ගම

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ගම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33200</id>
    <revision>
      <id>800045</id>
      <parentid>795313</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sashen vidusara</username>
        <id>81234</id>
      </contributor>
      <comment>/* විවිධ රටවල ගම */ Fixed typo</comment>
      <origin>800045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14553" sha1="1svagqw8yqn9yd3j5roosta2rpl2v3u" xml:space="preserve">[[File:KippelLötschental WoodenHouses.jpg|thumb|[[ස්විට්සර්ලන්තය|ස්විට්සර්ලන්තයේ]] ගමක්.]]
[[ගොනුව:Habitat sur pilotis au Bénin.jpg|thumb|බෙනින් වල ඈත ගම්මානයක්]]
'''ගම''' වූකලී සමාජ ජීවිතයේ ප්‍රධාන ඒකකයකි.එක්රැස්වූ මානව සඹුහයකින් ගම නිර්මාණය වෙයි.මෙහි නගරයට වඩා ප්‍රමාණයෙන් අඩු ජනගහනයක් වාසය කරති.අතීතයේ බොහෝවිට ගම කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතියක් සහිතව ස්වයංපෝෂිත ආර්ථිකයක් සහිත ව්‍යුහයක් විය.කෙසේ වෙතත් කෘෂිකර්මය පදනම් නොවන ගම්ද ඇත.කෙසේ වෙතත් ගම බොහෝවිට ප්‍රාථමික ආර්ථිකයක් සහිතව නීර්මාණය වී ඇත.ගම ඇසුරු කරගෙන ආගමික ස්ථානයක් තිබීම බොහෝ විට දැකගත හැක.


ගම නිර්මාණය විමේ ඉතිහාසය දෙස සලකා බැලීමේ දී ක්‍රිස්තු පූර්ව 8000-6000 අතර කාලයේදී නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි සැලකේ.එකල ගම සරල සමාජයක් වශයෙන් ගොඩනැගී අද පවතින සංකීර්ණ ගම දක්වා විකාශනයවී ඇත.මුල් යුගයේදී ගමක් නිර්මාණය කරගන්නා ලද්දේ ඥාතී පිරිසක් එකට එකතුවී බව විශ්වාස කෙරේ.ගමක නායකත්වය අද්දැකීම් වැඩි වයසින් මුහුකුරාගිය පුද්ගලයෙකුට ලැබෙන්නට ඇතැයි සැළකේ.


== විවිධ රටවල ගම ==
දකුණු ආසියාතික කලාපයතුල වැඩිම ජනගහනයක් වසය කරන්නේ ගම තුලයි.මෙම ග්‍රාමීය පෙදෙස්හි ඔනුගේ ආගමික මධ්‍යස්ථාන පිහිවුවාගෙන ඇත.ඉන්දීය හින්දු ජනයා වසය කරන සෑම ගමකම පාහේ කෝවිලක් දක්නට ලැබේ.බෞද්ධ ජනයා වැඩිපුර වාසය කරන ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ගමකම පාහේ පන්සල් සිහිවුවා ඇත.[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ ගම]] එකල ඉතා විධිමත්ව නිර්මාණය වී තිබිණි.එකල සිංහල ගමක වැවක්  හා විහාරයක් බොහෝවිට තිබුණි.වර්තමානය වනවිට වේගයෙන් නාගරීකරනය වෙමින් පවතී.අකුණු ආසියාතික සමාජයන්හි ගම බොහෝවිට කෘෂිකර්මය පදනම්වූ ස්වංපෝෂිත ආර්ථිකයක් පවතී.දකුණු ආසියාව තුල පවතින කුල ක්‍රමය පදනම් කරගත් ඒඒ කුලයන්ට අයත් පුද්ගලයන් පමනක් සිටින ගම් නිර්මානයද දක්නට ලැබේ.අතීත ශ්‍රී ලංකාවේ මෙය බහුලව දක්නට ලැබුනද වර්තමානයේ එවන් ක්‍රමයක් දක්නට නොලැබේ.ඉන්දියානු සමාජයේ නම් තවමත් මෙම තත්වය දක්නට ලැබේ.

මගේ ගම වූකලී ශ්‍රී  ලංකාවේ දකුණු පලාතේ මාතර මොරවක්කෝරලයේ පල්ලෙ පත්තුවේ පිටබැද්දර නම් සුන්දර නගරයයි. පිටබැද්දර නගරය හරහා සුන්දර නිල්වලා ගංගාව ගලායයි. හඩනකට ඇල්ල , තුන්දොළ ඇල්ල, ඇතාමළ ඇල්ල, එලමල්දෙනිය රාජමහා විහාරය වැනි ප්‍රකට ස්ථාන පිටබැද්දර ග්‍රාමය ආශිතව පවතී.  අතීත මුරුක්කන්දොළ හෙවත් වර්තමාන පිටබැද්දර සුහද මිනිස්සුන්ගේ තෝතැන්නක්.  වර්තමානය සේම අතීතයේ ද ඉතා සුන්දර හදවත් තිබෙන මිනිසුන්  අප ග්‍රාමයේ නොසිටියාම නොවේ. ඒ අතරින් කිහිපදෙනෙක් ඔබට සිහි කළ හැකිය.  පිටබැද්දර කිවහොත් පිටබැද්දර දොස්තර වත්තේ    ගුණම් තම්බිපිල්ලෙයි හාමු මහතා අමතක කල නොහැකිය. මුලු පිටබැද්දර ප්‍රදේශයට දූගී දුප්පත් අසරණයන්ට පානීය ජල පහසුකම් හා උදව් උපකාර තම වියදමින්  සලසා දුන්නේ ඒ මහතා. සමාජ සේවයේ , වතු පාලනයේ, වතු සමාගමේ ඉහලම පුද්ගලයා වූ ඔහු සමාජය වෙනුවෙන් සියලුම යුතුකම් නොපිරිහෙලා ඉටුකලාය. පිටබැද්දර වත්ත හෙවත් දොස්තර සී. තම්බිපිල්ලෙයි මහතාගේ දොස්තර වත්ත ගැන කිසිවෙකු දැන් නොදන්නා තරම් ය. තම්බිපිල්ලේ මහතාගේ පියා වූ දොස්තර හාමු දෙනියාය පලාතෙ ප්‍රධාන වෛද්‍යවරයාවේ. මාතර අකුරැස්ස, පිටබැද්දර, දෙනියාය යන ප්‍රදේශවල ජනතාවට ඉමහත් සේවයක් කල මිනිසෙකු වේ. ඔහුගේ පුතා වු තම්බ්පිල්ලෙයි හාමු පියා සේම පිටබැද්දර සාමාන්‍ය ජනයාට ඉමහත් සේවාවක් ඉටු කලාය.

එසේම ඔහුගේ මාමා වූ රිචඩ් රාජනාගම් බ්‍රෝඩ්වේ හෙවත් ආර්. ආර්. බ්‍රෝඩී හාමු මහතා වතු පාලනය මෙන්ම බුදුදහම වෙනුවෙන් ඉමහත් සේවාවක් කලාය. පැරණි පන්සල් ප්‍රතිසංස්කරණය මෙන්ම පන්සල් නිර්මාණය සිදු කිරිම වේ. උදාහරණයක් ලෙස පිටබැද්දර දංකොලුව තොරණකන්ද පන්සල හැදින්විය හැකිය. ඔහුගේ නමින් තවමත් තොරණකන්ද විජයරාජාරාමය ලෙස එම පන්සල හදුන්වයි.

පිටබැද්දර අතීතයේ දංකොලුව හරහා පාලම තිබී නැත. ඒ වෙනුවට පීරිස්  මහතාගේ මිංහමාර වත්ත හෙවත් දංකොලුව වත්ත හි තේ අස්වැන්න නිල්වලා ගගට ඉහලින්  කේබල් පෙට්ටි මගින් පිටබැද්දර ට රුගෙන එයි.

එම පිරිස් හාමුගේ බංගලාව වර්තමාන පාලම අසබඩ විරාජමාන විය. පිටබැද්දර තිරගත වුණ අක්ක නගෝ චිත්‍රපටය  එක් පසුතලය ක් වූයේ පීරිස් බංගලාවය.

අක්ක නගෝ චිත්‍රපටය අතුඇල, හඩනකට ඇල්ල, කන්දෙදොල, පීරිස් වත්ත, පිටබැද්දර මූලික කරගෙන තිරගත වුණු සුවශේෂී චිත්‍රපටයක්. එමෙන්ම පිටබැද්දර පිහිටි විශේෂ ස්ථානයක් වන එලමල්දෙණිය රාජමහා 
විහාරය මතක් කරලීමට සිදුවේ.
ජනප්‍රවාදයට අනුව සද්ධාතිස්ස රජු (කිු.පූ.137-119) මෙම විහාරය ඉදිකර ඇත.[1] රජු මෙතැනින් ගමන් ගන්නා විට පුද පූජා පවත්වන්නට විහාරයක් සාදා රජු සමඟ පැමිණි පිරිසෙන් කොටසක් මෙහි නවත්වා ඇත. එම පිරිසෙන් ගම බිහි වී ඇත. වර්තමානයේ දී එළමල්දෙණිය කුඹුරු යායකි. අතීතයේ දී එය ලඳු කැළෑ සහිත දෙණියක් විය. ගමක් නොතිබුණත් පිටබැද්දර සිට මුලටියන ගමන් ගන්නා විටත් අකුරැස්ස, ඕපාගොඩ, ඌරුමුත්ත හරහා පනාකඩුව, දියදාව, සියඹලාගොඩ වැනි ප්‍රදේශ කරා යන විටත් මෙම ස්ථානය පසුකර යා යුතුය. මෙම දෙණියේ සුදු පැහැති මල් වර්ගයක් තිබිණි. සුදු මල් තිබූ නිසා එය එළමල්දෙණිය ලෙස හඳුන්වා ඇත.

‍‍චෛත්‍යය අසල ගල්තලාවේ ඇති ලිපිය විනාශ කිරීම සම්බන්ධව තොරතුරු ද ජනප්‍රවාදයේ පවතී. මෙම විහාරයේ භාරකාරත්වය රජු විසින් නවතා ගිය පිරිස විසින් දරන ලද අතර අවට ගම්වාසීන් මෙහි ඉඩම්වල වගා කර ඇත. අස්වැන්න රැගෙන යන විට විහාරයේ භාරකරුවන් එහි කොටස ඉල්ලා ඇත. එහි දී එය දීමට ප්‍රතික්ෂේප කළත් සෙල්ලිපිය පෙන්වූ විට විහාරයේ කොටස දීමට සිදුවී තිබේ. ඒ නිසා කෝප වූ ගම්වාසීන් මෙම සෙල්ලිපිය විනාශ කළ බව විශ්වාස කෙරේ.

විහාරය
.ආවාස ගෙයි සිට සැතපුම් කාලක් පමණ කන්ද බැස අලංකාර දිය පහරක් පසුකර නැවත සැතපුම් කාලක් පමණ පඩි පෙළක් ඔස්සේ කන්ද තරණය කිරීමෙන් ලෙන් විහාරයට ළඟා වීමට පුළුවන. එතැන් සිට තවත් මීටර් 300 ක් පමණ දුරින් ‍චෛත්‍යය ඇති අතර එය අභිනවයෙන් ඉදි කරන ලද්දකි.‍ චෛත්‍යය පිටුපසින් කියවාගත නොහැකි ලෙස අකුරු මැකී ගිය සෙල්ලිපියක් වේ‍. ලෙන් විහාරයේ සැතපෙන පිළිමයක් හා හිටි පිළිම ද කතරගම හා විෂ්ණු දේව ප්‍රතිමා ද වේ‍. ලෙන් බිත්තිවල නුවර යුගයේ ලක්ෂණ සහිත සිතුවම් ඇතත් ඒවා එතරම් පැරණි නොවන බව පැහැදිලි වේ‍. මෙම ලෙනට පහළින් ඇති කුඩා ප්‍රමාණයේ ලෙන් දෙකක දේව ප්‍රතිමා තැන්පත් කර ඇත. ලෙන් විහාරයක් වන මෙහි 12 රියන් සැතපෙන බුදු පිළිමයක් හා හිටි පිළිම දෙකක් ඇත. මේවා මහනුවර සම්ප්‍රදායේ ප්‍රතිමා වේ‍.

මෙහි ඇති ලෙන් විහාරය මෙන් ම ආවාස ගෙය ද පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ස්මාරක වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. 
මා පිටබැද්දර අප ග්‍රාමය පිලිබද තොරතුරු වලින් පොඩි කොටසක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කළෙමි.මතු දැන ගැනීම පිණිස.

==භාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Villages|ගම්මාන}}
{{Wiktionary|ගම}}
*[http://www.ecotope.org/anthromes/v1/guide/villages/ ගම්මාන වර්ග (anthropogenic biomes)] {{In lang|en}}
*{{Cite EB1911|wstitle=Village Communities|short=x}}

{{Terms for types of administrative territorial entities}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ගම්මාන| ]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>1svagqw8yqn9yd3j5roosta2rpl2v3u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800046</id>
      <parentid>800045</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sashen vidusara</username>
        <id>81234</id>
      </contributor>
      <comment>Fixed typo</comment>
      <origin>800046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14352" sha1="ssambubfmp17221fg8sww0u3hv6pbax" xml:space="preserve">
ගම සහ මොරවක්කෝරළයේ පිටබැද්දර 


'ගම' වූකලී සමාජ ජීවිතයේ ප්‍රධාන ඒකකයකි.එක්රැස්වූ මානව සඹුහයකින් ගම නිර්මාණය වෙයි.මෙහි නගරයට වඩා ප්‍රමාණයෙන් අඩු ජනගහනයක් වාසය කරති.අතීතයේ බොහෝවිට ගම කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතියක් සහිතව ස්වයංපෝෂිත ආර්ථිකයක් සහිත ව්‍යුහයක් විය.කෙසේ වෙතත් කෘෂිකර්මය පදනම් නොවන ගම්ද ඇත.කෙසේ වෙතත් ගම බොහෝවිට ප්‍රාථමික ආර්ථිකයක් සහිතව නීර්මාණය වී ඇත.ගම ඇසුරු කරගෙන ආගමික ස්ථානයක් තිබීම බොහෝ විට දැකගත හැක.


ගම නිර්මාණය විමේ ඉතිහාසය දෙස සලකා බැලීමේ දී ක්‍රිස්තු පූර්ව 8000-6000 අතර කාලයේදී නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි සැලකේ.එකල ගම සරල සමාජයක් වශයෙන් ගොඩනැගී අද පවතින සංකීර්ණ ගම දක්වා විකාශනයවී ඇත.මුල් යුගයේදී ගමක් නිර්මාණය කරගන්නා ලද්දේ ඥාතී පිරිසක් එකට එකතුවී බව විශ්වාස කෙරේ.ගමක නායකත්වය අද්දැකීම් වැඩි වයසින් මුහුකුරාගිය පුද්ගලයෙකුට ලැබෙන්නට ඇතැයි සැළකේ.

== විවිධ රටවල ගම ==
දකුණු ආසියාතික කලාපයතුල වැඩිම ජනගහනයක් වසය කරන්නේ ගම තුලයි.මෙම ග්‍රාමීය පෙදෙස්හි ඔනුගේ ආගමික මධ්‍යස්ථාන පිහිවුවාගෙන ඇත.ඉන්දීය හින්දු ජනයා වසය කරන සෑම ගමකම පාහේ කෝවිලක් දක්නට ලැබේ.බෞද්ධ ජනයා වැඩිපුර වාසය කරන ශ්‍රී ලංකාවේ සෑම ගමකම පාහේ පන්සල් සිහිවුවා ඇත.[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ ගම]] එකල ඉතා විධිමත්ව නිර්මාණය වී තිබිණි.එකල සිංහල ගමක වැවක්  හා විහාරයක් බොහෝවිට තිබුණි.වර්තමානය වනවිට වේගයෙන් නාගරීකරනය වෙමින් පවතී.අකුණු ආසියාතික සමාජයන්හි ගම බොහෝවිට කෘෂිකර්මය පදනම්වූ ස්වංපෝෂිත ආර්ථිකයක් පවතී.දකුණු ආසියාව තුල පවතින කුල ක්‍රමය පදනම් කරගත් ඒඒ කුලයන්ට අයත් පුද්ගලයන් පමනක් සිටින ගම් නිර්මානයද දක්නට ලැබේ.අතීත ශ්‍රී ලංකාවේ මෙය බහුලව දක්නට ලැබුනද වර්තමානයේ එවන් ක්‍රමයක් දක්නට නොලැබේ.ඉන්දියානු සමාජයේ නම් තවමත් මෙම තත්වය දක්නට ලැබේ.

මගේ ගම වූකලී ශ්‍රී  ලංකාවේ දකුණු පලාතේ මාතර මොරවක්කෝරලයේ පල්ලෙ පත්තුවේ පිටබැද්දර නම් සුන්දර නගරයයි. පිටබැද්දර නගරය හරහා සුන්දර නිල්වලා ගංගාව ගලායයි. හඩනකට ඇල්ල , තුන්දොළ ඇල්ල, ඇතාමළ ඇල්ල, එලමල්දෙනිය රාජමහා විහාරය වැනි ප්‍රකට ස්ථාන පිටබැද්දර ග්‍රාමය ආශිතව පවතී.  අතීත මුරුක්කන්දොළ හෙවත් වර්තමාන පිටබැද්දර සුහද මිනිස්සුන්ගේ තෝතැන්නක්.  වර්තමානය සේම අතීතයේ ද ඉතා සුන්දර හදවත් තිබෙන මිනිසුන්  අප ග්‍රාමයේ නොසිටියාම නොවේ. ඒ අතරින් කිහිපදෙනෙක් ඔබට සිහි කළ හැකිය.  පිටබැද්දර කිවහොත් පිටබැද්දර දොස්තර වත්තේ    ගුණම් තම්බිපිල්ලෙයි හාමු මහතා අමතක කල නොහැකිය. මුලු පිටබැද්දර ප්‍රදේශයට දූගී දුප්පත් අසරණයන්ට පානීය ජල පහසුකම් හා උදව් උපකාර තම වියදමින්  සලසා දුන්නේ ඒ මහතා. සමාජ සේවයේ , වතු පාලනයේ, වතු සමාගමේ ඉහලම පුද්ගලයා වූ ඔහු සමාජය වෙනුවෙන් සියලුම යුතුකම් නොපිරිහෙලා ඉටුකලාය. පිටබැද්දර වත්ත හෙවත් දොස්තර සී. තම්බිපිල්ලෙයි මහතාගේ දොස්තර වත්ත ගැන කිසිවෙකු දැන් නොදන්නා තරම් ය. තම්බිපිල්ලේ මහතාගේ පියා වූ දොස්තර හාමු දෙනියාය පලාතෙ ප්‍රධාන වෛද්‍යවරයාවේ. මාතර අකුරැස්ස, පිටබැද්දර, දෙනියාය යන ප්‍රදේශවල ජනතාවට ඉමහත් සේවයක් කල මිනිසෙකු වේ. ඔහුගේ පුතා වු තම්බ්පිල්ලෙයි හාමු පියා සේම පිටබැද්දර සාමාන්‍ය ජනයාට ඉමහත් සේවාවක් ඉටු කලාය.

එසේම ඔහුගේ මාමා වූ රිචඩ් රාජනාගම් බ්‍රෝඩ්වේ හෙවත් ආර්. ආර්. බ්‍රෝඩී හාමු මහතා වතු පාලනය මෙන්ම බුදුදහම වෙනුවෙන් ඉමහත් සේවාවක් කලාය. පැරණි පන්සල් ප්‍රතිසංස්කරණය මෙන්ම පන්සල් නිර්මාණය සිදු කිරිම වේ. උදාහරණයක් ලෙස පිටබැද්දර දංකොලුව තොරණකන්ද පන්සල හැදින්විය හැකිය. ඔහුගේ නමින් තවමත් තොරණකන්ද විජයරාජාරාමය ලෙස එම පන්සල හදුන්වයි.

පිටබැද්දර අතීතයේ දංකොලුව හරහා පාලම තිබී නැත. ඒ වෙනුවට පීරිස්  මහතාගේ මිංහමාර වත්ත හෙවත් දංකොලුව වත්ත හි තේ අස්වැන්න නිල්වලා ගගට ඉහලින්  කේබල් පෙට්ටි මගින් පිටබැද්දර ට රුගෙන එයි.

එම පිරිස් හාමුගේ බංගලාව වර්තමාන පාලම අසබඩ විරාජමාන විය. පිටබැද්දර තිරගත වුණ අක්ක නගෝ චිත්‍රපටය  එක් පසුතලය ක් වූයේ පීරිස් බංගලාවය.

අක්ක නගෝ චිත්‍රපටය අතුඇල, හඩනකට ඇල්ල, කන්දෙදොල, පීරිස් වත්ත, පිටබැද්දර මූලික කරගෙන තිරගත වුණු සුවශේෂී චිත්‍රපටයක්. එමෙන්ම පිටබැද්දර පිහිටි විශේෂ ස්ථානයක් වන එලමල්දෙණිය රාජමහා 
විහාරය මතක් කරලීමට සිදුවේ.
ජනප්‍රවාදයට අනුව සද්ධාතිස්ස රජු (කිු.පූ.137-119) මෙම විහාරය ඉදිකර ඇත.[1] රජු මෙතැනින් ගමන් ගන්නා විට පුද පූජා පවත්වන්නට විහාරයක් සාදා රජු සමඟ පැමිණි පිරිසෙන් කොටසක් මෙහි නවත්වා ඇත. එම පිරිසෙන් ගම බිහි වී ඇත. වර්තමානයේ දී එළමල්දෙණිය කුඹුරු යායකි. අතීතයේ දී එය ලඳු කැළෑ සහිත දෙණියක් විය. ගමක් නොතිබුණත් පිටබැද්දර සිට මුලටියන ගමන් ගන්නා විටත් අකුරැස්ස, ඕපාගොඩ, ඌරුමුත්ත හරහා පනාකඩුව, දියදාව, සියඹලාගොඩ වැනි ප්‍රදේශ කරා යන විටත් මෙම ස්ථානය පසුකර යා යුතුය. මෙම දෙණියේ සුදු පැහැති මල් වර්ගයක් තිබිණි. සුදු මල් තිබූ නිසා එය එළමල්දෙණිය ලෙස හඳුන්වා ඇත.

‍‍චෛත්‍යය අසල ගල්තලාවේ ඇති ලිපිය විනාශ කිරීම සම්බන්ධව තොරතුරු ද ජනප්‍රවාදයේ පවතී. මෙම විහාරයේ භාරකාරත්වය රජු විසින් නවතා ගිය පිරිස විසින් දරන ලද අතර අවට ගම්වාසීන් මෙහි ඉඩම්වල වගා කර ඇත. අස්වැන්න රැගෙන යන විට විහාරයේ භාරකරුවන් එහි කොටස ඉල්ලා ඇත. එහි දී එය දීමට ප්‍රතික්ෂේප කළත් සෙල්ලිපිය පෙන්වූ විට විහාරයේ කොටස දීමට සිදුවී තිබේ. ඒ නිසා කෝප වූ ගම්වාසීන් මෙම සෙල්ලිපිය විනාශ කළ බව විශ්වාස කෙරේ.

විහාරය
.ආවාස ගෙයි සිට සැතපුම් කාලක් පමණ කන්ද බැස අලංකාර දිය පහරක් පසුකර නැවත සැතපුම් කාලක් පමණ පඩි පෙළක් ඔස්සේ කන්ද තරණය කිරීමෙන් ලෙන් විහාරයට ළඟා වීමට පුළුවන. එතැන් සිට තවත් මීටර් 300 ක් පමණ දුරින් ‍චෛත්‍යය ඇති අතර එය අභිනවයෙන් ඉදි කරන ලද්දකි.‍ චෛත්‍යය පිටුපසින් කියවාගත නොහැකි ලෙස අකුරු මැකී ගිය සෙල්ලිපියක් වේ‍. ලෙන් විහාරයේ සැතපෙන පිළිමයක් හා හිටි පිළිම ද කතරගම හා විෂ්ණු දේව ප්‍රතිමා ද වේ‍. ලෙන් බිත්තිවල නුවර යුගයේ ලක්ෂණ සහිත සිතුවම් ඇතත් ඒවා එතරම් පැරණි නොවන බව පැහැදිලි වේ‍. මෙම ලෙනට පහළින් ඇති කුඩා ප්‍රමාණයේ ලෙන් දෙකක දේව ප්‍රතිමා තැන්පත් කර ඇත. ලෙන් විහාරයක් වන මෙහි 12 රියන් සැතපෙන බුදු පිළිමයක් හා හිටි පිළිම දෙකක් ඇත. මේවා මහනුවර සම්ප්‍රදායේ ප්‍රතිමා වේ‍.

මෙහි ඇති ලෙන් විහාරය මෙන් ම ආවාස ගෙය ද පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ස්මාරක වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. 
මා පිටබැද්දර අප ග්‍රාමය පිලිබද තොරතුරු වලින් පොඩි කොටසක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කළෙමි.මතු දැන ගැනීම පිණිස.

==භාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Villages|ගම්මාන}}
{{Wiktionary|ගම}}
*[http://www.ecotope.org/anthromes/v1/guide/villages/ ගම්මාන වර්ග (anthropogenic biomes)] {{In lang|en}}
*{{Cite EB1911|wstitle=Village Communities|short=x}}

{{Terms for types of administrative territorial entities}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ගම්මාන| ]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>ssambubfmp17221fg8sww0u3hv6pbax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චිත්‍රපට</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38632</id>
    <revision>
      <id>800025</id>
      <parentid>681208</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T20:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Le Voyage dans la Lune (1902).webm|]], හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] විසින් Le_Voyage_dans_la_lune_(black_and_white,_1902).webm ගොනුවේ නම [[c:File:Le_V</comment>
      <origin>800025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37545" sha1="97641ewrsxa98kk1o9qt9ko5aiyzk26" xml:space="preserve">{{Filmmaking sidebar}}
[[File:Le Voyage dans la Lune (1902).webm|upright=1.5|thumb|''[[A Trip to the Moon]]'', 1902. The film is considered to be a turning point in narrative and sci-fi film development.]]

චිත්‍රපට නිර්මාණය සඳහා දායකවන විවිධ තාක්ෂණික සහ වාණිජ ආයතනවලින් චිත්‍රපට කර්මාන්තය සමන්විත වේ. මේවා අතරට චිත්‍රපට නිර්මාණ ආයතන චිත්‍රාගාර යන ආයතන ද චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරු නළුවන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයින්ද අයත්වන අතර පටිගත කිරිම් කටයුතු, නිෂ්පාදන කටයුතු, පිටපත් රචනය ආදී ක්‍රියාවලීන්ද අයත් වේ. චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයට පෙර අවධියේ කටයුතු සහ නිර්මාණයක් අවසානයේ සිදුකළ යුතු කටයුතු චිත්‍රපට බෙදාහැරීම සහ සිනමා උළෙලවල් යනාදිය ද චිත්‍රපට කර්මාන්තයට අයත් වේ.

චිත්‍රපට නිර්මාණයේදී වැයකළ යුතු විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් හේතුවෙන් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය බොහෝ දුරට ක්‍රියාකාරී තත්ත්වයේ පවතින නිෂ්පාදන ආයතන ආශ්‍රීතව කේන්ද්‍රගතව පවතී. කෙසේ නමුත් ලාභදායී චිත්‍රපට නිෂ්පාදන උපාංගවල දියුණුව සහ ක්ෂේත්‍රයට පරිබාහිරව ආයෝජන ලබාගැනීමේ හැකියාව දියුණුවීම හේතුවෙන් ස්වාධීන චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය සඳහාද ඉඩකඩ විවරව ඇත.
  
==චිත්‍රපට කරණයේදී රූගත කිරීමේ දර්ශනතල==
චිත්‍රපට රූගත කිරීමේ දර්ශන තලයක් යනු චිත්‍රපටයක සමහර කොටස් හෝ සියළුම කොටස් හෝ ටෙලිවිෂන් දර්ශන චිත්‍රාගාරයක් තුළ කළින් සූදානම් කර තබන ලද දර්ශන තලයක් හා සමග හෝ ඒ වෙනුවට රූ ගත කිරීම සදහා වෙනම තෝරා ගනු ලබන ස්ථානයකි. නිදසුන් වශයෙන් කොටස් 24ක ටෙලිවිෂන් දර්ශන මාලාවක් එකම දර්ශන තලයේ රූ ගත කරනු ලබන සුළු කොටස් කිහිපයක් හැරුණු කොට ප්‍රධාන වශයෙන් අනෙකුත් දර්ශනයන් දර්ශන තලයන්හි රූ ගත කෙරේ.
දර්ශන තලයන්හි (on Location) යන පදය ස්වාභාවික පරිසරය සහිත බිමක රූගත කරන අවස්ථාවන් විග්‍රහ කිරීමට යොදා ගනී. එම යෙදුම නිශ්පාදනය කෙරෙන චිත්‍රපට කථාවට සත්‍ය වශයෙන්ම අදාල වන පරිසරය තුල රූ ගත කෙරේද යන්න විශ්වාස කරමින් සමහර විට වැරදි අවබෝධයන් ඇති කර ගනී. එය සෑම විටම එසේ නොවේ. 

===වාසි===
චිත්‍රාගාරයක් තුළ දර්ශන රූගත කිරීමට වඩා ස්වාභාවික දර්ශන තලයක් උපයෝගී කරගෙන කරණ රූ ගත කිරීමේ වාසි තිබේ.

*එය විශාල දර්ශන තල සකස් කිරීමට වඩා ලාභ දායක වේ.
*යථාර්ථ දර්ශන වලින් ප්‍රේක්ෂකයා රැවටීම වඩා ශක්තිමත් විය හැක.
*සත්‍ය ලෝකයේ අඩු පාඩු හා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රම වල අනු ආකෘති සැකසීම අසීරුදායකය.
*ඒ මගින් සමහර විට සංගම් ගත නොවූ අඩු ආදායම් සහිත කම්කරුවන් යොදා ගැනීමට ඉඩකඩ ලැබීම මෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ වැඩ නැවැත්වීමක් මග හරවා කටයුතු කිරීමට ඉඩකඩ ලැබේ. කැනඩාවේ වැන්කුවර් හා ටොරෙන්ටො වල දර්ශන තල මේ සදහා ප්‍රසිද්ධය.
*සමහර විට තහනම් මුදල්ද භාවිතා කිරීමට එය අවස්ථාවක් වනු ඇත. 1968 දී “කෙලී හිරෝස්” චිත්‍රපටය යුගොස්ලොවියාවේදී රූ ගත කරන ලද්දේ එම රටේ චිත්‍රපට දර්ශනයක් පැවැත්වීමෙන් එකතු කල රටින් පිටතට ගෙනයාමට නොහැකි වූ ලාභාංශ ප්‍රයෝජනයට ගැනීම සදහාය.


===අවාසි===

*පාරිසරික පාලනයෙන් තොර වීම. ගුවන්යානා පියාසර කිරීම, වාහන තද බදය, පදිකයින්, නරක කාළගුණ තත්ත්වයන් හා බල පවත්වන රෙගුලාසි ආදිය.
*පිටපතේ සදහන් අවශ්‍ය  තාවයන්ට හරියටම ගැලපෙන වර්ගයේ දර්ශන තලයක් සොයා ගැනිම. 
*ප්‍රේක්ෂක සාමාජිකයින් හට ස්වාභාවික දර්ශන තල නිර්මාණ කිරීමට ගන්නා පරිකල්පිත දර්ශන තලයන් පුරුදු දර්ශන තලයන් විය හැක. (රම්බල් ඉන් ද බ්රොණන්ක්ස්. Rumble in the Bronx හීදි වැන්කුව වලට ඈතින් පිහිටි කදු පේලි තේරුම් නොයන පරිදි පසු තලයේ පෙන්වීම)
*රූ ගත කරන කණ්ඩායමේ සියළු සාමාජිකයින් දර්ශන තලයට කැදවාගෙන යාම වියදම් සහිත වීම.
දර්ශන තල වල රූ ගත කිරීම නිසා ප්‍රාදේශීය නළු නිලියන් සහ වැඩ කරන කණ්ඩායම් ලබා ගැනීමෙන්, ආහාර පාන ලබා ගැනීම මෙන්, නවා තැන් පහසුකම් වැනි පහසුකම් ලබා ගැනී‍මෙන් දර්ශන රූ ගත කරන පුදේශයේ සැලකිය යුතු ආර්ථීක වර්ධනයක් ඇති විය හැක.

==චිත්‍රපට සජීවීකරණය==
සජීවීකරණය යනු චිත්‍රපටයක එක් එක් රූපරාමුව වෙන වෙනම නිෂ්පාදනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයයි. මෙවැනි ක්‍රමවේද අතරට පරිගණක මගින් නිර්මිත රූප යොදා ගැනීම, අඳින ලද චිත්‍රයක ඡායාරූප ලබාගැනීම හෝ විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළ ආදර්ශ ඒකකයක කුඩා වෙනස්කම් සිදුකර විශේෂ සජීවිකරණ කැමරාවකින් එය ඡායාරූප ගත කිරීම යානාදිය අයත් වෙයි. (Claymation සහ stop motion බලන්න) මෙසේ නිර්මාණය කරන ලද රූපරාමු එකට අමුණා තත්පරයටක රූපරාමු 16 ක් හෝ ඊට වැඩි සීඝ්‍රතාවයකින් නිරීක්ෂණය කරන විට සන්තතික චලනයක් සිදුවේයැයි හැඟීමක් ඇති වෙයි. එවන් චිත්‍රපටයන් නිර්මාණය කිරීම විශාල වශයෙන් ශ්‍රමය වැය වන ඉතා අසීරු ක්‍රියාවලියක් වන නමුත් පරිගණක සජීවීකරණ තාක්ෂණයේ දියුණුව හේතුවෙන් මෙම ක්‍රියාවලියේ සීඝ්‍රතාවය විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත.
     
GIF, QuickTime, Shockwave සහ Flash වැනි ගොනු ආකෘති ආධාරය අන්තර් ජාලය හරහා හෝ පරිගණකයක් භාවිතයෙන් සජීවීකරණ නැරඹීම කළ හැක.

සජීවීකරණය සඳහා වියදම් අධිකවනවා මෙන්ම ඊට විශාල කාලයක්ද ගතවන බැවින් රූපවාහිනිය සහ සිනමා මාධ්‍ය සඳහා නිපදවෙන සජීවීකරණ නිර්මාණ අතුරෙන් බහුතරයක් වෘත්තීය මට්ටමේ සජීවීකරණ චිත්‍රාගාර තුළ නිපදවේ. කෙසේ නමුත් 1950 දශකයේ පටන් ස්වාධීන සජීවීකරණ ක්ෂේත්‍රය ක්‍රියාත්මකව පවතී. මෙහිදි ස්වාධීන සජීවීකරණ චිත්‍රාගාර තුළ (ඇතැම්විට තනි පුද්ගලයෙකු විසින්) සජිවීකරණ නිර්මාණයන් සිදු කරයි. ස්වාධීන සජිවීකරණ නිර්මාපකයින් කිහිප දෙනෙකුම වෘත්තීය සජීවීකරණ ක්ෂේත්‍රයට සාර්ථකව ඇතුළත් වී ඇත.

සීමිත සජීවීකරණය යනු කෙටික්‍රම භාවිතයෙන් සජීවීකරණ ක්‍රියාවලිය නිෂ්පාදන හැකියාව ඉහළ නංවන සහ ඊට සමගාමීව වියදම අවමකරන සජීවීකරණ ක්‍රමවේදයකි. මෙම ක්‍රමවේදය මුල්වරට UPA මගින් භාවිතා කළ අතර Hanna Barbera ආයතනය මගින් ප්‍රචලිත කරන ලදී. කාටුන් නිර්මාණ සිනමා ශාලාවල සිට රූපවාහිනිය දක්වා පැමීණීමත් සමග අනෙකුත් චිත්‍රාගාර වලින් මෙම ක්‍රමවේදය භාවිතය අරඹන ලදී.

බොහෝ සජීවීකරණ චිත්‍රාගාර වර්තමානය වන විට සිය නිෂ්පාදනයන් සඳහා ඩිජිටල් තාක්ෂණය භාවිත කරන නමුත් චිත්‍රපටය මත තීරණය වන නිෂ්චිත සජීවීකරණ විලාසිතාවන් භාවිත වේ. කැමරා රහිත සජීවීකරණය නම් ක්‍රමවේදය නෝමන් මැක්ලරන්, ලෙන් ලයි සහ ස්ටෑන් බ්රැවකේඡ් වැනි චිත්‍රපටි නිර්මාපකයන් විසින් ප්‍රචලිත කරන ලද්දකි. එහිදී ඡායාරූප පටල මත සෘජුව චිත්‍ර ඇඳීම සිදුකරන අතර අනතුරුව එය ප්‍රක්ෂේපකයක් හරහා යැවීම සිදු කෙරේ.


==චිත්‍රපට සකස් කිරීම==
මෙය සිතේ පහළ වන අදහසක් හරවත් ලෙස සකසා අත් පිටපතක් බවට පත් කරනු ලබන අවස්ථාවයි. චිත්රිපට නිෂ්පාදකවරයා පොත් පත් වලින්, නාට්‍යානුසාරයෙන්, වෙනත් චිත්‍රපට වලින් සත්‍ය සිදුවීම් වලින්, මූලික අදහස් යනාදියෙන් කථා වස්තුවක් සොයා ගනු ඇත. තේමාව හෙවත් පණිවුඩය තෝරා ගත් පසු සාරාංශයක් පිළියෙල කරනු ඇත. මෙම කථා වස්තුව එක් පරිච්ඡේදයකම දර්ශනය බැගින් නාට්යසම ස්වරූපය පිළිබදව අවධානය යොමු කරමින් කොටස් වලට වෙන් කර ගනී. අනතුරුව ඉදිරිපත් කෙරෙන ක්‍රමය සකස් කෙරේ. මෙය කථාවෙහි මනෝ භාවයන්, චරිත, දෙබස් සුළු ප්‍රමාණයක්, වේදිකා යොමු කිරීම් හා වැදගත් තොරතුරු හෙලි වන අයුර්න් සිතියම්ද සමග පිටු 25 සිට 35 දක්වා විස්තරයකි.
ඉන් පසු මාස කීපයක කාල පරාසයක් තුල තිර රචනය කරනු ලබන අතර නාට්ය මය ස්වරූපය, පැහැදිලි බව, සැකිල්ල, චරිත, දෙබස් හා සම්පූර්ණ ශෛලිය වැඩි දියුණු කිරීම සදහා නැවත නැවත කිහිප සැරයක් සමහර විට පිටපත් කිරීමටද ඉඩ ඇත. එසේ වුවද, නිෂ්පාදකයින් මුල් පියවරයන් මග හරිමින් ඉදිරිපත් කරන ලද තිර රචනයන් සකස් කරන අතර “ස්ක්රිවප්ට් කවරේජ්” නම් ක්‍රියාවලියකින් . තක්සේරු කරනු ලබයි. මෙහිදී චිත්‍රපට බෙදා හරින්නෙකු කල්වේලා ඇතිව සම්බන්ධ කර ගත යුතු වන්නේ පවත්නා වෙළද පල තක්සේරු කර ගැනීම සදහා සහ චිත්‍රපටයෙන් මූල්‍යමය වශයෙන් ලැබිය හැකි මුදල තක්සේරු කර ගැනීම සදහාය. හොලිවුඩ් බෙදා හරින්නන් චිත්‍රපටයේ විශේෂත්වය මෙන්ම ඉලක්ක කෙරෙන ප්‍රේක්ෂකයින්, ඒ හා සමාන චිත්‍රපට වල ඓතිහාසිකව පැවති දියුණුකව, චිත්‍රපටයේ රගපාන නළු නිලියන් මෙන්ම චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරුන්ද යන කරුණු වලට අවධානය යොමු කරමින් ප්‍රායෝගික වෙළද උපක්ර්ම අනුගමනය කරයි. මෙම සියලු කරුණු සැලකිය යුතු ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ඇද ගන්නා අතර ඒ හේතුවෙන්ම සිනමා පටය ප්‍රදර්ශනය කරන කාලය තුල හොබවන ආසන ප්‍රමාණය පිළිබදවද අදහසක් ඇති වේ. සියලුම චිත්‍රපට සිනමාශාලා තුල ප්‍රදර්ශනයෙන් පමණක් ලාභ නොලබන අතර DVD වෙළදාම හා විසුරුවා හැරීමේ පුළුල් අයිතියක් පිළිබදවද සැලකිල්ල යොමු කල යුතුය.

චිත්‍රපටයේ ශෛලිය ඉන් අනතුරුව පිළියෙල කර හැකියාවක් ඇති ආයෝජකයින් හට ඉදිපත් කෙරේ. චිත්‍රපටයේ ශෛලිය සාර්ථක වන්නේ නම් හා ඒ සදහා අනුමැතිය ලැබෙන්නේ නම් ප්රිධාන චිත්‍රාගාරයකින්, චිත්‍රපට මණ්ඩලයකින් හෝ ස්වාධීන අයෝජකයින් ගෙන් මූල්‍යාධාර ලබා දේ. ඉන් පසු සාකච්ඡා කර ගිවිසුම් අත්සන් කරනු ලැබේ.

 
==චිත්‍රපට පෙන්වන ස්ථාන==
විශේෂාංග චිත්‍රපට මුලින් නිපදවූ විට බොහෝ විට ‍‍ප්‍රේක්ෂකයින් හට ප්‍රදර්ශනය කරනු ලබන්නේ සිනමා නට්යෂ ශාලාවක හෝ සිනමා ශාලාවකය. සිනමාව සදහාම පළමු වෙන් සැලසුම් කළ නාට්ය් ශාලාව 1905දී පෙන්සිල්වේනියාවේ පිටිස්බර්ග් නගරයේ ආරම්භකරන ලදී. සුළු වර්ෂ ගණනක් තුළදී විශේෂ පහසුකම් සහිතව නාට්‍යශාලා දහස් ගණන් ඉදි කිරීම හෝ පවත්නා පහසුකම් නාට්‍යශාලා බවට පරිවර්තනය කිරීම ඉන් පසු සිදුවිය. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි මෙම නාට්යව ශාලා නිකෙලෝඩියන් (nickelodeon) යන නමින් හදුන්වන අතර එසේ හදුන්වන ලද්දේ නාට්‍යශාලාවට ඇතුල් වීමේ ගාස්තුවෙහි වටිනාකම නිකල් එකක් (සත 5) වූ හෙයිනි.

සංකේතාත්මක ලෙස බලන කල චිත්‍රපටයක් යනු විශේෂාංග ඉදිරිපත් කිරීමකි (විශේෂාංග චිත්‍රපට) . 1970ට පෙර ද්විත්ව විශේෂාංග චිත්‍රපට විය. විශාල මුදලකට ස්වාධීන නාට්‍යගාර‍යකිත් කුලියට ලබා ගත් උසස් තත්ත්වයේ ඒ ගණයේ චිත්‍රපට හා දල ආදායමෙන් ප්‍රතිශතයක් ගෙවා ලබාගත් “බී” ගණයේ බාල තත්ත්වයේ චිත්‍රපට වශයෙනි. අද විශේෂාංග චිත්‍රපටයක් දර්ශනය කිරීමට පෙර පෙන්වනු ලබන්නේ දේ වනුයේ ඉදිරියේදී පෙන්වීමට ‍අපේක්ෂා කරන චිත්‍රපට කොටස් හා මුදල් ගෙවා පල කරනු ලබන ප්‍රචාරක දැන්වීම්ය. (‍‍ට්රේකලර්ස් හෙවත් the twenty වශයෙන්ද හැදින්වේ)
ඓතිහාසිකව, විශාල වශයෙන් අලෙවිකරන ලද සියලුම විශේෂාංග චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ සිනමා ශාලාවල ප්‍රදර්ශනය සදහාය. ටෙලිවිෂනය වර්ධනය වීමත් සමග සිනමා ශාලාවල චිත්‍රපටය තවදුරටත් සිනමා ශාලා වල ප්‍රදර්ශණය නොකරන විට ටෙලිවිෂනයේ ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් ප්‍රේක්ෂකයන් විශාල ප්‍රමාණයකට ප්‍රදර්ශනය කිරීමට හැකිවේ. පටිගත කිරීමේ තාක්ෂණය නිසා පාරිභෝගිකයනට VHS හෝ DVD තාක්ෂණයෙන් නැරඹීම සදහා පිටපත් කුලියට හෝ මිලදී ගැනීමට හැකි වේ. (පැරණි තාක්ෂණ ක්‍රමවන ලේසර් ඩිස්ක්, VCD සහ සිලෙක්ටා විෂන් විඩියෙන් ඩිස්ක් ද බලන්න.) අන්තර්ජාල වලින් අවපතනය කිරීමද (Internet downloads) තිබිය හැකි හෙයින් එය චිත්‍රපට සමාගම් වල ආදායම් මාර්ගයක් වීමට පටන්ගෙන ඇත. දැන් සමහර චිත්‍රපට, විශේෂයෙන්ම වෙනත් පැතිකඩ සදහා එනම් ටෙලිවිෂන් සහා හෝ කෙලින්ම වීඩියෝ දර්ශන සදහා නිෂ්පාදනය කෙරේ.මෙම චිත්‍රපටයන්ගේ නිෂ්පාදන වටිනාකම එවැනි තත්ත්වයේ සමාන දර්ශන හා  සලකා බලන විට බොහෝ විට බාල තත්ත්වයේ ඇති අතර නිෂ්පාදනය අවසන් වූ විට තමන්ගේම චිත්‍රාගාර වලින්  පවා ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබන සමහර චිත්‍රපට මෙම වෙළදපල හරහා බෙදා හරිනු ලැබේ.

සමාන්යහයෙන් චිත්‍රපටයක් ලබා ගැනීම සදහා කුලිය වශයෙන් සිනමාශාලාවක් ප්‍රවේශ පත්‍ර විකිණීමෙන් ලබා ගන්නා ආදායමෙන් 50 – 55%ක පමණ ප්‍රමාණයක් චිත්‍රාගාරයට ගෙවනු ලැබේ. කුලියෙන් නියම ප්‍රතිශතය එයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් ආරම්භ කර චිත්‍රපටය දිගටම පෙන්වන කාලය ගැන සලකා චිත්‍රපටය වැඩි කාලයක් තබා ගැනීම සදහා සිනමා ශාලා වලට දිරි දීමනාවක් වශයෙන් කුලිය අඩු කිරීමක් කරනු ලැබේ. වැඩිවශයෙන් අලෙවි වන චිත්‍රපට වලට ඇති  විවේචනය වන්නේ ඒවා 1වන ගණයේ සිනමාශාලා වල ප්‍රදර්ශනය කරනුයේ සති 8කටත් අඩුවෙන් බවය.

හැම විටම සීමා සහිතව එළි දක්වනු ලබන හා සිනමා හල් කිහිපයක පෙන්වන හා උසස් තත්ත්වය පිළිබදව කටින්  කට කියැවෙන චිත්‍රපට කිහිපයක් හැම වර්ෂයකම මෙම නීතියට විරුද්ධ වේ.

2000 වර්ෂයේදී ABN AMRO විසින් කරන ලද අධ්‍යනයකට අනුව හොලිවුඩ් චිත්‍රාගාර වලට බොක්ස් ඔ‍ෆිස් ප්‍රවේශ පත්‍ර විකිණීම මගින් 26% ක පමන ආදායමක්ද පාරිභෝගිකයින්ට VHS හා DVD පට විකිණීමෙන් 46% ආදායමක්ද ටෙලිවිෂන් ප්‍රදර්ශණය මගින් 28%ක ආදායමක්ද ලැබින. ( විසුරුවා හැරීමෙන්, කේබල් මගින් හා Play per view)
  
==චිත්‍රපට කෙටි කොටස්==
චිත්‍රපට කෙටිකොටස් (Trailer) හෝ පූර්ව දර්ශන(pre-view) යනු අනාගතයෙදී සිනමා ශාලාවක ප්‍රදර්ශණය කිරීමට නියමිත චිත්‍රපට සදහා ප්‍රචාරණයන් වේ. මුල් අවධියේදී චිත්‍රපට, කොටස් (Trailer) චිත්‍රපට වැඩ සටහනක් අවසානයේදී පෙන්වන ලදී. එම ක්‍රමය වැඩිකාලයක් නොපැවතුනි. එයට හේතුව වූයේ චිත්‍රපටය අවසන් වූ පසු නරඹන්නන් සිනමා ශාලාවෙන් පිටව යාමය. චිත්‍රපට කොටස්(Trailer) දැන් පෙන්වනුයේ දර්ශනය ආරම්භ වීමට පෙරාතුවය.

හැදින්වීම

ප්‍රචාරය කරනු ලබන චිත්‍රපටයෙන් තෝරා ගන්නා ලද කොටස් කීපයක් ට්‍රේලර්ස් වලට ඇතුලත්ය. ට්‍රේලරයක අපේක්ෂාව වනුයේ ප්‍රේක්ෂකයින් ඇද ගැනීම වන හෙයින් උධෘතයන් (උපුටා ගන්නා) කොටස් ලබා ගනුයේ වඩා කුතුහලය දනවන, විහළු ඇතුලත් හා වැදගත් කොටස් වලිනි. එහෙත් සංක්ෂිප්ත ආකාරයට සහ අවැඩදායක නොවන ලෙස මෙය කල යුතු වේ. ට්‍රේලරයක් දර්ශනය කිරීමට සිනමා ශාලා වලින් ඉඩ ලබා දෙන මිනිත්තු 2 1/2 කට අඩු වූ කාලය තුලදී උපරිම වාසිය ලබා ගත යුතු වේ. සෑම චිත්‍රාගාරයකටම චිත්‍රපට බෙදා හරින්නෙකුටම, ඔවුන්‍ට යම් චිත්‍රපටයක් සම්බන්ධයෙන් අවශ්‍යවේ යැයි හැගේ නම්  “මෙම සීමාව” ඉක්මවා යාමට අවුරුද්දකට එක් වතාවක් ඉඩ දේ.

සමහර ට්‍රේලර්ස් විශේෂ ලෙස රූ ගත කරන එනම් විශේෂයෙන් ප්‍රචාරණ කාර්ය සදහාම නිපදවන ලද එහෙත් චිත්‍රපටයේ නොමැති දර්ශන වේ. මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කළ ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපටය වූයේ “ටර්මිනේටර් 2: ජජ්මන්ට් ඩේ” ය. මෙහි ට්‍රේලර්ස් චිත්‍රපටයේ කිසිම ලෙසකින් ඇතුලත් කිරීමට අදහස් නොකරන ලද විශේෂ දර්ශන සහිත ඒවා විය. “බ්ලැක් ක්‍රිස්ට්මස්” චිත්‍රපටය සදහා ඩයිමේෂන් fපිල්ම්ස් විසින් වැඩිපුර දර්ශන පටිගත ලද නමුත් චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය කිරීමේදී එම දර්ශන ඇතුලත් නොවිනි. 2002 දී වානිජමය වශයෙන් අති සාර්ථක චිත්‍රපටයක් වූ “ස්පයිඩර් මෑන්” සදහා සැලසුම් කර විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද ට්‍රේලරය සදහා හෙලිකොප්ටරයකින් පලා යන බැංකු මංකොල්ල කරුවන් ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයේ කුළුණු දෙක අතර තිබූ යෝධ මකුළු දැලකට අසු වීම ඇතුලත්ව අනුපිළිවෙලින් එන සම්පූර්ණ රග රග දැක්වීමක් ඇතුලත් විය. එසේ වුවද 2001 සැප්තැම්බර් 11 වැනි දින ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයට එල්ල වූ ප්‍රහාරයෙන් පසු එය ප්‍රදර්ශනය නොකිරීමට තීරණය කරන ලදී.

බෙහෙවින් ප්‍රසිද්ධ විශේෂ පටිගත කිරීමක් වූයේ 1960 දී ඇල්ප්‍රඩ් හිච්කෝන් නමැති අධ්‍යක්ෂ වරයා විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද ත්‍රාස්‍යජනක චිත්‍රපටයක් වූ Phycho (සයිකෝ) සදහා ට්‍රේලරයයි. මේ අවස්ථාවේදී සුමුදු කථා විලාශයෙන් ඇති හිච්කොක් එක්වරම නාන කාමරයේ තිර රෙද්ද පිටුපසට දැමූ විට හෙලි වූයේ වේරා මයිල්ස් ලේ කැටි මැද මොරදෙන බවය.

ට්‍රේලර්ස් නිපදවන්නන් විසින් ඔවුන්ගේ කාර්ය චිත්‍රපටය පටිගත කෙරෙන විට ආරම්භ කරයි. සංස්කරණය කරන ලද පිටපත එම අවස්ථාවේදී නොමැති හෙයින් ට්‍රේලර්ස් සංස්කාරකවරුන් මුල් පිටපතට සහ එදිනෙදා කෙරෙන පටිගත කිරීම් වලට අනුව සිය කාර්ය ඉටු කරයි.

චිත්‍රපටය චිත්‍රාගාරයේදී සංස්කරණය කෙරෙන අවස්ථාවලදී ට්‍රේලරය ඒජන්සි ආයතනයේ නිර්මාණය කෙරෙමින් පැවතිය හැක. ඒ හෙයින් සංස්කරණය කරන චිත්‍රපටයෙහි ට්‍රේලරයෙහි කොටසක ඇතුලත් නොවීමට හැකි වීම හෝ ට්‍රේලරයේ සංස්කාරක වරයා සහ චිත්‍රපටයේ සංස්කාරකවරයා එකම දර්ශනයෙන් ලබා ගත් වෙනස් කෝන වල දර්ශන ප්‍රයෝජනයට ගෙන තිබිය හැක. තවත් කරුණක් වන්නේ චිත්‍රපටයේ හඩ සටහන් පටයේ නොමැති සංගීත ට්‍රේලරයට ඇතුලත් විය හැකි බවය. ට්‍රේලර‍ස් සහ විකට කොටස් ගීත නිබන්ධනයට බොහෝ කලකට පෙර සමහර විට ගීත නිබන්ධනයෙකු සොයා ගැනීමටත් පෙර සිදුවන හෙයින් මෙම තත්ත්වය ඇති විය හැකිය. සමහර විට චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය ආරම්භ කිරීමට වර්ෂයකට පලමුව වුවද විය හැක. ගීත නිබන්ධකයින් චිත්‍රපට නිර්මාණයේදී අන්තීමට සම්බන්ධ කර ගනු ලැබේ. නිදසුන් ලෙස fපොරෙස්ට් ගම්ප් (Forest Gump) චිත්‍රපටයේ ට්‍රේලරට සදහා ඩ්‍රැගන්ද බෲස්ලි ස්ටෝරි (Dragon the Bruce Lee Story) චිත්‍රපටයේ සංගීතය යොදා ගත් අතර 2008දී සුපිරි වීර චිත්‍රපටයක් වූ අයන් මෑන් (යකඩ මිනිසා) චිත්‍රපටය ප්‍රචාරය කිරීමේදී එම ගීතයම බ්ලැක් සබාන් (Black Sabhan) විසින් යොදා ගන්නා ලදී. සම්භාව්‍ය චිත්‍රපට සදහා චිත්‍රපටයේ නොමැති කොටස් ඇතුලත් කර නිපදවනු ලබන ට්‍රේලර්ස් වලට ඒවා එකතු කරන්නන් ගිජු කමක් දක්වයි. උදාරහණ වශයෙන් “කැස බ්ලැන්කා” (Casablanca) සදහා නිර්මාණය කරන ලද ට්‍රේලරයෙහි රික් බ්ලැයින් (Rick Blaine) චරිතයට පන පොවන නළුවා විසින් “හොදයි. ඔබ එය ඉල්ලා සිටින්න.” (OK. You ask it) යනුවෙන් පවසන දර්ශනය අවසානයට ප්‍රදර්ශණය කරන ලද චිත්‍රපටයේ නොවීය.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Portal|Film}}
* [[Docufiction]] ([[Cross-genre|hybrid]] genre)
* [[Filmophile]]
* Lists
** [[Bibliography of film by genre]]
** [[Glossary of motion picture terms]]
** [[Index of video-related articles]]
** [[List of film awards]]
** [[List of film festivals]]
** [[List of film periodicals]]
** [[List of years in film]]
** [[Lists of films]]
** [[List of books on films]]
** [[Outline of film]]
* [[Lost film]]
* ''[[The Movies]]'', a simulation game about the film industry, taking place at the dawn of cinema
* Platforms
** [[Television film]]
** [[Web film]]

== සටහන් ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links|wikt=film}}
{{Library resources box|onlinebooks=yes}}
* [https://www.allmovie.com/ Allmovie]&amp;nbsp;– Information on films: actors, directors, biographies, reviews, cast and production credits, box office sales, and other movie data.
* [http://www.filmsite.org/ Film Site]&amp;nbsp;– Reviews of classic films
* {{curlie|Arts/Movies/|Movies}}
* [https://www.rottentomatoes.com/ Rottentomatoes.com]&amp;nbsp;– Movie reviews, previews, forums, photos, cast info, and more.
* [[IMDb]]: [https://web.archive.org/web/19970122085113/http://imdb.com/ The Internet Movie Database]&amp;nbsp;– Information on current and historical films and cast listings (archived 22 January 1997)

{{Film genres}}
{{Filmmaking}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:19 වන සියවස තුළ නව නිපැයුම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රංශ නව නිපැයුම්]]
[[Category:Media formats]]
[[ප්‍රවර්ගය:දෘශ්‍ය කලා මාධ්‍යය]]
[[ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>97641ewrsxa98kk1o9qt9ko5aiyzk26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ධවල පත්‍රිකාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74134</id>
    <revision>
      <id>800042</id>
      <parentid>560581</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T05:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-51408-13</username>
        <id>81231</id>
      </contributor>
      <origin>800042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19968" sha1="1tj5y0k5by1jas06ta8gqgdehjvm7iw" xml:space="preserve">රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ එවකට අධ්‍යාපන ඇමැතිව සිටි සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා විසින් ඉදිරිපත් කොට සම්මත කරගනු ලැබූ නිදහස්‌ අධ්‍යාපන පනතින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ විශාල වෙනසක්‌ ඇතිකිරීම අරමුණු කොටගත් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ යෝජනා හෙවත් අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාව එක්‌සත් ජාතික පක්‍ෂ ආණ්‌ඩුවේ යෞවන කටයුතු, රැකීරක්‍ෂා සහ අධ්‍යාපන ඇමැති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේ 1982 ජනවාරි මස 21 දාය.

එහෙත් මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ යෝජනා මුලින්ම ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද්දේ 1981 අගෝස්‌තු මාසයේ දීය. පවතින අධ්‍යාපන ක්‍රමය උඩුයටිකුරු කිරීමට හේතුවන මෙම අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාවට රටපුරා සිව්දෙසින් දැඩි විරෝධයක්‌ එල්ල විය.

මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ යෝජනා වල අඩංගු වී තිබූ ප්‍රධාන යෝජනා කිහිපයක්‌ මෙසේය.

* පෙර පාසල් පවත්වාගෙන යැම පෞද්ගලික අංශයට පැවැරේ.

* බාලාංශ පංතිය අහෝසි කෙරේ.

* පහේ ශිෂ්‍යත්ව විභාගය අහෝසි කෙරේ.

* ඒ වෙනුවට 8 වැනි ශ්‍රේණියේ සිසුන් සඳහා විභාගයක්‌ පවත්වනු ලබන අතර ඉහළ පංති වලට යොමු කරන්නේ ඉන් සමත්වන අය පමණි. එමෙන්ම අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයට පෙනී සිටීමට ඉඩ ලැබෙන්නේද 8 වැන්නේ රජයේ විභාගයෙන් සමත්වන අයට පමණි.

* අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයට ඉංග්‍රීසි භාෂාව අනිවාර්ය කෙරේ.

* එසේම අ.පො.ස. උසස්‌ පෙළ පංතිවලටද ඉංග්‍රීසි භාෂාව අනිවාර්යවේ.

* පෞද්ගලික පාසල් ආරම්භ කිරීමට අවසර දෙනු ලැබේ.

* පෞද්ගලික වෛද්‍ය විද්‍යාලයක්‌ පිහිටුවීමටද අවසර දෙනු ඇත.

* රජයේ පාසල් ඒකීය පාසල් හා පර්ෂද (පොකුරු) පාසල් වශයෙන් වර්ග කරනු ඇත.

* විශ්වවිද්‍යාලවලට සිසුන් ඇතුළත් කරගනු ලබන්නේ අ.පො.ස. උසස්‌ පෙළ ප්‍රතිඵල මත නොව ඒ සඳහා පවත්වන විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ පරීක්‍ෂණය මගිනි. සිසුන්ට මෙම විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ පරීක්‍ෂණයට පෙනී සිටිය හැක්‌කේ දෙවතාවක්‌ පමණි.

මෙවැනි යෝජනා රාශියකින් යුත් අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාවට විපක්‍ෂයේ දේශපාලන පක්‍ෂවලින් මෙන්ම රටේ සෑම දෙසින්ම දැඩි විරෝධතා එල්ලවන්නට වූයෙන් එය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමද කිහිපවරක්‌ම කල් දැමීමට අධ්‍යාපන ඇමැතිවරයාට සිදුවිය.
මහාචාර්ය විශ්වා වර්ණපාල, මහාචාර්ය මැන්දිස්‌ රෝහණධීර, මහාචාර්ය බන්දුසේන ගුණසේකර,නීල් ප්‍රැන්සිස්කු මහතා ඇතුළු  ප්‍රවීණ අධ්‍යාපනඥයන් විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන්, ගුරු සංගම් ද මෙම අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාවේ අදාළ යෝජනා පිළිබඳව මාධ්‍ය මගින් ජනතාව දැනුවත් කළහ.

මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ යෝජනා ඇතුළත් අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාව මගින් බෞද්ධ අධ්‍යාපනයට සිදුවන හානිය පෙන්වාදෙමින් මඩිහේ පඤ්Æසීහ මහ නාහිමියන්, බද්දේගම විමලවංශ අනුනායක හිමියන්, අකුරැටියේ අමරවංශ නායක හිමියන් වැනි සම්භාවනීය පැවිදි නායක හිමිවරුන්ගේ අනුශාසකත්වයෙන්ද ගිහි බෞද්ධ නායකයකු වූ අධිනීතිඥ සිරි පෙරේරා මහතාගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් ශ්‍රී ලංකා බෞද්ධ සමිති නියෝජිත සභාව රටපුරා ප්‍රබල විරෝධතා ව්‍යාපාරයක්‌ ගෙන ගියේ මේ පිළිබඳව ගිහි බෞද්ධ ජනතාව සහ භික්‍ෂුන් වහන්සේලා දැනුවත් කිරීම සඳහාය.

මේ හැර කොළඹ පරම විඥනාර්ථ බෞද්ධ සංගමයද මෙම ධවල පත්‍රිකාව මගින් සිංහල භාෂාවට සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපනයට සිදුවන විනාශය පැහැදිලි කරමින් දීර්ඝ ප්‍රකාශනයක්‌ නිකුත් කොට තිබිණි.

එක්‌සත් ජාතික පක්‍ෂ ආණ්‌ඩුව මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ යෝජනා ගෙන එන්නේ ශ්‍රී ලංකාවට ණය ලබාදීමේ දී ලෝක බැංකුව සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විසින් අධ්‍යාපනය කප්පාදු කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් කොට ඇති කොන්දේසි ඉටු කිරීමක්‌ වශයෙන් යෑයි විපක්‍ෂ නායකයෝ පෙන්වා දුන්හ.

රජයේ පාසල්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක ඉංග්‍රීස s ඉගැන්වීම සඳහා අවශ්‍ය තරම් ගුරුවරුන් නොමැති වීම හා පහසුකම් නොතිබීම හේතුවෙන් (විශේෂයෙන් ගම්බද පාසල්වල) සිසුන්ගෙන් බහුතරයකට ඉංග්‍රීසි ඉගෙන ගැනීමට අවස්‌ථාවක්‌ නොමැති තත්ත්වයක්‌ තුළ අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයට හා විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ පරීක්‍ෂණයට ඉංග්‍රීසි අනිවාර්ය කිරීම අධ්‍යාපනඥයන්ගේ හා දේශපාලන පක්‍ෂවල දැඩි විරෝධයට හේතු විය. ගම්බද දුප්පත් දෙමවුපියන්ගේ දරුවන්ට මේ නිසා උසස්‌ අධ්‍යාපනය ලබා ගැනීමේ අවස්‌ථාව අහිමි වන බවත් උසස්‌ අධ්‍යාපනය ධනවතුන්ගේ දරුවන්ට සීමාවන බවත් ඔවුහු පෙන්වා දුන්හ.

එසේම ප්‍රධාන නගරවල තිබෙන සියලු පහසුකම් වලින් යුත් පාසල් ඒකීය පාසල් වශයෙන් හඳුන්වා, ඒවා පවත්වාගෙන යැම දෙමවුපියන්ට පැවැරීමට යැමෙන් දුප්පත් දෙමවුපියන්ගේ දරුවන්ට ඒවායේ දොර වැසී එම පාසල් ධනවතුන්ගේ දරුවන්ට සීමාවන බවටද ඔවුහු චෝදනා කළහ.

පෞද්ගලික පාසල් ආරම්භ කිරීමට ඉඩදීම හා ඒවායේ ගුරුවරුන්ගේ වැටුප් රජය මගින් ගෙවීමට යැම හේතුවෙන් එම පාසල්ද ධනවතුන්ගේ දරුවන්ට සීමාවනු ඇතැයිද මෙරට අධ්‍යාපනය හැසිරවීම පෞද්ගලික අංශය යටතට පත්වනු ඇතැයිද බොහෝ අධ්‍යාපනඥයන් පෙන්වා දී තිබිණි.

තවද ධවල පත්‍රිකාව මගින් යෝජිත තාක්‍ෂණික අධ්‍යාපන ආයතන පිහිටුවීම හා ඒවා පවත්වාගෙන යැමට පෞද්ගලික අංශයට පැවැරීමෙන්, ඒවායේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට දුප්පත් දරුවන්ට අවස්‌ථාව නොලැබෙන අතර ඒවාද ධනවතුන්ගේ දරුවන්ට සීමාවනු ඇතැයි ද විද්වත්හු පෙන්වා දුන්හ.

සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා විසින් ආරම්භ කළ නිදහස්‌ අධ්‍යාපන ක්‍රමය මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ යෝජනා ක්‍රියාත්මක වුවහොත් මුළුමනින්ම විනාශ වී ගොස්‌ අධ්‍යාපන පහසුකම් සියල්ල සුපිරි පන්තියට සීමාවන බව පවසමින් විශ්වවිද්‍යාල සිසුන්, පාසල් සිසුන්, වෘත්තිය සමිති, මහජන සංවිධාන මෙයට විරුද්ධව රටපුරා විශාල උද්ඝෝෂණ ව්‍යාපාර ආරම්භ කරන්නට විය.

මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ යෝජනා ඇතුළත් අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාව කෙසේ හෝ පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කොට සම්මත කරගැනීමට අධ්‍යාපන ඇමැති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා දැඩි උත්සාහයක්‌ ගත්තේය. ඒ අනුව 1982 ජනවාරි 6 දින මෙය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතව තිබිණි. එහෙත් ආණ්‌ඩු පක්‍ෂයේ සෙසු මැති ඇමැතිවරුන්ගෙන් එයට යහපත් ප්‍රතිචාර නොලැබිණි. එදින පෙරවරුවේ පැවැති ආණ්‌ඩු පක්‍ෂ පාර්ලිමේන්තු කණ්‌ඩායම් රැස්‌වීමේදී කතා කළ මන්ත්‍රීවරුන් බොහෝ දෙනකු තමන්ට මෙම ධවල පත්‍රිකාවේ අඩංගු යෝජනා තවදුරටත් අධ්‍යයනය කිරීමට අවශ්‍ය බැවින් එය පාර්ලිමේන්තුවේ සාකච්ඡා කිරීම කල් දමන්නැයි ඉල්ලා සිටියහ. ජනාධිපති ඡේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා එම ඉල්ලීමට ඉඩදීම නිසා ධවල පත්‍රිකාව එදින පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැකි වූ අතර එය 1982 ජනවාරි 21 වැනි දින පාර්ලිමේන්තුවේ විවාදයට ගැනීමට තීරණය විය.

ඒ අනුව යළිත් ජනවාරි 21 දා මෙම ධවල පත්‍රිකාව පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරද්දී රටපුරා පාසල්, විශ්වවිද්‍යාල, කාර්මික විද්‍යාලවල සිසුන් පාරට බැස එයට විරුද්ධව උද්ඝෝෂණ කරන්නට වූහ.

ගාලුමුවදොර පිහිටි පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැඟිල්ල අවට දැඩි පොලිස්‌ ආරක්‍ෂාව යොදවා තිබූ නමුත් දහස්‌ ගණන් සරසවි සිසුන් හා භික්‍ෂුන් වහන්සේලා අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාවට විරෝධය පළ කිරීම සඳහා ගාලු මුවදොර පාර්ලිමේන්තුව ඉදිරිපිට රැස්‌වූහ.

එහිදී පොලිසිය සිසුන්ට පහරදුන් අන්දම 'ඇත්ත' පුවත්පත වාර්තාකොට තිබුණේ මෙසේය.

&quot;අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාව ඉරාදමව්, නිදහස්‌ අධ්‍යාපනය කප්පාදු නොකරනු, වරප්‍රසාද ලත් කොටසකට උසස්‌ අධ්‍යාපනය යළි සීමා නොකරව්&quot; ආදී වශයෙන් වූ සටන් පාඨ ලියූ පුවරු ප්‍රදර්ශනය කරමින් සාමකාමීව පදිකවේදිකාවේ පෙළගැසී සිටි භික්‍ෂුන් වහන්සේලාට සහ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්ට පොලිසිය පහරදුන්නේය. අශ්වයින් පිට නැඟුණු පොලිස්‌ නිලධාරීහු පිරිසක්‌ සිසුන්ගේ ඇඟට අශ්වයන් පැන්නවූහ. කරකියා ගන්නට දෙයක්‌ නැතිවූ අහිංසක සිසුහු මුහුදට පැන්නාහ. මෙහිදී ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් කිහිප දෙනෙක්‌ම තුවාල ලැබූහ.

අශ්වාරෝහක පොලිස්‌කාරයන් සිසුන් වෙත අශ්වයන් පන්නා ඔවුන් පලවා හැරියේ අශ්වයාට තලන කසයෙන් සිසුන්ට පහර දෙමිනි. ඇතැම් භික්‍ෂුන් වහන්සේලාටද එම පොලිස්‌කාරයෝ අශ්ව කසයෙන් පහර දුන්හ.

මේ අවස්‌ථාවේදී ඇතැම් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැඟිල්ලේත්, ඇතැමුන් එම බිම් ප්‍රදේශයේත් සිට මේ දර්ශනය නරඹනු දක්‌නා ලදී.

පොලිසියේ මෙම අස්‌ප පහරදීම වරින්වර සිදුවූ නමුත් සිසුහුද සටන් පාඨ කියමින් යළි යළිත් පදික වේදිකාවේ පෙළ ගැසුණාහ.

කීප වතාවක්‌ම මෙසේ සිදුවෙද්දී කුළු පොලු රැගත් කැරලි මර්දන පොලිස්‌ හමුදාවක්‌ද එම ස්‌ථානයට පැමිණ සිසුන් පසුපස එළව එළවා පහර දෙන්නට වූයේය. එයින් සිසුහු කීප දෙනෙක්‌ම තුවාල ලැබූහ.

විරෝධතා සටන් පාඨ කියමින් මුලින්ම රැස්‌ව සිටි පිරිස පන්සියයක්‌ පමණ වූ අතර, පසුව එම පිරිසට හතරවටින්ම පැමිණි විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවෝ සහ මහා සංඝරත්නයද එක්‌වූහ. අන්තිමේදී මේ විරෝධතා ව්‍යාපාරයට දෙදහසකට අධික පිරිසක්‌ එක්‌ව සිටියහ&quot;.

මේ අතර කොළඹ ආනන්ද ,නාලන්ද, තර්ස්‌ටන්, ඉසිපතන ආදී ප්‍රධාන පාසල්වල සිසුන්ද වෛද්‍ය විදයාලය, නීති විද්‍යාලය, කාර්මික විද්‍යාලය ආදී ප්‍රධාන අධ්‍යාපන ආයතනවල සිසුන්ද පිට පළාත් වල පාසල් සිසුන්ද අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාව පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ දිනයේ (21 දා) පාර ට බැස උද්ඝෝෂණ පැවැත්වූහ.

අන්තිමේදී රටේ සෑම දෙසින්ම එල්ල වූ විරෝධය මධ්‍යයේ යෝජිත අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්‌කරණ ඇතුළත් අධ්‍යාපන ධවල පත්‍රිකාව ඉවත්කර ගැනීමට එවකට අධ්‍යාපන ඇමැතිව සිටි රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතාට සිදුවිය.</text>
      <sha1>1tj5y0k5by1jas06ta8gqgdehjvm7iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76464</id>
    <revision>
      <id>800027</id>
      <parentid>780304</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T01:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ලංකා සිංහයා</username>
        <id>32178</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය */</comment>
      <origin>800027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17224" sha1="qdwx1282wf1tbgv05oflyeorimene9y" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = අනුරාධ නිලේන්ද්‍ර දූල්ලෑව විජයරත්න
| order               = මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ &lt;br&gt;හිටපු වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] 
| order1              = උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ&lt;br&gt; මහජන සම්බන්ධතා නිලධාරි
| order2              = අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ&lt;br&gt; පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම්
| order3              = සබරගමු පළාත් සභාවේ&lt;br&gt; කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ හිටපු මන්ත්‍රී
| image               = A. Wijeyeratne.JPG
| parliament          =
| majority            =
| term_start          = 
| term_end            =
| predecessor         =
| successor           =
| birth_date          = {{birth date and age|1962|3|22}}
| birth_place         = [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරයේ දි]]
| death_place         = 
| nationality         = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]
| party               = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
| occupation          = දේශපාලඥ සහ ආයෝජක
| otherparty          = 
| spouse              = දයාoගනි විජයරත්න 
| partner             = 
| relations           =
| children            = [[යනුෂි දූල්ලෑව විජයරත්න]]
| residence           = 168/7, ඇතුලත මල් පාර, කොළඹ 7.
| alma_mater          =[[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ]]&lt;br&gt;[[කිංස්වුඩ් විදුහල|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලය, මහනුවර]]&lt;br&gt;ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය, කොළඹ
| profession          = 
| net worth           = 
| religion            =[[ථේරවාද බෞද්ධ|බෞද්ධ]]
| signature           =
| website             =
| footnotes           =
}}
'''අනුරාධ නිලේන්ද්‍ර දූල්ලෑව විජයරත්න'''  ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]:  '''Anuradha Neelendra Dullewe Wijeyeratne''') (1962 මාර්තු 22)  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]  දේශපාලනඥයෙක්, එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාක්ෂිකයකු හා ආයෝජයකි.&lt;ref&gt; 
[https://web.archive.org/web/20190106050038/http://www.island.lk/2008/01/03/features6.html Dr.Nissanka Wijeyeratne by Professor.Carlo Fonseka]. The Island, සම්ප්‍රවේශය on 3rd January 2008.&lt;/ref&gt; 1931 වසරේ සිට වසර 90 කට වැඩි පරපුර තුනක දේශපාලන ඉතිහාසයක් ඇති පවුලකින් පැවත එන ඔහු
එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සාමාජිකයකු ලෙස ද කටයුතු කල අතර සබරගමු පළාත් සභාවේ කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් 1988 වසරෙහිදී තේරී පත් විය.  බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා විසින් පත් කරන ලදූව මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 වසරේ සිට 2005 වසර තෙක් කිප වරක් හොබවා ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html WIJEYERATNE – Family]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් 2020 පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණයට තරග කිරීමට ඔහුට ආරාධනා කර 2020 මාර්තු මාසයේදී [[මාවනැල්ල]] මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂ]] ප්‍රධාන සංවිධායකවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 2020 මහ මැතිවරණයේ දී විජයරත්න පාර්ලිමේන්තුවේ [[කෑගල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්]] අසුනකට ඉදිරිපත් වි පරාජයට පත් වු අතර ඔහු  
ගතානුගතිකත්ව අතිදක්ෂිණාංශික (දක්ෂිණාංශික ජනතාවාදය) මතවාදීව එක්සත් ජාතික පක්ෂ තුල ස්ථානගත වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/media-release/22_Kegalle.pdf   2020 Parliamentary Election,  Kegalle Electoral District, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;
 
==පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය==
වර්ෂ 1931 දී පැවැති ප්‍රථම රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා ඡන්දයේදී [[කෑගල්ල|කෑගල්ල මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ]] මන්ත්‍රී ධූරය හෙබවූ පළමුවැන්නා වූද&lt;ref&gt;[http://archives.dailynews.lk/2007/10/20/fea03.asp An illustrious son of Sabaragamuwa]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 20 October 2007.&lt;/ref&gt;කීර්තිමත් ලංකික දේශපාලන පවුලකින් පැවත එන නිදහස් සටනේ පුරෝගාමියෙකු වු [[ඩී.එස්. සේනානායක|මහමාන්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක]] රජයේ ස්වදේශ කටයුතු සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය [[එඩ්වින් විජයරත්න|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න]] යන් ගේ මුණුපුරේකි.  
[[ගොනුව:Dr. A. R. B. Amarasinghe &amp; A.D Wijeyeratne at UNESCO.jpg|thumb|left|250px|එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුබද්ධ යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානයේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] පිහිටි ප්‍රධාන මූලස්ථාන 1987 අන්තර් ජාතික මහා මණ්ඩල සැසිවාර දි අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම් අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න හා අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ආචාර්ය ඒ.ආර්.ඛි අමරසිoහ සමගින්]] 

1962 මාර්තු 22 වන දින [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරයේ දි]] උපත ලැබූ ඔහු, දරුවන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ තෙවැන්නා විය, නෙරංජන්, මනෝ සහ ලංකේෂ් යන සොහොයුරන්ගෙන් සහ නිශංගනී නම් සොහොයුරියගෙන් සමන්විත වූ එම පවුලේ දෙමාපියන් වූයේ, මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිලමේ ධුරය මෙන්ම [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන]] රජය යටතේ අධ්‍යාපන, උසස් අධ්‍යාපන සහ අධිකරණ යන අමාත්‍ය ධුර ද දැරූ ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න සහ රඹුක්කන මිදුම වලව්වේ නීටා දුල්ලෑව විජයරත්න ය.

අනුරාධ දුල්ලව විජයරත්න සිය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය [[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන් ද]], ද්විතීයික අධ්‍යාපනය මහනුවර [[කිංස්වුඩ් විදුහල|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලයෙන්]] සහ කොළඹ ඩී.එස්. සේනානායක විද්‍යාලයෙන් ද ලබා ගත්තේය.

==ජීවන සටහන්==
උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ මහජන සම්බන්ධතා නිලධාරි ධුරය හා අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම් ධුරය ද දැරූ ඔහු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුබද්ධ යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානයේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] හා ඛුල්ගේරියාවේ පැවිති අන්තර් ජාතික මහා මණ්ඩල සැසිවාර ද [[ජපානය|ජපානයේ]] හා [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] පැවිති ජාත්‍යන්තර සම්මේලන කිපයකම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික නිලදූත සමාජිකයෙකු  ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජය නියෝජනය කළේය.
==දේශපාලන දිවිය==
විජයරත්න දේශපාලන දිවිය ඇරඹුණේ  වර්ෂ 1984 දී [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයේ]] සමවාදි ශිෂ්‍ය පෙරමුණේ දැදිගම ආසනයේ සංවිධායක ලෙසිනි.  එම පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කල අතර වර්ෂ 1988 දි සබරගමු පළාත් සභාවේ කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ මන්ත්‍රීවරයෙකුද සහ දැදිගම සංවර්ධන සැලැසුම් කමිටුවේ සභාපති වශයෙන් ද සේවය කළාය. 
[[ගොනුව:Hon.Sirimavo Bandaranaike with Hon.Lalith Athulathmudali.JPG|thumb|right|260px|[[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක|සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය]]&lt;br&gt;හා [[ලලිත් ඇතුලත්මුදලි|ලලිත් ඇතුලත්මුදලි ඇමතිතුමා]]&lt;br&gt;අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න සමගින්]]
==වැඩබලන දියවඩන නිලමේ==
මල්වතු හා අස්ගිරි දේ පාර්ශවයයන්හි ගෞරවනිය මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේලා ගේ නිර්දේශය මත බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා විසින් පත් කරන ලදූව මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාලිගාවේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 වසරේ සිට 2005 වසර තෙක් කිප වරක් ඔහු හොබවා ඇත.
==පෞද්ගලික ජීවිතය==
වර්ෂ 1985 දී දයාoගනි ගුණසේකර මෙනවිය සහ අනුරාධ විවාහ වූහ. ඔවුන් දෙපලගේ එකම දියණිය හෘද රෝග ‍විශේෂඥ [[යනුෂි දූල්ලෑව විජයරත්න]] මහත්මියයි.  ඇය එක්සත් රාජධානියේ [[ලන්ඩන්]] නගරයේ  
[https://en.wikipedia.org/wiki/St_George%27s,_University_of_London සේන්ට් ඡෝඡස්, ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාල රෝහලේ]  සේවය කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.bcs.com/editorial/profile.asp?EditorID=73 British Cardiovascular Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905141041/http://www.bcs.com/editorial/profile.asp?EditorID=73 |date=2017-09-05 }}. Articles By Dr.Yanushi Dullewe Wijeyeratne.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Yanushi_Wijeyeratne/  Research Gate].&lt;/ref&gt;&lt;!--  Reference:   http://www.dailynews.lk/epaper/art.asp?id=2011/06/15/pg04_11&amp;pt=p&amp;h=   --&gt;&lt;!-- Reference: http://www.sundayobserver.lk/2010/05/23/spe50.asp --&gt;&lt;!-- &lt;ref&gt;[http://www.thisisnottingham.co.uk/Stroke-research-team-aiming-award/story-12257020-detail/story.html Stroke research team aiming for award].&lt;/ref&gt;--&gt;&lt;!--&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2012/08/03/news32.asp Bedi Prize 2012 to Sri Lankan doctor]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 3 August 2012.&lt;/ref&gt;--&gt;&lt;ref&gt;[http://archives.dailynews.lk/2013/03/11/fea21.asp  Sudden Cardiac Death in Young Adults]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 11 March 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2016/07/04/features/86370  Blocking a heart block]. Daily News,  සම්ප්‍රවේශය on 4 July 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sgul.ac.uk/study/professional-education/st-georges-academic-training/being-a-clinical-academic/case-study-yanushi-wijeyeratne   Case study: Dr Yanushi Dullewe Wijeyeratne].St George's University of London., UK.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sgul.ac.uk/profiles/yanushi-wijeyeratne#biography   Curriculum Vitae of Dr Yanushi Dullewe Wijeyeratne (NIHR Clinical Lecturer at St George's, University of London, UK. &amp; Cardiology Specialty Registrar and Fellow in Cardiac Electrophysiology and Implantable Cardiac Devices at St George's Hospital, London, UK)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=DDD92M1i_0A  අද දෙරණ රුපවාහිනිය සමග හෘද රෝග ‍විශේෂඥ වෛද්‍ය යනුෂී දූල්ලෑව විජයරත්න මහත්මිය]&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න==
* [[:w:en:List of political families in Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්]]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Anuradha_Dullewe_Wijeyeratne  අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න යන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව]
==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html   විජයරත්න පරපුර] 
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3060.html   රත්වත්තේ පරපුර]
* [https://ceylontoday.lk/2024/10/03/vidyajyothi-dr-raja-de-silva-one-of-the-nations-greatest-and-most-cherished-archaeologists/  අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්නයන් ලියු ලිපියක්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241221142200/https://ceylontoday.lk/2024/10/03/vidyajyothi-dr-raja-de-silva-one-of-the-nations-greatest-and-most-cherished-archaeologists/ |date=2024-12-21 }}

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT: විජයරත්න, අනුරාධ දූල්ලෑව}}
[[ප්‍රවර්ගය:1962 උපත්]]
[[Category:ජීවමාන ජනයා]]
[[Category:ජීවත්වන්නෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]</text>
      <sha1>qdwx1282wf1tbgv05oflyeorimene9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800028</id>
      <parentid>800027</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T01:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ලංකා සිංහයා</username>
        <id>32178</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>800028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17227" sha1="3hqhmx9rm0t19xsy5mhhg8tkhsh8323" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = අනුරාධ නිලේන්ද්‍ර දූල්ලෑව විජයරත්න
| order               = මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ &lt;br&gt;හිටපු වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] 
| order1              = උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ&lt;br&gt; මහජන සම්බන්ධතා නිලධාරි
| order2              = අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ&lt;br&gt; පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම්
| order3              = සබරගමු පළාත් සභාවේ&lt;br&gt; කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ හිටපු මන්ත්‍රී
| image               = A. Wijeyeratne.JPG
| parliament          =
| majority            =
| term_start          = 
| term_end            =
| predecessor         =
| successor           =
| birth_date          = {{birth date and age|1962|3|22}}
| birth_place         = [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරයේ දි]]
| death_place         = 
| nationality         = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]
| party               = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
| occupation          = දේශපාලඥ සහ ආයෝජක
| otherparty          = 
| spouse              = දයාoගනි විජයරත්න 
| partner             = 
| relations           =
| children            = [[යනුෂි දූල්ලෑව විජයරත්න]]
| residence           = 168/7, ඇතුලත මල් පාර, කොළඹ 7.
| alma_mater          =[[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ]]&lt;br&gt;[[කිංස්වුඩ් විදුහල|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලය, මහනුවර]]&lt;br&gt;ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය, කොළඹ
| profession          = 
| net worth           = 
| religion            =[[ථේරවාද බෞද්ධ|බෞද්ධ]]
| signature           =
| website             =
| footnotes           =
}}
'''අනුරාධ නිලේන්ද්‍ර දූල්ලෑව විජයරත්න'''  ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]:  '''Anuradha Neelendra Dullewe Wijeyeratne''') (1962 මාර්තු 22)  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]  දේශපාලනඥයෙක්, එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාක්ෂිකයකු හා ආයෝජයකි.&lt;ref&gt; 
[https://web.archive.org/web/20190106050038/http://www.island.lk/2008/01/03/features6.html Dr.Nissanka Wijeyeratne by Professor.Carlo Fonseka]. The Island, සම්ප්‍රවේශය on 3rd January 2008.&lt;/ref&gt; 1931 වසරේ සිට වසර 90 කට වැඩි පරපුර තුනක දේශපාලන ඉතිහාසයක් ඇති පවුලකින් පැවත එන ඔහු
එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සාමාජිකයකු ලෙස ද කටයුතු කල අතර සබරගමු පළාත් සභාවේ කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් 1988 වසරෙහිදී තේරී පත් විය.  බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා විසින් පත් කරන ලදූව මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 වසරේ සිට 2005 වසර තෙක් කිප වරක් හොබවා ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html WIJEYERATNE – Family]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් 2020 පාර්ලිමේන්තු මහ මැතිවරණයට තරග කිරීමට ඔහුට ආරාධනා කර 2020 මාර්තු මාසයේදී [[මාවනැල්ල]] මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂ]] ප්‍රධාන සංවිධායකවරයා ලෙස පත් කරන ලදී. 2020 මහ මැතිවරණයේ දී විජයරත්න පාර්ලිමේන්තුවේ [[කෑගල්ල පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්]] අසුනකට ඉදිරිපත් වි පරාජයට පත් වු අතර ඔහු  
ගතානුගතිකත්ව අතිදක්ෂිණාංශික (දක්ෂිණාංශික ජනතාවාදය) මතවාදීව එක්සත් ජාතික පක්ෂ තුල ස්ථානගත වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/media-release/22_Kegalle.pdf   2020 Parliamentary Election,  Kegalle Electoral District, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;
 
==පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය==
වර්ෂ 1931 දී පැවැති ප්‍රථම රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා ඡන්දයේදී [[කෑගල්ල|කෑගල්ල මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ]] මන්ත්‍රී ධූරය හෙබවූ පළමුවැන්නා වූද&lt;ref&gt;[http://archives.dailynews.lk/2007/10/20/fea03.asp An illustrious son of Sabaragamuwa]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 20 October 2007.&lt;/ref&gt;කීර්තිමත් ලංකික දේශපාලන පවුලකින් පැවත එන නිදහස් සටනේ පුරෝගාමියෙකු වු [[ඩී.එස්. සේනානායක|මහමාන්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක]] රජයේ ස්වදේශ කටයුතු සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය [[එඩ්වින් විජයරත්න|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න]] යන් ගේ මුණුපුරේකි.  
[[ගොනුව:Dr. A. R. B. Amarasinghe &amp; A.D Wijeyeratne at UNESCO.jpg|thumb|left|250px|එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුබද්ධ යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානයේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] පිහිටි ප්‍රධාන මූලස්ථාන 1987 අන්තර් ජාතික මහා මණ්ඩල සැසිවාර දි අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම් අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න හා අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ආචාර්ය ඒ.ආර්.ඛි අමරසිoහ සමගින්]] 

1962 මාර්තු 22 වන දින [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරයේ දි]] උපත ලැබූ ඔහු, දරුවන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ තෙවැන්නා විය, නෙරංජන්, මනෝ සහ ලංකේෂ් යන සොහොයුරන්ගෙන් සහ නිශංගනී නම් සොහොයුරියගෙන් සමන්විත වූ එම පවුලේ දෙමාපියන් වූයේ, මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිලමේ ධුරය මෙන්ම [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන]] රජය යටතේ අධ්‍යාපන, උසස් අධ්‍යාපන සහ අධිකරණ යන අමාත්‍ය ධුර ද දැරූ ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න සහ රඹුක්කන මිදුම වලව්වේ නීටා දුල්ලෑව විජයරත්න ය.

අනුරාධ දුල්ලව විජයරත්න සිය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය [[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙන් ද]], ද්විතීයික අධ්‍යාපනය මහනුවර [[කිංස්වුඩ් විදුහල|කිංස්වුඩ් විද්‍යාලයෙන්]] සහ කොළඹ ඩී.එස්. සේනානායක විද්‍යාලයෙන් ද ලබා ගත්තේය.

==ජීවන සටහන්==
උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ මහජන සම්බන්ධතා නිලධාරි ධුරය හා අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ පාර්ලිමේන්තු සම්බන්ධීකරණ ලේකම් ධුරය ද දැරූ ඔහු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුබද්ධ යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානයේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයේ]] හා ඛුල්ගේරියාවේ පැවිති අන්තර් ජාතික මහා මණ්ඩල සැසිවාර ද [[ජපානය|ජපානයේ]] හා [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] පැවිති ජාත්‍යන්තර සම්මේලන කිපයකම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික නිලදූත සමාජිකයෙකු  ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජය නියෝජනය කළේය.
==දේශපාලන දිවිය==
විජයරත්න දේශපාලන දිවිය ඇරඹුණේ  වර්ෂ 1984 දී [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයේ]] සමවාදි ශිෂ්‍ය පෙරමුණේ දැදිගම ආසනයේ සංවිධායක ලෙසිනි.  එම පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කල අතර වර්ෂ 1988 දි සබරගමු පළාත් සභාවේ කෑගල්ල දිස්‌ත්‍රික්‌ මන්ත්‍රීවරයෙකුද සහ දැදිගම සංවර්ධන සැලැසුම් කමිටුවේ සභාපති වශයෙන් ද සේවය කළාය. 
[[ගොනුව:Hon.Sirimavo Bandaranaike with Hon.Lalith Athulathmudali.JPG|thumb|right|260px|[[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක|සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය]]&lt;br&gt;හා [[ලලිත් ඇතුලත්මුදලි|ලලිත් ඇතුලත්මුදලි ඇමතිතුමා]]&lt;br&gt;අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න සමගින්]]
==වැඩබලන දියවඩන නිලමේ==
මල්වතු හා අස්ගිරි දේ පාර්ශවයයන්හි ගෞරවනිය මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේලා ගේ නිර්දේශය මත බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා විසින් පත් කරන ලදූව මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාලිගාවේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 වසරේ සිට 2005 වසර තෙක් කිප වරක් ඔහු හොබවා ඇත.
==පෞද්ගලික ජීවිතය==
වර්ෂ 1985 දී දයාoගනි ගුණසේකර මෙනවිය සහ අනුරාධ විවාහ වූහ. ඔවුන් දෙපලගේ එකම දියණිය හෘද රෝග ‍විශේෂඥ [[යනුෂි දූල්ලෑව විජයරත්න]] මහත්මියයි.  ඇය එක්සත් රාජධානියේ [[ලන්ඩන්]] නගරයේ  
[https://en.wikipedia.org/wiki/St_George%27s,_University_of_London සේන්ට් ඡෝඡස්, ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාල රෝහලේ]  සේවය කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.bcs.com/editorial/profile.asp?EditorID=73 British Cardiovascular Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905141041/http://www.bcs.com/editorial/profile.asp?EditorID=73 |date=2017-09-05 }}. Articles By Dr.Yanushi Dullewe Wijeyeratne.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Yanushi_Wijeyeratne/  Research Gate].&lt;/ref&gt;&lt;!--  Reference:   http://www.dailynews.lk/epaper/art.asp?id=2011/06/15/pg04_11&amp;pt=p&amp;h=   --&gt;&lt;!-- Reference: http://www.sundayobserver.lk/2010/05/23/spe50.asp --&gt;&lt;!-- &lt;ref&gt;[http://www.thisisnottingham.co.uk/Stroke-research-team-aiming-award/story-12257020-detail/story.html Stroke research team aiming for award].&lt;/ref&gt;--&gt;&lt;!--&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2012/08/03/news32.asp Bedi Prize 2012 to Sri Lankan doctor]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 3 August 2012.&lt;/ref&gt;--&gt;&lt;ref&gt;[http://archives.dailynews.lk/2013/03/11/fea21.asp  Sudden Cardiac Death in Young Adults]. Daily News, සම්ප්‍රවේශය on 11 March 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2016/07/04/features/86370  Blocking a heart block]. Daily News,  සම්ප්‍රවේශය on 4 July 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sgul.ac.uk/study/professional-education/st-georges-academic-training/being-a-clinical-academic/case-study-yanushi-wijeyeratne   Case study: Dr Yanushi Dullewe Wijeyeratne].St George's University of London., UK.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sgul.ac.uk/profiles/yanushi-wijeyeratne#biography   Curriculum Vitae of Dr Yanushi Dullewe Wijeyeratne (NIHR Clinical Lecturer at St George's, University of London, UK. &amp; Cardiology Specialty Registrar and Fellow in Cardiac Electrophysiology and Implantable Cardiac Devices at St George's Hospital, London, UK)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=DDD92M1i_0A  අද දෙරණ රුපවාහිනිය සමග හෘද රෝග ‍විශේෂඥ වෛද්‍ය යනුෂී දූල්ලෑව විජයරත්න මහත්මිය]&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න==
* [[:w:en:List of political families in Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්]]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Anuradha_Dullewe_Wijeyeratne  අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න යන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව]
==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html   විජයරත්න පරපුර] 
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3060.html   රත්වත්තේ පරපුර]
* [https://ceylontoday.lk/2024/10/03/vidyajyothi-dr-raja-de-silva-one-of-the-nations-greatest-and-most-cherished-archaeologists/  අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්නයන් ලියු ලිපියක්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241221142200/https://ceylontoday.lk/2024/10/03/vidyajyothi-dr-raja-de-silva-one-of-the-nations-greatest-and-most-cherished-archaeologists/ |date=2024-12-21 }}

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT: විජයරත්න, අනුරාධ දූල්ලෑව}}
[[ප්‍රවර්ගය:1962 උපත්]]
[[Category:ජීවමාන ජනයා]]
[[Category:ජීවත්වන්නෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]</text>
      <sha1>3hqhmx9rm0t19xsy5mhhg8tkhsh8323</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Filmi</title>
    <ns>15</ns>
    <id>191815</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:හින්දි චිත්‍රපට සංගීතය" />
    <revision>
      <id>800029</id>
      <parentid>785155</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T01:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ෆිල්මි]] to [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:හින්දි චිත්‍රපට සංගීතය]]</comment>
      <origin>800029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="bf67ni7q6tvtnx5e7suha8rhvqpflm6" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:හින්දි චිත්‍රපට සංගීතය]]</text>
      <sha1>bf67ni7q6tvtnx5e7suha8rhvqpflm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලමීන් යමාල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195944</id>
    <revision>
      <id>800026</id>
      <parentid>795890</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T23:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sakari-Simppa</username>
        <id>81226</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>800026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1029" sha1="b6eu48vlpspstef3fcfla6drhmcfs1a" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Lamine_Yamal_France_v_Spain_7.24.26-142.jpg|thumb|Lamine Yamal (2026)]]
'''ලැමයින් යමාල් නස්රෝයි එබානා''' (උපත 2007 ජූලි 13) යනු කැටලෝනියාවේ ඇස්පුල්ගාස් ඩා ලුබ්‍රගේට් හි [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤ]] පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි FC බාර්සිලෝනා සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය කණ්ඩායමේ ඉදිරිපෙළයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Lamine Yamal shows shades of Messi |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2019/12/28/5e072c5722601dbe358b45a6.html |website=MARCA in English |date=2019-12-28 |access-date=2023-04-30 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
{{අංකුරය}}</text>
      <sha1>b6eu48vlpspstef3fcfla6drhmcfs1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දානිගල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196717</id>
    <revision>
      <id>800044</id>
      <parentid>799648</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* ඉතිහාසය */</comment>
      <origin>800044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67084" sha1="req1rzwiva6rhmx9rqpgkygp6n8ckf3" xml:space="preserve">{{Infobox ancient site
 |name = දානිගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානය
 |alternate_name = දානිගල කන්ද, දානිගල වෘත්තාකාර පර්වතය, කන්දේගම පර්වතය
 |image = Danigala Rock.jpg
 |image_size = 250px
 |alt = 
 |caption = දානිගල පර්වතය 
 |map_type = ශ්‍රී ලංකාව
 |relief = yes
 |map_alt = 
 |coordinates = {{coord|7|41|0.44|N|081|12|45.66|E|display=inline,title}}
 |location = [[පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය]], [[උතුරු මැද පළාත]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
 |region = 
 |type = පුරාණ ගුහා සහ පර්වත කැටයම් සහිත පුරාවිද්‍යාත්මක හා භූ විද්‍යාත්මක ස්ථානය
 |part_of = 
 |length = 
 |width = 
 |area = 
 |height = මීටර් 280 ක් පමණ
 |builder = 
 |material = ස්වාභාවික පර්වතය
 |built = 
 |abandoned = 
 |epochs = ප්‍රාග්ඓතිහාසික හා අනුරාධපුර යුගය 
 |cultures = 
 |dependency_of = 
 |occupants = 
 |event = 
 |excavations = 
 |archaeologists = 
 |condition = 
 |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]]
 |management = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]]
 |public_access = හැක
 |website =
 |notes = 
 | designation1          = APMSL
| designation1_offname  = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]&lt;br&gt;දානිගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය&lt;br&gt;(දානිගල සහ කන්දෙගම ලෙන් විහාරය)
| designation1_date     = 
| designation1_number   = 
| designation1_criteria = පුරාවිද්‍යාත්මක හා ඓතිහාසික වැදගත්කම
| designation1_type     = පුරාණ ගුහා,බෞද්ධ ආරාමික නටබුන් හා ශිලා කැටයම්
| designation1_free1name =
| designation1_free1value =
| designation1_free2name =
| designation1_free2value =
}}

'''දානිගල කන්ද''' ('''Danigala Circular Rock''') ශ්‍රී ලංකාවේ [[පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කය|පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ]],[[දිඹුලාගල]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය තුළ කන්දේගම ග්‍රාමසේවා වසමේ [[කන්දේගම]] ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව පිහිටි සුවිශේෂී භූ විද්‍යාත්මක හා පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයකි. ගුවනින් බැලූ විට අර්ධ වෘත්තාකාර ස්වරූපයක් පෙන්වන මෙම පර්වතය දිගුකාලීන භූ විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් හා ඛාදනය හේතුවෙන් වර්තමාන ස්වරූපයට පත්ව ඇති අතර, එය ප්‍රාග්කේම්බ්‍රියානු යුගය දක්වා දිවෙන භූ විද්‍යාත්මක පසුබිමක් සහිත ප්‍රදේශයක පිහිටා ඇත. පුරාවිද්‍යාව, භූ විද්‍යාව, ජෛව විවිධත්වය සහ තාරකා විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන යන විවිධ ක්ෂේත්‍ර සඳහා දානිගල ප්‍රදේශය වැදගත් බව පර්යේෂණවල සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;Sumanarathna2020JEA&quot;&gt;{{cite journal |last1=Sumanarathna |first1=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last3=Kennedy |first3=Jason |last4=Taylor |first4=Bernie |last5=Hornoiu |first5=Iasmina |last6=Bandara |first6=Arana |title=Danigala Alien Mountain and Petroglyphs: A Multidisciplinary Investigation into Astrotourism, Geotourism, and Archeological Significance – Unlocking Sustainable Development Opportunities in Sri Lanka |journal=Journal of Eco Astronomy |volume=1 |issue=1 |year=2020 |doi=10.63119/JEA11.2020}}&lt;/ref&gt;

පොළොන්නරුවේ සිට අරලගංවිල-දෙහිඅත්තකණ්ඩිය පාරේ පැමිණ  දිඹුලාගල පසුකොට හෝ මහියංගනයේ සිට දෙහිඅත්තකණ්ඩිය පසු කොට අරලගංවිලට ළඟාවී දම්මින්න පසුකොට ගිය විට දානිගල වෙත ප්‍රවේශ විය හැක.දානිගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය කොටස් දෙකකි,එනම් දානිගල පර්වතය ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යා කලාපය සහ කන්දෙගම ධනංජය රජ මහා විහාරය ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යා කලාපය ලෙසයි.දානිගල කන්ද හා අවට ප්‍රදේශයෙන් පුරාණ මානව වාසස්ථාන හා ආගමික ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධ සාධක හමුවේ. මෙහි ගුහා කිහිපයක [[බ්‍රාහ්මී]] අක්ෂරවලින් ලියන ලද ශිලා ලේඛන දක්නට ලැබෙන අතර, එවැනි ලේඛන මගින් ගුහා සංඝයා වෙත පූජා කළ දායකයන් පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගත හැකිය.

දානිගල කන්දේ වයඹ බෑවුමේ පිහිටි '''චිත්‍ර ලෙන''' ආශ්‍රිතව පර්වත සිතුවම් සහ කැටයම් දක්නට ලැබේ. 2020 ජූලි 28 දින සිදු කළ පර්යේෂණයකදී මීට පෙර වාර්තා නොවූ සංකේත සහිත පර්වත කැටයම් හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඒවායේ ජ්‍යාමිතික හා මානවරූපී සංකේත ඇතුළු විවිධ රූප දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Sumanarathna2020JEA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sumanarathna2020&quot;&gt;{{cite journal |last1=Sumanarathna |first1=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last3=Taylor |first3=Bernie |last4=Sameera |first4=Geeth |last5=Katupotha |first5=Jinadasa |last6=Bandara |first6=Aruna |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt; පර්යේෂකයන් විසින් මෙම කැටයම්වල ස්වභාවය හා කාලනිර්ණය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයනය අවශ්‍ය බව පෙන්වා දී ඇති අතර 2025දී මහාචාර්ය [[රාජ් සෝමදේව]] විසින් ඉදිරිපත් කළ පර්යේෂණයකින්ද දානිගලේ ගුහා දෙකක පර්වත සිතුවම් පිළිබඳ නව නිරීක්ෂණ වාර්තා කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Sumanarathna2020&quot;/&gt;

== ඉතිහාසය ==
පුරාණ පරිපාලන බෙදීම් අනුව දානිගල පිහිටි ප්‍රදේශය [[තමන්කඩුව]] දිසාවේ [[එගොඩපත්තුව]]ට අයත් වූ බව සඳහන් වේ. කන්දේගම කන්ද ආශ්‍රිත ඓතිහාසික සාධක අතර එම ප්‍රදේශයේ නාමය “දානිගල” ලෙස සඳහන් වන ශිලා ලේඛන සාධකයක් හමු ව තිබේ. මහාවංශය තුළ “අන්තර් ගංගා කලාපීය ප්‍රදේශය” ලෙසත් හෝ &quot;කොට්ටියාරම්පත්තුව&quot; ලෙසත් හඳුන්වන ප්‍රදේශය තුළ දානිගල පිහිටා ඇතැයි සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=පොලොන්නරුවේ නිවාස නියෝජ්‍ය ඇමැතිට පොලොන්නරුවේ දානිගලයි මාතලේ දහයියාගලයි පැටලෙයි!
|url=https://sinhala.mawratanews.lk/exclusive/polonnaruwa-deputy-minister-of-housing-gets-into-trouble-with-polonnaruwa-danigala-and-matale-dahaiyagala/
|access-date=2026-09-16
}}&lt;/ref&gt;දානිගල කන්ද ආශ්‍රිත මානව ක්‍රියාකාරකම්වල ඉතිහාසය දිගු කාල පරාසයක් ආවරණය කරන අතර, එහි ගුහා හා පර්වත ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මගින් ප්‍රදේශයේ පැරණි මානව භාවිතය පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වේ. විශේෂයෙන් දානිගල චිත්‍ර ලෙනේ හමුවන පර්වත කැටයම්, ගුහා ආශ්‍රිත සාධක සහ පසුව හඳුනාගත් ආගමික භාවිතයට සම්බන්ධ සාධක මත පදනම්ව එහි ඉතිහාසය විවිධ අවධි ඔස්සේ සලකා බැලිය හැක.විශේෂයෙන් දානිගලට ආසන්න කන්දේගම කන්ද ආශ්‍රිත ගුහා පද්ධතියේ හමුවන පූර්ව බ්‍රාහ්මී ශිලා ලිපි, කටාරම් කෙටූ ගල්ලෙන් සහ පසුකාලීන ආරාමික නටබුන් මගින් මෙම ප්‍රදේශයේ පුරාණ ආගමික භාවිතය තහවුරු වේ. කන්දේගම කන්ද ලෙන් විහාරය පිළිබඳ වාර්තාවලට අනුව එහි පූර්ව බ්‍රාහ්මී ලිපි මගින් ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයේ සිට භික්ෂූන් සඳහා ගුහා පූජා කිරීම පිළිබඳ සාධක හමුවේ.2020දී පළ වූ පර්යේෂණ මගින් දානිගල චිත්‍ර ලෙනේ පර්වත කැටයම් පිළිබඳ නව වාර්තා සහ විශ්ලේෂණ ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, එමගින් දානිගලේ පැරණි මානව ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ වැඩිදුර පර්යේෂණ සඳහා පදනමක් සපයා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Paranavitana
|first=Senarat
|title=Inscriptions of Ceylon: Volume I: Early Brahmi Inscriptions
|publisher=Department of Archaeology, Ceylon
|year=1970
|pages=23–24
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Kandegama Kanda Viharaya
|url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html
|access-date=2026-09-16
}}&lt;/ref&gt;

=== ප්‍රාග්ඓතිහාසික අවධිය ===

දානිගල කන්දේ ප්‍රාග්ඓතිහාසික මානව ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ ප්‍රධාන සාධකයක් ලෙස එහි ගුහා ආශ්‍රිතව හමුවන පර්වත කැටයම් සැලකේ. විශේෂයෙන් කන්දේ වයඹ බෑවුමේ පිහිටි [[චිත්‍ර ලෙන]] ආශ්‍රිත පර්වත පෘෂ්ඨවල විවිධ ජ්‍යාමිතික, මානවරූපී සහ සංකේතාත්මක රූප කැටයම් කර ඇති බව 2020දී ප්‍රකාශයට පත් කළ පර්යේෂණයකින් වාර්තා කර ඇත. එම පර්යේෂණයේදී කැටයම් අතර මිනිස් රූපවලට සමාන ආකෘති, ඉණිමං ආකාර රේඛා, දුනු හා ඊතල ආකාර සංකේත, ශාක හා සත්ත්ව රූප සහ විශේෂිත ජ්‍යාමිතික සංකේත හඳුනාගෙන ඇත. මෙම කැටයම්වල සමහර රටා ශ්‍රී ලංකාවේ [[දොරවක කන්ද]] සහ [[හැක්බෙලිකන්ද]] වැනි ස්ථානවල පර්වත කලාව සමඟ යම් සමානතා පෙන්වන නමුත්, දානිගල කැටයම් සමස්ත සංයෝජනය අනුව දැනට හඳුනාගෙන ඇති අනෙකුත් ශ්‍රී ලාංකික පර්වත කලාවෙන් වෙනස් බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |display-authors=etal |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;

මෙම පර්වත කැටයම් පිළිබඳ නව පර්යේෂණ 2023දී සිදු කරන ලද නැවත නිරීක්ෂණයකදී තවදුරටත් පුළුල් කර ඇත. රාජ් සෝමදේව විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද පර්යේෂණයට අනුව, දානිගල මුදුනේ පිහිටි ගල් ආවරණ දෙකක බිත්ති තුනක් පුරා එකිනෙක මත පැතිරුණු විවිධ ප්‍රමාණයේ ජ්‍යාමිතික සංකේත හා රේඛා විශාල ප්‍රමාණයක් හඳුනාගෙන ඇත. එම පර්යේෂණයේදී සංකේත සහිත බිත්තිවල [[එස්ටැම්පේජ්]] පිටපත් සකස් කර, ගල් ආවරණවල සැලසුම් සහ අවට පරිසරය ද සටහන් කර ඇත. කැටයම් අතර මිනිස් ප්‍රජනන අවයව හා ලිංගික ඉරියව් නිරූපණයට සමාන රූප මෙන්ම සත්ත්ව රූප කිහිපයක් ද ඇති බව පර්යේෂකයා සඳහන් කරයි. මෙම රූපවල අර්ථය පිළිබඳව පර්යේෂකයා ප්‍රාග්ඓතිහාසික වනාන්තරවාසී ප්‍රජාවන්ගේ ප්‍රජනන සාර්ථකත්වය හා සම්බන්ධ චාරිත්‍රානුකූල ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ උපකල්පනයක් ඉදිරිපත් කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, එය කැටයම්වල නිශ්චිත අර්ථය ලෙස නොව පර්යේෂණාත්මක අර්ථකථනයක් ලෙස සැලකිය යුතුය.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Somadeva |first=Raj |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage |publisher=ICOMOS Sri Lanka |year=2025 |pages=40}}&lt;/ref&gt;

දානිගල කන්දේ ප්‍රාග්ඓතිහාසික භාවිතය පිළිබඳ තවත් වැදගත් සාධකයක් ලෙස පර්වතයේ මුදුනේ විශාල වශයෙන් හමුවන [[ක්වාර්ට්ස්]] ගල් කැබලි සහ ඒවා අතර හඳුනාගත් ගල් මධ්‍යක හා කැබලි දැක්විය හැකිය. 2025 පර්යේෂණයට අනුව, මෙම සාධක මගින් ගල් මෙවලම් නිෂ්පාදනය සිදු වූ බවට සාධක ලැබෙන අතර, එම මෙවලම් පර්වත කැටයම් කිරීම සඳහාද භාවිත වූවා විය හැකි බව යෝජනා කර ඇත. විශාල ක්වාර්ට්ස් කැබලි ප්‍රමාණයක් ස්ථානයේ ඉතිරිව තිබීම, එම ගල් සම්පත දිගු කාලයක් තිස්සේ භාවිත කර ඇති බවට සාධකයක් ලෙස පර්යේෂකයා සලකයි. තවද, එම සාධක කිහිප පරම්පරාවකට අයත් ප්‍රාග්ඓතිහාසික ප්‍රජාවන් විසින් ස්ථානය නැවත නැවත භාවිත කළ හැකි බවට යෝජනා කිරීමට හේතු වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Somadeva |first=Raj |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage |publisher=ICOMOS Sri Lanka |year=2025 |pages=40}}&lt;/ref&gt;

2020දී සිදු කළ මූලික පර්යේෂණයේදී දානිගල චිත්‍ර ලෙනේ පර්වත කැටයම් ප්‍රථම වරට විස්තරාත්මකව වාර්තා කරනු ලැබූ අතර, ඒවායේ සංකේත සමහරක් ඉන්දියාවේ කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ [[එඩක්කල් ගුහා]]වල පර්වත කැටයම් සමඟ සමානකම් දක්වන බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දී ඇත. දානිගලේ සංකේත සම්පූර්ණයෙන් විකේතනය කර හෝ එකම රූප සංයෝජනයක් ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කර නොමැති බවද එම අධ්‍යයනය සඳහන් කරයි. එබැවින් ඒවාට නිශ්චිත සංකේතාත්මක හෝ ආගමික අර්ථයක් ආරෝපණය කිරීම තවදුරටත් පර්යේෂණ අවශ්‍ය වන කරුණකි.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |display-authors=etal |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;

දානිගලේ පර්වත කලාවේ නිශ්චිත කාලය තවමත් විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර නොමැත. 2025දී ඉදිරිපත් කළ පර්යේෂණය මගින් මෙම කැටයම් ප්‍රාග්ඓතිහාසික පර්වත කලාවක් ලෙස සලකා ඇති නමුත්, ඒවායේ නිශ්චිත කාලනිර්ණය සඳහා ස්ථානයේ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් සිදු කර පාරිසරික සාම්පල ලබාගෙන විද්‍යාත්මක කාලනිර්ණ ක්‍රම භාවිත කිරීම අවශ්‍ය බව සඳහන් කර ඇත. ඒ අනුව දානිගලේ පර්වත කැටයම් නිශ්චිත වර්ෂයකට හෝ නිශ්චිත ප්‍රාග්ඓතිහාසික සංස්කෘතික අවධියකට අයත් බව දැනට තීරණාත්මකව ප්‍රකාශ කළ නොහැක.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Somadeva |first=Raj |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage |publisher=ICOMOS Sri Lanka |year=2025 |pages=40}}&lt;/ref&gt;
=== මුල් ඓතිහාසික අවධිය ===

දානිගල කන්ද පාමුල පිහිටි කන්දේගම කන්ද ලෙන් විහාරය ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මගින් මෙම ප්‍රදේශය මුල් ඓතිහාසික යුගයේදී ආගමික හා ආරාමික කටයුතු සඳහා භාවිත වූ බව පෙනේ. විශේෂයෙන් ගුහා මුදුන්වල ඇති ජලය ගලායාම වැළැක්වීම සඳහා සකස් කළ [[කටාරම්]] සහ ඒවාට පහළින් කොටා ඇති මුල් බ්‍රාහ්මී ශිලා ලේඛන මෙම භාවිතයට වැදගත් සාධක වේ. කන්දේගම කන්දේ ඇති එක් ලිපියක් “පරුමක දිගතිස පුත පරුමක ගුතස ලෙනෙ” යනුවෙන් කියවා ඇති අතර, එහි අර්ථය “පරුමක දිගතිස්සගේ පුත් පරුමක ගුත්තගේ ගුහාව” ලෙස දක්වා ඇත. එම ලිපිය මුල් බ්‍රාහ්මී ලිපි සම්ප්‍රදායට අයත් බව හඳුනාගෙන ඇති අතර, එමගින් කන්දේගම කන්ද ආශ්‍රිත ගුහා මුල් ඓතිහාසික සමයේදී භික්ෂූන්ගේ වාසය සඳහා පරිත්‍යාග කර තිබූ බවට සාධක ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kandegama Kanda Viharaya |url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

කන්දේගම කන්දේ ඇති ගුහා ලිපිවලින් ගුහා “අතීත හා අනාගත සතර දිසාවේ සංඝයා” වෙත පූජා කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු ද හමුවේ. එම ලිපිවල දායකයන් ලෙස පරුමකවරුන්, ගම් ප්‍රධානීන් සහ වෙනත් ප්‍රභූ පුද්ගලයන්ගේ නම් සඳහන් වන අතර, එමගින් මෙම ප්‍රදේශයේ ගුහා ආශ්‍රිත ආරාමික භාවිතය සංවිධානාත්මක ස්වරූපයකින් පැවති බව පෙනේ. මෙවැනි ගුහා පූජා කිරීමේ ලිපි මුල් බ්‍රාහ්මී ලිපි සම්ප්‍රදායේ වැදගත් ලක්ෂණයක් වන අතර, ඒවා මගින් මුල් ඓතිහාසික සමයේ බෞද්ධ සංඝයා සහ දායක ප්‍රජාව අතර පැවති සම්බන්ධතාව පිළිබඳද තොරතුරු ලබාගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Paranavitana |first=Senarat |title=Inscriptions of Ceylon: Volume I: Early Brahmi Inscriptions |publisher=Department of Archaeology, Ceylon |year=1970 |pages=23–24}}&lt;/ref&gt;

කන්දේගම කන්ද ආශ්‍රිත ශිලා ලේඛන අතර C289 ලෙස හඳුන්වා ඇති ලිපිය ද වැදගත් වේ. එහි “තිස අයහ පුත මහා අයහ ...” යන පාඨය ඇතුළත් වන අතර, “මහා” නම් කුමරෙකුට සහ ඔහු හා සම්බන්ධ ගම් ප්‍රධානීන්ට අදාළ තොරතුරු එහි සඳහන් වේ. එම ලිපියෙහි ගුහාවක් සංඝයාට පූජා කිරීම පිළිබඳ සඳහනක් දක්නට ලැබෙන අතර, එමගින් කන්දේගම කන්දේ ආරාමික පරිසරයට ප්‍රාදේශීය පරිපාලන හා ප්‍රභූ පන්තියේ පුද්ගලයන් සම්බන්ධ වී සිටි බවට සාධක ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Manthilake |first=H. |title=The “Devanapiya” Kings as Traced from Lithic ‘Brahmi’ Inscriptions of Sri Lanka |booktitle=Proceedings of the 2nd International Conference on Archaeology, History and Heritage |year=2021 |volume=2 |issue=1}}&lt;/ref&gt;

කන්දේගම කන්දේ මෙම ලිපි මගින් පෙනී යන්නේ මුල් ඓතිහාසික සමයේදී දානිගල අවට ප්‍රදේශය හුදෙක් ස්වාභාවික ගුහා සහිත පර්වතයක් නොව, භික්ෂූන්ගේ වාසය හා ආගමික කටයුතු සඳහා භාවිත වූ ආරාමික පරිසරයක් බවයි. ගුහා පූජා කළ දායකයන්ගේ නම් සහ ඔවුන්ගේ සමාජ තත්ත්වයන් පිළිබඳ තොරතුරු ද මෙම ලිපිවලින් හෙළි වන බැවින්, ඒවා එම යුගයේ ආගමික ආයතන, ප්‍රාදේශීය ප්‍රභූවරුන් සහ ගම් මට්ටමේ සමාජය අතර පැවති සම්බන්ධතා අධ්‍යයනය කිරීමටද වැදගත් මූලාශ්‍ර වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Paranavitana |first=Senarat |title=Inscriptions of Ceylon: Volume I: Early Brahmi Inscriptions |publisher=Department of Archaeology, Ceylon |year=1970 |pages=23–24}}&lt;/ref&gt;

==== ශිලා ලේඛන ====

{{Blockquote
|text=
'''
*පෙළ

''පරුමක දිගතිස පුත පරුමක ගුතස ලෙනෙ''

*අන්තර්ගතය

“පරුමක දිගතිස්සගේ පුත් පරුමක ගුත්තගේ ගුහාවයි.”
'''

&lt;br&gt;
{{smaller|{{smaller|
'''හැඳින්වීමේ නාමය''': කන්දේගම කන්ද මුල් බ්‍රාහ්මී ගුහා ලිපිය&lt;br&gt;
'''කාලය''': මුල් ඓතිහාසික අවධිය&lt;br&gt;
'''අක්ෂර''': [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර|මුල් බ්‍රාහ්මී]]&lt;br&gt;
'''භාෂාව''': පැරණි සිංහල/ප්‍රාකෘත
}}}}&lt;br&gt;
{{smaller|{{smaller|
(උපුටාගැනීම: Senarat Paranavitana, ''Inscriptions of Ceylon: Volume I: Early Brahmi Inscriptions'', 1970, pp. 23–24)
}}}}
}}

=== අනුරාධපුර යුගය ===

දානිගල කන්ද පාමුල පිහිටි කන්දේගම කන්ද ලෙන් විහාරයේ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අනුව, මුල් ඓතිහාසික අවධියේ ආරම්භ වූ ගුහා ආශ්‍රිත ආරාමික භාවිතය අනුරාධපුර යුගයේදී තවදුරටත් වර්ධනය වී තිබූ බව පෙනේ. කන්ද පාමුල සහ අවට ප්‍රදේශයෙන් අනුරාධපුර යුගයට අයත් බව හඳුනාගෙන ඇති පැරණි ආරාම ගොඩනැගිලි, [[ස්තූප]] සහ වෙනත් ආගමික ගොඩනැගිලිවල අවශේෂ හමුවේ. මෙම සාධක මගින් කන්දේගම කන්ද අවට ප්‍රදේශය විවිධ ආරාමික හා ආගමික ව්‍යුහයන්ගෙන් සමන්විත පුරාණ බෞද්ධ ආරාමික පරිසරයක් ලෙස පැවති බව පෙනේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kandegama Kanda Viharaya |url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

මෙම කාලයට සම්බන්ධ වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක අවශේෂයක් ලෙස කන්දේගම කන්දේ පිහිටි පැරණි ස්තූපය දැක්විය හැකිය. එය කෘත්‍රිම පදනමක් මත ඉදිකර ඇති අතර, එහි දකුණු හා බටහිර දිශාවලින් පියගැටපෙළ මගින් ප්‍රවේශ විය හැකි බව වාර්තා වේ. එහි විශේෂ ලක්ෂණයක් ලෙස අනෙකුත් ශ්‍රී ලාංකික ස්තූපවල බහුලව දක්නට ලැබෙන පේසාවළලු තුන වෙනුවට පේසාවළලු දෙකක් පමණක් දක්නට ලැබීම සඳහන් කර ඇත. ස්තූපය ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් හා සංරක්ෂණ කටයුතු පසුව සිදු කර ඇති අතර, එම ස්මාරකය පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙස සංරක්ෂණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kandegama Kanda Viharaya |url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

[[File:Buddha Statue Danigala.jpg|thumb|නිධන් හොරුන් විසින් විනාශ කර ඇති දානිගල බුද්ධ ප්‍රතිමාව]]

කන්දේගම කන්දේ ගුහා ආශ්‍රිතව හමුවන විශාල සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමාව ද මෙම පුරාණ ආරාමික සංකීර්ණයේ වැදගත් අවශේෂයකි. ගඩොල් හා මැටි භාවිතයෙන් නිර්මාණය කර ඇති මෙම ප්‍රතිමාව මීටර් 5.4ක් පමණ දිග වන අතර, එහි කලාත්මක ලක්ෂණ ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් පැරණි සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමා සමඟ සමානකම් දක්වන බව සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wikramagamage |first=Chandra |title=Heritage of Rajarata: Major Natural, Cultural and Historic Sites |publisher=Central Bank of Sri Lanka |year=2004 |page=252}}&lt;/ref&gt;

කන්දේගම කන්ද ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අතර ගොඩනැගිලි අවශේෂ, ආගමික ස්මාරක සහ ජල කළමනාකරණයට සම්බන්ධ ව්‍යුහ ද හඳුනාගෙන ඇත. මේවා මගින් අනුරාධපුර යුගයේදී මෙම ප්‍රදේශයේ ආගමික කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය භෞතික පරිසරයක් වර්ධනය වී තිබූ බව පෙනේ. 2017දී මෙම පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානය ආශ්‍රිතව කැණීම් හා සංරක්ෂණ කටයුතු සිදු කළ බව ශ්‍රී ලංකා විගණකාධිපතිවරයාගේ පුරාවිද්‍යා උරුම කළමනාකරණය පිළිබඳ වාර්තාවේද සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Management of the Archaeological Heritage of Sri Lanka |url=https://auditorgeneral.gov.lk/web/images/audit-reports/upload/2020/performance/Archeology-English.pdf |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

=== පොළොන්නරු සහ පසුකාලීන අවධිය ===

අනුරාධපුර රාජධානියේ අවසානයෙන් පසුව පොළොන්නරුව ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන රාජධානිය බවට පත්වීමත් සමඟ දානිගල සහ කන්දේගම ප්‍රදේශය පොළොන්නරු රාජධානියේ භූගෝලීය හා ආගමික පසුබිමට ඇතුළත් විය. පොළොන්නරුව මධ්‍යකාලීන යුගයේදී දිවයිනේ ප්‍රධාන දේශපාලන හා ආගමික මධ්‍යස්ථානයක් වූ අතර, එම කාලයට පෙර ආරම්භ වූ බොහෝ බෞද්ධ ආරාමද එම ප්‍රදේශයේ පැවති බව මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Polonnaruwa: The Medieval Masterpiece |url=https://ccf.gov.lk/heritage-sites/polonnaruwa/ |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

කන්දේගම කන්ද ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයේ අනුරාධපුර යුගයෙන් පසු කාලයට අයත් ආගමික හා ගොඩනැගිලි අවශේෂ පැවති බව පුරාවිද්‍යාත්මක වාර්තා මගින් පෙනේ. කන්ද පාමුල පිහිටි පැරණි ආරාමික සංකීර්ණයට අයත් ගොඩනැගිලි අවශේෂ, ස්තූප සහ වෙනත් ආගමික ව්‍යුහ සමඟ වර්තමාන කන්දේගම කන්ද ලෙන් විහාරය සම්බන්ධ වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kandegama Kanda Viharaya |url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kandegama Royal Temple.jpg|thumb|කන්දෙගම ධනංජය රජ මහා විහාරය]]

කන්දේගම කන්දේ පිහිටි පැරණි ස්තූපය මෙම ස්ථානයේ පසුකාලීන ආගමික භාවිතය පිළිබඳ වැදගත් සාධකයකි. ස්තූපය කෘත්‍රිම පදනමක් මත ඉදිකර ඇති අතර දකුණු හා බටහිර දිශාවලින් පියගැටපෙළ දෙකකින් එයට ප්‍රවේශ විය හැකිය. එහි පේසාවළලු දෙකක් පමණක් පැවතීම එහි විශේෂ ලක්ෂණයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මෙම ස්තූපය ආශ්‍රිතව 2017දී පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් සිදුකර ඇති අතර, පසුව මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදලේ පොළොන්නරු ව්‍යාපෘතිය යටතේ සංරක්ෂණ කටයුතු සිදු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kandegama Kanda Viharaya |url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

පොළොන්නරු රාජධානියේ පරිහානියෙන් පසුව රාජරට ප්‍රදේශයේ දේශපාලන හා ආගමික මධ්‍යස්ථානවල වෙනස්කම් සිදුවුවද, කන්දේගම කන්ද ආශ්‍රිත පුරාණ ආරාමික සම්ප්‍රදාය සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදන් වූ බවට සාධක නොමැත. වර්තමානයේ කන්ද පාමුල පිහිටි කන්දේගම ධනංජය රජමහා විහාරය මෙම පුරාණ ආරාමික භූමිය සමඟ සම්බන්ධ වන නූතන ආගමික ස්ථානයක් ලෙස පවතී. කෙසේ වෙතත්, පොළොන්නරු යුගයෙන් පසු එක් එක් කාල පරිච්ඡේදයට අයත් ගොඩනැගිලි හෝ භාවිතයන් නිශ්චිතව වෙන් කිරීම සඳහා තවත් පුරාවිද්‍යාත්මක හා ඓතිහාසික සාධක අවශ්‍ය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kandegama Kanda Viharaya |url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

== දානිගල පාෂාණ සැකැස්ම==

දානිගල කන්ද අවට තැනිතලා භූමි ප්‍රදේශයෙන් හුදකලාව ඉහළට නැගී සිටින සුවිශේෂී පාෂාණ සැකැස්මකි. භූ විද්‍යාත්මකව එය [[ඉන්සල්බර්ග්]] (inselberg) හෙවත් අවට භූමියෙන් හුදකලාව ඉතිරි වූ පාෂාණ කන්දක් ලෙස විස්තර කර ඇත. දානිගල පාෂාණ සැකැස්ම ප්‍රාග්කේම්බ්‍රියානු පාෂාණවලින් සමන්විත භූ විද්‍යාත්මක කලාපයක පිහිටා ඇති අතර, එය ශ්‍රී ලංකාවේ භූ විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයේ [[විජය සංකීර්ණය]] (Vijayan Complex) සමඟ සම්බන්ධ වේ. මෙම පාෂාණවල ග්‍රැනයිට්මය ග්නයිස්, මිග්මටයිට් සහ අනෙකුත් පරිවර්තනීය පාෂාණ අඩංගු වන අතර, ඒවායේ ඛාදනයට ප්‍රතිරෝධී ස්වභාවය හේතුවෙන් අවට භූමියට සාපේක්ෂව පාෂාණ කන්දක් ලෙස ඉතිරි වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Geological Setting around Danigala Circular Rock |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |year=2020}}&lt;/ref&gt;දානිගලේ විශේෂත්වයක් වන්නේ ඉහළින් බැලූ විට පැහැදිලිව පෙනෙන අර්ධ-වෘත්තාකාර හෝ වක්‍රාකාර භූ හැඩයයි. මෙම හැඩය මිනිසුන් විසින් කෘත්‍රිමව සකස් කරන ලද ව්‍යුහයක් වීමකට වඩා, දිගු කාලයක් පුරා සිදු වූ පාෂාණ ඛාදනය හා කාලගුණික ක්‍රියාකාරීත්වය සමඟ සම්බන්ධ වූ ස්වාභාවික භූ රූපයක් ලෙස භූ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලදී විස්තර කර ඇත. එම නිසා දානිගලේ වෘත්තාකාර හෝ අර්ධ-වෘත්තාකාර පෙනුම එහි භූ විද්‍යාත්මක විශේෂත්වයක් ලෙස සැලකිය යුතු අතර, එය මිනිස් නිර්මාණයක් බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last2=Taylor |first2=Bernie |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;

දානිගලේ ඉහළ කොටස සාපේක්ෂව පුළුල් හා සමතලා පාෂාණ පෘෂ්ඨයකින් සමන්විත වේ. කඳු මුදුනේ ස්වභාවික පාෂාණ පෘෂ්ඨය වක්‍රාකාර සීමාවක් ඔස්සේ පැතිර ඇති අතර, එහි ඇතැම් කොටස්වල ශාක වර්ධනය අඩුවීම හේතුවෙන් පාෂාණ පෘෂ්ඨය පැහැදිලිව දැකිය හැකිය. මෙම ඉහළ කොටසේ ස්වභාවික පාෂාණ හැඩතල සහ කාලගුණික ක්‍රියාවලීන් මගින් ඇති වූ රේඛා හා මතුපිට ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ. ඉහළ සමතලා පෘෂ්ඨය මිනිසුන් විසින් ගුවන් යානා ගොඩබැස්සවීම සඳහා සකස් කළ ධාවන පථයක් හෝ ගුවන් යානා නැවතුම් ස්ථානයක් වූ බවට පසුකාලීනව නිර්මාණය වූ ජනප්‍රවාද සඳහා පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මෙතක් හමු වී නොමැති අතර පර්යේෂකයන් ද ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබ තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last2=Taylor |first3=Bernie |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;

දානිගලේ බාහිර පාෂාණ පෘෂ්ඨයට අමතරව එහි බෑවුම් හා පාෂාණ ගර්භය ආශ්‍රිතව ස්වභාවික ගල් කුහර සහ ගල් ආවරණ කිහිපයක් පවතී. මෙම ගල් කුහර අතරින් චිත්‍ර ලෙන විශේෂ පුරාවිද්‍යාත්මක වැදගත්කමක් දරයි. 2020දී සිදු කළ පුරාවිද්‍යා-තාරකා විද්‍යාත්මක හා භූ විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණයකදී එහි වයඹ බෑවුමේ පෙර වාර්තා නොවූ ශිලා කැටයම් හඳුනාගෙන ඇත. ඒවා අතර ජ්‍යාමිතික සංකේත, මිනිස් ආකාරයට සමාන රූප සහ විවිධ රේඛාමය සංකේත ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last3=Taylor |first3=Bernie |last4=Sameera |first4=K. A. G. |last5=Katupotha |first5=Jinadasa |last6=Bandara |first6=Aruna |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;දානිගලේ පාෂාණ ගර්භ හා ගල් ආවරණ ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක එම ස්ථානයේ මිනිස් භාවිතය පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු සපයයි. ගුහා මුහුණත්වල ඇති [[කපාරාරාක්ෂිත]] හෙවත් drip ledges සහ [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර|බ්‍රාහ්මී]] ලිපි වැනි සාධක මගින් දානිගල ආශ්‍රිත ගල් ගුහා පුරාණ කාලයේ බෞද්ධ භික්ෂූන්ගේ ආරාමික භාවිතයට සම්බන්ධ වූ බව තහවුරු වේ. එම නිසා දානිගලේ ගර්භය පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක සාකච්ඡාවේදී වඩාත් පැහැදිලිව තහවුරු කළ හැකි මානව භාවිතය වන්නේ ගුහා ආශ්‍රිත ආරාමික භාවිතයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kandegama Kanda Viharaya |url=https://www.lankapradeepa.com/2021/07/kandegama-kanda-viharaya.html |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

=== රාවණා සම්බන්ධ පසුකාලීන මත ===

දානිගලේ අසාමාන්‍ය අර්ධ-වෘත්තාකාර පාෂාණ හැඩය සහ පුළුල් ඉහළ පෘෂ්ඨය හේතුවෙන් පසුකාලීනව එය [[රාවණා]] රජු සම්බන්ධ ජනප්‍රවාද සමඟ මෑතකාලීනව සම්බන්ධ කිරීමට රාවණා මතය දරන පුද්ගලයින් පටන්ගෙන ඇත. එම මතයන්ට අනුව දානිගල රාවණා රජුගේ ගුවන් යානයක් ලෙස ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන [[දඬුමොනරය]] හෝ පුෂ්පක විමානය ගොඩබැස්සවූ ස්ථානයක් විය හැකි බවත්, කඳු මුදුනේ සමතලා කොටස ඒ සඳහා භාවිත කළ ස්ථානයක් විය හැකි බවත් ඔවුන්ගේ ඇතැම් ජනප්‍රිය විස්තරවල සඳහන් වේ.ඊට අමතරව තවත් සමහරු දානිගල [[පිටසක්වල ජීවින්]] සමඟ සම්බන්ධ කර අදහස් දැක්වීමක් ද දැකිය හැක.පසුකාලීනව ඇති වූ මෙම අදහස් නිසා දානිගලට &quot;Alien Mountain&quot; වැනි නවීන ජනප්‍රිය නාමකරණද ලැබී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Danigala Circular Rock – Alien Mountain |url=https://www.lakpura.com/pages/danigala-circular-rock |access-date=2026-09-16}}&lt;/ref&gt;

කෙසේ වෙතත්, රාවණා හෝ පිටසක්වල ජීවීන් සම්බන්ධ මෙම මතයන් සහ දානිගලේ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අතර පැහැදිලි වෙනසක් ඇති බව පුරාවිද්‍යා පර්යේෂකයන්ගේ මතය වී තිබේ.දානිගල සම්බන්ධ නූතන භූ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් එහි අර්ධ-වෘත්තාකාර හැඩය දිගුකාලීන ස්වාභාවික ඛාදන හා කාලගුණික ක්‍රියාවලීන් මගින් ඇති වූ භූ රූපයක් ලෙස පැහැදිලි කරයි. එබැවින් එම හැඩය කෘත්‍රිමව සකස් කළ ජනප්‍රවාදගත ගුවන් යානා ධාවන පථයක් හෝ ගොඩබෑමේ වේදිකාවක් බවට සාධකයක් නොවන බව සනාථ වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Geological Setting around Danigala Circular Rock |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |year=2020}}&lt;/ref&gt;

තවද, දානිගලෙන් හඳුනාගෙන ඇති බ්‍රාහ්මී ලිපි, ගුහා, ස්තූප සහ අනෙකුත් ආරාමික අවශේෂ මගින් තහවුරු වන මානව ඉතිහාසය ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල හමුවන පරිදි පුරාණ බෞද්ධ ආරාමික භාවිතය සමඟ විශේෂයෙන්ම සම්බන්ධ වේ. 2020දී හඳුනාගත් ශිලා කැටයම් සම්බන්ධයෙන්ද පර්යේෂකයන් විවිධ අර්ථකථන ඉදිරිපත් කර ඇතත්, ඒවා රාවණා,පිටසක්වල ජීවීන්,දඬුමොනරය හෝ වෙනත් විශේෂ පුරාවෘත්ත චරිතයකට සම්බන්ධ කරන නිශ්චිත පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයක් ලෙස මෙතෙක් තහවුරු කර නොමැත.ඒ අනුව දානිගල සම්බන්ධව මෑතකාලීනව නිර්මාණය වූ කතාන්දර පුරාවිද්‍යාත්මකව තහවුරු වූ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලෙස නොව, ස්ථානයේ අසාමාන්‍ය භූ හැඩය, ගුහා සහ ශිලා කැටයම් වටා පසුකාලීනව වර්ධනය වූ ජනප්‍රවාද හා සංස්කෘතික අර්ථකථන ලෙස සැලකිය හැකි ය.දැනට පවතින පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අනුව දානිගලේ මානව ඉතිහාසය පිළිබඳව වඩාත් නිශ්චිතව සාකච්ඡා කළ හැක්කේ එහි ප්‍රාග්ඓතිහාසික ශිලා කැටයම් සහ පුරාණ බෞද්ධ ආරාමික අවශේෂ මතය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last3=Taylor |first3=Bernie |last4=Sameera |first4=K. A. G. |last5=Katupotha |first5=Jinadasa |last6=Bandara |first6=Aruna |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;

== නූතන පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණ ==

දානිගල කන්ද පිළිබඳ නූතන පුරාවිද්‍යාත්මක හා අන්තර්විෂය පර්යේෂණ විධිමත්ව වර්ධනය වන්නේ 2020 දශකයේදීය. 2020 ජූලි 28 දින මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදලේ පොළොන්නරු අලහන පරිවේණ ව්‍යාපෘතිය හා Eco Astronomy ආයතනයේ පර්යේෂකයන් එක්ව සිදු කළ පුරාවිද්‍යාත්මක, භූ විද්‍යාත්මක හා පුරාවිද්‍යා-තාරකා විද්‍යා සමීක්ෂණයකදී දානිගල කන්දේ වයඹ බෑවුමේ පිහිටි චිත්‍ර ලෙනෙහි එතෙක් වාර්තා නොවූ [[පෙට්‍රොග්ලිෆ්]] හෙවත් ශිලා කැටයම් හඳුනාගන්නා ලදී. මෙම සොයාගැනීම දානිගල කන්දේ පුරාවිද්‍යාත්මක වැදගත්කම නව මානයකට ගෙන ආ අතර, එම ස්ථානය පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා පුරාවිද්‍යාව සමඟ භූ විද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව සහ පරිසර අධ්‍යයනය වැනි විෂය ක්ෂේත්‍රද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last3=Taylor |first3=Bernie |last4=Sameera |first4=K. A. G. |last5=Katupotha |first5=Jinadasa |last6=Bandara |first6=Aruna |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;

2020දී සිදු කළ මූලික පර්යේෂණවලදී චිත්‍ර ලෙනේ ශිලා පෘෂ්ඨය මත විවිධ ජ්‍යාමිතික සංකේත හා රේඛා මෙන්ම මිනිස් හා සත්ත්ව රූපවලට සමාන කැටයම්ද වාර්තා කරන ලදී. ඇතැම් සංකේත අනෙකුත් දකුණු ආසියානු ශිලා කලාවන් සමඟ සංසන්දනය කර ඇති අතර, විශේෂයෙන් ඉන්දියාවේ එඩක්කල් ගුහා ශිලා කැටයම් සමඟ සමානතා පිළිබඳ අවධානය යොමු කර ඇත. එම පර්යේෂණය මගින් දානිගල කැටයම්වල ඇති ඇතැම් සංකේත “bind rune” ආකාරයේ සංකේත ලෙස විස්තර කරමින් ඒවායේ පුරාවිද්‍යා-තාරකා විද්‍යාත්මක වැදගත්කම පිළිබඳ උපකල්පනද ඉදිරිපත් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, එවැනි සංකේතවල නිශ්චිත අර්ථය සහ කාලනිර්ණය තවදුරටත් පර්යේෂණ කළ යුතු කරුණු ලෙස පවතී.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last3=Taylor |first3=Bernie |last4=Sameera |first4=K. A. G. |last5=Katupotha |first5=Jinadasa |last6=Bandara |first6=Aruna |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology |volume=1 |issue=2 |pages=46–59 |year=2020 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37}}&lt;/ref&gt;

දානිගල කන්දේ පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලදී ශිලා කැටයම් පමණක් නොව, එම කැටයම් නිර්මාණය කළ ප්‍රාග්ඓතිහාසික ප්‍රජාවන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සාධකද අවධානයට ලක්ව ඇත. කඳු මුදුන ආශ්‍රිතව හමුවන ක්වාට්ස් කැබලි, ගල් මෙවලම් නිෂ්පාදනයට සම්බන්ධ විය හැකි මධ්‍යස්ථාන සහ කැටයම් කිරීමට භාවිත කළ හැකි වූ මෙවලම් නිෂ්පාදන අපද්‍රව්‍ය පිළිබඳව පර්යේෂකයන් අවධානය යොමු කර ඇත. මෙවැනි සාධක එම ස්ථානයේ ගල් මෙවලම් නිෂ්පාදනය සහ ශිලා කැටයම් කිරීම සම්බන්ධ ක්‍රියාකාරකම් සිදුවී තිබිය හැකි බවට පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ප්‍රශ්න මතු කර තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Somadeva |first=Raj |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage |publisher=ICOMOS Sri Lanka |year=2025}}&lt;/ref&gt;

2023 ජූනි මාසයේදී රාජ් සෝමදේව ප්‍රමුඛ පර්යේෂණ කණ්ඩායම විසින් දානිගල කන්දේ ශිලා කැටයම් නැවත පරීක්ෂා කරන ලදී. එහිදී කඳු මුදුනේ පිහිටි ගල් ආවරණ දෙකක බිත්ති තුනක විවිධ ප්‍රමාණවලින් යුත් එකිනෙක මත අතිච්ඡාදනය වන ජ්‍යාමිතික සංකේත හා රේඛා විශාල සංඛ්‍යාවක් ලේඛනගත කර ඇත. ඒවායේ ස්ථානගත වීම හා ස්වරූපය සවිස්තරාත්මකව සටහන් කිරීම සඳහා පුරාවිද්‍යාවේ භාවිත වන estampage ක්‍රමය භාවිත කර ශිලා පෘෂ්ඨවල පිටපත් ලබාගෙන ඇති අතර, ගල් ආවරණවල භූ සැලසුම්ද මිනුම් පරිමාණයකට සකස් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Somadeva |first=Raj |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage |publisher=ICOMOS Sri Lanka |year=2025}}&lt;/ref&gt;රාජ් සෝමදේවගේ පර්යේෂණයේදී ඇතැම් සංකේත මිනිස් ප්‍රජනන අවයව, ලිංගික ඉරියව් සහ සතුන්ගේ රූප නිරූපණය කරන බවට අර්ථකථනයක් ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, එම ගල් ආවරණ ප්‍රාග්ඓතිහාසික ප්‍රජාවන්ගේ ප්‍රජනන සාර්ථකත්වයට සම්බන්ධ චාරිත්‍රානුකූල ක්‍රියාකාරකම් සඳහා භාවිත වී ඇති හැකියාවද පර්යේෂකයාන් යෝජනා කරයි.කෙසේ වෙතත් මෙය තහවුරු කළ නිගමනයක් නොවන අතර ශිලා කැටයම්වල ස්වරූපය හා ඒවායේ පරිසරය මත පදනම් වූ පර්යේෂණාත්මක අර්ථකථනයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Somadeva |first=Raj |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage |publisher=ICOMOS Sri Lanka |year=2025}}&lt;/ref&gt;

දානිගල ශිලා කැටයම්වල නිශ්චිත කාලය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් තහවුරු කර නොමැත. 2025 පර්යේෂණය අනුව ස්ථානයේ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් සිදු කර පාරිසරික සාම්පල ලබාගෙන විද්‍යාත්මක කාලනිර්ණ ක්‍රම මගින් එහි කාලය තීරණය කිරීමට ඉදිරි පර්යේෂණ සැලසුම් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite conference |last=Somadeva |first=Raj |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage |publisher=ICOMOS Sri Lanka |year=2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sumanarathna |first=Aravinda Ravibhanu |last2=Aouititen |first2=Majda |last3=Taylor |first3=Bernie |last4=Kennedy |first4=Jason |last5=Hornoiu |first5=Iasmina |last6=Bandara |first6=Arana |title=Danigala Alien Mountain and Petroglyphs: A Multidisciplinary Investigation into Astrotourism, Geotourism, and Archeological Significance – Unlocking Sustainable Development Opportunities in Sri Lanka |journal=Journal of Eco Astronomy |volume=1 |issue=1 |pages=200–227 |year=2020 |doi=10.63119/JEA11.2020}}&lt;/ref&gt;
==වෙනත් ලිපි==
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]]
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]]
*[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]
*[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]]
*[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]]
*[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]]
*[[රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය]]
==බාහිර සබැඳි==
* [https://ecoastronomy.edu.lk/journal-of-eco-astronomy/vol01-isuue-01-pp-200-227-2020/ ''Danigala Alien Mountain and Petroglyphs: A Multidisciplinary Investigation into Astrotourism, Geotourism, and Archeological Significance''] – Eco Astronomy Inc.
* [https://ecoastronomy.edu.lk/research/ දානිගල කේතකරණ පර්යේෂණය] – Eco Astronomy Inc.
* [https://openrepository.aut.ac.nz/items/d8005ce8-337a-4254-aa98-ac49d8c8f252 ''Danigala Alien Mountain and Petroglyphs''] – Auckland University of Technology Open Repository
* [https://www.icomos.lk/wp-content/uploads/2025/11/Conference-Reader.pdf ''Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka''] – ICOMOS Sri Lanka, 2025
* [https://doi.org/10.4038/tjata.v1i2.37 ''The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka''] – TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology
==මූලාශ්‍ර==

* {{cite book
 |last=Paranavitana
 |first=Senarat
 |author-link=Senarath Paranavithana
 |title=Inscriptions of Ceylon: Volume I: Early Brahmi Inscriptions
 |publisher=Department of Archaeology, Ceylon
 |year=1970
 |pages=23–24
}}

* {{cite book
 |last=Wikramagamage
 |first=Chandra
 |title=Heritage of Rajarata: Major Natural, Cultural and Historic Sites
 |publisher=Central Bank of Sri Lanka
 |year=2004
 |page=252
}}

* {{cite journal
 |last=Sumanarathna
 |first=Aravinda Ravibhanu
 |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka
 |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology
 |volume=1
 |issue=2
 |year=2020
 |pages=46–59
 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37
}}

* {{cite conference
 |last=Somadeva
 |first=Raj
 |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka
 |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage
 |publisher=ICOMOS Sri Lanka
 |year=2025
}}
==යොමු==
{{reflist}}
==වැඩිදුර කියවීම==

* {{cite journal
 |last=Sumanarathna
 |first=Aravinda Ravibhanu
 |author2=Majda Aouititen
 |author3=Jason Kennedy
 |author4=Bernie Taylor
 |author5=Iasmina Hornoiu
 |author6=Arana Bandara
 |title=Danigala Alien Mountain and Petroglyphs: A Multidisciplinary Investigation into Astrotourism, Geotourism, and Archeological Significance – Unlocking Sustainable Development Opportunities in Sri Lanka
 |journal=Journal of Eco Astronomy
 |volume=1
 |issue=1
 |year=2020
 |pages=200–227
 |doi=10.63119/JEA11.2020
}}

* {{cite journal
 |last=Sumanarathna
 |first=Aravinda Ravibhanu
 |author2=Majda Aouititen
 |author3=Bernie Taylor
 |author4=K. A. G. Sameera
 |author5=Jinadasa Katupotha
 |author6=Aruna Bandara
 |title=The First Record of the Archeoastronomical Bind Rune Associated with Petroglyphs in Danigala Circular Rock, Sri Lanka
 |journal=TRIVALENT: Journal of Archaeology, Tourism &amp; Anthropology
 |volume=1
 |issue=2
 |year=2020
 |pages=46–59
 |doi=10.4038/tjata.v1i2.37
}}

* {{cite conference
 |last=Somadeva
 |first=Raj
 |title=Prehistoric petroglyphs in two rock shelters at Dänigala in Polonnaruva District of Sri Lanka
 |booktitle=Beyond Dr. Roland Silva: Charting New Frontiers in Sri Lanka’s Cultural Heritage
 |publisher=ICOMOS Sri Lanka
 |year=2025
}}</text>
      <sha1>req1rzwiva6rhmx9rqpgkygp6n8ckf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මඟුල් කරඳ.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196811</id>
    <revision>
      <id>800043</id>
      <parentid>800021</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T07:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <origin>800043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3058" sha1="nz4yovpcbv846x1aggtrpryyl6zwi0n" xml:space="preserve">'''මඟුල් කරඳ''' (Pongamia pinnata) යනු Fabaceae හෙවත් රනිල කුලයට අයත් ශාක විශේෂයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මෙය මඟුල් කරඳ සහ කරඳ යන නම්වලින් හඳුන්වනු ලැබේ. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Magul karanda (මඟුල් කරඳ) |url=https://find.cmb.ac.lk/trees/529 |access-date=22 September 2026 |website=FIND UOC |publisher=University of Colombo}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|year=2025|title=Updated family and flora of Sri Lanka|url=https://cjs.sljol.info/articles/8264/files/67b57daabe6c3.pdf|journal=Ceylon Journal of Science|publisher=National Science Foundation of Sri Lanka|volume=54|issue=1|pages=65–212}}&lt;/ref&gt;

== විස්තරය ==

මඟුල් කරඳ විශාල වෘක්ෂයක් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 15–25 පමණ උසට වර්ධනය වේ. එහි අතු පතර පුළුල්ව විහිදෙන අතර ඝන සෙවණක් ලබා දෙයි. පත්‍ර තරුණ අවස්ථාවේ රතු-දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර පසුව දිලිසෙන තද කොළ පැහැයට පත්වේ. මල් සුදු, රෝස හෝ දම් පැහැති විය හැකි අතර සුවඳවත් වේ. මල් පිපීමෙන් පසු දුඹුරු පැහැති බීජාවරණ සහිත ගෙඩි හටගන්නා අතර එක් ගෙඩියක සාමාන්‍යයෙන් බීජ එකක් හෝ දෙකක් අඩංගු වේ. බීජ තෙල් සහිත ආවරණයකින් යුක්ත වේ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=''Pongamia pinnata''; Fabaceae
|url=http://www.worldagroforestry.org/treedb2/AFTPDFS/Pongamia_pinnata.pdf
|website=World Agroforestry
|year=2009
|access-date=24 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථානය ==

''Pongamia pinnata'' ශ්‍රී ලංකාවද ඇතුළත් වන නිවර්තන සහ උපනිවර්තන ආසියානු කලාපවල ස්වභාවිකව ව්‍යාප්ත වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ මඟුල් කරඳ පහතරට ප්‍රදේශවල සහ ජල මාර්ග ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=''Pongamia pinnata'' (L.) Pierre
|url=https://powo.science.kew.org/taxon/515679-1
|website=Plants of the World Online
|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew
|access-date=24 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Magul karanda (මඟුල් කරඳ)
|url=https://find.cmb.ac.lk/trees/529
|website=FIND UOC
|publisher=University of Colombo
|access-date=24 September 2026
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>nz4yovpcbv846x1aggtrpryyl6zwi0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජයරත්න පතිරආරච්චි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196815</id>
    <revision>
      <id>800030</id>
      <timestamp>2026-09-24T02:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox biography|name=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|native_name=ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_name=පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න|image=Dr. Jayarathna Pathiraarachchi.jpg|caption=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_date={{birth date and age|1961|1|18}}|birth_place=ඉංගිර...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>800030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13379" sha1="eqh31i8y92mlffoubejnqzv2snmatap" xml:space="preserve">{{Infobox biography|name=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|native_name=ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_name=පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න|image=Dr. Jayarathna Pathiraarachchi.jpg|caption=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_date={{birth date and age|1961|1|18}}|birth_place=[[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]|nationality=ශ්‍රී ලාංකික|gender=පුරුෂ|occupation=ස්වාධීන පර්යේෂක, ඉතිහාසඥ, කර්තෘ|known_for=විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද}}

'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==

=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලන සමය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:Y7PZ9XRCAMF&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: C8W7B1LR4XJ&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TKZJE2UQ6BA&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TQAFB98CEC8&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8KCQZBCGRGE&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8561BX2CRP9&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:W75YE8F78LG&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:2BXCRRT1YLZ&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://jayarathnapathiraarachchipublications.blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://jayarathnapathiraarachchi.blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]

*</text>
      <sha1>eqh31i8y92mlffoubejnqzv2snmatap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800031</id>
      <parentid>800030</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T02:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>Image, Date Of birth added</comment>
      <origin>800031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13308" sha1="sg5tra9kx0g3wbihlkaizacaini8ikw" xml:space="preserve">{{Infobox biography|name=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|native_name=ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_name=පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න|image=Dr. Jayarathna Pathiraarachchi.jpg|caption=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_date={{birth date and age|1961|1|18}}|birth_place=[[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]|nationality=ශ්‍රී ලාංකික|gender=පුරුෂ|occupation=ස්වාධීන පර්යේෂක, ඉතිහාසඥ, කර්තෘ|known_for=විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද}}

'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 28 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 28කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳහන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලන සමය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:Y7PZ9XRCAMF&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: C8W7B1LR4XJ&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TKZJE2UQ6BA&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TQAFB98CEC8&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8KCQZBCGRGE&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8561BX2CRP9&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:W75YE8F78LG&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:2BXCRRT1YLZ&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]

*</text>
      <sha1>sg5tra9kx0g3wbihlkaizacaini8ikw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800032</id>
      <parentid>800031</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T02:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>Image, Date Of birth added</comment>
      <origin>800032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13340" sha1="2sm80docoxgx78dol85oc5qmptvmf08" xml:space="preserve">{{Infobox biography|name=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|native_name=ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_name=පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න|image=[[ගොනුව:Dr. Jayarathna Pathiraarachchi.jpg|thumb|center|200px]]|caption=ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි|birth_date={{birth date and age|1961|1|18}}|birth_place=[[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]|nationality=ශ්‍රී ලාංකික|gender=පුරුෂ|occupation=ස්වාධීන පර්යේෂක, ඉතිහාසඥ, කර්තෘ|known_for=විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද}}

'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 28 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 28කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:Y7PZ9XRCAMF&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: C8W7B1LR4XJ&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TKZJE2UQ6BA&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TQAFB98CEC8&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8KCQZBCGRGE&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8561BX2CRP9&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:W75YE8F78LG&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:2BXCRRT1YLZ&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>2sm80docoxgx78dol85oc5qmptvmf08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800033</id>
      <parentid>800032</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T02:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>Image, Date Of birth added</comment>
      <origin>800033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12504" sha1="kcdvgefnwny7mop0e56bceev252yxcs" xml:space="preserve">&lt;nowiki&gt;{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා&lt;/nowiki&gt;

'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 28 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 28කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:Y7PZ9XRCAMF&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: C8W7B1LR4XJ&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TKZJE2UQ6BA&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TQAFB98CEC8&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8KCQZBCGRGE&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8561BX2CRP9&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:W75YE8F78LG&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:2BXCRRT1YLZ&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>kcdvgefnwny7mop0e56bceev252yxcs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800034</id>
      <parentid>800033</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T02:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>Image, Date Of birth added</comment>
      <origin>800034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12431" sha1="ii1nyjm716gw04vtnhnco2f5m69t5l5" xml:space="preserve">'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:Y7PZ9XRCAMF&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: C8W7B1LR4XJ&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TKZJE2UQ6BA&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TQAFB98CEC8&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8KCQZBCGRGE&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8561BX2CRP9&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:W75YE8F78LG&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:2BXCRRT1YLZ&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>ii1nyjm716gw04vtnhnco2f5m69t5l5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800035</id>
      <parentid>800034</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T02:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>Image, Date Of birth added</comment>
      <origin>800035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12594" sha1="tsbwbxysq333w80tzxd2pkzhpsazgtm" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:Y7PZ9XRCAMF&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: C8W7B1LR4XJ&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TKZJE2UQ6BA&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TQAFB98CEC8&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8KCQZBCGRGE&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8561BX2CRP9&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:W75YE8F78LG&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:2BXCRRT1YLZ&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>tsbwbxysq333w80tzxd2pkzhpsazgtm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800036</id>
      <parentid>800035</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T03:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>Image, Date Of birth added</comment>
      <origin>800036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13413" sha1="pe4o4ki9xnmghwgjjs60zx2vm67m0ff" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:Y7PZ9XRCAMF&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: C8W7B1LR4XJ&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TKZJE2UQ6BA&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:TQAFB98CEC8&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8KCQZBCGRGE&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:8561BX2CRP9&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:W75YE8F78LG&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[[Google Books]]: GGKEY:2BXCRRT1YLZ&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>pe4o4ki9xnmghwgjjs60zx2vm67m0ff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800037</id>
      <parentid>800036</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T03:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>References to books</comment>
      <origin>800037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14037" sha1="rdn9xkmmqc728p4lsv2kxvk1uttqxdh" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Google Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009) — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008) — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King...'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011) — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009) — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005) — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>rdn9xkmmqc728p4lsv2kxvk1uttqxdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800038</id>
      <parentid>800037</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T04:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <comment>References added</comment>
      <origin>800038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14762" sha1="1ln3adqzxgev51yh1eev2uanjhcoc3o" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* [https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005)] — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009)] — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008)] — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā]'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...]'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...]'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King.]..'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011)] — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009)] — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* Commentary and Inscription (අටුවා සහ සෙල්ලිපි) - [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ English Translation]

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>1ln3adqzxgev51yh1eev2uanjhcoc3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800039</id>
      <parentid>800038</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T04:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>References added</comment>
      <origin>800039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14762" sha1="px4z0rsf2e8im60cxq8cr9cnbc61buv" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* [https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005)] — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009)] — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008)] — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā]'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...]'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...]'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King.]..'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011)] — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009)] — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* Commentary and Inscription (අටුවා සහ සෙල්ලිපි) - [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ English Translation]

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>px4z0rsf2e8im60cxq8cr9cnbc61buv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800040</id>
      <parentid>800039</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T04:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>References added</comment>
      <origin>800040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14762" sha1="hhcc697cxvxy3a1wl38ti9vjf46okhz" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* [https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005)] — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත මුල්කාලීන කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009)] — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008)] — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā]'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...]'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...]'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King.]..'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011)] — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009)] — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ Commentary and Inscription (අටුවා සහ සෙල්ලිපි)] - English Translation

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>hhcc697cxvxy3a1wl38ti9vjf46okhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800041</id>
      <parentid>800040</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T04:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrasenadhipathi</username>
        <id>81229</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>references added</comment>
      <origin>800041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14734" sha1="11ffa21dndmyzoxr8p24dnendl3o7gp" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පැණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණා පාලනសមය පිළිබඳව කෙරෙන නූතන විකල්ප සාකච්ඡාවලදී පතිරආරච්චි මහතා සෙල්ලිපි පාඨයන් උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලාංකීය හෙළ සමාජය සතුව ඉහළ විශ්වීය අවබෝධයක්, දියුණු තාරකා විද්‍යාවක් සහ ගුවන් යානා ක්‍රියාකරවීම් (Aerospace/Aviation) සඳහා අවශ්‍ය දේශීය ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් කරයි.

== මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද ==
ඔහු සිය පර්යේෂණ නිබන්ධන ග්‍රන්ථවලට අමතරව ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය සහ විකාශන පථයන් ඔස්සේ අදහස් දක්වයි. ''Dhanush Vlogs SL'' වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ උරුමයන් සහ විකල්ප ඉතිහාසය පිළිබඳ යූටියුබ් නාලිකාවල නිරන්තරයෙන් දේශන පවත්වන අතර, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සංස්කෘත භාෂා අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි ප්‍රධාන ධාරාවේ විද්වතුන් සමඟ අටුවා පරිවර්තන සහ සෙල්ලිපි සම්බන්ධ පොදු සජීවී විවාද සහ සාකච්ඡාවලට ද සහභාගී වී ඇත.

== ප්‍රකාශිත කෘති (Books) ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත සහ සංග්‍රහ කරන ලද පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා ඩිජිටල් ලෙස දර්ශනය වේ:

* [https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005)] — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009)] — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008)] — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā]'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...]'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...]'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King.]..'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011)] — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009)] — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ Commentary and Inscription (අටුවා සහ සෙල්ලිපි)] - English Translation

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>11ffa21dndmyzoxr8p24dnendl3o7gp</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>