාව, මාරාන්තික මෙසොතලියෝමා |image =MesotheliomaCT.jpg |image_size = |alt = |caption =වම් පස මෙසොතීලියෝමා සහ විශාල වූ මධ්‍යස්ථානීය (mediastinal) වසා ගැටයක් (lymph node) පෙන්වන CT ස්කෑන් පරීක්ෂණයක් |pronounce = |specialty =[[පිළිකා වෛද්‍ය විද්‍යාව]] |symptoms =හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව (shortness of breath), උදරය ඉදිමීම, පපුවේ බිත්තියේ වේදනාව, කැස්ස, තෙහෙට්ටුව දැනීම, බර අඩු වීම<ref name=NCI2015Pt/> |onset =ක්‍රමයෙන් ආරම්භ වීම<ref name=Kon2016/> |duration = |causes =නිරාවරණයෙන් වසර 40කට පමණ පසු<ref name=Rob2012/> |risks =[[ජානමය සාධක]], Simian virus 40 ආසාදනය<ref name=Rob2012/> |diagnosis =වෛද්‍ය රූපකරණ පරීක්ෂණ (medical imaging), පිළිකාව මගින් නිපදවන දියර පරීක්ෂා කිරීම (සෛල විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණය), පටක බයොප්සි (tissue biopsy)<ref name=Kon2016/> |differential = |prevention =ඇස්බැස්ටස් නිරාවරණය අඩු කිරීම<ref name=Whit2006/> |treatment =ශල්‍යකර්මය (surgery), විකිරණ ප්‍රතිකාරය (radiation therapy), රසායනික ප්‍රතිකාරය (chemotherapy), pleurodesis<ref name=NCI2015PtTx/> |medication = |prognosis =වසර පහක ජීවත්වීමේ අනුපාතය ~8% (එක්සත් ජනපදය)<ref name=SEER2016/> |frequency =60,800 (2015 වර්ෂය තුළ රෝගයට ගොදුරු වූ පුද්ගලයන්)<ref name=GBD2015Pre/> |deaths =32,400 (2015)<ref name=GBD2015De/> }}මෙසොතීලියෝමා (Mesothelioma) යනු අභ්‍යන්තර අවයව බොහොමයක් ආවරණය කරන සිහින් පටක ස්ථරයක් වන මෙසොතීලියම් (mesothelium) වෙතින් වර්ධනය වන වන [[පිළිකා]] වර්ගයකි.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Malignant Mesothelioma—Patient Version|url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma|website=NCI|access-date=3 April 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406195227/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma|archive-date=6 April 2016|date=January 1980}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma |access-date=16 September 2026 |archive-date=6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406195227/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma }}</ref> බහුලවම බලපෑමට ලක් වන්නේ පෙනහළු සහ පපුවේ බිත්තිය ආවරණය කරන පටලය (ආස්තරණය) යි.<ref name="NCI2015Pt">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Malignant Mesothelioma Treatment–Patient Version (PDQ®)|url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq|website=NCI|access-date=3 April 2016|date=September 4, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq|archive-date=5 April 2016}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq |access-date=16 September 2026 |archive-date=5 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq }}</ref><ref name="Rob2012">{{Cite journal|last=Robinson|first=BM|title=Malignant pleural mesothelioma: an epidemiological perspective|journal=Annals of Cardiothoracic Surgery|date=November 2012|volume=1|issue=4|pages=491–6|pmid=23977542|doi=10.3978/j.issn.2225-319X.2012.11.04|pmc=3741803}}</ref> උදරයේ ශ්ලේෂ්මල පටලයට කලාතුරකින් බලපෑම් ඇති විය හැකි අතර කලාතුරකින් [[පෙරිකාඩියම|හදවත වටා ඇති මල්ලට]],<ref name="Sar2012">{{Cite journal|last=Sardar|first=MR|last2=Kuntz|first2=C|last3=Patel|first3=T|last4=Saeed|first4=W|last5=Gnall|first5=E|last6=Imaizumi|first6=S|last7=Lande|first7=L|title=Primary pericardial mesothelioma unique case and literature review.|journal=Texas Heart Institute Journal / From the Texas Heart Institute of St. Luke's Episcopal Hospital, Texas Children's Hospital|date=2012|volume=39|issue=2|pages=261–4|pmid=22740748|pmc=3384041}}</ref> හෝ වෘෂණ කෝෂය වටා ඇති මල්ලට බලපෑම් ඇති විය හැක.<ref name="NCI2015Pt" /><ref name="Pan2015">{{Cite journal|last=Panou|first=V|last2=Vyberg|first2=M|last3=Weinreich|first3=UM|last4=Meristoudis|first4=C|last5=Falkmer|first5=UG|last6=Røe|first6=OD|title=The established and future biomarkers of malignant pleural mesothelioma|journal=Cancer Treatment Reviews|date=June 2015|volume=41|issue=6|pages=486–95|pmid=25979846|doi=10.1016/j.ctrv.2015.05.001}}</ref> මෙසොතලියෝමා රෝගයේ ලක්ෂණ සහ රෝග ලක්ෂණ අතරට පෙනහළු වටා තරලය එකතු වීම නිසා [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව|හුස්ම හිරවීම]], උදරය ඉදිමීම, පපුවේ බිත්තියේ වේදනාව, කැස්ස, තෙහෙට්ටුව සහ බර අඩු වීම ඇතුළත් විය හැකිය.<ref name="NCI2015Pt" /> මෙම රෝග ලක්ෂණ සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වේ.<ref name="Kon2016">{{Cite journal|last=Kondola|first=S|last2=Manners|first2=D|last3=Nowak|first3=AK|title=Malignant pleural mesothelioma: an update on diagnosis and treatment options.|journal=Therapeutic Advances in Respiratory Disease|date=12 February 2016|pmid=26873306|pmc=5933604|doi=10.1177/1753465816628800|volume=10|issue=3|pages=275–88}}</ref> මෙසොතලියෝමා රෝගීන්ගෙන් 80% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් [[ඇස්බැස්ටෝස්]] වලට නිරාවරණය වීම සමඟ සම්බන්ධ වේ.<ref name="Rob2012" /> නිරාවරණය වැඩි වන තරමට අවදානම වැඩි වේ.<ref name="Rob2012" /> 2013 වන විට, ලොව පුරා මිලියන 125 ක් පමණ ජනතාව රැකියා ස්ථානවල ඇස්බැස්ටෝස් වලට නිරාවරණය වී ඇත.<ref name="Gul2015" /> [[ඇස්බැස්ටෝස්]] කැණීම් කරන, ඇස්බැස්ටෝස් භාවිතයෙන් නිෂ්පාදන සාදන හෝ එවැනි නිෂ්පාදන සමඟ වැඩ කරන පුද්ගලයන් අතර රෝගය බහුලව දක්නට ලැබේ. ඇස්බැස්ටෝස් සමඟ වැඩ කරන පුද්ගලයන් සමඟ එකට ජීවත් වන අය සහ ඇස්බැස්ටෝස් අඩංගු ගොඩනැගිලිවල වැඩ කරන අය ද අවදානමට ලක් විය හැක.<ref name="Rob2012" /> ඇස්බැස්ටෝස් වලට නිරාවරණය වීම සහ පිළිකා ඇතිවීම අතර සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 40 ක පමණ කාල පරතරයක් පවතී.<ref name="Rob2012" /> ඇස්බැස්ටෝස් සමඟ වැඩ කළ කෙනෙකුගේ ඇඳුම් සේදීම ද අවදානම වැඩි විය හැක.<ref name="Gul2015">{{Cite journal|last=Gulati|first=M|last2=Redlich|first2=CA|title=Asbestosis and environmental causes of usual interstitial pneumonia|journal=Current Opinion in Pulmonary Medicine|date=March 2015|volume=21|issue=2|pages=193–200|pmid=25621562|doi=10.1097/MCP.0000000000000144|pmc=4472384}}</ref> අනෙකුත් අවදානම් සාධක අතර [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ජානමය සාධක]] සහ සිමියන් වෛරස (Simian virus 40) ආසාදනය ඇතුළත් වේ.<ref name="Rob2012" /> පපුවේ එක්ස් කිරණ සහ [[CT scan|සීටී ස්කෑන්]] සොයාගැනීම් මත පදනම්ව මෙසොතීලියෝමා පිළිබඳ සැක කළ හැකි අතර, පිළිකාවෙන් නිපදවන තරලය පරීක්ෂා කිරීමෙන් හෝ පිළිකාවේ පටක ජෛව පරීක්ෂණයක් මගින් රෝග විනිශ්චය තහවුරු කරයි.<ref name="Kon2016" /> මෙසොතීලියෝමා වැළැක්වීමේ ප්‍රධාන ක්‍රමය වන්නේ ඇස්බැස්ටස් නිරාවරණය අඩු කිරීම ය.<ref name="Whit2006">{{උපන්‍යාස පොත|last=Whittemore|first=Alice S.|title=Cancer epidemiology and prevention|date=2006|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=9780199747979|page=669|edition=3rd|url=https://books.google.com/books?id=qfN8Y1_lbDYC&pg=PA669|access-date=2020-07-25|archive-date=2021-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307062911/https://books.google.com/books?id=qfN8Y1_lbDYC&pg=PA669|url-status=live}}</ref> ප්‍රතිකාර සඳහා බොහෝ විට සැත්කම්, විකිරණ චිකිත්සාව සහ [[කීමොතෙරපි|රසායනික චිකිත්සාව]] ඇතුළත් වේ.<ref name="NCI2015PtTx" /> ප්ලූරෝඩෙසිස් ලෙස හඳුන්වන නම් ක්‍රියාවලියක් මගින්, ප්ලූරා පටල දෙක එකට කැළැල් ඇති වන පරිදි සම්බන්ධ කිරීම සඳහා ටැල්ක් වැනි ද්‍රව්‍ය භාවිතා කිරීම ඇතුළත් වන අතර, පෙනහළු වටා නැවත දියර එකතු වීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කළ හැක.<ref name="NCI2015PtTx">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Malignant Mesothelioma Treatment–Patient Version (PDQ®)|url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq#section/_50|website=NCI|access-date=3 April 2016|date=September 4, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq#section/_50|archive-date=5 April 2016}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq |access-date=16 September 2026 |archive-date=5 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405125547/http://www.cancer.gov/types/mesothelioma/patient/mesothelioma-treatment-pdq }}</ref> රසායනික ප්‍රතිකාරයේදී බොහෝ විට සිස්ප්ලැටින් සහ පෙමෙට්‍රෙක්ස්ඩ් ඖෂධ ඇතුළත් වේ.<ref name="Kon2016" /> රෝග විනිශ්චය කිරීමෙන් පසු වසර පහක් ජීවත් වන පුද්ගලයින්ගේ ප්‍රතිශතය එක්සත් ජනපදයේ සාමාන්‍යයෙන් 8% පමණ වේ.<ref name="SEER2016">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Age-Adjusted SEER Incidence and U.S. Death Rates and 5-Year Relative Survival (Percent) By Primary Cancer Site, Sex and Time Period|url=http://seer.cancer.gov/archive/csr/1975_2011/results_merged/topic_survival.pdf|website=NCI|access-date=3 April 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906195701/http://seer.cancer.gov/archive/csr/1975_2011/results_merged/topic_survival.pdf|archive-date=6 September 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://seer.cancer.gov/archive/csr/1975_2011/results_merged/topic_survival.pdf |access-date=16 September 2026 |archive-date=6 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906195701/http://seer.cancer.gov/archive/csr/1975_2011/results_merged/topic_survival.pdf }}</ref> 2015 දී, 60,800 ක් පමණ පුද්ගලයින් මෙසොතලියෝමා රෝගයෙන් පෙළුණු අතර, 32,000 ක් මෙම රෝගයෙන් මිය ගියහ.<ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}</ref><ref name="GBD2015De">{{Cite journal|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}</ref> ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල මෙසොතලියෝමා අනුපාතය වෙනස් වේ.<ref name="Rob2012" /> ඕස්ට්‍රේලියාවේ, එක්සත් රාජධානියේ අනුපාත වැඩි වන අතර ජපානයේ අඩුය.<ref name="Rob2012" /> එය එක්සත් ජනපදයේ වසරකට පුද්ගලයින් 3,000 ක් පමණ මෙම රෝගයට ගොදුරු වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What are the key statistics about malignant mesothelioma?|url=http://www.cancer.org/cancer/malignantmesothelioma/detailedguide/malignant-mesothelioma-key-statistics|website=American Cancer Society|access-date=3 April 2016|date=2016-02-17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408094758/http://www.cancer.org/cancer/malignantmesothelioma/detailedguide/malignant-mesothelioma-key-statistics|archive-date=8 April 2016}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cancer.org/cancer/malignantmesothelioma/detailedguide/malignant-mesothelioma-key-statistics |access-date=16 September 2026 |archive-date=8 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408094758/http://www.cancer.org/cancer/malignantmesothelioma/detailedguide/malignant-mesothelioma-key-statistics }}</ref> එය කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ.<ref name="Rob2012" /> 1950 දශකයේ සිට රෝග සංඛ්‍යාතය වැඩි වී ඇත.<ref name="Rob2012" /> රෝග විනිශ්චය සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු 65 න් පසුව වන අතර බොහෝ මරණ සිදුවන්නේ අවුරුදු 70 ක් පමණ වන විටය.<ref name="Rob2012" /> ඇස්බැස්ටෝස් වාණිජමය වශයෙන් භාවිත කිරීමට මෙම රෝගය දුර්ලභ විය.<ref name="Rob2012" /> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:පිළිකා]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] gabitejjr2wugenmxg1okmblv57gjm2 මථුරාවේ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව 0 196711 799596 2026-09-16T07:49:01Z Yasasuru 23090 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375144011|Standing Buddha from Mathura]]" 799596 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles><templatestyles src="Multiple issues/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox artifact|name=මථුරාවේ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව|image=Rashtrapati Bhavan Buddha, Mathura, 5th century (black background).jpg|image_caption=[[මථුරා]]වෙන් හමුවූ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව, [[ගුප්ත කලාව|ගුප්ත යුගය]].|material=රතු වැලිගල්|size=|writing=|created=ක්‍රි.ව. 5වන සියවස පමණ|discovered=[[මථුරා]] {{coord|27.4925|N|77.673611|E|display=inline, title}}|location=ගණ්තන්ත්‍ර මණ්ඩපය, [[රාෂ්ට්‍රපති භවන්]], නව දිල්ලි, ඉන්දියාව|id=|registration=|map={{location map|India |lat=27.4925|N |long=77.673611|E |label=[[මථුරා]]|position=top |label_size=80}}}} '''මථුරාවෙන් හමුවූ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව''' යනු [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මථුරා|මථුරා ප්‍රදේශයෙන්]] සොයා ගන්නා ලද රතු [[වැලිගල්]] වලින් නිර්මාණය කරන ලද සිටි [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|බුද්ධ]] ප්‍රතිමාවකි. එය " [[ගුප්ත රාජවංශය|ගුප්ත යුගයේ]] මථුරා ගුරුකුලයේ විශිෂ්ට කෘතියක්" ලෙස සැලකේ. වර්තමානයේ එය [[නව දිල්ලිය|නවදිල්ලියේ]] ඉන්දියාවේ ජනාධිපති මන්දිරය වන රාෂ්ට්‍රපති භවන් හි ගණ්තන්ත්‍ර මණ්ඩපයේ තැන්පත් කොට ඇත. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ganatantra Mandap {{!}} Welcome to RASHTRAPATI BHAVAN - The Office and Residence of the President of India |url=https://rashtrapatibhavan.gov.in/rbtour/durbar-hall |access-date=2026-09-15 |website=rashtrapatibhavan.gov.in}}</ref> . == විස්තර == බුදුන් වහන්සේ ශරීරයට ඇලුණි චීවරයකින් සැරසී සිටින අතර, චීවරයේ රිද්මයානුකූල රැළි දක්නට ලැබේ. බුදුන්ගේ අක්බඹරු වන් කේශ කලාපය උෂ්ණීෂයකින් යුක්ත වේ. එසේම මුහුණෙහි ''ඌර්ණ රෝම'' සහ එල්ලා වැටෙන කන් පෙති නිරූපණය කර ඇත. බුදුන් වහන්සේගේ ශීර්ෂය පසුපස අලංකාර ලියවැල් රටා සහිත විශාල, සංකීර්ණ ලෙස කැටයම් කරන ලද වෘත්තාකාර ප්‍රභා මණ්ඩලයකි. බුදුන් වහන්සේ ''සමභංග ඉරියව්වෙන්'' සෘජුව සිටගෙන සිටින අතර, මුල් කුෂාණ රාජකීය චරිතවල ශක්තිමත්, බලගතු ශරීරය සහ මෘදු, භාවනාමය කරුණාශීලී ගතී ලක්ෂණ ඒකාබද්ධ කරයි. මෙම බුදුන් වහන්සේ ක්‍රි.ව. 5 වන සියවස පමණ වන විට [[ගුප්ත රාජවංශය|ගුප්ත යුගයට]] අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ <ref>{{Cite news|url=https://smarthistory.org/buddha-mathura/|title=A Buddha from Mathura – Smarthistory|work=Smarthistory|access-date=2026-09-16|archive-url=http://web.archive.org/web/20260117032719/https://smarthistory.org/buddha-mathura/|archive-date=2026-01-17|language=en-US}}</ref> . [[File:A_statue_of_the_standing_Buddha_is_seen_during_the_state_banquet_in_honor_of_President_Donald_Trump_and_First_Lady_Melania_Trump_on_February_25,_2020,_at_Rashtrapati_Bhavan,_the_Presidential_Palace,_in_New_Delhi,_India.jpg|thumb| ප්‍රතිමාවේ සමීප දසුනක්]] වර්තමානයේ මෙම ප්‍රතිමාව භාරතීය ජනාධිපති මන්දිරය වන රාෂ්ට්‍රපති භවන් හි ගණ්තන්ත්‍ර මණ්ඩපයේ (කලින් “දර්බාර් ශාලාව”) ජනාධිපති ආසනය පිටුපස තද රතු පැහැති විල්ලුද පසුබිමක ප්‍රදර්ශනය කර ඇත <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=athul |date=2024-07-25 |title=Rashtrapati Bhavan's iconic 'Durbar Hall' and 'Ashok Hall' renamed |url=https://english.mathrubhumi.com/news/india/rashtrapati-bhavan-durbar-hall-ashok-hall-renamed-edcb3180 |access-date=2026-09-16 |website=Mathrubhumi English |language=en}}</ref> . == ආශ්‍රේයයන් == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} [[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ කලාව]] [[ප්‍රවර්ගය:Coordinates not on Wikidata]] [[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 1n8q83qzrg7n904hjpe5ut4sgokcyts මථුරාවේ සිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව 0 196712 799597 2026-09-16T07:50:02Z Yasasuru 23090 [[මථුරාවේ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 799597 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[මථුරාවේ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව]] egylqqk2cy5z27zteso5ktnjnfg6yaa මථුරාවේ හිටි බුදු පිළිමය 0 196713 799598 2026-09-16T07:50:36Z Yasasuru 23090 [[මථුරාවේ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 799598 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[මථුරාවේ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව]] egylqqk2cy5z27zteso5ktnjnfg6yaa බෙසිෆ්ලොක්සසින් 0 196714 799600 2026-09-16T08:34:30Z CeylonChingu 44932 Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500674|Besifloxacin]] to:si #mdwikicx 799600 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත් |image =Besifloxacin structure.png |image2 =Besifloxacin-3D-balls.png <!-- Names --> |tradename =බෙසීවෑන්ස් |synonyms =Besifloxacin hydrochloride |IUPAC_name =7-[(3''R'')-3-Aminoazepam-1-yl]-8-chloro-1-cyclopropyl-6-fluoro-4-oxo-1,4-dihydroquinoline-3-carboxylic acid <!-- Clinical data --> |pregnancy_AU =<!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> |pregnancy_US =<!-- A / B / C / D / X --> |pregnancy_category= |routes_of_administration=Ophthalmic |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|besifloxacin}} |MedlinePlus =a610011 <!-- Legal data --> |legal_AU =<!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--> |legal_CA =<!-- Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_UK =<!-- GSL, P, POM, CD, or Class A, B, C --> |legal_US =Rx-only |legal_status = |licence_US =Besifloxacin <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability = |protein_bound = |metabolism = |elimination_half-life= |excretion = <!-- Chemical and physical data --> |C =19 |Cl =1 |F =1 |H =21 |N =3 |O =3 |chemical_formula = |smiles =Fc1c(c(Cl)c2c(c1)C(=O)C(\C(=O)O)=C/N2C3CC3)N4CCCC[C@@H](N)C4 |StdInChI =1S/C19H21ClFN3O3/c20-15-16-12(18(25)13(19(26)27)9-24(16)11-4-5-11)7-14(21)17(15)23-6-2-1-3-10(22)8-23/h7,9-11H,1-6,8,22H2,(H,26,27)/t10-/m1/s1 |StdInChIKey =QFFGVLORLPOAEC-SNVBAGLBSA-N |molecular_weight = |drug_name =බෙසීෆ්ලොක්සසින් }} '''බෙසිවන්ස් යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''බෙසිෆ්ලොක්සැසින්''', බැක්ටීරියා මගින් ඇතිවන [[අක්‍ෂිපටල ප්‍රදාහය|අක්‍ෂිපටල ප්‍රදාහය (කොන්ජන්ටිවිටිස්]]) සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරන [[ප්‍රතිජීවක|ප්‍රතිජීවකයකි]].<ref name="PI2022">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - BESIVANCE- besifloxacin suspension|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=a3e6d688-7e5e-4ca3-b27e-79756c322a32|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=10 January 2022|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324220656/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=a3e6d688-7e5e-4ca3-b27e-79756c322a32|url-status=live}}</ref> එය ඇසට දමන ද්‍රවමය බිංදු ලෙස භාවිත කරයි.<ref name="PI2022" /> බහුලව වාර්තා වන අතුරු ආබාධයක් වන්නේ ඇස් රතු වීමයි.<ref name="PI2022" /> අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර [[අසාත්මිකතාව|අසාත්මිකතා ප්‍රතික්‍රියා]] ඇතුළත් විය හැකිය.<ref name="AHFS2022" /> ගර්භණී සමයේදී බෙසීෆ්ලොක්සසින් භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් තොරතුරු පැහැදිලි නොවේ.<ref name="AHFS2022" /> එය ෆ්ලෝරෝක්විනොලෝන් කාණ්ඩයට අයත් ප්‍රතිජීවකයක් වන අතර DNA ටොපොයිසෝමරේස් නම් එන්සයිමවල ක්‍රියාකාරිත්වය අවහිර කිරීම මගින් ක්‍රියා කරයි.<ref name="AHFS2022">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Besifloxacin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/besifloxacin.html|website=Drugs.com|access-date=10 January 2022|language=en|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124070548/https://www.drugs.com/monograph/besifloxacin.html|url-status=live}}</ref> බෙසීෆ්ලොක්සසින් එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා 2009 වසරේදී අනුමත කරන ලදී.<ref name="PI2022" /> එක්සත් ජනපදයේදී, 2022 වසර වන විට බෙසීෆ්ලොක්සසින් ඇසට දමන බිංදු මිලිලීටර් 5ක බෝතලයක මිල ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් 210ක් විය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Besivance Prices, Coupons & Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/besivance|website=GoodRx|access-date=10 January 2022|archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816120230/https://www.goodrx.com/besivance|url-status=live}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] ay3uxy4vo2vm8ipfuifqqmo8h6wd56g 799601 799600 2026-09-16T08:41:13Z CeylonChingu 44932 799601 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත් |image =Besifloxacin structure.png |image2 =Besifloxacin-3D-balls.png <!-- Names --> |tradename =බෙසීවෑන්ස් |synonyms =බෙසිෆ්ලොක්සැසින් හයිඩ්‍රොක්ලෝරයිඩ්, බෙසිෆ්ලොක්සැසින් |IUPAC_name =7-[(3''R'')-3-Aminoazepam-1-yl]-8-chloro-1-cyclopropyl-6-fluoro-4-oxo-1,4-dihydroquinoline-3-carboxylic acid <!-- Clinical data --> |pregnancy_AU =<!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> |pregnancy_US =<!-- A / B / C / D / X --> |pregnancy_category= |routes_of_administration=Ophthalmic |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|besifloxacin}} |MedlinePlus =a610011 <!-- Legal data --> |legal_AU =<!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--> |legal_CA =<!-- Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_UK =<!-- GSL, P, POM, CD, or Class A, B, C --> |legal_US =Rx-only |legal_status = |licence_US =Besifloxacin <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability = |protein_bound = |metabolism = |elimination_half-life= |excretion = <!-- Chemical and physical data --> |C =19 |Cl =1 |F =1 |H =21 |N =3 |O =3 |chemical_formula = |smiles =Fc1c(c(Cl)c2c(c1)C(=O)C(\C(=O)O)=C/N2C3CC3)N4CCCC[C@@H](N)C4 |StdInChI =1S/C19H21ClFN3O3/c20-15-16-12(18(25)13(19(26)27)9-24(16)11-4-5-11)7-14(21)17(15)23-6-2-1-3-10(22)8-23/h7,9-11H,1-6,8,22H2,(H,26,27)/t10-/m1/s1 |StdInChIKey =QFFGVLORLPOAEC-SNVBAGLBSA-N |molecular_weight = |drug_name =බෙසීෆ්ලොක්සසින් }} '''බෙසිවන්ස් යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''බෙසිෆ්ලොක්සසින්''', බැක්ටීරියා මගින් ඇතිවන [[අක්‍ෂිපටල ප්‍රදාහය|අක්‍ෂිපටල ප්‍රදාහය (කොන්ජන්ටිවිටිස්]]) සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරන [[ප්‍රතිජීවක|ප්‍රතිජීවකයකි]].<ref name="PI2022">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - BESIVANCE- besifloxacin suspension|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=a3e6d688-7e5e-4ca3-b27e-79756c322a32|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=10 January 2022|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324220656/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=a3e6d688-7e5e-4ca3-b27e-79756c322a32|url-status=live}}</ref> එය ඇසට දමන ද්‍රවමය බිංදු ලෙස භාවිත කරයි.<ref name="PI2022" /> බහුලව වාර්තා වන අතුරු ආබාධයක් වන්නේ ඇස් රතු වීමයි.<ref name="PI2022" /> අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර [[අසාත්මිකතාව|අසාත්මිකතා ප්‍රතික්‍රියා]] ඇතුළත් විය හැකිය.<ref name="AHFS2022" /> ගර්භණී සමයේදී බෙසීෆ්ලොක්සසින් භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් තොරතුරු පැහැදිලි නොවේ.<ref name="AHFS2022" /> එය ෆ්ලෝරෝක්විනොලෝන් කාණ්ඩයට අයත් ප්‍රතිජීවකයක් වන අතර DNA ටොපොයිසෝමරේස් නම් එන්සයිමවල ක්‍රියාකාරිත්වය අවහිර කිරීම මගින් ක්‍රියා කරයි.<ref name="AHFS2022">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Besifloxacin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/besifloxacin.html|website=Drugs.com|access-date=10 January 2022|language=en|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124070548/https://www.drugs.com/monograph/besifloxacin.html|url-status=live}}</ref> බෙසීෆ්ලොක්සසින් එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා 2009 වසරේදී අනුමත කරන ලදී.<ref name="PI2022" /> එක්සත් ජනපදයේදී, 2022 වසර වන විට බෙසීෆ්ලොක්සසින් ඇසට දමන බිංදු මිලිලීටර් 5ක බෝතලයක මිල ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් 210ක් විය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Besivance Prices, Coupons & Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/besivance|website=GoodRx|access-date=10 January 2022|archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816120230/https://www.goodrx.com/besivance|url-status=live}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] idx4g70ralpdv4emvp08wuo56lomzlj 799602 799601 2026-09-16T08:41:28Z CeylonChingu 44932 CeylonChingu විසින් [[බෙසිෆ්ලොක්සැසින්]] සිට [[බෙසිෆ්ලොක්සසින්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: Misspelled title 799601 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත් |image =Besifloxacin structure.png |image2 =Besifloxacin-3D-balls.png <!-- Names --> |tradename =බෙසීවෑන්ස් |synonyms =බෙසිෆ්ලොක්සැසින් හයිඩ්‍රොක්ලෝරයිඩ්, බෙසිෆ්ලොක්සැසින් |IUPAC_name =7-[(3''R'')-3-Aminoazepam-1-yl]-8-chloro-1-cyclopropyl-6-fluoro-4-oxo-1,4-dihydroquinoline-3-carboxylic acid <!-- Clinical data --> |pregnancy_AU =<!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> |pregnancy_US =<!-- A / B / C / D / X --> |pregnancy_category= |routes_of_administration=Ophthalmic |Drugs.com ={{drugs.com|monograph|besifloxacin}} |MedlinePlus =a610011 <!-- Legal data --> |legal_AU =<!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--> |legal_CA =<!-- Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> |legal_UK =<!-- GSL, P, POM, CD, or Class A, B, C --> |legal_US =Rx-only |legal_status = |licence_US =Besifloxacin <!-- Pharmacokinetic data --> |bioavailability = |protein_bound = |metabolism = |elimination_half-life= |excretion = <!-- Chemical and physical data --> |C =19 |Cl =1 |F =1 |H =21 |N =3 |O =3 |chemical_formula = |smiles =Fc1c(c(Cl)c2c(c1)C(=O)C(\C(=O)O)=C/N2C3CC3)N4CCCC[C@@H](N)C4 |StdInChI =1S/C19H21ClFN3O3/c20-15-16-12(18(25)13(19(26)27)9-24(16)11-4-5-11)7-14(21)17(15)23-6-2-1-3-10(22)8-23/h7,9-11H,1-6,8,22H2,(H,26,27)/t10-/m1/s1 |StdInChIKey =QFFGVLORLPOAEC-SNVBAGLBSA-N |molecular_weight = |drug_name =බෙසීෆ්ලොක්සසින් }} '''බෙසිවන්ස් යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''බෙසිෆ්ලොක්සසින්''', බැක්ටීරියා මගින් ඇතිවන [[අක්‍ෂිපටල ප්‍රදාහය|අක්‍ෂිපටල ප්‍රදාහය (කොන්ජන්ටිවිටිස්]]) සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරන [[ප්‍රතිජීවක|ප්‍රතිජීවකයකි]].<ref name="PI2022">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - BESIVANCE- besifloxacin suspension|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=a3e6d688-7e5e-4ca3-b27e-79756c322a32|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=10 January 2022|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324220656/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=a3e6d688-7e5e-4ca3-b27e-79756c322a32|url-status=live}}</ref> එය ඇසට දමන ද්‍රවමය බිංදු ලෙස භාවිත කරයි.<ref name="PI2022" /> බහුලව වාර්තා වන අතුරු ආබාධයක් වන්නේ ඇස් රතු වීමයි.<ref name="PI2022" /> අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර [[අසාත්මිකතාව|අසාත්මිකතා ප්‍රතික්‍රියා]] ඇතුළත් විය හැකිය.<ref name="AHFS2022" /> ගර්භණී සමයේදී බෙසීෆ්ලොක්සසින් භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් තොරතුරු පැහැදිලි නොවේ.<ref name="AHFS2022" /> එය ෆ්ලෝරෝක්විනොලෝන් කාණ්ඩයට අයත් ප්‍රතිජීවකයක් වන අතර DNA ටොපොයිසෝමරේස් නම් එන්සයිමවල ක්‍රියාකාරිත්වය අවහිර කිරීම මගින් ක්‍රියා කරයි.<ref name="AHFS2022">{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Besifloxacin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/besifloxacin.html|website=Drugs.com|access-date=10 January 2022|language=en|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124070548/https://www.drugs.com/monograph/besifloxacin.html|url-status=live}}</ref> බෙසීෆ්ලොක්සසින් එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා 2009 වසරේදී අනුමත කරන ලදී.<ref name="PI2022" /> එක්සත් ජනපදයේදී, 2022 වසර වන විට බෙසීෆ්ලොක්සසින් ඇසට දමන බිංදු මිලිලීටර් 5ක බෝතලයක මිල ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් 210ක් විය.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Besivance Prices, Coupons & Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/besivance|website=GoodRx|access-date=10 January 2022|archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816120230/https://www.goodrx.com/besivance|url-status=live}}</ref> == මූලාශ්‍ර == <references /> [[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]] [[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]] idx4g70ralpdv4emvp08wuo56lomzlj බෙසිෆ්ලොක්සැසින් 0 196715 799603 2026-09-16T08:41:28Z CeylonChingu 44932 CeylonChingu විසින් [[බෙසිෆ්ලොක්සැසින්]] සිට [[බෙසිෆ්ලොක්සසින්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: Misspelled title 799603 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[බෙසිෆ්ලොක්සසින්]] gdb9zyps5sh1ttac2wbcav7vgmdaai0 රුමේෂ් තරංග 0 196716 799608 2026-09-16T10:38:32Z KSLwiki24 70498 'Jawelin' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 799608 wikitext text/x-wiki Jawelin fwhbf3mhjp3m40wlhttlm0q58wvihk3 දානිගල 0 196717 799610 2026-09-16T10:43:16Z KSLwiki24 70498 'Archeological site' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 799610 wikitext text/x-wiki Archeological site 6nt6i3pj7gszqodhcrvg0dqb9mzuc0t