දැන්වීම්කරණය

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>දැන්වීම්කරණය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4224</id>
    <revision>
      <id>800467</id>
      <parentid>784295</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T02:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harshani perara</username>
        <id>81299</id>
      </contributor>
      <comment>/* ප්‍රචාරණ මාධ්‍යයක් තෝරා ගැනීම */</comment>
      <origin>800467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69114" sha1="t7ku7jx24yygfwduzciqe0vckr5jbpu" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}[[Image:Advertising2.jpg|thumb||right||350px|ප්‍රචාරණය]]
{{Marketing}}
'''දැන්වීම්කරණය''' හෙවත් '''වෙළඳ ප්‍රචාරනය''' සන්නිවේදන  ක්‍රමයකි.  එය   අදාල පාරිභෝගිකයා විසින් භාණ්ඩය හා සේවාව ලබා ගන්නා ආකාරය හා එය භාවිත කරන ආකාරය  සම්බන්ධව  සිදු කෙරෙන දැනුවත් කිරිමකි. සමහර වෙළෙඳ  දැන්වීම් නිර්මාණය කර ඇත්තේ වෙළෙඳ  නාමය ගැන විශ්වාසනීයත්වයක් උපදමිනි. එමගින් ඒවා පරි‍භෝජනය වැඩිදියුණු  කරවිමට හැකි බැවිනි. මේ අරමුණ ඉටුකරගැනීම උදෙසා සැබෑ කරුණු මෙන්ම පොළඹවන  සුළු පණිවිඩද,  වෙළෙඳ දැන්වීම්වල අන්තර්ගතවේ. මේ පණිවිඩ දීම පිණිස රූපවාහිනී, ගුවන් විදුලිය, චිත්‍රපට, සඟරා, පුවත්‍පත් , වීඩියෝ ක්‍රීඩා  සහ අන්තර්ජාල වෙළෙඳ දැන්වීම් හා වෙළෙඳ  දැන්වීම්  පුවරු වැනි ප්‍රබල මාධ්‍යයන්  යොදා ගනු ලැබේ. හැමවිටම වෙළඳ  දැන්වීම් ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නේ යම් සමාගමක් වෙනුවෙන් වෙළෙඳ ඒජන්සියක් මගිනි.

එසේම වෙළෙඳ දැන්වීමක් සිල්ලර බඩු කරත්ත තහඩුවක, ගුවන් තොටුපල සක්මන් මාවතක බිත්තිවල , බස්රථයක ‍දෙපැත්තේ මෙන්ම දුරකථන පණිවිඩයක හෝ  සාප්පුවල පොදු ඇමතිම් විකාශනයක තිබිය හැකිය. වෙළෙඳ දැන්වීම් ස්ථාන ගත කර ඇත්තේ පාඨකයා පහසුවෙන් ඇස ගැටෙන හා නිතර දකින,ඇසෙන තැන්වල දෘෂ්‍ය හෝ ශ්‍රව්‍ය හෝ මුද්‍රණ ආකාරයෙනි.

සමහර  සංවිධාන  නිතර   ප්‍රචාරණය  සඳහා  අධික  මුදලක්  වියදම්  කරන  නමුත්   භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් මහජනතාවට නියත ලෙස විකිණීමට   බලාපොරොත්තු  වන්නේ නැත. මෙවැනි  ආයතන  නම්  දේශපාලන පක්ෂ, ක්‍රියාකාරී සංවිධාන, ආගමික ප්‍රචාරක සංවිධාන සේවක පිරිස් බඳවා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන හමුදාවන්ය. මීට අතිරේකව සමහර ලාබ නොලබන සංවිධාන විධිමත් ආකාරයේ ප්‍රචාරණයක් නොකරන නමුත් නොමිලේ ලබා ගත හැකි රාජ්‍ය හා පොදු මාධ්‍යයන් ගැන විශ්වාසය තබා ඒවා යොදා ගැනීමට   බලාපොරොත්තු වෙයි.

පසුගිය වර්ෂවල ප්‍රචාරණ වියදම් කැපීපෙනෙන අයුරින් ඉහළ ගොස් ඇත. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ  පමණක්  ප්‍රචාරණ වියදම ඩොලර්  බිලියන 155 ක් වී ඇති  බව TNS මාධ්‍ය බුද්ධි අංශය වාර්තා කරයි.
එම  වර්ෂයේම  ලෝකය  පුරා   ප්‍රචාරණ  වියදම  ඩොලර්  බිලියන 385 ක්වු බව  Global  Entertainment  and  Media  Outlook : 2006-2010 නැමති වාර්තාව  ඉදිරිපත් කරන “ ප්‍රයිස් වෝටර් හවුස්කූපර්ස් ” නම් ගෝලීය විගණන සමාගම දක්වයි.  මේ සමාගම වාර්තා  කරන ආකාරයට 2010 වනවිට ලෝක  ප්‍රචාරණ වියදම අඩ  ට්‍රිලියනයක් ඉක්මවනු ඇත.

[[File:Advertisement showing young woman with package of Loring's Fat-Ten-U.jpg|right|thumb|220px|An 1895 advertisement for a weight gain product.]]

රටක  ආර්ථික දියුණුව  සඳහා ප්‍රචාරණය හේතු වනවා මෙන්ම ඊට සමාජමය වියදමක්  ද වැයවේ. අනාරාධිත විද්‍යුත් පණිවිඩ හා වෙනත් ආ‍‍කාරයේ විද්‍යුත්  පණිවිඩ කොතරම්  ව්‍යාප්තවී ඇද්ද යත් එය ග්‍රාහකයන්ට මහත් හිසරදයක් බවට පත්වී ඇත. එමෙන්ම එය
අන්තර්ජාල සේවා සපයන්නන්ටද මූල්‍යමය බරක් බවට පත්වී ඇත. ප්‍රචාරණය මඟින් පාසල් වැනි මහජන ආයතනද වේගයෙන් ආක්‍රමණය කරමින් සිටින අතර එය   දරුවන්  සූරා කෑමක් ලෙස විචාරකයෝ වාද කරති.
මිනිසා ලොවට බිහිවුදා සිටම ඔවුන්ගේ අදහස් උදහස් අන් අය සමඟ හුවමාරු කරගැනීමට විවිධ වු ක්‍රම [[සංකේත]], ලකුණු හෝ අංගචලන භාවිතා කර ඇත. ප්‍රචාරණය යන සංකල්පය ඉතා මෑත කාලයේ ඡනප්‍රිය වුවද ඉතා ඈත අතීතයේදීද පුද්ගලයින්, ප්‍රදේශයන් හෝ රඡයන් එසේත් නැතිනම් රාඡ්‍යයන් අතර පණිවිඩ හුවමාරු කරගැනීමේදී විවිධ සන්නිවේදන ක්‍රම භාවිතා කොට ඇත.

[[ශ්‍රී ලංකාව|ලංකාවේ]] මුල් වරට ප්‍රචාරණ කටයුතු අණ බෙරකරුවන් මඟින් ප්‍රචලිත වු අතර රඡය විවිධ තොරතුරු, උසාවි නියෝග හා විවිධ ප්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා මෙම ක්‍රමය බහුලව  හාවිතයට ගැනිණි. 19 වන සියවසේ අග භාගයේ ඇතිවු කාර්මික විප්ලවයත් නවීන විද්‍යාවේ දියුණුවත් හේතුවෙන් විවිධ කර්මාන්ත නිෂ්පාදන එළි දැක්වීමත් නිසාවෙන් ප්‍රචාරණ කටයුතු ද ශීඝ්‍ර ලෙස සංවර්ධනය විය. ප්‍රචාරණය වර්තමානයේ ඉතාමත් ප්‍රබල සන්නිවේදන මාධ්‍යයක් බවට පත්ව ඇති අතර විවිධ ක්‍ෂේත්‍රයන්ගෙන් ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය යන අංශ දෙකම උපයෝගී කර ගනිමින් භාණ්ඩ හා සේවා පිළිබඳව ප්‍රචාරණය ඉතාමත් සාර්ථක ලෙස එළි දක්වයි.

දියුණු වෙමින් පවතින [[ශ්‍රී ලංකාව]] වැනි තුන්වන ලෝකයේ රටවලට මෙම ප්‍රචාරණය ඉතාමත් වැදගත් වේ. එනම් විවෘත ආර්ථිකය මත පදනම් වු වෙළඳ කටයුතු ඉතා පුළුල් තත්වයක පැවතීමත්, ආනයනික භාණ්ඩ රට තුළ බහුල වීමත් නිසා ඇතිවු තරඟයට මුහුණදීම සඳහා මෙම ප්‍රචාරණය ඉතාමත් වැදගත්කමකින් යුක්ත වේ.

අලෙවිකරණ සංකල්පයට අනුව ප්‍රචාරණයෙහි සරල අදහස නම් යම් කිසි භාණ්ඩයක් හෝ සේවයක් සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු තවත් පාර්ශවයකට ලබා දීමයි. &quot;ප්‍රචාරණය&quot; හා &quot;ප්‍රචාරණය කිරීම&quot; ද්විධාකාර වන අතර ප්‍රචාරණය ක්‍රියාදාමයක් ලෙසත් ප්‍රචාරණය කිරීම කිසියම් කෙනෙකුට හෝ පාර්ශවයකට පණිවිඩයක් නැතහොත් තොරතුරක් ලබා දීම ලෙසත් අර්ථකථනය කළ හැක. ප්‍රචාරණය පිළිබඳ පිලිප් කොට්ලර්ගේ සංකල්පයට අනුව &quot;ප්‍රචාරණය යනු මුදල් ගෙවනු ලැබු අනුග්‍රහකත්වයක් මඟින් මෙහෙයවන අපෞද්ගලික සන්නිවේදන රටාවක්&quot; ලෙස නිර්වචනය කර ඇත.

==ප්‍රචාරණයේ අරමුණු==


* පෞද්ගලික විකුණුම් වැඩි කර ගැනීම

* විකුණුම් වියදම් අඩු කිරීම

* ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්ත කිරීම ප්‍රචලිත කිරීම හා පුළුල් කිරීමට හැකියාව ලැබීම

* පොදුවේ විශාල පාරිභෝගික පිරිසකට එකවර ළඟාවීමේ හැකියාව

* භාණ්ඩ බෙදා හැරීමට නියෝඡිතයන් සොයා ගැනීමේ හැකියාව

* නව වෙළෙදපොළවල් වල අලුත් පාරිභෝගිකයන් සොයා ගත හැකිවීම

* අනෙකුත් භාණ්ඩවල තත්වයන් සොයාගෙන තමාගේ භාණ්ඩය උසස් තත්වයකට ගෙන 	ඒමේ හැකියාව

* තරඟකාරිත්වයට මුහුණදීමේ හැකියාව ලැබීම

== ප්‍රචාරණ ඉතිහාසය ==

පුරාණ අරාබියේ පැවති වාණිජ පණිවිඩ සහ දේශපාලන සටන් ප්‍රදර්ශන කිරීමේ ක්‍රම පිළිබඳව නටබුන් ඇසුරින් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි ‍සොයා ගෙන ඇත. විකිණීම් පණිවිඩ සහ බිත්ති වල පෝස්‍ටර් දැන්වීම් පිළියෙල කිරීම සඳහා ඊජිප්තියානුවෝ පැපිරස් කඩදාසි භාවිතා කළහ. භාණ්ඩ නැතිවීම්  සහ සොයා ගැනීම් පිළිබඳ පළ කෙරුණු පැපිරස් කඩදාසි වෙළෙඳ දැන්වීම් පැරණි ග්‍රීසියේ සහ පැරණි රෝමයේ සුලභව දක්නට ලැබුණි. වාණිජ ප්‍රචාරණය සඳහා බිතුසිතුවම් හෝ ශිලා  චිත්‍ර යොදා ගැනීම පැරණි ප්‍රචාරණ ක්‍රමයකි. ආසියාවේ, අප්‍රිකාවේ සහ දකුණු ඇමෙරිකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශයන්හි වර්තමානයේදී ද මෙම ක්‍රමය පවතී. බිතු සිතුවම් සම්ප්‍රදාය, අවුරුදු 4000 තරම් ඈතට දිවෙන අතර ඉන්දියානූ ශිලා චිත්‍ර සමඟ ඒවා සම්බන්ධ කළ හැකිය.  15 වැනි සහ 16 වැනි ශතවර්ෂ වලදී චිත්‍ර කලාවේ ඇති වු වර්ධනයත් සමඟ පත්‍රිකා ඇතුළත් ප්‍රචාරණය ව්‍යාප්ත විය. 17 වැනි ශතවර්ෂයේ දී එංගලන්තයේ සතිපතා පුවත්පත  වල වෙළෙඳ දැන්වීම් දක්නට ලැබුණි.  මුද්‍රණ යන්ත්‍ර වල දියුණුවත් සමඟ මුද්‍රණ කටයුතු වලට වැඩියෙන් වියදම් දැරීමට හැකි වීමත් නිසා ප්‍රධාන වශයෙන් පොත් සහ පුවත් පත් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මෙම මුල් මුද්‍රිත ප්‍රචාරණයන් යොදා ගන්නා ලදී.

යුරෝපයේ ඉමහත් විනාශක් සිදු කරමින් රෝග පැතිරයාම පිළිබඳව ප්‍රචාරණය කිරීම සඳහාත්, වැඩි ඉල්ලුමක් පැවති ‍ඖෂධ පිළිබඳව ප්‍රචාරණය කිරීම සඳහාත් මෙම මුද්‍රිත ප්‍රචාරණයන් යොදා ගැනුණි. 

== මාධ්‍යයන් ==
[[ගොනුව:Advertisingman.jpg|thumb|right|මිනිසුන් දැන්විම් පුවරු අල්ලා සිටිමට භාවිතය දැන්වීම්කරණයේ පැරණිතම ක්‍රමයකි]]

මිනිසුන්ට මුදල් ගෙවා යම් සළකුණක් රැගෙන සිටීමට සැලැස්වීම පැරණිම දැන්වීම් විධික්‍රමයකි. මෙය මිනිසුන් දිශානුගත කරවන සුළු චිත්‍රමය සලකුණකි. සිංගප්පූරුවේ දැන්වීම් යෙදූ බස් රථ භාවිතා වේ. බස් රථ හා අනෙකුත් රථ දැන්වීම් සඳහා ඉතා ජනප්‍රිය මාධ්‍යයකි.

[[ගොනුව:Volvo_B9TL_SBS_Transit_SBS7357B.jpg|thumb|right|සිංගප්පුරැවේ GAP ප්‍රචාරණය කරන දැන්විම් සහිත බස් රියක් , රථවාහන වලින් දැන්විම් ප්‍රචාරණය කිරීම ජනප්‍රිය ක්‍රමයකි]]
වානිජ්‍ය දැන්වීම් මාධ්‍යයන් ලෙස බිත්තිවල අඳින ලද චිත්‍රමය දැන්වීම් (Wall paints), බිල් බෝර්ඩ්, රූප මුද්‍රිත වාහන, ගුවන් විදුලිය, සිනමාව, රූපවාහිනී දැන්වීම්, වෙබ් අඩවිවල දැන්වීම්, ජංගම දුරකතන තිරයන්, කඩසාප්පුවල භාණ්ඩ එහා මෙහා කිරීමට යොදන කරත්ත, බස් නැවතුම්වල ආසන, සඟරා, පුවත්පත්, නගර නිළ නිවේදකයින්, බස්රථවල හෝ ගුවන් යානාවල දෙපැති (logojets) , කුලීරථවල දොර, මඟී තිර, සංගීත වේදිකා ප්‍රදර්ශන, දුම්රිය වේදිකා, සුපිරි වෙළඳසැල්වල ඇති ඇපල් මත ස්ටිකර්, ෆෝස්ටර්, ටිකට්වල පිටුපස දැක්විය හැකිය
වානිජ්‍ය දැන්වීම් මාධ්‍යයන් ලෙස බිත්තිවල අඳින ලද චිත්‍රමය දැන්වීම් (Wall paints), බිල් බෝර්ඩ්, රූප මුද්‍රිත වාහන, ගුවන් විදුලිය, සිනමාව, රූපවාහිනී දැන්වීම්, වෙබ් අඩවිවල දැන්වීම්, ජංගම දුරකතන තිරයන්, කඩසාප්පුවල භාණ්ඩ එහා මෙහා කිරීමට යොදන කරත්ත, බස් නැවතුම්වල ආසන, සඟරා, පුවත්පත්, නගර නිළ නිවේදකයින්, බස්රථවල හෝ ගුවන් යානාවල දෙපැති (logojets) , කුලීරථවල දොර, මඟී තිර, සංගීත වේදිකා ප්‍රදර්ශන, දුම්රිය වේදිකා, සුපිරි වෙළඳසැල්වල ඇති ඇපල් මත ස්ටිකර්, ෆෝස්ටර්, ටිකට්වල පිටුපස දැක්විය හැකිය. 

 
[[ගොනුව:101_016_DRI_Ingolstadt.jpg|thumb|right|DRAG Class 101 දුම්රිය එංජිමක්  UNICEF දැන්විම් ප්‍රචාරණය]]
අනුග්‍රාහකයා තම පණිවිඩය යම් මාධයයක් හරහා බෙදා හැරීම සඳහා ඕනෑම ස්ථානයකට යම් ගෙවීමක් සිදු කරයි නම් එය දැන්වීම් කරණයය‍ි. දැන්වීම් ඵලදායීතාව මනිනු ලබන තවත් විධියක් ලෙස දැන්වීම් ක්‍රියා පථයක් ඔස්සේ ගමන් කරවීම (Ad tracking) පෙන්වා දිය හැක.මෙම දැන්වීම්කරණ පර්යේෂණ ක්‍රම වේදයන් ඉලක්ක වෙළඳපොලේ ආකල්ප කොතෙක් දුරට වෙළඳ නාම, භාණ්ඩය හෝ සේවවාව කෙරෙහි නැඹුරු වීද යන්න මිනුම් කරනු ලබයි. මෙම ආකල්ප වෙනස් වීම, ආයතනික දැන්වීම් හා ප්‍රවර්ධනයන් කෙරෙහි පාරිභෝගිකයාගේ අනාවරණය වීමට සාපේක්ෂව ප්‍රස්ථාරගත කරනු ලබයි. දැන්වීම් ක්‍රියා පථයක් ඔස්සේ සකස් කිරීම (Ad tracking) සාමාන්‍යයෙන් මාධ්‍යයන්ට බර තැබුමෙහි හා වියදම් මට්ටමෙහි සුසංයෝගී බලපෑම, මාධ්‍යයන් මිලට ගැනීමේ හා ඉලක්ක කිරීමේ ඵලදායීතාව, දැන්වීම් නිර්මාණකරණයේ ගුණාත්වය ආදිය යන ඒවා අගය කිරීමට මිනුමක් සපයනු ලැබේ.

== ආවෘත දැන්වීම්කරණය ==
ආවෘත දැන්වීම්කරණය (Covert Advertising) යනු නිෂ්පාදිතය හෝ සන්නම්නාමය විනෝදාස්වාදයන් තුලට හෝ මාධ්‍යයන් තුලට කා වැද්දීමයි. උදාහරණයක් ලෙස චිත්‍රපට වල ප්‍රධාන චරිතය යම් අංගයක් හෝ යම් සන්නම්නාමයක් භාවිතා කරනු පෙන්වීම දැක්විය හැක. Minority report යන චිත්‍රපටයේ Tom Cruise යන චරිතයේ ජෝන් ඇන්ඩර්සන් හට පැහැදිළිව Nokia ලාංඡනය සඳහන් දුරකතනයක් හිමිව තිබීම හා Bulgari ලාංඡනය සහිත ඔරලෝසුවක් පැළඳ සිටීම දැක්විය හැක. තවත් උදාහරණයක් ලෙස Irobot චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය රඟ දක්වන Will Smith  නිතරම Classic යන නම සඳහන් කරමින් තම කැන්වස් සපත්තු යුගල ගැන කිහිප වරක් සඳහන් කිරීම දැක්විය හැක. එමෙන්ම Irobot හා Space balls යන චිත්‍රපටවල Audi හා Mercedes Benz ලාංඡන සහිත කාර් පෙන්වනු ලබයි. එමෙන්ම Cardillae තම නාමය දැන්වීම් සඳහා The Matrix reloaded චිත්‍රපටය යොදා ගනිමින් ජවනිකා කිහිපයකම එම රථය යොදා ගන්නා ලදී. ඒ හා සමානවම Omega ඔරලෝසු , Ford, VAIO, BMW හා Astorn Martin රථ මෙම ක්‍රමය යොදා ගනිමින් මෑත කාලීන James Bond චිත්‍රපටවල තම නිෂ්පාදිතය පෙන්වීය.

== ප්‍රචාරණ මාධ්‍ය පිළිබඳ මහජන අවබෝධය ==

නූතන බටහිර සමාජයන්හි, ප්‍රචාරණය සහ අලෙවිකරණ ප්‍රයත්න වැඩි වැඩියෙන් සෑම තැනම පැතිරී ගොස් ඇත. මෙවැනි තත්ත්වයක් හමුවේ කර්මාන්ත සංස්කෘතික බාධා කිරිම්වල නියැලෙන ප්‍රචාරණ නාශකයන් වැනි කණ්ඩායම් වල විවේචනයට බඳුන් ‍වී ඇත. එමඟින් ඔවුහු ප්‍රචාරණයේ විධික්‍රම භාවිතා කරමින් මාධ්‍යය සහ පරිභෝජන වාදය විවේචනය කරති. පරිභෝජනය ප්‍රවර්ධනය කරන විශාල ප්‍රමාණයෙන් එකට වෙළුණු ආර්ථික නිෂ්පාදන පද්ධතියක් ක්‍රියාත්මක කරන්නා වූ යන්ත්‍රයක් බවට කර්මාන්ත පත්ව ඇති බවට ඔවුන්චෝදනා කරනු ලැබේ.

ප්‍රචාරණයේ ඇති සමාජීය බලපෑම හඳුනාගනිමින් බ්‍රිතාන්‍යයේ විශේෂ කරුණු කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන කණ්ඩායමක් වන මීඩියා වොච් යුකේ සංවිධාන විසින් ප්‍රචාරකයන්ට සහ  නියාමකයන්ට තමන් සැළකිලිමත් වන කරුණු ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ කෙසේ දැයි යන කරුණ පිළිබඳව පාරිභෝගිකයන් දැනුවත් කිරීමට ක්‍රියා කරනු ලැබේ. පාසල් වල භාවිතය සඳහා අධ්‍යාපනික ලිපි ලේඛන ඔවුන් විසින් සකස් කරන ලදි.

ප්‍රචාරකයන් විසින් ඉලක්ක කරනු ලබන මානසික අවකාශය වෙත ඇතුල් වීම සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගෙන් බදු මුදලක් අයකළ යුතු බවට මහජන ප්‍රශ්න ගැන සැලකිලිමත් වන කණ්ඩායම් වලින් ඉදිරිපත් වන යෝජනා වැඩිවෙමින් පවතී. (උපන්‍යාය අවශ්‍යවේ)  මක්නිසාද යත්, වර්තමානයේ දී තම අවසරයෙන් තොරව  ඇතුල්වීම්වලට භාජනය වන්නා වූ මහජනයාට කිසිඳු වන්දියක් නොගෙවා, නොමිලේ එම අවකාශය ප්‍රචාරකකරුවන් විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ. දැනට වැඩි වැඩියෙන් පෙනී යන්නා වූ මහජන හිරිහැරය අඩු කිරීමට ක්‍රියා කරනු  ලබන  පිගෙවිලායානු බද්දක් ස්ථාපිත කර ඇත. 

එවැනි  බදු අයකර ගැනීම  ක්‍රියාත්මක  කිරීම සඳහා අර්කන්සාස්හි හා මෙසින්හි පනත් ඉදිරිපත් කිරීමට සලකා බැලීමත් සමඟ එවැන්නකට තුඩු දෙන ක්‍රියාවන්හි ප්‍රවේශය වැඩිවෙමින් පවතී.   ෆ්ලොරිඩාවෙහි එවැනි බද්දක් 1987 දී පනවන ලද නමුත් සංචාරක කර්මාන්තයට බරපතල  පාඩු සිදු කරමින් නියෝජිත සම්මේලන ඉල්ලා අස්කර ගැනීම, විද්‍යුත් විකාශන කර්මාන්තයට පමණක් ඩොලර් මිලියන 12 ක පාඩුවක් සිදු කරමින් ප්‍රචාරණ කටයුතු අවලංගු  කර දමමින්  ජාතික වාණිජ අංශ විසින් ඒකරාශි වූ ප්‍රයත්නයක් ගැනීම හේතු කොට ගෙන හය මසකට පසු එය අවලංගු කරන ලදි.

==ප්‍රචාරණ මාධ්‍යයක් තෝරා ගැනීම==


ප්‍රචාරණ මාධ්‍යයක් තෝරා ගැනීම ප්‍රචාරණයට ඇති ඉතාමත් වැදගත් කාර්යයකි. එනම් ප්‍රචාරණය කරන පණිවිඩය ඉතාමත් ඵලදායි මෙන්ම කාර්යක්‍ෂමව පාරිභෝගිකයා වෙතට ගෙන යාමත් පාරිභෝගික ආකල්ප රුචි අරුචිකම්වලට ගැලපෙන ආකාරයට මාධ්‍ය තීරණය කළ යුතුය. මේ සඳහා අනුගමනය කළ හැකි පියවරයන් කිහිපයකි.

* ළඟාවීම සහ ප්‍රචාරණය කරන වාර ගණන සහ ප්‍රචාරණයෙන් වන බලපෑම තීරණය කිරීම

* ප්‍රචාරණ මාධ්‍ය අතර තේරීමක් කිරීම

* විශේෂිත මාධ්‍යයක් තෝරා ගැනීම

* ප්‍රචාරණය සඳහා සුදුසු කාලය තීරණය කිරීම


[[Image:Advetising3.jpg|thumb||righ||250px|ප්‍රචාරණ මාධ්‍ය]]

'''ප්‍රචාරණ වැඩසටහනක් ඇරඹීමට පෙර සලකා බැලිය යුතු කරුණු'''


භාණ්ඩයක්, සේවයක් හෝ අදහසක් පිළිබඳව පණිවිඩයක් ලබා දීමට පෙර පාරිභෝගික ආකල්ප කෙරෙහි සැලකිල්ල යොමු කළ යුතුය. එම නිසා පහත ප්‍රධාන කරුණු ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

* කුමක් ප්‍රචාරණය කළ යුතුද?

මෙහිදි භාණ්ඩයෙන් හෝ සේවයෙන් ලැබෙන විශේෂ ගුණාංග කෙරෙහි පාරිභෝගික අවදානය යොමු කිරීමට උත්සාහයක් දරයි.
* කා සඳහා ප්‍රචාරණය කළ යුතුද?

මෙහිදි පාරිභෝගික වයස් ව්‍යුහය, ස්ත්‍රි පුරුෂභාවය, ආදායම් තත්වය, සමාඡ මට්ටම, ඡීවන රටාව, ආර්ථික තත්වය, භූගෝලීය පිහිටීම යනාදි සාධක කෙරෙහි වැඩි අවදානයක් යොමු කරයි.

* කොතනකදී ප්‍රචාරණය කළ යුතුද?

පාරිභෝගිකයාගේ කාලයත් ශ්‍රමයත් ඉතිරි කරමින් පහසුවෙන් භාණ්ඩ ලබා ගත හැකි ස්ථාන, කාල පරිච්ඡේදයන් හා අවස්ථාවන් කෙරෙහි මෙහිදි අවදානය යොමු කෙරේ.


==ප්‍රචාරණ වර්ග==

* සෘජු ප්‍රචාරණය

* වක්‍ර ප්‍රචාරණය

* නිෂ්පාදිත ප්‍රචාරණය

* ආයතනික ප්‍රචාරණය

* ජාතික හා ප්‍රාදේශිය ප්‍රචාරණය

* වෙළෙඳ ප්‍රචාරණය

* නිෂ්පාදකයාගේ පාරිභෝගික ප්‍රචාරණය

* සිල්ලර වෙළෙඳ ප්‍රචාරණය

* කාර්මික ප්‍රචාරණය

* මූල්‍ය ප්‍රචාරණය

* සේවායෝජක ප්‍රචාරණය

* මහජන ප්‍රචාරණය


ප්‍රචාරණ දැන්වීමක් මඟින් ලබාදෙන පොරොන්දුව නැතහොත් ප්‍රතිඥාව ඉතා වැදගත් වේ. මන්දයත් වරක් භාණ්ඩයක් මිලදි ගත් තැනැත්තෙකු එම භාණ්ඩය නැවත මිලදි ගැනීමටත් ප්‍රචාරණ දැන්වීමෙන් ලබාදෙන භාණ්ඩය හා එම දැන්වීම කෙරෙහි පෞද්ගලික රුචිකත්වය වර්ධනය කිරීමටත් ලබාදෙන ප්‍රතිඥාව මහෝපකාරී වේ. මේ අනුව බලන කල වර්තමානයේදී ප්‍රචාරණය භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන කාර්යයේදී අත්‍යවශ්‍ය සන්නිවේදන උපක්‍රමයක් බවට පත් වී ඇත. විවෘත ආර්ථික සංකල්පයත් සමඟම ප්‍රචාරණ ක්‍රමෝපායන්ද දිනෙන් දින වර්ධනය වී වඩාත් සාර්ථක අවධියකට පත් වී ඇත. සාර්ථකත්වයේ හිණි පෙත්තට පිවිසීමත් සමඟම ප්‍රචාරණය යම්කිසි අවදානම් තත්වයකටද මුහුණ පා ඇත. මන්ද යත් ප්‍රචාරණය තුළින් සමාඡයේ සාරධර්ම පද්ධතියට මෙන්ම සංස්කෘතියටද යම් අහිතකර බලපෑමක්  සිදුවෙමින් පවතී. මේ අනුව ප්‍රචාරණය තුළින් අනාගතයේදී  සමාඡයට යහපතක් මෙන්ම අයහපතක්ද සිදුවනු නොඅනුමානය.

== රූපවාහිනී වෙළඳ දැන්වීම් == 
තම ගුවන් කාලය තුළ විකාශය කෙරෙන ජනප්‍රිය රූපවාහිනී දැන්වීම් ප්‍රක්ෂේපනය කරන ආකාරයට ඒවා අද වන විට වඩාත් ඵලදායි වෙළෙදපොළ දැන්වීම් මාධ්‍යක් බවට පතව තිබේ.
ඇ.එ.ජ. වාර්ෂික සුපර් බෝල්, පාපන්දු තරගය අතර පල කෙරෙන දැන්වීම් ඉතා ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති ගුවන් කාලයකට අදාළ වේ. එහි තත්පර තිහක රූපවාහිනී දැන්වීමක් සදහා අය කරන මුදලේ සාමාන්‍ය ඇ.ඩො. මිලියන 2.7 කි.(2007).
     
බොහෝ වෙළෙද දැන්වීම්වල දකනට ලැබෙන්නේ අලෙවි කරන නිෂ්පාදනයට අදාළ ගීත කණ්ඩයක් හෝ කිංකිණියකි.(ජින්ගල්).(ගීතමය වෙළෙද දැන්වීම්).
අතත්‍ය වෙළෙද දැන්වීම් ක්‍රමය, පරිගණක චිත්‍රණ හරහා සාමාන්‍ය රූපවාහිනී වැඩසටහන්වලට ඇතුල් කර තිබේ. එසේත් නැතිනම් ඒවා හිස් පසුතලයක් සහිත දැන්වීම් පුවරු හෝ  දුරස්ථ විකාශන ප්‍රේක්ෂකයන්ට අදාල නොවන එළිමහන් දැන්වීම් පුවරු ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් ප්‍රතිෂ්ටාපනය කර තිබේ. වඩා විවාදාත්මක තත්ත්වය වන්නේ, අත්‍ය දැන්වීම් පුවරු සැබෑ ජීවිතයේ දක්නට නොලැබෙන පසුතලයන් උපයෝගීකරගෙන ප්‍රචාරණය කිරීමයි.

==ජංගම වෙළද දැන්විම් ප්‍රචාරණය==
ජංගම වෙලද දැන්විම් පුවරැ යනු පැතලි රැපවාහිනි තිර මගින් දැක්විමක් තැනික් තැන ප්‍රචාරණය කරනෙ යාමයි. මෙම දැන්විම් පල කල යුතු ප්‍රදේශ/ මාර්ග අනුග්‍රාහකයා විසින් තිරණය කරයි. මෙම ආයතන තුන්වන පාර්ශවයන්ගේ භාණ්ඩා ප්‍රවාහනයන් නොකරයි. මෙවන් ජංගම වෙලද දැන්විම් ප්‍රචාරණය රටේ ලොව පුරා ජනාකිර්ණ පෙදෙස් වල දැකිය හැක. මේවා පහත අවශ්‍යතාවන්ට භාවිතා කරයි.
*යටි පාර්ශවයක් අරමුණු කර කරන ප්‍රචාරණ
*එක් දින හා දිගුකාලින ප්‍රචාරණයන්
*සම්මේලන
*ක්‍රිඩා උත්සව
*වෙළදසැල් විවෘත කිරිම් හා උත්සව


===පොදුජන සේවා ප්‍රචාරණයන්=== 

භාණ්ඩ හා සේවා අලෙවි කිරිමට යොදා ගත් ප්‍රචාරණය ක්‍රම මගින් අධ්‍යාපන වාණිජමය නොවන MIV  දේශපාලනික ශක්ති ප්‍රභය ආගමික බදවාගැනිමේ කා කැපිම ආදි ගැන අවදානය ගැටිමට යොදාගත හැකි.

වාණිජමය නොවන ප්‍රමාණයන් විශාල පිරිසකගේ අවසානය ගත හකි ප්‍රබල අධ්‍යාපනික ක්‍රමයකි වෙලද කටයුතු සදහා පමණක් නොයොදා පොදු ජන යහපතටත් යාදාගන්නා නම් එහි පැවැත්ම යුක්ති සහගත බව කිව හැක යනුවෙන්   ට විසින් පවා ඇත.

මහජන සේවා ප්‍රතාරණය මහජන ලැදි ප්‍රචාරණය සමාජ අලෙවිකරණය (Social Marketing) යන විවිධ නම් වලින් මහජන යහපතට ප්‍රචාරණ තාක්ෂණයක් භාවිතා කිරිම හදුන්වයි. ඇමෙරිකාවේ  FCC මගින් ප්‍රචාරන අයිතිය ලබා ගැනිම‍ එක්තරා ප්‍රමාණයක් වාණිජ නොවන දැන්විම් සදහා වෙන්කල යුතුය. බොහෝ විට මෙම නාලිකා රාත්‍රියේ හා පාන්දර ප්‍රෙක්ෂකයන් අඩුවේලාවට මෙම දැන්විම් පල කරා ප්‍රේක්ෂකයින් වැඩි වේලාවට වාණිජ දැන්විම් පල කරයි.

වානිජ නොවන දැන්විම් ලොක් යුද්ධයන් සමයේ ඉතා ඉහලම භාවිතා විය. වර්ථමානයේ එය වාණිජ ප්‍රචාරණය 500 ට එකක් පමණ වේ. 


== මාධ්‍යය සහ වෙළද දැන්වීම් ==

ඇතැම් මාධ්‍යයන් උදාහරණයක් ලෙස TiVo ක්‍රමිකව රූපවාහිනියට තිබූ තැන අත්පත් කර ගනිමින් සිටියි.ඒ පාරිභෝගික රුචිය හා භාවිතය වැඩි වශයෙන් ඒවා වෙත මාරු වී තිබීම නිසාවෙනි. මේ පිළිබදව නවතම සංසිද්ධිය වන්නේ වෙබ් අඩවි තුළ සිදු කෙරෙන දැන්වීම් ප්‍රචාරණයයි.මෙම දැන්වීම්වල මිල තීරණය වන්නේ වෙබ් පිටුවේ අන්තර්ගතයේ ඇති අඩංගුතාවයේ ගුණාත්මකභාවය සහ එම වෙබ් පිටුවට ඇති ඉල්ලුම ආදිය සැලකිල්ලට ගනිමිනුයි.විද්‍යුත් තැපෑල හරහා සිදුකෙරෙන දැන්වීම් කරණයද තවත් නව්‍ය සංසිද්ධියකි. මෙසේ ඉල්ලීමකින් තොරව ලැබෙන විද්‍යුත් ලිපි තොගSpamලෙස හඳුන්වයි.ඇතැම් සමාගම් තම පණිවුඩ සහ ලාංජන,&quot;වර්ධක රොකට්ටු&quot; සහ අන්තර්ජාතික අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රදර්ශනය කිරීමටද යෝජනා කර සිටියි.

මතවාදී තත්ත්වය පවතින්නේ මනෝ මූලික දැන්වීම් කරණය සහ දැන්වීම් වල පැතිරීම සම්බන්ධවයි.නොගෙවුම් දැන්වීම් කරණය(කට වචනයෙන් කෙරෙන දැන්වීම් කරණය)ද අඩු මුදලට වැඩි ප්‍රගතියක් ලබා ගත හැකි ක්‍රමයකි. එසේම පෞද්ගලික තහවුරු කිරීම් සහ වෙළද නාමය පොදු නාමයක් සමග සමගාමීව ගැළපීම(ඇ.එ.ජ X'erox=ජායාපිටපත් යන්ත්‍ර,Keenex=ටිෂු කඩදාසි, Vaseline=පෙට්ට්‍රොලියම් ජෙලි,Hoover=රික්තක පිරිසිදුකරන [Vacum clearners]). නමුත් ඇතැම් සමාගම් යම් භාණ්ඩයක් හැඳින්වීම සඳහා තම වෙළෙඳ නාමය භාවිතා කිරීමට විරුද්ධ වේ. මන්ද යත් තම වෙළෙඳ නාමය පොදු නාමයක් වශයෙන් භාවිතා වන විට ඊට ඇති නීතිමය ආරක්ෂාව නැති වී යාමයි.

යුරෝපයේ සහ ඇ.එ.ජ. ද කෙටි පණිවුඩවලින් කෙරෙන වෙළෙඳ දැන්වීම්කරණය ජනප්‍රිය අංගයක් බවට පත්ව තිබේ. තමන් කුමන ස්ථානයක සිටියද කෙටි පණිවිඩ ලැබීමේ සහ ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව නිසා මෙම ක්‍රමය වාසි රැසක් අත් කරගෙන තිබේ. කාලයෙන් කාලයට ඉදිරිපත් කෙරෙන content wrap ක්‍රමයද ජනප්‍රිය දැන්වීම් කරණ ක්‍රමයකි. එනම් සමස්ත වෙළෙඳ විරාමය තුළම එකම සමාගමක නිෂ්පාදනයන්ගේ දැන්වීම් ඉදිරිපත් කිරීමයි.මෙහි ප්‍රමුඛයෙකු ලෙස සී.ඩ්බ්. සමාගම සිටින අතර, ඊට සහභාගී වූ සමාගම් අතර Crest,Guitar Hero,Cover Girl සහ මෑතකදී එක් වූ Toyota සමාගමද අයත් වේ.

== ප්‍රචාරණයේ අහිතකල බලපෑම == 

විස්තරාත්මක භාවය, තොරතුරු පාලනය හා නිෂ්පාදනය මගින් ප්‍රචරණය කලා‍වේ පාලනය කරයි. එනම් ආයතනයට සෘනාත්මක ආකල්පක් ඇති කරන කිසිම විස්තරයක් එහි අඩංගු නොවිය ‍යුතුය. මෙවිට දැව්විම සකසන්නාට ස්වයං වාරණයක් කල යුතුවේ. ආයතනයේ විශ්ලත්වය වැඩිවෙත්ම මෙම බලපෑමදි වැඩිවේ. තොරතුරැ පාලනය වැඩිවේ.

ප්‍රචාරණ දැන්වීම් පාරිභෝගික කණ්ඩායම් පාරිභෝගික මිලට ගැනිමේ තිරන පාලකයා පාරිභෝගිකයාට ගුනාත්මක බව පිළිබද තොරතරැ පාලනය මගින් නියම තොරතුරැ අවම කල හැක.

තවත් වක්‍ර බලපැමක් වන්නේ ප්‍රචාරණ මධ්‍යයටවන බලපෑමයිත මාධ්‍ය ඔවුන්ගේ අදායම ලබන්නේ වෙලද දැන්විම් සදහා වන ආදායට මගින් එබැවින් එය වෙලද දැන්විම් වලට මුල්තැන ලබාදෙයි. හොදට උදාහරණය රැපවාහිනියයි. වඩා විනෝදාස්වාදය ලබාදෙන වැඩසටහන් අතරේ ඉතා දිගු වෙළද දැන්විම් ප්‍රචාරණ වෙලාවක් වෙන්කර ඇත. ප්‍රෙක්ෂකයා තුල කුතුහලය ඇතිකර එක්තා මානසික මට්ටමකට මෙම රෑපවාහිනි කතා ගෙන එයි. එවිට ප්‍රේක්ෂකයා වෙළද දැනව්විම් අතර වෙනත් නාලිකාවක් දැමීඹට පෙලඹේනනේ නැත.

මහාචාර්ය Sut Jholly විඩියෝ, පුවත්පත් හා පොත් මගින් පැතිර ඇති වෙලද දැන්විම් පිලිබද දැන්විම් මගින් අසත්‍ය ප්‍රචාරණය පෙලඹ ඇත. අසත්‍ය නම් පාරිභෝජනයේ හා සතුටින් සිටිම පිළිබද බොරැ සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනැගිමට තැත් කිරීමයි. මෙමගින් අනවශ්‍ය මුදල් නාස්තියක් වන අතර සත්‍ය වශයෙන් වැදගත් වු පාරිභෝගික අවශ්‍යතා සැපරිමට බාධාවක් වේ.

== ප්‍රචාරණ රෙගුලාසි ==

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ පිරිස් බාහිර ප්‍රචාරණය මහජනතාවට  නුසුදුසු ආකාරයට බලපාන බව විශ්වාස කරති. මේ නිසා 1960 ගණන් වැනි ඉතා ඈත කාලයේ එළිමහන් වෙළඳ දැන්වීම් පුවරු (Billi Board) ප්‍රචාරණය තහනම් කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පිටිසර බද ප්‍රදේශවල නීතිමය නොවන ප්‍රදර්ශන පුවරු පාලනය කිරීම‍ට විශේෂ නීතිරීති පනවා තිබූ අතර Sao Paulo වැනි නගරවල එවැනි පුවරු ප්‍රදර්ශණයට පූර්ණ තහනමක් පනවා තිබූණි. නීති පැනවීම තුළින් ප්‍රචාරණයේ බලපෑමෙන් ජනතාව ආරක්ෂා කිරීමට විශේෂ උත්සාහයක් දරන ලදි. ‍බොහෝ රටවල් රූපවාහිනී ඔස්සේ දුම්කොළ ප්‍රචාරණ දැන්වීම් තහනම් කිරීම සහ 1991 ස්වීඩන  රජය මඟින් පනවන ලද වයස අවුරුදු 12 ට අඩු ළමුන්ට ප්‍රචාරණය තහනම්  කිරීම නිදසුනක් වශයෙන් දැක්විය හැකියි. ඉහත නීති එම අදාල රටවල රූපවාහිනී  විකාශනයන්ට දිගටම බලපෑවේය. අනෙක් විදේශිය වැඩසටහන් වලට සහ චන්ද්‍රිකා මාර්ගයෙන් එන වැඩසටහන්වලටද එම නීති යුරෝපීය නඩු නීතිය (European Court of Justice) අනුව ස්වීඩන් රජය ක්‍රියාත්මක කිරීමට බැඳි සිටී.


යුරෝපයේ හා අනෙක් රටවල ළමුන් ඉලක්ක කරගනිමින් සිදුකරන ප්‍රචාරණයන්ට නීති පැනවිය යුතුද යන්න පිළිබඳව දැඩි තර්ක විතර්ක පවතී. 2004 දී නෙයිස(ර්) පවුල් පදනම (Kaiser Family Foundation)  විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාව අනුව මෙම තර්ක විතර්කද වැඩි දියුණු විය. එම වාර්තාවලින් ළමුන් ඉලක්ක කරගනිමින් සිදුකෙරෙන ආහාර හා සම්බන්ධ ප්‍රචාරණයන් සහ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදවාසී ළමුන්ගේ සෞඛ්‍යත් අතර වූ සම්බන්ධතාවය හෙළි කරන වැදගත් කරුණක් විය.


නවසීලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව, කැනඩාව සහ බොහෝ යුරෝපීය රටවල් ප්‍රචාරණයේ දී තමන්ගේ ස්වයං නීතිරීති පනවා ගෙන ඇත. ‍බොහෝ ප්‍රචාරකයන් ප්‍රචාරණ නියෝජිත ආයතන සහ මාධ්‍ය ආයතන ප්‍රචාරණ නීති පද්ධතීන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට එකඟ වී ඇත. මෙම නීතිරීති පද්ධතියේ ප්‍රධාන අරමුණු වන්නේ ඕනෑම ප්‍රචාරණයක් 'නීත්‍යානුකූලද, සුදුසු ද, අවංක ද, විශ්වාදායී ද', යන්න තහවුරු කර ගැනීමයි. සමහරක් මෙවැනි ආයතන සඳහා ව්‍යාපාර මඟින් ආධාර සපයයි. නමුත් ඒවා නිදහස්ව පරිපාලනය වේ.


එක්සත් රාජධානියේ එළිමහන් වෙළඳ දැන්වීම් පුවරු ප්‍රදර්ශනය වැනි එළිමහන් ප්‍රචාරණ ක්‍රම බොහෝමයක් සඳහා නීති සම්පාදනය කරන්නේ එහි නගර හා ප්‍රාන්ත සැලසුම් පද්ධති මඟිනි. දැනට සැලසුම් අධිකාරිගේ අවසරයකින් තොරව වෙළඳ දැන්වීම් ප්‍රදර්ශණය කිරීම පවුම් 2500 දඩයකට ලක්වන අපරාධයකි. එංගලන්තයේ සියලුම ප්‍රධාන එළිමහන් ප්‍රදර්ශන පුවරු සකස් කරන ආයතන මෙම ස්වභාවය වටහා ගෙන තිබේ.


සාමාන්‍යයෙන් බොහෝ ප්‍රචාරණ ආයතන දකින්නේ ප්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා පනවා ඇති රාජ්‍ය රෙගුලාසි හෝ ස්වයං රෙගුලාසි ඔවුන්ගේ නිදහස අයුතු ලෙස අහිමි කිරීමක් ලෙස හෝ සම්පූර්ණයෙන් ම විනාශකිරීමක් වශයෙනි. එම නිසා ඔවුන්  මෙම පාලන නීති මඟ හැර  යාමට විවිධාකාර වූ භාෂාමය යෙදීම් රැසක් යොදා ගනී. (උදා: 1994 Toubon නීතියේ වගන්ති 12 හි සඳහන් ප්‍රංශ ප්‍රචාරණයේ දී ඉංග්‍රීසි භාවිතය සීමා කළ යුතුය යන නීතිය සමඟ එකඟ වීම, ඉංග්‍රීසි වචන කළු අකුරින් මුද්‍රණය කිරීම හා ප්‍රංශ පරිවර්තන  සියුම් මුද්‍රණයෙන් යෙදීම දැක්වීමට පුළුවනි); Bhatia සහ Ritche 2006 : 542 බලන්න. බොහෝ රටවල දුම්වැටි සහ උපත් පාලන කොපු වැනි විනෝදාත්මක භාණ්ඩ ප්‍රචාරණයේ දී ඒවා රාජ්‍ය රෙගුලාසි වලට යටත් කෙරේ, උදාහරණයක් ලෙස බොහෝ  රටවල දුම්කොළ සමාගම් ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන වල එම නිෂ්පාදන භාවිතා කිරීම නිසා සෞඛ්‍යයට ඇති විය හැකි අහිතකර බව දක්වන අවවාදයක්  අඩංගු කළ යුතු බවට නීතියක් පනවා ඇත. ඉහත අවශ්‍යතා අවම කිරීමට ප්‍රචාරකයින් විසින් නිර්මාණාත්මක උපාංගයක් ලෙස භාෂාමය වෙනස් කිරීම් නිතරම යොදා ගනී.

== ගෝලීය ප්‍රචාරණ කළමණාකරණය == 

ඕනැම රටක හෝ ප්‍රදේශයක ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලියක සාර්ථකත්වය තීරණය කිරිම සදහා ප්‍රධාන සාධකය වනුයේ ඒහා බැඳුණු පර්යේෂණ වේ. ප්‍රචාරණ කාර්යයක සාර්ථකත්වයට දායකත්වය ලැබෙනුයේ ප්‍රචාරණ අංග සහ ප්‍රචාරණක අවස්ථා හදුනාගැනීමේ හැකියාව මතයි. එහිදී පරිමාවේ ආර්ථිකත්වය උපරිම වශයෙන් උපයෝගී කරගත ඇත්තේ කෙසේද යන්න ද වැදගත් වේ. ප්‍රචාරණයක් සාර්ථක වන්නේ කුමක් නිසාදැයි කෙනෙක් දැනගත් විට එම අදහස හේ අදහස් වෙනස් වෙළෙඳ පොළකට ආනයනය කරගත හැකිය. අවධානය කෙසේ ද, උද්වේගය කෙසේ ද, සහ වෙළෙඳ නාමය යෙදීමේ අවස්ථා වැනි වෙළෙඳපළ පර්යේෂණ කාර්යයන්, ප්‍රචාරණයක සාර්ථකත්වය කුමක් ද යන්න සහ ඕනෑම රටක හෝ ප්‍රදේශයක සාර්ථකත්වය වන්නේ කුමක් ද යන්න පිළිබදව අන්තර් ඥානයක් ලබා දෙයි. ඒ මෙම කාර්යයන්, ප්‍රචාරණයේ දර්ශන හෝ වාචික අංග මත පදනම් වී ඇති හෙයිනි. 


==  නව ප්‍රවණතා ==  

අන්තර්ජාලයයේ උදව්වත් සමග නව ප්‍රචාරණ ඉඩ ප්‍රස්ථා බොහෝමයක් ඇතිවිය. පොප්පුස් ෆප්ලැෂ්බැනර්

== ප්‍රචාරණයේ අනාගතය ==  

ගෝලීය ප්‍රචාරණය, දේශිය නිර්යාන, ජාත්‍යන්තර, බහු ජාතික සහ ගෝලීය යන සංවර්ධන අදියර පහක් ඔස්සේ ප්‍රචාරණය ගමන් කර ඇත. ලෝක ව්‍යාප්ත ප්‍රචාරණ සංවර්ධනය එක හඩින් කථාකරමින් ගොඩනැගීමේ නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලිය තුළ ආර්ථික තත්ත්වය සංවර්ධනය කිරීමට ද සිදුවේ. එහිදී ප්‍රචාරක දැන්වීම්වල දේශිය ඵලදායීතාව පවත්වාගෙන යාම, ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සහ සමාගමේ වේගය වැඩිකිරිමේ දී තුලනය කළ යුතුව ඇති විභව ශක්තියකින් යුත් අරමුණු හතරක් ඇත. 

ගෝලීය පුචාරණ ක්‍රියාත්මක කිරිම, නිර්යාත කිරිම, දේශිය ක්‍රියාත්මක කිරිම් නිෂ්පාදනය කිරිම සහ අදහස් පැතිරී යන්නට ආයාත කර ගැනීමේ දී මුලික වශයෙන් තරගකාරී ව්‍යාපාර අරමුණු හතරක් ඇත. 

ප්‍රචාරණය සහ විද්‍යුත් තැපෑල (ඊ.මේල්) ප්‍රචාරණය වර්තමානයේ දී ඉතා ප්‍රකටය. 

(ඩී වී ආර්) වල (HIV වැනි) පටිගත කිරීමේ හැකියාව නිසා (පසුව බලා ගැනීම සදහා) වැඩසටහන් පටිගත කිරීමේදී මේවා භාවිත කරන්නන්ට ඉඩ ප්‍රස්ථා සැපයේ. එමගින් ඔවුන්ට වෙළෙද දැන්වීම් ඉක්මණින් ඉදිරිපත් කිරිමට හැකිවනු ඇත. වැඩිමනක් වශයෙන් කලින් පටිගත කළ බොක්ස්ටා සෙස්වල වැඩසටහන් වැඩි වැඩියෙන් රූපවාහිනී දර්ශන සදහා පිරිනමනු ලබන හෙයින් රූපවාහිනියේ එම වැඩසටහන නරඹනුයේ වඩා අඩු පිරිසකි. කෙසේ වෙතත් මෙම කට්ටල විකිණිමෙන් අදහස් වනුයේ මේවා විකිණිමට සමගාමිව අමතර ප්‍රතිලාභයක් ලැබෙන බවයි. මෙ බලපැමට විරුද්ධව කටයුතු කරන බොහෝ ප්‍රචාරකයින් සර්වයිවර් වැනි රූපවාහිනි වැඩසටහන් මෙන් රූපවාහිනි දර්ශන සදහා නිෂ්පාදන ස්ථානගත කිරිම් සදහා මනාපය දක්වා ඇත. විශේෂයෙන් විනෝදාත්මක ප්‍රචාරණ වැඩිවීමත් සමග සමහර අය ඊට කැමැත්ත දැක්වුව පසුව නැරඹුම් මිතුරෙකු නොවිමට කැමැත්ත දක්වති. පොදු වශයෙන් ප්‍රචාරණ ප්‍රජාව විසින් මෙය පහසු කර නොමැති වුවද, සමහරුන් විසින් අන්තර්ජාලය පුළුල් වශයෙන් තමන්ගේ ප්‍රචාරණ කටයුතු සිදුකිරිම සඳහා තමන්ගේ ප්‍රචාරණයන් බෙදා හැරීම සඳහාත් භාවිතා කර ඇත.

== අධික ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිලාභ ගණනය කිරීම == 

මේ සඳහා සුලභව භාවිතා වන ක්‍රමයක් නම ඇගයුම් ලකුණු (Rating Points -RP)  හෝ වඩා නිවැරදි ඉලක්ක රගත් ඇගයුම් ලකුණු (Target rating points - TRP) යොදාගැනීම වේ. මෙම ඇගයුම් කුම දෙකේදි මාධ්‍ය භාවිතාකරන්නන් හා එක් එක් මාධ්‍ය ජලාය පරිභෝගනය කරන්නන් අතර ප්‍රතිශතය එක් මොහොතකදි ගණනය කරයි. මේ ක්‍රම දෙකේ වෙනස නම් RP  එක් ජන කොට්ඨාශයක හෝ මිනිසුන් කණ්ඩායමක තොරතුරැ විශ්ලේෂණයට වැදගත් වේ. ප්‍රචාරණය සර්ථක වීමට එක් හේතුක් නම එහිදි ප්‍රේක්ෂකයන් කොටසක් අරමුණු කර ප්‍රචාරණය සිදු කිරිමයි.

ප්‍රශස්තිකරණය

ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ අවධානය ගෙන පණිවිඩුය ලබාදිම ප්‍රචාරණය මගින් නිවැරදිව කරයි. එගින් ප්‍රේක්ෂකයන තුල නිෂ්පාදිතය මිලට ගනිමේ අවශ්‍යතාවය නිපදවයි. ප්‍රචාරන දැන්විම් පල කරන්නෝ ප්‍රථමයෙන් එය නිවැරදිව ප්‍රේක්ෂකයන්ට අමතයිද යන්න පරික්ෂා කරයි.

මතකය හා හැසිරීම සිදු කරන බලපෑම 

&quot;මෙම ප්‍රචාරණයට වියදම් කල මුදල් භාගයක් ඵල රහිතයි. නමුත් ප්‍රශ්ණය වන්නේ ඒ කුමන භගයද යන්න නොදැනීමයි&quot; මෙය  John Wanemaker  හෝ Willim Lever  විසින් ප්‍රකාශිත කියමනක් ලෙස පිළිගනි.

නිව්යෝර්ක් නගරයේ 2005 වසරේ දැන්විම් පුවරුවක් එහිදි ලෙස ප්‍රකාශ‍වේ &quot; දින 60 ක ඉර එලිය (60 days of daylight to Aportment 6 F)&quot; ප්‍රචරණයේ බලපෑමට එහි අඩංගු කරැනු සමග ඇති සම්බන්ධය විවාදයකි ලක්වන කරුණැකි. දුම්වැටි ප්‍රචාරණය පිළිබඳව විවාදයන්හි දුම්වැටි නිෂ්පාදකයන්ගේ අදහස වුයේ, ප්‍රචාරණය මගින් දුම්වැටි භාවිතයට පෙළඹවිය නොහැකි බවත්, ප්‍රචාරණය මගින් දුම්වැටි භවිතා කරනනන් පමණක් සිමාවන බවත්ය. ඊට විරුද්ධව අදහස් දරුවන් ප්‍රකාශ කල් දැන්විම් මගින් මිලදි ගැනීම ඉහළ යන බවයි.

ප්‍රචාරණය දැන්විමක බලපෑම මනසේ බුද්ධි මට්ට අනුව වෙනස් වේ. වයස අවුරැදු 4 ට අඩු දරුවන් වෙළඳ දැන්විම් හා අනෙක් වැඩසටහන් වල වෙනස නොහඳුනන අතර, වෙළඳ දැන්විමේ සත්‍ය භාවය වටහා ගැනිමේ හැකියාව අවුරුදු 8 දක්වා වර්ධනය නො‍වේ.

පසුගිය වසර 15 තිස්සේ ‍වෙළඳපොල විචාරන ක්‍රම හා අලෙවිකරණයේ ක්‍රියාකරිත්වය හදාරා එමගින් පාරිභෝගිකයාට , විකුණුම් වලට, ලාභයට හා වෙළඳපොල ප්‍රතිශතයට වන බලපෑම් ගැන පෙන්වා දී ඇත. අලෙවිකරණ සංකලන ආදර්ශනය (Marketing Mir model ) සෘජුවම මෙම ක්‍රමයේ අනුකූලතාව හා තාක්ෂණය ඇගයිමට ලක් කරයි. 

== ආශ්‍රිත ==
{{Portal|Business and economics|Media}}

{{Div col|small=no|colwidth=17em}}
* [[Advertisements in schools]]
* [[Advertorial]]
* [[Annoyance factor]]
* [[Bibliography of advertising]]
* [[Branded content]]
* [[Commercial speech]]
* [[Comparative advertising]]
* [[Conquesting]]
* [[Copywriting]]
* [[Demo mode]]
* [[Direct-to-consumer advertising]]
* [[Family in advertising]]
* [[Graphic design]]
* [[Gross rating point]]
* [[History of Advertising Trust]]
* [[Informative advertising]]
* [[Integrated marketing communications]]
* [[List of advertising awards]]
* [[Local advertising]]
* [[Market overhang]]
* [[Media planning]]
* [[Meta-advertising]]
* [[Mobile marketing]]
* [[Performance-based advertising]]
* [[Promotional mix]]
* [[Senior media creative]]
* [[Shock advertising]]
* [[Viral marketing]]
* [[World Federation of Advertisers]]
{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
'''සටහන්'''
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{sister project links|auto=1|wikt=Advertising|n=y|s=Portal:Advertising|v=y|d=Q37038}}
{{Library resources box |by=no |onlinebooks=no |others=yes |lcheading=Advertising}}
* [http://library.duke.edu/rubenstein/hartman/index.html Hartman Center for Sales, Advertising &amp; Marketing History at Duke University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106134741/http://library.duke.edu/rubenstein/hartman/index.html |date=January 6, 2014 }}
** [[Duke University]] Libraries Digital Collections:
*** [http://library.duke.edu/digitalcollections/adaccess/ Ad*Access], over 7,000 U.S. and Canadian advertisements, dated 1911–1955, includes World War II propaganda.
*** [http://library.duke.edu/digitalcollections/eaa/ Emergence of Advertising in America], 9,000 advertising items and publications dating from 1850 to 1940, illustrating the rise of consumer culture and the birth of a professionalized advertising industry in the United States.
*** [http://library.duke.edu/digitalcollections/adviews/ AdViews], vintage television commercials
*** [http://library.duke.edu/digitalcollections/outdooradvertising/ ROAD 2.0], 30,000 outdoor advertising images
*** [http://library.duke.edu/digitalcollections/mma/ Medicine &amp; Madison Avenue], documents advertising of medical and pharmaceutical products
* ''[[Art &amp; Copy]]'', a 2009 documentary film about the advertising industry

{{Product advertising}}
{{Media manipulation}}
{{Media culture}}
{{Aspects of capitalism}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:දැන්වීම්කරණය| ]]
[[Category:Communication design]]
[[Category:Promotion and marketing communications]]
[[Category:Business models]]
[[Category:ප්‍රචාරණය]]
[[Category:අලෙවිකරණය]]</text>
      <sha1>t7ku7jx24yygfwduzciqe0vckr5jbpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සජිත් ප්‍රේමදාස</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20864</id>
    <revision>
      <id>800454</id>
      <parentid>800409</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Helloswash|Helloswash]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>782912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7899" sha1="5ofopmsh9t0opj8y9fh5ltjkao5wwr2" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{තොරතුරුකොටුව පාම
| honorific-prefix    = [[ගරු]] [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී|පා.ම.]]
| name                =සජිත් ප්‍රේමදාස &lt;br&gt; சஜித் பிரேமதாச &lt;br&gt; Sajith Premadasa
| image               =Sajith Premadasa (portrait).png

| imagesize           = 250px
| caption             = සජිත් ප්‍රේමදාස
| office1              = 15 වන [[විපක්ෂ නායක (ශ්‍රී ලංකාව)|විපක්ෂ නායක]]
| president1           = [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ]]
| primeminister1       = [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]
| term_start1          = 3 ජනවාරි 2020
| term_end1            = 
| predecessor1         = [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]
| successor1           = 
| office3             = නිවාස, ඉදිකිරීම් හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍ය
| president3          = [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන]]
| primeminister3      = [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| term_start3         = 20 දෙසැම්බර් 2018
| term_end3           = 17 නොවැම්බර් 2019
| predecessor3        = [[විමල් වීරවංශ]]
| successor3          = [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]
| president4          = [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන]]
| primeminister4      = [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| term_start4         = 12 ජනවාරි 2015
| term_end4           = 26 ඔක්තෝබර් 2018
| predecessor4        = [[විමල් වීරවංශ]]
| successor4          = [[විමල් වීරවංශ]]
| office9             = සමගි ජන බලවේගයේ නායකයා
| term_start9         = 11 පෙබරවාරි 2020
| term_end9           = 
| predecessor9        = 
| successor9          = 
| office10            = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ]] නියෝජ්‍ය නායක
| term_start10        = 2014
| term_end10          = 2020
| predecessor10       = [[කරු ජයසූරිය]]
| successor10         = [[රුවන් විජවර්ධන]]
| term_start11        = 2011
| term_end11          = 2013
| predecessor11       = [[කරු ජයසූරිය]]
| successor11         = [[කරු ජයසූරිය]]
| constituency_MP8    = [[හම්බන්තොට මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය | හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය]]
| parliament8         = ශ්‍රී ලංකාවේ
| majority8           = 112,645 වරණීය ඡන්ද
| term_start8         = 2000 ඔක්තෝබර් 18
| term_end8           = 3 මාර්තු 2020
| predecessor8        = 
| successor8          =
| constituency_MP7    = [[කොළඹ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]]
| parliament7         = ශ්‍රී ලංකාවේ
| majority7           = 305,744 වරණීය ඡන්ද   
| term_start7         = 2020 අගෝස්තු 20
| term_end7           = 
| predecessor7        = 
| successor7          =

| office6             = සෞඛ්‍ය නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය
| president6          = [[චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග]]
| primeminister6      = [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| term_start6         = 2001
| term_end6           = 2004
| birth_date          = {{Birth date and age|1967|01|12|df=y}}
| birth_place         = [[කොළඹ]], [[ලංකාවේ ඩොමීනියන් රාජ්‍යය]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| occupation          = 
| education           = [[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ]]
| spouse              = ජලානි ප්‍රේමදාස (m.1999)
| children            = 
| parents             = [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]] &lt;br&gt; [[හේමා ප්‍රේමදාස]]
| alma_mater          = [[ලන්ඩන් පාසල ආර්ථික විද්‍යාව]] &lt;br&gt; [[මේරිලන්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලය]]
| profession          = දේශපාලනඥයා
| party               = [[සමගි ජන බලවේගය]]
| signature           = 
| website             = [https://sajithpremadasa.lk/ Official website]
| footnotes           = 
}}
'''සජිත් ප්‍රේමදාස''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]] දේශපාලඥයෙකි. ඔහු,  [[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]] සඳහා වත්මන් [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]] වරයෙක් වන අතර  [[විපක්ෂ නායක (ශ්‍රී ලංකාව)|ශ්‍රී ලංකාවේ විපක්ෂ නායකක]]ද වෙයි. ඔහු, හිටපු [[ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති]]  [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස ]] මහතාගේ පුත්‍රයා වන අතර අධ්‍යාපනය ලබා ඇත්තේ [[රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය]] සහ [[ආර්ථික විද්‍යාව හා දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳ ලන්ඩන් ශාස්ත්‍රාලයය]] වෙතිනි. සමගි ජන බලවේගයේ නායකයා ලෙස කටයුතු කරන්නේ ද එතුමාය. ඔහු 2024 ජනාධිපතිවරණය සඳහා ජනාධිපති අපේක්ෂකයෙකු ද විය.

==දේශපාලනය==

එ.ජා.පයේ ඡන්ද වලින්,
2000දි 83% ඡන්ද ප්‍රතිශතයකුත්,
2001දි 82% ඡන්ද ප්‍රතිශතයකුත්,
2004දි 84% ඡන්ද ප්‍රතිශතයකුත්,
2010දි 89% ඡන්ද ප්‍රතිශතයකුත්
ලබාගෙන ඇත.

===ජන සුවය===
1994 වසරේදී ආරම්භ කල ජන සුවය පදනම මගින්, ජනතාවට දියුණු වීම සඳහා අවස්ථාවන් සලසා දීම සිදු කරනු ලබයි.

===සසුනට අරුණ===
2600 වන ශ්‍රී සම්බුද්ධත්ව ජයන්තියට සමගාමීව, දිවයිනේ බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ දහම් පාසල් සංවර්ධනය කරනු වස්, සජිත් ප්‍රේමදාස මහතා විසින් '''සසුනට අරුණ''' නමින්, නව ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කරන ලදී.

==මේවාද බලන්න==
* [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]]

{{ශ්‍රී ලංකාවෙහි 17 වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු}}

{{DEFAULTSORT:ප්‍රේමදාස, සජිත් }}
[[ප්‍රවර්ගය:දේශපාලක - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1967 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 17වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු]]</text>
      <sha1>5ofopmsh9t0opj8y9fh5ltjkao5wwr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>800465</id>
      <parentid>800099</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T01:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65440" sha1="g87bzln23o3wxyedvywqdcf2te9w54u" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>g87bzln23o3wxyedvywqdcf2te9w54u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සමාන්තර පරිගණනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36398</id>
    <revision>
      <id>800480</id>
      <parentid>800282</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T05:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99872" sha1="49rbrm8kjoh2fkwbadltt143zjv6pli" xml:space="preserve">[[ගොනුව:IBM Blue Gene P supercomputer.jpg|300px|thumb| ආර්ගොන් ජාතික පර්යේශනායතනයේ පිහිටි [http://en.wikipedia.org/wiki/Blue_Gene Blue Gene]/P සුපිරි පරිගණකය. ]]

[[සමාන්තර පරිගණනය]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_computing Parallel Computing]) යනු [[පරිගණකය|පරිගණක]] ආශ්‍රිත ගණනය කිරීම් විශාල සංඛ්‍යාවක් එකවිට එකිනෙකට සමාන්තරව දියත් කිරීමයි.&lt;ref&gt;Almasi, G.S. and A. Gottlieb (1989). Highly Parallel Computing. Benjamin-Cummings publishers, Redwood City, CA.&lt;/ref&gt;. විශාල සහ සංකීර්ණ ප්‍රශ්නයක් කුඩා කොටස් වලට වෙන්කර ඒවා වෙන වෙනම සහ [[CPU- Parallelism|සමාන්තරව]] එක විට ගණනය කිරීම මගින් විසදා ගැනීම මෙහි ප්‍රධාන මූලධර්මයයි. සමාන්තර පරිගණනයේ ප්‍රභේද කීපයකි. ඒවා නම් බිටු මට්ටම ([http://en.wikipedia.org/wiki/Bit-level_parallelism bit level]), විධාන මට්ටම (i[http://en.wikipedia.org/wiki/Instruction_level_parallelism nstruction level]), දත්ත ([http://en.wikipedia.org/wiki/Data_parallelism data]) සහ ක්‍රියා අනුවර්තී වාදයයි ([http://en.wikipedia.org/wiki/Task_parallelism task parallelism]). ක්‍රියා අනුවර්තී වාදය දැනට බොහෝ කලක සිට භාවිතයේ තිබුනද එය ප්‍රධාන වශයෙන් යොදා ගැනුනේ අධි ක්‍රියාකාරි පරිගණක ([http://en.wikipedia.org/wiki/High_performance_computing high-performance computing]) සදහා පමණි. එහෙත් පසුකලක එහි භාවිතය වර්ධනය වන්නට වූයේ සංඛ්‍යාත පරිමාණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Frequency_scaling frequency scaling]) සදහා භෞතික සීමා ඇතිවූ බැවිනි&lt;ref&gt;S.V. Adve et al. (November 2008). &quot;Parallel Computing Research at Illinois: The UPCRC Agenda&quot; (PDF). Parallel@Illinois, University of Illinois at Urbana-Champaign. &quot;The main techniques for these performance benefits – increased clock frequency and smarter but increasingly complex architectures – are now hitting the so-called power wall. The computer industry has accepted that future performance increases must largely come from increasing the number of processors (or cores) on a die, rather than making a single core go faster.&quot;&lt;/ref&gt;. [[CPU - ජව උත්සර්ජනය|පරිගණක සදහා වැය වන ශක්ති ප්‍රමාණය]] (ඒ නිසා ජනනය වන තාපය) මෑත කාලීනව විශාල ලෙස සැලකිල්ලට ලක්වූ නිසා&lt;ref&gt;Asanovic et al. Old [conventional wisdom]: Power is free, but transistors are expensive. New [conventional wisdom] is [that] power is expensive, but transistors are &quot;free&quot;.&lt;/ref&gt; සමාන්තර පරිගණනය පරිගණක නිර්මාණ ශිල්පයේ සහ විශේෂයෙන්ම බහු හර [[මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU)|දත්ත සකසන]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Multi-core_(computing) multicore processor]) සදහා ප්‍රමුඛතම න්‍යායක් බවට පත්විය&lt;ref&gt;Asanovic, Krste et al. (December 18, 2006). &quot;The Landscape of Parallel Computing Research: A View from Berkeley&quot; (PDF). University of California, Berkeley. Technical Report No. UCB/EECS-2006-183. &quot;Old [conventional wisdom]: Increasing clock frequency is the primary method of improving processor performance. New [conventional wisdom]: Increasing parallelism is the primary method of improving processor performance ... Even representatives from Intel, a company generally associated with the 'higher clock-speed is better' position, warned that traditional approaches to maximizing performance through maximizing clock speed have been pushed to their limit.&quot;&lt;/ref&gt;.

සමාන්තර පරිගණකවල [[දෘඪාංග|දෘඩාංග]], ක්‍රියා අනුවර්තීතාවය සදහා සහය දක්වන මට්ටම අනුව දළ ලෙස වර්ග කළහැක. පළමු වැන්න නම් බහු හර ([http://en.wikipedia.org/wiki/Multi-core milti-core]) සහ බහු දත්ත සැකසුම් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Symmetric_multiprocessing multi-processor]) ඒකක වැනි බහු දත්ත සැකසුම් මූලාශ්‍ර එක්කොට තනාඇති තනි පරිගණක වේ. දෙවැන්න නම් [[පොකුරු පරිගණක]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_cluster clusters]), විශාල ප්‍රමාණයේ සමාන්තර පරිගණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Massive_parallel_processing Massive parallel processing]) සහ [[කොට්ටාශ පරිගණනය]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Grid_computing grid computing]) වැනි පරිගණන උපාංග රාශියක් එක්කොට තැනූ ප්‍රභල පරිගණක යන්ත්‍ර වේ. මීට අමතරව සමහර සාමාන්‍ය පරිගණන කටයුතු වේගවත්ව සිදුකරගැනීම සදහා සාම්ප්‍රදායික පරිගණක සමග විශේෂිත සමාන්තර පරිගණන නිර්මාණශිල්ප එක්කර ක්‍රීයාත්මක කිරීමද සිදුකරයි.

සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහන් ලිවීම සාමාන්‍ය අනුක්‍රමික [[පරිගණක මෘදුකාංග|වැඩසටහන්]] ලිවීමට වඩා ඉතා අපහසු වේ&lt;ref&gt;Patterson, David A. and John L. Hennessy (1998). Computer Organization and Design, Second Edition, Morgan Kaufmann Publishers, p. 715. ISBN 1-55860-428-6.Patterson, David A. and John L. Hennessy (1998). Computer Organization and Design, Second Edition, Morgan Kaufmann Publishers, p. 715. ISBN 1-55860-428-6&lt;/ref&gt;. මෙයට හේතුව නම් සමාන්තර පරිගණනයේදී වියහැකි [[මෘදුකාංග]] දෝෂ කීපයක් හදුනාගෙන ඇති බැවිනි. උදාහරණයක් ලෙස තරඟකාරී තත්ත්වය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Race_condition race condition]) දැක්විය හැක. වෙන් කරන ලද කුඩා [[පරිගණක මෘදුකාංග|වැඩසටහන්]] කොටස්වල [[සන්නිවේදනය]] සහ [[සමමුහුර්තකරණය]] නිවැරදිව ඉටුකිරීම හොද සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහනක් ලිවීමේ ප්‍රධාන අභියෝගය වේ.

සමාන්තර පරිගණනය සදහා ලියන ලද වැඩසටහනක ලබාගතහැකි උපරිම වේගය අම්ඩාල් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Amdahl%27s_law Amdahl]) ගේ නියමයට අනුකූල වේ.

== පසුබිම ==
සාමාන්‍යයෙන් පරිගණක වැඩසටහන් ලියනු ලබන්නේ [[ශ්‍රේණිය (ගණිතය)|ශ්‍රේණිගත]] (Serial) ආකාරයෙනි. ගණිත ගැටලුවක් විසදීම සදහා [[ඇල්ගොරිතම]] ලියනු ලබන්නේ ශ්‍රේණිගතව ගලායන විධාන (Instruction) මාලාවක් ලෙසිනි. මෙම විධාන පරිගණකයේ [[මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU)|මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයේදී]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Central_processing_unit Central Processing Unit]) සකසනු ලබයි. මෙහිදී එකවිට එක් විධානයක් පමණක් සකසනු ලබන අතර එය නිම වූ පසු අනෙක් විධානය සැලකිල්ලට ගනී&lt;ref&gt;a b Barney, Blaise. &quot;Introduction to Parallel Computing&quot;. Lawrence Livermore National Laboratory. Retrieved 2007-11-09.&lt;/ref&gt;.
අනෙක් අතට ගත්විට සමාන්තර පරිගණනයේදි සිදුවන්නේ විධාන මාලාවක් සමාන්තරව එකවර විසදීමයි. මෙය සිදුකරනු ලබන්නේ මූලික ප්‍රශ්නයෙහි කුඩා කොටස් වෙන්කර එම වෙන් වෙන් කොටස් එකවර අනෙක් සමගාමී කොටස් ද සමග සැකසීමයි. මේ සදහා යොදාගන්න සැකසුම් මූලිකාංග විවිධාකාර වියහැකි අතර බහු දත්ත සැකසුම් ඒකක සහිත තනි පරිගණක, ජාලගත කරනලද [[පරිගණකය|පරිගණක]], විශේෂිත [[දෘඪාංග|දෘඩාංග]] හෝ මේවායින් එකවර කීපයක් යොදා ගතහැකිය.

[[පරිගණකය|පරිගණකවල]] ප්‍රබලතාවය වැඩිකරගැනීම උදෙසා 1980 මැද භාගයේ සිට 2004 දක්වා වූ කාලයේදී ප්‍රමුඛ වූ ප්‍රධානතම සංකල්පය වූයේ [[සංඛ්‍යාතය|සංඛ්‍යාත]] පරිමාණනයයි ([http://en.wikipedia.org/wiki/Frequency_scaling Frequency scaling]). පරිගණක වැඩසටහනක ධාවන කාලය (Runtime) එහි විධාන සං‍ඛ්‍යාවේ සහ එක විධානයක් සැකසීම සදහා ගතවන මධ්‍යන්‍ය කාලයෙහි ගුණිතයක් ලෙස සැලකේ. අනෙක් සියලු කරුණු නියතයක් ලෙස ගත් විට [[මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU)|මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක]]යේ සංඛ්‍යාතය වැඩි කරන විට ඒකක කාලයකදී සකස් කළහැකි විධාන ප්‍රමාණයද ඉහළ යයි. මේ නිසා සංඛ්‍යාතය වැඩිකිරීම මගින් [[පරිගණක වැඩසටහන|පරිගණක වැඩසටහනක]] ධාවන කාල අඩුකරගතහැකිය. මෙය සියළුම [[පරිගණකය|පරිගණක]] සම්බන්ද වැඩසටහන් සදහා සත්‍ය වේ&lt;ref&gt;^ Hennessy, John L. and David A. Patterson (2002). Computer Architecture: A Quantitative Approach. 3rd edition, Morgan Kaufmann, p. 43. ISBN 1-55860-724-2.&lt;/ref&gt;.

කෙසේ උවද [[ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය|පරිගණක චිපයක]] ශක්ති පරිභෝජනය සදහා සමීකරණය සලකා බලන්න. 
P = C × V2 × F 
මෙහි P යනු ශක්තියද C යනු කාල චක්‍රයකදී වෙනස්වන ධාරිතාවයද ([http://en.wikipedia.org/wiki/Capacitance Capacitance]) වේ. V යනු [[වෝල්ටීයතාව|වෝල්ටීයතාවද]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Voltage Voltage]) F යනු [[දත්ත සකසන|දත්ත සකසනයේ]] සංඛ්‍යාතයද ( තප්පරයට චලන) වේ&lt;ref&gt;Rabaey, J. M. (1996). Digital Integrated Circuits. Prentice Hall, p. 235. ISBN 0-13-178609-1.&lt;/ref&gt;. මෙහි ආකාරයට දත්ත සකසනයක [[සංඛ්‍යාතය]] වැඩිකිරීම නිසා එය භාවිතා කරන ශක්ති ප්‍රමාණයද ඉහළ යයි. මෙසේ අධික ලෙස ශක්ති පරිභෝජනය කරන දත්ත සකසන කීපයක් 2004 වර්ශයේදී Intel සමාගම විසින් අත්හිටවනු ලැබීය. මෙසේ අත්හිටවනු ලැබූ [http://en.wikipedia.org/wiki/Tejas_and_Jayhawk Tejas සහ Jayhawk] දත්ත සකසන සමගම ශක්ති පරිභෝජනය වැඩී කිරීම මගින් සංඛ්‍යාතය වැඩි කර [[පරිගණකය|පරිගණක]] වැටසටහන් වේගවත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියද අවසන් විය&lt;ref&gt;Flynn, Laurie J. &quot;Intel Halts Development of 2 New Microprocessors&quot;. The New York Times, May 8, 2004. Retrieved on April 22, 2008.&lt;/ref&gt;. 

මූවර් ගේ නියමය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Moore%27s_Law Moore's Law]) යනු පරීක්ශණ සහ නිරීක්ශණ පාදක කරගෙන ඉදිරිපත් කරනලද සුප්‍රකට [[න්‍යාය|න්‍යායකි]]. එයින් කියවෙන්නේ සෑම මාස 18 ත් 24 ත් අතර කාලයකදී [[ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය|පරිගණක චිපයක]] අඩංගු කළහැකි [[ට්‍රාන්සිස්ටර]] ප්‍රමාණය දෙගුණයකින් ඉහළ යන බවයි&lt;ref&gt;Flynn, Laurie J. &quot;Intel Halts Development of 2 New Microprocessors&quot;. The New York Times, May 8, 2004. Retrieved on April 22, 2008.Moore, Gordon E. (1965). &quot;Cramming more components onto integrated circuits&quot; (PDF). Electronics Magazine. pp. 4. Retrieved 2006-11-11.&lt;/ref&gt;. ශක්ති පරිභෝජනය සම්බන්දව ඉහත කීලෙස විවිධ ගැටලු ඇති වුවද 70 දශකයේදී ඉදිරිපත් කරනලද මුවර්ගේ නීතිය තවමත් එලෙසින්ම නොබිදී පවතී. [[සංඛ්‍යාතය|සංඛ්‍යාත]] පරිමාණන සංකල්පය බිඳවැටීමත් සමගම දත්ත සැකසුම් ඒකක සදහා අළුතෙන් එක්කරන [[ට්‍රාන්සිස්ටර]] යොදා ගැනෙනුයේ සමාන්තර පරිගණනය සදහා අවශ්‍ය නව දෘඩාංග පරිගණක චිප වලට එක් කිරීම සදහායි. 

=== අම්ඩාල් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Amdahl%27s_law Amdahl])ගේ නීතිය සහ ගුස්ටැෆ්සන් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Gustafson%27s_law Gustafson])ගේ නීතිය ===
[[ගොනුව:AmdahlsLaw.svg|right|thumbnail|300px|ආම්ඩාල් ගේ නීතිය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Amdahl%27s_law Amdahl's Law]) ප්‍රස්ථාරික නිරූපණය. යම් වැඩසටහනක් කොපමන ප්‍රමාණයකින් සමාන්තරගත කළහැකිද යන්න අනුව එම වැඩසටහන සමාන්තර පරිගණනය මගින් කොපමණ වේගවත් කළහැකිද යන්න තීරණය වේ. උදාහරණයක් ලෙස යම් වැඩසටහනක් 90% කින් සමාන්තරගත කළහැකි නම් , සමාන්තරගත කළ නොහැකි වැඩසටහන් කොටස 10% නම් , එම වැඩසටහන වේගවත් කළහැකි උපරිමය කොපමන දත්ත සකසන ප්‍රමාණයක් භාවිතා කළද දස ගුණයකට වඩා වැඩි නොවේ. ]]

පරිගණන සමාන්තරකරණය මගින් දත්ත සැකසීම වේගවත් කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස [[දත්ත සකසනය|දත්ත සකසන ඒකක]] ගණන දෙගුණ කිරීම මගින් වැඩසටහන් ධාවන කාලය අඩකින් අඩුකිරීම දැක්වියහැක. නැවත වාරයක් එසේ දෙගුණ කිරීම මගින් නැවතත් ධාවන කාලය අඩකින් අඩු කළහැකිය. එනම් රේඛීය (linear) ලෙස වේගවත් බව වැඩි කරගත හැකිය. කෙසේ නමුත් මෙසේ ප්‍රශස්ත මට්ටමකට වේගවත් කළහැකි වන්නේ සමාන්තර [[ඇල්ගොරිතම]] කීපයක් පමණි. බොහෝ [[ඇල්ගොරිතම]] මගින් ආසන්න ලෙස හෝ රේඛීය තත්ත්වයෙන් වේගවත් කිරීම් සිදුකරනු ලබන්නේ දත්ත සැකසුම් මූලිකාංග කීපයක් සදහා පමණි. ඉන්පසු දත්ත සැකසුම් මූලිකාංග ඒකක ප්‍රමාණය ඉහළ යත්ම එම රේඛීය භාවය කෙමෙන් ඒකාකාරී තත්වයකට පත්වේ. 

සමාන්තර පරිගණන වේදිකාව (parallel computing platform) සදහා විභව වේගවත් කිරීමේ සමීකරණය අම්ඩාල්ගේ නීතියයි. එය සූත්‍රකෘත කරනු ලැබූයේ 1960 දීයි&lt;ref&gt;Amdahl, G. (April 1967) &quot;The validity of the single processor approach to achieving large-scale computing capabilities&quot;. In Proceedings of AFIPS Spring Joint Computer Conference, Atlantic City, N.J., AFIPS Press, pp. 483–85.&lt;/ref&gt;. එමගින් කියවෙන ආකාරය අනුව ප්‍රධාන වැඩසටහනෙහි අඩංගු කුඩා සමාන්තරකරණය කළ නොහැකි කොටසක් නිසා සම්පූර්ණ වැඩසටහනේම වේගවත් කිරීම අඩාලවේ. විශාල [[ගණිතය|ගණිතමය]] හෝ [[ඉන්ජිනේරු|ඉන්ජිනේරුමය]] ගැටලුවක් විසදීම සදහා ලියනලද [[පරිගණකය|පරිගණක]] වැඩසටහන් වල සමාන්තරීකරණය කළහැකි වැඩසටහන් කොටස් මෙන්ම එසේ කළ නොහැකි කොටස් ද අඩංගු වේ.
මෙසේ සමාන්තරගත කළනැහැකි කුඩා වැඩසටහනෙහි ධාවන කාල භාගය α නම් , එවිට

:&lt;math&gt;S = \frac{1}{\alpha}&lt;/math&gt;

මගින් ලබාදෙනුයේ එම වැඩසටහනේ උපරිම සමාන්තරගතකරණ වේගයයි. වැඩසටහන සදහා අනුක්‍රමික කොටස 10% නම් එම වැඩසටහන සදහා ලබාගතහැකි වේගවත් බව දස ගුණයකට (‍x10) වඩා වැඩි කරගත නොහැක. එනම් ඉන්පසු කොපමන දත්ත සැකසුම් ඒකක තව තවත් එක්කලද ප්‍රතිඵලය එකම වේ. ඒ නිසා සමාන්තරගතව දත්ත සැකසුම් මූලිකාංග එක්කළ හැකි උපරිමයක් ඇත. 

ගුස්ටැෆ්සන් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Gustafson%27s_law Gustafson])ගේ නීතිය තවත් පරිගණනය සම්බන්ද නීතියකි. මෙය අම්ඩාල්ගේ නිතිය හා සමීපව සම්බන්ද වේ&lt;ref&gt;Reevaluating Amdahl's Law (1988). Communications of the ACM 31(5), pp. 532–33.&lt;/ref&gt;.
එයින් කියවෙන පරිදි &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; සංඛ්‍යාවක් දත්ත සැකසුම් ඒකක සමග වැඩසටහනක් වේගවත් කිරීමේදී

[[ගොනුව:Optimizing-different-parts.svg|thumb|400px| යම් නියමිත කර්ත්ව්‍යයක් සදහා එකිනෙකට වෙනස් අනුකොටස් දෙකක් ඇතැයි සිතන්න. ඒවා A සහ B ලෙස ගනිමු. සම්පූර්ණ පරිගණනයෙන් B වල කොටස 25%කි. [[ක්‍රමලේඛන සම්පාදක|පරිගණක ක්‍රමලේඛන සම්පාදකයෙකුට]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Programmer programmer]) මෙම කොටස පස් ගුණයකින් වේගවත් කළහැක, එහෙත් ඉන් මුළු වැඩසටහන වේගවත් වන්නේ ඉතා කෙටි කලකින් පමණි(රූපය). එම නිසා වැඩසටහන වේගවත් කිරීමට නම් A කොටස දෙගුණයක් වේගවත් කළයුතුය. එය B වේගවත් කිරීමට වඩා බෙහෙවින් ඵලදායි වේ.]]

:&lt;math&gt; S(P) = P - \alpha(P-1). \,&lt;/math&gt;

අම්ඩාල්ගේ නීතියේ ආකාරයට අනුව ගන්නා උපකල්පනයක් නම් වැඩසටහනේ සමාන්තරගත කළ නොහැකි අනුක්‍රමික කොටසෙහි ධාවන කාලය, යොදා ගන්නා දත්ත සැකසුම් සංඛ්‍යාවෙන් ස්වාධීනය යන්නයි. එහෙත් මෙම උපකල්පනය ගුස්ටැෆ්සන්ගේ නීතියෙහි භාවිතා නොවේ.

=== පරායත්තතාව (Dependencies) ===

සමාන්තර [[පරිගණකය|පරිගණනය]] සදහා [[ඇල්ගොරිතම]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_algorithm parallel algorithms]) සකස් කිරීමේදී අවශ්‍ය මූලික කරුණක් ලෙස [[දත්ත පරායත්තතාවය]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Data_dependency data dependencies]) අවබෝද කරගැනීම දැක්වියහැක. කිසිම වැඩසටහනකට තම දීර්ඝතම පරායත්ත ගණනය කිරීම් ශ්‍රේණියට වඩා වේගවත්ව [[වැඩසටහන]] නිමා කළ නොහැක ([http://en.wikipedia.org/wiki/Critical_path_method Critical path method]). කුමක් නිසාදයත් අනිත් ගණනය කිරීම් මත යැපෙන ගණනයකිරීම් පිළිවෙලින් එකිනෙක කළයුතු බැවිනි. එහෙත් බොහෝ [[ඇල්ගොරිතම]] වල මෙසේ එකිනෙකට දීර්ඝ ලෙස සම්බන්දිත ගණනය කිරීම් නොමැති නිසා ඒවා සමාන්තර ලෙස වෙන වෙනම ගණනය කළහැක. 

P&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; සහ P&lt;sub&gt;j&lt;/sub&gt; වැඩසටහනක කොටස් දෙකක් ලෙස ගනිමු. 
මේවා බර්න්ස්ටගේ කොන්දේසි &lt;ref&gt;Bernstein, A. J. (October 1966). &quot;Program Analysis for Parallel Processing,' IEEE Trans. on Electronic Computers&quot;. EC-15, pp.&amp;nbsp;757–62.&lt;/ref&gt; (Bernstein's conditions) වලට අනුකූල වන්නේ එකිනෙකට ස්වාධීන හා සමාන්තරව ගණනය කළහැකිනම් පමණි. 
''P''&lt;sub&gt;''i''&lt;/sub&gt;, නම් ''I''&lt;sub&gt;''i''&lt;/sub&gt; යනු සියලු ප්‍රධාන විචල්‍යයන්ද ''O''&lt;sub&gt;''i''&lt;/sub&gt; යනු ප්‍රතිදානවේ.
ඒ ආකරයෙන්ම ''P''&lt;sub&gt;''j''&lt;/sub&gt;, ''P'' &lt;sub&gt;''i''&lt;/sub&gt; සහ ''P''&lt;sub&gt;''j''&lt;/sub&gt; එකිනෙකට ස්වාධීනවේ.


* &lt;math&gt; I_j \cap O_i  =  \varnothing, \, &lt;/math&gt;
* &lt;math&gt; I_i \cap O_j  =  \varnothing, \, &lt;/math&gt;
* &lt;math&gt; O_i \cap O_j  = \varnothing. \, &lt;/math&gt;


මෙහි පළමු කොන්දේසිය උල්ලංගනය කිරීම නිසා [[ප්‍රවාහ පරායත්තතාවය]] ඇතිවේ (flow dependency). පළමු ප්‍රකාශයේ පිළිතුරු දෙවැන්න මගින් භාවිතා කරයි. දෙවන ප්‍රකාශයෙන් [[ප්‍රති-පරායත්තතාවක්]] පෙන්නුම් කරයි. 
තුන්වන සහ අවසන් ප්‍රකාශයෙන් පෙන්වාදෙන්නේ ප්‍[[රතිදාන පරායත්තතාව|රතිදාන පරායත්තතාවයි]]. මෙම ප්‍රකාශ දෙක එකම ස්ථානයක සදහන් කළවිට අවසන් ප්‍රතිඵල ලැබිය යුත්තේ තර්කානුකූලව අවසානයේ සකසනය වූ ප්‍රකාශයයි.

පහත දැක්වෙන සමීකරණය බලන්න, එමගින් විවිධ වූ [[පරායත්තතාව|පරායත්තතාවන්]] ආදර්ශනයකරයි.

 1: function Dep(a, b)
 2:    c := a·b
 3:    d := 3·c
 4: end function


මෙහි තුන්වන කණ්ඩය දෙස බලන්න, එය දෙවන කණ්ඩය නොමැතිව ගණනය කළනොහැක (සමාන්තරව වුවද කළ නොහැක), එයට හේතුව නම් දෙවන කණ්ඩයේ පිළිතුර තුන්වන කණ්ඩය සදහා අත්‍යාවශ්‍ය බැවිනි. එනම් එය ඉහත සදහන් කළ පළමු කොන්දේසිය උල්ලංගනය කරමින් [[ප්‍රවාහ පරායත්තතාවය]] ඇතිකරයි (flow dependency).


 1: function NoDep(a, b)
 2:      c := a·b
 3:      d := 3·b
 4:      e := a+b
 5: end function


මෙම උදාහරණයේදී කිසිදු පරායත්තතාවක් නොමැති නිසා මේවා සියල්ල එකවිට සමාන්තරව ගණනය කළහැක.
බර්න්ස්ටෙන්ගේ කොන්දේසි අනුව දත්ත සකසන අතර මතකය හවුලේ බෙදාගැනීමක් සිදු නොකරයි. එහෙත් සමහර අවස්ථා වලදී එසේ බෙදාහැරීම වැදගත් වේ. උදාහරණ: [http://en.wikipedia.org/wiki/Semaphore_(programming) semaphore (programming)], [http://en.wikipedia.org/wiki/Barrier_(computer_science) barrier (computer science)] සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/Synchronization_(computer_science) Synchronization (computer science)] වැනි අවස්ථා.

=== තරඟකාරී තත්වය (Race conditions), පොදු බැහැර කිරීම (Mutual Exclusion), සමමුහුර්තකරණය (Synchronization) සහ සමාන්තර අඩපනවීම (Parallel Slowdown) ===

සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහනක ඇති අනුකොටස් බොහෝ විට නූල් / [http://en.wikipedia.org/wiki/Thread_(computer_science) Thread (computer science)] නමින් හදුන්වයි. සමහර පරිගණක වැඩසටහන් මගින් ඊටත් වඩා කුඩා ඒකක වන තන්තු / [http://en.wikipedia.org/wiki/Fiber_(computer_science) Fiber (computer science)] යොදාගනී.
අනෙක් වැඩසටහන් වඩාත් විශාල අනු කොටස් වල්ගයක් වන සකසන [http://en.wikipedia.org/wiki/Process_(computing) Process (computing)] යොදාගනී. එහෙත් බොහෝවිට සම්මතයක් ලෙස පරිගණක වැඩසටහන් වල අනුකොටස් ලෙස පිළිගන්නේ නූල් / thread ආකාරයෙනි. මෙම නූල් නිතරම ඒවා එකිනෙක හවුලේ තබාගන්නා [[විචල්‍ය]] / [http://en.wikipedia.org/wiki/Variable_(programming) variable (programming)] [[යාවත්කාලීන කිරීම]] සිදුකරයි. වැඩසටහන් දෙකක් අතර විධාන පහත ආකාරයෙන් විවිධ පිළිවෙලින් තිබියහැක. 

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
|Thread A
|Thread B
|-
|1A: Read variable V
|1B: Read variable V
|-
|2A: Add 1 to variable V
|2B: Add 1 to variable V
|-
|3A Write back to variable V
|3B: Write back to variable V     
|}


1B විධානය 1A සහ 3A අතරදී දත්ත සැකසුවහොත් හෝ 1A විධානය 1B සහ 3B අතර දත්ත සකස් කළහොත් වැඩසටහන වැරදි දත්ත නිපදවයි. මෙය තරඟකාරී තත්වය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Race_condition Race conditions]) නමින් හැදින්වේ. වැඩසටහන් ක්‍රමලේඛකයා විසින් අනිවාර්යයෙන් අගුලක් / [http://en.wikipedia.org/wiki/Lock_(computer_science) Lock (computer science)] මේ සදහා සකස්කළ යුතුවේ. එමහින් පොදු බැහැර කිරීමක් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Mutual_exclusion Mutual Exclusion]) සිදුවේ. මෙසේ අගුලක් / lock යනු [[ක්‍රමලේඛන භාෂාව|ක්‍රමලේඛන භාෂා]] ඉදිකිරීමක් වන අතර එමගින් එක් නූලකට පමණක් විචල්‍යයක පාලනය සියතට ගෙන අනෙක් නූල් වලට එම විචල්‍යය කියවීම හෝ ලිවීමෙන් වලක්වා එය අගුල් දැමීමක් සිදුකරයි. 
මේ එවැනි අගුල් භාවිතා කර නැවත ලියනලද වැඩසටහනයි.

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
|Thread A
|Thread B
|-
|1A: Lock variable V
|1B: Lock variable V
|-
|2A: Read variable V
|2B: Read variable V
|-
|3A: Add 1 to variable V
|3B: Add 1 to variable V
|-
|4A Write back to variable V
|4B: Write back to variable V     
|-
|5A: Unlock variable V
|5B: Unlock variable V
|}


මෙහිදී එක් නූලක් පමණක් සාර්ථකව විචල්‍ය V අගුලුලාගනී. අනෙක් නූල මෙහිදී ක්‍රියා විරහිත වන අතර එයට V විචල්‍යය නැවත අගුලු අරිනතුරු කියවීම හෝ ලිවීම කළ නොහැක. මෙම ක්‍රමය නිවැරදි වැඩසටහන් ක්‍රියාකාරීත්වයක් සදහා උදවු වුවද වැඩසටහන බෙහෙවින් මන්දගාමී කළහැක. 

මෙවැනි විචල්‍යයන් කීපයක් එකවර අගුලුලෑම සදහා යොදාගන්නා [[පරමාණු|පරමාණුක]] නොවන ([http://en.wikipedia.org/wiki/Atomic_operation Atomic operation]) වැඩසටහනක් සම්පූර්ණයෙන් ඇනහිටීමක් උවද වියහැක ([http://en.wikipedia.org/wiki/Deadlock deadlock]). පරමාණුක අගුලුලෑමක් මගින් එකවර විචල්‍ය කීපයක් අගුලු ලෑම කළහැකි අතර එකදු විචල්‍යයක් හෝ එසේ අගුලු ලෑම කළනොහැකි නම් එය කිසිදු විචල්‍යයක් අගුලු ලෑමෙන් වැලකී සිටියි. මෙවැනි අවස්ථාවකදී නූලට තම කටයුතු සම්පූර්ණ කළනොහැකි නිසා සම්පූර්ණ වැඩසටහනම අඩපණ වේ. 

බොහෝ සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහන් සදහා ඒවායේ අනුකොටස් සමමුහුර්තකරණය අවශ්‍යවේ. 
මෙහිදී පරිගණන බාදකයක් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Barrier_(computer_science) barrier]) යෙදවීම කළයුතු වේ. මෙම බාදක බොහෝ විට [[මෘදුකාංග]] අගුලු භාවිතයෙන් ස්ථාපනය කරයි. 

සියළුම සමාන්තරකරණයන් මගින් වේගවත් බව ලැබෙන්නේද නැත. සාමාන්‍යයෙන් යම් කාර්යයක් කොටස් වලට බෙදා වෙන්කළ විට ඒවා එකිනෙක සන්නිවේදනයේදී යොදාගන්නා කාලයද ඉහළ යයි. මේ නිසා සමහර අවස්ථා වලදී ගැටලු විසදීමට ගතවන කාලයට වඩා වැඩි කාලයක් මෙසේ සන්නිවේදන කටයුතු සදහා වැයවියහැක. මෙසේ අතිරේක සමාන්තරකරණය නිසා වැඩසටහන් වල සිදුවන අඩපනවීම සමාන්තර අඩපනවීම නමින් හදුන්වයි ([http://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_slowdown Parallel Slowdown]).

=== මෘදු මුහුණත (Fine-grained), රළු මුහුණත (coarse-grained) සහ අපහසුතා සමාන්තරකරණය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Embarrassingly_parallel embarrassing parallelism]) ===

[[පරිගණක මෘදුකාංග|පරිගණක වැඩසටහන්]] බොහෝ විට ඒවායේ අනුකොටස් එකිනෙක [[සමමුහුර්තකරණය]] කිරීම කොතරම් ඉක්මනින් කළයුතුද යන්න අනුව වර්ගීකරණය කරයි. මෘදු මුහුණත (Fine-grained) වර්ගයේ වැඩසටහන් වල අනුකොටස් අතර තප්පරයකට කීපවරක් සමමුහුර්ත කිරීම් කළයුතු අතර රළු මුහුණත (coarse-grained) වර්ගයේ වැඩසටහන් සදහා එසේ තප්පරයකට කීපවරක් සමමුහුර්තකරණය අවශ්‍ය නොවේ. අපහසුතා සමාන්තරකරණය (embarrassing parallelism) වර්ගයේ වැඩසටහන් ඉතා කලාතුරකින් සමමුහුර්තකරණය කරන අතර සමහරවිට එසේ කිරීමක් කිසිවිටෙකවත් අවශ්‍ය නොවේ.

=== සංස්ථිතික ආකෘති ([http://en.wikipedia.org/wiki/Consistency_model Consistency models]) ===

සමාන්තර පරිගණනය සදහා යොදා ගන්නා [[ක්‍රමලේඛන භාෂාව|ක්‍රමලේඛන භාෂා]] සහ දෘඩාංග සදහා සංස්ථිතික ආකෘතියක් තිබීම වැදගත් වේ. මෙම ආකෘතිය මගින් පරිගණක [[පරිගණක මතකය|මතකය]] මෙහෙයවිය යුතු ආකාරය පිළිබඳව සහ ප්‍රතිඵල දියයුතු ආකාරය පිළිබඳව නීති සහ කොන්දේසි සකසයි.

සංස්ථිතික ආකෘති අතර මුලින්ම පැමිණි ආකෘති වලින් එකක් ලෙස ලෙස්ලි ලැම්පෝර්ට්ගේ (Leslie Lamport) [[අනුක්‍රමික සංස්ථිතික ආකෘතිය]] (sequential consistency) හැදින්විය හැක. අනුක්‍රමික සංස්ථිතිය යනු සමාන්තර පරිගණන වැඩසටහනක කොටසක් වන අතර එමගින් ලැබෙන ප්‍රතිඵල අනුක්‍රමික පරිගණක වැඩසටහනක ප්‍රතිඵල වලට සමාන වේ&lt;ref&gt;Lamport, Leslie (September 1979). &quot;How to Make a Multiprocessor Computer That Correctly Executes Multiprocess Programs&quot;, IEEE Transactions on Computers, C-28,9, pp.&amp;nbsp;690–91.&lt;/ref&gt;.

මෘදුකාංග ගණුදෙණුකාර [[පරිගණක මතකය|මතකය]] යනු සංස්ථිතික ආකෘතියෙහි බහුලව භාවිතාවන අකාරයකි. මෘදුකාංග ගණුදෙණුකාර මතකය මගින් දත්ත කළමනාකරණ පද්දතියෙන් (Database management system) තාවකාලිකව තොරතුරු ලබාගනී. මෙසේ තොරතුරු/ දත්ත ලබාගැනීම සදහා [[පරමාණුව|පරමාණුක]] ගනුදෙනු (atomic transactions) සදහා වූ සංකල්පය යොදාගනී.

=== ෆ්ලින්ගේ වර්ගීකරනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Flynn%27s_taxonomy Flynn's taxonomy]) ===

සමාන්තර පරිගණක සහ අනුක්‍රමික [[පරිගණකය|පරිගණක]] සදහා මුලින්ම [[වර්ගීකරණය|වර්ගීකරණයක්]] ඉදිරිපත් කරනලද්දේ මයිකල් ෆ්ලින් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Michael_J._Flynn Michael J. Flynn]) විසිනි. එය ෆ්ලින්ගේ වර්ගීකරණය නමින් හැදින්වේ. ඔහු ඒවා වර්ගීකරනය කරන ලද්දේ ඒවා භාවිතයට ගන්නා [[විධාන]] ගණන අනුවයි. එනම් එම විධාන භාවිත කරන්නේ ඒකීය දත්ත කට්ටලද නැතහොත් බහු දත්ත කට්ටලද යන්න මතයි. 

{{Flynn's Taxonomy}}

The single-instruction-single-data ([http://en.wikipedia.org/wiki/SISD SISD]) යන වර්ගීකරණය අදාල වන්නේ මුල් කාලීන අනුක්‍රමික වැඩසටහන් සදහායි. The single-instruction-multiple-data ([http://en.wikipedia.org/wiki/MISD SIMD]) වර්ගීකරණය අනුව එකම මෙහෙයුමක් පුන පුනා භාවිතයෙන් විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් සකසනය කිරීම මෙහිදී සිදුවේ. මේවා බහුලව භාවිතා වන්නේ ඒකීය සැකසුම් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Signal_processing signal processing]) වැඩසටහන් වලයි. Multiple-instruction-single-data ([http://en.wikipedia.org/wiki/SIMD MISD]) යනු ඉතා කළාතුරකින් යොදාගන්නා වර්ගීකරණයක් වන අතර වැඩසටහන් කීපයක් මගින් පමණක් මෙය යොදාගනී. 
Multiple-instruction-multiple-data ([http://en.wikipedia.org/wiki/MIMD MIMD]) යන වැඩසටහන් සමාන්තර පරිගණනයේ බහුලවම යෙදෙන වැඩසටහන් වර්ගය වේ.

== අනුවර්තී වාදයේ ප්‍රභේද ==

=== බිටු මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Bit-level_parallelism Bit-level parallelism]) ===

1970 සිට 1986 වනතෙක් කාලය තුළ VLSI ([http://en.wikipedia.org/wiki/Very-large-scale_integration very-large-scale integration]) [[ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය|පරිගණක චිප]] වල පැමිණීමත් සමග පරිගණක නිර්මාණශිල්පයේ දියුණු වීම පරිගණක වචන විශාලත්වය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Word_(data_type) computer word size]) දෙගුණ කිරීම මත තීරණය විය&lt;ref&gt;[[David Culler|Culler, David E.]]; Jaswinder Pal Singh and Anoop Gupta (1999). ''Parallel Computer Architecture - A Hardware/Software Approach''. Morgan Kaufmann Publishers, p.&amp;nbsp;15. ISBN 1-55860-343-3.&lt;/ref&gt;. එනම් දත්ත සකසනයකට එක් චක්‍රයක් සදහා මෙහෙයවිය හැකි තොරතුරු ප්‍රමාණය මත තීරණය විය. වචනයක විශාලත්වය වැඩි කිරීමත් සමග එමගින්  දත්ත සකසනය මගින් පිළිපැදියයුතු උපදෙස් ප්‍රමාණය අඩු විය.  

අතීතයේ සිට බිටු 4 ([http://en.wikipedia.org/wiki/4-bit 4-bit]) [[ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය|ක්‍ෂුද්‍ර දත්ත සකසන]] බිටු 8 ([http://en.wikipedia.org/wiki/8-bit 8-bit]) සහ බිටු 16ත් ([http://en.wikipedia.org/wiki/16-bit 16-bit])ඉන්පසු බිටු 32ත් (32-bit) භාවිතා කරන [[ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය|ක්‍ෂුද්‍ර දත්ත සකසනත්]] භාවිතයට පැමිණිනි. මෙම නැඹුරුව බිටු 32 ක්‍ෂුද්‍ර දත්ත සකසන හදුන්වාදීමත් සමග අවසන් විය. බිටු 32 වචන විශාලත්වය ඉන්පසු දශක දෙකක් තිස්සේම සම්මතයක් ලෙස පරිගණනයේදී භාවිත කළද මෑතකාලීනව පැමිණි බිටු 64 ([http://en.wikipedia.org/wiki/64-bit 64-bit]) තාක්ෂණය ([http://en.wikipedia.org/wiki/X86-64 x86-64 architectures]) මගින් බිටු 32 තාක්ෂණය අභිබවනු ලැබීය.

=== විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Instruction_level_parallelism Instruction level parallelism]) ===

[[ගොනුව:Fivestagespipeline.png|thumb|300px|IF = Instruction Fetch/විධාන කැඳවීම, ID = Instruction Decode/විකේත කිරීම, EX = Execute/ක්‍රියාකාරී කරවීම, MEM = Memory access/මතකයට ඇතුලු කිරීම, WB = Register write back/නැවත ලිවීමයි)]]

පරිගණක වැඩසටහනක් යනු කෙටියෙන් ගත්කළ විධාන ධාරාවක් දත්ත සැකසුම් ඒකකයක් මගින් සකස් කිරීමයි. මෙම විධාන නැවත පෙලගැස්වීමත් එක් කිරීමත් කර ලැබෙන ප්‍රතිථල වල වෙනසකින් තොරව සමාන්තරව ක්‍රියාකරවීම විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය ලෙස හැදින්වේ. 1980 දශකයේ මැද භාගයේ සිට 1990 දශකයේ මැදි භාගය දක්වා පරිගණක නිර්මාණශිල්පයේ කැපී පෙනෙන අංගයක් ලෙස මෙය හැදින්වියහැක&lt;ref&gt;Culler et al. p.&amp;nbsp;15.&lt;/ref&gt;.

නවීන දත්ත සකසන සතුව අදියර කීපයකින් යුතු [http://විධාන%20නල%20මාර්ග විධාන නල මාර්ග]{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([http://en.wikipedia.org/wiki/Instruction_pipeline instruction pipelines]) දැකියහැක. මෙසේ ඇති සෑම අදියරකදීම දත්ත සකසනය මගින් කරන කාර්යය අදාල නල මාර්ගය අනුව වෙනස් වේ. N අදියරේ නල මාර්ග වලට N සං‍ඛ්‍යාවක් වෙනස් විධාන සමාප්තියේදී සටහන් කළහැක.  මෙසේ නලමාර්ගකරනය සදහා හොදම උදාහරණයක් ලෙස [http://en.wikipedia.org/wiki/Reduced_Instruction_Set_Computer RISC] දත්ත සකසනය හැදින්වියහැක. මෙහි ක්‍රියාවලි අදියර 5 කින් යුතු විය. ඒවා නම් විධාන කැඳවීම, විකේත කිරීම, ක්‍රියාකාරී කරවීම, මතකයට ඇතුල් කිරීම සහ නැවත ලිවීමයි.(instruction fetch, decode, execute, memory access, and write back). [[පෙන්ටියම් 4]] වර්ගයේ දත්ත සකසන වල මෙසේ පියවර 35 අඩංගු විය&lt;ref&gt;[[Yale Patt|Patt, Yale]] (April 2004).  &quot;[http://users.ece.utexas.edu/~patt/Videos/talk_videos/cmu_04-29-04.wmv The Microprocessor Ten Years From Now: What Are The Challenges, How Do We Meet Them?] (wmv). Distinguished Lecturer talk at [[Carnegie Mellon University]]. Retrieved on November 7, 2007.&lt;/ref&gt;. 

අදියර 5ක නලමාර්ගික සුපිරි අදිශ දත්ත සකසන ([http://en.wikipedia.org/wiki/Superscalar superscalar]) වලට එක් චක්‍රයක් සදහා විධාන දෙකක් නිකුත් කළහැක. මේ නිසා ඕනෑම අදියරකදී විධාන දෙකක් තිබියහැක. මෙලෙස විධාන 10 දක්වා එකවිට සකසනය කළහැක. 
නලමාර්ගකරණය මගින් මෙහෙයවන විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදයට අමතරව සමහර දත්ත සැකසුම් ඒකක වලට එකවරකට විධාන එකකට වඩා දියහැක. මේවා සුපිරි අදිශ දත්ත සකසන ලෙස හදුන්වයි. මෙහිදී දත්ත වල පරායත්තතාවක් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Data_dependency data dependency]) නොමැති නම් විධාන කන්ඩායම් ගතකළහැක. මෙසේ අනුක්‍රමණයකින් තොර විධාන මට්ටමේ අනුවර්තී වාදය ගොඩනැගියහැකි බහුලව යොදා ගන්නා ක්‍රම ශිල්ප දෙකක් ලෙස [http://en.wikipedia.org/wiki/Scoreboarding Scoreboard] සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/Tomasulo_algorithm Tomasulo] යන [[ඇල්ගොරිතම]] හැදින්වියහැක.

[[ගොනුව:Superscalarpipeline.svg|thumb|300px|අදියර 5ක නලමාර්ගික සුපිරිඅදිශ දත්ත සකසන ([http://en.wikipedia.org/wiki/Superscalar superscalar]) වලට එක් චක්‍රයක් සදහා විධාන දෙකක් නිකුත් කළහැක. මේ නිසා ඕනෑම අදියරකදී විධාන දෙකක් තිබියහැක. මෙලෙස විධාන 10 දක්වා එකවිට සකසනය කළහැක.]]

=== දත්ත අනුවර්තී වාදය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Data_parallelism Data parallelism]) ===

දත්ත අනුවර්තී වාදය යනු ලූප සහිත වැඩසටහන් සදහා වන සමාන්තරකරණයකි. මෙමගින් එකිනෙකට වෙනස් පරිගණන මාර්ග හරහා සමාන්තර දත්ත පරිවහනය ඉලක්ක කරයි. ලූප ([http://en.wikipedia.org/wiki/Control_flow#Loops program loops]) සමාන්තරකරණය මගින් විශාල දත්ත ආකෘති සදහා එකිනෙකට සමාන මෙහෙයුම් අනුක්‍රමණ දියත් කිරීම සිදුකරයි. විශාල වශයෙන් විද්‍යාත්මක සහ ඉන්ජිනේරු වැඩසටහන් ඉදිරිපත් කිරීම සදහා දත්ත අනුවර්තී වාදය යොදාගනී&lt;ref name=Culler124&gt;Culler et al. p.&amp;nbsp;124.&lt;/ref&gt;. 

[[ලූප|ලූපයක්]] මගින් ගෙනයනු ලබන පරායත්තතාවය යනු ලූපීය අනුශ්‍රේණියකක් පෙර ප්‍රතිඵල මත රදාපැවතීමයි. මේ නිසා ලූපයක් මගින් ගෙනයනු ලබන පරායත්තතාවය මගින් සමාන්තරකරණය අඩාල කරයි. පහත දැක්වෙන [http://en.wikipedia.org/wiki/Pseudocode pseudocode] දෙස බලන්න.

 1:    PREV1 := 0
 2:    PREV2 := 1
 4:    do:
 5:       CUR := PREV1 + PREV2
 6:       PREV1 := PREV2
 7:       PREV2 := CUR
 8:    while (CUR &lt; 10)

මෙම ලූපය සමාන්තරගත කළ නොහැක. එයට හේතුව නම් CUR , PREV2 සහ PREV1 මත රදා පවතින බැවිනි. මේ අයුරින් සෑම ප්‍රතිඵලයක්ම කලින් ප්‍රතිඵලය මත රදා පවතින නිසා මෙය සමාන්තරගත කළ නොහැක. මෙසේ ගැටලුවේ ප්‍රමාණය විශාල වන තරමට දත්ත අනුවර්තී වාදයද වැඩි වේ&lt;ref name=Culler125&gt;Culler et al. p.&amp;nbsp;125.&lt;/ref&gt;.

=== ක්‍රියා අනුවර්තී වාදය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Task_parallelism Task parallelism]) ===

ක්‍රියා අනුවර්තී වාදය යනු සමාන්තර [[පරිගණකය|පරිගණන]] [[මෘදුකාංග|වැඩසටහනක]] දැකියහැකි ගති ලක්ෂණයකි. එයින් කියවෙන්නේ එකම හෝ වෙන වෙනස් දත්ත කට්ටලයක් භාවිතයෙන් එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් ගණනය කිරීම් කළහැකි බවයි. මෙය දත්ත සමාන්තරකරණයෙන් වෙනස් වන්නේ ඒවායේ සිදුවන්නේ එකම දත්ත කට්ටලයේ එකම ගණනය කිරීම් සිදුවන බැවිනි. වැඩ සමාන්තරකරණය සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රශ්නයේ විශාලත්වය සමග වැඩි නොවේ.

== දෘඩාංග ==

=== මතකය සහ සන්නිවේදනය ===
[[ගොනුව:Numa.svg|right|thumbnail|400px|A logical view of a [[Non-Uniform Memory Access]] (NUMA) architecture. Processors in one directory can access that directory's memory with less latency than they can access memory in the other directory's memory.]]

=== සමාන්තර පරිගණක ප්‍රභේද (Classes of parallel computers) ===

සමාන්තර පරිගණක ඒවායේ දෘඩාංග සමාන්තරකරණය සදහා දක්වන සගයෝගය මත වර්ග කීපයකට වෙන්කළ හැක. මෙම වර්ගීකරණය සාමාන්‍ය පරිගණක වර්ගීකරනයටද සමීප සබඳතා දක්වයි. උදාහරණ ලෙස [[කොට්ඨාශ පරිගණනය]] සමාන්තර පරිගණනයේ මෙන්ම [[සමමිතික පරිගණනය|සමමිතික පරිගණනයේදීද]] දැකියහැක. 

==== බහු හර පරිගණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Multi-core_(computing) Multicore computing]) ====

බහු හර දත්ත සකසනයක් තුළ දත්ත සැකසුම් ඒකක එකකට වඩා වැඩි ගණනක් එකම චිපයේ අඩංගු කර තනා ඇත. බහු හර ([http://en.wikipedia.org/wiki/Execution_unit core]) දත්ත සකසනයකට එකවර විධාන කීපයක් නිකුත්කළහැක. එමෙන්ම සෑම බහු හර දත්ත සකසනයකටම super-scalar  උපාංගයක් ලෙසද ක්‍රියා කළහැක. එනම් සෑම හරයකටම එකම විධාන ගලායාමකින්ම විධාන කට්ටල කීපයක් නිකුතකළ හැක. බහුනූල් පරිගණනය මෙම තාක්ශණයට කලින් පැවති ව්‍යාජ බහු හර තාක්ෂණයයි. [http://en.wikipedia.org/wiki/Sony Sony][http://en.wikipedia.org/wiki/PlayStation_3 PlayStation 3] ක්‍රීඩා උපාංගය සදහා සකසන ලද [http://en.wikipedia.org/wiki/IBM IBM] සමාගමේ [http://en.wikipedia.org/wiki/Cell_(microprocessor) Cell] ක්‍ෂුද්‍ර සකසනය මෙසේ සකසනලද බහු හර සකසනයකි.

==== සමමිතික බහුසකසනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Symmetric_multiprocessing Symmetric multiprocessing]) ====

සමමිතික බහුසකසනයක් යනු එකම [[පරිගණක මතකය|මතකයක්]] හවුලේ භාවිතයට ගන්නා එක සමාන දත්ත සකසන රාශියක එකතුවකි&lt;ref name=HP549&gt;Hennessy and Patterson, p.&amp;nbsp;549.&lt;/ref&gt;. මෙහි තාක්ශණික ශිල්පයට (bus architectures) අනුව දත්ත සලසන 32 කට වැඩි ගණනක් එකිනෙක සම්බන්ද කළනොහැක&lt;ref&gt;Patterson and Hennessy, p.&amp;nbsp;714.&lt;/ref&gt;. මෙසේ විශාල දත්ත සැකසුම් ගණනක් යොදා නොගන්නා නිසාත් විශාල පරිගණක මගින් ලබාගන්නා කලාප පළල අඩු නිසාත් මේවා වියදම් කරන මුදලේ ප්‍රමාණය අනුව ඉතා කාර්යක්‍ෂම වේ.

==== ව්‍යාප්ත පරිගණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Distributed_computing Distributed computing]) ====

ව්‍යාප්ත පරිගණක (නොහොත් ව්‍යාප්ත මතක බහු දත්ත සකසන) යනු දත්ත සකසනයන් එකිනෙක ජාලගත කරනලද ව්‍යාප්ත මතක පරිගණක පද්දති වේ. මේවා විශාල භූගෝලීය ප්‍රදේශයක පතුරවාලිය හැකිය. 

===== පොකුරු පරිගණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_cluster Cluster computing]) =====

[[ගොනුව:Beowulf.jpg|right|thumbnail|upright| [http://en.wikipedia.org/wiki/Beowulf_(computing) Beowulf] පරිගණක පොකුරු ]]

පරිගණක පොකුරක් යනු එකිනෙකට ලිහින්ව සම්බන්දිත එක්ව වැඩ කරන පරිගණක රාශියක එකතුවකි&lt;ref&gt;[http://www.webopedia.com/TERM/c/clustering.html What is clustering?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923142310/http://www.webopedia.com/TERM/C/clustering.html |date=2017-09-23 }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.webopedia.com/TERM/C/clustering.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923142310/http://www.webopedia.com/TERM/C/clustering.html |access-date=2026-01-23 |archive-date=2017-09-23}} Webopedia computer dictionary. Retrieved on November 7, 2007.&lt;/ref&gt;. පොකුරු පරිගණනයේදී ස්වාධීන පරිගණක කීපයක් එකිනෙක ජාලගත කර ඇති අතර ඒවාට යොදන භාරය නිසි ලෙස තුලනය කිරීමට ([http://en.wikipedia.org/wiki/Load_balancing_(computing) load balancing]) නම් එම පරිගණක සමමිතික නොවියයුතුය. ප්‍රචලිතම පොකුරු පරිගණක වර්ගය [http://en.wikipedia.org/wiki/Beowulf_(computing) Beowulf] නම් පොකුරු පරිගණකයයි. වාණිජ පරිගණක කීපයක් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Commercial_off-the-shelf commercial off-the-shelf]) [http://en.wikipedia.org/wiki/TCP/IP TCP/IP] [http://en.wikipedia.org/wiki/Ethernet Ethernet] වර්ගයේ ප්‍රාදේශීය ජාලයකට ([http://en.wikipedia.org/wiki/Local_area_network local area network]) සම්බන්ද කිරීමෙන් මෙම ජාල තනා ඇත&lt;ref&gt;[http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0,2542,t=Beowulf&amp;i=38548,00.asp Beowulf definition.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010215231/http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0%2C2542%2Ct%3DBeowulf%26i%3D38548%2C00.asp |date=2012-10-10 }} ''PC Magazine''. Retrieved on November 7, 2007.&lt;/ref&gt;. මෙම තාක්ෂණය දියුණු කරන ලද්දේ [http://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Sterling_(computing) Thomas Sterling] සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/Donald_Becker Donald Becker] විසිනි. ලොව වේගවත්ම සුපිරි පරිගණක 500 ([http://en.wikipedia.org/wiki/TOP500 TOP500]) අතරින් අති බහුතරය මෙසේ පොකුරු පරිගණක ලෙස සැකසූ සුපිරි පරිගණක වේ&lt;ref&gt;[http://www.top500.org/stats/list/29/archtype Architecture share for 06/2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114212716/http://www.top500.org/stats/list/29/archtype |date=2007-11-14 }}. TOP500 Supercomputing Sites. Clusters make up 74.60% of the machines on the list. Retrieved on November 7, 2007.&lt;/ref&gt;.

===== විශාලිත සමාන්තර පරිගණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Massive_parallel_processing Massive parallel processing]) =====

[[ගොනුව:BlueGeneL cabinet.jpg|right|thumbnail|upright| [http://en.wikipedia.org/wiki/Blue_Gene Blue Gene/L] සුපිරි පරිගණකයේ කැබුනෙට්ටුවක්, 2008 වසරේදී ලොව පස්වන ප්‍රභලතම සුපිරි පරිගණකය ලෙස මෙය නම් කෙරිනි. [[TOP500]] . Blue Gene/L යනු massively parallel processor වර්ගයේ සමාන්තර පරිගණන යන්ත්‍රයකි.]]

විශාලිත සමාන්තර දත්ත සකසනයක් යනු ජාලගත කරනලද  දත්ත සකසන රාශියක් සහිත තනි පරිගණකයකි. පොකුරු පරිගණකවල ලක්ශණ රාශියක් මෙම පරිගණක විශේෂයේද දැකියහැක. එහෙත් පොකුරු පරිගණනයේදී මෙන් නොව විශාලිත සමාන්තර පරිගණකවල විශේෂිත වූ සම්බන්දක ජාල දැකියහැක. එමෙන්ම මේවා පොකුරු පරිගණන පද්දති වලට වඩා විශාල වේ. දත්ත සැකසුම් ඒකක 100 කට වඩා විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර සෑම දත්ත සකසනයක් සදහාම මෙහෙයුම් පද්දතියක් සහ වැඩසටහන් වෙන වෙනම අඩංගු වේ&lt;ref&gt;Hennessy and Patterson, p.&amp;nbsp;537.&lt;/ref&gt;. මේවායේ සෑම උප පද්දතියක්ම එකිනෙකට අධිවේගීව සම්බන්ද වී ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0,,t=mpp&amp;i=47310,00.asp MPP Definition.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511084523/http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0%2C%2Ct%3Dmpp%26i%3D47310%2C00.asp |date=2013-05-11 }} ''PC Magazine''. Retrieved on November 7, 2007.&lt;/ref&gt;

===== කොට්ටාශ පරිගණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Grid_computing Grid computing]) =====


කොට්ටාශ පරිගණනය යනු සමාන්තර පරිගණනයේ වඩාත්ම පැතිරුන අවස්ථාවයි. මෙහිදී සිදුවන්නේ යම් දෙනලද ගැටලුවක් නිරාකරණය සදහා අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පරිගණක රාශියක් ජාලගත වී සන්නිවේදනය කිරීමයි. එහෙත් අන්තර්ජාල පහසුකම් වල ඇති අඩු කලාප පළල නිසාත් අධික ගුප්තතාවය (latency) නිසාත් විශාල ප්‍රමාණයේ සමාන්තරික ප්‍රශ්න ([http://en.wikipedia.org/wiki/Embarrassingly_parallel embarrassingly parallel]) සදහා පමණක් මෙම ක්‍රමය යොදාගනී. කොට්ටාශ පරිගණන වැඩසටහන් විශාල සංඛ්‍යාවක් අතරින් [http://en.wikipedia.org/wiki/SETI@home SETI@home] සහ  [http://en.wikipedia.org/wiki/Folding@Home Folding@Home] ව්‍යාපෘතීන් වඩාත් ප්‍රකට ඒවායි&lt;ref&gt;Kirkpatrick, Scott (January 31, 2003). &quot;Computer Science: Rough Times Ahead&quot;.  ''Science'', Vol. 299. No. 5607, pp. 668 - 669. DOI: 10.1126/science.1081623&lt;/ref&gt;. 

බොහෝ කොට්ටාශ පරිගණන වැඩසටහන් මගින් යෙදුම් සහ පද්ධති මෘදුකාංග අතර අතරමැදියෙකු ලෙස ක්‍රියා කරන මෘදුකාංග ([http://en.wikipedia.org/wiki/Middleware middleware]) තම කටයුතු පහසු කරගැනීමට යොදාගනී. මේවා පරිගණක මෙහෙයුම් පද්දතිය සහ වැඩසටහන් අතර අතමැදියෙකු ලෙස ක්‍රියා කරමින් ජාලගත සම්පත් කළමනාකරණය සහ මෘදුකාංග අතුරුමුහුණත් ප්‍රමිතිගත කිරීම සිදුකරයි. කොට්ටාශ පරිගණනය සදහා යොදාගන්නා බහුලතම middleware වැඩසටහන [http://en.wikipedia.org/wiki/Berkeley_Open_Infrastructure_for_Network_Computing Berkeley Open Infrastructure for Network Computing (BOINC)] නම් වේ.

==== විශේෂිත සමාන්තර පරිගණනය (Specialized parallel computers) ====

සමාන්තර පරිගණන ක්ෂේත්‍රයේ යම් කොටසකට පමණක් විශේෂිත වූ සමාන්තර පරිගණන උපකරණද ඇත.
ඒවා තමන්ට විශේෂිත වූ විෂය පථයක ගැටලු නිරාකරණය සදහා විශේෂිත වී ඇත. 

===== Reconfigurable computing with field-programmable gate arrays =====

නැවත සැකසියහැකි පරිගණනය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Reconfigurable_computing Reconfigurable computing]) යනු [http://en.wikipedia.org/wiki/Field-programmable_gate_array field-programmable gate array] (FPGA) හි භාවිතයකි.  FPGA මගින් යම් ඉලක්කගත කර්යයක් සඳහා තමන් විසින්ම යලි තම පරිපථ සකසා ගැනීම සිදුකරයි.

FPGA උපකරණ [[ක්‍රමලේඛන භාෂාව|ක්‍රමලේඛනය]] කිරීම සදහා [http://en.wikipedia.org/wiki/VHDL VHDL] හෝ [http://en.wikipedia.org/wiki/Verilog Verilog] වැනි දෘඩාංග විස්තරකරණ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Hardware_description_language hardware description languages]) භාෂා යොදාගනී. කෙසේ වෙතත් එම [[ක්‍රමලේඛන භාෂාව|ක්‍රමලේඛන භාෂා]] වලින් ක්‍රමලේඛනය කිරීම ඉතා වෙහෙසකාරී වියහැක.  මේ නිසා සමාගම් කීපයක් මගින් [http://en.wikipedia.org/wiki/C_to_HDL C සිට HDL] යා කරන [[ක්‍රමලේඛන භාෂාව|ක්‍රමලේඛන භාෂා]] කීපයක් සාදනලදී. [http://en.wikipedia.org/wiki/C_programming_language C ක්‍රමලේඛන භාෂාව] බොහෝ දෙනාට හුරුපුරුදු නිසා මෙම නව භාෂාව මගින් ක්‍රමලේඛනය කිරීම පසු විය. මෙසේ සාදන ලද භාෂා අතරින් ප්‍රචලිත භාෂා අතර Mitrion-C, [http://en.wikipedia.org/wiki/Impulse_C Impulse C], [http://en.wikipedia.org/wiki/DIME-C DIME-C], සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/Handel-C Handel-C] ප්‍රමුඛවේ. 

AMD සමාගම මගින් එහි [http://en.wikipedia.org/wiki/HyperTransport HyperTransport] තාක්ෂණය තෙවන පාර්ශව සදහා විවෘත කිරීමත් සමගම අධි කාර්යසාධක නැවත සකස් කළහැකි පරිගණනය තවත් දියුණුවක් ලැබීය.

===== ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතයෙන් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය (GPGPU) =====

[[ගොනුව:NvidiaTesla.jpg|right|thumbnail| [http://en.wikipedia.org/wiki/Nvidia_Tesla Nvidia Tesla GPGPU] - ග්‍රැෆික් කාඩ්පත]]

[http://en.wikipedia.org/wiki/GPGPU General-purpose computing on graphics processing units] (GPGPU)

ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතයෙන් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය යනු මෑතකාලීනව බෙහෙවින් ප්‍රකට වූ පරිගණක ඉන්ජිනේරු ගවේශණයකි. ග්‍රැෆික දත්ත සකසන විශේෂයෙන්ම සකසා ඇත්තේ ග්‍රැෆික දත්ත සකසනය සදහායි. දත්ත සමාන්තරව මෙහෙයවීමට, විශේෂයෙන්ම රේඛීය වීජ ගණිතයේ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Linear_algebra linear algebra] [http://en.wikipedia.org/wiki/Matrix_(mathematics) matrix])එන මෙහෙයුම් සඳහා ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතවේ.

මුල්කාලීනව ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිතයෙන් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණන වැඩසටහන් භාවිතා කළේ සාමාන්‍ය ග්‍රැෆික දත්ත සකසන භාවිත කරන වැඩසටහන් අතුරු මුහුණතයි. කෙසේ වෙතත් ග්‍රැෆික දත්ත සකසන වල භාවිතය සදහාම නව ක්‍රමලේඛන වැඩසටහන් සහ වේදිකා [http://en.wikipedia.org/wiki/Nvidia Nvidia] ([http://en.wikipedia.org/wiki/CUDA CUDA]) සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/AMD AMD] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Close_to_Metal CTM]) වැනි සමාගම් මගින් හදුන්වා දෙනලදී. අනෙක් ක්‍රමලේඛන භාෂා අතර BrookGPU, PeakStream සහ RapidMind ප්‍රමුඛ වේ. සාමාන්‍ය දත්ත සැකසුම් ඒකක සහ ග්‍රැෆික දත්ත සැකසුම් ඒකක සඳහා පොදු රාමුවක් (framework) consortium Khronos සමූහය මගින් [http://en.wikipedia.org/wiki/OpenCL OpenCL] නමින් හදුන්වාදුන් අතර [http://en.wikipedia.org/wiki/Apple_Inc. Apple], [http://en.wikipedia.org/wiki/Intel Intel], [http://en.wikipedia.org/wiki/Nvidia Nvidia] සහ අනෙකුත් සමාගම් එම සම්මතයට අනුව තම නිෂ්පාදන සිදුකරයි.

===== වැඩසටහන් විශේෂිත සංඝත පරිපථ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Application-specific_integrated_circuit Application-specific integrated circuits]) =====

වැඩසටහන් විශේෂිත සංඝත පරිපථ කීපයක්ම සමාන්තර පරිගණනය සඳහා යෙදවීම් කර ඇත&lt;ref&gt;Maslennikov, Oleg (2002). [http://www.springerlink.com/content/jjrdrb0lelyeu3e9/ &quot;Systematic Generation of Executing Programs for Processor Elements in Parallel ASIC or FPGA-Based Systems and Their Transformation into VHDL-Descriptions of Processor Element Control Units&quot;.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200211090535/http://www.springerlink.com/content/jjrdrb0lelyeu3e9/ |date=2020-02-11 }} ''Lecture Notes in Computer Science'', '''2328/2002:''' p.&amp;nbsp;272.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shimokawa, Y.; Y. Fuwa and N. Aramaki (18–21 November 1991). [http://ieeexplore.ieee.org/xpl/freeabs_all.jsp?arnumber=170708 A parallel ASIC VLSI neurocomputer for a large number of neurons and billion connections per second speed.] IEEE International Joint Conference on Neural Networks. '''3:''' pp.&amp;nbsp;2162–67.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Acken,  K.P.; M.J. Irwin, R.M. Owens (July 1998). [http://www.ingentaconnect.com/content/klu/vlsi/1998/00000019/00000002/00167697?crawler=true &quot;A Parallel ASIC Architecture for Efficient Fractal Image Coding&quot;.]  ''The Journal of VLSI Signal Processing'', '''19'''(2):97–113(17)&lt;/ref&gt;.

ASIC (වැඩසටහන් විශේෂිත සංඝත පරිපථ - Application-specific integrated circuits) විශේෂයෙන්ම යම් වැඩසටහනක් සදහා සකසා ඇති නිසා ඒවා අදාල ක්‍රියාව සදහා උපරිම කාර්යක්‍ෂමතාවක් පෙන්වයි. කෙසේ වෙතත් ASIC සාදනු ලබන්නේ X කිරණ ලිතෝ මුද්‍රණය ([http://en.wikipedia.org/wiki/X-ray_lithography X-ray lithography]) මගින් වන අතර මෙය බෙහෙවින් මිල අධික තාක්ශණයකි&lt;ref&gt;Kahng, Andrew B. (June 21, 2004) &quot;[http://www.future-fab.com/documents.asp?grID=353&amp;d_ID=2596 Scoping the Problem of DFM in the Semiconductor Industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131221732/http://www.future-fab.com/documents.asp?grID=353&amp;d_ID=2596 |date=2008-01-31 }}.&quot; University of California, San Diego. &quot;Future design for manufacturing (DFM) technology must reduce design [non-recoverable expenditure] cost and directly address manufacturing [non-recoverable expenditures] – the cost of a mask set and probe card – which is well over $1&amp;nbsp;million at the 90&amp;nbsp;nm technology node and creates a significant damper on semiconductor-based innovation.&quot;&lt;/ref&gt;. ASIC වල කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි උවද පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය මූවර්ගේ නීතියට අනුව වේගයෙන් දියුණු වන නිසා මෙම කාර්යක්ශමතාවය එතරම් ඵලදායි නැත. අධික මූලික වියදමත් පොදු අරමුණු සදහා පරිගණනය මගින් ASIC අභිබවනය කරන නිසාත් මේවා බහුලව දැකියහැකි නොවුවද වර්තමානයේ පෙටා ෆ්ලොප්ස් මට්ටමේ [[සුපිරි පරිගණක]] වලද ([http://en.wikipedia.org/wiki/RIKEN_MDGRAPE-3 RIKEN MDGRAPE-3]) මෙම තාක්ශණය දැකියහැක.

===== දෛශීය දත්ත සකසන ([http://en.wikipedia.org/wiki/Vector_processor Vector processors]) =====
[[ගොනුව:Cray 1 IMG 9126.jpg|right|thumbnail|The [http://en.wikipedia.org/wiki/Cray-1 Cray-1] අතිශයින් ජනප්‍රිය වු vector පරිගණක වර්ගයකි.]]

දෛශීය දත්ත සකසන යනු එකම විධානය විශාල දත්ත කට්ටලයක සම්පූර්ණ කළහැකි වර්ගයේ පරිගණක වර්ගයකි. උපුටා ගැනීම: &quot;Vector processors have high-level operations that work on linear arrays of numbers or vectors. An example vector operation is ''A'' = ''B'' &amp;times; ''C'', where ''A'', ''B'', and ''C'' are each 64-element vectors of 64-bit [http://en.wikipedia.org/wiki/Floating_point floating point numbers].&quot;&lt;ref name=PH751&gt;Patterson and Hennessy, p.&amp;nbsp;751.&lt;/ref&gt; They are closely related to Flynn's SIMD classification.&lt;ref name=PH751/&gt;

[http://en.wikipedia.org/wiki/Cray Cray] පරිගණක පද්දති තම දෛශීය දත්ත සකසන හැකියාව නිසා 1970 සහ 1980 දශක වලදී මහත් ජනප්‍රියත්වයක් ලද්දේය. එසේ වෙතත් අද මෙම දෛශීය දත්ත සකසන භාවිතයේ නොමැත. නූතන දත්ත සකසන විධාන පද්දති ([http://en.wikipedia.org/wiki/Instruction_set processor instruction sets]) වලද යම් තරමකින් දෛශීය දත්ත සකසන විධාන එක්කර ඇත. [http://en.wikipedia.org/wiki/AltiVec AltiVec] සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/Streaming_SIMD_Extensions Streaming SIMD Extensions] උදාහරණ වේ.

== මෘදුකාංග ==

=== සමාන්තර පරිගණන භාෂා ===

සමාන්තර පරිගණනය සඳහා ‍සමගාමී ක්‍රමලේඛන භාෂා ([http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Concurrent_programming_languages Concurrent programming languages]),  පුස්තකාල ([http://en.wikipedia.org/wiki/Library_(computing) Library]), වැඩසටහන් අතුරුමුහුණත් ([http://en.wikipedia.org/wiki/Application_programming_interface Application programming interface (APIs)]) සහ සමාන්තර ක්‍රමලේඛන ආකෘති ([http://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_programming_model parallel programming models]) තනා ඇත. මෙම ක්‍රමලේඛන භාෂා ඒවායේ දත්ත නිර්මාන ශිල්පය සදහා උපයෝගී කරගන්නා උපකල්පන පාදක කරගෙන විවිධ කොටස් වලට බෙදේ. ඒවා නම් හවුල් මතකය (shared memory), ව්‍යාප්ත මතකය (distributed memory) හෝ හවුල් ව්‍යාප්ත මතකයයි (shared distributed memory).

හවුල් මතක ක්‍රමලේඛන භාෂා එකිනෙක අතර සන්නිවේදනය කරනුයේ හවුල් දත්ත විචල්‍ය මගිනි. ව්‍යාප්ත මතකය මේ සදහා පණිවිඩ පරිවහන ([http://en.wikipedia.org/wiki/Message_passing message passing]) ක්‍රමය අනුගමනය කරයි. [http://en.wikipedia.org/wiki/POSIX_Threads POSIX] නූල් (thread) සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/OpenMP OpenMP] යනු මේ සදහා බහුලව යොදාගන්නා මතක වැඩසටහන් ක්‍රමලේඛන අතුරුමුහුණත්ය. MPI ([http://en.wikipedia.org/wiki/Message_Passing_Interface Message Passing Interface]) යනු මෙසේ තොරතුරු ගෙනයාම සදහා යොදාගන්නා ප්‍රමුඛතම  තොරතුරු පරිවහන ක්‍රමයයි&lt;ref&gt;The [http://awards.computer.org/ana/award/viewPastRecipients.action?id=16 Sidney Fernbach Award given to MPI inventor Bill Gropp] refers to MPI as &quot;the dominant HPC communications interface&quot;&lt;/ref&gt;. සමාන්තර පරිගණනය සදහා යොදාගන්නා තවත් සංකල්පයක් වන්නේ අනාගත ගිවිසුම් සංකල්පයයි ([http://en.wikipedia.org/wiki/Futures_and_promises Futures and promises]). මෙයින් කියවෙන්නේ යම් වැඩසටහනක් මගින් අනෙක් වැඩසටහන සදහා අවශ්‍ය දත්ත අනාගතයේදී සැපයීම සදහා පොරොන්දු වීමයි. 
[http://en.wikipedia.org/wiki/OpenHMPP OpenHMPP] යනු දිශානුගත පරිගණක ක්‍රමලේඛන ආකෘතියකි. එමගින් කාර්යක්ෂම දෘඩාංග ත්වරණයක් සදහා  කාරක රීති (syntax) සැපයීමත්, දෘඩාංග වල සිට දත්ත එහා මෙහා ගෙනයාම දියුණු කිරීමත් සිදුකරයි.

=== ස්වයංක්‍රීය සමාන්තරකරණය ===

අනුක්‍රමික වැඩසටහනක් සංග්‍රාහකයක් (compiler) මගින් ස්වයංක්‍රීයව සමාන්තරකරණය කළහැකි නම් එය සමාන්තර පරිගණනයේදී ඉතා වැදගත් වේ. ස්වයංක්‍රීය සමාන්තරකරණය සදහා දශක ගණනාවක සිට පර්යේශණ කළද එය තවමත් සාර්ථක මට්ටමක නොපවතී&lt;ref&gt;Shen, John Paul and Mikko H. Lipasti (2005). Modern Processor Design: Fundamentals of Superscalar Processors. McGraw-Hill Professional. p. 561. ISBN 0-07-057064-7. &quot;However, the holy grail of such research - automated parallelization of serial programs - has yet to materialize. While automated parallelization of certain classes of algorithms has been demonstrated, such success has largely been limited to scientific and numeric applications with predictable flow control (e.g., nested loop structures with statically determined iteration counts) and statically analyzable memory access patterns. (e.g., walks over large multidimensional arrays of float-point data).&quot;&lt;/ref&gt;. 

සාමාන්‍ය භාවිතයේ ඇති සමාන්තරකරණය සදහා වූ ක්‍රමලේඛන භාෂා සම්පූර්ණ ලෙස සමාන්තර භාවයෙන් හෝ අර්ධ සමාන්තර භාවයෙන් යුතුවේ. මේවායේ සංග්‍රාහක වෙත විධාන නිකුත් කිරීම මගින් සමාන්තරගතකරණක කරගතයුතුය. කෙසේ වෙතත් සම්පූර්ණයෙන්ම සමාන්තරගත පරිගණක ක්‍රමලේඛන භාෂා ඇත්තේ කීපයක් පමණි. ඒවා නම් SISAL, Parallel Haskell සහ ( FPGAs සදහා) Mitrion-C.

=== වැඩසටහන් සමීක්ශණය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Application_checkpointing Application check-pointing]) ===

පරිගණකයක් විශාල සහ සංකීරණ වන තරමට එහි බිදවැටුමක් හෝ වැරැද්දක් වීමේ සම්භාවිතාවයද වැඩි වේ. වැඩසටහන් සමීක්ශණය යනු පරිගණක පද්දතියක් මගින් දැනට පවතින විචල්‍යයන් සහ සම්පත් වෙන්කරගෙන ඇති ආකාරය පිළිබඳව තබාගන්න සටහනයි. කුමන ආකාරයක හෝ වැටසටහන් බිදවැටුමකදී මෙම දත්ත භාවිතයෙන් නැවත වැඩසටහන පණගැන්වීම කළහැක. මේ නිසා හදිසි බිඳවැටුමකදී වැඩසටහන නැවත මූලික ස්ථානයේ සිට පණගැන්වීමකින් තොරව අවසාන වැඩසටහන් සමීක්ශණ ස්ථානයේ සිට එය ක්‍රියාකාරී කිරීම කළහැක. දින ගණන්, මාස ගණනින් ක්‍රියාකාරී වන වැඩසටහන් සදහා මෙය ඉතා වැදගත් වේ.

== Algorithmic ක්‍රමය ==

සමාන්තර පරිගණක විශාල සහ ප්‍රභල වීමත් සමගම අතීතයේ විසදීමට අසීරු වූ විවිධ ගැටලුද විසදීමේ හැකියාව ඒවාට ලැබිනි. වර්තමානයේ සමාන්තර පරිගණනය ඉතා විශාල පරාසයක භාවිතයන් සදහා යොදාගනී. [http://en.wikipedia.org/wiki/Bioinformatics bioinformatics],  [http://en.wikipedia.org/wiki/Protein_folding protein folding] සහ [http://en.wikipedia.org/wiki/Sequence_analysis sequence analysis] පමණක් නොව ආර්ථික කටයුතු [http://en.wikipedia.org/wiki/Mathematical_finance mathematical finance] සදහාද මේවා යොදාගනී.
සමාන්තර පරිගණනයේදී පැන නගින පොදු ගැටලු කිහිපයක් පහත දැක්වේ.&lt;ref&gt;Asanovic, Krste, et al. (December 18, 2006). [http://www.eecs.berkeley.edu/Pubs/TechRpts/2006/EECS-2006-183.pdf The Landscape of Parallel Computing Research: A View from Berkeley] (PDF). University of California, Berkeley. Technical Report No. UCB/EECS-2006-183. See table on pages 17–19.&lt;/ref&gt;
&lt;!--Note: do not add to or remove from this list. It is copied from the above source--&gt; 
* Dense [http://en.wikipedia.org/wiki/Linear_algebra linear algebra]
* Sparse linear algebra
* Spectral methods (උදාහරණ [http://en.wikipedia.org/wiki/Cooley%E2%80%93Tukey_FFT_algorithm Cooley–Tukey FFT algorithm|Cooley–Tukey fast Fourier transform])
* [http://en.wikipedia.org/wiki/N-body_simulation n-body simulation|''n''-body problems] (උදාහරණ  [http://en.wikipedia.org/wiki/Barnes%E2%80%93Hut_simulation Barnes–Hut simulation])
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Regular_grid Regular grid|Structured grid problems] (උදාහරණ  [http://en.wikipedia.org/wiki/Lattice_Boltzmann_methods Lattice Boltzmann methods])
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Unstructured_grid Unstructured grid problems] (උදාහරණ  [http://en.wikipedia.org/wiki/Finite_element_analysis finite element analysis])
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Monte_Carlo_method Monte Carlo method|Monte Carlo simulation]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Combinational_logic Combinational logic] (උදාහරණ  [http://en.wikipedia.org/wiki/Brute_force_attack Brute force attack|brute-force cryptographic techniques])
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Graph_traversal Graph traversal] (උදාහරණ [http://en.wikipedia.org/wiki/Sorting_algorithm sorting algorithms])
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Dynamic_programming Dynamic programming]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Branch_and_bound Branch and bound methods]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Graphical_model Graphical models] (උදාහරණ  [http://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Markov_model hidden Markov models] and constructing [http://en.wikipedia.org/wiki/Bayesian_network Bayesian networks])
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Finite-state_machine Finite-state machine simulation]

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:ILLIAC 4 parallel computer.jpg|right|thumbnail|[http://en.wikipedia.org/wiki/ILLIAC_IV ILLIAC IV], &quot;සමහර විටක මෙය ලොව අපකීර්තිමත්ම සුපිරිපරිගණක වියහැකියි&quot;&lt;ref&gt;Patterson and Hennessy, pp. 749–50: &quot;Although successful in pushing several technologies useful in later projects, the ILLIAC IV failed as a computer. Costs escalated from the $8 million estimated in 1966 to $31 million by 1972, despite the construction of only a quarter of the planned machine ... It was perhaps the most infamous of supercomputers. The project started in 1965 and ran its first real application in 1976.&quot;&lt;/ref&gt;]]

සමාන්තරකරණයේ සැබෑ මූලය ෆෙඩ්රිකෝ ලූගි, කොන්ට් මෙනබ්‍රා (Federico Luigi, Conte Menabrea) සහ චර්ස් බැබේජ්ගේ (Charles Babbage) විග්‍රහාත්මක එන්ජිමෙහි කටු සටහන (Analytic Engine) දක්වා අතීතයට දිවයයි.&lt;ref&gt;[[Federico Luigi, Conte Menabrea|Menabrea, L. F.]] (1842).  [http://www.fourmilab.ch/babbage/sketch.html Sketch of the Analytic Engine Invented by Charles Babbage]. Bibliothèque Universelle de Genève. Retrieved on November 7, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PH753&gt;Patterson and Hennessy, p.&amp;nbsp;753.&lt;/ref&gt;
IBM සමාගම මගින් 1974 දී හදුන්වා දුන් 704 නම් පරිගණකය ප්‍රථමවරට සම්පූර්ණයෙන් ස්වයංක්‍රීය [http://ඉපිලෙන%20ලක්ෂ%20ගණිතාංක ඉපිලෙන ලක්ෂ ගණිතාංක]{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (floating point) විධාන භාවිතයට ගත් පරිගණකයයි&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.columbia.edu/acis/history/704.html | title = Columbia University Computing History: The IBM 704 | accessdate = 2008-01-08 | year = 2003 | author = da Cruz, Frank | publisher = Columbia University}}&lt;/ref&gt;.

1958 දී S. ගිල් (S. Gill Ferranti) විසින් සමාන්තර පරිගණනයේදී ශාකනය සහ පොරොත්තුව පිළිබඳව සකච්චා කරන ලදී&lt;ref&gt;Parallel Programming, S. Gill, The Computer Journal Vol. 1 #1,
pp2-10, British Computer Society, April 1958.&lt;/ref&gt;. එමෙන්ම 1958දී IBM සමාගමේ පර්යේෂකයන් වූ ජෝන් කෝක් (John Cocke) සහ ඩැනියෙල් ස්ලොට්නික් (Daniel Slotnick) යන අය විසින් අංක ගණිතය සදහා සමාන්තර පරිගණනය යොදා ගැනීම සාකච්චා කරන ලදී&lt;ref name=G_Wilson&gt;{{cite web | url = http://ei.cs.vt.edu/~history/Parallel.html | title = The History of the Development of Parallel Computing | accessdate = 2008-01-08 | first = Gregory V | last = Wilson | year = 1994|publisher=Virginia Tech/Norfolk State University, Interactive Learning with a Digital Library in Computer Science}}&lt;/ref&gt;. Burroughs සමාගම (Burroughs Corporation) මගින් 1962 දී D825 නම් පරිගණකය හදුන්වා දෙනලදී. මෙය දත්ත සැකසුම් ඒකක හතරක් සහිත මතක [[මොඩියුල]] 16 කට හරස් දඩු ස්වීචයක් (crossbar switch) ඔස්සේ ඇතුල්වියහැකි පරිදි නිපදවන ලදී&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&amp;articleId=65878 | title = The Power of Parallelism | author = Anthes, Gry | accessdate = 2008-01-08 | date = November 19, 2001 | work = [[Computerworld]]}}&lt;/ref&gt;. 1967 දී අම්ඩාල් සල ස්ලොට්නික් විසින් AFIPS (American Federation of Information Processing Societies) සම්මන්ත්‍රණය සදහා සමාන්තර පරිගණනය සදහා සාධ්‍යතාවය පිළිබඳව විවාදයක් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.  

1969 දී අමෙරිකාවේදී හනිවෙල් සමාගම ([http://en.wikipedia.org/wiki/Honeywell Honeywell]) මගින් ප්‍රථම [[Multics]] පද්දතිය හදුන්වා දෙනලදී. එය සමමිතික බහු දත්ත සකසන ඒකකයක් වූ අතර දත්ත සකසන අටක් එකවර සමාන්තරව ක්‍රියාකරවීමේ හැකියාව තිබිනි. 1970 දී කානෙජි මෙලෝන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ([http://en.wikipedia.org/wiki/Carnegie_Mellon_University Carnegie Mellon University]) ඇරබි [http://en.wikipedia.org/wiki/C.mmp C.mmp] නම් දත්ත සකසන එකකට වඩා ඇති බහු දත්ත සකසන පිළිබඳ ව්‍යාපෘතිය එවැනි වර්ගයේ ප්‍රථම පද්දති වලින් එකක් විය. 


SIMD සමාන්තර පරිගණන යන්ත්‍ර 1970 දශකය දක්වා අතීතයකට විහිදේ. මුල් කාලීනව ඉදිකෙරුනු SIMD පද්දති සදහා පෙළබවීමක් ලැබුනේ බහු විධාන සහිත දත්ත සැකසුම් ඒකක මෙහෙයුම් පද්දති ([http://en.wikipedia.org/wiki/Control_unit control unit]) වල ගේට්ටු ප්‍රමාදය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Propagation_delay gate delay]) හේතුවෙනි.  මේ අතර ස්ලොට්නික් විසින් විශාල ප්‍රමාණයේ සමාන්තර පරිගණන ඒකකයක් තැනීම ඇරබීය. ඒ Lawrence Livermore ජාතික විද්‍යාගාරය ([http://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Livermore_National_Laboratory [Lawrence Livermore National Laboratory]) සදහායි. ඔහුගේ අරමුණ සදහා මූල්‍ය සම්පාදනය අමෙරිකානු ගුවන් හමුදාව මගින් දරනු ලැබීය. එහි ප්‍රථිපල ලෙස  [http://en.wikipedia.org/wiki/ILLIAC_IV ILLIAC IV] පරිගණකය නිර්මානය විය. එහෙත් මෙම ව්‍යාපෘතිය එතරම් සාර්ථක නොවුන අතර ඇස්තමේන්තුගත කාලයට වඩා වැඩි කාලයක් සහ සිවු ගුණයක් මුදල් වැය කර 1976 වනවිට අවසන් කළ මෙම පරිගණකයට වඩා එකල ජනප්‍රියව තිබූ [http://en.wikipedia.org/wiki/Cray-1 Cray-1] වැනි සුපිරි පරිගණක වේගවත් විය.&lt;ref name=&quot;infamous&quot;&gt;Patterson and Hennessy, pp.&amp;nbsp;749–50: &quot;Although successful in pushing several technologies useful in later projects, the ILLIAC IV failed as a computer. Costs escalated from the $8&amp;nbsp;million estimated in 1966 to $31&amp;nbsp;million by 1972, despite the construction of only a quarter of the planned machine&amp;nbsp;... It was perhaps the most infamous of supercomputers. The project started in 1965 and ran its first real application in 1976.&quot;&lt;/ref&gt;.

== මේවත් බලන්න ==
*[[සුපිරි පරිගණක]]
*[[CPU උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවය]]
*[[CPU පොට මට්ටමේ සමාන්තරතාව]]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_important_publications_in_concurrent,_parallel,_and_distributed_computing List of important publications in concurrent, parallel, and distributed computing]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_distributed_computing_conferences List of distributed computing conferences]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Content_Addressable_Parallel_Processor Content Addressable Parallel Processor]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Transputer Transputer]

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;!--- See [[Wikipedia:Footnotes]] on how to create references using &lt;ref&gt;&lt;/ref&gt; tags which will then appear here automatically --&gt;
{{Reflist}}

== භාහිර පුරුක් ==
* {{dmoz|Computers/Parallel_Computing/}}
* [http://www.llnl.gov/computing/tutorials/parallel_comp/ Lawrence Livermore National Laboratory: Introduction to Parallel Computing]
* [http://www.futurechips.org/tips-for-power-coders/open-mp-pthreads.html Comparing programmability of Open MP and pthreads] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110529192843/http://www.futurechips.org/tips-for-power-coders/open-mp-pthreads.html |date=2011-05-29 }}
* [http://www.futurechips.org/tips-for-power-coders/parallel-programming.html What makes parallel programming hard?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110529133159/http://www.futurechips.org/tips-for-power-coders/parallel-programming.html |date=2011-05-29 }}
* [http://www-unix.mcs.anl.gov/dbpp/ Designing and Building Parallel Programs, by Ian Foster]
* [http://wotug.ukc.ac.uk/parallel/ Internet Parallel Computing Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021012122919/http://wotug.ukc.ac.uk/parallel/ |date=2002-10-12 }}
* [http://dsonline.computer.org/portal/site/dsonline/index.jsp?pageID=dso_level1_home&amp;path=dsonline/topics/parallel&amp;file=index.xml&amp;xsl=generic.xsl Parallel processing topic area at IEEE Distributed Computing Online]
* [http://www.new-npac.org/projects/cdroms/cewes-1998-05/copywrite/pcw/book.html Parallel Computing Works Free On-line Book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727120355/http://www.new-npac.org/projects/cdroms/cewes-1998-05/copywrite/pcw/book.html |date=2011-07-27 }}
* [http://ark.cdlib.org/ark:/13030/ft0f59n73z/ Frontiers of Supercomputing Free On-line Book Covering topics like algorithms and industrial applications]
* [http://www.upcrc.illinois.edu/ Universal Parallel Computing Research Center]
* [http://ppppcourse.ning.com/ Course in Parallel Programming at Columbia University (in collaboration with IBM T.J Watson X10 project)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100122110043/http://ppppcourse.ning.com/ |date=2010-01-22 }}
* [http://arxiv.org/PS_cache/arxiv/pdf/1008/1008.0011v1.pdf Parallel and distributed Grobner bases computation in JAS]
* [http://sbel.wisc.edu/Courses/ME964/2011/index.htm Course in Parallel Computing at University of Wisconsin-Madison ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110826190010/http://sbel.wisc.edu/Courses/ME964/2011/index.htm |date=2011-08-26 }}
* [http://www.openhmpp.org OpenHMPP, A New Standard for Manycore ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616205308/http://openhmpp.org/ |date=2013-06-16 }}

&lt;!--- Categories ---&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:පරිගණක තාක්ෂණය]]</text>
      <sha1>49rbrm8kjoh2fkwbadltt143zjv6pli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රුසියා-ශ්‍රී ලංකා සබඳතා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50160</id>
    <revision>
      <id>800472</id>
      <parentid>602294</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T04:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="a2j7zbojwpo4purw2lr8gwzy2s5yess" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ද්වීපාර්ශ්වික සබඳතා|රුසියානු – ශ්‍රී ලාංකික|රුසියාව|ශ්‍රී ලංකාව|filetype=svg}}
[[File:Schepkina 24 Aug 2009 01.JPG|250px|thumb|right|මොස්කව් හී ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය]]
[[ශ්‍රී ලංකාව]] සහ [[රුසියාව]] අතර, ඉතා දිගු කලක පටන් පැවතෙන යහපත් සහ ශක්තිමත් සබඳතාවයක් පවතියි. 

==පසුබිම==

===සෝවියට් යුගයේ සබඳතා===
1956 දෙසැම්බරයේදී සෝවියට් දේශය, ශ්‍රී ලංකාව සමග සබඳතා පිහිටුවා ගන්නා ලදී. 1958 වර්ෂයේදී දෙපාර්ශවය ආර්ථික සහ තාක්ෂණික සහයෝගීතාවයකටද එළඹුණි. 1967 වර්ෂයේදී, සෝවියට් සංගමයේ සහය සහිතව ශ්‍රී ලංකාවේ [[කොළඹ]] නගරය තුල යකඩ කම්හලක් (ධාරිතාවය - වසරකට ටොන් 50,000), ටයර් කම්හලක් සහ ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය නිශ්පාදනාගාරයක් පිහිටුවන ලදී.

==රුසියානු සමූහාණ්ඩුව සමග සබඳතා==

===දේශපාලනික සබඳතා===
[[File:Rajapaksa and Medvedev at St Petersburg Economic Forum.jpeg|250px|thumb|right|ශ්‍රී ලංකා ජනපති සහ හිටපු රුසියානු ජනපති, 2011 වර්ෂයේදී]]
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය පැවැති සමයේ රුසියාව, ශ්‍රී ලංකාවේ හමුදාවන්ට ආධාර ලබා දෙමින් සහය දැක්වීය.&lt;ref&gt;[http://zeenews.india.com/news/south-asia/russia-pledges-support-to-lanka-in-its-crackdown-on-ltte_529817.html Russia pledges support to Lanka in its crackdown on LTTE] Zee News - May 07, 2009&lt;/ref&gt;

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුලදී, සමහර රටවල් ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව යෝජනා ගෙන ආ විට ඒවා ව්‍යර්ථ කිරීමට රුසියාව ක්‍රියා කරයි. ඊට හොඳම උදාහරණයක් වන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධයේ අවසන් සමයේදී (2009) ඊට එරෙහිව යුරෝපියානු සංගමය, කැනඩාව සහ මෙක්සිකෝව ගෙන ආ යුධ විරාම යෝජනාව, රුසියාව සහ [[චීනය]] එක්ව නිශ්ප්‍රභ කර දැමීමයි. පසුව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් සමුළුවේදීද  ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව යෝජනා ගෙන ආ අතර ඒ සෑම අවස්ථාවකදීම රුසියාව සිය විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කොට තිබෙයි.

===ආරක්ෂක සබඳතා===
ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධය පැවැති සමයේ, රජයේ ආරක්ෂක අංශ සඳහා අවශ්‍ය යුධෝපකරන ලබා දීම ඇතුළු අනෙකුත් යුධ ආධාර සැපයීමට සෑම විටම පාහේ රුසියාව පියවර ගන්නා ලදී.

===ආර්ථික සබඳතා===
[[ශ්‍රී ලංකාව]] සහ [[රුසියාව]] අතර වර්ථමානයේ ප්‍රශස්ථ ආර්ථික සම්බන්දතා ගොඩ නැගී පවතී. ශ්‍රී ලංකාවේ තේ අපනයනයෙන් 17% ක පමණ වෙළෙඳපොල දායකත්වයක් සපයන්නේ රුසියාවයි. රුසියානු වෙළෙඳපොල තුල ශ්‍රී ලංකාවේ තේ සඳහා 30% ක පමණ ඉල්ලුමක් පවතියි.&lt;ref&gt;[http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=555120845 Sri Lanka targets Russia with specialty teas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506073303/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=555120845 |date=2012-05-06 }} Lanka Business Online - December 19, 2011&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සබඳතා]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

==භාහිර සබැදි==
* {{en icon}} [http://www.asiantribune.com/news/2009/10/27/sri-lanka-renews-51-year-old-diplomatic-relationship-russia Sri Lanka Renews 51 Year Old Diplomatic Relationship with Russia]
* {{ru icon}} [http://www.mid.ru/ns-rasia.nsf/strana?OpenView&amp;Start=30&amp;Count=30&amp;Expand=38#38 Documents on the Russia – Sri Lanka relationship at the Russian Ministry of Foreign Affairs]
* [http://www.asiantribune.com/news/2011/06/17/sri-lanka-president-met-his-russian-counterpart-dimitry-medvedev-and-chinese-preside Sri Lanka president met his Russian counterpart Dimitry Medvedev and Chinese President Hu Jintao]
* [http://www.asiantribune.com/news/2011/06/20/sri-lanka-%E2%80%93-rajapaksa-factor Sri Lanka – A Rajapaksa Factor]
* [http://www.asiantribune.com/news/2011/06/16/sri-lanka-president-warmly-welcomed-russia Sri Lanka President warmly welcomed in Russia]
* [https://web.archive.org/web/20110619022641/http://www.thehindu.com/news/international/article2107383.ece Rajapaksa visits Russia to bolster ties]
* [http://www.dailynews.lk/2011/06/14/news36.asp Russian envoy calls for stronger SL-Russia ties]

===රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මෙහෙය===
* {{en icon}} [http://www.sri-lanka.mid.ru/ Embassy of Russia in Colombo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090516182050/http://www.sri-lanka.mid.ru/ |date=2009-05-16 }}
* {{en icon}} {{ru icon}} [http://www.srilankaemb.com/ Embassy of Sri Lanka in Moscow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103132309/http://srilankaemb.com/ |date=2014-01-03 }}

{{සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සබඳතා‎}}

{{DEFAULTSORT:රුසියා-ශ්‍රී ලංකා සබඳතා}}</text>
      <sha1>a2j7zbojwpo4purw2lr8gwzy2s5yess</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුළඟ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52072</id>
    <revision>
      <id>800486</id>
      <parentid>800305</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:14:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121625" sha1="bs10lhrp07b4j1qo24pcxjb23h2oyic" xml:space="preserve">[[File:33-vento orientale,Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|right|thumb|| [https://en.wikipedia.org/wiki/Tacuinum_Sanitatis Tacuinum Sanitatis] හි සුළගේ නිරූපණය]]
[[File:Bride and groom cropped.jpg|right|thumb||මඳ සුළගේ  එසවී යන මනමාලියක ගේ  මුහුණු ආවරණය]]
'''සුළඟ''' හෙවත් '''හුළඟ''' යනු විශාල ප්‍රමාණයෙන් වායුන්ගේ සිදුවන ගලා යාමයි. වැඩි පීඩනයක සිට අඩු පීඩනයකට වාතය ගලයි. පෘථිවිය මතුපිට සුළඟ සමන්විත වන්නේ  වාතයේ සිදුවන් විශාල සංචලනයන්ගෙන්ය. සුළඟ සාමාන්‍යයෙන්  වර්ග කරනු ලබන්නේ,  [https://en.wikipedia.org/wiki/Scale_%28spatial%29 අවකාශමය පරිමාණය],[https://en.wikipedia.org/wiki/Speed වේගය],සුළඟ මත ඇතිවන බලපෑම, සුළඟ හට ගන්නා ප්‍රදේශය සහ සුළඟේ ප්‍රථිඵලය යන කරුණු මතය. අපගේ [[සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය]]  තුල ප්‍රබල වශයෙන් සුළං පවත්නා ග්‍රහලෝක වනුයේ, [[නෙප්චූන්]] සහ [[සෙනසුරු]] ය. සුළඟ විවිධාකාර ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විතය,වැදගත් ලක්ෂණය වන්නේ සුළඟේ ප්‍රවේගයයි,තවද සුළඟේ සමන්විත වායු ඝනත්වය සහ සමන්විත ශක්ති  ධාරිතාවද සැලකිල්ලට ගනී.

කාළගුණ විද්‍යාවේදී, සුළං බොහෝවිට කාණ්ඩ කරනු ලබන්නේ සුළං වල ශක්තිය මත සහ  සුළං හමන දිශානතිය අනුවය.වේගයෙන් හමන කෙටි සුළඟ සුළං පහර වේ. කෙටි කාල පරතරයක් අතරතුර (මිනිත්තුවක්  පමණ )හමන දැඩි සුළඟ හදිසි කුණාටුව වේ.විශාල කාල පරාසයක් තුල ඇති වන සුළං හැදින්වීමට විවිධාකාර නම් ඇත. එම නාමයන් නිර්මාණය කිරීමට  සුළගේ සාමාන්‍ය ශක්තිය පදනම් කර ගනී.
එම නාමයන් වන්නේ [https://en.wiktionary.org/wiki/breeze මඳ සුළඟ], [https://en.wikipedia.org/wiki/Gale චණ්ඩ මාරුතය], [https://en.wikipedia.org/wiki/Storm#Classification කුණාටුව],[https://en.wikipedia.org/wiki/Tropical_cyclone වා සුළිය (හරිකේන්)] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Typhoon ටයිපුන්] වේ. විශාල පරිමාණයේ වායුගෝලීය සංරචනයන් ඇති වීමට හේතු කාරක වන්නේ සමකය සහ ධ්‍රැව අතර තාපය වෙනස් වීමේ අන්තරය සහ පෘථිවියේ පරිභ්‍රමණයයි.

පුරාණ [https://en.wikipedia.org/wiki/Human මානව] [https://en.wikipedia.org/wiki/Civilization ශිෂ්ඨාචාරයන්] හිදී , සුළඟ දේවත්වයෙන් පුද කරනු ලැබිය.එලෙසම ඈත අතීතයේ සිට වර්තමානය තෙක් සුළගේ ප්‍රයෝජන විවිධාකාර කටයුතු සදහා යොදා ගනී.එනම් , බල ශක්ති මුලාශ්‍රයක් ලෙස, විනෝද කටයුතු වලට, කාර්මික කටයුතු වැනි විවිධාකාර කටයුතු සදහා සුළඟ යොදා ගනී. 

==හේතුව==
[[File:10 PM March 12 surface analysis of Great Blizzard of 1888.png|thumb|right|[https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Blizzard_of_1888 1888 දී ඇතිවූ උග්‍ර හිම කුණාටුවේ]  [https://en.wikipedia.org/wiki/Surface_weather_analysis මතුපිට විශ්ලේෂණය]. විශාලතර සම පීඩන ස්ථාන පෙනුම් කරන වර්ග ප්‍රමාණය හරහා විශාල  සුළං නිරූපණය කරයි. ]]

සුළඟ ඇති වීමට හේතු වන්නේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Atmospheric_pressure වායුගෝලීය පීඩනයේ] ඇතිවන වෙනස් වීමයි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Pressure_gradient_force වායුගෝලීය පීඩනයේ වෙනස් වීම්] ඇතිවන විට වාතය වැඩි පීඩනයේ සිට අඩු පීඩනය දක්වා විවිධාකාර වේගයන්ගෙන් ගමන් කරයි.භ්‍රමණය වන [https://en.wikipedia.org/wiki/Coriolis_effect Coriolis effect] (කොරියෝලිස් බලපෑම)තුලින් වාතය තව දුරටත් අපගමනය කිරීම සිදුවේ.ගෝලීය වශයෙන් ප්‍රධාන සාධක 02 ක් විශාල ප්‍රමාණයේ සුළං ඇතිවීමට බලපායි ([https://en.wikipedia.org/wiki/Atmospheric_circulation වායුගෝලීය සංසරණය]) එම සාධක 02 ක වන්නේ සමකය සහ ධ්‍රැව අතර තාපය වෙනස් වීමේ ආන්තරය ([https://en.wikipedia.org/wiki/Solar_energy සුර්ය ශක්තිය] අවශෝෂණය කරගැනීමේ විෂමතාවය [https://en.wikipedia.org/wiki/Buoyancy_force ජලයේ පාවිමේ හැකියාවට] මග පෙන්වයි ) සහ පෘථිවියේ පරිභ්‍රමණයයි. පෘථිවි පෘෂ්ඨ තලය ආසන්නයේදී, [https://en.wikipedia.org/wiki/Friction ඝර්ෂණය] හේතු කොට ගෙන සුළගේ අඩාල වීමක් පෙන්නුම් කරනු ලබයි.මතුපිට ඝර්ෂණය, අඩු පිඩනයක් සහිත ප්‍රදේශයන් හි අභ්‍යන්තරයට වැඩිවශයෙන් සුළං ගමන් කරවීම සිදු කිරීමට හේතුවක් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|author = JetStream|title = Origin of Wind|publisher = [https://en.wikipedia.org/wiki/National_Weather_Service National Weather Service] Southern Region Headquarters|year= 2008|accessdate=2009-02-16 |url = http://www.srh.noaa.gov/jetstream//synoptic/wind.htm}}&lt;/ref&gt;

සුළඟ නිර්වචනය කිරීමට යොදාගන්නා භෞතික බලයන් ගේ සමතුලිතතාවය යොදා ගැනීම හරහා සුළගේ ආකෘතිය වියෝජනය කිරීමට  සහ විශ්ලේෂණය  කිරීම සිදු කරයි.ඒ තුලින් වායුගෝලීය [https://en.wikipedia.org/wiki/Equations_of_motion ගති චලන සමීකරණය] අවබෝධය පහසු කරන අතරම සිරස් හා තිරස් ලෙස සුළගේ පැතිරීම පිලිබදව ගුණාත්මක තර්කයක් ලබා ගැනීමට හැකිවේ.
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

==මිනුම==
[[File:Young wind monitor.jpg|right|thumb||[https://en.wikipedia.org/wiki/Anemometer අනිලමානය] ]]
[[File:Occluded mesocyclone tornado5 - NOAA.jpg|right|thumb||මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ටෝනාඩෝවක් (Oklahoma, මැයි 1999)]]
සුළගේ දිශාව සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේ සුළඟ හටගත් දිශාව පදනම් කරගෙනය. උදාහරණයක් ලෙස උතුරු සුළඟ හමා යන්නේ උතුරේ සිට දකුණටය.&lt;ref name=&quot;HOWTOREAD&quot;&gt;{{cite web|author=JetStream|year=2008|url=http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/synoptic/wxmaps.htm|title=How to read weather maps|publisher=National Weather Service|accessdate=2009-05-16}}&lt;/ref&gt;  සුළං දිශා දර්ශකයක් මගින් සුළඟේ දිශාව හදුනාගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary//search?id=wind-vane1|title=Wind vane|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2009-03-17}}&lt;/ref&gt; ගුවන්තොටුපලේ දක්නට ලැබෙනා [https://en.wikipedia.org/wiki/Windsock Windsock] මගින් සුළඟේ දිශාව දැක්වීමට හා  සුළඟේ වේගය තක්සේරු කිරීමද සිදු කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=wind+sock&amp;submit=Search|title=Wind sock|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2009-03-17}}&lt;/ref&gt; සුළඟේ වේගය මැනීම  අනිලමානය මගින් සිදු කරයි. පර්යේෂණ කටයුතු වලදී විශාල මිනුම් වාර ගණනක් අවශ්‍ය වූ විට අතිධ්වනිය තරංගයන් හි ප්‍රචාරණ  වේගය හෝ රත්වූ කම්බියක ප්‍රතිරෝධය තුලින් හට ගන්නා වාතාශ්‍රය මගින්ද සුළඟ මැනීම් කරයි. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=anemometer&amp;submit=Search|title=Anemometer|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2009-03-17}}&lt;/ref&gt; 
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

==සුළඟේ බලපෑමේ ප්‍රමාණය==

අතීතයේ සිට [https://en.wikipedia.org/wiki/Beaufort_scale බියුෆෝර්ට් සුළං බල පරිමාණය] නිරීක්ෂණ සහ නිගමන පාදක කරගනිමින් සාගරයේ තත්වය නිරීක්ෂණය මගින් සුළගේ වේගය පිළිබදව විස්තරයක් ලබා දෙන ලදී. ආරම්භයේදී එය අඩි 13 ක ප්‍රමාණයක් විය. නමුත් වර්ෂ 1940 වන විට මිනුම් ප්‍රමාණය අඩි 17 දක්වා ප්‍රසාරණය විය.&lt;ref name=&quot;Beaufort&quot;&gt;{{cite book|author=Walter J. Saucier|year=2003|url=http://books.google.com/?id=CM99-uKpR00C&amp;pg=PA407|title=Principles of Meteorological Analysis|publisher=[[Courier Dover Publications]]|isbn=978-0-486-49541-5|accessdate=2009-01-09}}&lt;/ref&gt; පොදුවේ විවිධාකාර වේගයන්ගෙන්  හමා යන සුළං හැඳින්වීමට  විවිධාකාර නාමයන් ඇත. එනම් මඳ සුළඟ, චණ්ඩ මාරුතය, කුණාටුව, වා සුළි (හරිකේන්) සහ ටයිපුන් වේ. [https://en.wikipedia.org/wiki/Beaufort_scale බියුෆෝර්ට් පරිමාණය] අනුව, චණ්ඩ මාරුතයන් පවතින්නේ නාවික සැතපුම් 28 (52 km/h) සහ නාවික සැතපුම් 55 (102 km/h) අතරතුරය. චණ්ඩ මාරුත ප්‍රභේදන ඛාණ්ඩයන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයන්, පෙර සඳහන් කළ වේග ප්‍රමාණයන්ට අනුව  මත මධ්‍යස්ථ, නැවුම්, ශක්තිමත් සහ පරිපූර්ණ ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=G&amp;p=1|title=G|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2009-03-18}}&lt;/ref&gt; කුණාටුවන් හි සුළං ප්‍රබලත්වය නාවික සැතපුම් 56  (104 km/h) සිට නාවික සැතපුම් 63 (117 km/h) ක් දක්වා පමණ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=storm1|title=Storm|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2009-03-18}}&lt;/ref&gt;
නිවර්තන වා සුළි හදුන්වන පාරිභාෂික වචන මාලාවන් ගෝලීය වශයෙන් කලාපයෙන් කලාපයට වෙනස් වේ. පහත දැක්වෙන්නේ ලොවපුරා [https://en.wikipedia.org/wiki/Regional_Specialized_Meteorological_Centre කලාපීය කාලගුණ විද්‍යාත්මක විශේෂ මධ්‍යයස්ථාන] යොදා ගන්නා වර්ගීකරණයන්ගේ සාරාංශයකි. 

{| class=&quot;collapsible wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! colspan=3 style=&quot;background: #ccf;&quot;|'''සාමාන්‍ය සුළගේ වර්ගකිරීම '''
! colspan=6 style=&quot;background: #ccf;&quot;|'''නිවර්තන වා සුළියේ  වර්ගකිරීම ( සෑම සුළඟක්ම  සාමාන්‍යයෙන් විනාඩි 10 ක් පමණ පවතී)'''
|-
 ! [https://en.wikipedia.org/wiki/Beaufort_scale Beaufort scale]
 ! විනාඩි 10 ක් පවත්නා සුළං  ([https://en.wikipedia.org/wiki/Knot_(unit) නාවික සැතපුම්] )
 ! සාමාන්‍ය ව්‍යහාරය&lt;ref&gt;{{cite web|author=Coastguard Southern Region|year=2009|url=http://web.archive.org/web/20081118065856/http://www.coastguardsouth.org.nz/the-beaufort-wind-scale-xidc26479.html|title=The Beaufort Wind Scale|accessdate=2009-03-18}}&lt;/ref&gt;
 ! උතුරු ඉන්දියානු සාගරය  &lt;br /&gt;[[https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_Meteorological_Department IMD]]
 ! නිරිතදිග ඉන්දියානු සාගරය&lt;br /&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Météo-France MF]
 ! ඔස්ට්‍රේලියානු  කලාපීය&lt;br/&gt;දකුණු ශාන්තිකර සාගරය &lt;br&gt; [[https://en.wikipedia.org/wiki/Bureau_of_Meteorology_%28Australia%29 BoM]], [https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesian_Agency_for_Meteorology,_Climatology_and_Geophysics BMKG], [https://en.wikipedia.org/wiki/Fiji_Meteorological_Service FMS],[https://en.wikipedia.org/wiki/Meteorological_Service_of_New_Zealand_Limited MSNZ]
 !වයඹ දිග ශාන්තිකර සාගරය&lt;br /&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Japan_Meteorological_Agency JMA]
 !වයඹ දිග ශාන්තිකර සාගරය&lt;br /&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joint_Typhoon_Warning_Center JTWC]
 !ඊසාන දිග  ශාන්තිකර සාගරය සහ &lt;br /&gt;උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරය&lt;br /&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/National_Hurricane_Center NHC] සහ  [https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Pacific_Hurricane_Center CPHC]
|-
| 0
| &lt;1
| නිශ්චල
|rowspan=5| අව පීඩන කලාපය
|rowspan=7| නිවර්තන කැරැල්ල
|rowspan=&quot;9&quot;| අඩු නිවර්තන &lt;br&gt;නිවර්තන අවපීඩනය 
|rowspan=&quot;9&quot;| නිවර්තන අවපීඩනය 
|rowspan=&quot;9&quot;| නිවර්තන අවපීඩනය 
|rowspan=&quot;9&quot;| නිවර්තන අවපීඩනය 
|-
| 1
| 1–3
| සැහැල්ලු සුළං
|-
| 2
| 4–6
| සැහැල්ලු මඳ සුළං
|-
| 3
| 7–10
|මෘදු මඳ සුළං
|-
| 4
| 11–16
| මධ්‍යස්ත  මඳ සුළං
|-
| 5
| 17–21
| නැවුම්  මඳ සුළං
| rowspan=2| අවපාතය
|-
| 6
| 22–27
| වේගවත් මඳ සුළං
|-
|rowspan=2| 7
| 28–29
|rowspan=2| මධ්‍යස්ථ චණ්ඩ මාරුතය
|rowspan=2| බලවත් අවපීඩනය
|rowspan=2| නිවර්තන අවපීඩනය
|-
| 30–33
|-
| 8
| 34–40
| නැවුම් චණ්ඩ මාරුතය
|rowspan=2| වා සුළිමය කුණාටුව
|rowspan=2| මධ්‍යස්ථ නිවර්තන කුණාටුව
|rowspan=2| නිවර්තන වා සුළිය (1)
|rowspan=2| නිවර්තන කුණාටුව
|rowspan=4| නිවර්තන කුණාටුව
|rowspan=4| නිවර්තන කුණාටුව
|-
| 9
| 41–47
| ප්‍රබල චණ්ඩ මාරුතය
|-
| 10
| 48–55
| පරිපූර්ණ චණ්ඩ මාරුතය
|rowspan=2| උග්‍ර වා සුළිමය කුණාටුව
|rowspan=2| උග්‍ර නිවර්තන කුණාටුව
|rowspan=2| නිවර්තන වා සුළිය (2)
|rowspan=2| උග්‍ර නිවර්තන කුණාටුව
|-
| 11
| 56–63
| කුණාටුව
|-
|| 12
| 64–72
|rowspan=8| හරිකේන් 
|rowspan=7| ඉතා උග්‍ර වා සුළිමය කුණාටුව
|rowspan=3| නිවර්තන වා සුළිය
|rowspan=2| උග්‍ර නිවර්තන වා සුළිය (3)
|rowspan=8| ටයිපුන්
|rowspan=6| ටයිපුන්
|| හරිකේන්  (1)
|-
||13
| 73–85
| හරිකේන් (2)
|-
||14
| 86–89
|rowspan=3| උග්‍ර නිවර්තන වා සුළිය (4)
|rowspan=2| ඉතා විශාල හරිකේන්  (3)
|-
||15
| 90–99
|rowspan=3| තීව්‍ර නිවර්තන වා සුළිය
|-
||16
| 100–106
|rowspan=3| ඉතා විශාල හරිකේන් (4)
|-
| rowspan=3|17
| 107–114
|rowspan=3| උග්‍ර නිවර්තන වා සුළිය (5)
|-
| 115–119
|rowspan=2| ඉතා තීව්‍ර නිවර්තන වා සුළිය
|rowspan=2| විශාල ටයිපුන්
|-
| &gt;120
| සුපිරි වා සුළිමය කුණාටුව
| ඉතා විශාල හරිකේන්(5)
|}
===දියුණු කළ ෆුජිටා පරිමාණය===
[https://en.wikipedia.org/wiki/Enhanced_Fujita_Scale දියුණු කළ ෆුජිටා පරිමාණය] (EF පරිමාණය) මගින් ඇමරිකාව පදනම් කරගෙන සිදුවූ හානිය මත ටෝනාඩෝ ප්‍රබලතාව   අගය කරයි.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;text-align:center; background:gainsboro;&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;|'''පරිමාණය'''
| colspan=&quot;2&quot;|'''සුළගේ වේගය'''
| rowspan=&quot;2&quot;|'''සාපේක්ෂ වාරගණන'''
| rowspan=&quot;2&quot; colspan=&quot;2&quot;|'''වියහැකි හානිය'''
|- style=&quot;text-align:center; background:gainsboro;&quot;
|| '''mph'''
|| '''km/h'''
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#A9F5F2&quot; width=6%|'''EF0''' 
| style=&quot;text-align:center; width:6%;&quot;| 65–85 || style=&quot;text-align:center; width:6%;&quot;| 105–137 || style=&quot;text-align:center; width:6%;&quot;| 53.5%
| සුළු හානියක්  හෝ හානි නොමැත .

සමහර නිවාසයන් හි වහල ගැලවීයාම; [https://en.wikipedia.org/wiki/Rain_gutter වැහි පීලි] හට තරමක හානි සිදුවීම; ගස් වල අතු කැඩී යාම; නොගැඹුරු-මුල්සහිත ගස් ගැලවී යාම.

වාර්තා වූ හානි නොමැති බව තහවුරු වූ (එනම් එළිමහනෙහි පැවතුන) [[ටොර්නාඩො]] සැමවිටම EF0 ලෙස සැලකේ.
| [[File:EF0 tornado damage example (1).jpg|right|150px|EF0 damage example]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#F5F6CE&quot; |'''EF1''' {{Anchor|EF1}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 86–110 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 138–178 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 31.6% ||මධ්‍යස්ථ හානි.

වහල් සෙවලි දැඩි ලෙස ඉවත් වේ; ජංගම නිවාස පෙරළී යාම හෝ දැඩි ලෙස හානි වීම; භාහිර දොරවල් අලාභ හානි වීම; ජනෙල් සහ අනෙකුත් වීදුරු කැඩී යාම.
| [[File:EF1 tornado damage example.jpg|right|150px|EF1 damage example]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;FFE115&quot; |'''EF2''' {{Anchor|EF2}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 111–135 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 179–218 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 10.7% || සැලකිය යුතු හානි.

හොඳින් ඉඳි කළ නිවාස වහල ඉරී යාම; නිවාස අත්තිවාරම් ගෙලවී යාම; ජංගම නිවාස සම්පුර්ණයෙන් ගෙලවී යාම; විශාල ගස් මුලිනුපුටා යාම; ආලෝක ප්‍රභව ස්වයංක්‍රීයව දැල්වී යාම; රථ වාහන පොළවෙන් ඉවත් වී යාම.
| [[File:EF2 tornado damage example (1).jpg|right|150px|EF2 damage example]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#FFCF3C&quot; |'''EF3''' {{Anchor|EF3}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 136–165 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 219–266 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 3.4% || උග්‍ර හානි.

හොඳින් ඉදි කළ මහල් නිවාස මුළුමනින්ම විනාශ වී යාම; සාප්පු සංකීර්ණ වැනි විශාල ගොඩනැගිලි සඳහා උග්‍ර හානි; දුම්රිය රථ පෙරළී යාම; ශාක පොතු ගැසීම; බර වාහන පොළවෙන් එසවී විසිවී යාම; දුර්වල අත්තිවාරම් සහිත ගොඩනැගිලි ව්‍යුහ සඳහා බරපතල හානි.
| [[File:EF3 tornado damage example.jpg|right|150px|EF3 damage example]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#FFBB00&quot; |'''EF4''' {{Anchor|EF4}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| 166–200 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 267–322 || style=&quot;text-align:center;&quot;| 0.7% || අතිශය හානි.

හොඳින් ඉදි කළ නිවාස මුළුමනින්ම තැනිතලා වීම; මෝටර් රථ සහ අනෙකුත් විශාල වස්තුන් විසි වී යාම.
| [[File:EF4 tornado damage example.jpg|right|150px|EF4 damage example]]
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;FF6034&quot; |'''EF5''' {{Anchor|EF5}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &gt;200 || style=&quot;text-align:center;&quot;| &gt;322 || style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;0.1% || මුළුමනින්ම සිදුවන විනාශය.

ශක්තිමත් රාමු සහිත, හොඳින් ඉදි කළ නිවාස තැනිතලා වී අත්තිවාරම් විසි වී යාම; වානේ යෙදු කොන්ක්‍රීට් රාමු දරුණු ලෙස විනාශ වීම; උස් ගොඩනැගිලි ඇද වැටීම හෝ  උග්‍රව ව්‍යුහය විකෘර්ති වීම.
| [[File:EF5 tornado damage example.jpg|right|150px|EF5 damage example]]
|}

===ස්ථානීය නිරූපණය===
[[File:Wind barbs.gif|thumb|right|ස්ථානීය නිරූපණය තුළ සුළගේ පිහිටුවීම]]

[https://en.wikipedia.org/wiki/Station_model ස්ථානීය නිරූපණ] ක්‍රමය මඟින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Weather_map කාලගුණ සිතියම්] මතුපිට [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_direction සුළං දිශාව] හා වේගය දැක්වීමට සුළං ඇමුනුම් කටු යොදාගනී. එම කටු එහි අග පිහිටි කොඩි යොදා ගනිමින් වේගය නිරූපණය කෙරේ.
* සෑම භාග කොඩියකින් ම {{convert|sp=us|5|kn|km/h}} ක සුළං ප්‍රමාණයක් නිරූපණය කෙරේ.
* සෑම සම්පුර්ණ කොඩියකින් ම {{convert|sp=us|10|kn|km/h}} ක සුළං ප්‍රමාණයක් නිරූපණය කෙරේ.
* සෑම [https://en.wikipedia.org/wiki/Pennant_%28commissioning%29 දිග කොඩියකින්] ම (පාට කරන ලද ත්‍රිකෝණ) {{convert|sp=us|50|kn|km/h}} ක සුළං ප්‍රමාණයක් නිරූපණය කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web|work=[[Hydrometeorological Prediction Center]]|year=2009|url=http://www.wpc.ncep.noaa.gov/html/stationplot.shtml|title=Decoding the station model|publisher=[[National Centers for Environmental Prediction]]|accessdate=2007-05-16}}&lt;/ref&gt;

ඇමුනුම් කටුව මුහුණ පා සිටින දිශාව අනුව සුළඟේ හමා යාම නිරූපණය කරනු ලබයි. එම  නිසා, ඊසානදිග සුළං නිරූපණය කරනු ලබන්නේ නිරක්ෂ රේඛාව  වලාකුළ වෘත්තයේ සිට ඊසානදිග ට දීර්ඝ කිරීමෙනි. මෙම නිරක්ෂ රේඛාවේ අවසාන කෙළවර හරහා ඇති කොඩි මගින් සුළඟේ වේගය නිරූපණය කරනු ලබයි.&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web|url=http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/synoptic/wxmaps.htm|title=How to read weather maps|year=2008|work=JetStream|publisher=National Weather Service|accessdate=2009-06-27}}&lt;/ref&gt; වරක් සිතියම් ගතකල සැනින්, [https://en.wikipedia.org/wiki/Isotach සමවේග රේඛා]  (සමාන සුළං ප්‍රවේග යා කරන ලද රේඛා) වල විශ්ලේෂණයක් සිදු කළ හැක. සමවේග රේඛා, ඉහල මට්ටමේ- නියත පීඩන සටහන් වල කළු පුළිඟු ධාරා ඇති වන ස්ථාන නිර්ණය කිරීම සඳහා ඉවහල් වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් 300hPa ක් හෝ එයට වැඩි අගයන් සඳහා යොදා ගැනේ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Terry T. Lankford|year=2000|url=http://books.google.com/?id=kSSn7vPgmUQC&amp;pg=PT187|title=Aviation Weather Handbook|publisher=[[McGraw-Hill Professional]]|isbn=978-0-07-136103-3|accessdate=2008-01-22}}&lt;/ref&gt;

==සුළං බලය==
සුළං බලය යනු, සුළඟ හැමිමේ දී ඇතිවන [https://en.wikipedia.org/wiki/Kinetic_energy චාලක ශක්තියයි]. ''v''ප්‍රවේගයකින් චලනය වන සුළං ''m'' ස්කන්ධයක ඇති  චාලක ශක්තිය ''½ m v&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'' යන සුත්‍රයෙන් ලැබේ. ප්‍රවේගයට ලම්බ වූ ''A'' වර්ගඵලයක් (තලබමරයක භ්‍රමණ වර්ගඵලය) හරහා ගමන් කරන්නා වූ සුළං ප්‍රමාණයක ස්කන්ධය සෙවීම සඳහා පහත සමීකරණය භාවිතා කළ හැක.
''m'' = ''A'' ''v'' ''t'' ''ρ''. &lt;br /&gt;

''m''= සුළං ප්‍රමාණයේ  ස්කන්ධය &lt;br /&gt;
''A'' = වේගයට ලම්බ වූ වර්ගඵලය    &lt;br /&gt; 
''v'' = සුළගේ ප්‍රවේගය    &lt;br /&gt;
''t''  = ''A'' වර්ගඵලය හරහා සුළඟ ගමන් කිරීමට ගත වූ කාලය &lt;br /&gt;
''ρ'' = [https://en.wikipedia.org/wiki/Air_density සුළගේ ඝනත්වය]

ඉහත සමීකරණයෙන් ''A'' වර්ගඵලයක් හරහා ''t'' කාලයක් තුළ  ''v'' ප්‍රවේගයකින් ගමන් කළ ''ρ'' ඝනත්වයක් ඇති සුළඟේ ස්කන්ධය වන  ''m'' සෙවිය හැක. එම  ස්කන්ධය යොදා ගනිමින් සුළඟේ සම්පුර්ණ ශක්තිය සෙවිය හැක:

:&lt;math&gt;E = \frac{1}{2} \rho A v^3 t&lt;/math&gt;

කාලය විශයෙන් [[අවකලනය ]] කිරීමෙන්, සම්පුර්ණ සුළං  [https://en.wikipedia.org/wiki/Energy ශක්තිය] සඳහා පහත සමීකරණය ලැබේ.

:&lt;math&gt;P = dE/dt = \frac{1}{2} \rho A v^3&lt;/math&gt;

එනයින් සුළං ශක්තිය, සුළඟේ ප්‍රවේගයේ 3 වන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතිකවන බව කිව හැක.

===සෛධාන්තික සුළං තල බමරයක් මඟින් ලබා ගන්නා බලය===
සුළඟේ ප්‍රවේගය ශුන්‍ය දක්වා අඩු වූ විට සම්පුර්ණ සුළං බලය ලබා ගත හැකිය. තාත්වික සුළං ටර්බයිනයන් වලදී, ගහනය කරගත් සුළං තල හරහා ගමන් කළ යුතු බැවින් මෙය කළ නොහැකි ක්‍රියාවකි. නියත වශයෙන් ම ආදාන හා ප්‍රතිදාන ප්‍රවෙගයන් අතර සම්බන්ධය සැලකිය යුතුවේ. නළ ධාරා සංකල්පය භාවිතයෙන් සුළං ටර්බයිනයකට ලබා ගත හැකි උපරිම ශක්ති නිස්සරණය, සම්පුර්ණ සෛධාන්තික සුළං ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් 59% කි.&lt;ref&gt;[http://apps.carleton.edu/campus/library/digitalcommons/assets/pacp_7.pdf The Physics of Wind Turbines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130909122315/http://apps.carleton.edu/campus/library/digitalcommons/assets/pacp_7.pdf |date=2013-09-09 }}. Kira Grogg Carleton College (2005) p. 8. (PDF). Retrieved 2011-11-03.&lt;/ref&gt; ([https://en.wikipedia.org/wiki/Betz%27_law Betz' law] බලන්න).

===ප්‍රයෝගික සුළං තල බමරයක් මඟින් ලබා ගන්නා බලය===
භ්‍රමණ තලයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Friction ඝර්ෂණය] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Drag_%28physics%29 ආකර්ෂණය], මෙවලම් අතර සිදුවන ශක්ති හානි, ශක්ති උත්පදනයන් හා ශක්ති පරිවර්තනයන් වැනි තවත් ශක්ති ප්‍රමාණවත් නොවීම් හේතුවෙන් සුළං තල බඹරයක් මඟින් ලබා දෙන ශක්ති ප්‍රමාණය අඩුවේ. මූලික සම්බන්ධතාව අනුව (ආසන්න වශයෙන්) ටර්බයිනයක ශක්තිය සුළඟේ වේගයේ 3 වන බලයට අනුලෝමව සමානුපාතිකාවේ.

==ගෝලීය කාලගුණ විද්‍යාව==
[[File:Map prevailing winds on earth.png|right|thumb| බටහිර සුළං සහ වෙළඳ සුළං]]
[[File:Earth Global Circulation.jpg|right|thumb| සුළං පෘථිවියේ වායුගෝලීය සංසරණ ක්‍රියාවලියේ කොටසකි]]
නැගෙනහිර සුළං ප්‍රවාහයන් සාමාන්‍ය වශයෙන් ධ්‍රැව හරහා ගමන් කරයි.  බටහිර සුළං පෘථිවියේ  මධ්‍ය අක්ෂාංශය හරහා අර්ධ නිවර්තන කලාප තුල ධ්‍රැව දෙසට ප්‍රවාහය වේ.
සෘජුවම අර්ධ නිවර්තන අතර ප්‍රවාහය වන මඳ සුළං කලාපය &quot;ඩොල්ඩ්‍රම් තීරුව&quot; ලෙස හඳුන්වයි. වායූ ස්කන්ධයන්ගේ ස්පෙක්ෂ ආර්ද්‍රතාවය ක්‍රමානුකුලව අඩු වන, පෘතුවියේ බොහොමයක් කාන්තාර දළ වශයෙන් මෙම අර්ධ නිවර්තන අක්ෂාංශ අතර පිහිටා තිබේ. ශීත ධ්‍රැවීය සුළං, නිවර්තන වලින් පැමිණෙන උණුසුම් සුළං හා මිශ්‍ර වන ප්‍රබල සුළං ධාරා, මධ්‍ය අක්ෂාංශ අතර ප්‍රවහයවේ.

===නිවර්තන ===
වෙළඳ සුළං ලොව සාගර හරහා නිවර්තන වා සුළි ඇතිවීමේ ක්‍රියාවලිය මෙහයවනු ලබයි.එලෙසම වෙළඳ සුළං අප්‍රිකානු දුහුවිලි බටහිර දෙසින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Atlantic_Ocean අත්ලාන්තික් සාගරය] හරහා [https://en.wikipedia.org/wiki/Caribbean_Sea කැරබියන් මුහුද] ට ගෙනයාමේ ක්‍රියාවද සිදුකරයි,එලෙසම [https://en.wikipedia.org/wiki/North_America උතුරු ඇමරිකාවේ] දකුණු ප්‍රදේශයටද මෙම  දුහුවිලි ව්‍යාප්ත කරයි.&lt;ref name=&quot;pooraq&quot;&gt;{{cite web|author=[[Science Daily]]|work=[[Science Daily]]|date=1999-07-14|url=http://www.sciencedaily.com/releases/1999/07/990714073433.htm|title=African Dust Called A Major Factor Affecting Southeast U.S. Air Quality|accessdate=2007-06-10}}&lt;/ref&gt;

[https://en.wikipedia.org/wiki/Monsoon මෝසම් සුළං] යනු සෘතුමය කාලසීමාවකදී  මාස කිහිපයක් නිවර්තන කලාපයේ පැතිර පවත්නා සුළං වේ. මෙම මෝසම් සුළං කාලසීමාවේ දී [[ශ්‍රී ලංකාව]] ,[[ඉන්දියාව]] , [[බංගලාදේශය]], [[පකිස්ථානය]] සහ අසල්වාසී රටවල් වලට මෙම සෘතුමය සුළං වලට මුහුණ දීමට සිදුවේ. මෙම මෝසම් සුළං [https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_Ocean ඉන්දියානු සාගරය] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Arabian_Sea අරාබි මුහුද] හරහා හමා එන විට දකුණු පෙදෙසට තදබල වර්ෂාවක් ලබා දේ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|publisher=American Meteorological Society|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=monsoon&amp;submit=Search|title=Monsoon|accessdate=2008-03-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NCFMRF&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ncmrwf.gov.in/Chapter-II.pdf|title=Chapter-II Monsoon-2004: Onset, Advancement and Circulation Features|accessdate=2008-05-03|date=2004-10-23|publisher=National Centre for Medium Range Forecasting}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/storm/monsoon/print.htm|title=Monsoon|accessdate=2008-05-03|publisher=Australian Broadcasting Corporation|year=2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Dr. Alex DeCaria|url=http://snowball.millersville.edu/~adecaria/ESCI344/esci344_lesson04_seasonal_mean_wind_fields.pdf|title=Lesson 4&amp;nbsp;– Seasonal-mean Wind Fields|publisher=Millersville Meteorology|accessdate=2008-05-03|date=2007-10-02}}&lt;/ref&gt;

===බටහිර සුළං සහ ඒවයේ බලපෑම === 
[[File:Franklingulfstream.jpg|thumb|right| [https://en.wikipedia.org/wiki/Benjamin_Franklin බෙන්ජමින් ෆ්‍රැන්ක්ලින්] ගේ   [https://en.wikipedia.org/wiki/Gulf_Stream Gulf Stream] හි සිතියම  ]]
බටහිර සුළං යනු, මධ්‍ය අක්ෂාංශයේ අංශක 35 සිට 65 අතර පැතිර පවත්නා මෙම සුළං බටහිර සිට නැගෙනහිරට හඹා යයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=westerlies1|title=Westerlies|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2009-04-15}}&lt;/ref&gt;  බටහිර සුළං ශිත සෘතුවේ දී ප්‍රබලව පැවතීමට හේතු වන්නේ එම සෘතුවේ දී ධ්‍රැවයන් හි පීඩනය අඩු මට්ට්මක පැවතීමයි. එලෙසම ග්‍රීෂ්ම සෘතුවේ දී බටහිර සුළං දුර්වල මට්ටමක පවතී, එයට හේතු වන්නේ ධ්‍රැවයන් හි පීඩනය වැඩි මට්ට්මක පැවතීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Halldór Björnsson|year=2005|url=http://andvari.vedur.is/~halldor/HB/Met210old/GlobCirc.html|title=Global circulation|publisher=Veðurstofu Íslands|accessdate=2008-06-15}}&lt;/ref&gt;


===ධ්‍රැවීය නැගෙනහිර සුළං ===
ධ්‍රැවීය බටහිර සුළං,  ධ්‍රැවීය හාර්ඩ්ලි සුළං ලෙසද හඳුන්වයි,  සීත ලෙස පැතිර පවත්නා සුළං හමා එනු ලබ්න්නේ ධ්‍රැවයන් හි වැඩි පිඩන කලාපයේ සිට උතුර හා දකුණු කලාප හරහාය,බටහිර සුළං මෙන් නොව මෙම පැතිර පවත්නා සුළං [https://en.wikipedia.org/wiki/East නැගෙනහිර] සිට [https://en.wikipedia.org/wiki/West බටහිර] දක්වා හමා යයි, එලෙසම දුර්වල  ලෙසත් අක්‍රමවත් ලෙසත් හමා යයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2009|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=polar+easterlies&amp;submit=Search|title=Polar easterlies|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2009-04-15}}&lt;/ref&gt; හිරු එළිය පතිත විමේ අඩුතාවයක් නිසා, වාතය සිසිල් වීමෙන් ධ්‍රැවයන් මතුපිට වැඩි පිඩන කලාපයක් නිර්මාණය කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Michael E. Ritter|year=2008|url=http://www.uwsp.edu/geO/faculty/ritter/geog101/textbook/circulation/global_scale_circulation.html|title=The Physical Environment: Global scale circulation|publisher=[[University of Wisconsin–Stevens Point]]|accessdate=2009-04-15}}&lt;/ref&gt; 
&lt;br /&gt;

==ආවේණික ප්‍රතිලාභයන් ==
[[File:Map local winds.png|thumb|right|ස්ථානීය සුළං ලොව පුරාම පවතී.මෙම සුළං හට ගනු ගන්නේ ගොඩබිම රත්වීම තුලින්ය. ]]

===මුහුදු හා ගොඩබිම් සුළං ===
[[File:Diagrama de formacion de la brisa-breeze.svg|thumb|A: මුහුදු සුළං (දිවා කාලයේදී ),  &lt;br /&gt;
B: ගොඩබිම්  සුළං(රාත්‍රී කාලයේදී )]]

මුහුදුබඩ කලාපයේදී, මුහුදු හා ගොඩබිම් සුළං පැතිර පවත්නා සුළං ස්ථානගත කිරීමට වැදගත් කරුණක් වේ.  දිවාකාලයේදී මුහුද ගොඩබිම හා සැසදීමේදී  සුර්යයා මගින් උණුසුම්වීම ඉතා සෙමින් සිදු වේ, එලෙස වීමට හේතු වන්නේ ජලයේ පවත්නා [https://en.wikipedia.org/wiki/Specific_heat විශේෂ තාපන] හැකියාවයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Dr. Steve Ackerman|year=1995|url=http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/seabrz.html|title=Sea and Land Breezes|publisher=[[University of Wisconsin]]|accessdate=2006-10-24}}&lt;/ref&gt;අවට පරිසරයේ වාතය හා සැසදීමේදී උණුසුම් වාතය ඝනත්වය අඩු බවකින් යුක්ත වීම නිසා එය ඉහල යෑම සිදු වේ, මෙය සාගරයේ සිට ගොඩබිම දක්වා මිලිබාර් 02 ක පීඩනයේ අනුක්‍රමණයක් ඇති කිරීමට හේතුවේ.
සිසිල් වූ වාතය මුහුදු මට්ටමට වඩා වැඩි මට්ටමකින් පවතී, සිසිල් වාතය මුහුදු මට්ටමේ වැඩි පිඩනය සමඟ ගොඩබිම දෙසට අඩු පිඩනයකින් ගමන් කරන්නේ  මුහුදුබඩ කලාපය අවට ගොඩබිමට සිත සුළං ද ඇති කරමිනි.විශාල පරිමාණයේ සුළං නිශ්චල පවතින අවස්ථාවන්හිදී, මුහුදු සුළඟේ ප්‍රබලතාවය කෙලින්ම ගොඩබිම් ස්කන්ධය සහ මුහුද අතර ඇති ආන්තරයට සමානුපාතික වනු ලබයි. ගොඩබිම් සුළං නාවික සැතපුම් 8 (15 km/h) දක්වා වේගයකින් යුක්ත වන විට, මුහුදු සුළං තවදුරටත් වර්ධනය වීමක් නොපෙන්වයි.

රාත්‍රී කාලයේදී සාගරයට වඩා ඉක්මනින් ගොඩබිම සිසිල් වීමට පටන් ගනී, මෙලෙස සිදුවන්නේ විශේෂිත තාප අගයන්ගේ ඇති අසමානතාවයන් නිසාය.මුහුදේ උෂ්ණත්වයට වඩා  සිසිල් බවක් ගොඩබිමේ උෂ්ණත්වය ට පවතින විටදී , ජලය මතුපිට ඇති පීඩනය ගොඩබිම මතුපිට ඇති පිඩනයට වඩා අඩු වේ. &lt;ref name=&quot;Jet&quot;&gt;{{cite web|author=JetStream: An Online School For Weather|year=2008|url=http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/ocean/seabreezes.htm|title=The Sea Breeze|publisher=National Weather Service|accessdate=2006-10-24}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===කඳු ආශ්‍රිතව===
[[File:Vol d'onde.svg|right|thumb|කඳු තරංග ආකෘතිය. සුළඟ කන්ද දෙසට ප්‍රවාහය වී පළමු දෝලනය ඇති කරයි (A). දෙවන තරංගයක් තව දුරටත් ජනිතවේ. තරංග මුදුනෙහි ඇතිවන කාචාකාර වලාකුළු (B).]]

එකම උන්නතංශයේ වුවද [https://en.wikipedia.org/wiki/Sea_level මුහුදු මට්ටමේ] සිට ඇති උස වැඩිවත් ම, අවට වායුගෝලයට වඩා පොළව රත් වීම සිදුවන අතර, එහිදී භූ තලය මතුපිටින් ඒ ආශ්‍රිතව තාපජ සබඳතා නිර්මාණය වීම හෝ, පවතින සබඳතාවන් වර්ධනය වීම හෝ, කලාපය තුළ සුළං සංසරණයන් වෙනස් වීම සිදුවේ. &lt;ref&gt;{{cite web|author=National Weather Service Forecast Office in [[Tucson, Arizona]]|year=2008|url=http://www.wrh.noaa.gov/twc/monsoon/monsoon_whatis.php|title=What is a monsoon?|publisher=National Weather Service Western Region Headquarters|accessdate=2009-03-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Douglas G. Hahn and [[Syukuro Manabe]]|year=1975|bibcode=1975JAtS ...32.1515H|title=The Role of Mountains in the South Asian Monsoon Circulation|url=https://archive.org/details/journal-of-the-atmospheric-sciences_1975-08_32_8/page/1515|journal=[[Journal of Atmospheric Sciences]]|volume=32|issue=8|pages=1515–1541|doi=10.1175/1520-0469(1975)032&lt;1515:TROMIT&gt;2.0.CO;2|issn=1520-0469}}&lt;/ref&gt; කඳු හා නිම්න අතර පවතින සුළං සංසරණ සුළඟ පැතිර යාමට ප්‍රධාන වශයෙන් ඉවහල් වන අතර, රළු [https://en.wikipedia.org/wiki/Topography භූ විෂමතා] පතින ප්‍රදේශ එම ස්වභාවික සුළං හැමීමට බාධා පමුණුවයි. සත්‍ය වශයෙන්ම කඳු සහ නිම්න මඟින් වායුගෝලය හා භූ තලය අතර භෞතික බාධකයක් නිර්මාණය කරමින් සුළඟේ ප්‍රචාරණය වෙනස් කරන අතර, සුළං වායු ධාරා භූ තලයට සමාන්තරව උඩු දිශාවකට හරවා යෙවීම සිදු කරයි. මෙය [https://en.wikipedia.org/wiki/Barrier_jet &quot;බාධක නික්මීම&quot;] ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙම බාධක නික්මීම හේතුකොට ගෙන අඩු මට්ටමක පවතින සුළං 45% කින් වැඩිවන අතර, &lt;ref&gt;{{cite journal|author=J. D. Doyle|year=1997|url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=2721180|title=The influence of mesoscale orography on a coastal jet and rainband|journal=[[Monthly Weather Review]]|volume=125|issue=7|pages=1465–1488|doi=10.1175/1520-0493(1997)125&lt;1465:TIOMOO&gt;2.0.CO;2|issn=1520-0493|bibcode = 1997MWRv..125.1465D}}&lt;/ref&gt; සුළං දිශාවද අදාළ භුමියේ සමෝච්ච පිහිටීම මත වෙනස්වේ. &lt;ref name=&quot;Trex&quot;/&gt;

මීට අමතරව සුළං වේගය හා පීඩනය අතර ප්‍රතිවර්ත සබඳතාව හුවා දක්වනු ලබන [https://en.wikipedia.org/wiki/Bernoulli_principle &quot;බර්නුලී  මුලධර්මය&quot;] ට අනුව,  යම් කඳු වළලක් අතර [https://en.wikipedia.org/wiki/Mountain_pass කපොල්ලක්] පිහිටි විටදී, ඒ හරහා සුළඟ ඉතා වේගයෙන් ගමන් කෙරේ. මේ නිසා සුලඟෙහි ආකුල බවක් හා අස්ථිර බවක් යම් දුරක් දක්වා තැනිතලා ප්‍රදේශ තුළ සංවර්ධනයවේ. මෙම තත්වය ගුවන් යානා වල ආරෝහණයට හා අවරෝහනයට විශාල අවදානමක් ගෙන දේ. කඳු කපොලු අතරින් ත්වරණය වන සිසිල් සුළං ධාරා වලට ඒ ඒ ප්‍රදේශයන්ට අනුව නම් ලබාදී ඇත. උදාහරණ ලෙස මධ්‍යම ඇමරිකාව තුළ පවතින [https://en.wikipedia.org/wiki/Papagayo_wind පැපගායෝ සුළඟ] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Panama පැනමා] සුළඟ ද, [https://en.wikipedia.org/wiki/Europe යුරෝපය] තුළ පවතින [https://en.wikipedia.org/wiki/Bora_%28wind%29 බෝරා], [https://en.wikipedia.org/wiki/Tramontane ට්‍රැමොන්ටේන්] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Mistral_%28wind%29 මිස්ට්‍රල්] සුළඟ ද ගෙනහැර දැක්විය හැක. මෙම සුළං විශාල ජල ස්කන්ධයන් මතින් හැමීමේදී සාගර වල මතුපිට ස්ථර හා මිශ්‍ර වීමෙන් සිසිල් බව ඉහල යන අතර, පෝෂක ද්‍රව්‍ය ද එකතු වීම හේතුකොට ගෙන, ජලීය වශයෙන් ද පරිසරයද සාරවත්වේ.&lt;ref name=&quot;Papa&quot;&gt;{{cite web|url=http://daac.gsfc.nasa.gov/oceancolor/scifocus/oceanColor/papagayo.shtml|title=The Papaguayo Wind|author=Anthony Drake|date=2008-02-08|publisher=[[NASA]] Goddard Earth Sciences Data and Information Services Center|accessdate=2009-06-16}}&lt;/ref&gt;

කඳු ප්‍රදේශ තුළ, සුළං ප්‍රවාහයන්ගේ මුලික වෙනස් වීම උග්‍රවේ. කඩතොළු වූ භූ තලයන්ගේ බලපෑමෙන්, මුදුනෙහි [https://en.wikipedia.org/wiki/Lenticular_cloud කාචාකාර වලාකුළු] සහිත බ්‍රමක වැනි පෙර නිශ්චය කල නොහැකි සුළං රටා- ආකුලයන් නිර්මාණයවේ. ශක්තිමත් උඩුසුළං, යටිසුළං, සුළි යනාදිය කඳු ශිඛර අසල හෝ පහත නිම්න අසල වර්ධනයවේ. විශාල වශයෙන් කඳු අසල ජාල වශ්පයන්ගේ ඇතිවන ස්ථිරතාපී වාෂ්පීභවනය, සිසිලනය හා ඝනීභවනය නිසා කඳු පන්ති අසල සුළං හමන පෙදෙසේ කඳු වැසි හට ගනී.
කඳු හරහා පහළ උන්නතාංශයන් වෙත ප්‍රවාහය වන සුළං, &quot;යටි බෑවුම් සුළං&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් මේවා උණුසුම් හා වියළි වන අතර යුරෝපයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Alps ඇල්ප්ස්] කඳු වැටිය පාමුල මේවා [https://en.wikipedia.org/wiki/Foehn &quot;ෆෝහන්&quot;] ලෙසද, [https://en.wikipedia.org/wiki/Poland පෝලන්තයේ] &quot;halny wiatr&quot; ලෙසද, ආර්ජන්ටිනාවේ &quot;[https://en.wikipedia.org/wiki/Zonda_%28wind%29 සොන්ඩා]&quot; ලෙසද, ජාවාහි &quot;කොඑන්බැන්&quot; ද, නවසීලන්තයේ &quot;නොවස්ට් ආර්ක්&quot; ද හඳුන්වයි. කැලිෆෝනියාව තුළ  මෙම යටිබෑවුම් සුළං කඳු කපොලු හරහා පුනීලගත කරන අතර, &quot;සැන්ටා ඇනා&quot; එයට නිදසුනකි. තවද, යටිබෑවුම් සුලඟෙහි ප්‍රවේගයට පැයට කිලෝමීටර 160 (99 mph) ඉක්මවා යා හැක.&lt;ref name=&quot;boulder&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ucar.edu/communications/factsheets/winds.html|accessdate=2009-06-16|date=2000-04-10|author=Rene Munoz|publisher=University Corporation for Atmospheric Research|title=Boulder's downslope winds}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;

==සාමාන්‍ය සුළඟේ වේගය ==
පෙර සඳහන් කල පරිදි, සුළං වේගය අදාල ප්‍රදේශය අනුව වෙනස් වන බැවින් &quot;පැතිරී පවත්නා සුළං&quot; මෙන්ම &quot;ස්ථානිය සුළං&quot; ද පෘතුවිය මතුපිට ඒකාකාරීව පැතිරී නොපවතියි. තවදුරටත් කිවහොත්, සුළඟේ වේගය උන්නතාංශය සමග වැඩිවේ.

===සුළං බලයේ ඝනත්වය===
වර්තමානයේදී, සුළං බල වර්ධනය ඉහළ ප්‍රදේශ නිර්ණය කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලබන මිම්ම, සුළං බල ඝනත්වය (wind power density- WPD) ලෙස හැඳින්වේ. එය යම් කාල පරිච්ඡේදයක් තුල භූමි මට්ටමට ඇති උන්නතාංශය  ඇසුරෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලබන, යම් ප්‍රදේශයක සුළගේ ක්‍රියාකාරී බලය හා සම්බන්ධිත ගණිතමය ප්‍රකාශනයකි. එමඟින් සුළං බල ඝනත්වය නිර්ණය කිරීම සඳහා, සුළං ප්‍රවේගය සහ එහි ස්කන්ධය යොදා ගනු ලබයි. මෙය සිතියම් ගත කිරීම සදහා වර්ණ වලින් නිරූපිත සිතියම් යොදා ගත හැක ( උදාහරණයක් ලෙස, &quot;මිටර් 50 පරාස තුළ සාමාන්‍ය වාර්ෂික සුළං බල ඝනත්වය&quot; ). ජාතික බල පුනර්ජනනය කිරීමේ මධ්‍යස්ථානය මඟින් ප්‍රකාශිත දර්ශකයක් ඇසුරින් ඉහත ගණිතමය ප්‍රකාශනය &quot;NREL පන්තිය&quot; මඟින් ඉදිරිපත් කෙරෙන අතර, ඒ අනුව ඉහළ සුළං බල ඝනත්වයන් ඉහළ පන්ති මඟින් නිරූපණය කෙරේ.&lt;ref&gt;Kansas Wind Energy Project, Affiliated Atlantic &amp; Western Group Inc, 5250 W 94th Terrace, Prairie Village, Kansas 66207&lt;/ref&gt; 2008 වර්ෂය අවසානයේදී ලොව පුරා සුළඟෙන් බල ගැන්වූ උත්පාදක යන්ත්‍රයන් හි [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind#Average_wind_speeds නාමික ධාරිතාව] [https://en.wikipedia.org/wiki/Gigawatt#Multiples ගිගාවෝට්ස්] 120.8 කි.&lt;ref name=&quot;wwea&quot;&gt;{{cite web|author=[[World Wind Energy Association]]|title=120 Gigawatt of wind turbines globally contribute to secure electricity generation|work=Press release|date=2009-02-06|url=http://www.wwindea.org/home/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=223&amp;Itemid=40|accessdate=2009-02-06}}&lt;/ref&gt; ලොවපුරා විද්‍යුත් භාවිතයෙන් 1.5% පමණක් සුළඟෙන් නිෂ්පාදනය වුවද, එය 2005 සිට 2008 දක්වා තෙවසරක් තුළ දෙගුණ වෙමින් සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය. සමහර රටවල් කිහිපයක් තුළ මෙහි සාපේක්ෂ ඝනත්වය ඉහළ ගිය අතර, එය 2008 වසරේදී ගණිතමය වශයෙන් ආසන්නව- [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_power_in_Denmark ඩෙන්මාර්කය] තුළ 19% ක විදුලි නිෂ්පාදනයක් ද,  [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_power_in_Spain ස්පාඤ්ඤය] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_power_in_Portugal පෘතුගාලය] තුළ 10% ක් ද, [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_power_in_Germany ජර්මනිය] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_power_in_Ireland අයර්ලන්තය] තුළ 7% ක් ද විය. තවත් අධ්‍යනයකින් පෙන්වා දෙනුයේ, වර්තමානය වන විට මුළුමනින්ම ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කල හැකි ශක්ති සැපයුමෙන් 70% ක් ම [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_farm සුළං බලාගාර] වලට එක් කරන ලද [https://en.wikipedia.org/wiki/High-voltage_direct_current HVDC] අධිජාල මත යැපෙන බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=David Strahan|date=2009-03-11|url=http://www.newscientist.com/article/mg20126990.500-from-ac-to-dc-going-green-with-supergrids.html|title=From AC to DC: Going green with supergrids|work=[[New Scientist]]|accessdate=2009-03-13}}&lt;/ref&gt;

==ගලා යාමේ හැකියාව==
[[File:Hodographe NOAA.PNG|thumb|[https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_shear සුළං අනුක්‍රමණය] නිර්ණය කිරීම සඳහා [https://en.wikipedia.org/wiki/Troposphere පරිවර්ති ගෝලයේ] විවිධ උන්නතාංශයන්ට එදිරිව සුළං දෛශික ප්‍රස්ථාර ගත කරන ලද [https://en.wikipedia.org/wiki/Hodograph ත්වරණ ප්‍රස්ථාරය] ]]
&quot;ගලා යාමේ හැකියාව&quot; හෙවත් [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_gradient &quot;සුළං අනුක්‍රමණය]&quot; යනු, පෘථිවී වායුගෝලය තුල ඉතා කුඩා දුරකට සාපේක්ෂව සුලඟෙහි ප්‍රවේගයේ සහ දිශාවේ වෙනස් වීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=D. C. Beaudette|year=1988|url=http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgAdvisoryCircular.nsf/0/b3fb7dd636fb870b862569ba0068920b/$FILE/AC00-54.pdf|archiveurl=http://web.archive.org/web/20061014025906/http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgAdvisoryCircular.nsf/0/b3fb7dd636fb870b862569ba0068920b/$FILE/AC00-54.pdf|archivedate=2006-10-14|title=FAA Advisory Circular Pilot Wind Shear Guide via the Internet Wayback Machine|publisher=[[Federal Aviation Administration]]|accessdate=2009-03-18}}&lt;/ref&gt; මෙම සුළං අනුක්‍රමණය ප්‍රධාන වශයෙන් සිරස් සහ තිරස් යනුවෙන් දෙආකාර වන අතර, කාළගුණ තත්වයන් අභිමුඛයේ සහ වෙරළාසන්නයේ තිරස් සුළං අනුක්‍රමණයන් ද,&lt;ref name=&quot;DR&quot;&gt;{{cite web|author=David M. Roth|year=2006|url=http://www.wpc.ncep.noaa.gov/sfc/UASfcManualVersion1.pdf|title=Unified Surface Analysis Manual|publisher=[[Hydrometeorological Prediction Center]]|accessdate=2006-10-22}}&lt;/ref&gt; පොළොව ආසන්නයේ සිරස් සුළං අනුක්‍රමණයන් ද දැක ගත හැක, &lt;ref&gt;{{cite web|author=Glossary of Meteorology|year=2007|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=e&amp;p=14|title=E|publisher=American Meteorological Society|accessdate=2007-06-03}}&lt;/ref&gt; මෙය වායුගෝලය තුල ඉතා ඉහල ස්ථර තුලදී ද පොදු ලක්ෂණයකි.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=BBC|year=2009|url=http://web.archive.org/web/20090214090842/http://bbc.co.uk/weather/features/understanding/jetstreams_uk.shtml|title=Jet Streams in the UK|accessdate=2009-06-20}}&lt;/ref&gt;

සුළං ගලා යාම [https://en.wikipedia.org/wiki/Microscale_meteorology මයික්‍රෝ පරිමාණයේ කාළගුණ විද්‍යාත්මක] සංසිද්ධියක් වුවද එයට සැඩ සුළං වැල්, ශීත හිම වැසි වැනි මධ්‍ය හා අති විශාල පරිමාණයන්ගෙන් සිදුවන කාළගුණ තත්වයන් සමඟ ද ක්‍රියාකාරී විය හැක. සාමාන්‍යයෙන් මෙම සුළං අනුක්‍රමණයන් ගිගුරුම් සහිත කුණාටු &lt;ref name=&quot;Cleghorn&quot;&gt;{{cite web|author=Cheryl W. Cleghorn|year=2004|url=http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Windshear.html|title=Making the Skies Safer From Windshear|publisher=[[NASA]] [[Langley Air Force Base]]|accessdate=2006-10-22|archiveurl = http://web.archive.org/web/20060823125528/http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Windshear.html |archivedate = August 23, 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සමඟ හටගන්නා පොළව දෙසට ඇතිවන පටු සිරස් වායු ධාරා සහ විවිධ දිශාවන්ට ඇති වන සුළි ධාරා සමඟ, කාලගුණ වෙනස්වීම් සමඟ, පහළ මට්ටමේ වැහි පුලිඟු හට ගන්නා උස් හා පහත් මට්ටමේ සුළං ප්‍රදේශ තුල, විශාල කඳු ප්‍රදේශයන් අතර, පැහැදිලි අහස හා නිශ්චල සුළං නිසා ඇතිවන විකිරක අපවර්තන සමඟ, උස් ගොඩනැගිලි අසල,&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hans M. Soekkha|url=http://books.google.com/?id=-siPJeF_nRYC&amp;pg=PA229|title=Aviation Safety|isbn=978-90-6764-258-3|publisher=VSP|year=1997|page=229|accessdate=2009-06-21}}&lt;/ref&gt;   [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_turbine සුළං ටර්බයින] &lt;ref&gt;{{cite book|author=Robert Harrison|title=Large Wind Turbines|url=https://archive.org/details/largewindturbine0000harr|publisher=[[John Wiley &amp; Sons]]|location=[[Chichester]]|year=2001|isbn=0-471-49456-9|page=[https://archive.org/details/largewindturbine0000harr/page/30 30]}}&lt;/ref&gt; හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Sailboat රුවල් නැව්] &lt;ref&gt;{{cite book|author = Ross Garrett|title=The Symmetry of Sailing|url = https://archive.org/details/symmetryofsailin00garr|publisher=Sheridan House|location=[[Dobbs Ferry]]|year=1996|pages=[https://archive.org/details/symmetryofsailin00garr/page/97 97]–99|isbn=1-57409-000-3}}&lt;/ref&gt; අසල නිරීක්ෂණය කළ හැක. තවද ගුවන් යානා ගොඩබැස්සවීමේදී හා ගුවන්ගත කිරීමේදී යානය හැසුරුවීම සඳහා &lt;ref&gt;{{cite web|title=Wind Shear|author=Gail S. Langevin|publisher=[[National Aeronautic and Space Administration]]|year=2009|url=http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Concept2Reality/wind_shear.html|accessdate=2007-10-09|archiveurl = http://web.archive.org/web/20071009144924/http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Concept2Reality/wind_shear.html |archivedate = October 9, 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;මෙම සුළං අනුක්‍රමණ බෙහෙවින් ඉවහල් වන අතර, ගුවන් යානා අනතුරු වලදී සිදුවන මෙහි ඉමහත් බලපෑම හේතුවෙන් [https://en.wikipedia.org/wiki/United_States ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය] තුල විශාල මරණ සංඛ්‍යාවක්ද වාර්තා විය.

ඉහත සාකච්ඡා කරන ලද සුළං අනුක්‍රමණ හෙවත් ගලා යාමේ හැකියාව හේතුවෙන්, සුළඟට ධ්වනි තරංග සමඟ වඩාත් නිරවද්‍ය සංඛ්‍යාතයකින් පහසුවෙන් කම්පනය විය හැක. මෙහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ධ්වනි තරංග වැඩි දුරක් ගලා යන අතර, ධ්වනිය වැඩි ඈතකට විහිදේ. පරිවර්තී ගෝලය තුල ඇතිවන ශක්තිමත් සිරස් සුළං අනුක්‍රමණ මඟින් නිවර්තන සුළි සුළං &lt;ref&gt;{{cite web|author=University of Illinois|year=1999|url=http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/hurr/grow/home.rxml|title=Hurricanes|accessdate=2006-10-21}}&lt;/ref&gt; සඳහා බාධා පමුණුව ද, තනි වශයෙන් හට ගන්නා ගිගුරුම් සහිත කුණාටු වලට ඉතා උග්‍ර කාලගුණ තත්වයන් නිර්මාණය කළ හැකි දිගු කුණාටු චක්‍ර දක්වා වර්ධනය වීමට උපකාරීවේ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=University of Illinois|year=1999|url=http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/svr/comp/wind/home.rxml|title=Vertical Wind Shear|accessdate=2006-10-21}}&lt;/ref&gt; තාප සුළං ධාරා සංකල්පය මඟින් උන්නතාංශය සමඟ වෙනස් වන සුළං ප්‍රවේගයන් තිරස් උෂ්ණත්ව විෂමතාවන් සමඟ වෙනස් වන ආකාරය ද, කළු පුලිඟු ධාරා හට ගන්නා අකාරය ද පැහැදිලි කළ හැක.&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tpub.com/weather3/6-15.htm|title=Unit 6—Lesson 1: Low-Level Wind Shear|accessdate=2009-06-21|year=2007|author=Integrated Publishing}}&lt;/ref&gt;

==සුළගේ භාවිතයන්==

===ඉතිහාසය===
[[File:AristotelesCompass.PNG|thumb|[https://en.wikipedia.org/wiki/Aristotle ඇරිස්ටෝටල්] ට  අනුව සුළඟේ නිරූපණය  .]]
ස්භාවික ශක්තියක් වන සුළඟට අතීතයේදී දේවත්වයෙන් පුදකිරීම සිදු කරනු ලැබිය, එලෙසම සුළඟ අද්භූත සංසිද්ධීයක් ලෙස සමහර සංස්කෘති විශ්වාසය කළා.
[https://en.wikipedia.org/wiki/Vayu වායු] යනු  සුළඟට අධිපති හින්දු දෙවියාය.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Laura Gibbs, Ph.D|date=2007-10-16|url=http://www.mythfolklore.net/india/encyclopedia/vayu.htm|title=Vayu|publisher=Encyclopedia for Epics of Ancient India|accessdate=2009-04-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jordan&quot;&gt;{{cite book|author=Michael Jordan|title=Encyclopedia of Gods: Over 2, 500 Deities of the World |url=https://archive.org/details/encyclopediaofgo00jord|publisher=Facts on File|location=New York|year=1993|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofgo00jord/page/5 5], 45, 80, 187–188, 243, 280, 295|isbn=0-8160-2909-1}}&lt;/ref&gt;
ග්‍රීක සුළං දෙවිවරුන් ලෙස [https://en.wikipedia.org/wiki/Boreas_%28god%29#Boreas Boreas], [https://en.wikipedia.org/wiki/Greek_Goddess Notus], [https://en.wikipedia.org/wiki/Eurus#Eurus Eurus] සහ  [https://en.wikipedia.org/wiki/Zephyrus#Zephyrus Zephyrus]නම් වේ.&lt;ref name=&quot;Jordan&quot;/&gt;  [https://en.wikipedia.org/wiki/Aeolus Aeolus], අර්ථ කථනය කරනු ලබන්නේ සතර සුළඟට අධිපති හෝ භාරකාර දෙවියන් හැටියටය, සන්ධ්‍යාවට අධිපති දෙවියන් වන  [https://en.wikipedia.org/wiki/Astraeus Astraeus ] සතර සුළඟේ පියා ලෙස හදුන්වයි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Athens ඇතැන්ස්] වල පිහිටි [https://en.wikipedia.org/wiki/Tower_of_the_Winds සුළං කුලුනේ] සාක්ෂි වලට අනුව [https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Greeks පුරාණ ග්‍රීකවරුන්] සුළං වල සෘතුමය  වෙනස්වීම් පිලිබදව නිරීක්‍ෂණය කර තිබේ.&lt;ref name=&quot;Jordan&quot;/&gt; Venti යනු සුළඟට  අධිපති රෝමානු දෙවියන්ය &lt;ref&gt;{{cite web|author=Theoi Greek Mythology|year=2008|url=http://www.theoi.com/Titan/Anemoi.html|title=Anemi: Greek Gods of the Winds|publisher=Aaron Atsma|accessdate=2009-04-10}}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/F%C5%ABjin Fūjin] යනු ජපානයේ සුළඟට අධිපති දෙවියන් වන අතර ඔහු [https://en.wikipedia.org/wiki/Shinto ෂින්ටෝ] දෙවියන් අතර වැඩිමහල් දෙවියෙක්ද වේ. පුරාවෘත්තයන්ට අනුව Fūjin දෙවියන් විසින් ලෝකයේ නිර්මාණය සිදුවූ අවස්ථාවේදී ප්‍රථමයෙන්ම තම මල්ලෙන් සුළඟ පිටතට ගෙන අඳුරු ලෝකය පැහැදිලි කල බව කියවෙයි.&lt;ref&gt;{{cite book|author=John Boardman|title=The Diffusion of Classical Art in Antiquity|url=https://archive.org/details/diffusionofclass00unse|year = 1994|publisher = [[Princeton University Press]]|isbn=0-691-03680-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andy Orchard|year=1997|title=Dictionary of Norse Myth and Legend|url=https://archive.org/details/cassellsdictiona0000orch|publisher=[[Orion Publishing Group|Cassell]]|isbn=978-0-304-36385-8}}&lt;/ref&gt; 
&lt;br /&gt;

[https://en.wikipedia.org/wiki/Kamikaze_%28typhoon%29 Kamikaze] (神風) යනු ජපන් වචනයක් වන අතර, පරිවර්තනය කල විට දිව්‍යමය සුළඟක් යන තේරුම ලබා දෙන අතර, එය දෙවියන්ගෙන් ලැබෙන ත්‍යාගයක් ලෙස සලකයි. මෙලෙස ජපන් වැසියන් දෙවියන්ගෙන් ලැබෙන ත්‍යාගයක් ලෙස සුළඟ හැඳින්වීමට හේතුවී ඇති කරුණු වන්නේ, කලින් සඳහන් කර ආකාරයේ සුළං  යුගලයක්  හෝ මාලාවක ටයිපුන් හමා යාම තුළින් කුබ්ලී ඛාන් මෙහෙයවන ලද මොන්ගෝල් බළඇණි වලින් ජපානයට  1274 දී  සහ 1281 දී  ඇතිවීමට ගිය ආක්‍රමණයන් දෙකකින් වැලකී යාමෙන් ජපානය ආරක්ෂා විය.&lt;ref&gt;{{cite web|author=History Detectives|year=2008|url=http://web.archive.org/web/20081025121023/http://www.pbs.org/opb/historydetectives/investigations/405_kamikaze.html|title=Feature&amp;nbsp;– Kamikaze Attacks|publisher=[[Public Broadcasting Service|PBS]]|accessdate=2009-03-21}}&lt;/ref&gt;  [https://en.wikipedia.org/wiki/Protestant_Wind රෙපරමාදු සුළඟ] නම් වූ කුණාටුව මගින්  1588 දී [https://en.wikipedia.org/wiki/England එංගලන්තය] ආක්‍රමණය කොට යුද්ධයට සැරසුණු [https://en.wikipedia.org/wiki/Spanish_Armada ස්පාඤ්ඤ නැව් සමූහය] අධෛර්යට පත් කරන ලදී, මෙම සුළඟ එහිදී  ප්‍රධාන භූමිකාවක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://books.google.com/?id=O6-ba7yu2OcC&amp;pg=PA229|title=The Spanish Armada|author=Colin Martin, Geoffrey Parker|accessdate=2009-06-20|pages=144–181|publisher=Manchester University Press|year=1999|isbn=978-1-901341-14-0}}&lt;/ref&gt;

===ප්‍රවාහන කටයුතු සදහා===
[[File:Exeter-20may44.jpg|thumb|[https://en.wikipedia.org/wiki/Exeter_International_Airport RAF Exeter] ගුවන් තොටුපොල 1944 මැයි 20 දී, ගුවන් යානා වලට ගුවන්ගත විය හැකි [https://en.wikipedia.org/wiki/Runway ධාවන පථ] නිරුපණය කෙරේ.]]
නැවක් යාත්‍රා කරවීමට විවිධාකාර ක්‍රමයන් තිබේ,නමුත් ඒ ක්‍රම සියල්ලන්ගේම මූලික පියවරයන් සමාන වේ. [https://en.wikipedia.org/wiki/Magnus_effect Magnus effect] යොදා ගන්නා [https://en.wikipedia.org/wiki/Rotor_ship බ‍මන තල සහිත නැව්] හැරුණු කොට සෑම නැවක් ම යාත්‍රා කිරීමට [https://en.wikipedia.org/wiki/Hull_%28ship%29 නැව් කඳ] ට සම්බන්ධව [https://en.wikipedia.org/wiki/Mast_%28sailing%29 රුවල්] සහ රුවල් රදවා ගැනීමට අඩුම තරමේ එක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Rigging කුඹ ගසක්] වත් තිබ්ය යුතු වන්නේ නැවට යාත්‍රා කිරීමට අවශ්‍ය සුළං බලය සපයා ගැනීමටයි..&lt;ref&gt;{{cite book|author=Ernest Edwin Speight and Robert Morton Nance|year=1906|url=http://books.google.com/?id=JUw2AAAAMAAJ&amp;dq=structure+of+sailing+ship&amp;printsec=frontcover|title=Britain's Sea Story, B.C. 55-A.D. 1805|publisher=[https://en.wikipedia.org/wiki/Hodder_and_Stoughton Hodder and Stoughton]|page=30|accessdate=2009-03-19}}&lt;/ref&gt;  නැව් වලින් සාගරයේ යාත්‍රා කිරීමට මාස ගණනාවක් ගත වේ, මෙලෙස රුවල් නැව් වලින් ගමන් කිරීමේදී  ඇතිවන පොදු උවදුරු වන්නේ සුළං බලය අඩු වීම නිසා යාත්‍රාව නිශ්චල වීම &lt;ref&gt;{{cite book|author=Jerry Cardwell|year=1997|url=http://books.google.com/?id=KeDCM93VtQsC&amp;pg=PA110|title=Sailing Big on a Small Sailboat|publisher=Sheridan House, Inc|page=118|isbn=978-1-57409-007-9|accessdate=2009-03-19}}&lt;/ref&gt; හෝ තදබල සුළං පහරවල් මගින් යාත්‍රාව නිශ්චිත ගමන් මාර්ගයෙන් ඉවතට දැමීමට ලක්වේ. එලෙසම දරුණු [https://en.wikipedia.org/wiki/Storm කුණාටු] යාත්‍රා [https://en.wikipedia.org/wiki/Shipwreck දියබත් කර දැමීම]ටත් කටයුතු කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Underwater Archaeology Kids' Corner|year=2009|url=http://www.wisconsinhistory.org/shipwrecks/kids/sse.asp|title=Shipwrecks, Shipwrecks Everywhere|publisher=[[Wisconsin Historical Society]]|accessdate=2009-03-19}}&lt;/ref&gt; යාත්‍රා කරන නෞකාවකට ගෙනයාමට හැකි නිශ්චිත සැපයුම් ප්‍රමාණයක් ඇත,එම නිසා නෞකාවක් දීර්ඝ යාත්‍රා කිරීම් සිදු කරනා විටදී ඒ සදහා අවශ්‍ය ප්‍රමාණවත් කෑමබිම සහ අනෙකුත් කළමනා ගබඩා කරගත යුතුය. විශේෂයෙන්ම පිරිසිදු ජලය පිලිබදව වැඩි සැලකිලක් දැක්විය යුතුය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Carla Rahn Phillips|year=1993|url=http://books.google.com/?id=tVAxgY0sUpEC&amp;pg=PA67|title=The Worlds of Christopher Columbus|publisher=Cambridge University Press|page=67|isbn=978-0-521-44652-5|accessdate=2009-03-19}}&lt;/ref&gt;

[https://en.wikipedia.org/wiki/Aerodynamic වායුගතික] [https://en.wikipedia.org/wiki/Aircraft ගුවන්යානා] වාතයට සම්බන්ධව කටයුතු කරයි.ගුවන්තොටුපොල් හි ගුවන්යානා වල දිශාව තීරණය කිරීමේ කටයුත්තට ධාවන පථයන් හී මතුපිට සුළඟේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Velocity ප්‍රවේගය] වැදගත් කරුණක් වේ.
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===බල ශක්ති මූලාශ්‍රයක් ලෙස===
[[File:Windenergy.jpg|thumb|right|[https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_turbine සුළං ටර්බයිනය] මගින් සුළං බලය හරහා  විදුලිබලය ජනනය කරනු ලබයි.]]
පුරාතන [https://en.wikipedia.org/wiki/Sri_Lanka ශ්‍රී ලංකාවේ] [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය]]යේ සහ අනෙකුත් නගරයන්ගේ විසූ ආදී [https://en.wikipedia.org/wiki/Sinhala_people ශ්‍රී ලාංකිකයන්] මෝසම් සුළඟ උපකාරී කරගෙන උඳුන් වලට බලය ලබා ගැනීමට කටයුතු කරන ලදී,&lt;ref&gt;{{cite journal|author=G. Juleff|title=An ancient wind powered iron smelting technology in Sri Lanka|doi=10.1038/379060a0|bibcode=1996Natur.379...60J|journal=Nature|volume= 379|issue=3|pages=60–63|year= 1996}}&lt;/ref&gt;  මෙම උඳුන් ගොඩනගා තිබුනේ මෝසම් සුළඟේ සුළං බලය ලබාගත හැකි ආකාරයට, මෝසම් සුළඟ හමා යන ගමන් මාර්ගයේය, ඒ හරහා උඳුනේ අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 1200 පමණ මට්ටමක විය.ඈත ඉතිහාසයේ මූලාශ්‍රයන් ට අනුව ප්‍රථම වරට ප්‍රාථමික මට්ටමේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Windmill සුළං මෝල] ක් අරඹා ඇත්තේ පළමු ශතවර්ෂයේ දිය. &lt;ref&gt;{{cite journal|author=A.G. Drachmann|title=Heron's Windmill|journal=Centaurus|volume= 7|year=1961|pages=145–151}}&lt;/ref&gt; පසුකාලිනව 7 වන ශතවර්ෂයේ දි ප්‍රායෝගික  සුළං මෝලක්  [https://en.wikipedia.org/wiki/Afghanistan ඇෆ්ගනිස්ථාන] යේ, [https://en.wikipedia.org/wiki/Sistan සිස්ටන්] හිදී ඉදිවිය.
පන් ගස් වලින් වියන් ලද  කලා වලින් හෝ රෙදි  අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගනිමින් තටු 6 ක් හෝ 12 කින් යුක්ත සුළං මෝලවල් බඩ ඉරිඟු අඹරා ගැනීමට සහ ජලය ඇද ගැනීමටද භාවිතාකරනු ලබයි, එලෙසම උක් කර්මාන්තයේද දීත් යොදා ගනියි.&lt;ref&gt;{{cite book|author=[[Donald Routledge Hill]]|title=Mechanical Engineering in the Medieval Near East|work=Scientific American|date=May 1991|pages=64–69}}&lt;/ref&gt; පසුකාලීනව 1180 දී වයඹදිග යුරෝපයේ තිරිඟු අඹරා ගැනීම සදහා තිරස් ලෙසට සෑදු සුළං මෝලවල් භාවිතා කරනු ලැබිය, මෙවැනි සුළං මෝලවල් තවමත් ලන්දේසින් විසින් භාවිතා කරයි.  
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

===විනෝද ක්‍රියා සදහා===
[[Image:Launch of a hang glider.ogg|thumb|Foot-launching ක්‍රීඩාවේ වීඩියෝ පටයක්]]
සුළඟ යොදා ගනිමින් කරනා ජනප්‍රිය විනෝද ක්‍රීඩාවන් ලොව පුරා පවතී. එනම් [https://en.wikipedia.org/wiki/Hang_gliding hang gliding],[https://en.wikipedia.org/wiki/Hot_air_ballooning උණුසුම් වායු බැලුනයේ ගමන් කිරීම] , [https://en.wikipedia.org/wiki/Kite සරුංගල්] යැවීම, [https://en.wikipedia.org/wiki/Snowkiting snowkiting], [https://en.wikipedia.org/wiki/Kite_landboarding kite landboarding], [https://en.wikipedia.org/wiki/Kite_surfing kite surfing], [https://en.wikipedia.org/wiki/Paragliding paragliding], [https://en.wikipedia.org/wiki/Sailing රුවල් නැව්] යාත්‍රා කරවීම සහ  [https://en.wikipedia.org/wiki/Windsurfing රළ මත ලිස්සා යෑම] වැනි ක්‍රීඩා ඇතුලත් වේ.මෙවැනි ක්‍රීඩා කටයුතු වලදී සුළඟේ අනුක්‍රමණය [https://en.wikipedia.org/wiki/Ground_launch#Ground_launch භූමියට ගොඩබෑමේ] ක්‍රියාවට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඉටු කරයි.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Glider Flying Handbook|year=2003|publisher=U.S. Federal Aviation Administration|location=U.S. Government Printing Office, Washington D.C.|id=FAA-8083-13_GFH|pages=7–16|url=http://www.faa.gov/library/manuals/aircraft/glider_handbook/|accessdate=2009-06-17}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

==ස්වාභාවික පරිසරය තුළ නිරූපණයන්==
ශුෂ්ක දේශගුණයේ දී ඛාදනය ඇතිවීමට ප්‍රධාන සාධකය වන්නේ සුළඟයි.&lt;ref name=&quot;Erosion&quot;&gt;{{cite web|author=Vern Hofman and Dave Franzen|year=1997|url=http://www.ag.ndsu.edu/disaster/drought/emergencytillagetocontrolerosion.html|title=Emergency Tillage to Control Wind Erosion|publisher=[https://en.wikipedia.org/wiki/North_Dakota_State_University North Dakota State University] Extension Service|accessdate=2009-03-21}}&lt;/ref&gt; සාමාන්‍ය සුළඟේ ගමන් කිරීම තුලින් කුඩා අංශුමය ද්‍රව්‍යයන්, එනම් දූවිලි වැනි දෑ සාගර හරහා කිලෝමීටර් දහස් ගණනක් දුර  සුළඟ ආරම්භය වූ තැනින් ඈත්ව හමා යයි.&lt;ref name=&quot;Gobi&quot;&gt;{{cite journal |author=James K. B. Bishop, Russ E. Davis, and Jeffrey T. Sherman |year=2002 |url=http://flameglo.lbl.gov/people/bishop/bishoppubs/SOLOseesDust817.pdf |title=Robotic Observations of Dust Storm Enhancement of Carbon Biomass in the North Pacific |journal=Science |volume=298 |issue=5594 |pages=817–821 |accessdate=2009-06-20 |doi=10.1126/science.1074961 |pmid=12399588 |bibcode=2002Sci...298..817B |archive-date=2010-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601154940/http://flameglo.lbl.gov/people/bishop/bishoppubs/SOLOseesDust817.pdf |url-status=deviated |archivedate=2010-06-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100601154940/http://flameglo.lbl.gov/people/bishop/bishoppubs/SOLOseesDust817.pdf }}&lt;/ref&gt;  මෙය අවපාතය ලෙස හඳුන්වයි.
===ඛාදනය===
[[File:Im Salar de Uyuni.jpg|thumb|right|[https://en.wikipedia.org/wiki/Altiplano Altiplano], [https://en.wikipedia.org/wiki/Bolivia Bolivia] හි සුළං ඛාදනයට හසුවූ පාෂාණයක නිරූපණය ]]
සුළඟ හරහා ද්‍රව්‍යයන් ගමන් කිරීම ඛාදනයට හේතුවක් විය හැකිය. මෙහි ප්‍රධාන බලපෑම් දෙකකි. පළමුවන බලපෑම නම්, සුළඟ කුඩා අංශුම ද්‍රව්‍යයන් රැගෙන යාම සිදු කිරීම හරහා එම ද්‍රව්‍යයන් වෙනත් ප්‍රදේශයකට සුළඟ හරහා ගමන් කිරීම සිදුවේ.මෙය අවපාතය නම් වේ. දෙවන බලපෑම නම්, මෙම අවලම්බිත අංශුන් ඝන ද්‍රව්‍යයන් මත බලපෑම් එල්ල කරයි. ඒ හරහා එම ඝන ද්‍රව්‍යයන් සිරිමකට ලක් වීම තුලින් ඛාදනයට ලක්වේ (පාරිසරික අනුක්‍රමණය) සුළං ඛාදනය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන්නේ ගස්කොළන් අල්ප ප්‍රමාණයක් සහිත හෝ ගස්කොළන් රහිත ප්‍රදේශයන් වලයි. එමෙන්ම ගස්කොළන් වර්ධනයට ප්‍රමාණවත් වර්ෂාවක් නොලැබෙන පාරිසරික තත්වයන් යටතේද සුළං ඛාදනය ඇතිවේ. (උදාහරණයක් ලෙස, මුහුදු වෙරළේ සහ කාන්තාරයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Dunes වැලි කඳු] නිර්මාණය)&lt;ref&gt;{{cite web|author=[[United States Geological Survey]]|year=2004|url=http://geomaps.wr.usgs.gov/parks/coast/dunes/index.html|title=Dunes&amp;nbsp;– Getting Started|accessdate=2009-03-21}}&lt;/ref&gt; සුළඟ නිසා ගංඟා මිටියාවත් වල තුනී වැලි තැන්පත් වේ,මෙය [https://en.wikipedia.org/wiki/Loess Loess] නම් වේ. එම තුනී වැල්ල තට්ටු නොගැසුණු ආකාරයෙන් සමජාතියව පවතී. එලෙසම දිය රාවරයෙන්ද, පහසුවෙන්ම වෙන් කිරීමේ හැකියාවෙන් යුක්තවුත් , ලා පැහැති කහ වර්ණයක් හෝ පඬුවන් පැහැයෙන් යුත් [https://en.wikipedia.org/wiki/Sediment රොන් මඩ] වලින් සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=F. von Richthofen|year=1882|title=On the mode of origin of the loess|journal=Geological Magazine (Decade II)|doi=10.1017/S001675680017164X |volume= 9|issue=7|pages=293–305}}&lt;/ref&gt;  මෙය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන්නේ විශාල ප්‍රදේශයක් වසා ගන්නා කළාලයක් පරිදෙනි.මෙම තුනී වැලි තැන්පතු සාරවත් පසක් ඇති කිරීමට දායක වෙන අතර ,&lt;ref&gt;{{cite book|author=Arthur Getis|author2=Judith Getis and Jerome D. Fellmann|title=Introduction to Geography, Seventh Edition|url=https://archive.org/details/introductiontoge00geti|year=2000|publisher=[[McGraw-Hill]]|isbn=0-697-38506-X|page=[https://archive.org/details/introductiontoge00geti/page/99 99]}}&lt;/ref&gt; තුනී වැලි තැන්පතු ස්භාවිකව සිදු වන භූ විද්‍යාත්මක අස්ථායීතාවයන්ය. එලෙසම ඉක්මනින්ම සෝදා පාළුවට ලක්වෙන බැවින් ගොවින් විසින් සුළං බාධකයන් ලෙස ගස් සහ පඳුරු නිරන්තරයෙන්ම පැළ කරනු ලබන්නේ තුනී වැලි තැන්පතු සුළං ඛාදනයෙන් ආරක්ෂාකර ගැනීමටයි.&lt;ref&gt; name=[https://en.wikipedia.org/wiki/Erosion Erosion]&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;

===කාන්තාර සුළං සංක්‍රමණය===
ග්‍රීෂ්ම සෘතුව මැද භාගයේදී  [https://en.wikipedia.org/wiki/Sahara සහරා කාන්තාර] යේ දුහුවිලි දකුණු පෙදෙසේ වෙළඳ සුළං හරහා ගොඩබිමේ පැතිරී යන විටදී , වර්ෂාපතනය අඩුවීමක් දක්නට ඇති අතර අහසේ වර්ණය නිල් පැහැයේ සිට සුදු පැහැය දක්වා වෙනසක් වේ, මෙලෙස කාන්තාර දුහුවිලි පැතිරී යාම තුලින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Air_quality වාතයේ ගුණාත්මක බව] ට සුළඟේ අඩංගු අංශුමය ද්‍රව්‍යයන් මගින් සෘණාත්මක බලපෑමක් ඇතිකරයි.&lt;ref name=autogenerated2&gt;{{cite web|author=Science Daily|date=1999-07-14|url=http://www.sciencedaily.com/releases/1999/07/990714073433.htm|title=African Dust Called A Major Factor Affecting Southeast U.S. Air Quality|accessdate=2007-06-10}}&lt;/ref&gt; අප්‍රිකානු දුහුවිලි වලින් 50% කට වඩා ප්‍රමාණයක් එක්සත් ජනපදයේ ,ෆ්ලොරිඩා ප්‍රාන්තයට බලපායි. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Science Daily|date=2001-06-15|url=http://www.sciencedaily.com/releases/2001/06/010615071508.htm|title=Microbes And The Dust They Ride In On Pose Potential Health Risks|accessdate=2007-06-10}}&lt;/ref&gt; වර්ෂ 1970 කාල සිමාවේදී දුහුවිලි පැතිරී යාම වඩාත් අසතුටුදායක ලෙස ප්‍රබලව පැවතිය , එයට හේතුව වූයේ එම කාලසීමාව තුළ අප්‍රිකාවේ පවතී තදබල නියඟයයි. වසරෙන් වසර කැරබියන් සිට ෆ්ලොරිඩා දූහුවිලි පරිවහන කිරීමේ විශාල විචල්‍යතාවයක් දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Usinfo.state.gov|year=2003|url=http://www.gcrio.org/OnLnDoc/pdf/african_dust.pdf|title=Study Says African Dust Affects Climate in U.S., Caribbean|accessdate=2007-06-10}}&lt;/ref&gt; 1970 කාල සිමාවේ සිට දුහුවිලි සුළං හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස  කැරබියන් සිට ෆ්ලොරිඩා හරහා ඇති කොරල් පරයන් ගේ සෞඛ්‍යයමත් බව ක්‍රමිකව පිරිහි තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=[https://en.wikipedia.org/wiki/U._S._Geological_Survey U. S. Geological Survey]|year=2006|url=http://coastal.er.usgs.gov/african_dust/|title=Coral Mortality and African Dust|accessdate=2007-06-10}}&lt;/ref&gt;

===ශාක මත වන බලපෑම===
[[File:Salsola tragus tumbleweed.jpg|thumb|සුළඟේ ගසා ගෙන පැමිණි [http://en.wikipedia.org/wiki/Tumbleweed Tumbleweed] වැටක් මත රැදී ඇති ආකාරය ]]
[[File:Tumbleweed in motion.webm|thumb|Tumbleweed හි චලිතය]]

සුළඟ මගින් බීජ ව්‍යාප්තිය සිදුවේ,සුළඟ බීජ ව්‍යාප්තිය සිදුකිරීමට උපකාරීවන ප්‍රමුඛතම මාර්ගයක් වේ. සුළඟෙන් වන ව්‍යාප්තිය ප්‍රධාන ලෙස කොටස් 02 කින් දැක්වේ: බීජයන් හට මඳ සුළඟේ පාවීයාමට හැකිවෙන අතර , ඒ හරහා පොළොවට පතිත වීමට හැකි වේ. &lt;ref&gt;{{cite book|author=J. Gurevitch, S. M. Scheiner, and G. A. Fox|year=2006|title=Plant Ecology, 2nd ed|publisher=Sinauer Associates, Inc., Massachusetts}}&lt;/ref&gt; මෙයට ක්‍රමයට ඇති උදාහරණයක් වනුයේ, [https://en.wikipedia.org/wiki/Dandelion ඩැන්ඩලියන්] මලේ තිබෙනා පිහාටු වැනි [https://en.wikipedia.org/wiki/Pappus_%28flower_structure%29 pappus] ඒවායේ බීජ වලට සම්බන්ධ වී පැවතීම නිසා එම බිජ වලට වඩා වැඩි දුරක් සුළඟේ ගමන් කළ හැකිය එලෙසම [https://en.wikipedia.org/wiki/Maple මේපල්] ශාකයේ බිජ වලට තටු ඇති බැවින් එම බිජ ද සුළඟේ පියඹා ගොස් පොළොවට පතිත වේ. සුළඟ මගින් බීජ ව්‍යාප්තිය සිදු වීමේදී සිදුවිය යුතු වැදගත් කරුණක් වන්නේ,  සුළඟ මගින් බීජ ව්‍යාප්තිය සිදු කරනා ශාකයන් ගේ බිජ නිෂ්පාදනය ඉතාමත් විශාල වශයෙන් සිදුවිය යුතුය, විශාල බිජ ප්‍රමාණයක් සුළඟ හරහා ගමන් කිරීම තුලින් බිජ [https://en.wikipedia.org/wiki/Germination ප්‍රරෝහණය] වීමට සුදුසු භූමියක පතිත විමට ඇති හැකියාව වැඩි වේ. &lt;ref&gt;{{cite journal|authors=M. L. Cody and J. M. Overton|year=1996|title=Short-term evolution of reduced dispersal in island plant populations|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-ecology_1996-02_84_1/page/53|jstor=2261699|doi=10.2307/2261699|journal=Journal of Ecology|volume= 84|pages=53–61}}&lt;/ref&gt;

සුළඟ ශාකයන්ගේ වර්ධනය බාල කරනු ලැබේ.මුහුදුබඩ කලාපයන් වල සහ හුදෙකලා වූ කඳු වල පවතින ගස් තීරයන් බොහෝවිට රට මැදෙහි වූ උස් ප්‍රදේශයන්ගේ පවතින ගස් තීරයන්ට වඩා  පහතින් පිහිටයි . දැඩි සුළං තුලින් පස සෝදා පාළුවීමට ලක් වී තුළින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Soil පස] ඛාදනයට ලක් වේ,&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic58-3-286.pdf|title=Wind-Conditioned 20th Century Decline of Birch Treeline Vegetation in the Swedish Scandes|journal=Arctic|volume=58|issue=3|year=2005|pages=286–294|accessdate=2009-06-20|author=Leif Kullman|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111103253/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic58-3-286.pdf|url-status=deviated|archivedate=2012-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111103253/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic58-3-286.pdf}}&lt;/ref&gt; එලෙසම ශාකයන් ගේ අතුඉති වලට හානි ද ඇතිවේ, ශාකයන් මුලින් උදුරාදැමීමටද මෙම දැඩි සුළං කටයුතු කරයි, මෙම ක්‍රියාවලිය [https://en.wikipedia.org/wiki/Windthrow Windthrow] ලෙස හඳුන්වයි.&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1139/X08-174|title=Stand-replacing windthrow in the boreal forests of eastern Quebec|author=Mathieu Bouchard, David Pothier, and Jean-Claude Ruel|journal=Canadian Journal of Forest Research|volume=39|issue= 2|year=2009|pages=481–487}}&lt;/ref&gt; 

සුළං වලින් ශාකයන් මතට වන තවත් බලපෑමක් ඇතිවන්නේ වැලි [http://en.wikipedia.org/wiki/Abrasion_%28geology%29 සිරීම්] තුලින්ය. ප්‍රබල සුළං බුරුල් වැල්ල සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Topsoil මතුපිට පස] ඇද ගනිමින් පැයට සැතපුම් 25-40 ක තරම් ඉතාමත් වේගයකින් හමායයි. &lt;ref&gt;[http://www.ars.usda.gov/is/pr/2010/100126.htm ARS Studies Effect of Wind Sandblasting on Cotton Plants / January 26, 2010 / News from the USDA Agricultural Research Service]. Ars.usda.gov. Retrieved 2011-11-03.&lt;/ref&gt; .&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://www.ars.usda.gov/is/pr/2010/100126.htm
|title= ARS Studies Effect of Wind Sandblasting on Cotton Plants
|publisher=USDA Agricultural Research Service
|date=January 26, 2010}}&lt;/ref&gt;

===සතුන් මත වන බලපෑම===
[https://en.wikipedia.org/wiki/Cattle හරක්] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Sheep බැටළුවන්] සුළඟේ සහ ශිත උෂ්ණත්වයේ එකතුවෙන් බිහි වෙන [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_chill ශිත සුළඟ] හට අනුවර්තනය වීමක් දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://jas.fass.org/content/40/1/161.full.pdf|pmid=1110212|title=Wind Chill Effect for Cattle and Sheep|author=D. R. Ames and L. W. lnsley|journal=Journal of Animal Science|volume=40|issue=1|year=1975|pages=161–165}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Penguin පෙන්ගුවියින්] තම සිරුරේ මේද තට්ටුව හා අත්තටු උපකාරී කර ගනිමින් ජලයේදී සහ සුළගේ සීතලෙන් ආරක්ෂාකාරී වීමට කටයුතු කරයි, එලෙසම ඔවුන්ගේ පැතලි පාදයන් ද සීතලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවෙන් යුක්තය. සීතලම කාලගුණය පවතින [https://en.wikipedia.org/wiki/Antarctica ඇන්ටාක්ටිකා] වේ සිටිනා [https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_penguin රාජ පෙන්ගුවියින්] රංචු ගැසීමේ චර්යාවක් තුලින් සීතලට සහ සුළඟට මුහුණ දීමට කටයුතු කරයි.නිරන්තරයෙන් ම කණ්ඩායමෙන් බාහිර ව සිටිනා පෙන්ගුවියින් සාමාජිකයන් මාරුවෙන් මාරුවෙන්ට රංචු ගැසීමට පැමිණීම තුලින් උෂ්ණත්වය පහල බැසීම 50% කින් පමණ අඩු වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aad.gov.au/default.asp?casid=6216|title=Adapting to the Cold|author=Australian Antarctic Division|accessdate=2009-06-20|date=2008-12-08|publisher=Australian Government Department of the Environment, Water, Heritage, and the Arts Australian Antarctic Division}}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Arthropods සන්ධිපාදක] වර්ගයන්ගේ උප කුලකයක් වන පියාඹන [https://en.wikipedia.org/wiki/Insect කෘමින්] පැතිර පවත්නා සුළං හරහා වේගයෙන් පියඹා යති. එමෙන්ම පක්ෂීන්, ඔවුන්ගේම ක්‍රමයක් අනුගමනය කරමින් සුළගේ පවත්නා තත්වය වාසියක් ලෙස ලබාගෙන පියඹා යෑම හෝ ලිස්සා යාම සිදුකරනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://people.eku.edu/ritchisong/554notes2.html|title=BIO 554/754 Ornithology Lecture Notes 2&amp;nbsp;– Bird Flight I|publisher=[[Eastern Kentucky University]]|author=Gary Ritchison|date=2009-01-04|accessdate=2009-06-19}}&lt;/ref&gt;

[https://en.wikipedia.org/wiki/Pika පිකා] නැමති කුඩා ක්ෂීරපායී සතුන්,කුඩා බොරළු කැට යොදාගනිමින් තනන ලද බැම්මක් මගින් ඔවුන්ගේ වියලි තෘණ වර්ග සහ වියලි ශාක වර්ග ශිත සෘතුවේ දී සුළගේ ගසා ගෙනයාම වලක්වාගෙන එම ආහාර ආරක්ෂා කර ගැනීමට කටයුතු කරයි.&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://books.google.com/?id=NLpXSf8WaQsC&amp;pg=PA35|title=Feeding strategy|author=Jennifer Owen|pages=34–35|publisher=University of Chicago Press|year=1982|isbn=978-0-226-64186-7}}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Elk ගෝනුන්] හට අතිශයින්ම තියුණු ලෙස ගන්ධයන් හදුනා ගැනීමේ හැකියාවක් පවතී. ඔවුන් හට සුළග හමන දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවේ මිටර් 800 ක පමණ දුරකින් සිටිනා විලෝපිකයන් හදුනා ගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://books.google.com/?id=4PbEQvZJ6NQC&amp;pg=PA161|title=The Ultimate Guide to Elk Hunting|author=Bob Robb, Gerald Bethge, Gerry Bethge|page=161|accessdate=2009-06-19|year=2000|publisher=Globe Pequot|isbn=978-1-58574-180-9}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==සිදුවූ අලාභ හානි==
[[File:Destruction following hurricane andrew.jpg|thumb|right| [https://en.wikipedia.org/wiki/Hurricane_Andrew Andrew හරිකේන්] (වා සුළිය) මගින් වූ අලාභ හානි ]]
[[File:Hurricane Ike Gilchrist damage edit.jpg|thumb|right| [https://en.wikipedia.org/wiki/Hurricane_Ike Ike] වා සුළිය මගින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Gilchrist,_Texas Gilchrist] නගරයට සිදුවූ හානිය]]
විශාල පරිමාණයේ සුළං තුලින්  අලාභ හානි සිදුවිය හැක,අලාභ හානි සිදු වේද නොවේද යන්න රඳා පවතින්නේ සුළං වල ප්‍රබලතාවය මතය. කලාතුරකින් සුළං පහරවල් හේතු කොටගෙන දුර්වල ලෙස නිර්මාණය කර ඇති [https://en.wikipedia.org/wiki/Suspension_bridge එල්ලෙන පාලම්] පැද්දීමට ලක් වේ. සුළං පහරවල් එක හා සමාන ප්‍රබලත්වයකින් හා සමාන වාර ගණනකින් පාලම පැද්දීමට ලක් වෙනවා නම් එම එල්ලෙන පාලම ඉතා පහසුවෙන් විනාශයට ලක්වේ,
එබඳු සිදුවීමක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Tacoma_Narrows_Bridge_%281940%29 Tacoma Narrows පාලම] හා සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=T. P. Grazulis|year=2001|url=http://books.google.com/?id=N6Tiz_7VmJoC&amp;pg=PA127|title=The tornado|publisher=[[University of Oklahoma]] Press|pages=126–127|isbn=978-0-8061-3258-7|accessdate=2009-05-13}}&lt;/ref&gt;සුළගේ වේගය 23 නාවික සැතපුම්  (43 km/h) යක තරම් අඩු වේගයක පැවතුනත් එම සුළං වේගය මගින් විදුලි සැපයුම් සපයාලන විදුලි රැහන් මතට ගස් වල අතු පතිත කිරීම තුලින් බලශක්ති ප්‍රවාහය අඩාල වීම සිදුවේ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hans Dieter Betz, Ulrich Schumann, Pierre Laroche|year=2009|url=http://books.google.com/?id=U6lCL0CIolYC&amp;pg=PA187|title=Lightning: Principles, Instruments and Applications|publisher=Springer|pages=202–203|isbn=978-1-4020-9078-3|accessdate=2009-05-13}}&lt;/ref&gt;  
කිසිදු  ආකාරයේ විශේෂිත ශාක වර්ගයක් හරිකේන් සුළං බලයක් ඉදිරියේ නොවැටී මුහුණ දී සිටින බවට සහතික විය නොහැක, නො ගැඹුරැ මුල් සහිත ශාකයන් වැඩි වශයෙන් මුලින් උදුරා දැමීමේ හැකියාව ඇත.එලෙසම වඩාත් පහසුවෙන් කැඩෙන සුළු [https://en.wikipedia.org/wiki/Avocado අලිගැටපේර]  වැනි ශාක වැඩි වශයෙන් හානියට පත් වීමේ ඉඩකඩ වැඩිය.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Derek Burch|url=http://edis.ifas.ufl.edu/EP042|title=How to Minimize Wind Damage in the South Florida Garden|publisher=[https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Florida University of Florida]|date=2006-04-26|accessdate=2009-05-13}}&lt;/ref&gt; හරිකේන් සුළං හරහා [https://en.wikipedia.org/wiki/Mobile_home ජංගම නිවාසය] වලට දැඩි හානි සිදුවේ, එලෙසම ස්ථාවර ලෙස ඉදිකරන ලද නිවාසයන් පවා අත්තිවාරමෙන් ගලවා දැමීමට මෙම හරිකේන් සුළං ප්‍රබල වේ. නාවික සැතපුම් 135 (250 km/h) ඉක්මවා යන විට නිවාසයන් සම්පූර්න වශයෙන් විනාශයට පත්වේ,එලෙසම විශාල ගොඩනැගිලි වලටද සැලකිය යුතු හානියක් සිදුවේ. මිනිසා ගේ නිර්මාණයන් මුළුමනින්ම විනාශයට පත් කිරීමට නාවික සැතපුම් 175 (324 km/h) ඉක්මවා පවතින සුළං ප්‍රබල වේ. අලාබ හානි සිදුකරන නිවර්තන වා සුළි,  [https://en.wikipedia.org/wiki/Tornado ටෝනාඩෝ] වැනි සුළං හි වේගය තක්සේරු කිරීමට  [https://en.wikipedia.org/wiki/Saffir-Simpson_scale Saffir-Simpson scale] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Enhanced_Fujita_scale Enhanced Fujita scale] යන දර්ශකයන් නිර්මාණය කර තිබේ.

විශාලතම සුළං පහර සදහා වූ වාර්තාව ඕස්ට්‍රේලියාවේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Barrow_Island_%28Western_Australia%29 Barrow Island] දී 1996 අප්‍රියෙල් 10 වැනි දින 408 km/h (253 mph) වේගයකින් හමා ගිය [https://en.wikipedia.org/wiki/Cyclone_Olivia ඔලිවියා නිවර්තන වා සුළිය] විසින් උසුලයි.මෙම වාර්තාව මිට පෙර 1934 අප්‍රියෙල් 12 වන දින [https://en.wikipedia.org/wiki/Mount_Washington_%28New_Hampshire%29 Mount Washington (New Hampshire)] හිදී 372 km/h (231 mph) වේගයකින් හමා ගිය සුළග හට හිමිවී තිබුනි.&lt;ref name=&quot;NHC SSHS&quot;&gt;{{cite web|author=[https://en.wikipedia.org/wiki/National_Hurricane_Center National Hurricane Center]|title=Saffir-Simpson Hurricane Scale Information|publisher=[https://en.wikipedia.org/wiki/National_Oceanic_and_Atmospheric_Administration National Oceanic and Atmospheric Administration]|date=2006-06-22|url=http://www.nhc.noaa.gov/aboutsshs.shtml|accessdate=2007-02-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EF SPC&quot;&gt;{{cite web|title=Enhanced F Scale for Tornado Damage|author=Storm Prediction Center|url=http://www.spc.noaa.gov/efscale/ef-scale.html|date=2007-02-01|accessdate=2009-05-13}}&lt;/ref&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

==බාහිර අවකාශයේ දී ==
සූර්ය සුළං , පෘථිවියේ සුළඟට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස් වේ. සූර්යයාගෙන් සූර්ය සුළඟේ ආරම්භය සිදුවේ, සූර්ය සුළඟ සමන්විත වන්නේ සූර්යයාගෙන් වායුගෝලයෙන් ගිලිහි ගිය අංශු වලිනි. සූර්ය සුළඟ ට සමාන ලෙසින් ග්‍රහ සුළඟ සැහැල්ලු වායුන් ගෙන් සමන්විත  විෙ.
===ග්‍රහ සුළඟ ===
[[File:Venuspioneeruv.jpg|thumb|right|ග්‍රහ සුළං මගින් අනාගතයේ දී පෘථිවියේ අැතිවිය] හැකි තත්වය]]
ග්‍රහලෝක වල ඉහළ වායුගෝලීය ස්ථරයේ පවත්නා ද්‍රවගතික සුළඟ සැහැල්ලු රසායනික මූලද්‍රව්‍ය වන [https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen හයිඩ්‍රජන්] වලට [https://en.wikipedia.org/wiki/Exobase#Lower_boundary exobase] දක්වා ඉහල යාමට ඉඩ ලබා දේ, exosphere හි අවම මට්ටමේ දී වායුන් හට ප්‍රවේගයෙන් ගැලවී අනෙකුත් වායු අංශු හට බලපෑමකින් තොරව අභ්‍යවකාශය ට පැතිරයාමට හැකිවේ. මෙවැනි ආකාරයකට ග්‍රහලෝක වල සිට [https://en.wikipedia.org/wiki/Outer_space අභ්‍යවකාශය] දක්වා වායුන් ගේ සිදුවන අහිමිවීම ග්‍රහ සුළඟ නම් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ruth Murray-Clay|year=2008|url=http://www.bu.edu/csp/NESSC/NESSC_Oct_08/murrayclay_nessc.pdf|archiveurl=http://www.webcitation.org/5ilOx5wHu|archivedate=2009-08-04|title=Atmospheric Escape Hot Jupiters &amp; Interactions Between Planetary and Stellar Winds|publisher=[https://en.wikipedia.org/wiki/Boston_University Boston University]|accessdate=2009-05-05}}&lt;/ref&gt;

===සූර්ය සුළඟ ===
සාමාන්‍ය සුළඟකට වඩා සූර්ය සුළං හි [https://en.wikipedia.org/wiki/Electric_current අංශුවලින් සමන්විත ගලා යෑමක්] පවතී. එම ප්‍රවාහයේ වැඩි වශයෙන්ම අන්තර්ගත වන්නේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Electrons ඉලෙක්ට්‍රෝන] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Proton ප්‍රෝටෝන] යන්ය. මෙම අංශු ධාරා උෂ්ණත්වය සහ ගමන් කරන කාලය තුළ පැවති වේගය අනුව විවිධාකාරවේ. මෙම අංශුන්ගේ අධික උෂ්ණත්වය නිසා, ඒවාට සුර්යයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය මඟ හැරිය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web|author=David H. Hathaway|year=2007|url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml|title=The Solar Wind|publisher=[https://en.wikipedia.org/wiki/National_Aeronautic_and_Space_Administration National Aeronautic and Space Administration] [https://en.wikipedia.org/wiki/Marshall_Space_Flight_Center Marshall Space Flight Center]|accessdate=2009-03-19}}&lt;/ref&gt;  සුර්ය සුළං මඟින් නිර්මාණය වන සුර්ය වායු ගෝලය, තාරකා අතර පවත්නා මාධ්‍යයෙන් සමන්විත සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් ආවරණය වන ඉතා විශාල ගෝලයකි.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Robert Roy Britt|title=A Glowing Discovery at the Forefront of Our Plunge Through Space|publisher=SPACE.com|date=2000-03-15}}&lt;/ref&gt; සුර්ය සුළඟ නිසා ඉහල වායු ගෝලය අයනීකරණය වීම වලක්වා ගැනීමට, ග්‍රහලෝකයන්ට විශාල චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් අවශ්‍යවේ. සුර්ය සුලඟ මඟින් සිදුවන අනෙකුත් සංසිද්ධිය නම්, පෘථිවිය මතුපිට ශක්තිය මුදා හළ හැකි භූ චුම්බක ධාරාවන්,&lt;ref&gt;{{cite journal|author=John G. Kappenman ''et al.''|journal=Earth in Space|year=1997|title=Geomagnetic Storms Can Threaten Electric Power Grid|volume=9|issue=7|pages=9–11|accessdate=2009-03-19|url=http://www.agu.org/sci_soc/eiskappenman.html|archive-date=2008-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080611174103/http://www.agu.org/sci_soc/eiskappenman.html|url-status=deviated|archivedate=2008-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611174103/http://www.agu.org/sci_soc/eiskappenman.html}}&lt;/ref&gt; උත්තර ආලෝකයන් &lt;ref&gt;{{cite web|author=T. Neil Davis|date=1976-03-22|url=http://www.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF0/015.html|title=Cause of the Aurora|publisher=Alaska Science Forum|accessdate=2009-03-19}}&lt;/ref&gt; වැනි [https://en.wikipedia.org/wiki/Aurora_%28phenomenon%29 අරෝරා] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Comet කොමෙට්] හි ප්ලාස්මා වල්ග යනාදිය නිරන්තරයෙන් ම සූර්යයාගෙන් ඉවතට පිහිටීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Donald K. Yeomans|year=2005|publisher=[[National Aeronautics and Space Administration]]|url=http://www.nasa.gov/worldbook/comet_worldbook.html|title=World Book at NASA: Comets|accessdate=2009-06-20}}{{dead link|date=May 2012}}&lt;/ref&gt; 
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

==වෙනත් ග්‍රහ ලෝකයන් තුළ ==
පැයට කිලෝමීටර් 300 (190 mph)  ප්‍රබලත්වයකින් යුත් සුළං සිකුරු ගේ  වායුගෝලීය කලාපයේ සෑම පෘථිවී දින හතර පහක කාලයක් තුළ ඇතිවේ. &lt;ref&gt;{{cite journal |title = Cloud-tracked winds from Pioneer Venus OCPP images |url = https://archive.org/details/journal-of-the-atmospheric-sciences_1990-09-01_47_17/page/2053 |author1=W. B. Rossow, A. D. del Genio, T. Eichler|journal = Journal of the Atmospheric Sciences|volume=47|issue=17|pages=2053–2084|year=1990|doi=10.1175/1520-0469(1990)047&lt;2053:CTWFVO&gt;2.0.CO;2 |issn = 1520-0469|bibcode = 1990JAtS...47.2053R}}&lt;/ref&gt; 
[[අඟහරු]] ගේ ධ්‍රැවයන් ශීත සෘතුවෙන් පසුව හිරු එළියට නිරාවරනය වන විට , මිදුණු CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Sublimation_%28physics%29 ඌර්ධවපානනය] කර , සුවිශේෂී සුළඟක් නිර්මාණය කරමින් 400 පැයට කිලෝමීටර්  (250 mph) වේගයකින් හමා යයි. &lt;ref name=&quot;clouds&quot;&gt;{{cite news|date=2004-12-13|title=Mars Rovers Spot Water-Clue Mineral, Frost, Clouds|url=http://marsrovers.jpl.nasa.gov/gallery/press/opportunity/20041213a.html|author=NASA|accessdate=2006-03-17}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref&gt;[http://www.nasa.gov/mission_pages/mer/mer-20070314.html NASA&amp;nbsp;– NASA Mars Rover Churns Up Questions With Sulfur-Rich Soil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100727034306/http://www1.nasa.gov/mission_pages/mer/mer-20070314.html |date=2010-07-27 }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www1.nasa.gov/mission_pages/mer/mer-20070314.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727034306/http://www1.nasa.gov/mission_pages/mer/mer-20070314.html |access-date=2023-10-09 |archive-date=2010-07-27}}. Nasa.gov. Retrieved 2011-11-03.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last = David|first = Leonard|date = 12 March 2005|url = http://www.space.com/missionlaunches/spirit_dust_050312.html|title = Spirit Gets A Dust Devil Once-Over|publisher = Space.com|accessdate=2006-12-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite book|author=A. P. Ingersoll, T. E. Dowling, P. J. Gierasch, G. S. Orton, P. L. Read, A. Sanchez-Lavega, A. P. Showman, A. A. Simon-Miller, A. R. Vasavada|url=http://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/ingersolletal-2004.pdf|format=PDF|title=Dynamics of Jupiter’s Atmosphere|publisher=Lunar &amp; Planetary Institute|date=2003-07-29|accessdate=2007-02-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal|title=Cassini Imaging Science: Initial Results on Saturn's Atmosphere|url=https://archive.org/details/sim_science_2005-02-25_307_5713/page/1243|year=2005|journal=Science|volume=307|pages=1243–1247|doi=10.1126/science.1107691|author=C.C. Porco ''et al.''|pmid=15731441|issue=5713|bibcode = 2005Sci...307.1243P}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Sromovsky &amp; Fry 2005&quot;&gt;{{cite journal
| doi = 10.1016/j.icarus.2005.07.022
| author= L. A. Sromovsky and P. M. Fry
| year = 2005
| title = Dynamics of cloud features on Uranus
| journal = Icarus
| volume = 179
| issue = 2
| pages = 459–484
| bibcode = 2005Icar..179..459S
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hammel de Pater et al. Uranus in 2003, 2005&quot;&gt;{{cite journal
| doi = 10.1016/j.icarus.2004.11.012
| year = 2005
| author = H.B. Hammel, I. de Pater, S. Gibbard, G.W. Lockwoodd, K. Rages
| title = Uranus in 2003: Zonal winds, banded structure, and discrete features
| journal = Icarus
| volume = 175
| issue = 2
| pages = 534–545
| url = http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316112.pdf
| format = PDF
| bibcode = 2005Icar..175..534H
| access-date = 2014-04-10
| archive-date = 2007-10-25
| archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031013/http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316112.pdf
| url-status = deviated
| accessdate = 2014-04-10
| archivedate = 2007-10-25
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20071025031013/http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316112.pdf
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hammel Rages et al. 2001&quot;&gt;{{cite journal
| doi = 10.1006/icar.2001.6689
| year = 2001|author=H.B. Hammel, K. Rages, G.W. Lockwoodd, E. Karkoschka, I. de Pater
| title = New Measurements of the Winds of Uranus
| journal = Icarus
| volume = 153
| issue = 2
| pages = 229–235
| bibcode = 2001Icar..153..229H
}}
&lt;/ref&gt;

==මේවාත් බලන්න ==
{{columns-list|2|
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Climatology කාලගුණ විද්‍යාව]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/K%C3%BCssner_effect Küssner ප්‍රතිඵලය]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Gale_warning චණ්ඩ මාරුතයන් පිළිබඳව අනතුරු හැඟවීම්] 
*  [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_engineering සුළං ඉංජීනේරු විද්‍යාව]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Wind_wave සුළං තරංගය]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_local_winds ස්ථානික සුළං මාලාව]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/North_wind උතුරු සුළඟ]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/South_wind දකුණු සුළඟ]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/West_wind බටහිර සුළඟ]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/East_wind නැගෙනහිර සුළඟ]
}}

==යොමුව==
{{Reflist|30em}}</text>
      <sha1>bs10lhrp07b4j1qo24pcxjb23h2oyic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පයිලට් ප්‍රේම්නාත් (චිත්‍රපටිය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53002</id>
    <revision>
      <id>800468</id>
      <parentid>315202</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T03:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6813" sha1="jxrylkgyax232g3rf7t22j4pvmf5qxi" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව චිත්‍රපටය
| name           = පයිලට් ප්‍රේම්නාත්&lt;br&gt;பைலட் பிரேம்நாத் &lt;br&gt;Pilot Premnath
| image          = Pilot premnath.jpg
| alt            = 
| caption        = චිත්‍රපටි පෝස්ටරය
| director       =ඒ.සී. තිරුලෝකචන්දර්
| producer       = 
| writer         = 
| starring       = [[සිවාජි ගණේෂන්]]&lt;br/&gt;[[මාලිනී ෆොන්සේකා]]&lt;br/&gt;තෙංගායී ශ්‍රීනිවාසන්&lt;br/&gt;මේජර් සුන්දරරාජන්&lt;br/&gt;විජයකුමාර්
| music          = 
| cinematography = 
| editing        = 
| studio         = 
| distributor    = 
| released       = 1978
| runtime        = 
| country        = {{ධජය|ඉන්දියාව}}&lt;br/&gt;{{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
| language       = [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]]
| budget         = 
| gross          = 
}}

'''''පයිලට් ප්‍රේම්නාත්''''' යනු 1978 වර්ෂයේ තිරගත වූ ඉන්දු/ශ්‍රී ලංකා එකමුතුවෙන් තැණුනු, ඒ.සී. තිරුලෝකචන්දර් මහතා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] චිත්‍රපටියකි. චිත්‍රපටිය ටී. එම්. මෙනන් සහ එම්. එම්. සලීම් යන අය විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;randor guy&quot;&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/pilot-premnath-1978/article5928817.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140422233322/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/pilot-premnath-1978/article5928817.ece |access-date=2014-04-24 |archive-date=2014-04-22}}&lt;/ref&gt;

==කථා වස්තුව==
පයිලට් ප්‍රේම්නාත් (සිවාජි ගණේෂන්) දරුවන් තිදෙනෙකුගේ පියෙකි. (පුතුන් දෙදෙනෙකු (විජයකුමාර් සහ ජයිගණේෂ්) සහ දෘෂ්ඨි ආබාධයක් සහිත දියණියක (ශ්‍රීදේවි)). ඔහුගේ බිරිඳ (මාලිනී ෆොන්සේකා) අනතුරකින් ජීවිතක්ෂයට පත්වෙයි.

සිය බිරිඳ මිය ගියත්, ප්‍රේම්නාත් හැකි සෑම අවස්ථාවකම සිය මතකයන් තුල ඇය සමග ජීවත් වීමට පටන් ගනියි. දිනක් සිය නැතිවූ බිරිඳ පිළිබඳව සිය සහාය නියමුවා (තෙංගායී ශ්‍රීනිවාසන්) සමග ප්‍රේම්නාත් කථා කරන අතරතුර, ඔහු විසින් ඇයගේ පැරණි ලියුම් මිටියක් පෙරලමින් බලයි. ඒ අවස්ථාවේදී තැපෑලට යොමු නොකරන ලද ඉන් එක් ලිපියකින්, ඔවුන්ගේ දරුවන් තිදෙනාගෙන් එක් අයෙක් ඇය විසින් බිහි නොකල බවට හෙළිදරවු වෙයි.

කෙසේ නමුදු අවසානයේ මේ පිළිබඳ සියළුම රහස් හෙළිදරවු වෙයි. සිය බිරිඳ (මාලිනී) ගර්භනීව සිටින අවස්ථාවක පුහුණුවක් සඳහා ප්‍රේම්නාත් ට ඇමරිකාවට යාමට සිදුවන අතර, ඒ අතරේ මාලිනී විසින් රෝහලේදී මළ දරුවෙකු බිහි කරයි. එම අවස්ථාවේදීම, ප්‍රේම්නාත් ගේ යහළුවෙකු වූ බාලු (මේජර් සුන්දරරාජන්) ගේ බිරිඳද දෘෂ්ඨි ආබාධයක් සහිත දියණියක බිහිකරයි. ප්‍රේම්නාත්ගේ පවුලට සිදුවූ දරු විපත වැළකීමට, එම අවස්ථාවේදී බාලු විසින් දෙදෙනාගේ දරුවන් මාරු කරනු ලබයි.

චිත්‍රපටිය අවසානයේ ප්‍රේම්නාත්ගේ සියළුම දරුවන් විවාහ වී නැවත වතාවක් තුටුබරව එක් කුටුම්භයක් වෙත එක්කාසු වන අයුරු විස්තර කෙරේ.

==රංගන ශිල්පීන්==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
|-
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | රංගන ශිල්පියා
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | චරිතය
|-
| [[සිවාජි ගණේෂන්]]  ||''ප්‍රේම්නාත්''
|-
| [[මාලිනී ෆොන්සේකා]] ||''ප්‍රේම්නාත්ගේ බිරිඳ''
|-
| තෙංගායී ශ්‍රීනිවාසන් ||''සහය ගුවන් නියමු''
|-
| මේජර් සුන්දරරාජන් || ''බාලු''
|-
|}

==නිෂ්පාදනය==
''පයිලට් ප්‍රේම්නාත්'' හී සියළුම රූගත කිරීම් කටයුතු [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුල සිදුකර තිබෙන අතර, චිත්‍රපටයේ තිරගත කිරීම් [[චෙන්නායි]] හීදී සිදු කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;randor guy&quot;/&gt;

==සංගීතය==
චිත්‍රපටියේ සංගීතය එම්. එස්. විස්වනාදන් විසින් සපයන අතර, පද රචනය වාලී (Vaalee) විසින් සිදුකොට තිබේ.&lt;ref name=&quot;randor guy&quot;/&gt;

==විචාර==
චිත්‍රපට ඉතිහාසඥ රන්ඩර් ගයි (Randor Guy), ''පයිලට් ප්‍රේම්නාත්'' චිත්‍රපටයේ කථාව රුචි වඩවන බව පවසා ඇත.&lt;ref name=&quot;randor guy&quot;/&gt;

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>jxrylkgyax232g3rf7t22j4pvmf5qxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විජිත හේරත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54921</id>
    <revision>
      <id>800453</id>
      <parentid>800410</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Helloswash|Helloswash]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>783150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12486" sha1="j03256re1uh8b750ncemrey6wg7dwn6" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
| honorific-prefix = [[ගරු]]
| name = විජිත හේරත්
| native_name      = விஜிதா ஹேரத் &lt;br /&gt; Vijitha Herath
| honorific-suffix = [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී|පා.ම.]]
| image = File:Vijitha_Herath_in_2024_(cropped).jpg
| office = [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] සඳහා [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු]] මන්ත්‍රී
| majority = 
| predecessor = 
| successor = 
| term_start = 2000
| term_end= 
| birth_date = {{birth date and age|1968|05|01}}&lt;ref&gt;http://www.parliament.lk/en/component/members/viewMember/205?Itemid=206&lt;/ref&gt;
| birth_place = 
| death_date =
| death_place =
| nationality = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලාංකික]]
| spouse =
| party = [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
| otherparty = [[ජාතික ජන බලවේගය]]
| relations =
| children =
| residence = 49/53 B සල්මල් උයන, කිරිඳිවැලි පාර, යක්කල
| alma_mater = 
| occupation = 
| profession = 
| religion = [[බෞද්ධ]]
| signature =
| website = {{url|www.jvpsrilanka.com}}
| footnotes =
|caption=2025 දී හේරත්}}

'''හේරත් මුදියන්සේලාගේ විජිත හේරත්''', ({{Lang-ta|விஜிதா ஹேரத்}}, {{Lang-en|Vijitha Herath}}; උපත 1968 මැයි 1) යනු [[ශ්‍රී ලාංකික]] දේශපාලඥයෙක්. හේරත් [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] සඳහා [[ජාතික ජන බලවේගය]] නියෝජනය කරමින් [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ]] මන්ත්‍රීවරයෙක්.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=විජිත හේරත්|website=මන්ත්‍රී.lk|url=https://manthri.lk/si/politicians/vijitha-herath|access-date=17 අගෝස්තු 2022}}&lt;/ref&gt; ඔහු මීට පෙර සංස්කෘතික කටයුතු සහ ජාතික උරුමයන් පිළිබඳ හිටපු කැබිනට් අමාත්‍යවරයෙකුද වෙයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ජේවිපි මිනිස්ටර්ස් ස්වෝන් ඉන්, ඇටෙන්ඩ් ෆර්ස්ට් කැබිනෙට් මීටින් |website=තමිල්නෙට්.com |date=28 අප්‍රේල් 2004 |url=https://www.tamilnet.com/art.html?artid=11865&amp;catid=13|access-date=17 අගෝස්තු 2022 |archive-date=15 අගෝස්තු 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815130259/https://www.tamilnet.com/art.html?artid=11865&amp;catid=13|language=ඉංග්‍රීසි |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ඔහු 2000 වසරේ සිට පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක් වේ.

හේරත් [[ජාතික ජන බලවේගය]] (National People's Power – NPP) දේශපාලන සන්ධානයේ ජාතික විධායක කමිටු සාමාජිකයෙකුද වන අතර [[ගම්පහ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ]] දිස්ත්‍රික් නායකයා ලෙස ද කටයුතු කරයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=Hon. Vijitha Herath, MP – Minister of Foreign Affairs, Foreign Employment &amp; Tourism |url=https://mfa.gov.lk/en/minister-of-foreign-affairs/ |access-date=2026-03-10 |publisher=Ministry of Foreign Affairs Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==
විජිත හේරත් 1968 මැයි 1 දින උපත ලැබීය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ [[කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය|කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන්]] විද්‍යාවේදී උපාධිය (BSc) ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== දේශපාලන ජීවිතය ==
විජිත හේරත් 2000 වර්ෂයේදී [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන්]] පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස තේරී පත් වූ අතර එතැන් සිට අඛණ්ඩවමේ දක්වා ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ සේවය කරමින් සිටී.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.adaderana.lk/news/103586/minister-vijitha-herath-assumes-duties-at-foreign-ministry|title=Minister Vijitha Herath assumes duties at Foreign Ministry|date=2024-11-18|publisher=Ada Derana}}&lt;/ref&gt;

ඔහු 2004 සිට 2005 දක්වා කාලය තුළ සංස්කෘතික කටයුතු හා ජාතික උරුම අමාත්‍යවරයා ලෙස ද සේවය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකයෙකු ලෙස ඔහු රාජ්‍ය මුදල්, රාජ්‍ය ගිණුම්, ව්‍යවස්ථා කටයුතු, කෘෂිකර්ම සහ ශක්ති ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධ පාර්ලිමේන්තු කමිටු රැසක සාමාජිකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදී පිහිටුවන ලද නව ආණ්ඩුවේදී ඔහු කැබිනට් අමාත්‍යධූර කිහිපයක් දරමින් කටයුතු කළ අතර පසුව 2024 නොවැම්බර් 18 දින විදේශ කටයුතු, විදේශ රැකියා සහ සංචාරක අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Minister Vijitha Herath concludes the visit to the 8th Indian Ocean Conference |url=https://www.un.int/srilanka/news/minister-vijitha-herath-concludes-visit-8th-indian-ocean-conference-ioc-sultanate-oman |publisher=United Nations Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

2024 මහ මැතිවරණයේදී ඔහු ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ලබාගත් මනාප ඡන්ද ප්‍රමාණය ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ ඉතිහාසයේ අපේක්ෂකයෙකු විසින් ලබාගත් වැඩිම මනාප ඡන්ද සංඛ්‍යාව ලෙස සටහන් වී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==මැතිවරණ ඉතිහාසය==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|+ විජිත හේරත්ගේ මැතිවරණ ඉතිහාසය
! scope=col|මැතිවරණ
! scope=col|මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය 
! scope=col colspan=&quot;2&quot;|පක්ෂය
! scope=col colspan=&quot;2&quot;|සන්ධානය
! scope=col|ඡන්ද
! scope=col|ප්‍රතිඵලය

|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2000|2000 පාර්ලිමේන්තු]] || [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] || rowspan =&quot;6&quot; style=&quot;background:{{ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || || || align=right|{{Nts|8,823}} || '''තේරී පත් වූණා'''
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2001|2001 පාර්ලිමේන්තු]] || [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || || || align=right|{{Nts|13,981}} || '''තේරී පත් වූණා'''
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2004|2004 පාර්ලිමේන්තු]] || [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || style=&quot;background:{{එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] || align=right|{{Nts|215,540}} || '''තේරී පත් වූණා'''
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2010|2010 පාර්ලිමේන්තු]] || [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || style=&quot;background:{{ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය (ශ්‍රී ලංකාව)|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය]] || align=right|{{Nts|50,967}} || '''තේරී පත් වූණා'''
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2015|2015 පාර්ලිමේන්තු]] || [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || || || align=right|{{Nts|55,299}} || '''තේරී පත් වූණා'''
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2020|2020 පාර්ලිමේන්තු]] || [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || style=&quot;background:{{ජාතික ජන බලවේගය/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[ජාතික ජන බලවේගය]] || align=right|{{Nts|37,008}} || '''තේරී පත් වූණා'''
|}

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
* [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
* [[ජාතික ජන බලවේගය]]
* [[අනුර කුමාර දිසානායක]]
* [[හරිනි අමරසූරිය]]
==මූලාශ්‍ර==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==බාහිර සබැඳි==
* {{cite web|url=http://www.parliament.lk/directory_of_members/ViewMember.do?memID=205|title=විජිත හේරත්|work=ඩිරෙක්ටරි ඔෆ් මෙම්බර්ස්|publisher=ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව}}

{{ශ්‍රී ලංකාවෙහි 17 වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු}}

{{DEFAULTSORT:හේරත්, විජිත}}
[[ප්‍රවර්ගය:1968 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික ජන බලවේගයෙහි දේශපාලනඥයන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 17වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු]]</text>
      <sha1>j03256re1uh8b750ncemrey6wg7dwn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිතාලි රාජ්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70323</id>
    <revision>
      <id>800470</id>
      <parentid>679588</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T04:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16016" sha1="4gjqoji3kgrnjr7rsn9hkjw28yk2ug6" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා
| name = මිතාලි රාජ් 
| female = yes
| image = Mithali_Raj_Truro_2012.jpg
| caption = මිතාලි රාජ් 2012 වසරෙහිදී පිතිකරණයෙහි යෙදෙමින්
| country = ඉන්දියාව
| country_adj = ඉන්දියානු
| fullname = මිතාලි ඩොරයි රාජ්
| birth_date = {{උපන් දින සහ වයස |1982|12|3|df=yes}}
| birth_place = [[ජෝද්පූර්]], [[රාජස්තානය]], [[ඉන්දියාව]]
| residence   = [[හයිද්‍රබාද්]], [[තෙලන්ගන]], [[ඉන්දියාව]]
| batting = දකුණතින් පිත්ත හසුරුවන
| bowling = දකුණතින් පා බිඳුම් පන්දු
| role = තුන් ඉරියව්
| Highest ranking (ODI) = 1 &lt;ref&gt;http://www.icc-cricket.com/player-rankings/profile/mithali-raj {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150713160031/http://www.icc-cricket.com/player-rankings/profile/mithali-raj |date=2015-07-13 }}.&lt;/ref&gt;
| Current ranking (ODI) =  4 (ජූලි 2015)
| website = 
| international = true
| internationalspan = 
| testdebutdate = 14 ජනවාරි
| testdebutyear = 2002 පමණ
| testdebutagainst = එංගලන්ත කාන්තා
| testdebutagainst_adj = එංගලන්ත කාන්තා
| testcap = 55
| lasttestdate = 16 නොවැම්බර්
| lasttestyear = 2014
| lasttestagainst = දකුණු අප්‍රිකානු කාන්තා
| lasttestagainst_adj = දකුණු අප්‍රිකානු කාන්තා
| odidebutdate = 26 ජූනි
| odidebutyear = 1999
| odidebutagainst = අයර්ලන්ත කාන්තා
| odidebutagainst_adj = අයර්ලන්ත කාන්තා
| odicap = 56
| lastodidate = 17 පෙබරවාරි
| lastodiyear = 2016
| lastodiagainst = ශ්‍රී ලංකා කාන්තා
| lastodiagainst_adj = ශ්‍රී ලංකා කාන්තා
| odishirt = 3
| T20Idebutdate = 5 අගෝස්තු
| T20Idebutyear = 2006
| T20Idebutagainst = එංගලන්ත කාන්තා
| T20Idebutagainst_adj = එංගලන්ත කාන්තා
| T20Icap = 9
| lastT20Idate = 19 මාර්තු
| lastT20Iyear = 2016
| lastT20Iagainst = පකිස්තාන කාන්තා
| lastT20Iagainst_adj = පකිස්තාන කාන්තා
| club1 = [[දුම්රිය සේවා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම |දුම්රිය සේවා]]
| year1 = 2006–වර්තමානය
| columns = 3
| column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට් |ටෙස්ට්]]
| matches1 = 10
| runs1 = 663
| bat avg1 = 51.00
| 100s/50s1 = 1/4
| top score1 = 214
| deliveries1 = 72
| wickets1 = 0
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = 11/–
| column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය |එදිජා]]
| matches2 = 163
| runs2 = 5,301
| bat avg2 = 49.54
| 100s/50s2 = 5/40
| top score2 = 114[[නොදැවී |*]]
| deliveries2 = 171
| wickets2 = 8
| bowl avg2 = 11.37
| fivefor2 =
| tenfor2 = n/a
| best bowling2 = 3/4
| catches/stumpings2 = 39/–
| column3 = [[කාන්තා විස්සයි20 ක්‍රිකට් |වි20ජා]]
| matches3 = 52
| runs3 = 1,356
| bat avg3 = 35.68
| 100s/50s3 = 0/7
| top score3 = 67
| deliveries3 = 6
| wickets3 = –
| bowl avg3 = –
| fivefor3 = –
| tenfor3 = අ/නැ
| best bowling3 = –
| catches/stumpings3 = 11/–
| date = 17 February
| year = 2016
| source = http://content.cricinfo.com/india/content/player/54273.html ඊඑස්පීඑන් ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
}}

'''මිතාලි රාජ්''' යනු ඉන්දියානු කාන්තා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමෙහි නායිකාව වෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |url=http://www.espncricinfo.com/india/content/player/54273.html|publisher=ඊඑස්පීඑන්|title=මිතාලි රාජ් |accessdate=1 පෙබරවාරි 2013}}&lt;/ref&gt;

==මුල් දිවිය සහ පසුබිම ==
1982 දෙසැම්බර් 3 දිනදී මිතාලි රාජ්  උපන්නේ, [[රාජස්තානය|රාජස්තානයෙහි]], [[ජෝද්පූර්|ජෝද්පූර්හී]] [[දෙමළ ජනයා |දෙමළ]] පවුලකට දාවය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.in.com/mithali-raj/biography-200493.html |access-date=2016-12-04 |archive-date=2016-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161207084846/http://www.in.com/mithali-raj/biography-200493.html }}&lt;/ref&gt; මිතාලිගේ මවු බස දෙමළ වන අතර, ඇයගේ පියා, ඩොරයි රාජ්, [[ඉන්දියානු ගුවන් හමුදාව|ඉන්දියානු ගුවන් හමුදාවෙහි]] නිලධාරියෙක් වූ අතර ඇයගේ මව නමින් ලීලා රාජ් විය. වයස අවුරුදු 10 ක් වත්ම ක්‍රීඩාවෙහි නියැලීම ඇරඹූ මිතාලි, වයස වසර 17 ක් වක්ම ඉන්දියානු කණ්ඩායමට තෝරා ගනු ලැබුවාය. ඇයගේ එදිජා මංගලාවතරණ, 1999 වසරෙහිදී  මිල්ටන් කේන්ස් හිදී අයර්ලන්තයට එරෙහිව සිදු විය. ඇය ජීවත් වන්නේ [[හයිද්‍රබාදය|හයිද්‍රබාදයෙහි]], [[තෙලන්ගන]]හීය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් |title=ඉන්ඩියන් විමෙන් විල් ප්ලේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ආෆ්ටර් එයිට් ඉයර්ස්, කැප්ටන් මිතාලි රාජ් හැපී |url=http://www.patrika.com/news/indian-women-will-play-test-cricket-after-eight-years-captain-mithali-raj-happy/1021699|accessdate=4 අගෝස්තු 2014|work=පැට්‍රිකා ගෲප් |issue=4 අගෝස්තු 2014}}&lt;/ref&gt; ඇයගේ පාසැල් සමයෙහිදී හයිද්‍රබාදයෙහි, ශාන්ත ජෝන්ස් පාසැලෙහි ක්‍රිකට් පුහුණුව සඳහා ඇය සහභාගි වූයේ ඇයගේ වැඩිමහළු සෙහොයුරා සමගය. මිතාලි,  සිකැන්ද්‍රබාද් හී, කීස් කාන්තා උසස් පාසැලෙහි ක්‍රීඩා පුහුණුවෙහි යෙදුණු අතර, බොහෝ විට පුහුණු පරිශ්‍රයෙහි පිරිමි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් හා තරග වැදුණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |url=http://www.rediff.com/cricket/report/haresh-pandya-5000-runs-and-counting-its-mithalis-raj/20150722.htm|title=5,000 රන්ස් ඇන්ඩ් කවුන්ටිං... ඉට්ස් මිතාලීස් රාජ්!}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |url=http://indianexpress.com/article/sports/cricket/icc-women-world-t20-2016-indiawomes-cricket-team-mithali-raj-cricketer/|title=අයිසීසී විමෙන්ස් වර්ල්ඩ් ටී20: මිතාලි රාජ් – ද බැට් වුමන් ඔෆ් ඉන්දියා }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/confident-climb/article5730352.ece {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ඇය වසර අටක් පුරාවට සම්භාව්‍ය නැටුම් පුහුණු වූ අතර &lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=0yzJGoFBkMM&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/20/stories/2002062001050400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20031201004204/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/06/20/stories/2002062001050400.htm |access-date=2016-12-04 |archive-date=2003-12-01}}&lt;/ref&gt; ඇයගේ ක්‍රිකට් අභිවෘත්තිය නොනැවති කරගෙන යෑම සඳහා නැටුම් වෙතින් ඉවත් විය.&lt;ref&gt;http://indianexpress.com/article/sports/cricket/icc-women-world-t20-2016-indiawomes-cricket-team-mithali-raj-cricketer/?SocialMedia&lt;/ref&gt;

==අභිවෘත්තිය==
ඉන්දියාවෙහි කාන්තා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම වෙනුවෙන්, ටෙස්ට් සහ එක් දින ජාත්‍යන්තර යන අංශ දෙකෙහිම රාජ් විසින් ක්‍රීඩා කර ඇත. ඇයගේ එක් දින ජාත්‍යන්තර මංගලාවතරණය 1999 වසරෙහිදී අයර්ලන්තයට එරෙහිව [[මිල්ටන් කේන්ස්]] හිදී  සිදුවූ අතර එහිදී ඇය නොදැවී ලකුණු  114 ක් රැස් කළාය. 2001-02 කාල සීමාවෙහිදී ලක්නව් හිදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ඇයගේ ටෙස්ට් මංගලාවතරණය සිදු විය. 2002 අගෝස්තු 17 දිනදී, වයස 19 වත්ම, ඇයගේ තෙවන ටෙස්ට් තරගයෙහිදී, ලෝකයෙහි ඉහළතම පුද්ගලික ටෙස්ට් ලකුණු රැස් කිරීම වූ [[කැරන් රෝල්ටන්|කැරන් රෝල්ටන්ගේ]] ලකුණු 209* වාර්තාව ඇය විසින් බිඳ දැමුවේ නවතම ඉහළ ලකුණු සංඛ්‍යාවක් වූ ලකුණු 214&lt;ref&gt;http://static.espncricinfo.com/db/STATS/WOMEN/WT/BATTING/WT_AVS_BAT_HIGH_INNS_SCORES.html&lt;/ref&gt; [[ටෝන්ටන්|ටෝන්ටන්හි]], කවුන්ටි ක්‍රීඩා පිටියෙහිදී එංගලන්තයට එරෙහිව පැවති දෙවන සහ අවසාන ටෙස්ට් තරගයෙහිදී රැස් කර ගනිමිනි. [[පකිස්තානය|පකිස්තානයෙහි]] [[කිරන් බාලුක්]] විසින් මෙම වාර්තාව 2004 මාර්තු මාසයෙහිදී බිඳ දමන ලද්දේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායමට එරෙහිව ලකුණු 242 රැස් කර ගනිමිනි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පුවත් |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284255.html|title=මෝස්ට් රන්ස් ඉන් ඇන් ඉනිංස් (ප්‍රොග්‍රෙසිව් රෙකෝඩ් හෝල්ඩර්) ඉන් විමෙන්ස් ටෙස්ට් මැචර්ස් |access-date = 17 අගෝස්තු 2016 }}&lt;/ref&gt;

2002 වසරෙහි ක්‍රික්ඉන්ෆෝ කාන්තා ලෝක කුසලාන තරගාවලියෙහිදී, ටයිෆොයිඩ් මාදිළියක් වැළඳීම නිසා මිතාලි රෝගී වු අතර ඉන්දියාවෙහි  ප්‍රගතිය බරපතල ලෙසින් අවහිර විය. කෙසේවෙතත්, දකුණු අප්‍රිකාවෙහිදී ඔවුන්ගේ පළමු ලෝක කුසලාන අවසන් තරගය වෙතට 2005 වසරෙහිදී ඇය විසින් කණ්ඩායම මෙහෙයවූ නමුදු, ප්‍රතිමල්ලව ඕස්ට්‍රේලියාව ප්‍රබලත්වයෙන් වැඩි බව අවබෝධ විය. 2006 අගෝස්තුවෙහිදී,  ඔවුන්ගේ පළමු ටෙස්ට් සහ තරගමාලා ජයග්‍රහණය වෙත එංගලන්තයෙහිදී ඇය විසින් කණ්ඩායම මෙහෙයවූ අතර වසර කෙළවරදී ආසියානු කුසලාන දිනා ගත්තේ - මාස 12 ක් ඇතුළත දෙවන වරට - එකදු තරගයක් හෝ පරාජය නොවෙමිනි.

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|30em}}

==බාහිර සබැඳි ==
{{කොමන්ස්ප්‍රවර්ග |Mithali Raj}}
*{{ක්‍රික්ඉන්ෆෝ|ref=india/content/player/54273.html}}
*[http://www.cricketfundas.com/mithaliprofile.html ප්‍රොෆයිල් ඔෆ් මිතාලි රාජ්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131211031226/http://www.cricketfundas.com/mithaliprofile.html |date=2013-12-11 }}
*[http://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17152/17152.html ක්‍රිකට්ආකයිව්]

{{DEFAULTSORT:රාජ්, මිතාලි}}
[[ප්‍රවර්ගය:1982 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවත්වන්නෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:අර්ජුන සම්මානය ලැබුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු කාන්තා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු කාන්තා එක් දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු කාන්තා විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජෝද්පූර්හී උපන් ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවෙහි හයිද්‍රබාද්හී උපන් ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක් දින ජාත්‍යන්තර මංගලාවතරණයෙහි ශතකයක් රැස් කළ කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩාවෙහිදී පද්ම ශ්‍රී සම්මානය ලැබූවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එයාර් ඉන්ඩියා කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:මධ්‍යම කලාපය කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:දුම්රිය සේවා කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු කාන්තා ක්‍රිකට් නායිකාවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:රාජස්තානයෙහි උපන් ක්‍රීඩිකාවෝ]]</text>
      <sha1>4gjqoji3kgrnjr7rsn9hkjw28yk2ug6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>White sapphire engagement rings</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71010</id>
    <revision>
      <id>800460</id>
      <parentid>591178</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T23:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2536" sha1="bcn83a32stb9c2ohsx0k8k09jegmrdd" xml:space="preserve">== What is White Sapphire and value of white sapphire rings.අවර්ණ මැණික් ==
අවර්ණ මැණික් එසේත් නොමැතිනම් කොරෝන්ඩම් කුලයට අයත් වන White sapphire සාපේක්ෂව මිල අඩුය.ශ්‍රී ලංකාවේ රත්න පුර ප්‍රදශයේ මෙම white sapphire බහුලව හමු වේ.

මෙම White sapphire කපා ඔප දැමු විට ඉතමත් අලංකාරය.මේ white sapphire diamond alternative ලෙස භාවිතා වීම සිදු කරනු ලැබේ.

මේ නිසා white sapphire සදහා ප්‍රභල ඉල්ලුමක් ලෝක වෙළද පොළ තුල දක්නට ලැබේ.

මේ ආකාරයෙන් කපා ඔප දමන ලද [https://www.sumudunigems.com/white-sapphire-engagement-rings-sumuduni-gems/ white sapphire engagement rings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170102091202/https://www.sumudunigems.com/white-sapphire-engagement-rings-sumuduni-gems/ |date=2017-01-02 }} වල center stone එක ලෙස බදිනු ලබයි.බහුලව යොදා ගැනෙන white sapphire වන්නේ round cut ,oval cut ,cushion cut ,princess cut යන cut වර්ගවේ .සාමාන්‍ය diamond ඔබ්බන ලද 2 carat engagement ring එකක මිල $20000 පමණ වන විට එම තත්වයේම [https://web.archive.org/web/20170102080218/https://www.sumudunigems.com/ white sapphire engagement ring] එකක් $1800-$3000 ක් වැනි මිලකට ලබාගත හැකිය .එසේම මෙම white sapphire ඝනත්වයෙන් දෙවැනි වන්නේ diamonds වලට පමණි .මේ නිසාවෙන් white sapphire rings දිනපතා භාවිතයටද සුදුසුය .මෙම white sapphire පිරිසිදු කරගැනීමට පිරිසිදු ජලයනේ තෙත් කරගත් පුළුන් කැබැල්ලක් හෝ soft cloth එකක් භාවිතා කරන්න.

එමෙන්ම ගබඩා කර තැබීමේදී diamonds සමග  එකට තැබීමෙන් වලකින්න .එවිට white sapphire diamonds සමග ගැටීමෙන් සිරීමට ලක් විය හැකිය.</text>
      <sha1>bcn83a32stb9c2ohsx0k8k09jegmrdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බාජිරාඕ මස්තානි (ධ්වනිපථය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75498</id>
    <revision>
      <id>800469</id>
      <parentid>477887</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T03:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53078" sha1="2xnl5sgmv81iqcd933jbuq07arcofly" xml:space="preserve">{{Infobox album
| name           = බාජිරාඕ මස්තානි
| type           = [[ධ්වනිපථය]]
| artist         = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| cover          = Bajirao_Mastani_(album_cover).jpg
| recorded       = වාව් ඇන්ඩ් ෆ්ලටර් ස්ටූඩියෝ, [[මුම්බායි]]
| released       = {{Start date|df=yes|2015|11|24}}
| genre          = [[ෆිල්මි]]
| length         = 41:53
| label          = [[ඊරෝස් ඉන්ටර්නැෂනල්|ඊරෝස් මියුසික්]]
| language       = [[හින්දි භාෂාව|හින්දි]]
| last album     = ''[[ගොලියොන් කි රාස්ලීලා: රාම්-ලීලා]]''&lt;br /&gt;(2013)
| this album     = '''''බාජිරාඕ මස්තානි'''''&lt;br /&gt;(2015)
| next album     =
| misc       = {{Singles
  | name           = බාජිරාඕ මස්තානි
  | type           = ධ්වනිපථය
  | single 1       = [[ගජානනා]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/gajanana-from-bajirao-mastani/id1039863655?uo=8&amp;at=10l4sW |title=Gajanana (From &quot;Bajirao Mastani&quot;) - Single by Sukhwinder Singh &amp; Shreyas Puranik on iTunes |work=[[අයිටියුන්ස් ස්ටෝර්|iTunes Store]] |accessdate=28 December 2015 |date=16 September 2015 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
  | single 1 date  = 2015 සැප්තැම්බර් 16
  | single 2       = [[දීවානි මස්තානි]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mp3cold.com/mp3/deewani-mastani/ |title=Deewani Mastani (From &quot;Bajirao Mastani&quot;) - Single by Sanjay Leela Bhansali on MP3Cold |work= [http://mp3cold.com mp3cold] |accessdate=28 December 2015 |date=19 October 2015 }}&lt;/ref&gt;
  | single 2 date  = 2015 ඔක්තෝබර් 19
  | single 3       = [[පිංගා (ගීතය)|පිංගා]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/pinga-from-bajirao-mastani/id1057649961?uo=8&amp;at=10l4sW |title=Pinga (From &quot;Bajirao Mastani&quot;) - Single by Sanjay Leela Bhansali, Shreya Ghoshal &amp; Vaishali Made on iTunes |work=[[අයිටියුන්ස් ස්ටෝර්|iTunes Store]] |accessdate=28 December 2015 |date=16 November 2015 }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
  | single 3 date  = 2015 නොවැම්බර් 16
  | single 4       = [[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්]]
  | single 4 date  = 2015 නොවැම්බර් 24
}}
}}
'''''බාජිරාඕ මස්තානි''''' යනු ශ්‍රේයාස් පුරාණික් සහ දේව්රත්ගේ සහාය ඇතිව [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]] විසින් [[බාජිරාඕ මස්තානි|එම නමම ඇති]] [[2015 බොලිවුඩ් චිත්‍රපට ලැයිස්තුව|2015 හින්දි චිත්‍රපටය]] සඳහා නිමවන ලද [[ධ්වනිපථ ඇල්බමය]]යි. මෙහි චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ [[රන්වීර් සිං]], [[දීපිකා පඩුකෝන්]] සහ [[ප්‍රියංකා චොප්රා]] විසිනි. මුලින් [[හින්දි]] බසින් පටිගත කෙරුණු මෙහි ඇල්බමය ගීත නවයකින් මනව්විත අතර, එයි ‍2015 නොවැම්බර් 24 දින [[ඊරෝස් ඉන්ටර්නැෂනල්|ඊ‍රෝස් මියුසික්]] වෙතින් මුදාහරින ලදී. චිත්‍රපටයේ [[චිත්‍රපට ස්වරමාලාව|මුල් ස්කෝරය]] රචනා කරන ලද්දේ [[සංචිත් බල්හාරා]] විසිනි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/sanjay-leela-bhansali-to-compose-music-for-deepika-padukone-and-ranveer-singhs-bajirao-mastani/|title=Sanjay Leela Bhansali to compose music for Deepika Padukone and Ranveer Singh's Bajirao Mastani|publisher=Bollywood Life|date=5 August 2014|accessdate=5 August 2014}}&lt;/ref&gt;

චිත්‍රපටයේ සංගීථය අවස්ථානුගත අතර ආඛ්‍යාන විලාසයෙන් යුතු ය. මෙම ගීත වසර දොළහක් පුරා චිත්‍රපට තිර පිටපත ගොඩනගන අතරතුර, ගීත පිළිබඳ අදහස් ද ගොඩනැගී ඇත. සිය චිත්‍රපට ධ්වනිපථය නිමැවීම සඳහා භන්සාලි පෙළඹුණේ [[මූඝල්-ඉ-අසාම්|මූඝල්-ඉ-අසාම් චිතප්‍රටයේ සංගීත]]යෙනි. මෙහි ගීත මගින් මරාඨි ජන, [[සුෆි සංගීතය|සුෆි]], [[ලාවණි]], [[කව්වාලි]] සහ වෙනස් [[රාග]] සම්මිශ්‍රිත [[ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය සංගීතය|ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය]] ශෛලීන්ගේ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි.

මුදාහැරීමෙන් පසුව, [[සංගීත විචාරකයෝ|සංගීත විචාරකයන්]] බලාපොරොත්තු තබා සිටියේ මෙහි ස්වරයන් එහි දෘශ්‍ය අංග සමග ගැළපෙනු ඇති බවයි. විචාරකන් සඳහන් කළේ ඇල්බමය අර්ධ-සම්භාව්‍ය බවත්, සංගතය, තනු සහ රිද්මය හුවා දැක්වෙන බව ය. පසුබිම් ස්කෝරය ඝෝෂාකාරී සහ විසිතුරු වුවත්, එහි අධිභාවිතය සහ ප්‍රබල බව විවේචනයට ලක් විය.

සිය සංගීත අධ්‍යක්ෂණය සඳහා සංජේ ලීලා භන්සාලි [[හොඳම සංගීත අධ්‍යක්ෂක සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]] වෙනුවෙන් නිර්දේශ විය. කෙසේනමුත්, &quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; ගීතය වෙනුවෙන් [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]] [[හොඳම පිළිවැයුම් ගායිකාව සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]] හිමි කරගන්නට සමත් වූවා ය. [[ජස්ටින් ජෝසේ]] සහ බිස්වදීප් චැටර්ජී යන ශිල්පීන් දෙදෙන [[හොඳම ශ්‍රව්‍යරේඛනය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය|හොඳම ශ්‍රව්‍යරේඛනය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන]] හිමි කරගත්හ. එහි දී පළමුව සඳහන් ශිල්පියා විසින් [[ප්‍රති-පටිගතකරණය (චිත්‍රපට නිර්මාණය)|අවසන් ප්‍රති-පටිගතකරණය]] සඳහාත්, දෙවනුව සඳහන් ශිල්පියා [[ශබ්ද සැලසුම]] සඳහාත් සම්මාන ලදහ. [[ආසියානු චිත්‍රපට සම්මාන|2016 ආසියානු චිත්‍රපට සම්මාන]] උළෙලේ හොඳම මුල් සංගීතය ප්‍රවර්ගයෙන් චිත්‍රපට ස්කෝරය නිර්දේශ විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/asian-film-awards-2016-bajirao-mastani-beats-baahubali-win-award-check-complete-winners-list-671181|title=Asian Film Awards 2016: 'Bajirao Mastani' beats 'Baahubali' to win award; check complete winners' list|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

== සංවර්ධනය ==
ගීත [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]] සඳහා පෙළඹවීමක් ලදුවේ [[මූඝල්-ඉ-අසාම්|''මූඝල්-ඉ-අසාම්'']] (1960) චිත්‍රපටයෙනි. &quot;අල්බේලා සජන්&quot; පථය සඳහා භන්සාලි මෙහි මුල් ගීතය [[භෝපාලි|භූපාලි රාගයෙන්]] ගැයූ [[කිෂෝරි අමොන්කාර්]] සුසර කොට ඇත. මෙහි නව සංයෝජනය නිමැවුණේ [[අහිර් භෛරව්]] නම් වෙනත් රාගයක් සමග මුසු කිරීමෙනි. භන්සාලි සඳහන් කළේ [[මරාඨි සාහිත්‍යය|මරාඨි ජන]] සහ [[ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය සංගීතය|සම්භාව්‍ය සංගීතය]] හැරුණු විට ''බාජිරාඕ මස්තානි'' ධ්වනිපථය සඳහා තමන් ආභාසය ලැබූවේ [[හෘදයිනාත් මංගේෂ්කාර්]]ගේ මරාඨි ඇල්බමයක් වූ ශිව් කල්‍යාණ් රාජා තුළින් බවයි. &quot;[[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්]]&quot; පථය නිමවන ලද්දේ සිය ගුවන් ගමන අවලංගු වීමෙන් පසු භන්සාලි ගුවන් තොටුපළේ නැවතී සිටින අතරතුර ය. &quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot;හි ආරම්භක සංයෝජනය වසර දොළහක් පමණ අතීතයට දිවෙන අතර, එහි සංකල්පය පහළ වූයේ භන්සාලි ස්නානය කරමින් සිටින අතරතුර ය. ඔහු මෙසේ පැවසී ය: &quot;මට ''බාජිරාඕ මස්තානි'' චිත්‍රපටයක් ලෙස නිර්මාණය කිරීමට සිතුණු ප්‍රථම අවස්ථාව එයයි.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/opinion/interview/interview-with-sanjay-leela-bhansali/article8199331.ece|title=‘If you take away music from me, I’ll die’|date=2016-02-06|newspaper=The Hindu|access-date=2016-05-18|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; එම ගීතය ආරම්භ වන්නේ &quot;නභතූන් ආලි අප්සරා, අෂි සුන්දරා, සාස් සාස්වුනා&quot; නම් [[මරාඨි භාෂාව|මරාඨි]] පද සමගයි. එහි අර්ථය &quot;සුරඟනක් අහසින් බැස්සා ය, ඉතා සුන්දර සහ අලංකාර වස්ත්‍රයෙන් සැරසී&quot; යන්නයි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.indiawest.com/entertainment/bollywood/interesting-facts-you-must-know-about-bajirao-mastani-song-deewani/article_0bdcdd1c-7d9b-11e5-a4a5-afc6212b26b1.html|title = 10 Interesting Facts You Must Know about 'Bajirao Mastani' Song 'Deewani Mastani'|last = Staff|first = Suparna Thombare, India West|website = India West|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt; පද රචක ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ &quot;[[ගජානනා]]&quot; ගීතය රචනා කිරීම පිළිබඳ මෙසේ සඳහන් කළේ ය: &quot;ගණපතිඳුන් වෙනුවෙන් ආර්තියක් රචනා කිරීමට මට භාර වූවා. මට අවශ්‍ය වූයේ මින් පෙර සිදුනොකළ දෙයක් සිදු කිරීමටයි. ඒ නිසා ආපසු ගෙදර ගිය මා මගේ මවගෙන් ගනේෂ්ජී සඳහා කියන විවිධාකාර නම් අසා සටහන් කරගත්තා.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/151103-prashant-ingole-sanjay-leela-bhansali-truly#|title = Prashant Ingole: Sanjay Leela Bhansali is truly a Bajirao of Indian cinema|website = www.radioandmusic.com|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

[[ජස්ටින් ජෝසේ|ජස්ටින් ජෝසේ කේ.]] ධ්වනිපථයේ සහ මුල් ස්වරමාලාවේ  [[ශ්‍රව්‍ය මිශ්‍රකරණය]]ට ප්‍රධාන වශයෙන්ම දායක විය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-resounding-success/article8407711.ece|title = A resounding success|date = 2016-03-29|newspaper = The Hindu|language = en-IN|issn = 0971-751X|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ඔහුට අනුව, මෙහි ඇතැම් දර්ශන සඳහා චරිත සහ හැඟීම් පිළිබඳ බෙහෙවින් සොයාබැලීමට සිදුව ඇත.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ඔහුගේ කණ්ඩායම මාස එකහමාරක් මුළු‍ල්ලේ පැය 600ක පමණ කාලයක් ශ්‍රව්‍ය මිශ්‍රකරණයේ නියැළී ඇත.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ඔවුනට චිත්‍රපටයේ චරිත සහ යුගය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමට සිදුවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== විචාරක ප්‍රතිචාරය ==

=== ගීත ===
''[[බොලිවුඩ් හංගමා]]''හි සංගීත විචාරක ජෝගින්දර් තුතේජා මෙම ඇල්බමයට තරු 3.5ක් (5න්) ලබා දෙමින් මෙසේ පැවසී ය: &quot;''බාජිරාඕ මස්තානි'' අපේක්ෂිත සීමාවේ ඇත. පථ 10ක් තරම් විශාල සංඛ්‍යාවක් සහිත බරැති ඇල්බමයක් වන මෙය ඉහළ සම්භාව්‍ය පදනමකින් යුතු අතර, ජනප්‍රිය වීමේ විභවයක් ඇති ගීත කිහිපයක් ද වේ. අවම වශයෙන් ගීතවලින් අර්ධයක් අවස්ථානුකූල වුව ද, සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ විශේෂඥතාවත් සමගින් විස්මිත දෘශ්‍යයන් සමග ගෙතී ඇත. එය තිරයෙහි හොඳ පරිකල්පනයක් මවනු ඇතැයි සිතිය හැක.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/musiccriticreview/id/526719|title = Bajirao Mastani (2015)  {{!}} Critic Review By Joginder Tuteja - Bollywood Hungama|last = Hungama|first = Bollywood|website = www.bollywoodhungama.com|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ''[[ඉන්ඩියා‍-වෙස්ට්]]'' වෙනුවෙන් විචාරක ආර්. එම්. විජයකාර් සිය විචාරයෙහි මෙම ධ්වනිපථයට ලකුණු 5න් 4.5ක් ලබාදෙමින් විස්තර කොට ඇත්තේ ඇල්බමය &quot;සුවඳ රෝස කුසුමක්&quot; බවයි. ඔහු මෙසේ සඳහන් කළේ ය: &quot;මහාරාෂ්ට්‍රීය පසුබිම, ස්වරමාලා හා සම්ප්‍රදායික මරාඨි පද්‍යයන් සහ උද්ධෘත &quot;බාජිරාඕ මස්තානි&quot;හි රසවත් ස්වරමාලාවේ ප්‍රමුඛ ය. &quot;''[[හම් දිල් දේ චුකේ සනම්]]'' (1999) චිත්‍රපටයෙන් පසු සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ හොඳම ස්වරමාලාවකි.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.indiawest.com/entertainment/bollywood/bajirao-mastani-music-review-an-unforgettable-stunner-of-a-score/article_3a2df1e4-9545-11e5-bbaa-8bf6483b6a55.html|title = ‘Bajirao Mastani’ Music Review: An Unforgettable Stunner of a Score|last = India-West|first = R. M. VIJAYAKAR|website = India West|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ''[[Rediff.com]]'' හි එලීනා කපූර් ඇල්බමයට ලකුණු 5න් 3ක් ලබාදෙමින් හැඳින්වූයේ එය &quot;රෝලර් කෝස්ටර් සවාරියක්&quot; බවයි. ඇය සඳහන් කළේ &quot;''බාජිරාඕ මස්තානි''හි සංගීතය රෝලර් කෝස්ටර් සවාරියක් වැනි ය. මෙහි භන්සාලිගේ තනුවල කිසිදු දොසක් දක්නට නොලැබුණ ද, ධ්වනිපථයේ ගීත 10 තුළ ඉහළ පහළ යාම් කිහිපයක් දැකගත හැකි බවයි. ''බාජිරාඕ මස්තානි''හි ධ්වනිපථයේ කව්වාලි සහ ප්‍රේමය බහුලව දක්නට ලැබේ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.rediff.com/movies/report/review-bajirao-mastanis-music-is-a-roller-coaster-ride/20151205.htm|title = Review: Bajirao Mastani's music is a roller coaster ride|website = Rediff|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

''[[ද ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්]]'' පුවත්පතේ සුවාංශු ඛුරානා ඇල්බමයට 5න් 3.5ක් ලබාදෙමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ, &quot;බොහෝ කොටස්වල බාජිරාඕ මස්තානි නැවුම් බවින් යුක්ත ය. එය බාජිරාඕගේ යුගයේ පරෙස්සමින් ප්‍රතිෂ්ඨාපිත සංගීතයක් වැනි ය. ඇතැම් පථ අනෙක්වා පරයා යයි. භන්සාලිගේ වෙනස් හඬ සහ අවහිරය සහ විපුලත්නය අතර සමබරතාවින් යුතු මෙය මිලදී ගන්න.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://indianexpress.com/article/entertainment/music/revisiting-the-past-bajirao-mastani/|title = ‘Bajirao Mastani’ music review: swings between sombre, earthy, poignant, soulful and brash|date = 2015-11-28|website = The Indian Express|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ''[[ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා]]''හි කස්මින් ෆර්නැන්ඩස් ඇල්බමයට තරු 5න් 3.5ක් ලබාදෙමින් සිද්ධාර්ත්-ගරීමාගේ පද රචනය, අරිජිත් සිං, විශාල් දඩ්ලානි සහ ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්ගේ ගායනය අගය කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/music-reviews/Music-Review-Bajirao-Mastani/articleshow/50123013.cms|title = Music Review: Bajirao Mastani - Times of India|website = The Times of India|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt; දේවේශ් ෂර්මා ''[[ෆිල්ම්ෆෙයාර්]]'' සඳහා වූ සිය විචාරයෙහි මෙම ඇල්බමයට තරු 5න් 3ක් ලබාදෙමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ, &quot;බාජිරාඕ මස්තානිහි ධ්වනිපථය කොකු-පිරවූ මසාලා ගීතවලට පුරුදු වූ සාමාන්‍ය ශ්‍රාවකයා සඳහා නොවේ. නතු කරගත් රසින් යුත් එය ඔබ ඔබේ අවරෝධනයන් පහත ලන්නේ නම් එහි විශිෂ්ටතාව පෙන්වනු ඇත. පිරිසිදු ස්වර සුසංයෝගය මාධූර්යය සහ රිද්මය අතර දෝලනය වේ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.filmfare.com/reviews/music-review-bajirao-mastani-11525.html|title = Music Review: Bajirao Mastani|website = filmfare.com|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ''[[Koimoi.com|කොයිමොයි]]''හි සූරාභි රෙඩ්කාර් ඇල්බමයට ලකුණු 5න් 3ක් ලබාදුන්නේ ය. ඔහු සාරාංශ කර දැක්වූයේ, &quot;''බාජිරාඕ මස්තානි'' ධ්වනිපථය මිශ්‍රිත බෑගයකි. සම්භාව්‍ය ගී අනෙක්වා පරයා බබළයි. මෙම ඇල්බමය දෘශ්‍යමය සත්කාරයක් ද වනු ඇතැයි අපේක්ෂිත ය.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.koimoi.com/bollywood-movies/music-reviews/bajirao-mastani-music-review/|title = Bajirao Mastani Music Review|last = Redkar|first = Surabhi|website = www.koimoi.com|access-date = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

=== මුල් ස්කෝරය ===
''[[බොලිවුඩ් හංගමා]]'' සඳහා සිය විචාරයෙහි, [[තරන් ආදර්ශ්]] මෙසේ රචනා කළේ ය: &quot;භන්සාලි ‍මෙම ඓතිහාසික නිර්මාණය තුළ සංගීතය වියන්නේ වාටිමූට්ටු රහිතව ය. සැලකිල්ලෙන් රූගත කළ ගීත (භන්සාලි විසින් නිමැවූ) මෝහනීය අතර, යතාතථ්‍ය අයුරින් නර්තන රචනය ද සිදුකොට ඇත. කැපීපෙනෙන ගීත නම් &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;[[දීවානි මස්තානි]]&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;අල්බේලා සජන්&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; සහ &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;[[පිංගා (ගීතය)|පිංගා]]&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; ය. [[සංචිත් බල්හාරා]]ගේ පසුබිම් ස්කෝරය විස්මිත ය.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/526719|title=Bajirao Mastani Review - Bollywood Hungama|last=Hungama|first=Bollywood|website=www.bollywoodhungama.com|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; [[සුභාෂ් කේ. ජා]] සඳහන් කොට ඇත්තේ, &quot;භන්සාලි විසින් නිමැවූ ගීත ඉතා ඉක්මණින් එහෙත් ප්‍රේමය සහ යුද්ධය යන තේමාවන්ට බලෙන් ඇතුළු නොවෙමින් පැමිණෙයි. එය අනර්ඝ ඌනපූර්ණයකින් සමන්විත ය.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/bollywood/bajirao-mastani-review-this-is-the-best-film-of-2015-2550464.html|title=Bajirao Mastani review: This gloriously epic Priyanka, Deepika and Ranveer-starrer is the best film of 2015 - Firstpost|date=2015-12-19|website=Firstpost|language=en-US|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රීජනා මිත්‍රා දාස් ''[[ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා]]'' වෙනුවෙන් කළ ඇගේ විචාරයෙහි මෙහි සංගීතයට 5න් 3.5ක් ලබා දී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/Bajirao-Mastani/movie-review/50230402.cms|title=Bajirao Mastani Movie Review, Trailer, &amp; Show timings at Times of India|website=The Times of India|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ''[[සී නිව්ස්]]''හි ධ්‍රිති ෂර්මා මෙසේ සඳහන් කළා ය: &quot;සංගීතය නැවුම් හුස්මක් වැනි අතර, ගීත හොඳින් රූගත කොට ඇත. මේඝ ඝර්ජනාවන් වැනි පසුබිම් ස්වරමාලාවන්ට වාසිදායක අයුරින් යුත් මෙය සෑම ජවනිකාවක්ම තීව්‍ර කරයි.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/bajirao-mastani-movie-review-poise-panache-and-precision-ranveer-deepika-priyanka-own-silver-screen_1835926.html|title=‘Bajirao Mastani’ movie review: Avant-garde folklore, gleaming through Ranveer's eyes and Deepika's sweat!|date=2015-12-18|website=Zee News|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; [[Rediff.com|''රෙඩිෆ්'']]හි විචාරක [[රාජා සේන්]] ද මෙහි ස්කෝරය මේඝ ඝර්ජනාවක් බඳු යැයි කියයි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-priyanka-ranveer-are-terrific-in-bajirao-mastani/20151218.htm|title=Review: Priyanka, Ranveer are terrific in Bajirao Mastani|website=Rediff|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ''[[ද හින්දු]]'' පුවත්පතේ නම්රාතා ජෝෂි මෙසේ සඳහන් කළා ය: &quot;නිහඬ මොහොතක් හෝ මෙහි නැත. එවැන්නක් හමුවුව ද, එය පසුබිම් ස්කෝරයෙන් පුරවා ඇත.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/bajirao-mastani-a-historical-leap/article8004323.ece|title=Bajirao Mastani: A historical leap|date=2015-12-18|newspaper=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ''[[ඉන්ඩියා ටුඩේ]]''හි අනන්‍යා භටාචාර්ය මෙසේ සඳහන් කොට ඇත: &quot;චිත්‍රපටයේ සංගීතය ආවේශවනසුලු ය. පසුබිම් ස්වරමාලාව, &quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; සහ &quot;[[ආයත් (ගීතය)|ආයත්]]&quot; වැනි චිත්‍රපටය අවසන් වන තෙක් රැඳී පවතින ගීතවලින් සමන්විත ය.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/bajirao-mastani-review-deepika-ranveer-priyankas-grand-love-story-bajirao-mastani-movie-review/1/550118.html|title=Bajirao Mastani review: Ranveer, Deepika, Priyanka shine in this epic love story|website=indiatoday.intoday.in|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

== අලෙවිකරණය ==
ධ්වනිපථ ඇල්බමයේ පළමු කේවලය වූ &quot;[[ගජානනා]]&quot; ගීතය මුදාහැරුණේ [[පූනේ]]හි බාලේවාදි ක්‍රීඩාංගණයේ [[ශ්‍රී ශිව් ඡත්‍රපති ක්‍රීඩා සංකීර්ණය|ශ්‍රී ශිව් ඡත්‍රපති ක්‍රීඩා සංකීර්ණයේ]] දී ය. එයට චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]], [[රන්වීර් සිං]] සහ [[දීපිකා පඩුකෝන්]]  සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/bajirao-mastani-guiness-world-record-for-gajanana-track_1798997.html|title=&quot;Bajirao Mastani&quot;: Guinness world record for &quot;Gajanana&quot; track!|date=19 September 2015|work=[[සී නිව්ස්|Zee News]]|accessdate=19 September 2015}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටයේ දෙවන කේවල ගීතය වූ &quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; මුදාහැරුණේ [[දිල්ලි]]යේ උත්සවයක දී ය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.missmalini.com/2015/10/17/first-photos-deepika-padukone-launches-deewani-mastani-in-delhi/|title=Deepika Padukone launches 'Deewani Mastani' in a grand event in Delhi.}}&lt;/ref&gt; තෙවන තනි ගීතය වූ &quot;[[පිංගා (ගීතය)|පිංගා]]&quot; 2015 නොවැම්බර් 14 දින නිකුත් කිරීමට නියමිතව තිබුණ ද, එය අවලංගු කෙරුණේ [[2015 නොවැම්බර් පැරිස් ප්‍රහාර]] හේතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Launch-event-of-Bajirao-Mastanis-song-Pinga-cancelled-in-wake-of-Paris-attacks/articleshow/49781645.cms|title=Launch of Most awaited song &quot;''Pinga''&quot; cancelled in wake of Paris attacks.|date=14 November 2015|work=[[ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා|The Times of India]]|accessdate=14 November 2015}}&lt;/ref&gt; එය නිල වශයෙන් නිකුත් කෙරුණේ 2015 නොවැම්බර් 15 දින ය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/watch-priyanka-deepikas-dance-off-in-bajirao-mastani-song-pinga/|title=Priyanka Chopra, Deepika Padukone's dance off in ‘Pinga’ song from ‘Bajirao Mastani’, watch|date=16 November 2015|work=[[ද ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්|The Indian Express]]|accessdate=29 November 2015}}&lt;/ref&gt;

&quot;[[මල්හාරි (ගීතය)|මල්හාරි]]&quot; නම් ගීථය 2015 නොවැම්බර් 29 දින [[භෝපාල්]]හි උත්සවයක දී දියත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/bajirao-mastani-watch-ranveer-singh-in-this-victory-anthem-malhari-priyanka-chopra-deepika-padukone/1/534060.html|title=Bajirao Mastani: Watch Ranveer Singh in this victory anthem Malhari|date=29 November 2015|work=[[ඉන්ඩියා ටුඩේ|India Today]]|accessdate=29 November 2015}}&lt;/ref&gt; &quot;[[අල්බේලා සජන් ආයෝ රේ|අල්බේලා සජන්]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mp3cold.com/mp3/albela-sajan-bajirao-mastani/|title= Bajirao mastani Mp3 Download - Mp3Cold}}&lt;/ref&gt; සහ &quot;[[ආයත් (ගීතය)|ආයත්]]&quot; &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Watch-Ranveer-Deepika-romance-each-other-in-Aayat-from-Bajirao-Mastani/articleshow/50203556.cms|title=Watch: Ranveer-Deepika romance each other in ‘Aayat’ from 'Bajirao Mastani'|work=[[ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා|The Times of India]]|author=Kaushal, Ruchi|accessdate=16 December 2015}}&lt;/ref&gt; යන ගීත ද &quot;[[මල්හාරි (ගීතය)|මල්හාරි]]&quot; සමග එම අවස්ථාවේ මුදාහැරිණේ ධ්වනිපථය මුදාහැරීමෙන් පසුව ය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/bajirao-mastani-original-motion/id1061063488?ign-mpt=uo%3D8|title=Bajirao Mastani (Original Motion Picture Soundtrack) by Sanjay Leela Bhansali and Shreyas Puranik on iTunes|publisher=[[අයිටියුන්ස් ස්ටෝර්|iTunes Store]]|accessdate=5 December 2015}}&lt;/ref&gt;

== පථ ලැයිස්තුකරණය ==

===හින්දි===
{{Track listing
| all_writing = 
| headline = බාජිරාඕ මස්තානි (හින්දි) [සැබෑ සල රූ ධ්වනිපථය]
| extra_column = ගායක(යින්)
| title1 = [[දීවානි මස්තානි]]
| length1 = 05:40
| lyrics1 = සිද්ධාර්ත්–ගරීමා
| music1 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra1 = [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]]
| title2 = [[ආයත් (ගීතය)|ආයත්]]
| length2 = 04:22
| lyrics2 = [[ඒ. එම්. ටුරාස්]], නසීර් ෆරාස්
| music2 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra2 = [[අරිජිත් සිං]]
| title3 = [[මල්හාරි (ගීතය)|මල්හාරි]]
| length3 = 04:05
| lyrics3 = ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ
| music3 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra3 = [[විශාල් දඩ්ලානි]]
| title4 = [[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්]]
| length4 = 03:52
| lyrics4 = සිද්ධාර්ත්–ගරීමා
| music4 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra4 = [[පණ්ඩිත් බිර්ජු මහාරාජ්]], [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]]
| title5 = [[අල්බේලා සජන් ආයෝ රේ|අල්බේලා සජන්]]
| length5 = 03:29
| lyrics5 = සිද්ධාර්ත්–ගරීමා
| music5 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra5 = ශෂී සුමන්, කුණාල් පණ්ඩිත්, පෘථිවි ගාන්ධර්ව, කණිකා ජෝෂි, රාශි රාග්ගා සහ ගීතිකා මංජ්‍රේකාර්
| title6 = අබ් තෝහේ ජානේ නා දූන්ගි
| length6 = 03:54
| lyrics6 = ඒ. එම් ටුරාස්
| music6 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra6 = පායල් දේව්, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්
| title7 = [[පිංගා (ගීතය)|පිංගා]]
| length7 = 04:16
| lyrics7 = සිද්ධාර්ත්–ගරීමා
| music7 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra7 = [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]], [[වෛශාලි මාදේ]]
| title8 = [[ආජ් ඉබාදත්]]
| length8 = 04:45
| lyrics8 = ඒ. එම්. ටුරාස්
| music8 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra8 = [[ජාවෙඩ් බෂීර්]]
| title9 = ෆිටූරි
| length9 = 03:56
| lyrics9 = ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ
| music9 = [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]]
| extra9 = [[වෛශාලි මාදේ]], ගනේෂ් චන්දන්ශිවේ
| title10 = [[ගජානනා]]
| length10 = 03:34
| lyrics10 = ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ
| music10 = ශ්‍රේයාස් පුරාණික්
| extra10 = [[සුඛ්වින්දර් සිං]]
| title11 = 
| length11 = 
| title12 = 
| length12 = 
| title13 = 
| length13 = 
| title14 = 
| length14 = 
| title15 = 
| length15 = 
| title16 = 
| length16 = 
| title17 = 
| length17 = 
| title18 = 
| length18 = 
| title19 = 
| length19 = 
| title20 = 
| length20 = 
| total_length = {{Duration|m=41|s=53}}
}}

===දෙමළ===
{{Track listing
| headline = බාජිරාඕ මස්තානි (දෙමළ) [සැබෑ සල රූ ධ්වනිපථය] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/bajirao-mastani-tamil-original/id1102742221|title=Sanjay Leela Bhansali - Bajirao Mastani (Tamil) [Original Motion Picture Soundtrack]|work=iTunes|accessdate=18 May 2016}}&lt;/ref&gt; 
| extra_column = ගායක(යින්)
| total_length =
| all_lyrics = [[මදන් කාර්කි]]
| title1 = [[දීවානි මස්තානි|තිණ්ඩාඩි පෝගිරේන්]]
| extra1 = [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]]&lt;br&gt;දීප්ති රෙගේ, අර්චනා ගෝරේ, ප්‍රගතිජෝෂි, අරුන් ඉන්ග්‍ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්, මණි අයියර්, ශෂී සුමන්, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්
| length1 = 05:40
| title2 = ඉදයම් ඔප්පික්කුම්
| extra2 = [[විජයි ප්‍රකාශ්]]&lt;br&gt;අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්, මණි අයියර්, ශෂී සුමන්
| length2 = 04:22
| title3 = තඩක්කු තඩක්කු
| extra3 = [[දිව්‍ය කුමාර් (ගායකයා)|දිව්‍ය කුමාර්]]&lt;br&gt;අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්, මණි අයියර්
| length3 = 04:05
| title4 = [[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්|පෝදෛ නිරතෛ තා]]
| extra4 = [[පණ්ඩිත් බිර්ජු මහාරාජ්]], [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]]
| length4 = 03:52
| title5 = මන්නන් තිරුම්බුම් නාලඩි
| extra5 = පායල් දේව්&lt;br&gt;දීප්ති රෙගේ, අර්චනා ගෝරේ, ප්‍රගති ජෝෂි, අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්, මනි අයියර්
| lyrics5 = සිද්ධාර්ත්–ගරීමා
| length5 = 03:29
| title6 = මිනාදි මින්නල්
| extra6 = ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්, [[නීති මෝහන්]]&lt;br&gt;දීප්ති රෙගේ, අර්චනා ගෝරේ, ප්‍රගති ජෝෂි
| length6 = 04:15
| title7 = ප්‍රාර්ථනෛ
| extra7 = [[ජාවෙඩ් අලි]]&lt;br&gt;මනි අයියර්, අරුන් ඉන්ග්ලේ, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්, ‍ශෂී සුමන්
| length7 = 04:44
| title8 = විනායකා
| extra8 = දිව්‍ය කුමාර්&lt;br&gt;අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්, මනි අයියර්, දීප්ති රෙගේ, අර්චනා ගෝරේ, ප්‍රගති ජෝෂි
| length8 = 03:37
}}

===තෙලිඟු===
{{Track listing
| headline = බාජිරාඕ මස්තානි (තෙලිඟු) [සැබෑ සල රූ ධ්වනිපථය] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/bajirao-mastani-telugu-original/id1102779568|title=Sanjay Leela Bhansali - Bajirao Mastani (Telugu) [Original Motion Picture Soundtrack]|work=iTunes|accessdate=18 May 2016}}&lt;/ref&gt; 
| extra_column = ගායක(යින්)
| total_length =
| all_lyrics = [[රාමජෝගයියා සාස්ත්‍රි]]
| title1 = [[දීවානි මස්තානි|මස්තානි]]
| extra1 = [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]]&lt;br&gt;දීප්ති රෙගේ, අර්චනා ගෝරේ, ප්‍රගති ජෝෂි, මුජ්තාබා අසීස් නාසා, ෆර්හාන් සබ්‍රි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ශෂී සුමන්, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්
| length1 = 05:40
| title2 = ඒදලෝ නින්නේ
| extra2 = [[විජයි ප්‍රකාශ්]]&lt;br&gt; අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්, මණි අයියර්, ශෂී සුමන්
| length2 = 04:22
| title3 = මහාලිංගා
| extra3 = [[දිව්‍ය කුමාර් (ගායකයා)|දිව්‍ය කුමාර්]]&lt;br&gt;මණි අයියර්, අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුභ් දාතර්
| length3 = 04:05
| title4 = [[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්|මීරා චිට‍චෝරා]]
| extra4 = [[පණ්ඩිත් බිර්ජු මාහාරාජ්]], [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]]
| length4 = 03:52
| title5 = ජයේභේරි
| extra5 = පායල් දේව්&lt;br&gt; ශෂී සුමන්, කුණාල් පණ්ඩිත්, පෘථිවි ගාන්ධර්ව්, රාශි රාග්ගා, ගීතිකා මංජ්‍රේකාර්, කණිකා ජෝෂි
| length5 = 03:29
| title6 = බංගාරි පෝරි
| extra6 = ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්, [[නීති කුමාර්]]&lt;br&gt;මයුරි පත්වර්ධන්, අර්චනා ගෝරේථ ප්‍රගති ජෝෂි
| length6 = 04:15
| title7 = නාටෝ මුඛා මුඛී
| extra7 = [[ජාවෙඩ් අලි]], මණි අයියර්, අරුන් ඉන්ග්ලේ, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්, ශෂී සුමන්
| length7 = 04:44
| title8 = [[ගජානනා]]
| extra8 = දිව්‍ය කුමාර්&lt;br&gt;අරුන් ඉන්ග්ලේ, කෞස්තුඵ් දාතර්, මණි අයියර්, දීප්ති රෙගේ, අර්චනා ගෝරේ, ප්‍රගති ජෝෂි
| length8 = 03:37
}}

== සංගීත සටහන් ==
2015 අවසානයේ දී, ධ්වනිපථයේ සංගීථය විචාරකයන්ගේ විචාරයන්ට තේමාවී තිබිණි. ''[[ද හින්දු]]''පුවත්පතේ සංඛයාන් ඝෝෂ් රචනා කොට ඇත්තේ: &quot;සංජේ ලීලා භන්සාලි වැනි සංගීතමය චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවන් ඇත්තේ අතලොස්සකි. ඔහු පියවරක් ඉදිරියෙන් සිටිමින් ''බාජිරාඕ මස්තානි''හි ශ්‍රව්‍යදෘශ්‍යමය කැන්වසය සියතට ගෙන ඇත. බලවත් ‘[[ගජානනා]]’ ගීතය තීරණාත්මක ජවනිකාවක් ඉමහත් දුරට තීව්‍රකර දක්වන නමුත්, ඇල්බමයේ බාජිරාඕ තේමාවෙන් මිදී ඇත. රණ ඝෝෂාවක් වැනි ‘ජි ජි රේ බාජි ජි ජි’ යන මැතිරිල්ල චිත්‍රපටයට විද්‍යුතනයක් බඳු ශක්තියක් ලබා දේ. ඇල්බම ප්‍රියතම ගීත අතරට ‘[[දීවානි මස්තානි]]’, ‘අබ් තෝහේ ජානේ නා දූන්ගි’, ‘[[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්]]’ සහ ‘[[ආජ් ඉබාදත්]]’ අයත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/opinion/sankhayan-ghosh-writes-on-bollywood-album-2015-the-year-of-indie-invasion/article8029400.ece|title=2015, the year of indie invasion|date=2015-12-26|newspaper=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; එම පුවත්පතේම කාර්තික් ශ්‍රීනිවාසන් සිතන්නේ, &quot;අවසානයේ සං‍ජේ ලීලා භන්සාලි බාජිරාඕ මස්තානි තුළ සිය සංගීතමය සුසරකරණය නිවැරදිව කොට ඇත&quot; යනුවෙනි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/best-songs-2015-from-around-the-country/article8031914.ece|title=Tunes that clicked|date=2015-12-26|newspaper=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2016-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717112409/https://www.thehindu.com/features/cinema/best-songs-2015-from-around-the-country/article8031914.ece|archive-date=2021-07-17|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  [[Scroll.in|''ස්ක්‍රොල්'']] පුවත් තුළ, ධ්වනිපථ ඇල්බමය ඉහළින්ම තබන (තමාෂාහි ධ්වනිපථය සමග) මනීෂ් ගෙක්වාද් සඳහන් කොට ඇත්තේ මෙසේ ය: &quot;වසරේ ඉහළම ස්වරමාලා පහ අතුරින් එකකි, ''බාජිරාඕ මස්තානි''. සංගීතය, රචකයාගෙන් සහ අධ්‍යක්ෂක සංජේ ලීලා භන්සාලි අනන්‍ය වූ අයුරින් ධ්වනිය මිශ්‍රණය කොට ඇත. මරාඨි ජන සංගීතය සහ සූෆි හා කොට ඇති &quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; මෙම ආකාර දෙකෙහිම ගුණාංග දක්වයි. [[යුද්ධ ඝෝෂාව|රණඝෝෂාවක්]] වන &quot;[[මල්හාරි (ගීතය)|මල්හාරි]]&quot; සහ සැදැහැමත් &quot;[[ගජානනා]]&quot; ගීත බාජිරාඕගේ සන්හායේ ආයුධ වැනි ය. ඇල්බමය තුළ &quot;[[ආයත් (ගීතය)|ආයත්]]&quot; ගීථයේ අර්ධ-සම්භාව්‍ය සහ [[කව්වාලි]] එකට මුසු කරන විට, &quot;[[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්]]&quot; තුළ [[පණ්ඩිත් බිර්ජු මහාරාජ්]] විසින් [[ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්]]ගේ හඬ [[කථක්]] ''බොල්'' (ස්මෘති මාත්‍රා) සමග ගලපා ඇත. ''[[හම් දිල් දේ චුකේ සනම්]]'' (1999) චිත්‍රපටයේ එන &quot;[[අල්බේලා සජන් ආයෝ රේ|අල්බේලා සජන්]]&quot; ගීතය සිතාර් සහ ධ්‍රැවක අන්තර්ස්ථයක් සමගින් නිමවී ඇත. &quot;[[පිංගා (ගීතය)|පිංගා]]&quot; සහ &quot;ෆිටූරි&quot; තුළ [[ලාවණි]] ලය සමග බොලිවුඩ් සැරසුමක් මගින් අලංකාර නිමැවුමක් බිහිකොට ඇත.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://thereel.scroll.in/800584/and-the-top-hindi-film-soundtrack-of-the-year-is|title=And the top Hindi film soundtrack of the year is…|last=Gaekwad|first=Manish|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt; ජූහි චක්‍රබෝර්ති හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් පුවත්පතේ ඇගේ සම්පාදනය තුළ මෙසේ සඳහන් කොට ඇත: &quot;සම්භාව්‍ය අයිතමයක් වන &quot;[[අල්බේලා සජන් ආයෝ රේ|අල්බේලා සජන්]]&quot; වසර ගණනාවක් පුරා ප්‍රතිශෝධනයට ලක්ව ඇති අතර, සිය සුපිරි ජනමෝදක චිත්‍රපටයක් වූ ''හම් දිල් දේ චුකේ සනම්'' තුළ මෙම පථය භාවිතා කළ භන්සාලි මෙම ගීතයේ තවත් ප්‍රභේදයක් සිය කාලාන්තර ප්‍රේම වෘත්තාන්තය වන බාජිරාඕ මස්තානි සඳහා ද යොදාගෙන ඇත. ''හම් දිල් දේ චුකේ සනම්''හි පථය වඩා මෘදු වුවත්, මෙහි පථය නම් වඩාත් උද්‍යෝගිමත් අතර, ගායන ශිල්පීන් රැසක් දායක වී ඇත.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/music/old-wine-in-new-bottle-bollywood-music-in-2015/story-dXLOhplUhNNzgwNx1DTZPK.html|title=Old wine in new bottle: Bollywood music in 2015|date=2015-12-26|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

== ඇල්බම ප්‍රශංසාව ==
මෙහි ප්‍රශංසනයන් උපුටාගන්නා ලද්දේ ධ්වනිපථ ඇල්බමයේ CD [[ඇතිරි සටහන්]]වලිනි.&lt;ref&gt;{{Citation|title = Bajirao Mastani - The Love Story of a Warrior|date = 2015-12-14|url = http://www.amazon.in/Bajirao-Mastani-Love-Story-Warrior/dp/B018QU6E6E/|publisher = Eros|language = Hindi|accessdate = 2016-05-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=BAJIRAO MASTANI|url=https://www.amazon.co.uk/BAJIRAO-MASTANI-ORIGINAL-BOLLYWOOD-SOUNDTRACK/dp/B01920ZMW4/|publisher=Eros Music|accessdate=2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

&quot;[[ගජානනා]]&quot; පථය හැර මුළු ධ්වනිපථ ඇල්බම සංගීතය නිමවන ලද්දේ [[සංජේ ලීලා භන්සාලි]] විසිනි. &quot;[[ගජානනා]]&quot; පථයේ සංගීත නිමැවුම ශ්‍රේයාස් පුරාණික් විසින් සිදුකරන ලදී.

පටිගතකරණය, මිශ්‍රකරණය සහ මෙහෙයවීම – [[තානේ ගජ්ජර්]]

===පසුබිම් ගායනය===
පසුබිම් ගායනය සඳහා ආශ්‍රේය ලෙස භාවිතාකොට ඇත්තේ අයිටියුන්ස්හි ඇල්බමයේ [[මෙටාදත්ත රෙජිස්ට්‍රිය|මෙටාදත්ත]]යන් ය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/bajirao-mastani-original-motion/id1073716223|title=Bajirao Mastani (Original Motion Picture Soundtrack) by Sanjay Leela Bhansali on iTunes|website=iTunes|access-date=2016-05-18}}&lt;/ref&gt;

* ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ෆර්හාන් සබ්‍රි (&quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; පථය සඳහා)
* මුජ්තාබා අසීස් නාසා, ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ෆර්හාන් සබ්‍රි (&quot;[[ආයත් (ගීතය)|ආයත්]]&quot; පථය සඳහා)
* ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ශෂී සුමන්, ශ්‍රේයාස් පුරාණික් (&quot;[[ආජ් ඉබාදත්]]&quot; පථය සඳහා)
* ‍ඓශ්වර්යා භාණ්ඩාරි, ගීතිකා මංජ්‍රේකාර්, කණිකා ජෝෂි, මයුර් සඛාරේ, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්, මනීෂ් සිං, විවේක් නායික්, දේව්න්ද්‍ර චිට්නිස් (&quot;ෆිටූරි&quot; පථය සඳහා)

=== පද ===

* නසීර් ෆරාස් – &quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; පථයේ [[කව්වාලි]] පද
* ගනේෂ් චන්දන්ශිවේ – &quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; පථයේ මරාඨි පද

=== සංගීත සැලසුම සහ වැඩසටහන්කරණය ===

* ශෛල්-ප්‍රිතේෂ් (&quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot;,&quot;[[ආයත් (ගීතය)|ආයත්]]&quot; සහ &quot;[[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්]]&quot; පථ සඳහා)
* [[ජැකී වන්ජාරි]] (&quot;[[මල්හාරි (ගීතය)|මල්හාරි]]&quot;, &quot;[[පිංගා (ගීතය)|පිංගා]]&quot; සහ &quot;ෆිටූරි&quot; පථ සඳහා)
* ටබී-පාරික් (&quot;[[මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්]]&quot;, &quot;[[ආජ් ඉබාදත්]]&quot; පථ සඳහා)
* ආදිත්‍ය දේව් (&quot;[[අල්බේලා සජන් ආයෝ රේ|අල්බේලා සජන්]]&quot; පථය වෙනුවෙන්)
* අභිජිත් වඝානි (&quot;අබ් තෝහේ ජානේ නා දුන්ගි&quot; පථය වෙනුවෙන්)

=== රිද්ම ===
* නිතින් ශංකර් (&quot;[[දීවානි මස්තානි]]&quot; පථය වෙනුවෙන්)

==මේවාත් බලන්න==
*[[බාජිරාඕ මස්තානි]]
*[[බාජිරාඕ මස්තානි ලද ඇගයුම් ලැයිස්තුව]]

==ආශ්‍රේයයන්==
{{reflist|30em}}

==බාහිර සබැඳි==
* {{IMDb title|3735246|බාජිරාඕ මස්තානි}}

{{Sanjay Leela Bhansali}}

[[Category:හින්දි චිත්‍රපට ධ්වනිපථ]]
[[Category:2015 ධ්වනිපථ]]</text>
      <sha1>2xnl5sgmv81iqcd933jbuq07arcofly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුධා චන්ද්‍රන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75631</id>
    <revision>
      <id>800485</id>
      <parentid>605869</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28960" sha1="rr0or67dcisam6wq4ftw5of4xaf2663" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name         = සුධා චන්ද්‍රන්
| birth_name   = සුධා චන්ද්‍රන්
| image        = File:Sudha Chandran.jpg
| caption      = සුධා චන්ද්‍රන් 2016 [[කලර්ස්]] වාර්ෂික සාදයේ දී
| birth_date   = {{birth date and age|df=yes|1965|09|27}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sudha Chandran Herself|url=http://www.nokiajeenaisikanaam.indiatimes.com/sudha.html|website=Indiatimes|accessdate=23 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gulf&quot;&gt;{{cite web|title=Women's Day special – against all odds|url=http://gulfnews.com/opinion/thinkers/women-s-day-special-against-all-odds-1.1685946|website=Gulf News|first=Vimala|last=Madon |accessdate=16 June 2016| date=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308102926/http://gulfnews.com/opinion/thinkers/women-s-day-special-against-all-odds-1.1685946|archivedate=8 March 2016}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[මුම්බායි]], [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], ඉන්දියාව
| native      = [[තිරුචිරපල්ලි]], [[තමිල් නාඩු]]
| spouse      = {{Marriage|රවි දන්ග්|1994}}&lt;ref name=&quot;dna&quot;&gt;{{cite web|last1=Farook|first1=Farhana|title=I view the accident as a blessing: Sudha Chandran|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-view-the-accident-as-a-blessing-sudha-chandran-1134378|website=DNA|accessdate=16 June 2016|date=21 November 2007}}&lt;/ref&gt;
}}
'''සුධා චන්ද්‍රන්''' (උපත 27 සැප්තැම්බර් 1965) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියානු]] චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී නිළියකි. ඇය ප්‍රවීණ [[භරතනාට්‍යම්]] නර්තන ශිල්පිණියක ද වේ. 1981 ජූනි මස සිය දෙමාපියන් සමග [[මදුරාසිය|මදුරාසියේ]] සිට පැමිණෙමින් සිටිය දී [[තමිල් නාඩු]]වේ [[තිරුචිරපල්ලි]] අසල දී සිදුවූ මාර්ග අනතුරක් හේතුවෙන් ආසාදනය වීමෙන් පසු ඇගේ පාදයක් ඉවත් කිරීමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sudha Chandran's story about her accident will leave you inspired|website=The Times of India |url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/everything-social/sudha-chandrans-story-about-her-accident-will-leave-you-inspired/|accessdate=16 June 2016|date=18 January 2016}}&lt;/ref&gt; කෙසේනමුත්, නර්තනය අත්නොහළ ඇය දිගටම නර්තනයේ නියැළුණු අතර, පසුව ප්‍රවීණ භරතනාට්‍යම් ගුරුවරියක බවට පත්වීමට ඇයට හැකි විය. මීට අමතරව චන්ද්‍රන් ඇය විසින් නිරූපණය කළ ''[[කාහින් කිසී රෝස්]]''හි රමෝලා සිකන්ද් චරිතය, ''[[නාගින් (2015 රූපවාහිනී කතාමාලාව)|නාගින්]]''හි යාමිනී චරිතය, ''[[දෙයිවම් තාණ්ඩ වීඩු]]''හි චිත්‍රදේවී චරිතය සහ ''[[හම් පාන්ච් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|හම් පාන්ච්]]''හි (දෙවන කථාවාරයේ) ආනන්ද්ගේ බිරියගේ චරිත හේතුවෙන් ජනප්‍රිය වූවා ය. මින් ''[[දෙයිවම් තාණ්ඩ වීඩු]]'' යනු ''[[සාත් නිභානා සාතියා]]'' හින්දි කතාමාලාවේ දෙමළ ප්‍රතිනිර්මාණයයි.

== මුල්කාලීන සහ පෞද්ගලික දිවිය ==
චන්ද්‍රන් උපත ලැබූයේ [[මුම්බායි]]හි [[දෙමළ ජනයා|දෙමළ]] පවුලකට දාව ය.&lt;ref name=ref1&gt;[http://www.thehindu.com/features/metroplus/article111469.ece Never-say-die attitude: BACK ON THE BIG SCREEN – Sudha Chandran] {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[ද හින්දු|The Hindu]]''. 22 February 2010. Retrieved&lt;/ref&gt; ඇය වරක් Nettv4uහි සම්මුඛ සාක්ච්ඡාවක දී පැවසූයේ, ඇය කුඩා කල ඉපිද හැදී වැඩුණේ [[මුම්බායි]]හි නමුත්, ඇගේ ස්වදේශික ප්‍රදේශය වන්නේ [[තමිල් නාඩු]] දිස්ත්‍රික්කයේ [[තිරුචිරපල්ලි]]හි වායලූර් බවයි. ඇගේ මුත්තණුමිත්තණියන් කේරළයේ [[පාලක්කඩ්]] ප්‍රදේශය වෙත සංක්‍රමණය වූ සිව්වැනි පරම්පරාව විය. ඇගේ පියා USIS හි සේවය කළ අතර, ඔහු හිටපු නළුවකු ද විය. චන්ද්‍රන් ඇගේ B.A. උපාධිය [[මුම්බායි]]හි [[මිථිබායි කොලීජිය|මිථිබායි කොලීජියෙන්]] ලබාගත් අතර, අනතුරුව ඇය ආර්ථික විද්‍යා M.A. උපාධියක් ලබාගැනීමට ද සමත් වූවා ය.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Swaminathan|first1=Rajeshwari|title=Her Friends Stood by Her |url=http://www.newindianexpress.com/education/edex/Her-Friends-Stood-by-Her/2015/07/27/article2938624.ece |work=The New Indian Express |accessdate=17 June 2016|location=Chennai|date=27 July 2015}}&lt;/ref&gt;

1981 මැයි මස, තමිල් නාඩුවේ සංචාරයක නිරතවෙමින් සිටිය දී චන්ද්‍රන් අනතුරට ලක්වූ අතර, ඇගේ පාදවලට හානි සිදු විය. ඇයගේ තුවාල සඳහා මූලික වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ප්‍රාදේශීය රෝහලකින් ලබාගත් අතර, පසුව මදුරාසියේ විජයා රෝහල වෙත ඇතුළත් කෙරිණි. ඇගේ දකුණු පාදයේ ආසාදනයක් හටගෙන ඇති බව වෛද්‍යවරුන් විසින් ආනරවණය කර ගැනීමත් සමග ඇගේ පාදය කපා දැමීමට අවශ්‍ය විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/telugu-film-mayuri-captivates-andhra-pradesh-movie-going-public/1/354108.html|author=Amarnath K. Menon|title=Mayuri: A profile in courage|date=9 December 2013|accessdate=4 February 2015}}&lt;/ref&gt; චන්ද්‍රන් පවසා ඇත්තේ මෙම කාල‍ය ඇගේ දිවියේ දුෂ්කරම කාලසීමාව වූ බවයි. කෙසේනමුත්, ඇය කෘත්‍රිම '''''[[ජායිපුර් පාදය]]'''''ක් සම්බන්ධ කොටගෙන සිය ආබාධිතතාව ජයගත්තා ය.&lt;ref name=&quot;time_Icho&quot;&gt;{{Cite web | title = I choose to fight in my life: Sudha Chandran – The Times of India | last = Patel | first = Priyanka J | work = The Times of India | date = 9 December 2011 | accessdate = 2016-06-17 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv/I-choose-to-fight-in-my-life-Sudha-Chandran/articleshow/11032492.cms?referral=PM}}&lt;/ref&gt; වසර දෙකක නිහැඬයාවකින් පසු, ඇය යළි නර්තනයට පිවිසි අතර යුරෝපය, කැනඩාව සහ මැද පෙරදිග යන රටවල ඇය සිය නර්තන ප්‍රසංග පවත්වන ලදී. ඇගේ චරිතාපදානය වයස අවුරුදු 8-11 අතර පාසල් ළමුන්ගේ විෂය මාලාවට ද ඇතුළත් කොට ඇත.&lt;ref name=&quot;mathrubhumi.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-148768|title=Inspiration for world|accessdate=13 December 2013 |archivedate=24 October 2014 |language=Malayalam }}&lt;/ref&gt;

1994දී චන්ද්‍රන් සහාය අධ්‍යක්ෂකවරයකු වූ රවි දන්ග් සමග විවාහ වූවා ය.&lt;ref name=&quot;dna&quot; /&gt; බෙයාරලිහි, ඉන්වර්ටිස් විශ්වවිද්‍යාලය විසින් ඇයට ගෞරව ආචාර්ය පදවියක් පිරිනමන ලදී.

== වෘත්තිය ==
චන්ද්‍රන් සිය රංගන වෘත්තිය ඇරඹූයේ ''මයුරි'' නැමැති [[තෙලිඟු භාෂාව|තෙලිඟු]] චිත්‍රපටය ඔස්සේ ය. මෙම චිත්‍රපටය ඇගේම දිවිය අලලා නිර්මාණය වූවකි. පසුව මෙම චිත්‍රපටය දෙමළ සහ මලයාලම් භාෂාවලට හඬකවන ලදී. මෙම චිත්‍රපටය හින්දි බසින් ''නාචේ මායුරි'' යන නාමයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය වූ අතර, චන්ද්‍රන් විසින් එහි ඇගේ චරිතය යළි නිරූපණය කරන ලදී. එහි ඇය සමග [[ශේඛර් සුමන්]], [[අරුණා ඉරානි]] සහ [[දීනා පතක්]] යන අය ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළහ. ''මයුරි'' චිත්‍රපටයේ රංගනය වෙනුවෙන් 1986දී ඇයට [[ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන (ඉන්දියාව)|ජාතික චිත්‍රපට උළෙලේ]] දී ජූරියේ විශේෂ සම්මානය හිමි විය.

රූපවාහිනී තිරයේ චන්ද්‍රන්ගේ සුවිශේෂී වැඩසටහන් ලෙස ''කාහින් කිසී රෝස්'' සහ ''කේ ස්ට්‍රීට් පාලි හිල්'' හැඳින්විය හැක. 2007දී ඇය ''[[ජලක් දිඛ්ලා ජා]] 2'' නැමැති රියැලිටි නර්තන වැඩසටහනේ තරගකාරිණියක ලෙස සහභාගී වූවා ය. 2015 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ ''[[නාගින් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|නාගින්]]'' තුළ යාමිනීගේ චරිතය ද නිරූපණය කළේ ඇය විසිනි.

== රූපවාහිනිය ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! වර්ෂය !! තේමාව !! චරිතය/දායකත්වය !! නාළිකාව !! භාෂාව
|-
| 1990 දශකය || ''බහුරාණියාන්'' || - || [[ඩීඩී මෙට්‍රෝ]]||හින්දි
|-
| 1990 දශකය || ''හමාරි බාහු තුල්සි'' || තුල්සි || [[ඩීඩී නැෂනල්]] || හින්දි
|-
| 1990 දශකය || ''සාත් සාත්'' || - || ඩීඩී මෙට්‍රෝ|| හින්දි
|-
| 1994–96 || ''[[චන්ද්‍රකාන්ත (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|චන්ද්‍රකාන්ත|]]'' ||ස්තායවතී (ශිවදූත්ගේ මව)|| ඩීඩී නැෂනල්||හින්දි
|-
| 1997 || ''ජානේ භි දෝ පාරෝ'' || - || ඩීඩී මෙට්‍රෝ|| හින්දි
|-
| 1997 || ''කභි ඉධාර් කභි උධාර්'' || ප්‍රියා සිංහා || හෝම් ටීවී || හින්දි
|-
| 1998–99 || ''[[චෂ්මේ බද්දූර් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|චෂ්මේ බද්දූර්]]'' || - || [[සී ටීවී]]||හින්දි
|-
| 1999 || ''අන්තරාල්'' || - || ඩීඩී නැෂනල්||හින්දි
|-
| 2000–08 || ''[[ක්‍යුන්කි සාස් භි කභි බාහු තී]]'' || විනිසුරු රේණුකා චෞධරි / ACP රාගිනී සූර්යවංශි || [[ස්ටාර් ප්ලස්]]|| හින්දි
|-
| 2001 || ''[[කේසේ කහූන්]]'' || - || සී ටීවී|| හින්දි
|-
| 2001–04 || ''[[කාහින් කිසී රෝස්]]'' || රමෝලා සිකන්ද්/රතන් කා දාදා || ස්ටාර් ප්ලස්|| හින්දි
|-
| 2003 || ''තාර්කප්පු කලෛ තීරතා'' || අප්පා || [[සන් ටීවී (ඉන්දියාව)|සන් ටීවී]]||දෙමළ
|-
| 2003–05 || ''[[තුම් බින් ජාඌන් කහාන්]]'' || ගුරුමා || සී ටීවී|| හින්දි
|-
| 2004–06 || ''[[තුම්හාරි දිශා]]'' || දිශාගේ මව || සී ටීවී||හින්දි
|-
| 2004–06 || ''[[කේ. ස්ට්‍රීට් පාලි හිල්]]'' || ගයාත්‍රි කොවුල් || ස්ටාර් ප්ලස්|| හින්දි
|-
| 2005–06 || ''[[හම් පාන්ච් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|හම් පාන්ච්]]'' (වාරය 2) || ආනන්ද්ගේ පළමු බිරිය || සී ටීවී|| හින්දි
|-
| 2006 || ''ජෙයම්'' || පද්මා || [[ජයා ටීවී]]||දෙමළ
|-
| 2006–08 || ''[[සොල්හා සින්ගාර්]]'' || රාජේශ්වරී දේවී || [[සහරා වන්]]||හින්දි
|-
| 2006–09 || ''[[කාෂ්මකාඛ් සින්දගි කි]]'' ||රාජලක්ෂ්මී || ඩීඩී නැෂනල්|| හින්දි
|-
| 2007 || ''[[ජලක් දිඛ්ලා ජා]] 2'' || තරගකාරිණිය || [[සෝනි ටීවී]]||හින්දි
|-
| 2007–08 || ''[[කුච් ඊස් තාරා]]'' || මල්ලිකා නන්දා || සෝනි ටීවී|| හින්දි
|-
| 2007–08 || ''[[ක්‍යා දිල් මේන් හේ]]'' || රාජේශ්වරී දේවී || [[9X (රූපවාහිනී නාළිකාව)|9X]]|| හින්දි
|-
| 2009 || ''අරසි'' || 'මදුරෛ' තිලකාවතී || සන් ටීවී||දෙමළ
|-
| 2007–09 || ''[[කස්තුරි (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|කස්තුරි]]'' || මාසි || ස්ටාර් ප්ලස්|| හින්දි
|-
| 2008 || ''[[තක තිමි තා]]'' || ඇය ලෙසම || ජයා ටීවී||දෙමළ
|-
| 2008–09 || ''[[කලාසම් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|කලාසම්]]'' || චන්ද්‍රමතී|| සන් ටීවී||දෙමළ
|-
| 2008–11 || ''[[මාතා කි චෞකි]]'' || මහා ‍ශ්වේතා දේවී || සහරා වන්||හින්දි
|-
| 2008-2009 || ''කාතපරයුම් කාව්‍යාංජලි'' ||රාජලක්ෂ්මි || [[සූර්යා ටීවී]]||මලයාලම්
|-
| 2009 || ''Super Dancer''|| විනිසුරු||[[අම්රිතා ටීවී]]||මලයාලම්
|-
| 2009 || ''Super Dancer Junior''||විනිසුරු||අම්රිතා ටීවී||මලයාලම්
|-
| 2012–13 || ''[[තෙන්ඩ්‍රල්]]'' || භුවනා || සන් ටීවී||දෙමළ
|-
| 2010-11 || ''[[පොණ්ඩාට්ටි තේවෛ (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|පොණ්ඩාට්ටි තේවෛ]]'' || රාජලක්ෂ්මි || සන් ටීවී||දෙමළ
|-
| 2010-11 || ''Super Dancer Junior 2''|| විනිසුරු||අම්රිතා ටීවී||මලයාලම්
|-
| 2010–11 || ''[[සෞන්දරවල්ලි]]'' || අකිලන්දේශ්වරී || ජයා ටීවී||දෙමළ
|-
| 2011 || ''[[අදාලත්]]'' || ඉන්ද්‍රාණි (පැමිණිලි නීතිඥවරිය) || සෝනි ටීවී||හින්දි
|-
| 2011–12 || ''Super Dancer Junior 4''|| විනිසුරු||අම්රිතා ටීවී||මලයාලම්
|-
| 2011–12 || ''[[දිල් සේ දි දුවා... සෞභාග්‍යවතී භාවා?]]'' || ව්‍යාස් මහත්මිය || [[ලයිෆ් ඕකේ]] ||හින්දි
|-
| 2012 || ''ජල්ලෝශ් සුවර්ණයුගච'' || විනිසුරු || [[ඊටීවී මරාථි]]||මරාථි
|-
| 2012 || ''[[ජිල්මිල් සිතාරොන් කා ආන්ගන් හෝගා]]'' || කල්‍යාණි දේවී රායිචන්ද් || සහරා වන්||හින්දි
|-
| 2013 || ''[[ආර්ද්‍රම්]]'' || සුධා පිල්ලෛ || [[ඒෂියානෙට්]]||මලයාලම්
|-
|2013||''Munch Stars''||විනිසුරු||ඒෂියානෙට්||මලයාලම්
|-
| 2013 || ''[[ඒක් තී නායිකා]]'' || උමා බිස්වාස් || ලයිෆ් ඕකේ||හින්දි
|-
| 2013-2015 || ''[[‍දෙයිවම් තන්ද වීඩු]]'' || චිත්‍රා දේවී || [[ස්ටාර් විජේ]]||දෙමළ
|-
| 2014 || ''[[කේසා යේ ඉෂ්ක්‍ හේ... ආජබ් සා රිස්ක් හේ]]'' || ලොහාරි || ලයිෆ් ඕකේ||හින්දි
|-
| 2014 || ''[[අක්බර් බිර්බාල්|හාර් මුෂ්කිල් කා හල් අක්බර් ඕර් බිර්බාල්]]'' || භාවනි || බිග් මැජික්||හින්දි
|-
| 2014 || ''[[ශාස්ත්‍රි සිස්ටර්ස්]]'' || බුවාජි || [[කලර්ස් ටීවී]]||හින්දි
|-
| 2015 || ''Celebrity Kitchen''||ආ‍රාධිත අමුත්තකු||[[පුදියතලෛමුරෛ ටීවී]]||දෙමළ
|-
| 2015 || ''උග්‍රම් උජ්වාලම් වාරය 1''||විනිසුරු||[[මළාවිල් මනෝරමා]]||මලයාලම්
|-
| 2015-16 || ''සොල්වතෙල්ලම් උන්මෛ'' || වැඩසටහන් මෙහෙයවන්නිය|| [[සී ටැමිල්]]||දෙමළ
|-
| 2015–17 || ''[[නාගින් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|නාගින්]]''|| යාමිනී/අන්කි කා දාදා || [[වියාකොම් 18]] || හින්දි
|-
| 2016-17 || ''[[ඩාන්ස් ජෝඩි ඩාන්ස්]]'' || විනිසුරු|| [[සී ටැමිල්]]||දෙමළ
|-
| 2016 || ''[[ලාෆිං විලා|Laughing Villa]]'' || ආරාධිතයා කථාංගය 34 || [[සූර්යා ටීවී]]|| මලයාලම්
|-
|2017||''මලයාලි වීට්ටම්මා''||විනිසුරු||ෆ්ලවර්ස් ටීවී||මලයාලම්
|-
|2017||''Komedy Circus''||අමුත්තා||මළවිල් මනෝරමා||මලයාලම්
|}

== චිත්‍රපට නාමාවලිය ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! වර්ෂය !! චිත්‍රපටය !! චරිතය !! භාෂාව !! සටහන්
|-
| 2016 || ''Sisters'' || සුධා || මරාඨි || නිෂ්පාදනය වෙමින් පවතී
|-
| 2013 || ''[[අමීරින් ආධි භගවාන්]]'' || ඉන්ද්‍රා සුන්දරමූර්ති || දෙමළ ||
|-
| 2013 || ''Cleopatra'' || || මලයාලම් ||
|-
| 2011 || ''[[වෙංගෛ]]'' || තමන්නාගේ මව || දෙමළ ||
|-
| 2010 || ''[[ඇලෙක්සැන්ඩර් ද ග්‍රේට් (2010 චිත්‍රපටය)|Alexander the Great]]'' || ගයාත්‍රි දේවී || මලයාලම් ||
|-
| 2008 || ''[[සත්‍යම් (2008 චිත්‍රපටය)|සත්‍යම්]]'' || සත්‍යම්ගේ මව || දෙමළ ||
|-
| 2008 || ''ප්‍රණාලි'' || අකා || ||
|-
| 2006 || ''[[ෂාදි කර්කේ ෆාස් ගයා යාර්]]'' || වෛද්‍යවරිය || හින්දි ||
|-
| 2006 || ''[[මලමාල් වීක්ලි]]'' || තාකුරයින් || හින්දි ||
|-
| 2004 || ''Smile Please'' || තුල්සි || හින්දි ||
|-
| 2000 || ''තුනේ මේරා දිල් ලේ ලියා''|| රාණි (වීරුගේ පෙම්වතිය) || හින්දි ||
|-
| 1999 || ''[[හම් ආප්කේ දිල් මේන් රහ්තේ හේන්]] || මංජු|| හින්දි ||
|-
| 1999 || ''මා බාප් නේ භුල්සෝ නහී'' || ෂාර්දා || ගුජරාති ||
|-
| 1995 || ''[[මිලාන්]]'' || ජයා || ||
|-
| 1995 || ''රඝුවීර්'' || ආර්ති වර්මා || ||
|-
| 1994 || ''[[අන්ජාම්]]'' || ශිවානිගේ සොයුරිය || හින්දි ||
|-
| 1994 || ''දාල්දු චොරායු ධීරේ ධීරේ'' || || ||
|-
| 1994 || ''[[බාලි උමාර් කෝ සලාම්]]'' || || ||
|-
| 1993 || ''ෆූලන් හසිනා රාම්කාලි'' || || ||
|-
| 1992 || ''[[නිශ්චේ]]'' || ජූලී || හින්දි ||
|-
| 1992 || ''නිශ්චේ'' || || ||
|-
| 1992 || ''ඉන්තේහා ප්‍යාර් කි'' || ටානියාගේ විවාහ උත්සවයේ නර්තන ශිල්පිණිය || හින්දි ||
|-
| 1992 || ''ක්වේඩ් මේන් හේ බුල්බුල්'' || ජූලී || ||
|-
| 1992 || ''[[ෂෝලා ඕර් ෂබ්නම් (1992 චිත්‍රපටය)|ෂෝලා ඕර් ෂබ්නම්]]'' || කරන්ගේ සොයුරිය || හින්දි ||
|-
| 1992 || ''[[ඉන්සාෆ් කි දේවි]]'' || සීතා එස්. ප්‍රකාශ් || හින්දි ||
|-
| 1991 || ''[[කුර්බාන් (1991 චිත්‍රපටය)|කුර්බාන්]]'' || පෘථිවිගේ සොයුරිය || හින්දි||
|-
| 1991 || ''[[ජාන් පෙචාන්]]'' || හේමා || ||
|-
| 1991 || ''ජීනෙ කි සාසා'' || ශීතල් || ||
|-
| 1990 || ''රාජ්නර්තකි'' || චන්ද්‍රිමා || බෙංගාලි ||
|-
| 1990 || ''[[තානේඩාර්]]'' || ජග්දිෂ් චන්ද්‍රා මහත්මිය || හින්දි ||
|-
| 1990 || ''[[පති පර්මේශ්වර්]]'' || || හින්දි ||
|-
| 1988 || ''[[ඕලාවිනා ආසාරේ]]'' || || කන්නඩ ||
|-
| 1988 || ''[[තංග කලාසම්]]'' || || දෙමළ ||
|-
| 1987 || ''[[කාලම් මාරි කාත මාරි]]'' || අරිෆා || මලයාලම් ||
|-
| 1987 || ''ඉවල් ඔරු පෞර්ණමි'' ||  || දෙමළ ||
|-
| 1987 || ''[[චින්න තම්බි පෙරිය තම්බි]]'' || || දෙමළ ||
|-
| 1987 || ''[[චින්න පූවේ මෙල්ල පේසු]]'' || ශාන්ති || දෙමළ ||
|-
| 1986 || ''[[මලරුම් කිලියුම්]]'' || රේඛා || මලයාලම් ||
|-
| 1986 || ''[[ධර්මම්]]'' || || දෙමළ ||
|-
| 1986 || ''[[වසන්ත රාගම්]]'' || || දෙමළ ||
|-
| 1986 || ''[[නම්බිනාර් කේඩුවතිල්ලෛ]]'' || || දෙමළ ||
|-
| 1986 || ''[[සර්වම් ශක්තිමායම්]]'' || සිවකාමී || දෙමළ ||
|-
| 1986 || ''[[නාචේ මයුරි]]'' || මයුරි || හින්දි ||
|-
| 1984 || ''[[මයුරි (චිත්‍රපටය)|මයුරි]]'' || මයුරි || තෙලිඟු ||
|-

|}

== සම්මාන ==
* 1986: [[ජාතික සිනමා සම්මාන – විශේෂ ජූරියේ සම්මානය / විශේෂ සඳහන (වාර්තා චිත්‍රපටය)|ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන – විශේෂ ජූරියේ සම්මානය]]: ''[[මයුරි (චිත්‍රපටය)|මයුරි]]'' වෙනුවෙන්
* 2004: [[ස්ටාර් පරිවාර් අවෝඩ්ස්|ස්ටාර් පරිවාර්]]
* 2005: [[ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මාන|ඍණාත්මක චරිතයක හොඳම නිළිය සඳහා වන ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මානය]]: ''[[තුම්හාරි දිශා]]'' වෙනුවෙන්
* 2013: [[ඒෂියානෙට්|ඒෂියානෙට් රූපවාහිනී සම්මාන 2013]] හොඳම චරිතාංග නිළිය: [[ආර්ද්‍රම්]] වෙනුවෙන්
* 2014: [[විජේ රූපවාහිනී සම්මාන|හොඳම සහාය නිළිය සඳහා වන විජේ රූපවාහිනී සම්මානය]]: ''දෙයිවම් තන්ද වීඩු'' වෙනුවෙන්
* 2015: [[විජේ රූපවාහිනී සම්මාන|හොඳම නැන්දණිය සඳහා වන විජේ රූපවාහිනී සම්මානය]]: ''දෙයිවම් තන්ද වීඩු'' වෙනුවෙන්
* 2016: ''නාගින්''හි ජවයෙන් යුත් රංගන ප්‍රතිභාව උදෙසා කලර්ස් රන් පත් සම්මානය

==මේවාත් බලන්න==
{{Portal|බොලිවුඩ්}}
*[[ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියන් ලැයිස්තුව]]

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{Reflist|30em}}

[[Category:1965 උපත්]]
[[Category:ජීවත්වන්නෝ]]
[[Category:මලයාලි ජනයා]]
[[Category:කේරළයේ නිළියන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:මලයාලම් සිනමාවේ නිළියෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ]]
[[Category:හින්දි රූපවාහිනියේ නිළියන්]]
[[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියන්]]
[[Category:ඉන්දියානු ඡේදනයට ලක්වූවන්]]
[[Category:මිත්බායි කොලීජියේ උපාධිධාරීන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නිළියෝ]]
[[Category:හින්දි සිනමාවේ නිළියන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:දෙමළ සිනමාවේ නිළියෝ]]
[[Category:ඉරින්ජාලකුඩාහි ජනයා]]</text>
      <sha1>rr0or67dcisam6wq4ftw5of4xaf2663</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චෞසති ජෝගිනී දේවාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75783</id>
    <revision>
      <id>800466</id>
      <parentid>592008</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T02:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9875" sha1="g8reodcly9ujkm52kiw0nr0xw1dkv6r" xml:space="preserve">{{Other uses|චෞසත් ජෝගන් දේවාලය (වක්‍රෝක්තිහරණය){{!}}චෞසත් ජෝගන් දේවාලය}}
{{Infobox Hindu temple
|name                 = චෞසති ජෝගිනී දේවාලය
|native_name = '''&quot;ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର, ହୀରାପୁର&quot;'''
|native_name_lang = or
|image                = Chausath Yogini Temple - Outside.JPG
|image_size           = 
|alt                  = 
|caption              = චෞසති ජෝගිනී දේවාලය, හිරාපූර්
|map_type          = India#Orissa
|coordinates          = {{coord|20|13|35.454|N|85|52|32.141|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
|coordinates_footnotes= 
|map_caption          = ඔඩිෂාව තුළ පිහිටීම
|map_size             = 250
&lt;!-- Names --&gt;
|other_names          = යෝගිනී මන්දීර්
|script_name          = &lt;!-- Enter name of local script used --&gt;
|script               = &lt;!-- Enter the template name in the local script used --&gt;
&lt;!-- Geography --&gt;
|country              = {{ධජය|ඉන්දියාව}}
|state       = [[ඔඩිෂා]]
|district             = [[ඛෝර්ධා දිස්ත්‍රික්කය|කුර්දා]]
|locale               = හිරාපූර්
|elevation_m          = 17
|elevation_footnotes  = 
&lt;!-- Culture --&gt;
|deity        = [[කාලි]]
|festivals  = [[කාලි පූජා]]
&lt;!-- Architecture --&gt;
|architecture         = [[Hypaethral|Hypaethral]]
|architect            = 
|temple_quantity    = 2
|monument_quantity  = 3
|inscriptions         = 
&lt;!-- History and governance --&gt;
|established     = &lt;!-- Refers to establishment of the original 
temple --&gt;
|year_completed           = &lt;!-- Refers to building of the current 
temple structure/building --&gt;
|creator              = 
|temple_board         = 
|governing_body       = 
|website              = 
}}

'''චෞසති ජෝගිනී මන්දීර්''' (64 ජෝගිනියන්ගේ දේවාලය)({{lang-or|[[:or:ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର, ହୀରାପୁର|'''ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର, ହୀରାପୁର''']]}}) පිහිටියේ [[නැගෙනහිර ඉන්දියාව|නැගෙනහිර]] [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ඔඩිෂා|ඔඩිෂාවේ]] ප්‍රාන්තයේ අගනගරය වන [[භුබනේස්වර්]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=http://sandpebblestours.com/chausathi-yogini-temple-a-place-of-wondrous-occult/|title=Chausathi Yogini Temple – A Place of Wondrous Occult - Sand Pebbles Tour N Travels|date=2014-06-15|newspaper=Sand Pebbles Tour N Travels|language=en-US|access-date=2016-12-06|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220085017/http://sandpebblestours.com/chausathi-yogini-temple-a-place-of-wondrous-occult/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සිට 20&amp;nbsp;km දුරින් පිහිටි හිරාපූර් නම් කුඩා ගම්මානයේ ය.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Orissa Review, Government Gazette|journal=Orissa Review|date=1986|volume=43|page=30|accessdate=9 July 2015|publisher=Home Department, Government of Orissa}}&lt;/ref&gt;

මෙම දේවාලය ඉදිකරන ල්දදේ 9වන සියවසේ බ්‍රහ්ම රාජවංශයේ හිරාදේවී රැජින විසිනි.&lt;ref name='book1'&gt;{{cite book|last1=Saravanan|first1=V. Hari|title=Gods, Heroes and their Story Tellers: Intangible cultural heritage of South India|date=2014|publisher=Notion Press|isbn=9384391492}}&lt;/ref&gt;

වෘත්තාකාර සැලැස්මකින් යුතුව නිර්මිත මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම නිර්මාණය කොට ඇත්තේ වැලිගල් කුට්ටිවලිනි. වෘත්තාකාර ප්‍රාකාරයට ඇතුළතින් කුටීර පිහිටි අතර, ඒ සෑම කුටීරයකම දෙවඟනකගේ ප්‍රතිමාවක් වේ. එවැනි ප්‍රතිමා 56කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර, කළු ග්‍රැනයිට් පාෂාණයෙන් නිර්මිත ඒවා ප්‍රාකාරයේ කුටීර තුළ සවිකොට ඇත. මේවා පිහිටියේ [[කාලි]] දෙවඟනගේ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාවක් වටායි. මෙහි ඇය මිනිස් හිසක් මත සිටගෙන සිටින අතර, එමගින් බුද්ධිය පරදා හදවත ලද ජයග්‍රහණය සංකේතවත් කෙරේ. දේවාලයේ මධ්‍ය පූජාසනයක් (චණ්ඩි මණ්ඩප) ඇති අතර, එහි සතර පැත්තේ සෙසු දේවතා ප්‍රතිමා 8 තැන්පත් කොට ඇත. ඇතැම් ඉතිහාසයන් විශ්වාස කරන්නේ චණ්ඩි මණ්ඩපය තුළ මහා [[භෛරව]] ප්‍රතිමාවක් වන්දනයට ලක්වූ බවයි.&lt;ref name='book1'/&gt;

සූසැට ජෝගිනී දේවාලය [[තන්ත්‍ර|තන්ත්‍රික]] දේවාලයකි.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Yogini temple of Hirapur|url=http://www.thehindu.com/fr/2003/10/17/stories/2003101701580900.htm|work=[[ද හින්දු|The Hindu]]|date=17 Oct 2003}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; එහි ගෘහනිර්මාණ ශෛලියට හේතුවී ඇත්තේ තන්ත්‍රික යාඥා චාරිත්‍ර ක්‍රම ''භූමණ්ඩලය'' (ස්වභාවයේ පංච මහා ධාතූන්ගෙන් සැදුම් ලත් පරිසරය) හා සම්බන්ධ නිසායි. 

ප්‍රදේශයේ පූජකයන්ට අනුව, දේවාලය හා සම්බන්ධ ජනප්‍රවාදය මගින් [[දුර්ගා]] දෙවඟන අර්ධ-දේවතාවියන් 64 දෙනාගේ වේශය ලබා ගනිමින් අසුරයකු පැරදූ ආකාරය කියැවේ. සටනින් පසු මෙම සූසැට දේවතාවියන් ([[යෝගිනී|ජෝගිනියන්]]) දුර්ගා දෙවඟනට තමන්ව සිහිපත් කරන්නට දේවාල ගොඩනැගිල්ලක් තනවන ලෙස පවසා ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ජෝගිනී ප්‍රතිමා මගින් සත්ත්වයකු, රාක්ෂයකු හෝ මිනිස් හිසක් මත සිටගත් කාන්තා රුවක් නිරූපණය වේ. මෙමගින් [[ශක්ති]] (ස්ත්‍රී බලය) විජයග්‍රහණය නිරූපණය වේ.මෙම ප්‍රතිමා මගින් කෝපය, ශෝකය, සතුට, ආශාව සහ ප්‍රීතිය වැනි විවිධ දෑ සංකේතවත් කෙරේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

මෙවැනි දේවාල ඔඩිෂාවේ [[බලන්ගීර් දිස්ත්‍රික්කය|බලන්ගීර් දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[රාණිපූර්-ජාරියාල්]] අඩවියෙන් සහ ඉන්දියාවේ තවත් ස්ථාන හතකින් හමුවේ.

64 යන සංඛ්‍යාව [[හින්දු]] පුරාණෝක්තිවේදය තුළ විවිධ ආකාරවලින් හමුවේ. මෙය නිදසුන් ලෙස [[කාල (කාලය)|කාලය]] සහ [[කලා]]වන් දැක්විය හැත. මෙම දේවාල සංකීර්ණයේ නඩත්තු කටයුතු සිදුකරනු ලබන්නේ [[ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව]] මගිනි.

==මේවාත් බලන්න==
* [[චෞසත් යෝගිනී දේවාලය, ජබල්පූර්]]
* {{section link|යෝගිනී|සූසැට යෝගිනී දේවාල}}

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==ගැලරිය==
&lt;gallery mode=packed perrow=10 heights=&quot;200px&quot;&gt;

File:Prayer offered at Yogini Temple.JPG| යෝගිනී ප්‍රතිමා
File:Yoginis in a circular format.JPG| වෘත්තාකාරව සැලසූ යෝගිනියන්
&lt;/gallery&gt;

==බාහිර සබැඳි==
* {{commons category inline|Chausath Yogini Temple Hirapur|චෞසත් ජෝගිනී දේවාලය හිරාපූර්}}

{{Khordha_district}}
{{Shakti temples in Odisha}}

[[Category:ඛෝර්ධා දිස්ත්‍රික්කයේ හින්දු දේවාල]]
[[Category:ශක්ති දේවාල]]
[[Category:ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක]]
[[Category:භුබනේස්වර්හි සංචාරක ආකර්ෂණයන්]]
[[Category:ශක්ති වාදය]]


{{india-hindu-temple-stub}}
{{Khordha-geo-stub}}</text>
      <sha1>g8reodcly9ujkm52kiw0nr0xw1dkv6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රාවණන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76246</id>
    <revision>
      <id>800471</id>
      <parentid>800241</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T04:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117420" sha1="tgzdeksl9l2efphcswo2s30hz8cm8po" xml:space="preserve">{{About|2010 දෙමළ චිත්‍රපටය|හින්දු වීරකාව්‍යයක වන රාමායණයේ එන මිත්‍යාමය චරිතය|රාවණා|1994 දෙමළ චිත්‍රපටය|රාවණන් (1994 චිත්‍රපටය)|2006 මලයාලම් චිත්‍රපටය|රාවණන් (2006 චිත්‍රපටය)}}

{{තොරතුරුකොටුව සලරූ
| name           = රාවණන්
| image          = Raavanposter.jpg
| image_size     =
| caption        = සිනමාශාලා පෝස්ටරයක්
| film name = {{film name|දෙමළ|ராவணன்}}
| director       = [[මණි රත්නම්]]
| producer       = මණි රත්නම් &lt;br&gt; ශාරදා ත්‍රිලෝක්
| writer         = [[සුහාසිනි මණිරත්නම්|සුහාසිනි]] &lt;small&gt;'''(දෙබස්)'''&lt;/small&gt;
| screenplay     = මණි රත්නම්
| based on       = [[වාල්මිකී]]ගේ&lt;br&gt;[[රාමායණය]]
| starring       = [[වික්‍රම් (නළුවා)|වික්‍රම්]]&lt;br&gt;[[අයිෂ්වර්යා රායි]]&lt;br&gt;[[පෘථිවිරාජ් සුකුමරාන්|පෘථිවිරාජ්]]&lt;br&gt;[[කාර්තික් (නළුවා)|කාර්තික්]]&lt;br&gt;[[ප්‍රභූ (නළුවා)|ප්‍රභූ]]&lt;br&gt;[[ප්‍රියාමණි]]&lt;br&gt;[[මුන්නා (නළුවා)|මුන්නා]]&lt;br&gt;[[ජෝන් විජේ]]
| music          = [[ඒ. ආර්. රහ්මාන්]]
| cinematography = [[සන්තෝෂ් සිවන්]] &lt;br&gt; [[වී. මණිකන්ඩන්]]
| editing        = [[ශ්‍රීකර් ප්‍රසාද්]]
| distributor    = [[රිලයන්ස් බිග් එන්ටර්ටේන්මන්ට්|රිලයන්ස් බිග් පික්චර්ස්]] &lt;br&gt; [[සෝනි පික්චර්ස් එන්ටර්ටේන්මන්ට්|සෝනි පික්චර්ස්]] &lt;br&gt; [[අයංගාරන් ඉන්ටර්නැෂනල්]]
| studio         = [[මැඩ්‍රාස් ටෝකීස්]]
| released       = {{Film date|df=y|2010|6|18}}
| runtime        = මිනිත්තු 134
| country        = ඉන්දියාව
| language       = දෙමළ
| budget         = {{INRConvert|35|c}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt1664806/business |title=Raavanan Budget |publisher=IMDb |accessdate=8 December 2010}}&lt;/ref&gt;
| gross          = {{INRConvert|65|c}}&lt;ref name=&quot;Box office&quot;/&gt;
}}
'''''රාවණන්''''' (සිංහල: ''[[රාවණා]]'') යනු 2010 ඉන්දියානු [[දෙමළ සිනමාව|දෙමළ]] [[වීරකථා චිත්‍රපට|වීරකථා]] [[වික්‍රමාන්විත චිත්‍රපට]]යකි. මෙහි සම-රචනය, සම-නිෂ්පාදනය සහ අධ්‍යක්ෂණය සිදුකරන ලද්දේ [[මණි රත්නම්]] විසිනි. චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ [[වික්‍රම් (නළුවා)|වික්‍රම්]], [[අයිෂ්වර්යා රායි]] සහ [[පෘථිවිරාජ් සුකුමාරන්|පෘථිවිරාජ්]] විසිනි. [[කාර්තික් මුතුරාමන්|කාර්තික්]], [[පුභූ ගනේසන්|ප්‍රභූ]] සහ [[ප්‍රියාමණි]] මෙහි සහාය රංගනයෙන් දායක වෙති. මෙම චිත්‍රපටය ඒ හා සමගාමීව [[බොලිවුඩ්|හින්දි]] බසින් ''[[රාවන්]]'' ලෙස නිර්මාණය වූයේ, තරමක් වෙනස් නළු කැළක් සමගිනි. එසේම මෙම චිත්‍රපටය [[තෙලිඟු භාෂාව|තෙලිඟු]] බසින් හඬකවා ''Villain'' ලෙස නම්කෙරිණි. මෙම චිත්‍රපට ප්‍රභේද තුනම 2010 ජූනි 18 දින සමගාමීව මුදාහැරිණි.

චිත්‍රපටය මගින් [[රාමායණය|රාමායණයේ]] එන උභතෝකෝටික ගැටලුවක් නිරූපණය කරයි. මෙහි කෲර පොලිස් නිලධාරියකු සිය බිරිඳව පැහැර ගන්නා, නීති උල්ලංඝනය කරන ගෝත්‍රික නායකයකු පසුපස හඹායයි. වීරයියා නැමැති මෙම නායකයා ඇයව පැහැරගන්නේ පොලිස් සිරභාරයේ දී කෲර ලෙස වධහිංසාවන්ට සහ දූෂණයන්ට ලක්ව මියගිය සිය නැගණිය වෙනුවන් පලිගැනීමටයි. චිත්‍රපටය තුළින් නිලධාරියාගේ ‍ගවේෂණයත්, ඒ අතරතුර කථා නායක නායිකාවන් තිදෙනා තුළ එකිනෙකා කෙරෙහි වන හැඟීම් විපර්යාසයකට ලක්වන අයුරුත් නිරූපිත ය. මෙම චිත්‍රපටය සඳහා ස්ටොක්හෝම් සහලක්ෂණය පාදක වී ඇත.

''රාවණන්'' පිළිබඳ නිවේදනය කෙරුණේ 2008 පෙබරවාරි මස ය. මෙය සුප්‍රකට මණි රත්නම් අධ්‍යක්ෂකවරයාගේ දෙමළ චිත්‍රපට ක්ෂේත්‍රයේ යළිආගමනය සනිටුහන් කළේ ය‍. මෙහි ප්‍රධාන චරිත සඳහා වික්‍රම් සහ අයිෂ්වර්යා රායි තෝරාගැනීම නිසා ඒ දෙස වූ අවධානය වැඩි විය. ඉන් මඳ කලකට පසුව රූගත කිරීම් ඇරඹි අතර, එය ඉන්දියාවේ [[චාලකුඩි]], [[කේරළ]], [[ඌටි]] සහ [[තමිල් නාඩු]]ව ඇතුළු ප්‍රදේශ රැසක සිදු විය. යහපත් මෙන්ම මිශ්‍ර ප්‍රතිචාර ද ලද මෙම චිත්‍රපටය බොක්ස් ඔෆිස් අතින් සාමාන්‍ය වාර්තා තැබීමට සමත් විය.

== කථාපුවත ==
චිත්‍රපටය ඇරඹෙන්නේ වීරයියා ([[වික්‍රම් (නළුවා)|වික්‍රම්]]) ගල්කුලක සිට ජලයට පනියි. ඔහුගේ කල්ලිය විසින් පොලීසිය නොමග යවන අතර, පොලිස් වාහන ගිනිතබනු ලැබෙයි. වීරාගේ මිනිසුන්ගේ ප්‍රහාරයෙහි යෙදෙන අතරතුර කාන්තාවන් විසින් පොලිස්කරුවන් සිය වසඟයට ගනු ලබයි. බෝට්ටු සවාරියක නිරතව සිටින රාගිනීව ([[අයිෂ්වර්යා රායි]]) වීරා විසින් පැහැරගැනෙයි. ඇගේ සැමියා වන දේව් ප්‍රකාශ් ([[පෘථිවිරාජ් සුකුමාරන්]]) පොලිස් අධ්‍යක්ෂකවරයකු වන අතර, ඔහුට ඇගේ පැහැරගැනීම පිළිබඳ ආරංචි වේ.

ප්‍රාදේශීය පුවත්පතක වීරයියාගේ කථාව ඡායාරූප පෙළක් ලෙස පලවෙයි. මෙහි ඔහුව දක්වා ඇත්තේ සිය සොහොයුරන් වන සිංගරාසු ([[ප්‍රභූ (නළුවා)|ප්‍රභූ]]) සහ සක්කරෛ ([[මුන්නා (නළුවා)|මුන්නා]]) සමගින් [[තිරුනෙල්වේලි]] අසල විකල්ප රජයක් ගෙනයන ප්‍රාදේශීය වීරයකු ලෙසයි. පොලීසිය විසින් ඔහුව ත්‍රස්තවාදියකු ලෙස සැලකුව ද ඔහු ගම්වැසියන්ගේ ගෞරවයට පාත්‍ර වූවෙකි. ඔහු රාගිනීව පැහැරගන්නේ සිය සොයුරිය වන වෙන්නීලාගේ ([[ප්‍රියාමණි]]) මරණයේ පලිය ගැනීමටයි. කොල්ලකරුවන්ගේ ග්‍රහණයේ දී මියයාමට අකමැති රාගිනී ගිරි කුලක සිට පහතින් වූ දිය ඇල්ලවෙත පනියි. නමුත් ඇගේ දිවි බේරෙන අතර, වීරා ඇයව මරා නොදමන්නේ මරණයට බිය නොමැති අයකු මරාදැමීම නිෂ්ඵල යැයි සිතන හෙයිනි.

දේව් සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම ප්‍රාදේශීය වනාරක්ෂකයකු වන ඥානප්‍රකාසම්ගේ ([[කාර්තික් (නළුවා)|කාර්තික්]]) සහාය ඇතිව වනාන්තරයට පිවිසෙයි. වනාන්තරයේ ගැඹුරටම පරීක්ෂා කළ ද දේව් හට වීරා සොයාගත නොහැකි වේ.

මේ අතර වීරාගේ සොයුරියගේ මරණය පිළිබඳ පුවත ඇසීමෙන් පසු රාගිනී තුළ වීරා කෙරෙහි හැඟුම් දළුලා වැඩෙයි. දේව් විසින් වෙන්නීලාගේ විවාහ මංගල දිනයේ වීරාට එරෙහිව මෙහෙයුමක් දියත් කර ඇත. දේව්ගේ වෙඩි ප්‍රහාරයෙන් වීරා‍‍ගේ ගෙලට මඳක් තුවාල සිදු වේ. සිය දිවි‍ය වෙනුවෙන් අරගලයක නිරත වීරාට සිය සොයුරිය ආරක්ෂා කරගත නොහැකි වේ. පොලීසිය වීරාගේ තොරතුරු සහ ඔහු සැඟව සිටින ස්ථානය හෙළි කරන ලෙස වෙන්නීලාට බල කරයි. ඇය එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුවෙන් පොලිස් නිලධාරීහු ඇයව කෲර වධහිංසාවන්ට සහ ලිංගික අතවරයන්ට ලක් කරති. වෙන්නීලා කම්පනයට සහ ක්ෂතිජ තත්ත්වයට පත්වේ. ඊළඟ දිනයෙහි, අසල ඇති ළිඳකට පැන ඇය සියදිවි හානි කරගනියි.

සිය සොයුරා යුද්ධය මෙහෙයවන ආකාරය නිසා සිය කල්ලියට අතිවන පීඩාව පිළිබඳ නොසතුටට පත්වන සක්කරෛ දේව්හට තාවකාලික යුධ විරාමයක් ලබා දෙයි. මුලින් මුලින් දේව් එයට එකඟවුව ද, සක්කරෛ පිටතට පැමිණි විගස දේව් ඔහුව මරාදමයි. වීරාගේ විනාශය ඔහුට සිය භාර්යාවටත් වඩා වටිනා බව ඉන් අනාවරණය වේ.

සිය සොහොයුරාගේ මරණයෙන් කෝපයට පත්වන වීරා සහ සිංගරාසු දේව්ගේ කඳවුරට පහර දී එය සහමුලින්ම විනාශ කරති. අවසානයේ වීරා සහ දේව් මුහුණට මුහුණ මුණගැසෙන්නේ පැරණි කඳුකර පාලමක් මතදීයි. එහි සටනින් වීරා ජයගනියි. නමුත් ඔහු දේව්ව මරා නොදැමීමට තීරණය කරයි. ඔහු දේව්ට පවසන්නේ ඔහුට තමන් ජීවත් වන්නට ඉඩදෙන්නේ ඔහුගේ බිරිඳ වෙනුවෙන් බවයි. දේව් කෙසේ හෝ ඉන් පිටව යන අතර, එහි දී ඔහුට ගැටගසා ඇති සිය බිරිඳ හමුවේ. ළුීරා විසින් ඇයව එතැන තබා ගොස් තිබිණි.

දේව් මින් සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රීතියට පත්ව නොසිටියි. සිය නිවහන වන මෙට්ටුකුඩි වෙත පැමිණෙන අතරතුර, ඔහු රාගිනීගේ පතිවත පිළිබඳ සැක කරන්නේ වීරා තමන්ට එසේ පැවසූ බව සඳහන් කරමිනි. කෝපයට පත්වන රාගිනී දේව් හැරගොස් සිංගරාසු හමුවන්නේ ඔහු මාර්ගයෙන් වීරා මුණගැසීමටයි. වීරාව හමුවන ඇය තමන්ට එසේ චෝදනා කළේ ඇයිදැයි විමසයි. වීරා පැවසන්නේ තමන් ඔහුට පැවසූයේ පසුගිව දින දාහතර පුරා තමන් ඇයව ආරක්ෂිතව බලාගත් බවයි. ඒ හැර වෙනත් කිසිවක් නොපැවසූ බව ඔහු දැනුම්දෙයි. ඉක්මණින්ම ඔහුට වැටහී යන්නේ දේව් ඇයට මුසා පවසා ඇත්තේ ඇගේ මාර්ගයෙන් තමන්ව සොයාගැනීමට බවයි.

මේ අතර පොලිස් කණ්ඩායමක් සමග දේව් මේ දෙදෙනා ඉදිරියේ පෙනීසිටියි. ඔවුහු වීරාට වෙඩිතබන්නට ඉලක්කය ගෙන සිටිති. නමුත් රාගිනී ඒ ඉදිරියට පැමිණෙන්නේ වීරාව මුදාගැනීමටයි. නමුත් වීරා ඇයව තල්ලු කොට වෙඩි ප්‍රහාරය පිළිගනියි. උණ්ඩ ගණනාවක් ඔහුගේ සිරුර වෙත කිඳාබසියි. ඇය තමන් පිළිබඳ සිතන බව වටහාගන්නා බීරා සිනහමුසු මුහුණින් යුතුව කඳුගැටයෙන් පහතට ඇදවැටෙන්නේ මරණය වැළඳ ගනිමිනි.

== චරිත නිරූපණය ==
&lt;!-- As it appears when the closing credits roll --&gt;
* [[වික්‍රම් (නළුවා)|වික්‍රම්]], වීරයියා 'වීරා' ලෙස ([[රාවණා]])
* [[අයිෂ්වර්යා රායි]], රාගිනී ලෙස ([[සීතා]])
* [[පෘථිවිරාජ් සුකුමරාන්|පෘථිවිරාජ්]], දේව් ප්‍රකාශ් ලෙස ([[රාමා|රාම]])
* [[කාර්තික් (නළුවා)|කාර්තික්]], ඥානප්‍රකාසම් ලෙස ([[හනුමාන්]])
* [[ප්‍රභූ (නළුවා)|ප්‍රභූ]], සිංගරාසු ලෙස ([[කුම්භකර්ණ]])
* [[ප්‍රියාමණි]], වෙන්නීලා ලෙස ([[සුපර්ණඛා]])
* [[ජෝන් විජේ]], හේමන්ත් ෂංකර් ලෙස ([[ලක්ෂ්මණ]])
* [[මුන්නා (නළුවා)|මුන්නා]], සක්කරෛ ලෙස ([[විභීෂණ]])
* [[වෛයාපූරි]], රාසති ලෙස
* [[රංජිතා]], අන්නම් ලෙස
* වර්ෂා, පූන්කෝඩි ලෙස
* [[අශ්වන්ත් තිලක්]], වේලන් ලෙස
* [[එස්. එස්. ස්ටැන්ලි|ස්ටැන්ලි]], පාඩකෝට්ටි ලෙස
* [[අලගම් පෙරුමාල්]], ඡායාරූප ශිල්පියා ලෙස
* [[චාම්ස්]], මංගල ඡායාරූප ශිල්පියා ලෙස
* [[ලක්ෂ්මී රාමක්‍රිෂ්ණන්]], වේලන්ගේ මව ලෙස
* [[සරවණා සුබ්බයියා]], රංජිත් ලෙස

== නිෂ්පාදනය ==

=== සංවර්ධනය ===
[[අභිෂේක් බච්චන්]] සහ [[අයිෂ්වර්යා රායි]] විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළ, සිය 2007 චරිතාපදාන චිත්‍රපටයක් වූ ''[[ගුරු (2007 චිත්‍රපටය)|ගුරු]]''වලින් පසුව [[මණි රත්නම්]] සිය ඊළඟ අධ්‍යක්ෂක කටයුත්ත වූ ''ලජ්ජෝ'' සඳහා අවසාන පිටපතක් සකසා තිබිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2007/01/12/stories/2007011201620100.htm |title=From real to reel |newspaper=The Hindu |author=Savitha Gautham |date=12 January 2007 |accessdate=31 October 2013 |archive-date=4 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104000754/http://www.hindu.com/fr/2007/01/12/stories/2007011201620100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ඉස්මත් චුඝ්තායි]]ගේ කෙටිකතාවක් පාදක කරග්ත මෙය,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/archived-stories/lajjo-a-double-bonanza-for-kareena/article1-215120.aspx |title=Lajjo a double bonanza for Kareena |newspaper=Hindustan Times |author=Subhash K. Jha |agency=IANS |date=11 April 2007 |access-date=25 November 2017 |archive-date=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111043756/http://www.hindustantimes.com/news-feed/archived-stories/lajjo-a-double-bonanza-for-kareena/article1-215120.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; කාන්තාරය පසුබිමෙහි දිවෙන සංගීතමය කාලාන්තර චිත්‍රපටයක් විය. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය සඳහා [[ආමීර් ඛාන්]] සහ [[කරීනා කපූර්]]ව තෝරාගෙන තිබිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/24318.html |title=Aamir, Kareena in Rathnam's Lajjo |publisher=IndiaGlitz |author=Faridoon Shahryar |date=7 August 2006 |accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt; ඉහත මුල් චිත්‍රපටයෙහි මුදාහැරීමෙන් පසුව මෙහි නිර්මාණ කටයුතු සිදුකිරීමට සැලසුම් කර තිබුණත්,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/27467.html |title=Mani Rathnam's 'Lajjo' to start in August, 2007 |publisher= IndiaGlitz |author=Faridoon Shahryar |date=5 December 2006 |accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt; වාර්තා වූයේ මෙහි නිර්මාණාත්මක වෙනස්කම් පිළිබඳ රත්නම් සහ ඛාන් අතර විරුද්ධතාවක් ඇතිවූ බවයි. නමුත් සිනෙමාරූපක [[පී. සී. ශ්‍රීරාම්]] එය ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/06/06/stories/2007060650680100.htm |title=Through the master’s lens |newspaper=The Hindu |author=Sangeetha Devi. K |date=6 June 2007 |accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටයේ පද රචකයා වීමට සිටි [[ගුල්සාර්]] පැවසූයේ සැබැවින්ම කථාවේ පිටපත් අයිතිය සම්බන්ධයෙන් ගැටලු ඇතිවී තිබෙන බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-gulzar-takes-his-poems-to-japan-1102538 |title=Gulzar takes his poems to Japan |newspaper=DNA India |agency=IANS |date=11 June 2007 |accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt; සංගීත නිර්මාණවේදී [[ඒ. ආර්. රහ්මාන්]] පවා චිත්‍රපට සංගීත නිර්මාණ කටයුතුවලින් 80%ක් පමණම අවසන් කර තිබූ බැව් පැවසේ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/music/lajjo--has-not-been-shelved-ar-rahman/article1-225432.aspx |title=Lajjo has not been shelved: AR Rahman |newspaper=Hindustan Times |author=Rachana Dubey |date=26 May 2007 |access-date=25 November 2017 |archive-date=6 November 2013 |archive-url=https://archive.today/20131106155108/http://www.hindustantimes.com/entertainment/music/lajjo--has-not-been-shelved-ar-rahman/article1-225432.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; එසේවුව ද නොදන්නා හේතූන් මත මෙම ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක වූයේ නැත.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-26/news-interviews/27884409_1_mani-ratnam-film-taare-zameen-par |title=Lajjo shelved! |newspaper=The Times of India |agency=Mumbai Mirror |date=26 May 2007 |access-date=2017-11-25 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://archive.today/20131106155051/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-26/news-interviews/27884409_1_mani-ratnam-film-taare-zameen-par |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/archived-stories/whatever-happened-to-mani-ratnam-s-lajjo/article1-222276.aspx |title=Whatever happened to Mani Ratnam's Lajjo? |newspaper=Hindustan Times |author=Vajir Singh |date=12 May 2007 |access-date=25 November 2017 |archive-date=4 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104170722/http://www.hindustantimes.com/news-feed/archived-stories/whatever-happened-to-mani-ratnam-s-lajjo/article1-222276.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''ගුරු'' ලද ආර්ථික මෙන්ම විචාරක සාර්ථකත්වය සමගින්, රත්නම් 2008 පෙබරවාරියේ සිය ඊළඟ චිත්‍රපටය පිළිබඳ නිවේදනය කළේ ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/abhishek-aishwarya-to-play-ram-sita-in-mani-ratnam-s-ramayan_8431.html |title=Abhishek-Aishwarya to play Ram-Sita in Mani Ratnam’s Ramayan |newspaper=Zee News |date=20 August 2008 |accessdate=21 October 2013}}&lt;/ref&gt; මිත්‍යාමය වීරකාව්‍යයක් වන ''[[රාමායණය|රාමායණයේ]]'' නූතන දිගහැරුමක් වන මෙහි ප්‍රධාන චරිත සඳහා ඉහත යුවළම යොදාගැනිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Ramayan-retold/Article1-325514.aspx |title=Ramayan retold |newspaper=Hindustan Times |author=Ashok Rai |date=21 July 2008 |accessdate=20 October 2013 |archive-date=20 October 2013 |archive-url=https://archive.today/20131020155038/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Ramayan-retold/Article1-325514.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ආරම්භයේ දී චිත්‍රපටය හින්දි බසින් පමණක් නිර්මාණය කිරීමට තීරණය කොට තිබූ අතර, දෙමළ ප්‍රභේදය පිළිබඳ අදහස පසුව ඉදිරිපත් විය.&lt;ref name=&quot;Mani Ratnam&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/cp/2010/06/18/stories/2010061850010100.htm |title=Mani Exchange |newspaper=The Hindu |author=Ziya Us Salam |date=18 June 2010 |accessdate=10 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016085649/http://www.hindu.com/cp/2010/06/18/stories/2010061850010100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2009 ජනවාරියේ, චිත්‍රපටය නිර්මාණය වෙමින් පැවති අතරතුර දෙමළ ප්‍රභේදය යළි තෙලිඟු බසට හඬකවා ත්‍රි-භාෂා චිත්‍රපටයක් තැනීමට අදහස් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/44465.html |title=Mani Ratnam's 'Ashokavanam' in Telugu |publisher=IndiaGlitz |date=23 January 2009 |accessdate=9 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/06/04/stories/2010060459230200.htm |title=In Kollywood, it's the season of the tri-lingual film |newspaper=The Hindu |author=S. Aishwarya |date=4 June 2010 |accessdate=23 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016083848/http://www.hindu.com/2010/06/04/stories/2010060459230200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටයට නමක් යෙදීමට ඉතිරිව තිබුණ ද,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2008/oct/231008-Mani-ratnam-AbhiAsh-Diwali-Abhishek-Bachchan-Aishwarya-Rai.htm |title=Mani is on their minds |publisher=Mid-day |author=Subhash K Jha |date=23 October 2008 |accessdate=14 October 2013}}&lt;/ref&gt; මාධ්‍ය ඔස්සේ පුළුල් ලෙස ප්‍රචාරය වූයේ රාවණා විසින් සීතාව රඳවා සිටි ස්ථානය ආශ්‍රයෙන් එහි දෙමළ ප්‍රභේදය ''අශෝකවනම්'' නම් වනු ඇති බවයි. වැඩිදුර වාර්තා අනුව කියැවුණේ අධ්‍යක්ෂක [[කස්තුරි රාජා]] විසින් ඒ වනවිටත් සිය චිත්‍රපටයක් සඳහා එම තේමාව ලියාපදිංචි කොට තිබූ බැවින්, රත්නම් ඔහුගෙන් එය භාවිතය පිළිබඳ විමසා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/feb-09-01/ashokavanam-04-02-09.html |title=Mani seeks Ashokavanam from Kasthuriraja |publisher=Behindwoods.com |date=4 February 2009 |accessdate=14 October 2013}}&lt;/ref&gt;පසුව, මෙහි ප්‍රධාන නළුවා වන [[වික්‍රම් (නළුවා)|වික්‍රම්]] සම්මුඛ සාකච්ඡාවක දී පැහැදිළි කළේ චිත්‍රපටය තාවකාලිකව ''රාවණා'' ලෙස නම්කර තිබූ බවත්, එය ''අශෝකවනම්'' ලෙස වැරදි අයුරින් වාර්තාකොට ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/crossing-boundaries-/490207/0 |title=Crossing boundaries! |newspaper=The Indian Express |author=Namita Nivas |date=17 July 2009 |accessdate=14 October 2013}}&lt;/ref&gt; අනතුරුව, චිත්‍රපටය හින්දියෙන් ''රාවන්'' ලෙසත්, දෙමළ බසින් ''රාවණන්'' ලෙසත් සහ තෙලිඟු බසින් ''Villain'' (විලේන්) ලෙසත් නම්කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/may-10-04/mani-ratnam-raavanan-24-05-10.html |title=Why Mani Ratnam did not get the title? |publisher=Behindwoods |date=24 May 2010 |accessdate=21 October 2013}}&lt;/ref&gt;

කථාපුවත ''රාමායණය'' ඇසුරෙන් ආභාසය ලබා තිබුණත්, කථාව ගලායන්නේ රාවණාගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් ඔහුව ප්‍රධාන නළුවා බවට පත් කරමිනි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/cp/2009/03/20/stories/2009032050020800.htm |title=Itsy Bitsy: Epic Effort |newspaper=The Hindu |author=Nikhil Raghavan |date=20 March 2009 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016085140/http://www.hindu.com/cp/2009/03/20/stories/2009032050020800.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටයට කේන්ද්‍ර වී ඇත්තේ රාවණා සීතාව පැහැරගෙන ගොස් අශෝකවනයෙහි රඳවා සිටි අයුරු කියැවෙන 'අශෝකවනම්' කථාංගය වටා ය. පසුව රාම සිය භාර්යාව මුදවාගනියි.

=== නළුවරණය ===
බච්චන් සහ වික්‍රම් හින්දි ප්‍රභේදයෙහි එදිරිවාදී චරිත දෙක සඳහා යොදාගැනුණත්, රත්නම් දෙමළ ප්‍රභේදයේ දී ඔවුන්ගේ චරිත හුවමාරු කරගන්නා මෙන් ඉල්ලා සිටියේ ය.&lt;ref name=&quot;Mani Ratnam&quot; /&gt; මුලින් බච්චන් එකඟවුව ද, බස හැසිරවීමේ අපහසුව හේතුවෙන් පසුව ඔහු සැකපහළ කළේ ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2010/06/11/stories/2010061157770100.htm |title=Ab tak Bachchan |newspaper=The Hindu |author=Harshikaa Udasi |date=11 June 2010 |accessdate=10 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016083204/http://www.hindu.com/fr/2010/06/11/stories/2010061157770100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ඒ අනුව ඔහුගේ ස්ථානයට [[පෘථිවිරාජ් සුකුමාරන්|පෘථිවිරාජ්]] ආදේශ කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Prithviraj back as villain in Mani Ratnam's film |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/38587.html |publisher=IndiaGlitz |date=16 May 2008 |accessdate=14 October 2013}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටයේ ප්‍රභේද දෙකෙහිම ප්‍රධාන කාන්තා චරිතය රායි නිරූපණය කරයි.&lt;ref name=&quot;Cast&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.moviewood.net/bollywood/upcoming-movies/raavan |title=Raavan preview |publisher=Moviewood |accessdate=17 June 2010}}&lt;/ref&gt; කෙටිකාලීන නිහැඬියාවකින් පසු, [[කාර්තික් (නළුවා)|කාර්තික්]] සිය යළි පැමිණීම මෙම චිත්‍රපටය ඔස්සේ සිදුකළේ ය. ''[[මෞන රාගම්]]'' සහ ''[[අග්නි නට්චතිරම්]]'' චිත්‍රපටවලින් පසුව ඔහු සහ රත්නම් එක්ව කටයුතු කළ තෙවන අවස්ථාව මෙය විය.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Second coming |url=http://www.hindu.com/cp/2010/05/28/stories/2010052850040100.htm |author=T. Krithika Reddy |accessdate=15 October 2013 |newspaper=The Hindu |date=28 May 2010 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016131333/http://www.hindu.com/cp/2010/05/28/stories/2010052850040100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ප්‍රභූ (නළුවා)|ප්‍රභූ]] මෙහි ප්‍රමුඛ චරිතයක් සඳහා තෝරාගැනිණි. මින් පෙර ඔහු රත්නම් සමග ''අග්නි නට්චතිරම්'' සහ ''[[අංජලි (1990 චිත්‍රපටය)|අංජලී]]'' චිත්‍රපට සඳහා දායක වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/42241.html |title=Prabhu on cloud nine |publisher=IndiaGlitz |date=13 October 2008}}&lt;/ref&gt; රාවණාගේ සොයුරිය ලෙස රඟපෑමට [[ප්‍රියාමණි]] තෝරාගැනුණු අතර,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-31/news-interviews/28202124_1_priya-mani-raavana-mani-ratnam |title=Abhishek’s sister? Not me! |newspaper=The Times of India |author=Meena Iyer |date=31 August 2009 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029211214/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-31/news-interviews/28202124_1_priya-mani-raavana-mani-ratnam |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[මුන්නා (නළුවා)|මුන්නා]] තෝරාගැනුණේ විභීෂණ හා සමාන චරිතයක් නිරූපණයටයි.&lt;ref&gt;{{cite news |author=P Sangeetha |title=Ash liked my work: Munna |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-24/news-interviews/28298704_1_raavanan-munna-wedding-reception |accessdate=14 October 2013 |newspaper=The Times of India |date=24 June 2010 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016091554/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-24/news-interviews/28298704_1_raavanan-munna-wedding-reception |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මන්ඩෝදරීගේ චරිතය වෙනුවෙන් [[බිපාෂා බාසු]] තෝරාගැනුණු නමුත්,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-09-09/news-interviews/28103705_1_ravana-mandodari-bipasha-basu-s-homepage |title=Bipasha is ‘Ravana’ Abhi’s wife |newspaper=The Times of India |author=Vickey Lalwani |date=9 September 2009 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029212245/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-09-09/news-interviews/28103705_1_ravana-mandodari-bipasha-basu-s-homepage |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/bipasha-basu-joins-the-cast-of--raavan-/518632/ |title=Bipasha Basu joins the cast of ‘Raavan’ |newspaper=The Indian Express |author=Geety Sahgal |date=18 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:V7KBZILkFDUJ:www.galatta.com/tamil/news/raavan-ashokavanam-bipasha-basu-as-mandodari/29944/+&amp;cd=9&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;gl=in |title=Bipasha Basu as Mandodari |publisher=Galatta |author=Baiju NT |date=11 September 2009 |accessdate=28 October 2013}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටය කෙටි කිරීම සඳහා පසුව එම චරිතය ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-10-05/news-interviews/28061686_1_bipasha-basu-bengali-beauty-film |title=Bipasha's role in Raavan scrapped |newspaper=The Times of India |author=Meena Iyer |date=5 October 2009 |access-date=2017-11-25 |archive-date=2013-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023062910/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-10-05/news-interviews/28061686_1_bipasha-basu-bengali-beauty-film |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/not-doing-raavan-an-amicable-decision-bipasha/article32205.ece |title=Not doing 'Raavan' an amicable decision: Bipasha |newspaper=The Hindu |agency=IANS |date=11 October 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/Bipasha+out+of+Raavan/1/65176.html |title=Bipasha out of Raavan? |publisher=India Today |author=Dheeraj Juneja |date=7 October 2009 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/bollywood/hindi-movies-news/oct-09-01/bipasha-basu-06-10-09.html |title=Bipasha Basu out of Raavan |publisher=Behindwoods |date=6 October 2009 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/oct-09-03/raavan-13-10-09.html |title=No Mandodari in Raavan |publisher=Behindwoods |date=13 October 2009 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt; ප්‍රහසන ශිල්පී [[වයියාපූරි]] විසින් මෙහි විකෘතලිංගිකයකුගේ චරිතයක් නිරූපණය කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/44707.html |title=Vaiyapuri plays a transgender |publisher=IndiaGlitz |date=2 February 2009 |accessdate=9 October 2013}}&lt;/ref&gt;

මෙහි සිනෙමාරූපණය [[වී. මණිකන්ඩන්]] විසින් මෙහෙයවූව ද &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/01/stories/2008110152090800.htm |title=Visuals speak |newspaper=The Hindu |author=K. Jeshi |date=1 November 2008 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016124413/http://www.hindu.com/mp/2008/11/01/stories/2008110152090800.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ඔහු ව්‍යාපෘතියෙන් ඉවත් වීම හේතුවෙන් පසුව ඒ සඳහා [[සන්තෝෂ් සිවන්]] යොදාගැනිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/47067.html |title=Santosh Sivan joins team 'Raavan' |publisher=IndiaGlitz |date=19 May 2009}}&lt;/ref&gt; සංස්කරණ කටයුතු [[ශ්‍රීකර් ප්‍රසාද්]] විසින් සිදුකරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://hindu.com/thehindu/mp/2010/11/02/stories/2010110250470300.htm |title=Master of montage |newspaper=The Hindu |author=Subha J Rao |date=2 November 2010 |accessdate=10 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016124409/http://hindu.com/thehindu/mp/2010/11/02/stories/2010110250470300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; රායිගේ වස්ත්‍ර විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද්දේ මෝස්තර නිර්මාණ ශිල්පී [[සබ්‍යසචි මුඛර්ජී]] විසිනි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?261316 |title=Khadi’s Refinement Lies In Its Humility |newspaper=Outlook India |author=Shefalee Vasudev |date=24 August 2009 |access-date=25 November 2017 |archive-date=19 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090819124426/http://www.outlookindia.com/article.aspx?261316 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නර්තන රචනය [[ගනේෂ් ආචාර්ය]], බ්‍රින්දා, [[ශෝබනා]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/46349.html |title=Shobana turns Ash's choreographer |publisher=IndiaGlitz |date=17 April 2009 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt; සහ අස්තාද් දෙබූ සිදුකළහ. [[පීටර් හෙයින්]] සහ ශ්‍යාම් කෞෂාල් විසින් ක්‍රියාදාම ජවනිකා රචනය සිදුකරන ලදී. මෙහි නිෂ්පාදන සැලසුම සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන ලද්දේ [[සමීර් චන්දා]]යි.

=== රූගත කිරීම් ===
මෙම චිත්‍රපටයේ දර්ශන බොහෝමයක් රූගත කෙරුණේ ඉන්දියාව අවට එළිමහන් පෙදෙස්වල වන අතර, ඇතැම් ස්ථාන මින් පෙර නොදුටු ස්ථාන විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/southern-fare/1024672/ |title=Southern fare |newspaper=The Indian Express |date=2 November 2012 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; රූගත කිරීම් තුම්කූර් ([[කර්ණාටක]]), [[ජාන්සි]] අසල [[ඕර්ඡා]] සහ [[මධ්‍ය ප්‍රදේශ්]]හි වනාන්තර,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/cp/2009/01/23/stories/2009012350180800.htm |title=Itsy Bitsy: Out in the woods |newspaper=The Hindu |author=Nikhil Raghavan |date=23 January 2009 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=27 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090127022056/http://hindu.com/cp/2009/01/23/stories/2009012350180800.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[මහාරාෂ්ට්‍ර]]යේ [[මහබලේශ්වර්]] වැනි ස්ථානවල සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2010/05/07/stories/2010050750330100.htm |title=Raavan, a re-incarnation |newspaper=The Hindu |author=Malathi Rangarajan |date=7 May 2010 |accessdate=8 October 2013 |archive-date=17 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017002358/http://www.hindu.com/fr/2010/05/07/stories/2010050750330100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; රත්නම් විසින් ශ්‍රී ලංකාව තුළ ද රූගත කිරීම් සිදුකිරීමට සැලසුම් කොට සිටි බැව් වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/090503/Magazine/sundaytimestvtimes_08.html |title=Mani Ratnam’s ‘Raavan’ can turn a new chapter in Tourism |newspaper=Sunday Times |date=3 May 2009 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cinegola.com/blog/2008/10/24/maniratnam-ashokavanam-to-shoot-in-srilanka/ |title=Maniratnam Ashokavanam to shoot in Srilanka |publisher=CineGola |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; නමුත් [[LTTE]] ත්‍රස්තවාදීන්ගේ තර්ජන එල්ලවේ යැයි සිතා එය අත්හැරි බැව් පැවසේ.&lt;ref name=&quot;Kerala&quot; /&gt; නමුත් එම පුවත් දූෂමාන කටකථා යැයි පවසමින් රත්නම් එය ප්‍රතික්ෂේප කරයි.&lt;ref name=&quot;Lanka&quot; /&gt;

ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණ කටයුතු 2008 ඔක්තෝබරයේ [[කේරළ]]යේ [[කෝචි]] අසල වනාන්තරයේ දී සිදු විය. දර්ශන කිහිපයක් රත්නම්ගේ ප්‍රියතම ස්ථානයක් වූ [[අතිරප්පිල්ලි ඇල්ල|අතිරප්පිල්ලි ඇ‍ල්ලේ]] දී රූගත කෙරිණි. ඔහු විසින් ''[[දිල් සේ..]]'' චිත්‍රපටයේ 'ජියා ජාලේ' ගීතය සහ ''[[ගුරු (2007 චිත්‍රපටය)|ගුරු]]'' චිත්‍රපටයේ 'බර්සෝ රේ' ගීතය රූගත කොට තිබුණේ ද මෙහි ය.&lt;ref name=&quot;Kerala&quot;&gt;{{cite web |url=http://inhome.rediff.com/movies/2008/oct/07bach.htm |title=Ash, Abhishek to shoot in Kerala |publisher=Rediff |author=Gullu Gupshup |date=7 October 2008}}&lt;/ref&gt; පරිසර සංචරණ මධ්‍යස්ථානයක් වූ [[මලයට්ටූර්]]හි රූගත කිරීම් වනාරක්ෂක නිලධාරීන් විසින් තහනම් කරන ලද්දේනීති උල්ලංඝනය සහ තාවකාලික මඩු ඉදිකිරීම හේතුවෙනි‍.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/forest-officials-stop-film-shooting/article1354817.ece |title=Forest officials stop film shooting |newspaper=The Hindu |date=12 October 2008 |accessdate=20 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/Mani+Ratnam+forced+to+cancel+shooting+in+Kerala/1/17513.html |title=Mani Ratnam forced to cancel shooting in Kerala |newspaper=India Today |author=Nirmala Ravindran |date=13 October 2008 |accessdate=20 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/mani-ratnam-violates-kerala-forest-rules-shooting-stopped_12951.html |title=Mani Ratnam violates Kerala forest rules, shooting stopped |publisher=Zee News |agency=IANS |date=11 October 2008 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/english/story.php?id=4733 |title=Conditional permission to Ratnam's film shoot in Kerala forest |publisher=Mathubhumi |date=14 October 2008 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/news/2008/mani-ratnam-ravana-shooting-stopped-131008.html |title=Shooting of mani ratnam's Ravana banned |date=13 October 2008 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt; මේ නිසා 2008 ඔක්තෝබර් මස මෙම ගැටලු විසඳාගන්නා තෙක් දින 11ක් රූගත කිරීම් ප්‍රමාද කිරීමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1203433/report-mani-can-shoot-in-the-wilderness |title=Mani can shoot in the wilderness |newspaper=DNA India |author=Prithwish Ganguly |date=4 November 2008 |accessdate=20 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/oct-08-04/mani-ratnam-22-10-08.html |title=Mani's Ravana secrets! |publisher=Behindwoods |date=22 October 2008 |accessdate=10 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.topnews.in/shooting-mani-ratnam-s-raavan-resumes-after-forest-row-284939 |title=Shooting of Mani Ratnam’s ‘Raavan’ resumes after forest row |publisher=TopNews |author=Ashok Rao |date=7 November 2008 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt; රූගතකිරීම්වල දෙවන අදියර 2008 දෙසැම්බර් මස [[ඌටි]]යේ දී ඇරඹුණු නමුත්, එය ද ප්‍රමාද කිරීමට සිදුවූයේ ප්‍රදේශයේ කුලීරථ රියැදුරන් සිය ව්‍යාපාරයට අවාසිදායක යැයි පවසමින් චිත්‍රපට සංගමයේ (FEFSI) වාහන භාවිතයට විරෝධය පෑම හේතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2008/12/18/stories/2008121850770300.htm |title=Confrontation over transport |newspaper=The Hindu |date=18 December 2008 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=17 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017003656/http://www.hindu.com/2008/12/18/stories/2008121850770300.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/more-problems-for-mani-ratnam-news-tamil-kkfs75dafdf.html |title=More problems for Mani Ratnam |publisher=Sify |date=18 December 2008}}&lt;/ref&gt; මේ නිසා රත්නම් රූගත කිරීම් තාවකාලිකව නවතා දමා [[හොගෙනක්කල් ඇල්ල]] කරා ගියේ ය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=648060 |title=Mani Ratnam cancels film shooting after drivers' protest |publisher=Outlook India |date=17 December 2008 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/07/04/stories/2010070457780200.htm |title=Indian locations provide stunning backdrops for film shoots |newspaper=The Hindu |author=S. Aishwarya |date=4 July 2010 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=17 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017005736/http://www.hindu.com/2010/07/04/stories/2010070457780200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2009 පෙබරවාරියේ දී නිෂ්පාදක කණ්ඩායම [[කොල්කතා]] වෙත පැමිණි අතර, මෙහි [[අගර්පරා]]හි [[හූඝ්ලි ගඟ|හූඝ්ලි]] ගං ඉවුරේ දී 'කල්වාරේ' ගීතය රූගත කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraphindia.com/1090215/jsp/frontpage/story_10538098.jsp |title=Raavan brings Sita to town: Ash&amp;nbsp;-Abhi to shoot for Mani |newspaper=The Telegraph |date=15 February 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraphindia.com/1090224/jsp/entertainment/story_10580063.jsp |title=Missing in action: Abhishek! |newspaper=The Telegraph |date=24 February 2009 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraphindia.com/1090304/jsp/entertainment/story_10620058.jsp |title=Watching you! |newspaper=The Telegraph |author=Anindya Shankar Ray, Mohua Das |date=4 March 2009 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-15/news-interviews/28047631_1_mani-ratnam-jute-mill-raavana |title=Mani ratnam to shoot Ravana |newspaper=The Times of India |author=Priyanka Dasgupta |date=15 February 2009 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=18 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131018044710/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-15/news-interviews/28047631_1_mani-ratnam-jute-mill-raavana |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; පසුව ඌටිහි රූගත කිරීම් නැවත සිදුවූ අතර, 2009 අප්‍රේල් මස රත්නම් රෝගී විය. ඔහුව [[ඇපලෝ රෝහල්]] වෙත ඇතුළත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-16/news-interviews/28030117_1_mani-ratnam-raavana-gulzar |title=Mani walked out of recording... into hospital! |newspaper=The Times of India |author=Subhash K Jha |date=16 April 2009 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=18 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131018032039/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-16/news-interviews/28030117_1_mani-ratnam-raavana-gulzar |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200904151510.htm |title=Mani Ratnam recovering after complaints of breathing problem |newspaper=The Hindu |author=PTI |date=15 April 2009 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016121331/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200904151510.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/04/16/stories/2009041654130400.htm |title=Mani Ratnam admitted to hospital |newspaper=The Hindu |date=16 April 2009 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016121452/http://www.hindu.com/2009/04/16/stories/2009041654130400.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මේ නිසා රූගත කිරීම් තවත් දින 47ක් ප්‍රමාද වූ අතර, 2009 ජූනි මස ඔහු සුවය ලැබීමෙන් පසු රූගත කිරීම් යළි ඇරඹිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sify.com/movies/kannada/fullstory.php?id=14891619 |title=Mani Ratnam shoots in Ooty! |publisher=Sify |date=2 June 2009}}&lt;/ref&gt; මෙම ප්‍රමාද වීම් හේතුවෙන් සිය සෙසු කටයුතුවලට බලපෑම් ඇතිවන හෙයින්, DOP මණිකන්ඩන් මැයි මස කණ්ඩායමෙන් ඉවත් වූ අතර, ඒ වෙනුවට සන්තෝෂ් සිවන් යොදාගැනිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-20/news-interviews/28179584_1_mani-ratnam-santosh-sivan-raavana |title=Mani's distress call to Sivan |newspaper=The Times of India |author=Kunal M Shah, Bharti Dubey |date=20 May 2009 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029211515/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-20/news-interviews/28179584_1_mani-ratnam-santosh-sivan-raavana |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Sreedhar Pillai |title=Raavanan happened by accident: Sivan |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-09/news-interviews/28279829_1_raavanan-mani-ratnam-films |accessdate=15 October 2013 |newspaper=The Times of India |date=9 June 2010 |archive-date=15 October 2013 |archive-url=https://archive.today/20131015081550/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-09/news-interviews/28279829_1_raavanan-mani-ratnam-films |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ජූලි මස වන විට, කණ්ඩායම කේරළ වෙත නැවත පැමිණියහ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-21/news-interviews/28166381_1_amar-singh-illnesses-bachchans |title=Ash sets aside work for Amar Singh |newspaper=The Times of India |author=Subhash K Jha |date=21 July 2009 |accessdate=27 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200746/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-21/news-interviews/28166381_1_amar-singh-illnesses-bachchans |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මෙහි දී [[චාලකුඩි]]යේ ඇතැම් දර්ශන නැවත වරක් රූගත කෙරුණේ කටයුතු ඉක්මන් කිරීම පිළිබඳ රත්නම් නොසතුටට පත්වීම හේතුවෙනි.&lt;ref name=&quot;Lanka&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14887855&amp;cid=2363 |title=Raavan goes to Chalakudy via Pollachi! |publisher=Sify |date=14 May 2009 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2009/apr/030409-Abhishek-Mani-Ratnam-Raavan-Chalakudy-jungles.htm |title=Chalo Chalakudy! |publisher=Mid Day |author=Sonal Chawla |date=3 April 2009 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt; මෙම කාලය අවට ඇදහැළුණු තද වැසි හේතුවෙන් රූගත කිරීම් තවදුරටත් ප්‍රමාද විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/archives/Rains-spoil-Raavan-s-mood/Article1-435790.aspx |title=Rains spoil Raavan's mood |newspaper=Hindustan Times |date=24 July 2009 |accessdate=27 October 2013 |archive-date=31 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031151433/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/archives/Rains-spoil-Raavan-s-mood/Article1-435790.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; එපමණක් නොව, රූගත කිරීම් වෙනුවෙන් අලියකු රැගෙන ආ විට කුලප්පු වූ එම අලියා ඇත්ගොව්වාව මරා දමා දිවගියේ ය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/48663.html |title=Mahot killed in 'Ravana' shooting |publisher=IndiaGlitz |date=30 July 2009 |accessdate=20 October 2013}}&lt;/ref&gt; සත්ත්ව සුබසාධන මණ්ඩලය මෙහි නිෂ්පාදන සමාගම (මැඩ්‍රාස් ටෝකීස්) වෙත නිවේදනයක් ලබාදුන්නේ අලීන් භාවිතා කිරීමට අවසර නොගැනීම හේතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/mani-ratnams-ravan-ends-up-in-more-trouble/496415/ |title=Mani Ratnam's 'Ravan' ends up in more trouble |newspaper=The Indian Express |date=31 July 2009 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.ndtv.com/article/india/mani-ratnam-s-film-company-served-notice-6522 |title=Mani Ratnam's film company served notice |publisher=NDTV |agency=PTI |date=30 July 2009 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;

2009 අගෝස්තු මස චිත්‍රපටයේ අවසන් අදියර ඇරඹිණි. මෙය [[මහාරාෂ්ට්‍ර]]යේ [[මල්ෂේජ් ඝාට්]]ස්හි සිදුවූ අතර, කථාවේ උච්චතම අවස්ථාවේ දර්ශනය මෙහි දී රූගත කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:nCq5GX2WPqkJ:www.galatta.com/tamil/news/raavan-climax-at-the-historic-malshej-ghat/30452/+&amp;cd=23&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;gl=in |title=Raavan climax at the historic Malshej Ghat |publisher=Galatta |author=K. V. Vasudevan |date=25 September 2009 |accessdate=28 October 2013}}&lt;/ref&gt; මෙහි අවසන් සටන දැවමය පාලමක් මත රූගත කෙරිණි..&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/features/2010/abhishek-vikram-raavan-020610.html|title=Abhishek, Vikram fight on wooden bridge in Raavan |publisher=Oneindia |date=2 June 2010 |accessdate=28 October 2013}}&lt;/ref&gt; නිෂ්පාදන නිර්මාණ සැලසුම් ශිල්පී සමීර් චන්දා විසින් ජවනිකාවේ දර්ශන විවිධ කෝණවලින් රූගත කිරීම පහසුවීමට එකිනෙකට සමාන පාලම් තුනක් ඉදිකරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article431783.ece |title=The story of 'Raavan's 3 bridges |newspaper=The New Indian Express |date=8 June 2010 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029210415/http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article431783.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/1074 |title=3 bridges, 2500 planks for climactic bridge-fight in Raavan |publisher=Bollywood Hungama |date=2 June 2010 |accessdate=28 October 2013}}&lt;/ref&gt; මුලින් මෙම පාලම් ශ්‍රීලංකාවේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ හෝ දකුණු අප්‍රිකාවේ ඉදිකිරීමට සැලසුම් කර තිබුණත්, වියදම් අඩු කරගැනීමේ අරමුණින් එය [[මුම්බායි]]හි ඉදිකෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/chunk-ht-ui-entertainmentsectionpage-bollwood/abhi-carried-ash-to-the-raavan-bridge/article1-554332.aspx |title=Abhi carried Ash to the Raavan bridge |newspaper=Hindustan Times |author=Subhash K. Jha |date=7 June 2010 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=31 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031202520/http://www.hindustantimes.com/news-feed/chunk-ht-ui-entertainmentsectionpage-bollwood/abhi-carried-ash-to-the-raavan-bridge/article1-554332.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=22&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=BGMIR&amp;mydateHid=20-08-2011&amp;pubname=Mirror+-+Bangalore&amp;edname=&amp;articleid=Ar02201&amp;publabel=MM |title=Gods needed him to redesign heaven |newspaper=The Times of India |author=Subhash K Jha |date=20 August 2011 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=6 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706210636/http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; නමුත් අයහපත් කාලගුණය සහ දැඩි වර්ෂාව හේතුවෙන් රූගත කිරීම් දින කිහිපයකට අඩාළ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/news/1193198/ |title=Bad weather causes further delay in Raavan shoot |publisher=Bollywood Hungama |date=9 October 2009 |accessdate=28 October 2013}}&lt;/ref&gt; වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් ‍කණ්ඩායමේ ඇතැම් සාමාජිකයනට විරුද්ධව නඩු පවරන ලද්දේ නීති උල්ලංඝනය කිරීම හේතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.deccanherald.com/content/20894/content/217589/F |title=Forest Dept files cases against 14 |newspaper=Deccan Herald |agency=PTI |date=21 August 2009 |accessdate=28 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thepunekar.com/2009/08/24/mani-ratnams-film-ravan-in-trouble-in-the-forest-area-of-junnar-taluka/ |title=Mani Ratnam’s film ‘Ravan’ in trouble in the forest area of Junnar taluka |publisher=The Punekar |date=24 August 2009 |accessdate=28 October 2013}}&lt;/ref&gt; 2009 අවසානය වන විට චිත්‍රපටයේ පශ්චාත්-නිෂ්පාදන කටයුතු සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2009/08/21/5419/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100427042724/http://www.bollywoodhungama.com/features/2009/08/21/5419/ |title=Raavan embarks for last schedule, gears up for Apr-May'10 release |publisher=Bollywood Hungama |author=Joginder Tuteja |date=21 August 2009 |archivedate=27 April 2010}}&lt;/ref&gt;

මෙහි නළුවන් විසින් ක්‍රියාදාම ජවනිකා රැසක් නිරූපණය කරන ලදී..&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.deccanherald.com/content/66005/raavan-my-most-challenging-film.html |title=Raavan was my most challenging film to date: Abhishek Bachchan |newspaper=Deccan Herald |agency=IANS |date=26 April 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; නළුවන්හට කැපුම් තුවාල සහ සීරීම් තුවාල සිදුවී තිබූ හෙයින් ඔවුනට අංග රචනයක් අවශ්‍ය නොවිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mid-day.com/specials/2010/jun/200610-vikram-aishwarya-rai-raavan-stunts-forest.htm |title=Shooting on the edge |publisher=Mid Day |author=Jigar Shah |agency=Bollywood News Service |date=20 June 2010 |accessdate=31 Octobe 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2010/apr/060410-ash-bruised-on-sets.htm |title=Aishwarya bruised on Raavana sets |newspaper=Mid Day |date=6 April 2010 |accessdate=29 October 2013}}&lt;/ref&gt; මෙහි හඳුන්වා දීමේ දර්ශනය වෙනුවෙන් මෙහි ප්‍රධාන නළුවා හට හොගෙනක්කල් ඇල්ලඅ සල අඩි 90ක් උස ගල් කුළකින් පහත ඇති ගංගා වෙතට පැනීමට සිදු වේ.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Prema Manmadhan |title=Ram-Ravanan up close |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/ramravanan-up-close/article482473.ece |accessdate=15 October 2013 |newspaper=The Hindu |date=23 June 2010}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; මෙම අවදානම් සහගත දර්ශනය නිරූපණය කරන ලද්දේ [[බැංගලෝරය|බැංගලෝ‍රයේ]] ජාතික කිමිදුම් ශූරයකු වූ බල්රාම් නම් ඔහුගේ ද්විත්ව නළුවා විසිනි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/bangalore/1398387/report-raavan-so-who-is-the-real-hero |title=So who is the real hero? |agency=DNA India |author=Nandini Kumar |date=19 June 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; කේර‍ළයේ සම්භවය වූ සටන් කලාවක් වන [[කලාරිපායාට්ටු]] මෙම චිත්‍රපටයේ දක්නට ලැබේ. [[කෝලිකොඩේ]]හි කලාරි ක්‍රීඩා පුහුණුකරුවකු වූ සුනිල් කුමාර් විසින් නළුවන්ට පුහුණුව ලබාදෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-13/chennai/28108255_1_kalaripayattu-malayalam-thiruvananthapuram |title=Where the stars line up to learn Kalaripayattu |newspaper=The Times of India |author=Priya M Menon |date=13 December 2009 |access-date=2017-11-25 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811070414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-13/chennai/28108255_1_kalaripayattu-malayalam-thiruvananthapuram |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; අද්‍යතන නර්තන ශීල්පී අස්තාද් දෙබූ චිත්‍රපටයේ එන ප්‍රෝඩාකාරී දර්ශනයක් සඳහා නර්තන රචනය සිදුකළේ ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-27/news-interviews/28177183_1_aishwarya-rai-bachchan-s-homepage-ash-saroj-khan |title=Ash learns new steps! |newspaper=The Times of India |author=Subhash K Jha |date=27 July 2009 |access-date=2017-11-25 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811070427/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-27/news-interviews/28177183_1_aishwarya-rai-bachchan-s-homepage-ash-saroj-khan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article442139.ece |title=The dance choreographer who did a stunt scene |newspaper=The New Indian Express |author=Shilpa Krishnan |date=21 June 2010 |accessdate=23 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185749/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article442139.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/deboo-choreographed-an-escape-sequence-in-raavan/619870/ |title=Deboo choreographed an escape sequence in Raavan |newspaper=The Indian Express |author=Dipti Nagpaul D'souza |date=17 May 2010 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/1293202/report-from-the-street-to-the-stage |title=from the street to the stage |newspaper=DNA India |author=Riddhi Doshi |date=26 September 2009}}&lt;/ref&gt;

මෙහි පෙනුම සඳහා වික්‍රම්ට සිය කොණ්ඩය කොටට කපැමීට සිදුවූ අතර, මුදාහැරීම තෙක් ඔහු එය ආවරණය කොට තබාගත්තේ ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/cp/2009/01/16/stories/2009011650130400.htm |title=Contagious caps |newspaper=The Hindu |author=Nikhil Raghavan |date=16 January 2009 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=17 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017010037/http://www.hindu.com/cp/2009/01/16/stories/2009011650130400.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; සහාය නළු මුන්නාට ඔහුගේ චරිතය සඳහා හිස මුඩු කිරීමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/57684.html |title=Munna tonsures for 'Raavanan' |publisher=IndiaGlitz |date=10 June 2010 |accessdate=21 October 2013}}&lt;/ref&gt; සිය දර්ශන සඳහා බස හැසිරවීමට රායි දෙමළ බස පුහුණුවූවා ය. ඇගේ දෙමළ හැසිරවීම පිළිබඳ සතුටට පත්වූ රත්නම් ඇගේ චරිතයට ඇයටම හඬකැවීම තීරණය කළ නමුත්,&lt;ref&gt;{{cite news |author=Prithwish Ganguly |title=Mani floored by Ash's Tamil talk |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1216461/report-mani-floored-by-ash-s-tamil-talk |accessdate=15 October 2013 |newspaper=DNA India |date=24 December 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-13/news-interviews/28128182_1_tamil-film-dubbing-aishwarya-rai |title=Ash dubs in Tamil |newspaper=The Times of India |author=Subhash K Jha |date=13 April 2010 |accessdate=28 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029210508/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-13/news-interviews/28128182_1_tamil-film-dubbing-aishwarya-rai |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Aishwarya dubs in Tamil for 'Raavanan' |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/56119.html |publisher=IndiaGlitz |date=13 April 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Pichumani |title=Aish’s voice in ‘Ashokavanam’ |url=http://www.kollynews.com/kollywood/aish%E2%80%99s-voice-in-%E2%80%98ashokavanam%E2%80%99/comment-page-6 |publisher=kollynews |date=27 December 2009}}&lt;/ref&gt; පසුව මුලින් ''[[ඉරුවර්]]'' සහ ''ගුරු'' චිත්‍රපටවල ඇයට හඬකැවූ නිළි [[රෝහිනී (නිළිය)|රෝහිනී]] මෙහි ඇගේ චරිතයට හඬකැවීමට යොදාගැනිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/58554.html |title=The other face of Rohini |publisher=IndiaGlitz |date=13 July 2010 |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Meera Srinivasan |title=Success of dubbing artist lies in not letting audience know who you are |url=http://www.hindu.com/2010/07/14/stories/2010071450740200.htm |accessdate=15 October 2013 |newspaper=The Hindu |date=14 July 2010 |archive-date=16 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016121455/http://www.hindu.com/2010/07/14/stories/2010071450740200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== මුදාහැරීම ==

=== අලෙවිකරණය ===
ප්‍රවර්ධන අංගයක දී මිනිත්තු 10ක ටීසරයක් මුදාහැරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2010/05/17/stories/2010051751040800.htm |title=The run-up to Raavanan |newspaper=The Hindu |author=Malathi Rangarajan |date=17 May 2010 |accessdate=8 October 2013 |archive-date=10 October 2013 |archive-url=https://archive.today/20131010071505/http://www.hindu.com/mp/2010/05/17/stories/2010051751040800.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/05/15/stories/2010051562420200.htm |title=Raavanan crew share their experiences |newspaper=The Hindu |date=15 May 2010 |accessdate=8 October 2013 |archive-date=20 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920184829/http://www.hindu.com/2010/05/15/stories/2010051562420200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ දී චිත්‍රපටය නිරාවරණය කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/05/14/stories/2010051466372200.htm |title=Cannes fete off to a start with ‘Robin Hood' |newspaper=The Hindu |author=PTI |date=14 May 2010 |accessdate=9 October 2013}}&lt;/ref&gt; ''Villain''හි ප්‍රවර්ධන කටයුතු ආන්ධ්‍රාවේ දී සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/06/18/stories/2010061859830200.htm |title=‘One-woman show' disappoints |newspaper=The Hindu |author=Yogendra Kalavalapalli |date=18 June 2010 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921002253/http://www.hindu.com/2010/06/18/stories/2010061859830200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== චිත්‍රපට උළෙලවල්හි දී තිරගත වීම් ===
මෙම චිත්‍රපටය 67වන [[වැනීස් චිත්‍රපට උළෙල|වැනීස් චිත්‍රපට උළෙලේ]] දී තිරගත විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-25/news-interviews/28220422_1_mani-ratnam-filmmaker-award-suhasini |title=Raavanan enthralls Venice |newspaper=The Times of India |author=Asish Samanta |accessdate=25 September 2010 |date=25 September 2010 |archive-date=11 July 2012 |archive-url=https://archive.today/20120711025851/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-25/news-interviews/28220422_1_mani-ratnam-filmmaker-award-suhasini |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/showcasing-raavan-in-venice/20100907.htm |title=Showcasing Raavan in Venice |publisher=Rediff |date=7 September 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටය [[වැනීසිය|වැනීසියේ]] දී ඉහළ ප්‍රතිචාර ලද අතර, ප්‍රේක්ෂකයන් විසින් එය තිරගත වීමෙන් පසු අත්පොලසන් දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bollywoodtrade.com/trade-news/raavan-and-raavanan-a-big-hit-in-film-festivals/1935.htm |title=Raavan and Raavanan a big hit in film festivals |publisher= Bollywood Trade |date=27 September 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; මෙහි ප්‍රධාන චිත්‍රපට නිර්මාණ ශීල්පීයාහට [[ජේගර්-ලෙකූල්ට්‍රේ]] ගෞරවය පිරිනැමිණි. මෙම ගෞරවය පිරිනැමුණේ ටකේෂි කිටානෝ, අබ්බාස් කියාරොස්තාමි සම සිල්වෙස්ටර් ස්ටැලෝන් වැනි සුප්‍රකට පුද්ගලයනට ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-06/news-interviews/28244828_1_raavanan-filmmaker-award-suhasini-and-vikram |title=Raavanan goes to Korea |newspaper=The Times of India |author=P Sangeetha |accessdate=6 October 2010 |date=6 October 2010 |archive-date=3 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503103152/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-06/news-interviews/28244828_1_raavanan-filmmaker-award-suhasini-and-vikram |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/mani-ratnam-honoured-at-venice-film-festival/20100908.htm |title=Mani Ratnam honoured at Venice Film Festival |publisher=Rediff |date=8 September 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-abhi-ash-cheer-for-mani-ratnam/20100518.htm |title=Ash, Abhishek cheer for Mani Ratnam in Cannes |publisher=Rediff |date=18 May 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; පසුව, චිත්‍රපටය [[15වන බුසන් අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙල|15වන බුසන් අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට උළෙලේ]] සහ&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/raavanan-at-pusan-festival/article819816.ece |title=Raavanan at Pusan festival |newspaper=The Hindu |date=8 October 2010 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2010/11/05/stories/2010110550730100.htm |title=French star steals the show |newspaper=The Hindu |author=Lekha J. Shankar |date=5 November 2010 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029222121/http://www.hindu.com/fr/2010/11/05/stories/2010110550730100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://movies.ndtv.com/regional/raavanan-at-pusan-international-film-festival-58042 |title=Raavanan at Pusan International Film Festival |newspaper=NDTV |agency=PTI |date=8 October 2010 |accessdate=27 October 2013 |archive-date=8 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108235325/http://movies.ndtv.com/regional/raavanan-at-pusan-international-film-festival-58042 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ඉන්දියානු පැනොරාමා චිත්‍රපට උළෙලේ දී ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2011/03/04/stories/2011030450260400.htm |title=Port calling: Indian Panorama Film Festival |newspaper=The Hindu |author=Ziya Us Salam |date=4 March 2011 |accessdate=9 October 2013}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටයේ මංගල දර්ශනය නිව් යෝක් නගරයේ 10වන වාර්ෂික මහින්ද්‍රා [[ඉන්දු-ඇමරිකානු කලා කවුන්සිලය|ඉන්දු-ඇමරිකානු කලා කවුන්සිල]] චිත්‍රපට උළෙලේ දී ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/raavanan-will-be-screened-at-miaac-2010_100446882.html |title=Raavanan Will Be Screened At MIAAC 2010 |publisher=Thaindian |author=Sampurn Wire |date=20 October 2010 |accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.iaac.us/MIAAC2010/raavanan/ Tenth Annual MIAAC Film Festival&lt;/ref&gt; මණි රත්නම් කෘතිය ඇගයූ [[ජිම් ලූස්]] සඳහන් කළේ 'රාවණන්' යනු 2010 වර්ෂයේ නැරඹිය යුතුම චිත්‍රපටයක් බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/jim-luce/mani-ratnams-raavanan-the_b_784529.html |title=Mani Ratnam's Raavanan: The Must-See International Film of 2010 |newspaper=The Huffington Post |author=Jim Luce |date=16 November 2010 |accessdate=16 November 2010}}&lt;/ref&gt; 29වන සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ආසියානු ඇමරිකානු චිත්‍රපට උළෙලේ ද මෙය ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://behindwoods.com/tamil-movie-news-1/feb-11-03/mani-rathnam-raavanan-19-02-11.html |title=Raavanan still a favorite |publisher=Behindwoods |date=19 February 2011 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://caam.gala-engine.com/2011/films-events/program/raavanan/ |title=San Francisco International Asian American Film Festival |publisher=[[ආසියානු ඇමරිකානු මාධ්‍ය සඳහා මධ්‍යස්ථානය|Center for Asian American Media]] |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;

=== සිනමාහල් මුදාහැරීම ===
මුදාහැරීමට ප්‍රථම [[චිත්‍රපට සහතිකකරණ මධ්‍යම මණ්ඩලය]] විසින් චිත්‍රපටයට &quot;U&quot; (විශ්වීය) සහතිකයක් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Moviebuzz |title=13 days to Raavanan- Triple delight for Mani |url=http://www.sify.com/movies/13-days-to-raavanan-triple-delight-for-mani-news-tamil-kkfq2mcjdjd.html |publisher=Sify |date=5 June 2010 |accessdate=20 October 2013}}&lt;/ref&gt; ලොවපුරා සිනමාහල් 375ක දී ''රාවණන්'' මුදාහැරිණි. ''රාවණන්''හි විදෙස් බෙදාහැරීමේ අයිතීන් ඇ.ඩො. මිලියන 1.5ක වාර්තාගත මුදලකය අයංගාරන් ඉන්ටර්නැෂනල් වෙත ඇලෙවිකෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/10-days-to-raavanan-overseas-sold-news-tamil-kkfq1qaceaa.html |title=10 Days to Raavanan &amp;nbsp;- Overseas sold! |publisher=Sify |date=8 June 2010 |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt; ''රාවණන්''හි පෙරදසුනක් චෙන්නායිහි දේවි-ශ්‍රී දේවි සිනමා සංකීර්ණයේ දී ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි. එහි දී එය [[රජිනිකාන්ත්]] ඇතුළු දැවැන්ත චිත්‍රපට පුද්ගලයින්ගේ ඇගයුමට ලක් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/57924.html |title=Rajini sees 'Raavanan' |publisher=IndiaGlitz |date=18 June 2010 |accessdate=26 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/58018.html |title=Rajnikant gives standing ovation to 'Raavanan' |publisher=IndiaGlitz |date=22 June 2010 |accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/entertainment/movies/tamil/fullstory.php?id=14945861 |title=Rajinikanth watches Raavanan |publisher=Sify |author=Moviebuzz |date=18 June 2010 |accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jun-10-03/rajnikanth-raavan-vikram-18-06-10.html |title=Rajnikanth on Raavanan |publisher=Behindwoods |date=18 June 2010|accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපටයේ පෙරදසුනක් ඉනොක්ස්හි දී ද ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/rp/2010/06/20/stories/2010062050090300.htm |title=The 10 headed monster reborn |newspaper=The Hindu |author=Dev |date=20 June 2010 |accessdate=9 October 2013 }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2010 ජූනි 18 මෙය ලොව පුරා මුදාහැරිණේ&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/06/15/stories/2010061561530200.htm |title=Raavanan set to hit the screens on Friday |newspaper=The Hindu |author=S. Aishwarya |date=15 June 2010 |accessdate=8 October 2013 |archive-date=27 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527192359/http://www.hindu.com/2010/06/15/stories/2010061561530200.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; සිනමාහල් 375ක දී (ඉන්දියාවේ 225ක සහ විදේශයන්හි 150ක) ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Raavan-to-hit-2200-screens-worldwide-today/Article1-559198.aspx |title=Raavan to hit 2200 screens worldwide today |newspaper=Hindustan Times |author=IANS |date=17 June 2010 |access-date=25 November 2017 |archive-date=20 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620214111/http://www.hindustantimes.com/Raavan-to-hit-2200-screens-worldwide-today/Article1-559198.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; තෙලිඟු ප්‍රභේදය වූ ''Villain'' ආන්ධ්‍රාවේ සිනමාහල් 215ක සහ විදෙස් සිනමාහල් 25ක තිරගත විය. එක්සත් ජනපදය තුළ මෙය මුදාහරින ලද්දේ බිග් සිනෙමාස් ආයතනය විසිනි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/entertainment/tamil-telugu-versions-of-raavan-to-release-in-us/article1-556611.aspx |title=Tamil, Telugu versions of Raavan to release in US |newspaper=Hindustan Times |agency=IANS |date=12 June 2010 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101024955/http://www.hindustantimes.com/news-feed/entertainment/tamil-telugu-versions-of-raavan-to-release-in-us/article1-556611.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.siasat.com/english/news/big-cinemas-release-raavanan-and-villain-usa |title=BIG cinemas to release RAAVANAN and VILLAIN in USA |newspaper=The Siasat Daily |date=12 June 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bollywoodtrade.com/trade-news/big-cinemas-to-release-raavanan-and-villain-in-usa/index.htm |title=BIG cinemas to release RAAVANAN and VILLAIN in USA |publisher=Bollywood Trade |date=11 June 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; [[රාජ් ටීවී]] නාළිකාව විසින් මෙහි චන්ද්‍රිකා අයිතීන් ඇ.ඩො. මිලියන 1.1කට මිලදී ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/raj-tv-grabs-raavanan-for-record-price-news-tamil-kkfqywhahdg.html |title=Raj TV grabs Raavanan for record price |publisher=Sify |date=17 June 2010 |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt;

== මතභේදය ==
මෙම චිත්‍රපටය බැංගලෝරය පුරා සිනමාහල් 21ක තිරගත කිරීමට එකඟ වී තිබිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/raavan-to-play-in-only-24-screens-in-bangalore/20100618.htm |title=Raavan to play in only 24 theatres in Bangalore |publisher=Rediff.com |date=18 June 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; නමුත් මෙම ප්‍රභේද දෙකම එයට වැඩි ස්ථාන සංඛ්‍යාවක තිරගත වීමත් සමග කර්ණාටක චිත්‍රපට වානිජ මණ්ඩලය (KFCC) උසාවියේ නඩුවක් ගොනුකළේ ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2010062252900500.htm&amp;date=2010/06/22/&amp;prd=th&amp; |title=KFCC moves court over film release |newspaper=The Hindu |date=22 June 2010 |accessdate=9 October 2013 }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපට මණ්ඩලය විසින් මෙහි තිරගත වීම සම්පූර්ණයෙන් තහනම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14945348&amp;cid=2363 |title=4 Days to Raavanan- Bad news from B’lore! |publisher=Sify |author=Moviebuzz |date=14 June 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; ඉන්දියාවේ තරග කොමිසම (CCI) විසින් අතුරු නියෝගයක් ලබාගෙන මණ්ඩලයේ තීරණය නවතාලූ අතර, රිලයන්ස් බිග් එන්ටර්ටේන්මන්ට් ලිමිටඩ් (RBEL) වෙත සිනමාහල් 36ක ප්‍රදර්ශනය කිරීමට අවසර ලබාදුන්නේ ය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-19/bangalore/28315486_1_kfcc-karnataka-film-chamber-raavanan |title=KFCC barred from stopping Raavan show |newspaper=The Times of India |agency=TNN |date=19 June 2010 |accessdate=15 October 2013 |archive-date=15 October 2013 |archive-url=https://archive.today/20131015081653/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-19/bangalore/28315486_1_kfcc-karnataka-film-chamber-raavanan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මෙම නියෝගය 2010 ජූනි 22 තෙක් බලපැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2010062954030400.htm&amp;date=2010/06/29/&amp;prd=th&amp; |title=Raavan is now out of court |newspaper=The Hindu |date=29 June 2010 |accessdate=9 October 2013 }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2010/06/19/stories/2010061965110100.htm |title=Competition Commission to Raavan's rescue |newspaper=The Hindu |date=19 June 2010 |accessdate=9 October 2013}}&lt;/ref&gt;

මෙම චිත්‍රපටය [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුළ ඉමහත් උනන්දුවක් ඇතිකළේ ය. අමිතාබ් බච්චන්, අභිෂේක් සහ අයිෂ්වර්යා හ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්වුණු [[අන්තර්ජාතික ඉන්දියානු චිත්‍රපට ඇකඩමි සම්මාන|IIFA]] සම්මාන උළෙල වර්ජනය කළ හෙයින්, මෙම චිත්‍රපටයේ මුදාහැරීමට විරුද්ධව විරෝධතා ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.navhindtimes.in/world-news/protests-against-raavanan-lanka |title=Protests against ‘Raavanan’ in Lanka |newspaper=The Navhind Times |date=21 June 2010 |accessdate=15 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101105245/http://www.navhindtimes.in/world-news/protests-against-raavanan-lanka |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://thediplomat.com/indian-decade/2010/06/23/raavanan-and-ravana/ |title=Raavanan and Ravana |newspaper=The Diplomat |author=N. V. Subramanian |date=23 June 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-06-20/news/27626753_1_iifa-tamil-nadu-raavanan |title='Raavanan' faces protests in Sri Lanka, theatre torched |newspaper=The Economic Times |agency=PTI |date=20 June 2010 |accessdate=15 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101035056/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-06-20/news/27626753_1_iifa-tamil-nadu-raavanan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://ibnlive.in.com/news/lanka-theatre-torched-ahead-of-raavanan/124883-8-68.html |title=Lanka theatre torched ahead of Raavanan |agency=CNN IBN |date=20 June 2010 |accessdate=15 October 2013 |archive-date=6 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206192935/http://ibnlive.in.com/news/lanka-theatre-torched-ahead-of-raavanan/124883-8-68.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/raavanan-faces-protests-in-sri-lanka,-theatre-torched/1/102293.html|title=Raavanan faces protests in Sri Lanka, theatre torched|work=[[ඉන්ඩියා ටුඩේ|India Today]]|date=20 June 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති IIFA සම්මාන උළෙලට සහභාගී වූවන්ගේ චිත්‍රපට තමිල් නාඩුවේ දී තහනම් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newindianexpress.com/cities/chennai/article439770.ece |title=Hey Ram! Raavanan escapes industry ban |newspaper=The New Indian Express |author=Sharadha Narayanan |date=18 June 2010 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=4 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104073828/http://newindianexpress.com/cities/chennai/article439770.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== පිළිගැනීම ==

=== විචාරක ප්‍රතිචාරය ===
මෙම චිත්‍රපට ධනාත්මක මෙන්ම මිශ්‍ර ප්‍රතිචාර ද හිමි කරගත්තේ ය. ''[[ද හින්දු]]'' පුවත්පතේ මාලතී රංගරාජන් ''රාවණන්'' හැඳින්වූයේ &quot;අති දක්ෂ උපායයක්&quot; ලෙසයි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/article474237.ece |title=A masterstroke yet again |newspaper=The Hindu |author=Malathi Rangarajan |date=19 June 2010}}&lt;/ref&gt; ඒ. ශ්‍රී නිවාසන් පැවසූයේ මෙය &quot;මෙතෙක් රායිගේ වඩාත් නියම රංගනය බවයි&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/mag/2010/07/11/stories/2010071150200500.htm |title=Promises not kept |newspaper=The Hindu |author=A. Srivathsan |date=11 July 2010 |accessdate=9 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101162654/http://www.hindu.com/mag/2010/07/11/stories/2010071150200500.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; දීපක් කුමාර්ගේ විචාරය&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/raavanan-revisiting-an-epic/article482175.ece |title=Raavanan - revisiting an epic |newspaper=The Hindu |author=J. M. Deepak Kumaar |date=29 June 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; සහ හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් විචාර ද ඒ අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Gautaman-Bhaskaran-s-Review-Raavanan/Article1-560002.aspx |title=Gautaman Bhaskaran's Review: Raavanan |newspaper=Hindustan Times |author=Gautaman Bhaskaran |date=19 June 2010 |accessdate=15 October 2013 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023235812/http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/gautaman-bhaskaran-s-review-raavanan/article1-560002.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[CNN-IBN]] සඳහන් කළේ &quot;මෙම චිත්‍රපටය නිසැකවම මණි රත්නම්ගේ [[මැඩ්‍රාස් ටෝකීස්]]හි හොඳම චිත්‍රපටය නොවූවත්, එය අවලක්ෂණ යැයි අත්හැර දැමිය නොහැක්කකි. රාවණන් සතුව අඳුරු සෙවණැලි නොමැති වුව ද, සමස්තයක් ලෙස මණි රත්නම්ගේ ක්‍රියාන්විතය හමුවේ එය අඳුරු චිත්‍රපටයක්ව ඇත. තමන්ව පැහැරගත් තැනැත්තාට බිය නොමැති, නිර්භීත කාන්තාවකගේ චරිතයක් [[අයිෂ්වර්යා රායි]] බච්චන් නිරූපණය කරයි. ඇගේ රංගනය සඳහන් කිරීමට තරම් වටිනා නමුත්, ඇගේ සම-ප්‍රධාන රංගන ශිල්පියා චිත්‍රපටය අයත් කරගෙන තිබේ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://ibnlive.in.com/news/review-vikram-prithviraj-excel-in-raavanan/124825-47-92.html |title=Vikram, Prithviraj excel in 'Raavanan' |work=[[CNN-IBN]] |author=Renju Joseph |accessdate=19 June 2010 |archive-date=24 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100624012758/http://ibnlive.in.com/news/review-vikram-prithviraj-excel-in-raavanan/124825-47-92.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; IANS විසින් මණි රත්නම්ගේ ශෛලිය අගය කළ නමුත්, මෙහි ඇතැම් නිරූපණයන් &quot;ප්‍රමාණවත් නොවන&quot; පවසයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/news/Raavanan-compelling-tale-of-modern-day-Sita-s-plight-IANS-Tamil-Film-Review-Rating-1-2-news-National-kgtrOvddfdi.html |title='Raavanan' &amp;nbsp;- compelling tale of modern-day Sita's plight |publisher=Sify |author=IANS |date=19 June 2010 |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt; [[ට්විඩ් ෆිල්ම්|Twitch Film]] විචාරයක් ද ඉදිරිපත්ව ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://twitchfilm.com/2011/02/raavanan-uk-bluray-review.html |title=Raavanan UK BluRay review |author= Matthew Lee |publisher=Twitch film |date=6 February 2011 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; මදුරෛ මැසෙන්ජර් ද මේ පිළිබඳ විචාරයක් ඉදිරිපත් කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.maduraimessenger.org/printed-version/2010/july/raavanan/ |title=Raavanan: Old Wine in New Bottle |newspaper=Madurai Messenger |author=Allen Worwood Somerset |date=July 2010 |accessdate=15 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101085808/http://www.maduraimessenger.org/printed-version/2010/july/raavanan/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Rediff විසින් ද රායිගේ රංගනය සුවිශේෂී බව පවසා ඇති අතර, ඇගේ රංගනය හේතුවෙන් ඇය සෙසු බොලිවුඩ් නිළියන් අතර &quot;වෙනස්ම ලීගයක්&quot; වෙත යොමුකරයි.&lt;ref name=&quot;Rediff&quot;&gt;{{cite web |url=http://movies.rediff.com/review/2010/jun/18/review-raavanan-is-better-than-raavan.htm |title=Vikram's Raavanan is better, as is Prithviraj's Dev |publisher=Rediff |author=Saisuresh Sivaswamy |date=18 June 2010 |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt; Indiaglitz විසින් ද මෙහි සංගීතය, නළුවන්, දෙබස් සහ සිනෙමාරූපණය අගයකොට ඇති නමුත්, සඳහන් කොට ඇත්තේ මෙහි පළමු අර්ධය &quot;චිත්‍රපට සිවිය නිකරුණේ නාස්තියක්&quot; බව ය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/10848.html |title=Raavanan - Ten Faced Persona |publisher=IndiaGlitz |date=18 June 2010 |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt; Behindwoods විසින් මෙහ සිනෙමාරූපණය &quot;විශිෂ්ට&quot; බව පවසා ඇතත්, &quot;චිත්‍රපටයේ සහ සංගීතයේ ‍'දෙමළ' හැඟීම මඳ බැව්&quot; ඔවුන්ගේ අදහස වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/raavanan-movie-review.html |title=Raavanan&amp;nbsp;- Movie Review |publisher=Behindwoods |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt; [[සයිෆි|Sify]] විසින් චිත්‍රපටය ඉහළ අගයකින් යුක්තව අගයමින් පවසා ඇත්තේ &quot;චිත්‍රපටයේ මනාව රචිත චරිතය, රයිෂ්වර්යා විසින් රාගිනී ලෙස උද්වේගකාරී ලෙසින් යළි පැමිණීමක් සිදුකරයි. මෝහනීය එම චරිතය සම්මාන-දිනන ප්‍රතිභාවකි. වික්‍රම්ගේ පරම සතුරා ලෙස රංගනයේ යෙදෙන [[පෘථිවිරාජ් සුකුමාරන්|පෘථිවිරාජ්]] දක්ෂ ය. චිත්‍රපටයේ කථාව සහ තිර රචනය තුළ මණි රත්නම්ගේ ස්පර්ශය මඳ අතර, දුර්වල පළමු අර්ධය තුළ කථාව ගලානොයයි. පැය 2 මිනිත්තු 7ක චිත්‍රපටය තුළ හොඳම කොටස වන්නේ අවසන් මිනිත්තු 10යි&quot;.&lt;ref name=&quot;Sify&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/raavanan-review-not-among-mani-s-best-review-tamil-14945831.html |title=Raavanan: Not among Mani's best |publisher=[[Sify]] |author=Moviebuzz |accessdate=31 June 2010}}&lt;/ref&gt; චිත්‍රපට විචාරක සුධිධ් කමත් ද විචාරයක් ඉදිරිපත් කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sudhishkamath.com/2010/06/21/raavanraavanan-epic-vacuity/ |title=Raavanan: Epic Vacuity |author=Sudhish Kamath |date=21 June 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt; [[රොට්න් ටොමැටෝස්|Rotten Tomatoes]] තුළ චිත්‍රපටය 62%ක ඇගයුමක් සමගින් නැවුම් විචාර 8ක් සහ අයහපත් විචාර 5ක් ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/raavan/ |title=Raavanan 2010 |publisher=[[රොට්න් ටොමැටෝස්|Rotten Tomatoes]] |accessdate=31 June 2010}}&lt;/ref&gt;

මෙහි හින්දි ප්‍රභේදය වන ''රාවන්'' හා සැසඳීමේ දී දෙමළ ප්‍රභේදය වඩාත් හොඳ යැයි පිළිගැනේ.&lt;ref name=&quot;Rediff&quot; /&gt; චිත්‍රපටයේ මෙම තාක්ෂණික කෘති‍ය සහ ප්‍රධාන නළු නිළියන් වෙත විචාරක පැසසුම් හිමිව ඇත.&lt;ref name=&quot;Sify&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://movies.rediff.com/report/2010/jun/18/south-tamil-movie-review-raavanan.htm |title=Raavanan is all style, little substance |publisher=[[Rediff]] |author=Pavithra Srinivasan |accessdate=18 June 2010}}&lt;/ref&gt;

=== බොක්ස් ඔෆීස් ===
මෙහි හින්දි ප්‍රභේදය බොක්ස් ඔෆීස් අතින් අසාර්ථක වුව ද, දෙමළ ප්‍රභේදය දකුණෙහි සාර්ථකත්වයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraphindia.com/1101010/jsp/7days/story_13040099.jsp |title=Limelight&amp;nbsp;- Going places |newspaper=[[ද ටෙලිග්‍රාෆ් (කොල්කතා)|The Telegraph]] |accessdate=10 October 2010 |date=10 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2010/06/25/stories/2010062550220100.htm |title=It's a bear run out there |newspaper=The Hindu |author=Sangeetha Devi Dundoo |date=25 June 2010 |accessdate=10 October 2010}}&lt;/ref&gt; ‍චෙන්නායිහි සිනමාහල් 15ක මෙහි ආරම්භක සතිඅන්තයේ දී මෙය එහි අංක එකේ චිත්‍රපටය වූ අතර, එකල {{INRConvert|9|m}}ක සති අන්ත ශුද්ධ ආදායමක් උපයාගත්තේ ය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14946268&amp;cid=13525926 |title=Chennai Box Office – June 18 to 25 |publisher=Sify |author=Movie Buzz |date=22 June 2010 |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ibosnetwork.com/newsmanager/templates/template1.aspx?a=22153&amp;z=4 |title=Reliance: Raavan collects 38 crore, Raavanan: 11 crore; Final public verdict |publisher=IBOS network |date=23 June 2010 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; මෙය ආරම්භයේ දී සාර්ථක ලෙසින් තිරගත වූ නමුත්, මිශ්‍ර ප්‍රතිචාර හේතුවෙන් යම් පසුබෑමකට ලක් විය. නමුත් පසුව දේශීය නිවාඩු දිනයකින් පසුව එය යළි ප්‍රබෝධයකට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-29/news-interviews/28296333_1_raavanan-cds-coimbatore |title=A big relief for Raavanan! |newspaper=The Times of India |agency=TNN |date=29 June 2010 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101034719/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-29/news-interviews/28296333_1_raavanan-cds-coimbatore |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මුදාහැර පළමු මාසය වනවිට චිත්‍රපටය ඇ.ඩො. මිලියන 8ක ආදායමක් උපයා ගත්තේ ය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-slide-shows/movie-4/top-ten-movies/tamil-cinema-topten-movie-raavanan.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100624220222/http://www.behindwoods.com/tamil-movies-slide-shows/movie-4/top-ten-movies/tamil-cinema-topten-movie-raavanan.html |title=Chennai Box Office Collections |publisher=Behindwoods |accessdate=20 June 2010 |archivedate=24 June 2010}}&lt;/ref&gt; මින් ඩොලර් 400,000ක්ම කේරළයෙන් උපයා ගැනිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sify.com/movies/malayalam/fullstory.php?id=14946787 |title=Mani's Raavanan rocks Kerala! |publisher=Sify |author=Movie Buzz |date=25 June 2010 |accessdate=4 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://sify.com/movies/bollywood/fullstory.php?id=14946304&amp;cid=2359 |title=Raavan performs better on Mani Ratnam's home turf |newspaper=Business Standard |date=22 June 2010}}&lt;/ref&gt; ලෝකය පුරා බොක්ස් ඔෆීස් අතින් {{INR}} මිලියන 600ක ආදායමක් උපයාගත් මෙය වසරේ ඉහළම ආදායම් ලද දෙමළ චිත්‍රපටවලින් එකක් බවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Box office&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-slide-shows/movie-4/box-office-2010/raavanan.html |title=2010&amp;nbsp;— Top 20 Movies in Chennai Box office |publisher=Behindwoods |accessdate=27 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://industry.bfi.org.uk/article/16856/UK-Box-Office-18---20-June-2010 |title=UK Box Office: 18 - 20 June 2010 |publisher=British Film Institute |accessdate=30 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/indexes/2010/06/30/movies/boxoffice/weekend_uk/index.html |title=UK Box office: Weekend of June 25, 2010 - June 27, 2010 |newspaper=The New York Times |agency=Nielsen EDI, Inc |accessdate=30 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/indexes/2010/06/30/movies/boxoffice/weekend_ny/index.html |title=New York City Box office: Weekend of June 25, 2010 - June 27, 2010 |newspaper=The New York Times |agency=Nielsen EDI, Inc |accessdate=30 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.screenrush.co.uk/films/film-182637/box-office/ |title=Raavanan: Box-Office |publisher=Screenrush |accessdate=30 October 2012}}&lt;/ref&gt;

=== සම්මාන ===
ඇකඩමි සම්මාන සඳහා ඉන්දියාවෙන් නම්කෙරුණු චිත්‍රපට අතලොස්ස අතුරින් එකකි, ''රාවණන්''.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2010092557151700.htm&amp;date=2010/09/25/&amp;prd=th&amp; |title=Peepli Live is India's official entry for Oscars |newspaper=The Hindu |date=25 September 2010 |accessdate=9 October 2013 }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-26/news-interviews/28249986_1_peepli-live-film-raavanan |title=Peepli Live deserved it: K-town |newspaper=The Times of India |agency=TNN |date=26 September 2010 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101035810/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-26/news-interviews/28249986_1_peepli-live-film-raavanan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ඇසියා පැසිෆික් තිර සම්මාන (APSA) උළෙලේ දී වී. මනිකන්ඩන් හොඳම සිනෙමාරූපණය සඳහා සම්මානය හිමි කරගත්තේ ය.&lt;ref&gt;{{cite news |agency=IANS |title=India gets five nominations at Asia Pacific Screen Awards |url=http://www.deccanherald.com/content/105505/india-gets-five-nominations-asia.html |accessdate=15 October 2013 |newspaper=Deccan Herald |date=18 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article277139.ece |title=Raavanan is awarded, after being a flop |newspaper=The New Indian Express |author=Sampurn Wire |date=2 November 2010 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=4 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104065359/http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article277139.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title='Raavanan' cinematography nominated for APSA award |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/60932.html |publisher=IndiaGlitz |date=19 October 2010 |accessdate=15 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://reviews.in.88db.com/index.php/movie/movie-news/4029-raavanan-reaches-apsa-award-nominations |title=Raavanan reaches APSA award nominations |publisher=88db.com |accessdate=31 October 2013}}&lt;/ref&gt; ඉන්දියානු දේශපාලනඥයකු වූ මුතුවේල් කරුණානිධි විසින් මෙම චිත්‍රපටය අගයකොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-23/news-interviews/28234673_1_vikram-accolades-raavanan |title=Vikram is loaded with accolades |newspaper=The Times of India |agency=TNN |date=23 September 2010 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101034804/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-23/news-interviews/28234673_1_vikram-accolades-raavanan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මෙම චිත්‍රපටය ඕස්ට්‍රේලියානු චිත්‍රපට කෞතුකාගාරයට ඇතුළත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://ibnlive.in.com/news/mani-ratnams-raavanan-part-of-austrian-film-museum/235553-8-68.html |title=Mani Ratnam's 'Raavanan' part of Austrian Film Museum |publisher=CNN IBN |agency=IANS |date=2 March 2012 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=5 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005070544/http://ibnlive.in.com/news/mani-ratnams-raavanan-part-of-austrian-film-museum/235553-8-68.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.emirates247.com/entertainment/aishwarya-s-raavanan-in-austrian-film-museum-2012-03-04-1.446304 |title=Aishwarya's 'Raavanan' in Austrian Film Museum |newspaper=Emirates 24/7 |date=4 March 2012 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101232831/http://www.emirates247.com/entertainment/aishwarya-s-raavanan-in-austrian-film-museum-2012-03-04-1.446304 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.co.in/raavanan-in-austrian-film-museum-2/ |title=Raavanan In Austrian Film Museum |publisher=Box Office India |date=10 March 2012 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/ratnams-raavanan-part-of-austrian-film-museum_100601601.html |title=Ratnam’s ‘Raavanan’ part of Austrian Film Museum |publisher=Thaindian News |agency=IANS |date=1 March 2012 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt; පීටර් හේන්ස් වර්ල්ඩ් ස්ටන්ට් සම්මාන උළෙලේ දී නිර්දේශ විය.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-12/news-interviews/29535934_1_filmfare-award-raavan-magnum-opus |title=Peter Heins nominated for World Stunt Awards |newspaper=The Times of India |date=12 May 2011 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=1 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101035345/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-12/news-interviews/29535934_1_filmfare-award-raavan-magnum-opus |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://reviews.in.88db.com/index.php/movie/movie-news/9608-stunt-master-peter-hein-nominated-for-taurus-world-stunt-award |title=Stunt master Peter Hein nominated for Taurus World Stunt Award |publisher=88db.com |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://in.news.yahoo.com/peter-heins-nominated-taurus-world-stunt-award-051218784.html |title=Peter Heins nominated for Taurus World Stunt Award |publisher=Galatta |date=23 May 2011 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://behindwoods.com/tamil-movie-news-1/may-11-02/peter-hein-endhiran-14-05-11.html |title=Stunt master brings glory to Tamil cinema |publisher=Behindwoods |date=14 May 2011 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;

; [[58වන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන දකුණ]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.rediff.com/movies/report/vedam-wins-big-at-filmfare-awards-2011/20110704.htm |title=Vedam wins big at Filmfare Awards (South) 2011 |publisher=Rediff |date=4 July 2011 |accessdate=30 October 2013}}&lt;/ref&gt;

* ජයග්‍රහණය – ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නළුවා සම්මානය – වික්‍රම්&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-04/news-interviews/29735307_1_raavanan-mani-chiyaan-vikram |title=Mani sir, I owe you one |newspaper=The Times of India |agency=TNN |date=4 July 2011 |accessdate=30 October 2013 |archive-date=21 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921025433/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-04/news-interviews/29735307_1_raavanan-mani-chiyaan-vikram |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ජයග්‍රහණය – ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම පිළිවැයුම් ගායකයා – කාර්තික්
* නිර්දේශිත – ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම නිළිය සම්මානය – අයිෂ්වර්යා රායි
* නිර්දේශිත – ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම සහාය නළුවා සම්මානය – පෘථිවිරාජ් සුකුමාරන්

; [[5වන විජේ සම්මාන]]

* ජයග්‍රහණය – හොඳම නළුවා සම්මානය – වික්‍රම්
* නිර්දේශිත – හොඳම නිළිය සම්මානය – අයිෂ්වර්යා රායි
* නිර්දේශිත – හොඳම සිනෙමාරූපකයා – සන්තෝෂ් සිවන්
* නිර්දේශිත – හොඳම පිළිවැයුම් ගායකයා – කාර්තික්
* නිර්දේශිත – හොඳම පිළිවැයුම් ගායිකාව – අනුරාධා ශ්‍රීරාම්
* නිර්දේශිත – ප්‍රියතම අධ්‍යක්ෂ – මණි රත්නම්
* නිර්දේශිත – ප්‍රියතම නිළිය – අයිෂ්වර්යා රායි

== සංගීතය ==
{{Main|රාවණන් (නාදපථය)}}

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist|2}}

==බාහිර සබැඳි==
* {{official website|http://www.raavan-thefilm.com/tamil.html}}
* {{IMDb title|1664806|රාවණන්}}
* {{rotten-tomatoes|id=raavanan|title=රාවණන්}}
* [http://boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&amp;country=MY&amp;id=_fRAAVANAN01 ''රාවණන්''] සඳහා [[බොක්ස් ඔෆීස් මෝජෝ]]හි ඇති ගිණුම

{{Mani Ratnam}}
{{Madras Talkies}}
{{Ramayana}}
[[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට]]
[[Category:මණි රත්නම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට]]
[[Category:තෙලිඟු බසින් හඬකැවුණු දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට]]
[[Category:බහුභාෂා චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:2010 වසර තුළ චිත්‍රපට]]
[[Category:කෝචිහි රූගත වූ චිත්‍රපට]]
[[Category:ඌටිහි රූගත වූ චිත්‍රපට]]
[[ප්‍රවර්ගය:2010 දශකය තුළ දෙමළ-භාෂා චිත්‍රපට]]
[[Category:ඒ. ආර්. රහ්මාන්ගේ දෙමළ චිත්‍රපට ස්වර ලිපි]]
[[Category:ඉන්දියානු සංත්‍රාස චිත්‍රපට]]
[[Category:රාමායණය පාදක කරගත් චිත්‍රපට]]
[[Category:වනාන්තර පුසබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට]]
[[Category:චාලකුඩිහි රූගත වූ චිත්‍රපට]]</text>
      <sha1>tgzdeksl9l2efphcswo2s30hz8cm8po</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැල්වදෝර් ඩාලි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83183</id>
    <revision>
      <id>800482</id>
      <parentid>800292</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57955" sha1="a0zkaak0hiroly1pmvam8uxos8z6fhr" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| name        = සැල්වදෝර් ඩාලි
| honorific_prefix = [[The Most Excellent|The Most Illustrious]]
| image       = Salvador Dalí 1939.jpg
| caption     = 1939 දී කාල් වෑන් වෙච්ටන් විසින් ගන්නා ලද&lt;br /&gt;ඩාලිගේ ඡායාරූපයක්
| birth_name  = සැල්වදොර් ඩොමින්ගෝ ෆලිපේ ජසින්ටෝ ඩාලි අයි ඩොමිනික්
| birth_date  = {{birth date|1904|5|11|df=y}}
| birth_place = ෆිගාරෙස්, කැටලෝනියාව, ස්පාඥ්ඥය
| death_date  = {{death date and age|1989|01|23|1904|05|11|df=y}}
| death_place = ෆිගාරෙස්, කැටලෝනියාව, ස්පාඥ්ඤය
| resting_place = Crypt at Dalí Theatre and Museum, Figueres
| nationality = ස්පාඥ්ඤ
| field       = [[චිත්‍ර කලාව]],[[ඡායාරූප ශිල්පය]], [[මූර්ති ශිල්පය]], [[ලේඛනය]], [[සිනමාව]]
| training    = Real Academia de Bellas Artes de San Fernando{{!}}San Fernando School of Fine Arts, මැඩ්රිඩ්, ස්පාඥ්ඥය
| movement    = [[ඝනකවාදය]], [[ඩාඩාවාදය]], [[අධිතාත්විකවාදය]]
| works       = {{plainlist|
* ''The Persistence of Memory'' (1931)
* ''Soft Construction with Boiled Beans (Premonition of Civil War)'' (1936)
* ''Dream Caused by the Flight of a Bee Around a Pomegranate a Second Before Awakening'' (1944)
* ''Galatea of the Spheres'' (1952)
* ''Crucifixion (Corpus Hypercubus)'' (1954)}}
| spouse      = {{marriage|ගාලා ඩාලි (එලීනා ඉවානොව්නා දියකනෝවා)|1934|1982|end={{abbr|d.|died}}}}
| patrons     =
| awards      =
}}
'''සැල්වදෝර් ඩාලි''' යනුවෙන් නිල වශයෙන් හඳුන්වන Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Marqués de Dalí de Púbol&amp;nbsp;(11 May 1904&amp;nbsp;– 23 January 1989) යනු ස්පාඥ්ඥයේ කැටලෝනියාවේ උපන්  ප්‍රමුඛ අධිතාත්විකවාදී චිත්‍ර ශිල්පියෙකි.

මනා කුසලතාවකින් යුතු චිත්‍රශිල්පියෙක් වූ ඩාලි වඩාත් ප්‍රකට වූයේ සිය [[අධිතාත්විකවාදය|අධිතාත්වික]] කලාකෘතීන්හි යොදාගත් මනහර වූද අද්භූත වූද හැඩතලයන් නිසාවෙනි. ඔහුගේ [[චිත්‍ර කලාව|චිත්‍රශිල්පීය]] කුසලතාවය පුනරුද සමයට අයත් මහා කලාකරුවන්ගේ ආභාෂයෙන් ඇතිවූවක් ලෙස සැලකේ. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/feature-2005-03.html|title=Phelan, Joseph, ',The Salvador Dalí Show|publisher=Artcyclopedia.com|accessdate=August 22, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dali&quot;&gt;Dalí, Salvador. (2000) ''[https://books.google.com/books?id=on_YUj9IP8UC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Dalí: 16 Art Stickers]'', Courier Dover Publications. ISBN 0-486-41074-9.&lt;/ref&gt;ඔහුගේ වඩාත් ප්‍රචලිත වු කෘතිය වන ද පර්සිස්ටන්ස් ඔෆ් මෙමරි නිම කෙරුනේ 1931 අගෝස්තුවේ දි ය.  ඩාලිගේ පුළුල් ව පැතිරුණු කලා කුසලතාවය   තමා තුළ සිටි විවිධ මාධ්‍යයන්ට අයත් කලාකරුවන් රැසක් විද්‍යාමාන කරමින් [[සිනමාව]], [[මූර්ති ශිල්පය|මූර්ති කලාව]] සහ [[ඡයාරූපකරණය|ඡායාරූප ශිල්පය]] වැනි  ක්ශේත්‍රයන් රැසක පැතිරුණකි.

රන් ආලේපිත සහ අධිකතර වු සෑමදෙයක් වෙත ම වූ සිය ඇල්ම, සුඛෝපභෝගීත්වයට වූ යටපත් කළ නොහෙන ආශාව සහ පෙරදිග රෙදිපිළි වෙත වූ ආකර්ෂණය  අරාබි පෙළපතක් වෙතින් උරුම වූවක් බව ඩාලි පැවසූ අතර සිය ආදිතමයන් මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් පැවතෙන බවට එමගින් ඔහු ඉඟි කළේ ය. &lt;ref&gt;{{cite book|author=Ian Gibson|title=The Shameful Life of Salvador Dalí|year=1997|publisher=W. W. Norton &amp; Company|url=https://www.nytimes.com/books/first/g/gibson-dali.html}} Gibson found out that &quot;Dalí&quot; (and its many variants) is an extremely common surname in Arab countries like [[Morocco]], Tunisia, [[Algeria]] or [[Egypt]]. On the other hand, also according to Gibson, Dalí's mother's family, the Domènech of Barcelona, had Jewish roots.&lt;/ref&gt;

ඉතා උසස් පරිකල්පනයකින් යුතු වූ ඩාලි අසාමාන්‍ය සහ කැපී පෙනෙන හැසිරීම් පවත්වා ගැනීමෙන් ද සතුටු විය.  ඔහුගේ විකේන්ද්‍රීය චර්යා රටාව සහ මහජන අවධානය දිනාගැනීමට සමත් ප්‍රසිද්ධ ක්‍රියාවන් ද ඇතැම්විට ඔහුගේ කෘතීන් දැඩි ලෙස අගය කළ අය ව කම්පාවටත් විවේචනය කළ අය ව ප්‍රකෝපනයටත් ලක් කරමින් ඹහුගේ කලාකෘතීන් අභිබවමින් අවධානයට පාත්‍ර විය. &lt;ref&gt;Saladyga, Stephen Francis. [http://purple.niagara.edu/jlittle/lamplighter/saladyga.htm &quot;The Mindset of Salvador Dalí&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060906040713/http://purple.niagara.edu/jlittle/lamplighter/saladyga.htm |date=2006-09-06 }}. ''lamplighter (Niagara University)''. Vol. 1 No. 3, Summer 2006. Retrieved July 22, 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Meisler&quot;&gt;{{cite web|last1=Meisler|first1=Stanley|title=The Surreal World of Salvador Dalí|url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-surreal-world-of-salvador-dali-78993324/|website=Smithsonian.com|publisher=Smithsonian Magazine|accessdate=2014-07-12|date=April 2005}}&lt;/ref&gt;

==ජීවන චරිතය==
===මුල් අවධිය===
සැල්වදෝර් ඩොමින්ගෝ ෆිලිපේ ජසින්ටෝ ඩාලි අයි ඩොමිනික් 1904 මැයි 11 ග්‍රිනිච් වේලාවෙන් 8: 45ට&lt;ref&gt;Birth certificate and {{cite web | url=http://www.salvadordalimuseum.org/history/biography.html | title=Dalí Biography | publisher=Dalí Museum | work=Dalí Museum | accessdate=August 24, 2008}}&lt;/ref&gt; කැටලෝනියාවේ ප්‍රංශ දේශසීමාවට ආසන්නයේ [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඥ්ඥයේ]] එම්පොර්දා ප්‍රදේශයේ පිහිටි ෆිගරෙස් නම් නගරයේ  දී &lt;ref&gt;[http://elpais.com/diario/2008/02/14/catalunya/1202954863_850215.html ''Dalí recupera su casa natal, que será un museo en 2010'']&lt;/ref&gt; උපත ලැබීය. සැල්වදෝර් නමින් ම නම්කර සිටි (1901 ඔක්තෝබර් 12 උපත ලැබූ) ඩාලිගේ වැඩිමල් සොයුරා නවමසකට පෙර, එනම් 1903 අගෝස්තු 1 ජඨර අන්තදාහයෙන් (gastroenteritis) මියගොස් තිබුණි. ඔහුගේ පියා වූ සැල්වදෝර් ඩාලි අයි කුසි, මධ්‍යම පාංතික නීතීඥයකු සහ නොතාරිස්වරයකු විය.&lt;ref name=&quot;Llongueras&quot;&gt;Llongueras, Lluís. (2004) ''Dalí'', Ediciones B – Mexico. ISBN 84-666-1343-9.&lt;/ref&gt;පියාගේ දැඩි ශික්ෂණාත්මක ආකල්පය මව වූ  Felipa Domenech Ferrés විසින් මොළොක් කළ අතර ඇය ඔහුගේ කලා ඇසුර දිරිමත් කළා ය.&lt;ref name=&quot;Rojas&quot;&gt;Rojas, Carlos. ''[https://books.google.com/books?id=MWF5s2yfFqwC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Salvador Dalí, Or the Art of Spitting on Your Mother's Portrait]'', Penn State Press (1993). ISBN 0-271-00842-3.&lt;/ref&gt;

ඔහුට වයස අවුරුදු පහේ දී ඩාලි ව ඔහුගේ මියගිය වැඩිමල් සහෝදරයාගේ සොහොන වෙත ගිය විටක මව්පියන් විසින් ඔහු සිය සොහොයුරාගේ පුනරුත්පත්තියක් බව ඩාලිට පවසනු ලැබු අතර &lt;ref name=&quot;sina&quot;&gt;[http://edu.sina.com.cn/en/2004-06-17/22707.html Salvador Dalí]. ''[[SINA.com]]''. Retrieved on July 31, 2006.&lt;/ref&gt; එම විශ්වාසය ඔහු දැඩි ව වැළදගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.astrodatabank.com/NM/DaliSalvador.htm Salvador Dalí biography] on astrodatabank.com. Retrieved September 30, 2006.&lt;/ref&gt;  Portrait of My Dead Brother (1963) වැනි ඩාලිගේ පසුකාලීන සිතුවම් කීපයක ම සිය ස්මරණ තලයට පූර්ව ව මියගිය සහෝදරයාගේ සංකල්පීය සිතුවම් ඔහු විසින් ඇතුළත් කර ඇත. 

චිත්‍ර පාසැලක ඉගෙනුම ලබමින් සිටි ඩාලිට නවීන චිත්‍ර ශිල්පය හදුනා ගන්නට අවස්ථාව සැලසෙන්නේ 1916 දී සිය පවුලේ අයත් සමග කළ සංචාරයක දී මුණගැසෙන Ramon Pichot නම් සිත්තරා වෙතිනි.&lt;ref name=&quot;Llongueras&quot; /&gt; ඊළග වසරේ දී ඔවුන්ගේ නිවහනේ දි ඩාලි විසින් අදින ලද අගුරු සිතුවම් ප්‍රදර්ශනයක් පැවැත්වීමට කටයුතු කළේ ය. 1919 දී  Figueres හි  Municipal Theatre ශාලාවේ ඔහු සිය පළමු ප්‍රසිද්ධ සිතුවම් දැක්ම පැවැත්වී ය. 

1921 පෙබරවාරි මස ඩාලිගේ මව පියයුරු පිළිකාවකින් මිය ගියා ය. ඒ වනවිට 16වන වියේ පසු වූ ඩාලි පසුකලෙක සිය මවගේ මරණය පිළිබද ව මෙසේ පවසන ලදී. &quot;එය මා අත්විදි ප්‍රබල ම කම්පනය විය. මම  ඇය ව දේවත්වයෙන් සැලකුවෙමි. මගේ නොවැළැක්විය හැකි පළුදු ලොවට අදෘෂ්‍යමාන කළා වූ පැවැත්මක අහිමි වීම මා කෙසේ දරාගන්න ද ?&quot;&lt;ref name=&quot;Meisler&quot;&gt;Meisler, Stanley (April 2005). [http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-surreal-world-of-salvador-dali-78993324/ &quot;The Surreal World of Salvador Dalí&quot;]. Smithsonian.com. Smithsonian Magazine. Retrieved 2014-07-12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dalí, Secret Life, pp.152–153&lt;/ref&gt; ඩාලිගේ මව මිය යාමෙන් පසුව ඩාලිගේ පියා සිය මියගිය බිරිදගේ සොයුරිය ව විවාහ කරගත්තේ ය. සිය නැන්දණිය කෙරෙහි ඩාලි තුළ දැඩි ආදර භක්තියත් තිබුණු හෙයින් ඩාලි මේ විවාහය පිළිබද කිසිදු සෘණාත්මක ප්‍රතිචාරයක් නො දක්වන ලදී.&lt;ref name=&quot;Llongueras&quot; /&gt;

===මැඩ්රිඩ් සහ පැරිස්හි ගත කළ සමය===
[[File:Man Ray Salvador Dali.jpg|thumb|left|Dalí (left) and fellow [[surrealism|surrealist]] artist [[Man Ray]] in Paris on June 16, 1934]]
1922 දි ඩාලි [[මැඩ්රිඩ්]] වෙත ගිය අතර එහි Real Academia de Bellas Artes de San Fernando හි අධ්‍යාපනය ලැබී ය.&lt;ref name=Llongueras /&gt; එහි දී [[පෙපින් බෙලෝ]], [[ලුවිස් බනියල්]] සහ [[ෆෙඩ්රිකෝ ගාර්සියා ලෝකා]] ඔහුට මුණගැසුණු අතර සමීප මිතුරන් බවට පත්විය. The friendship with Lorca had a strong element of mutual passion,&lt;ref&gt;For more in-depth information about the Lorca-Dalí connection see ''Lorca-Dalí: el amor que no pudo ser'' and ''The Shameful Life of Salvador Dalí'', both by [[Ian Gibson (author)|Ian Gibson]].&lt;/ref&gt; but Dalí rejected the poet's sexual advances.&lt;ref name=&quot;conversations&quot;&gt;Bosquet, Alain, ''[http://www.ubu.com/historical/dali/dali_conversations.pdf Conversations with Dalí]'', 1969. p. 19–20. (PDF format) (of García Lorca) 'S.D.:He was homosexual, as everyone knows, and madly in love with me. He tried to screw me twice ... I was extremely annoyed, because I wasn’t homosexual, and I wasn’t interested in giving in. Besides, it hurts. So nothing came of it. But I felt awfully flattered vis-à-vis the prestige. Deep down I felt that he was a great poet and that I owe him a tiny bit of the Divine Dalí's asshole. He eventually bagged a young girl, and she replaced me in the sacrifice. Failing to get me to put my ass at his disposal, he swore that the girl's sacrifice was matched by his own: it was the first time he had ever slept with a woman.'&lt;/ref&gt; 

ඔහුගේ මිතුරන් අතර ඔහුට ප්‍රසිද්ධියක් අත්කර දීමට සමත් වූයේ ඔහු විසින් [[ගණකවාදය|ගණකවාදී]] (cubism) සම්ප්‍රදාය (cubism) අත්හදා බලමින් කළ සිතුවම් ය. ඒ වනවිට ගණකවාදය අනුගමනය කළ කිසිම සිත්තරකු මැඩිරීඩ්හි නොවූ හෙයින් ඔහු ගණකවාදී චිත්‍ර කලාව පිළිබද උගෙන තිබුණේ හුදෙක් සගරා ලිපිවලින් සහ පිචොට් විසින් ඔහුට ලබාදුන් නාමාවලියකින් පමණි. 1924 දී තවමත් අප්‍රකට සිත්තරකු වූ ඩාලිට පොතක් සදහා සිතුවම් නිර්මාණය කිරීමට අවස්ථාව උදා විය. ඒ ඔහුගේ පාසල් සගයෙකු වූ ෆැජෙස් ඩි ක්ලෙමන්ට් කවියාගේ Les bruixes de Llers (&quot;The Witches of Llers&quot;) නම් කැටලන් බසින් කළ කාව්‍යය උදෙසා ය. ඩාලි [[ඩාඩාවාදය]] සමග ද අත්හදාබැලීම් කළ අතර එකී සම්ප්‍රදායේ බලපෑම් ඔහුගේ සමස්ත කලා දිවිය පුරා ම දක්නට ලැබේ.  

1926 දී සිය අවසන් විභාගයට ඉතා ආසන්න ව තිබිය දී ඩාලි ව පාසලින් ඉවත් කරනු ලැබේ. ඒ කලහකාරී තත්ත්වයක් ඇතිකිරීමට උත්සහ ගැනීමේ චෝදනාව මත ය.&lt;ref name=&quot;Meisler&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;olga&quot;&gt;[http://www.abcgallery.com/D/dali/dalibio.html Salvador Dalí: Olga's Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413060418/http://www.abcgallery.com/D/dali/dalibio.html |date=2016-04-13 }}. Retrieved on July 22, 2006.&lt;/ref&gt; මේ කාලය තුළ ඔහු සිතුවම් කළ The Basket of Bread නම් [[යතාර්ථවාදය|යතාර්ථවාදී]] සිතුවම විසින් ඔහුගේ කලා කෞෂල්‍යය මැනවින් පෙන්නුම් කෙරේ. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dali-gallery.com/html/galleries/painting05.htm |title=Paintings Gallery No.&amp;nbsp;5 |publisher=Dali-gallery.com |accessdate=August 22, 2010}}&lt;/ref&gt; එම වසරේ ම පැරීසිය බලා යන ඔහුට තමන් බෙහෙවින් ගරු කළ සිත්තරෙකු වන [[පැබ්ලෝ පිකාසෝ]] ව මුණගැසීමට අවස්ථාව සැලසෙයි.&lt;ref name=&quot;Meisler&quot; /&gt; සිය සගයන් වූ බොහෝ අධිතාත්විකවාදී සිත්තරුන් වෙත ඩාලි ව හදුන්වා දුන් තවත් කැටලෝනියානු සිත්තරෙකු වූ [[ජෝන් මීරෝ]] වෙතින් පිකාසෝට ඩාලි සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශංසාත්මක ඇගයීමක් ඒ වනවිටත් ලැබී තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Meisler&quot; /&gt; ඊළග වසර කිහිපය තුළ තමාගේ ම සිතුවම් ශෛලියක් ගොඩනගා ගන්නා ඩාලිගේ එකී අත්හදා බැලීම් තුළ පිකාසෝගේත් මීරෝගේත් ආභාෂය ප්‍රබල ලෙස දැකගැනීමට හැකි ය.  

ඩාලිගේ කලා ජීවිතයේ අවසානය දක්වා ම විද්‍යමාන වූ ඇතැම් ලක්ෂණ 1920 ගණන්වල ඔහු විසින් කළ කලා කෘති තුළ ද හදුනාගත හැකි ය. විදග්ධ ශාස්ත්‍රීය ප්‍රවණතාවන්ගේ සිට පර්යේෂණාත්මක පෙරටුගාමී කලාව දක්වා වූ පුලුල් පරාසයක ශෛලීන්ගෙන් ඔහු සිය නිර්මාණාවේශය ලබා ගත්තේ ය. &lt;ref&gt;Hodge, Nicola, and Libby Anson. ''The A–Z of Art: The World's Greatest and Most Popular Artists and Their Works''. California: Thunder Bay Press, 1996. [https://ucmshare.ucmerced.edu/docushare/dsweb/Get/Document-94961/Dali+Salvador.doc Online citation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060921144258/https://ucmshare.ucmerced.edu/docushare/dsweb/Get/Document-94961/Dali+Salvador.doc |date=2006-09-21 }}.&lt;/ref&gt; ඔහුගේ සම්භාව්‍ය ආදර්ශයන්ට [[රෆායල්|රෆායෙල්]], [[ඇග්නොලෝ බ්‍රොන්සිනෝ|බ්‍රොන්සිනෝ]], Francisco de Zurbarán, වර්මියර් සහ Velázquez ඇතුළත් විය. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/feature-2005-03.html |title=Phelan, Joseph |publisher=Artcyclopedia.com |accessdate=August 22, 2010}}&lt;/ref&gt; 

හෙතෙම සම්භාව්‍ය මෙන් ම නවීන යන ශිල්ප ක්‍රම ද්වයෙන් ම කලා කෘති නිම වූ අතර ඇතැම් විට ඒවා තනි කෘතියක් පිණිස සංකලනය කරමින් ද යොදාගත්තේ ය. බාසිලෝනා හි පැවති ඔහුගේ ප්‍රදර්ශන මහත් පැසසුමකට උරුමකම් කීමට මෙන් ම විචාරකයන් අර්බුදයට ලක්කරන විවාද ඇතිකිරීමට ද හේතු විය.  

17වැනි සියවසේ සිටි සම්භාවනීය ස්පාඤ්ඤ සිත්තරෙකු වූ දියේගෝ වෙලස්ක්වියස් අනුකරණය කරමින් ඔහු ද ආකර්ෂණීය උඩු රැවුළක් වැවීමට පෙළඹුණි. ඔහුගේ අනන්‍යතා ලාංඡනය  බවට පත් වූ මේ උඩුරැවුළ සමස්ත දිවිය තුරා ම පවත්වා ගත්තේ ය. 
===1929 සිට දෙවන ලෝක යුද්ධය දක්වා කාලය===
1929 අගෝස්තුවේ දී ඩාලිට සිය එකම සහ යාවජීව මිතුරියත් නිර්මාණ උල්පතත් අනාගත බිරිදත් වූ ගාලා ව මුණ ගැසුණි.&lt;ref name=unbound&gt;Shelley, Landry. [http://www.tcnj.edu/~unbound/spring2005/articles/a2 &quot;Dalí Wows Crowd in Philadelphia&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108082607/http://www.tcnj.edu/~unbound/spring2005/articles/a2 |date=2017-11-08 }}. ''Unbound'' ([[The College of New Jersey]]) Spring 2005. Retrieved on July 22, 2006.&lt;/ref&gt; සංක්‍රමණය වූ රුසියානු කතක් වූ ඇගේ මුල් නම එලීනා ඉවානොව්නා දියකොනෝවා විය. ඩාලිට වඩා දසවසකින් වැඩිමල් වූ ඇය ඩාලි ව හමුවන විට අධිතාත්විකවාදී කවි Poal Eluard සමග විවාහ වී සිටියා ය. එම වසරේ දී අතිශය වැදගත් චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන කීපයක් පැවැත් වූ ඩාලි [[පැරිස්|පැරීසියේ]] මොන්ට්පර්නස්සේ ක්වාටර්හි අධිතාත්විකවාදී කවයට නිළ වශයෙන් එක්විය. 

ඒ වනවිත් ඔහුගේ කෘති වසර දෙකක් තිස්සේ අධිතාත්විකවාදයට ආභාෂය සපයා තිබිණි. උසස් නිර්මාණාවේශයක් උදෙසා උපවිඥාණාත්මක සිතුවිලි මතුකරගැනීමට ඩාලි යොදාගත් බවට පැවසූ පීඩනෝන්මාදී-විවේචන ක්‍රමය (paranoiac critical method) අධිතාත්විකවාදීන් විසින් සාදරයෙන් පිළිගනු ලැබිණ.&lt;ref name=&quot;Llongueras&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rojas&quot; /&gt;

මේ අතර ඩාලි සහ ඔහුගේ පියා අතර සබදතාවය බිදී යාමට සමීප තත්ත්වයක් උද්ගත විය. දොන් සැල්වදෝර් ඩාලි අයි කුසී සිය පුතු ගාලා සමග ඇතිකරගත් ප්‍රේම සබදතාය කිසිසේත් අනුමත නොකළ අතර අධිතතාවිකවාදය කරා වූ ඔහුගේ නැමියාව තම සදාචාර ගුණධර්මවලට හානිකර විය හැකි බවද විශ්වාස කළේ ය. මේ අතර ඩාලි Sacred Heart of Jesus Christ නම් සිතුවම පැරීසියේ දී ප්‍රදර්ශනය කළේ ය. ඒ &quot;Sometimes, I spit for fun on my mother's portrait&quot; යන පාඨයත් සමග ය. ඩාලිගේ පියාට මේ බව පුවත්පතකින් කියවන්නට ලැබීමත් සමග ඒ වනවිටත් නූලෙන් එල්ලෙමින් තිබූ සබදතාවය නැත්තට ම නැති වී ගියේ ය.&lt;ref name=&quot;Meisler&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;isbn0-571-19380-3&quot;&gt;{{cite book |author=Gibson, Ian |title=The Shameful Life of Salvador Dalí |publisher=Faber and Faber |location=London |year=1997 |pages=238–9|isbn=0-571-19380-3}}&lt;/ref&gt;

එය දැකීමෙන් දැඩිලෙස කෝපයට පත් වූ දොන් සැල්වඩෝර් සිය පුතු එම ප්‍රකාශය ප්‍රසිද්ධියේ ඉල්ලා අස්කරගත යුතු බව කියා සිටියේ ය. අධිතාත්විකවාදී කණ්ඩායමේ සාමාජිකත්වය අහිමි වේ යැයි බියෙන් දෝ ඩාලි එසේ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර 1929 දෙසැම්බර් 28 ඔහු ව පියාගේ ගෘහයෙන් බලහත්කාරයෙන් ම නෙරපනු ලැබිණ. ඔහුට කිසිදු දේපලක් උරුම නොකරනු ලබන බවටත් ඔහු නැවත කිසිදා කැඩකේස් වෙත නොපැමිණිය යුතු බවටත් පියා පවසා සිටියේ ය. එයින් පසු එළඹුණු ගිම්හානයේ දී ඩාලි සහ ගාලා පෝට් ලිගාට් බොක්ක අසල පිහිටි කුඩා ධීවර කුටියක් කුලියට ගෙන එහි පදිංචි විය. පසුව එය මිලට ගත් ඔහු අසල්වැසි කුටි ද මිලට ගනිමින් ඒ සියල්ල බද්ද කරමින් ක්‍රමයෙන් සිය සයුර තෙර පිහිටි නිවහන ගොඩනැංවී ය. එම නිවහනට ඔහු දැඩි සේ ඇලුම් කළේ ය. ඩාලිගේ පියා හදිසියේ ම සිය දැඩි බව අත්හරිමින් සිය පුතු ගාලා සමග ඇතිකරගත් සබදතාවය අනුමත කළේ ය.&lt;ref name=&quot;GalaGSDF&quot;&gt;{{cite web|title=Gala Biography|url=http://www.salvador-dali.org/dali/en_biografia-gala.html|work=Dalí|publisher=Gala-Salvador Dalí Foundation|accessdate=27 May 2012}}&lt;/ref&gt;
1931 දී ඩාලි සිය ලෝකප්‍රසිද්ධ The Persistence of Memory නම් සිතුවම නිම කළේ ය.&lt;ref&gt;[http://www.salvadordalimuseum.org/education/documents/clocking_in.pdf Clocking in with Salvador Dalí: Salvador Dalí's Melting Watches] (PDF) from the Salvador Dalí Museum. Retrieved on August 19, 2006.&lt;/ref&gt; එය වූ කලී  රෙදි මෙන් එල්ලා වැටෙන ස්වභාවයක් තිබූ ඔරලෝසු ඇතුළත් අධිතාත්වික දර්ශනයක් විය. මෙම සිතුවම අර්ථකතනය කර ඇත්තේ මෙවැනි ස්වභාවයකින් යුතු ඔරලෝසු විසින් කාලය ස්ථාවර හෝ නිශ්චිත යමක් බවට වන අදහස ප්‍රතික්ශේප කිරීමක් වශයෙනි. පුලුල් ව පැතිරුණු භූමිදර්ශනය මෙන් ම කූඹින් විසින් ආහාරයට ගනිමින් ඇති සේ ඇද ඇති අනෙකුත් ඔරලෝසු වැනි සිතුවමේ දක්නට ඇති අනෙකුත් රූප ද මෙම අදහස තහවුරු කරයි.&lt;ref name=&quot;Conquete&quot;&gt;Salvador Dalí, {{lang|fr|''La Conquête de l'irrationnel''}} (Paris: Éditions surréalistes, 1935), p. 25.&lt;/ref&gt;  

1929 සිට එක් ව ජීවත් වූ ගාලා හා ඩාලි 1934 දී විවාහ වූයේ අඩ වශයෙන් රහසිගත වූ සිවිල් උත්සවයකිනි. පසුව 1958 දී ඔවුහු යළි කතෝලික උත්සවයක් පවත්වා විවාහ වූහ. &lt;ref&gt;''Carré d'Art'', [[Jean-Pierre Thiollet]], Paris, Anagramme, 2008, p. 212&lt;/ref&gt; ඇගේ ජීවිතය පුරා ම ඩාලිගේ බොහෝ කලා කෘතිවලට ආභාෂාත්මක වූ ගාලා, ඩාලිගේ ව්‍යාපාරික කළමණාකාරවරිය ලෙස ද කටයුතු කළේ ඔවුන්ගේ වියදම්කාර ජීවිතය පවත්වා ගන්නා අතර ම බංකොලොත් නොවීමට ද ශූර ලෙස වගබලා ගනිමිනි. ඩාලි ලාබාල යුවතියන් සමග පැවැත් වූ ඇසුරවල් ද ඇගේ විරෝධයට හේතු වූ බවක් නොපෙනුණි. ඒ සියල්ල මැද ඔහුගේ ප්‍රධාන ආධ්‍යාත්මික සබදතාවය ලෙස සිය පැවැත්ම රැකගැනීමට ඇය උත්සුක වූවා ය. ඩාලි සිය ආදරවන්තිය සහ තමන් යන දෙදෙනා ම  වයස්ගත ලෙසින් සිතුවම් කළ අතර ඇය පිළිබද ප්‍රශංසාපූර්වක සානුකම්පිතබවක් පළකරන සිතුවම් ද නිතර නිම කළේ ය. ඔවුන් දෙදෙනාගේ “ආතිතකාරී, සංකීර්ණ සහ නොපැහැදිලි” සබදතාවය වසර 50කට වැඩි කලක් තිස්සේ පැවති අතර [[ඔපෙරා|ඔපෙරාවකට]] ද වස්තු විය. ඒ කැටලෝනියානු සංගීතවේදී Xavier Benguerel ගේ ''Jo, Dalí'' (''මම, ඩාලි'') ය. &lt;ref name=&quot;Opera&quot;&gt;{{cite web|last=Amengual|first=Margalida|title=An opera on the relationship between Salvador Dalí and Gala arrives at Barcelona’s Liceu|url=http://www.catalannewsagency.com/culture/item/an-opera-on-the-relationship-between-salvador-dali-and-gala-arrives-at-barcelonas-liceu|work=Catalan News Agency (CNA)|publisher=Intracatalònia, SA|accessdate=27 May 2012|date=14 December 2016}}&lt;/ref&gt; 

1934 දී කලාකෘති අලෙවිකරුවෙකු වූ ජුලියන් ලෙවී ඩාලි ව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වෙත හදුන්වා දෙන ලදී. ''Persistence of Memory'' ද ඇතුළත් ව එක්සත් ජනපදයේ දී පැවැත්වුණු ඩාලිගේ සිතුවම් දැක්ම ක්ෂණික ව කලා ක්ෂේත්‍රයේ අවධානය දිනා ගැනීමට සමත් විය. Social Register listees විශේෂයෙන් සංවිධානය කරන ලද &quot;Dalí Ball&quot; උළෙල මගින් ඇගයීමට ලක් කළේ ය. ඔහු එයට පැමිණියේ සිය පපුවේ, බ්‍රෙසියරයක් අඩංගු වූ  වීදුරු කුටීරයක් ද පැළද ය.&lt;ref&gt;Current Biography 1940, pp. 219–220&lt;/ref&gt;නිව්යෝර්ක්හි පැවති කැරේස් ක්‍රොස්බි විසින් සත්කාරකත්වය දැරූ වෙස්-ගත්තන්ගේ සාදයකට ද ඩාලි සහ ගාලා සහභාගී වූ අතර එහි දී ඔවුහු ලින්ඩ්බර්ග් දැරිය (Lindberg baby) සහ ඇය පැහැරගත් පුද්ගලයා ලෙසින් වෙස්ගෙන පැමිණීම නිසා ඇති වූ මාධ්‍ය ආන්දෝලනය හේතුවෙන් ඩාලිට ඒ ගැන සමාව අයැදීමට ද සිදුවිය. ඔහු යළි පැරීසියට පැමිණි විට අධිතාත්විකවාදී ක්‍රියාවක් ගැන සමාව අයැදීම සම්බන්ධයෙන් අධිතාත්විකවාදීහු ඔහුගෙන් සමාවට කරුණු විමසා සිටියහ.&lt;ref&gt;Luis Buñuel, ''My Last Sigh: The Autobiography of Luis Buñuel'', Vintage 1984. ISBN 0-8166-4387-3&lt;/ref&gt; 

අධිතාත්විකවාදී කලාකරුවන් බහුතරයක් වාමාංශික දේශපාලනය සමග සබදතා පැවැත්වුවත් ඩාලි කලාව සහ දේශපාලනය අතර සබදතාවය විෂයෙහි ලා දැරුවේ උභයාවේගී ආස්ථානයකි. ප්‍රමුඛ අධිතාත්විකවාදියකු වූ [[ආන්ද්‍ර බ්‍රෙතෝන්]] නැගී එන [[ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්|හිට්ලර්]] ප්‍රපංචයේ ප්‍රතිගාමීත්වයට අනුබල දෙන්නකු බව පවසමින් ඩාලිට චෝදනා කළ මුත් ඩාලි එය එකහෙළා ප්‍රතික්ෂේප කළේ තමන් ගතිසිරිත්වලින්වත්  අදහස්වලින්වත් හිට්ලර්වාදියකු නොවන බව පවසමිනි.&lt;ref&gt;Greeley, Robin Adèle (2006). ''[https://books.google.com/books?id=2w1QddhP56wC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Surrealism and the Spanish Civil War]'', Yale University Press. p. 81. ISBN 0-300-11295-5.&lt;/ref&gt; අධිතාත්විකවාදය පවතින්නේ දේශපාලනීකරණය නොවූ සන්දර්භයක් තුළ යැයි කියා සිටි ඩාලි [[ෆැසිස්ට්වාදය]] විවෘත ව හෙළාදැකීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය.{{Citation needed|date=April 2009}} මෙය ද ඇතුලු ව තවත් හේතු මත ඩාලිට සිය කලා සගයන්ගේ නොමනාපයට ලක්වන්නට සිදු විය. පසු කලෙක 1934 දී ඩාලි ව විභාගයකට ලක් කෙරුණු අතර ඉන් ඔහු ව අධිතාත්විකවාදී කණ්ඩායමෙන් නිල වශයෙන් නෙරපා හැරුණි.&lt;ref name=&quot;unbound&quot; /&gt; “එයාලා කොහොමද අධිතාත්විකවාදෙන් මාව පන්නන්නේ? අධිතාත්විකවාදෙයි කියන්නේ මම නේන්නං...” යැයි කියමින් ඩාලි මෙයට පිළිතුරු දුන්නේ ය.&lt;ref name=&quot;olga&quot; /&gt;  

1936 දී ලන්ඩන්හි ජාත්‍යයන්තර අධිතාත්වික ප්‍රදර්ශනයේ දී  Fantômes paranoiaques authentiques මැයෙන් දෙසුමක් පැවැත් වූ ඩාලි එයට පැමිණියේ හිස්වැස්ම ද ඇතුලු ව සම්පූර්ණ කිමිදුම් ඇදුම් කට්ටලයකින් සැරසීගෙන ය.&lt;ref&gt;Jackaman, Rob. (1989) ''[https://books.google.com/books?id=DV9_6DAOSscC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Course of English Surrealist Poetry Since the 1930s]'', Edwin Mellen Press. ISBN 0-88946-932-6.&lt;/ref&gt; අතකින් බිලියඩ් යෂ්ටියක් ගෙන පැමිණි ඔහු රුසියානු වුල්ෆ්හවුන්ඩ් බල්ලන් දෙන්නෙක් ද කැටුව පැමිණ සිටියේ ය. නිතර නිතර ආශ්වාසට තැත් කරන පරිද්දෙන් හිස්වැස්ම විවර කළ ඔහු එමගින් තමා උත්සහ කළේ තමන් මිනිස් මනසේ පතුල කරා ගමන් කරන බව පෙන්වීමට යැයි පැවසුවේ ය.&lt;ref&gt;Current Biography 1940, p219&lt;/ref&gt; 1986 දී ඒ වනවිටත් වයස අවුරුදු 32ක් වූ සැල්වදෝර් ඩාලි ටයිම් සගරාවේ කවරයේ පෙන්නුම් කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;Meisler&quot; /&gt;  

1936 දී ජෝසෆ් කෝර්නෙල්ගේ Rose Hobart චිත්‍රපටයේ ආරාධිත දර්ශනයක් නිව්යෝර්ක් සිටි හි ජුලියන් ලෙවීගේ ශාලාවේ පැවැත්වුණු අවස්ථාව ද ඩාලි සිය සුවිශේෂී හැසිරීම් නිසා ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අවස්ථාවක් විය. ලෙවීගේ අධිතාත්වික කෙටි චිත්‍රපට දැක්ම පැවැත්වුණේ ද මියුසියම් ඔෆ් මොඩර්න් ආර්ට් හිදී ඩාලිගේ සිතුවම්ද ඇතුළත්ව ප්‍රථම අධිතාත්විකවාදී ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වීමට නියමිත ව තිබුණු මොහොතේ ම ය. ඩාලි ඒ මොහොතේ ලෙවීගේ සිනමා දැක්මේ ප්‍රේක්ෂකාගාරයේ සිටි අතර කෝර්නෙල්ගේ චිත්‍රපටයෙන් අඩක් පමණ යත් ම ඔහු දිගින් දිගට ම කෝපයෙන් යුතු ව දර්ශනය පැවැත්වීමට බාධා කරන්නට විය. “මම හිටියෙත් මේ චිත්‍රපටය ම හදන්නයි. ඇත්තට ම මම ඒකට ගෙවන්න කෙනෙක් හොයමිනුයි හිටියේ” ඔහු පවසන්නට විය. “මම ඒක ලිව්වෙවත්, කාටවත් කිව්වෙවත් නැහැ. ඒත් එයා ඒක කොහොමහරි හොරකම් කරගෙන වගෙයි පේන්නේ” ඔහු වැඩිදුරටත් කියන්නට විය. ඔහු සිය චෝදනාව ඉදිරිපත් කළ ඇතැම් ආකාරයන් මීටත් වඩා සිත්ගන්නාසුලු විය. “එයා ඒක මගේ අවිඥානයෙන් පැහැර ගත්තා”  “එයා මගේ හීන  හොරකං කරගෙන”  ඔහු කියන්නට විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://andel.home.mindspring.com/cornell_notes.htm |title=Program Notes by Andy Ditzler (2005) and Deborah Solomon, ''Utopia Parkway: The Life of Joseph Cornell'' (New York: Farrar, Straus, and Giroux, 2003) |publisher=Andel.home.mindspring.com |accessdate=August 22, 2010}}&lt;/ref&gt; 

මෙ සමයේ ඩාලිගේ ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකයා වූයේ ලන්ඩනයේ සිටි ධනවතකු වූ එඩ්වර්ඩ් ජේම්ස් ය. ඔහු ඩාලිගේ කෘති රැසක් මිලට ගනිමින් ඔහුට කලා ලෝකයට පිවිසීමට අතහිත ලබා දුන්නේ ය. ඩාලිට වසර දෙකක් තිස්සේ මුදලින් ද උපකාර කළ ඔහු අධිතාත්විකවාදී ව්‍යාපාරයේ නොමැකෙන සලකුණු දෙකක් වූ 'Lobster Telephone'' සහ ''Mae West Lips Sofa'' යන කෘති නිර්මාණයේ දීද ඩාලි සමග එක් ව කටයුතු කළේ ය.{{Citation needed|date=August 2009}}'' 

මේ අතර ස්පාඥ්ඥ සිවිල් යුද්ධය (1936-1939) හේතුවෙන් බොහෝ කලාකරුවෝ කිසියම් දේශපාලන පාර්ශ්වයක් වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීම හෝ පලායාම සිදුවිය.  

ස්ටෙෆන් ස්වෙයිග්ට පින්සිදුවන්නට1938 දී  ඩාලිට [[සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්]] ව මුණගැසිණි. ඩාලි ෆ්‍රොයිඩ්ගේ ආලේඛ්‍යයක් අදින්නට පටන් ගත් අතර 82 වියැති සුප්‍රසිද්ධ මනෝවිශ්ලේෂකයා “මේ කොල්ල අවේසකාරයෙක් වගේ” (this boy looks like a fanatic) යැයි සෙසු අයට පැවසුවේ ය. පසු කලෙක මේ ගැන ඇසූ ඩාලි සිය විරුවාගෙන් තමන් ගැන ලත් ප්‍රතිචාරය ගැන ඉමහත් සතුටට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Meisler&quot; /&gt; 

1938 සැප්තැම්බර් හි දී ගැබ්‍රියෙල් කොකෝ චැනල්, ඩාලිට  Roquebrune හි සිය  La Pausa නම් නිවහනට පැමිණෙන ලෙස ඇරයුම් කළ අතර එහි දී ඔහු සිතුවම් රැසක් නිම කළේ ය. පසුව ඔහු ඒවා නිව්යෝර්ක්හි ජුලියන් ලෙවී ශාලාවේ එළිදක්වන්නට යෙදුණි.&lt;ref&gt;''Salvador Dalí Exhibition'', Exhibition Catalogue – February 16 through May 15, 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://philadelphia.about.com/od/salvador_dali/a/salvador_dali_a.htm Salvador Dali Exhibition - Philadelphia Museum of Art - February 16 through May 15, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707075359/http://philadelphia.about.com/od/salvador_dali/a/salvador_dali_a.htm |date=July 7, 2011 }}. Philadelphia.about.com (2005-05-15). Retrieved on 2014-05-12.&lt;/ref&gt;  

තවද 1938 දී ඩාලි  Rainy Taxi නම් සිය ත්‍රිමාණ කලාකෘතිය නිරාවෘත කළේ ය. සැබෑ මෝටර් රථයක් යොදාගනිමින් නිමවා තිබූ ඒ තුළ ප්‍රදර්ශනාත්මක මගීන් දෙදෙනෙක් ද විය. පැරීසියේ Galerie Beaux-Arts හි පැවති Exposition Internationale du Surréalisme හි දී මෙය මුල්වරට ප්‍රදර්ශනය කෙරුණි. එම ප්‍රදර්ශනය සංවිධානය කළේ ආන්ද්‍ර බ්‍රෙතෝන් සහ Poal Eluard විසිනි. විස්තර ප්‍රකාශය එහි සත්කාරකත්වය දැරූ මාර්සෙල් ඩුෂෑම්ප් කලාකරුවා විසින් ම නිර්මාණය කර තිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.salvador-dali.org/dali/en_biografia.html|title=Salvador Dalí's Biography - Gala - Salvador Dali Foundation|work=salvador-dali.org|accessdate=February 14, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=lPN0xxpA6OsC&amp;pg=RA1-PA27|title=Paris 1937|work=google.com|accessdate=February 14, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=nDJL4MwVK10C&amp;pg=PA130|title=Leo and His Circle|work=google.com|accessdate=February 14, 2015}}&lt;/ref&gt;  

1939 නිව්යෝර්ක් වර්ල්ඩ්ස් ෆෙයාර් හි දී ඩාලි Dream of Venus යනුවෙන් නම් කරන ලද සිය අධිතාත්විකවාදී කලා අංගනය එහි ඇමියුස්මන්ට් ඒරියා හි පැවැත්වී ය. එහි අද්භූතජනක මූර්ති, පිළිම සහ අලුත් ම මුහුදු ආහාරවලින් තැනුණු ඇදුම්වලින් සැරසුණු නිරුවත් නිරූපිකාවෝද පෙනීසිටියහ. එය හෝර්ස්ට් පී. හෝර්ස්ට්, ජෝර්ජ් ප්ලැට් ලයිනස් සහ මුරේ කොර්මන් විසින් ඡායාරූපගත කරන්නට ද යෙදුණි. ඇමියුස්මන්ට් ඒරියා හි පැවති බොහෝ විනෝද අංශයන්ට මෙන් මෙයට ද ඇතුළත් වීමට මුදලක් අයකෙරුණි.&lt;ref name=&quot;DrmVns&quot; /&gt; 

1939 දී ආන්ද්‍ර බ්‍රෙතෝන් සැල්වදෝර් ඩාලිට &quot;Avida Dollars&quot; යනුවෙන් අපහාසාත්මක අන්වර්ථ නාමයක් පටබැන්දේ ය.  ඒ නම ඔහු සැකසුවේ ඩොලර් ගිජුවා යන අරුත් දෙන avide à dollars යන ප්‍රංශ යෙදුම ඇසුරිනි.&lt;ref name=&quot;artcyclopedia&quot;&gt;[http://www.artcyclopedia.com/artists/dali_salvador.html Artcyclopedia: Salvador Dalí]. Retrieved September 4, 2006.&lt;/ref&gt; ඩාලි ප්‍රසිද්ධිය සහ ධනය වෙනුවෙන් ගිජු වූ වාණිජ කලාකරුවකු බව හැගවීම ඔහුගේ අදහස විය. ඒ වනවිට අධිතාත්විකවාදීන්ගෙන් බොහෝදෙනෙක් ප්‍රංශ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමග සමීප ව කටයුතු කළ අතර ඔවුහු ඩාලි ව සිය කලා ව්‍යාපාරයෙන් නෙරපා දැමූහ.&lt;ref name=&quot;Meisler&quot; /&gt; සමහර අධිතාත්විකවාදියෝ එතැන් සිට ඔහු ව මියගියාක් සේ සලකා ඔහු ගැන අතීත කාලයෙන් ද කතා කළහ. {{Citation needed|date=August 2009}} අධිතාත්වික ව්‍යාපාරය සහ එහි බොහෝ සාමාජිකයෝ (ටෙඩ් ජෝන්ස් වැනි අය) ඩාලි මිය යන තුරු පමණක් නොව පසුව පවා ඔහුට දැඩි ලෙස පහර ගැසූ ලේඛන පළ කළහ. 
===දෙවන ලෝක යුධ සමය===
===ස්පාඥ්ඥයේ නැවත ගතකළ සමය===
===අවසන් කාලය සහ මරණය===
==සංකේත භාවිතය==

ඩාලිගේ සිතුවම්වල සංකේත භාවිතය ඉතා පුළුල් දෘෂ්ටියකින් සහ යටිපෙළකින් යුතු විය. නිදසුනක් ලෙස  The Persistence of Memory හි වනා දමා සහ අතුරා තිබෙන ඔරලෝසු තුළින් කාලය සාපේක්ෂ වූවක් මිස ස්ථාවර වූවක් නොවන බවට වූ [[ඇල්බට්‍ අයින්ස්ටයින්|අයින්ස්ටයින්ගේ]] ප්‍රවාදය ඉදිරිපත් කෙරේ. &lt;ref name=Conquete /&gt;Salvador Dalí, {{lang|fr|''La Conquête de l'irrationnel''}} (Paris: Éditions surréalistes, 1935), p. 25.&lt;/ref&gt;ඔහුට මේ අදහස පෙන්නුම් කිරීම සදහා දිය ව යන ඔරලෝසු පිළිබද සිතුවිල්ල පැමිණියේ උණුසුම් දිනක මෙළෙක් වී ගලා යන කැමෙම්බර්ට් චීස් පෙති කීපයක් දක්නට ලැබීමෙනි. &lt;ref&gt;Salvador Dalí, ''The Secret Life of Salvador Dalí'' (New York: Dial Press, 1942), p. 317.&lt;/ref&gt;

අලියන් ද ඩාලිගේ සිතුවම් තුළ යළි යළිත් මතුවන රූපයකි.  1944 දී ඇදි Dream Caused by the Flight of a Bee Around a Pomegranate a Second Before Awakening නම් සිතුවම තුළ මෙය යොදාගැනුණි. ගියන් ලොරෙන්සෝ බර්නිනිගේ මූර්ති පාදකයක් වන පුරාණ ශිලාස්ථම්භයක් පිට හිදුවාගත් හස්තියකුගේ රූපයකින් ආභාශය ලැබූ &lt;ref&gt;Michael Taylor in [[Dawn Adès]] (ed.), ''Dalí'' (Milan: Bompiani, 2004), p. 342&lt;/ref&gt;ඩාලිගේ අලියන් සිතුවම් කර ඇත්තේ &quot;ඉතා දිගු, පුරුක් එක් වී තැනුණු, මුළුමනින් ම වාගේ අදෘෂ්‍යමාන වූ ආශාවේ පාදයන් සහිත ව&quot; &lt;ref name=countycollection&gt;[http://www.countyhallgallery.com/education/dali_collection.htm Dalí Universe Collection]. ''County Hall Gallery''. Retrieved on July 28, 2006.&lt;/ref&gt;පිට මත ශිලාස්ථම්භ දරා සිටින අයුරිනි. සිහින් දුර්වල පාදයන් සමග එක් වූ විට මෙම ෆැලිකමය බව විසින් කැපී පෙනෙන ස්කන්ධයන් අද්භූත යථාර්ථයක් පිළිබද සංවේදනයක් මවයි. &quot;අලියන් දිස්වන්නේ අවකාශයේ ඇති විකෘතියක් පරිද්දෙනි&quot; යැයි එක්තරා විචාරයක කියැවේ. &quot;ඔවුන්ගේ දුර්වල කෙට්ටු දිගු පාද උපරිසැහැල්ලුබවේ සහ ව්‍යුහයේ අසමානතාවය පෙන්නුම් කරයි.” &lt;ref name=countycollection /&gt;

&quot;I am painting pictures which make me die for joy, I am creating with an absolute naturalness, without the slightest aesthetic concern, I am making things that inspire me with a profound emotion and I am trying to paint them honestly.&quot; 

—Salvador Dalí, in Dawn Ades, Dalí and Surrealism.

බිත්තරය ද තවත් ඩාලිනියානු රූපයකි. ඔහු බිත්තරය පූර්වප්‍රසූතිකත්වය සහ අන්තර්ගර්භාෂකත්වය සමග සම්බන්ධ කරමින් බලාපොරොත්තුව සහ ආදරය සංකේතවත් කිරීමට යොදාගනී. &lt;ref name=symb&gt;[http://www.countyhallgallery.com/education/dali_symbols.htm &quot;Salvador Dalí's symbolism&quot;]. ''County Hall Gallery''. Retrieved on July 28, 2006&lt;/ref&gt;The Great Masturbator හි සහ The Metamorphosis of Narcissus හි ඒ දිස් වේ. The Metamorphosis of Narcissus මරණය සහ පාෂාණීභවනය ද සංකේතවත් කරයි. 

තවත් විවිධ සත්ව රූප ඔහුගේ සිතුවම් තුළ සංකේතාත්මක ව නිරන්තර ව භාවිත වේ. කූඹින් මරණය, වියැකීම සහ අසීමාන්තික [[ලිංගික ආශාව]] දැක්වීමට යොදාගැනෙන අතර මිනිස් හිසට සම්බන්ධ වුණු ගොලුබෙල්ලන්ගේ රූප ද භාවිත කරයි. (ඔහු [[සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්|ෆ්‍රොයිඩ්]] ව මුනගැසුණු මුල් අවස්ථාවේ ෆ්‍රොයිඩ්ගේ නිවසින් පිටත බයිසිකලයක් තුළ සිටි ගොලුබෙල්ලකු නෙත ගැටුණි.) පළගැටියන් ද නාස්ති වීමේ සහ භීතියේ සංකේතයක් ලෙස භාවිත වේ. &lt;ref name=symb /&gt;

ඩාලි සහ ඔහුගේ පියා කැඩකේස් සමීපයේ මුහුදින් අල්ලාගත් අලුත මුහුදු ඉකිරියන් ආහාරයට ගැනීමට ප්‍රිය කළ අතර ඉකිරියන්ගේ සමමිතික බවින් වසග වූ ඔහු එය ද සිතුවම් රැසක යොදාගත්තේ ය. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ngv.vic.gov.au/dali/salvador/food.html|title=Salvador Dali: Liquid Desire|work=ngv.vic.gov.au|accessdate=February 14, 2015}}&lt;/ref&gt;
===ඩාලි සහ විද්‍යාව===
20 වන සියවසේ දී [[ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යා‍ව|ක්වොන්ටම් භෞතිකයේ]] උපතත් සමග ඇති වූ සුසමාදර්ශ වෙනස කෙරෙහි ඩාලි දැක්වූ වශීකෘත හැගීම විද්‍යාව කෙරෙහි ඔහු තුළ පැවති සවිඥානක බවට නිදසුනකි. [[වර්නර් හයිසන්බර්ග්ගේ]] අවිනිශ්චිතතා මූලධර්මයෙන් (uncertainty principal) ආභාෂය ලැබ 1958 දී සිය Anti-Matter Manifesto නම් ලියැවිල්ල තුළ ඔහු මෙසේ රචනා කළේ ය. “මගේ කලා දිවියේ අධිතාත්විකවාදී සමයේ දී මට අවශ්‍ය වූයේ එකල මගේ පියා වූ ෆ්‍රොයිඩ් විසින් හදුන්වා දුන් ඒ විස්මිත වූ ලෝකය, අපේ අභ්‍යයන්තර ලෝකය සිතුවම් හරහා පිළිබිඹු කිරීම යි. නමුත් අද මගේ චිත්‍රවලින් පිළිබිඹු වන්නේ අපේ අභ්‍යයන්තර ය නොව අපට බාහිර වූ ලෝකය වන අතර මනෝවිද්‍යාවේ අතික්‍රමණය කරමින් භෞතික විද්‍යාව කරා මා පැමිණ ඇත. අද මගේ පියා වන්නේ ආචාර්ය හයිසන්බර්ග් ය.”&lt;ref name=triangle&gt;[http://www.thetriangle.org/media/storage/paper689/news/2005/04/29/Entertainment/Dali-Explorations.Into.The.Domain.Of.Science-944328.shtml?norewrite200608080502&amp;sourcedomain=www.thetriangle.org Dalí: Explorations into the domain of science] {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://media.www.thetriangle.org/media/storage/paper689/news/2005/04/29/Entertainment/Dali-Explorations.Into.The.Domain.Of.Science-944328.shtml?norewrite200608080502&amp;sourcedomain=www.thetriangle.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011075752/http://media.www.thetriangle.org/media/storage/paper689/news/2005/04/29/Entertainment/Dali-Explorations.Into.The.Domain.Of.Science-944328.shtml?norewrite200608080502&amp;sourcedomain=www.thetriangle.org |access-date=2026-02-22 |archive-date=2007-10-11}}. ''The Triangle Online''. Retrieved August 8, 2006.&lt;/ref&gt;

මේ අනුව 1954 දී The Persistence of Memory සිතුවම කැබලිවලට බිදී ගොස් වෙන් ව පවතින (painting in fragmentation and disintegration) ස්වභාවයකින්  The Disintegration of the Persistence of Memory නමින් නැවත සිතුවම් කිරීම නැගී එමින් පැවති විද්‍යාව කෙරෙහි ඩාලි තුළ වූ අවබෝධයේ කැඩපතක් වෙයි. &lt;ref name=&quot;triangle&quot; /&gt;
== ආශ්‍රිත නාමාවලිය ==
&lt;references /&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රශිල්පියෝ]]</text>
      <sha1>a0zkaak0hiroly1pmvam8uxos8z6fhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මැදදුම්බර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83316</id>
    <revision>
      <id>800501</id>
      <parentid>470684</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T11:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <origin>800501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45483" sha1="ma2j2xm2gzp3ij90t2cqweyjigkqh25" xml:space="preserve">{{Short description|ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි}}

{{Infobox settlement
| name = මැදදුම්බර
| official_name = මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| native_name = මැදදුම්බර
| native_name_lang = si
| other_name = Medadumbara; Medadumbara Divisional Secretariat
| type = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| image =
| caption =
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටීම
| coordinates = {{coord|7|18|29|N|80|45|50|E|display=title,inline|region:LK_type:adm3rd}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය
| subdivision_name3 = [[තෙල්දෙණිය]]
| area_total_km2 = 196
| population_as_of = 2024
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/Population_Preliminary_Report.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — 2024 ජන හා නිවාස සංගණනය]&lt;/ref&gt;
| population_total = 64539
| population_density_km2 = 329
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
}}

'''මැදදුම්බර''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස|ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි]]. එහි පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය [[තෙල්දෙණිය]] ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත.

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය දුම්බර කඳුකරයේ කඳුකර හා නිම්න භූදර්ශන, මහවැලි ජල පෝෂක ප්‍රදේශ, තේ වතු, කුඹුරු, ගම්මාන සහ වනාන්තර ප්‍රදේශවලින් සමන්විත වේ. [[රංගල]], [[බොබෙබිල]], [[මකුල්දෙණිය]], [[හීල්ඔය]], [[තංගප්පුව]], [[උඩිස්පත්තුව]] සහ [[කොටගඟ]] වැනි ප්‍රදේශ මෙම පරිපාලන කලාපයට අයත් ප්‍රධාන ගම්මාන හා ප්‍රදේශ අතර වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය, 2012]&lt;/ref&gt;

2024 ජන හා නිවාස සංගණනය අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ජනගහනය '''64,539'''ක් වන අතර එය පිරිමි 31,415ක් සහ කාන්තා 33,124ක් ලෙස වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;/&gt;

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉඩම් ප්‍රමාණ දත්ත අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ වර්ගඵලය '''196 km²'''කි.&lt;ref name=&quot;LandArea&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/abstract2021/CHAP1/1.2 Department of Census and Statistics — Land area by Province, District and Divisional Secretariat Division]&lt;/ref&gt;

== නාමය ==

සිංහල භාවිතයේ මෙම පරිපාලන ප්‍රදේශය '''මැදදුම්බර''' ලෙස හැඳින්වේ.

ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් '''Medadumbara''' හෝ '''Medadumbara Divisional Secretariat''' යන නාම භාවිත වේ.

&quot;මැදදුම්බර&quot; යන නාමය පුළුල් දුම්බර කඳුකරයේ මධ්‍යම/අතරමැදි භූගෝලීය ප්‍රදේශයක් සම්බන්ධයෙන්ද ඓතිහාසිකව භාවිත වී ඇත.

== පරිපාලන තත්ත්වය ==

මැදදුම්බර මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය පරිපාලන ව්‍යුහයේ එය,

* [[ශ්‍රී ලංකාව]]
** [[මධ්‍යම පළාත]]
*** [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
**** '''මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය'''

යන පරිපාලන අනුපිළිවෙලට අයත් වේ.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය පරිපාලන අමාත්‍යාංශය මැදදුම්බර මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයක් ලෙස ලැයිස්තුගත කරයි.&lt;ref&gt;[https://pubad.gov.lk/web/index.php?id=94&amp;lang=en&amp;option=com_content&amp;view=article Ministry of Public Administration — Divisional Secretariats, Kandy District]&lt;/ref&gt;

== ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය ==

'''මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය''' තෙල්දෙණිය ආශ්‍රිත කරල්ලියද්ද ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.

රජයේ Right to Information නිලධාරී ලැයිස්තුවේ Medadumbara Divisional Secretariat සඳහා Theldeniya/මැදදුම්බර ලිපිනය, දුරකථන සම්බන්ධතා සහ නිල විද්‍යුත් තැපැල් සම්බන්ධතාව දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;RTI&quot;&gt;[https://rti.gov.lk/io-list/ ශ්‍රී ලංකා Right to Information — Information Officer List]&lt;/ref&gt;

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය මගින් ඉඩම් පරිපාලනය, ලියාපදිංචි සහතික, සමාජ ආධාර, සංවර්ධන වැඩසටහන් සහ අනෙකුත් ප්‍රාදේශීය රාජ්‍ය සේවා සම්බන්ධීකරණය කරයි.

== පරිපාලන සම්බන්ධතා ගස ==

පහත දැක්වෙන්නේ මැදදුම්බර තුළ ඇති '''ප්‍රාදේශීය, ප්‍රවාහන හා සංචාරක සම්බන්ධතා''' පෙන්වන සංකේතාත්මක ගසකි. මෙය නිල පරිපාලන hierarchy එකක් නොවේ.

&lt;pre&gt;
මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
│
├── තෙල්දෙණිය
│   ├── කරල්ලියද්ද
│   ├── වික්ටෝරියා ජලාශය
│   ├── බඹරගල
│   └── උඩිස්පත්තුව
│
├── රංගල
│   ├── බොබෙබිල
│   ├── මකුල්දෙණිය
│   ├── රංගල අලුත්වත්ත
│   ├── ඩක්වැරිය
│   ├── බර්න්සයිඩ්
│   └── ෆර්න්ඩේල්
│
├── හීල්ඔය
│   ├── Wariga Sabhawa
│   ├── බඹරගල රජමහා විහාරය
│   ├── Perumal Wetuna Ella
│   ├── Ran Ella
│   └── Kaludiya Pokuna
│
├── තංගප්පුව
│   ├── Corbett's Gap
│   ├── අලුගල්ලෙන
│   ├── Knuckles trail network
│   └── Forest Department Ticket Counter
│
└── අනෙකුත් කඳුකර ප්‍රදේශ
    ├── කොටගඟ
    ├── ගොඩමුන්න
    ├── රෙටියගම
    ├── කුරුකොහොගම
    ├── ගිඩ්ඩාව
    ├── මැදමහනුවර
    └── උඩතැන්න
&lt;/pre&gt;

රංගල, තංගප්පුව, හීල්ඔය සහ අනෙකුත් ඉහළ කඳුකර GN divisions මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය තුළ පවතින බව DCS 2012 GN Division annex එකේ දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

== ප්‍රදේශයේ භූගෝලීය ස්වභාවය ==

මැදදුම්බර යනු පහළ මහවැලි නිම්න ප්‍රදේශයේ සිට ඉහළ දුම්බර කඳුකරය දක්වා උස වෙනස් වන විවිධ භූදර්ශනයකින් සමන්විත ප්‍රදේශයකි.

ප්‍රදේශය තුළ,

* කඳු සහ හෙල්
* ගංගා හා ඇළ දොළ
* කුඹුරු
* තේ වතු
* ගෙවතු
* කුඩා පරිමාණ ගොවිබිම්
* තෘණ භූමි
* වනාන්තර

ඇතුළත් වේ.

දකුණු හා නැගෙනහිර ඉහළ ප්‍රදේශ දුම්බර කඳුකරයේ වඩාත් උස් හා තෙත් පරිසරයකට සම්බන්ධ වන අතර තෙල්දෙණිය අවට පහළ ප්‍රදේශ වික්ටෝරියා ජලාශය හා මහවැලි ජල පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

== දුම්බර කඳුකරය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශය ඓතිහාසික හා භූගෝලීය වශයෙන් '''දුම්බර කඳුකරය''' සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ.

දුම්බර කඳුකරය මහනුවර රාජධානි යුගයේ උඩරට කඳුකර භූදර්ශනයේ වැදගත් කොටසක් වූ අතර කඳු, වනාන්තර, ගංගා, කුඹුරු සහ ගම්මාන එහි ආරක්ෂක හා ආර්ථික පද්ධතියට සම්බන්ධ විය.

Central Province Tourism Department විසින් හීල්ඔය දුම්බර නිම්නයේ පිහිටි ගම්මානයක් ලෙස විස්තර කරන අතර එහි කඳුකර භූදර්ශනය, කුඹුරු, දිය ඇලි, බඹරගල හා පැරණි කඳුකර සංස්කෘතිය විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Central Province Tourism Department — Heel Oya Tourism Village]&lt;/ref&gt;

== ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ඉහළ කඳුකර ප්‍රදේශ [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] වෙත සම්බන්ධ වේ.

විශේෂයෙන් [[රංගල]] හා [[තංගප්පුව]] හරහා [[Corbett's Gap]], Knuckles hiking trails සහ [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] වෙත මාර්ග හා පාගමන් සම්බන්ධතා පවතී.

මෙහිදී '''දුම්බර කඳුකරය''' යන්න පුළුල් භූගෝලීය හා ඓතිහාසික ප්‍රදේශයටද, '''ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය''' යන්න කඳු පද්ධතියටද, '''ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය''' යන්න විශේෂ ආරක්ෂිත වනාන්තර ප්‍රදේශයටද භාවිත වේ.

[[Central Highlands of Sri Lanka]] UNESCO ලෝක උරුම දේපළෙහි Knuckles Conservation Forest එක සංරචකයකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO World Heritage Centre — Central Highlands of Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

== මහනුවර රාජධානිය සහ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

මැදදුම්බර කඳුකරය [[මහනුවර රාජධානිය]] සමඟ ඓතිහාසික සම්බන්ධතා ඇති කලාපයකි.

කඳුකරයේ ස්වාභාවික භූගෝලීය තත්ත්වය උඩරට රාජධානියේ ආරක්ෂාව සඳහා වැදගත් වූ බව Central Province Tourism Department හීල්ඔය සම්බන්ධ විස්තරවල සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

මෙම කලාපයේ බඹරගල වැනි පුරාණ බෞද්ධ ස්ථාන තිබීම මගින් ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය මහනුවර යුගයට වඩා බොහෝ පැරණි බවද පෙන්වයි.

== බඹරගල සහ පුරාණ උරුමය ==

[[බඹරගල රජමහා විහාරය]] මැදදුම්බර කලාපයේ වඩාත් වැදගත් ඓතිහාසික ආගමික ස්ථාන අතරින් එකකි.

බඹරගල ගල් ලෙන්වල Early Brahmi ලිපි පවතින අතර එම ලිපි පුරාණ බෞද්ධ ආගමික ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සාක්ෂි සපයයි.&lt;ref&gt;[https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/teldiniya-bambaragala-monastery Bambaragala Monastery]&lt;/ref&gt;

හීල්ඔය සහ බඹරගල ආශ්‍රිත පාරම්පරික කෘෂිකාර්මික ඉඩම් සහ ආගමික ආයතන අතර සම්බන්ධතාවද පළාත් සංචාරක මූලාශ්‍ර විසින් විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== වික්ටෝරියා ජලාශය සහ මහවැලි පද්ධතිය ==

[[තෙල්දෙණිය]] සහ [[වික්ටෝරියා ජලාශය]] මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ නූතන භූගෝලය හා ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන අංග වේ.

වික්ටෝරියා වේල්ල ඉදිකිරීමෙන් පසු පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය ජලාශයට යට වූ අතර නව තෙල්දෙණිය නගරය ඉහළ භූමියේ වර්ධනය විය.

මහවැලි අධිකාරියේ ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක තොරතුරු අනුව Victoria catchment එක විශාල ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක පද්ධතියේ කොටසකි.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[තෙල්දෙණිය]]'''

== තෙල්දෙණිය — ප්‍රධාන සේවා මධ්‍යස්ථානය ==

[[තෙල්දෙණිය]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ප්‍රධාන නගර හා සේවා මධ්‍යස්ථානයයි.

නගරය තුළ සහ අවට,

* ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය
* ප්‍රාදේශීය සභාව
* District Base Hospital – Teldeniya
* තෙල්දෙණිය පොලිස් ස්ථානය
* තෙල්දෙණිය තැපැල් කාර්යාලය
* පාසල්
* අධිකරණ සේවා
* වෙළඳපොළ
* බස් ප්‍රවාහන සේවා

පවතී.

Theldeniya Base Hospital පිළිබඳ සෞඛ්‍ය අධ්‍යයන ලේඛනයක රෝහල, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය, මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය, පොලිස් ස්ථානය, තෙල්දෙණිය ජාතික පාසල සහ Victoria Reservoir අවට පිහිටි ආයතන ලෙස එකම නාගරික සේවා කලාපයක් විස්තර කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya Base Hospital environmental and social assessment]&lt;/ref&gt;

== රංගල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[රංගල]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ දුම්බර කඳුකරයට සම්බන්ධ ප්‍රධාන කඳුකර ගම්මානයකි.

DCS GN Division data අනුව Rangala, Rangala Aluthwatta, Burnside, Ferndail සහ Duckwariya වැනි වසම් Medadumbara DS Division තුළ ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

රංගල ප්‍රදේශය තේ වතු, රංගල තේ කර්මාන්තශාලාව, ස්වභාවික ජල ස්ථාන, කඳුකර දර්ශන, හීල්ඔය සහ තංගප්පුව මාර්ග ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[රංගල]]'''

== බොබෙබිල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[බොබෙබිල]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් ග්‍රාමීය ජනාවාසයකි.

2012 DCS GN data අනුව Bobebila GN Division 781 ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

බොබෙබිල රංගල සහ මකුල්දෙණිය අතර ඇති ග්‍රාමීය, වැවිලි හා මාර්ග භූදර්ශනයේ කොටසකි.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[බොබෙබිල]]'''

== මකුල්දෙණිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[මකුල්දෙණිය]] මැදදුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශයේ වැදගත් ගම්මානයකි.

DCS 2012 GN Division list එකේ Makuldeniya GN Division 782 ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

මකුල්දෙණිය, බොබෙබිල සහ රංගල තෙල්දෙණිය දෙස සිට ඉහළ දුම්බර කඳුකරය වෙත යන ප්‍රාදේශීය මාර්ග ජාලයට සම්බන්ධ වේ.

== හීල්ඔය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[හීල්ඔය]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ GN Division 796 ලෙස DCS විසින් ලැයිස්තුගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

Central Province Tourism Department හීල්ඔය දුම්බර නිම්නයේ සංචාරක ගම්මානයක් ලෙස විස්තර කරයි. බඹරගල, Wariga Sabhawa, කුඹුරු, දිය ඇලි සහ ජලධාරා එහි ප්‍රධාන සංස්කෘතික හා ස්වාභාවික අංග අතර වේ.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[හීල්ඔය]]'''

== තංගප්පුව සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[තංගප්පුව]] GN Division 793 ලෙස මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

තංගප්පුව දුම්බර කඳුකරයේ ඉහළ මාර්ග හා [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] වෙත පිවිසුම් ප්‍රදේශයක් වන අතර Corbett's Gap, Augallena Cave හා Knuckles trail network වෙත ප්‍රවේශයන් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[තංගප්පුව]]'''

== උඩිස්පත්තුව සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[උඩිස්පත්තුව]] මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ වැදගත් කඳුකර ජනාවාසයකි.

සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ GN Division සේවා දත්තවල Udispattuwa GN Division 773 ලෙස Medadumbara යටතේ දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf Ministry of Health — Population Empanelment by GN Division]&lt;/ref&gt;

තෙල්දෙණිය අධ්‍යාපන කලාපයේ Udispattuwa Primary School සහ Udispattuwa Muslim Vidyalaya වැනි පාසල් පවතී.&lt;ref&gt;[https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf Ministry of Education — National School List 2024]&lt;/ref&gt;

== කොටගඟ සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[කොටගඟ]] දුම්බර කඳුකරයට හා රංගල ආශ්‍රිත ජල පද්ධතිවලට සම්බන්ධ කඳුකර ප්‍රදේශයකි.

DCS GN Division data අනුව Kotaganga GN Division 741 ලෙස Medadumbara DS Division තුළ දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

== ප්‍රධාන ග්‍රාම නිලධාරී වසම් ==

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ '''GN divisions 93ක්''' පවතින බව ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ GN statistics මගින් වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/GND_Reports/2020/Kandy.pdf Department of Census and Statistics — Grama Niladhari Divisions Statistics, Kandy]&lt;/ref&gt;

Rangala–Teldeniya–Knuckles ජාලයට සෘජුවම සම්බන්ධ වැදගත් GN divisions කිහිපයක්:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! GN අංකය
! GN Division
! ප්‍රධාන භූගෝලීය/ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධතාව
|-
| 741
| Kotaganga
| කඳුකර හා ජල පෝෂක ප්‍රදේශ
|-
| 742
| Thunisgala
| දුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 743
| Galabadawatta
| ග්‍රාමීය/ගෙවතු භූදර්ශනය
|-
| 744
| Nagolla
| ග්‍රාමීය ජනාවාස
|-
| 746
| Galkotuwa
| කඳුකර ගම්මානය
|-
| 747
| Werapitiya
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 748
| Werathenna
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 750
| Dunhinna
| රංගලට සම්බන්ධ කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 752
| Giddawa-Waradiwela
| දුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 753
| Randiwela
| කඳුකර ගම්මාන ප්‍රදේශ
|-
| 756
| Giddawa
| ග්‍රාමීය කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 754
| Weliketiya
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 780
| Waradiwela
| දුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 781
| Bobebila
| රංගල–මකුල්දෙණිය මාර්ග ජාලය
|-
| 782
| Makuldeniya
| රංගල–තෙල්දෙණිය කඳුකර ජාලය
|-
| 790
| Rangala Aluthwatta
| රංගල කලාපය
|-
| 791
| Rangala
| රංගල කඳුකර ප්‍රදේශය
|-
| 792
| Duckwariya
| රංගල උස්බිම්
|-
| 793
| Thangappuwa
| දුම්බර–Knuckles ප්‍රවේශය
|-
| 794
| Ferndail
| රංගල කඳුකර කලාපය
|-
| 795
| Burnside
| රංගල–Corbett's Gap කලාපය
|-
| 796
| Heeloya
| හීල්ඔය–බඹරගල කලාපය
|-
| 800
| Hakmana
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 801
| Retiyagama
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 810
| Medamahanuwara
| මධ්‍යම කඳුකර පරිසරය
|-
| 811
| Udathenna
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 814
| Mahadoraliyadda
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 826
| Nithulemada
| ඉහළ කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 827
| Maberiyaethenna
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 828
| Senarathwela
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 829
| Wewegama
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 830
| Ellepola
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 831
| Galambalama
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 832
| Hijrapura
| ග්‍රාමීය ජනාවාස
|-
| 833
| Ambagahalanda
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|}

මෙය සම්පූර්ණ GN ලැයිස්තුව නොවන අතර, අපගේ රංගල–තෙල්දෙණිය–හීල්ඔය–තංගප්පුව අධ්‍යයන ජාලයට අදාළ ප්‍රධාන GN divisions කිහිපයක් පමණක් දක්වයි. සම්පූර්ණ ලැයිස්තුව සඳහා DCS GN Division annex එක භාවිත කළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

== ජනගහනය ==

2024 ජන හා නිවාස සංගණනය අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ජනගහනය '''64,539'''කි.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! දත්ත
! 2024
|-
| මුළු ජනගහනය
| 64,539
|-
| පිරිමි
| 31,415
|-
| කාන්තා
| 33,124
|}

2012 ජනගහන දත්ත අනුව මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහනය 61,034ක් වූ අතර 2024 වන විට එය 64,539ක් දක්වා වැඩි වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;/&gt;

== ජන වර්ග සංයුතිය ==

2024 සංගණනයේදී මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ජන වර්ග සංයුතිය මෙසේ වාර්තා විය:&lt;ref name=&quot;DCS2024Ethnicity&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Slider/Census2024_En Table A6 — Population by Ethnic Group and Divisional Secretary's Division, 2024]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ජන වර්ගය
! ජනගහනය
|-
| සිංහල
| 48,077
|-
| ශ්‍රී ලංකා දෙමළ
| 10,616
|-
| ඉන්දියානු දෙමළ / මලයහ දෙමළ
| 939
|-
| ශ්‍රී ලංකා මුවර් / මුස්ලිම්
| 4,835
|-
| බර්ගර්
| 29
|-
| මැලේ
| 8
|-
| ශ්‍රී ලංකා චෙට්ටි
| 1
|-
| භාරත
| 1
|-
| වැද්දා
| 0
|-
| වෙනත්
| 33
|}

මෙම දත්ත මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ සමස්ත ජනගහනයට අදාළ වේ; තනි GN division එකක ජන සංයුතිය වෙනස් විය හැක.&lt;ref name=&quot;DCS2024Ethnicity&quot;/&gt;

== ආගමික සංයුතිය ==

2024 සංගණන දත්ත අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ආගමික සංයුතිය:&lt;ref name=&quot;DCS2024Religion&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Slider/Census2024_En Table A7 — Population by Religion and Divisional Secretary's Division, 2024]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ආගම
! ජනගහනය
|-
| බෞද්ධ
| 47,828
|-
| හින්දු
| 10,271
|-
| ඉස්ලාම්
| 4,863
|-
| රෝමානු කතෝලික
| 1,076
|-
| අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි
| 492
|-
| වෙනත්
| 9
|}

මෙය මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ සමස්ත ආගමික සංයුතියයි.&lt;ref name=&quot;DCS2024Religion&quot;/&gt;

== ආර්ථිකය සහ ජීවනෝපාය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ආර්ථිකය භූගෝලීය උස හා ස්ථානික පරිසරය අනුව වෙනස් වේ.

ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් අතර,

* තේ වගාව
* වී වගාව
* ගෙවතු වගාව
* එළවළු වගාව
* පලතුරු වගාව
* කුළුබඩු
* පශු පාලනය
* කුඩා පරිමාණ වෙළඳාම
* රාජ්‍ය හා සේවා අංශය
* සංචාරක හා ග්‍රාමීය සංචාරක කර්මාන්තය

ඇතුළත් වේ.

රංගල සහ හීල්ඔය ප්‍රදේශවල තේ, කුඹුරු හා ගෙවතු පද්ධති අතර සම්බන්ධතාව දක්නට ලැබෙන අතර ඉහළ තංගප්පුව–Burnside ප්‍රදේශයේ වැවිලි හා කඳුකර පරිසරය ප්‍රමුඛ වේ.

== තේ සහ වැවිලි ==

[[රංගල]] අවට ප්‍රදේශය මැදදුම්බර කඳුකරයේ වැදගත් තේ වතු භූදර්ශනයකි.

රංගල, Cottaganga සහ Goomera වැනි තේ වතු ප්‍රදේශ තෙල්දෙණිය–රංගල–තංගප්පුව මාර්ග ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

තේ වතු සහ පැරණි වතු ප්‍රවාහන මාර්ග මැදදුම්බරයේ කඳුකර ආර්ථික ඉතිහාසයේ වැදගත් කොටසකි.

== කෘෂිකර්මාන්තය ==

[[හීල්ඔය]] වැනි ඉහළ නිම්නවල හෙල්මළු කුඹුරු සහ ගෙවතු වගා පවතී.

Central Province Tourism Department හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ පාරම්පරික කෘෂිකර්මාන්තය, කුඹුරු, ගෙවතු හා ජලධාරා අතර සම්බන්ධතාව විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== ජල පද්ධතිය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශය [[මහවැලි ගඟ]] සහ එහි අතු ගංගා සහ කඳුකර ඇළ දොළවලින් බලපෑමට ලක්වන ජල පෝෂක ප්‍රදේශයකි.

[[වික්ටෝරියා ජලාශය]] සහ එහි ජල පෝෂක පද්ධතිය තෙල්දෙණිය හා පහළ මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ නූතන භූගෝලීය වැදගත්කමට සෘජුව සම්බන්ධ වේ.

හීල්ඔය සහ රංගල කඳුකරයේ ජලධාරා පහළ ජල පද්ධති වෙත ජලය සපයන ප්‍රාදේශීය ජල ජාලයේ කොටස් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== පාසල් සහ අධ්‍යාපනය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ පාසල් [[Teldeniya Zonal Education Office|තෙල්දෙණිය කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය]] යටතේ පාලනය වන අධ්‍යාපන ජාලයට අයත් වේ.

2024 අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ පාසල් ලේඛනයේ Medadumbara ලෙස දක්වා ඇති පාසල් අතර,

* Vidyaloka Primary School
* Godamunna Sri Siddhartha Primary School
* Dunuvila Mahabodhi Maha Vidyalaya
* Dumbara Model Primary School
* Ranmulla Primary School
* Abeysingha Primary School
* Senarathwela Maha Vidyalaya
* Udispattuwa Primary School
* Giddawa Primary School
* Poddalgoda Primary School
* Retiyagama Primary School
* Udispattuwa Muslim Vidyalaya
* Kalaimagal K.V.
* Mahaberiyatenna Tamil Maha Vidyalaya
* Rangala Tamil Maha Vidyalaya
* Vibulanandar Tamil Vidyalaya
* Hijrapura Muslim Maha Vidyalaya

වැනි පාසල් දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;MOESchools&quot;&gt;[https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf Ministry of Education — School List, 2024]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් සියල්ලම තෙල්දෙණිය නගර මධ්‍යයේ නොපිහිටන අතර මැදදුම්බර ප්‍රදේශය පුරා විසිරී ඇත.

== සෞඛ්‍ය සේවා ==

'''District Base Hospital – Teldeniya''' මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන රජයේ සෞඛ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

Theldeniya Base Hospital පිළිබඳ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශ ලේඛනයේ රෝහලට ආසන්නව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය, මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය, තෙල්දෙණිය ජාතික පාසල, පොලිස් ස්ථානය සහ Victoria Reservoir වැනි ප්‍රධාන ස්ථාන පිහිටි සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya Base Hospital]&lt;/ref&gt;

== පොලිස් හා නීති සේවා ==

'''Theldeniya Police Station''' මැදදුම්බර කලාපයේ ප්‍රධාන පොලිස් සේවා ආයතනයකි.

තෙල්දෙණිය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය සහ අනෙකුත් නීතිමය සේවාද තෙල්දෙණිය නගරයේ පිහිටා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya service-area description]&lt;/ref&gt;

== තැපැල් සහ අනෙකුත් සේවා ==

තෙල්දෙණිය තැපැල් කාර්යාලය, බස් නැවතුම්පොළ, වෙළඳපොළ, බැංකු සහ අනෙකුත් සේවා ආයතන මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ජනතාවට ප්‍රධාන පහළ සේවා මධ්‍යස්ථානය සපයයි.

තෙල්දෙණිය සඳහා නිල තැපැල් කේතය 20900 වේ.&lt;ref&gt;[https://slpost.gov.lk/wp-content/uploads/2022/11/POST-CODE-BOOK-.pdf Sri Lanka Post — Post Code Book]&lt;/ref&gt;

== පොදු ප්‍රවාහනය ==

මැදදුම්බරයේ ප්‍රවාහන ජාලයේ ප්‍රධාන නගර මධ්‍යස්ථානය [[තෙල්දෙණිය]] වේ.

තෙල්දෙණියෙන්,

* [[රංගල]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* ගොඩමුන්න
* රෙටියගම
* පොද්දල්ගොඩ

වැනි ප්‍රදේශ වෙත බස් සේවා සම්බන්ධ වේ.

CPTSA මාර්ග ලැයිස්තුවේ Kandy–Rangala, Kandy–Poddalgoda, Theldeniya–Heeloya, Theldeniya–Rangala, Theldeniya–Thangappuwa සහ Theldeniya–Kotaganga වැනි මාර්ග දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php Central Province Transport Services Authority — Bus Routes]&lt;/ref&gt;

== සංචාරක කර්මාන්තය ==

මැදදුම්බරයේ සංචාරක වැදගත්කම ප්‍රධාන වශයෙන්,

* [[රංගල]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[බඹරගල රජමහා විහාරය]]
* Corbett's Gap
* කඳුකර මංපෙත්
* දිය ඇලි
* තේ වතු

සමඟ සම්බන්ධ වේ.

Central Province Tourism Department විසින් හීල්ඔය ග්‍රාමීය සංචාරක ගම්මානයක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කරන අතර කුඹුරු, දිය ඇලි, බඹරගල සහ පාරම්පරික ගම්මාන ජීවිතය සංචාරක අත්දැකීම් ලෙස දක්වයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== රංගල–තෙල්දෙණිය–තංගප්පුව සංචාරක ජාලය ==

මැදදුම්බරයේ සංචාරක සම්බන්ධතාව පහත ආකාරයෙන් සංකේතාත්මකව දැක්විය හැක:

&lt;pre&gt;
මහනුවර
   │
   ▼
තෙල්දෙණිය
   │
   ├── රංගල
   │    ├── බොබෙබිල
   │    ├── මකුල්දෙණිය
   │    └── හීල්ඔය
   │
   └── තංගප්පුව
        │
        ├── Corbett's Gap
        ├── අලුගල්ලෙන
        └── Knuckles trail network
&lt;/pre&gt;

මෙය පරිපාලන සීමා පෙන්වන නිල hierarchy එකක් නොව, මාර්ග, සේවා සහ සංචාරක සම්බන්ධතා පෙන්වන සරල සටහනකි.

== පාරිසරික සංරක්ෂණය ==

මැදදුම්බරයේ ඉහළ කඳුකර ප්‍රදේශ දුම්බර සහ ක්නක්කල්ස් පරිසර පද්ධති සමඟ සම්බන්ධ වේ.

[[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] Central Highlands of Sri Lanka UNESCO ලෝක උරුම දේපළෙහි සංරචකයකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

මැදදුම්බරයේ කඳුකර වනාන්තර හා ජලධාරා Victoria සහ ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක පද්ධතිය සඳහාද වැදගත් වේ.

== ග්‍රාමීය ජීවිතය සහ සංස්කෘතිය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ගම්මානවල ජීවිතය තේ, වී, ගෙවතු වගාව, කුඩා පරිමාණ වෙළඳාම, ආගමික ආයතන සහ පාරම්පරික ප්‍රජා සම්බන්ධතා සමඟ බැඳී ඇත.

හීල්ඔය වැනි ගම්මානවල Wariga Sabhawa වැනි දේශීය සංස්කෘතික උරුමයන් ද, බඹරගල වැනි පුරාණ ආගමික ස්ථාන ද මෙම ප්‍රදේශයේ සංස්කෘතික විවිධත්වය පෙන්වයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== වර්තමාන පරිපාලන වැදගත්කම ==

මැදදුම්බර අද කඳුකර ගම්මාන හා තෙල්දෙණිය නගරය අතර පරිපාලන හා සේවා සම්බන්ධකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

රජයේ පරිපාලනය, සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය, ප්‍රවාහනය, කෘෂිකර්මාන්තය සහ සංචාරක කර්මාන්තය යන ක්ෂේත්‍ර සියල්ලම මෙම ප්‍රාදේශීය භූදර්ශනයේ එකිනෙකට සම්බන්ධ වේ.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[දුම්බර කඳුකරය]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[වික්ටෝරියා වේල්ල]]
* [[මහවැලි ගඟ]]
* [[මහනුවර රාජධානිය]]
* [[බඹරගල රජමහා විහාරය]]
* [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මධ්‍යම පළාත]]

== ගැලරිය ==

=== මැදදුම්බර සහ දුම්බර කඳුකරය ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
&lt;!--

--&gt;
&lt;/gallery&gt;

== බාහිර සබැඳි ==

* [[:en:Medadumbara Divisional Secretariat|Medadumbara Divisional Secretariat — English Wikipedia]]
* [[:en:Teldeniya|Teldeniya — English Wikipedia]]
* [[:en:Rangala|Rangala — English Wikipedia]]
* [[:en:Bobebila|Bobebila — English Wikipedia]]
* [[:en:Heeloya|Heeloya — English Wikipedia]]
* [[:en:Udispattuwa|Udispattuwa — English Wikipedia]]
* [[:en:Thangappuwa|Thangappuwa — English Wikipedia]]
* [https://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/CPH2024/ Department of Census and Statistics — Census of Population and Housing 2024]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf Department of Census and Statistics — Kandy District Population Atlas 2012]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/GND_Reports/2020/Kandy.pdf Department of Census and Statistics — GN Division Statistics]
* [https://www.statistics.gov.lk/abstract2021/CHAP1/1.2 Department of Census and Statistics — Land Area by DS Division]
* [https://rti.gov.lk/io-list/ Right to Information — Medadumbara Divisional Secretariat]
* [https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya Base Hospital]
* [https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf Ministry of Education — School List 2024]
* [https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php Central Province Transport Services Authority — Bus Routes]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Central Province Tourism Department — Heeloya Tourism Village]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — Central Highlands of Sri Lanka]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස]]
[[Category:දුම්බර කඳුකරය]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]

[[en:Medadumbara Divisional Secretariat]]</text>
      <sha1>ma2j2xm2gzp3ij90t2cqweyjigkqh25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගූගල්ප්ලෙක්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84381</id>
    <revision>
      <id>800492</id>
      <parentid>478778</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T08:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · more meaningful name, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] විසින් Googleplexsouthsidesecondangle.jpg ගොනුවේ නම [[c:File:View_of_the_south_sid</comment>
      <origin>800492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6287" sha1="gaj4heihd0tmg9dkvftmebsm1x4zduh" xml:space="preserve">[[File:Googleplex HQ (cropped).jpg|thumb|ගූගල්ප්ලෙක්ස් මූලස්ථානය]]

'''ගූගල්ප්ලෙක්ස්''' යනු ගූගල් සහ එහි මව් සමාගම වන ඇල්ෆබෙට් ඉන්කෝපරේෂන් හි ආයතනික මූලස්ථාන සංකීර්ණයයි. එය පිහිටා ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයේ කැලිෆෝනියාවේ මවුන්ටන් වීව් හි ඇම්ෆිටියේටර් පාක්වේ 1600 හි ය.

වර්ග අඩි 2,000,000 (190,000 m2) ක ඉඩ ප්‍රමාණයක් සහිත මුල් සංකීර්ණය, ගූගල් ගොඩනැගිලිවල දෙවන විශාලතම වර්ග අඩි එකලස් කිරීම වන අතර, ගූගල් විසින් නිව් යෝර්ක් නගරයේ 111 වන අටවන මාවත ගොඩනැගිල්ලෙන් පසුව, 2010 දී සමාගම විසින් මිලදී ගන්නා ලදී.

== පහසුකම් සහ ඉතිහාසය ==
[[File:View of the south side of the Googleplex from Charleston Road in 2006.jpg|thumb|ගූගල්ප්ලෙක්ස් හි දකුණු පැත්ත]]
[[File:Googleplexlobby-adjusted.jpg|thumb|ගොඩනැගිල්ල 40 හි ලොබියට කලින් පිවිසීම]]

=== මුල් කැම්පස් ===
==== සී.ජී.අයි කැම්පස් ====
මෙම භූමි භාගය මීට පෙර සිලිකන් ග්‍රැෆික්ස් (එස්.ගී.අයී විසින් අත්පත් කර ගෙන තිබුණි. කාර්යාල අවකාශය සහ ආයතනික කැම්පස් අක්කර 26 ක (මීටර 110,000 ම්2) විශාල භූමි භාගයක පිහිටා ඇති අතර එහි අක්කර 5 (මීටර් 20,000) පොදු උද්‍යානයක් වන චාල්ස්ටන් උද්‍යානය අඩංගු වේ; ස්ථිර ක්‍රීක් වෙත ප්‍රවේශය වැඩි දියුණු කිරීම; සහ ආයතනික වෙබ් අඩවිය ෂෝර්ලයින් පාර්ක් සහ බේ ට්‍රේල් වෙත සම්බන්ධ කරන පොදු මාර්ග.

==== ගූගල් කැම්පස් ====
=== බේ දසුන් එකතු කිරීම ===

== ස්ථානය ==
[[File:Google bus at Sunnyvale campus.jpg|thumb|සනීවේල් කැම්පස් හි ගූගල් ෂටල් බස් රථයකි.]]
[[File:Google Campus2 cropped.jpg|right|thumb|ගූගල්ප්ලෙක්ස් අංගණය]]
ගූගල්ප්ලෙක්ස් පිහිටා තිබෙන්නේ කැලිෆෝනියාවේ උතුරු මවුන්ටන් වීව් හි චාර්ල්ස්ටන් පාර, ඇම්ෆිටියේටර් පාර්ක්වේ සහ ෂෝර්ලයින් බොලිවාර්ඩ් අතර වෙරළ තීරයේ තෙත්බිම් වලට ආසන්නවය. සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ, නැගෙනහිර බොක්ක හෝ දකුණු බොක්කෙහි වෙසෙන සේවකයින්ට නොමිලේ Wi-Fi සක්‍රීය ගූගල් ෂටලයක් රැකියාවට සහ පිටතට ගෙන යා හැකිය. ෂටල 95% ඛනිජ තෙල් ඩීසල් සහ 5% ජෛව ඩීසල් මිශ්‍රණයකින් ක්‍රියාත්මක වන අතර නවීනතම විමෝචන අඩු කිරීමේ තාක්ෂණය ඇත.

උතුරට ෂෝර්ලයින් ඇම්ෆිටියේටර් සහ ඉන්ටියුට් පිහිටා ඇති අතර දකුණට මයික්‍රොසොෆ්ට් කෝපරේෂන් හි සිලිකන් නිම්න පර්යේෂණ සංකීර්ණය, පරිගණක ඉතිහාස කෞතුකාගාරය සහ සෙන්චරි තියටර්ස් පිහිටා ඇත. මොෆෙට් ෆීල්ඩ් නැගෙනහිරට ආසන්නයේ පිහිටා ඇත.

== වෙනත් ගූගල් මවුන්ටන් වීව් ස්ථාන ==
[[File:Googleplex restaurant.jpg|thumb|right|ගූගල්ප්ලෙක්ස් හි අවන්හල]]
ගූගල් සිය 2012 වසර අවසාන වාර්තාවේ සඳහන් කර ඇත්තේ මවුන්ටන් වීව් හි වර්ග අඩි මිලියන 3.5 ක කාර්යාල අවකාශයක් ඇති බවයි.

ගූගල්ප්ලෙක්ස් සිට සැතපුම් 3 ක් පමණ දුරින් 399 එන් විස්මන් පාරේ &quot;ද ක්වාඩ්&quot; ලෙස නම් කර ඇති මවුන්ටන් වීව් හි තවත් විශාල කැම්පස් එකක් ගූගල් සතුව ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jolie O&amp;#x27;Dell2011-05-17 20:17:36 UTC|url=http://mashable.com/2011/05/17/google-property-the-quad/|title=Google To Open New Campus in Mountain View [PICS&amp;#93; |publisher=Mashable.com |date=2011-05-17 |accessdate=2020-02-18}}&lt;/ref&gt;

2013 දී ගූගල් සමාගම අවසන් වරට 1984 දී ක්‍රියාත්මක වූ සංවෘත සාප්පු සංකීර්ණයක් වන මේෆීල්ඩ් සාප්පුව බදු දුන් අතර 1986 සිට 2002 දක්වා හෙව්ලට් පැකාර්ඩ් විසින් බදු දී ඇත.

== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==

==ආශ්‍රිත==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>gaj4heihd0tmg9dkvftmebsm1x4zduh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තෙල්දෙණිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84709</id>
    <revision>
      <id>800498</id>
      <parentid>449204</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T10:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <origin>800498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48598" sha1="mgik3qjslc1d3jqh0hczymjz0bhulmj" xml:space="preserve">{{Short description|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ කඳුකර නගරයක්}}

{{Infobox settlement
| name = තෙල්දෙණිය
| official_name = තෙල්දෙණිය
| native_name = තෙල්දෙණිය
| native_name_lang = si
| other_name = Teldeniya; Theldeniya; Teldiniya
| type = නගරය
| image = Old submerged bridge.jpg
| caption = පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයේ ජලාශයට යට වූ පාලම් අවශේෂ
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටීම
| coordinates = {{coord|7|18|00|N|80|45|50|E|display=title,inline|region:LK_type:city}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| subdivision_name3 = [[මැදදුම්බර]]
| postal_code_type = තැපැල් කේතය
| postal_code = 20900
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
}}

'''තෙල්දෙණිය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Teldeniya'''; වෙනත් ඉංග්‍රීසි ආකාර: '''Theldeniya''', '''Teldiniya''') යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් කඳුකර නගරයකි.

තෙල්දෙණිය [[මහනුවර]] සහ මධ්‍යම කඳුකරයේ නැගෙනහිර හා දකුණු-නැගෙනහිර ප්‍රදේශ අතර වැදගත් ප්‍රවාහන හා සේවා මධ්‍යස්ථානයකි. [[රංගල]], [[බොබෙබිල]], [[මකුල්දෙණිය]], [[හීල්ඔය]], [[උඩිස්පත්තුව]], [[තංගප්පුව]], [[කොටගඟ]], [[මීමුරේ]] සහ දුම්බර කඳුකරයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ සමඟ මාර්ග හා බස් සේවා මගින් සම්බන්ධ වේ.

වර්තමාන තෙල්දෙණිය නගරය පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය පිහිටි ස්ථානයට වඩා උස භූමි ප්‍රදේශයක වර්ධනය වූ නගරයකි. පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය [[මහවැලි ගඟ]] හරහා [[වික්ටෝරියා වේල්ල]] ඉදිකර [[වික්ටෝරියා ජලාශය]] නිර්මාණය කිරීමේදී ජලාශයට යට විය.&lt;ref name=&quot;Mahaweli&quot;&gt;[https://mahaweli.gov.lk/PDF/Statistical%20Book%20-%202020.pdf ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරිය — Statistical Book]&lt;/ref&gt;

වියළි කාලවලදී වික්ටෝරියා ජලාශයේ ජල මට්ටම පහළ යන විට පැරණි නගරයේ මාර්ග, ගොඩනැගිලි සහ විශේෂයෙන් පැරණි පාලමේ කොටස් නැවත මතු විය හැක.&lt;ref name=&quot;OldTeldeniya&quot;&gt;[https://www.newsfirst.lk/2022/02/08/old-theldeniya-town-resurfaces-unknown-group-digging-at-ancient-sites/ News 1st — Old Teldeniya town resurfaces]&lt;/ref&gt;

== නාමය ==

ශ්‍රී ලංකා භාවිතයේ '''තෙල්දෙණිය''' යන නාමය භාවිත වේ.

ඉංග්‍රීසි භාෂා මූලාශ්‍රවල '''Teldeniya''', '''Theldeniya''' සහ '''Teldiniya''' යන අක්ෂර වින්‍යාස දක්නට ලැබේ.

ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල Post Code Book හි Teldeniya සඳහා '''20900''' තැපැල් කේතය දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;Post&quot;&gt;[https://slpost.gov.lk/wp-content/uploads/2022/11/POST-CODE-BOOK-.pdf ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව — Post Code Book]&lt;/ref&gt;

== භූගෝලීය පිහිටීම ==

තෙල්දෙණිය [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]] තුළ [[මැදදුම්බර]] කඳුකර පරිසරයේ පිහිටා ඇත.

තෙල්දෙණිය නගරය සඳහා භූගෝලීය දත්ත අනුව ආසන්න ස්ථානය අක්ෂාංශ 7°18′00″N සහ දේශාංශ 80°45′50″E ලෙස දක්වා ඇත.

නගරය අවට භූමිය කඳු, ගෙවතු, කුඩා වගාබිම්, ජලධාරා, තේ වතු සහ දුම්බර කඳුකරයේ වනාන්තර ආශ්‍රිත භූදර්ශනයකින් සමන්විත වේ.

== පරිපාලන තත්ත්වය ==

තෙල්දෙණිය [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ප්‍රධාන නගර මධ්‍යස්ථානයකි.

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]] තුළ පිහිටි කඳුකර පරිපාලන කලාපයකි.

තෙල්දෙණිය යන නාමය නගරය, තැපැල් ප්‍රදේශය, ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානය, අධ්‍යාපන කලාපය සහ අවට පරිපාලන සේවා ප්‍රදේශ සඳහා විවිධ සන්දර්භවල භාවිත වන බැවින් ඒවායේ ජනගහන හා භූගෝලීය සීමා එකිනෙක සමඟ මිශ්‍ර නොකළ යුතුය.

== ඓතිහාසික පසුබිම ==

පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය [[මහවැලි ගඟ]] ආශ්‍රිත දුම්බර නිම්න භූමි ප්‍රදේශයක පිහිටි ප්‍රාදේශීය වෙළඳ හා සේවා නගරයක් විය.

පැරණි නගරය [[මහනුවර]] සහ මහියංගනය දෙසට යන පැරණි මාර්ග ජාලයට සම්බන්ධ වූ අතර අවට කඳුකර ගම්මාන සහ වතු ප්‍රදේශ සඳහා වෙළඳ හා පරිපාලන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කළේය.

පැරණි තෙල්දෙණිය පිළිබඳ ජන මතක සටහන් අනුව නගරයේ පාසල්, රෝහල, තැපැල් කාර්යාලය, පොලිස් ස්ථානය, වෙළඳසැල්, බැංකු, සමුපකාර ආයතන, බස් සේවා, පුස්තකාලය සහ වෙනත් පොදු ආයතන පැවතිණි.&lt;ref&gt;[https://www.sundaytimes.lk/230101/plus/letters-to-the-editor-10-506875.html Sunday Times — Memories of Teldeniya]&lt;/ref&gt;

පැරණි නගරය බෞද්ධ, හින්දු, මුස්ලිම් සහ ක්‍රිස්තියානි ආගමික ප්‍රජාවන්ගෙන් සමන්විත බහු ආගමික සමාජයක් වූ බව දේශීය මතක සටහන්වල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://newceylonwriting.com/wp-content/uploads/2021/05/new-ceylon-writing-7-26oct-2017-final-draft-2-1-6-2.pdf Memories of Teldeniya]&lt;/ref&gt;

== දුම්බර කඳුකරය සහ මහනුවර රාජධානිය ==

තෙල්දෙණිය පිහිටා ඇති ප්‍රදේශය ඓතිහාසික [[දුම්බර කඳුකරය|දුම්බර කඳුකරයේ]] කොටසකි.

දුම්බර කඳුකරය [[මහනුවර රාජධානිය]] හෙවත් උඩරට රාජධානියේ කඳුකර භූදර්ශනයේ වැදගත් ප්‍රදේශයක් විය.

තෙල්දෙණිය අවට [[බඹරගල රජමහා විහාරය]] වැනි පුරාණ බෞද්ධ ස්ථාන තිබීම ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය මහනුවර යුගයට වඩා පැරණි බව පෙන්වයි.

බඹරගල ගල් ලෙන්වල Early Brahmi ලිපි පිළිබඳ පර්යේෂණ මූලාශ්‍ර පවතින අතර ඒවා පූර්ව මහනුවර යුගයේ බෞද්ධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සාක්ෂි වේ.&lt;ref&gt;[https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/teldiniya-bambaragala-monastery Bambaragala Monastery — Unique Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහනුවර යුගයේදී බඹරගල විහාරය හා ඒ අවට කෘෂිකාර්මික ඉඩම් රාජකීය හා ආගමික අනුග්‍රහය සමඟ සම්බන්ධ වූ බව ප්‍රාදේශීය සංචාරක මූලාශ්‍ර සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Central Province Tourism Department — Heeloya and Bambaragala]&lt;/ref&gt;

== වික්ටෝරියා ව්‍යාපෘතිය ==

වික්ටෝරියා ව්‍යාපෘතිය [[මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන|මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහනේ]] ප්‍රධාන ව්‍යාපෘතියකි.

ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරියේ ව්‍යාපෘති කාලසටහන අනුව වික්ටෝරියා ව්‍යාපෘතියේ ඉදිකිරීම් 1980 මාර්තු 23 දින ආරම්භ වූ අතර වික්ටෝරියා වේල්ල සහ උමං කටයුතු 1980 අප්‍රේල් 10 දින ආරම්භ විය. වික්ටෝරියා ව්‍යාපෘතිය 1985 අප්‍රේල් 12 දින commission කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Mahaweli&quot;/&gt;

වික්ටෝරියා වේල්ල ඉදිකිරීමත් සමඟ [[මහවැලි ගඟ]] හරහා ජලාශයක් නිර්මාණය වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය සහ අවට ජනාවාස විශාල ප්‍රමාණයක් ජලයට යට විය.

== පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය ජලාශයට යටවීම ==

පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය වර්තමාන [[වික්ටෝරියා ජලාශය]] යට පවතින ඓතිහාසික නගර නටබුන් ප්‍රදේශයකි.

වික්ටෝරියා වේල්ල හා ජලාශය ඉදිකිරීමේදී පැරණි නගරයේ,

* මාර්ග
* පාලම්
* වෙළඳසැල්
* ආගමික ස්ථාන
* පොදු ගොඩනැගිලි
* නිවාස
* ව්‍යාපාරික ස්ථාන

ඇතුළු නගර ව්‍යුහයන් ජලාශයට යට විය.&lt;ref name=&quot;OldTeldeniya&quot;/&gt;

පැරණි නගරයේ ජනතාව විශාල පිරිසක් නව ජනාවාස සහ මහවැලි ජනාවාස ප්‍රදේශ වෙත නැවත පදිංචි කරන ලදී.

වික්ටෝරියා ජලාශය හා ඒ ආශ්‍රිත සංස්කෘතික භූදර්ශනය පිළිබඳ පර්යේෂණවලදී දිගන, කුණ්ඩසාලේ, කරල්ලියද්ද සහ උඩිස්පත්තුව, උඩවෙල හා අධිකාරිගම වැනි ප්‍රදේශ නැවත පදිංචි කිරීම් සමඟ සම්බන්ධ බව සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/publication/242020738_Construction_of_Large_Dams_and_their_Impact_on_Cultural_Landscape_A_Study_in_Victoria_Reservoir_and_the_Surrounding_Area Construction of Large Dams and their Impact on Cultural Landscape — Victoria Reservoir]&lt;/ref&gt;

== නැවත පදිංචි කිරීම සහ නව තෙල්දෙණිය ==

පැරණි නගරය ජලයට යට වීමෙන් පසු නව තෙල්දෙණිය නගරය ඉහළ භූමි ප්‍රදේශයක, කරල්ලියද්ද හා ඒ ආශ්‍රිත ජනාවාස සමඟ වර්ධනය විය.

නැවත පදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය තෙල්දෙණිය පමණක් නොව අවට ගම්මාන හා කෘෂිකාර්මික භූමිවලටද බලපාන ලදී.

නව නගරය අද මැදදුම්බර කලාපයේ වෙළඳ, ප්‍රවාහන, අධ්‍යාපන, සෞඛ්‍ය සහ රාජ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

== නව තෙල්දෙණිය සහ කරල්ලියද්ද ==

වර්තමාන තෙල්දෙණිය නගරය කරල්ලියද්ද ආශ්‍රිත උස් භූමියේ සංවර්ධනය වූ නව නගර පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

කරල්ලියද්ද අදද තෙල්දෙණිය නගරයට ආසන්න වැදගත් ප්‍රදේශයකි.

නව තෙල්දෙණිය මැදදුම්බර කලාපයේ වෙළඳ, ප්‍රවාහන, අධ්‍යාපන, සෞඛ්‍ය සහ රාජ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

== පැරණි තෙල්දෙණියේ නටබුන් ==

වික්ටෝරියා ජලාශයේ ජල මට්ටම දැඩි ලෙස පහළ යන වියළි කාලවලදී පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයේ නටබුන් නැවත මතු විය හැක.

විශේෂයෙන් පැරණි යකඩ පාලම, මාර්ග, ගල් බිත්ති සහ ගොඩනැගිලිවල කොටස් ජලයෙන් නිරාවරණය වන බව වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;OldTeldeniya&quot;/&gt;

2012 වසරේ දැඩි වියළි සමයකදී පැරණි නගරයේ විශාල කොටසක් නිරාවරණය වූ අතර එම අවස්ථාවේ ඡායාරූප ගණනාවක් Wikimedia Commons වෙත එක් කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya_(2).JPG Wikimedia Commons — Old Teldeniya during the 2012 drought]&lt;/ref&gt;

ජලාශ පතුලට පිවිසීමේදී මඩ, අස්ථාවර නටබුන් සහ හදිසි ජල මට්ටම් වෙනස්වීම් හේතුවෙන් ආරක්ෂිත අවදානම් පවතින බැවින් නිල අවසර හෝ උපදෙස් නොමැතිව නටබුන් වෙත ඇතුළු නොවිය යුතුය.&lt;ref&gt;[https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/submerged-city-of-teldeniya Submerged City of Teldeniya — Unique Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

== පැරණි තෙල්දෙණියේ පාලම ==

පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයේ ඉතිරිව ඇති යකඩ පාලම නගරයේ වඩාත් ප්‍රකට නටබුන් අතරින් එකකි.

එය සාමාන්‍ය ජල මට්ටමේදී ජලාශයට යට වී ඇති අතර වියළි කාලවලදී නැවත දිස් වේ.

Wikimedia Commons හි මෙම පාලම පිළිබඳ Creative Commons බලපත්‍ර සහිත ඡායාරූප පවතී.&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Old_submerged_bridge.jpg Wikimedia Commons — Old submerged bridge]&lt;/ref&gt;

== වික්ටෝරියා ජලාශය ==

[[වික්ටෝරියා ජලාශය]] තෙල්දෙණිය කලාපයේ භූගෝලීය හා ඓතිහාසික භූදර්ශනයේ මූලික අංගයකි.

වික්ටෝරියා වේල්ල [[මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන]] යටතේ ඉදිකරන ලද අතර වාරිමාර්ග සහ ජලවිදුලි බල උත්පාදනය සඳහා වැදගත් ව්‍යාපෘතියකි.&lt;ref name=&quot;Mahaweli&quot;/&gt;

මහවැලි අධිකාරියේ ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක ලේඛනය අනුව Victoria catchment එක වර්ග කිලෝමීටර් 1,869ක් පමණ වන අතර Victoria Dam තෙල්දෙණියෙන් කිලෝමීටර් 6ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;VictoriaCatchment&quot;&gt;[https://mahaweli.gov.lk/PDF/iwwrmp/REVISED%20FINAL%20ESMF%20for%20IWWRMP%2020th%20April%202020.pdf Mahaweli Authority — Upper Mahaweli Catchment Area]&lt;/ref&gt;

== වික්ටෝරියා වේල්ල ==

[[වික්ටෝරියා වේල්ල]] තෙල්දෙණියට ආසන්න ප්‍රධාන ජලවිදුලි හා වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘතියකි.

මහවැලි අධිකාරියේ ලේඛන අනුව එහි ප්‍රධාන අරමුණු වාරිමාර්ග සහ ජලවිදුලි බල උත්පාදනය වේ.&lt;ref name=&quot;VictoriaCatchment&quot;/&gt;

== මහනුවර සමඟ සම්බන්ධතාව ==

තෙල්දෙණිය [[මහනුවර]] නගරය සමඟ ප්‍රධාන බස් හා මාර්ග සම්බන්ධතාවක් පවත්වාගෙන යයි.

මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරියේ වර්තමාන මාර්ග ලැයිස්තුවේ,

* '''613 — Kandy–Theldeniya'''
* '''654 — Kandy–Theldeniya (Karaliyadda)'''
* '''617 — Kandy–Poddalgoda'''
* '''617/3 — Kandy–Rangala'''
* '''617/2 — Kandy–Thangappuwa'''

යන මාර්ග හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;&gt;[https://www.tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — Bus Routes]&lt;/ref&gt;

CPTSA දත්ත අනුව 613 Kandy–Theldeniya මාර්ගය කිලෝමීටර් 28.5ක් පමණ වන අතර ගමන් කාලය පැය 1 විනාඩි 15ක් පමණ ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

== රංගල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

'''[[රංගල]] තෙල්දෙණියට සම්බන්ධ ප්‍රධාන කඳුකර ගම්මානයක් සහ දුම්බර කඳුකරයට ප්‍රවේශ කලාපයකි.'''

CPTSA වර්තමාන බස් මාර්ග ලැයිස්තුවේ,

* '''617/3 — Kandy–Rangala'''
* '''0617/10/1 — Theldeniya–Rangala'''

යන මාර්ග දෙකම දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

තෙල්දෙණියෙන් රංගල දෙසට ගමන් කිරීමෙන් [[බොබෙබිල]], [[මකුල්දෙණිය]], [[හීල්ඔය]] සහ [[තංගප්පුව]] ආශ්‍රිත කඳුකර ප්‍රදේශ වෙතද සම්බන්ධ විය හැක.

රංගල ආශ්‍රිත සංචාරක භූදර්ශනයට තේ වතු, Rangala Tea Factory, Rangala Natural Pool, හීල්ඔය, තංගප්පුව සහ දුම්බර කඳුකරයේ පාගමන් මාර්ග ඇතුළත් වේ.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[රංගල]]'''

== බොබෙබිල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[බොබෙබිල]] තෙල්දෙණිය–රංගල කඳුකර මාර්ග ජාලයට සම්බන්ධ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයකි.

Bobebila GN Division 781 සහ Makuldeniya GN Division 782 ලෙස වර්තමාන පරිපාලන දත්තවල වෙන වෙනම හඳුනාගෙන ඇති අතර ඒවා තෙල්දෙණිය කලාපය සමඟ මාර්ග මගින් සම්බන්ධ වේ.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[බොබෙබිල]]'''

== මකුල්දෙණිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[මකුල්දෙණිය]] තෙල්දෙණිය සහ රංගල අතර කඳුකර ප්‍රදේශයේ වැදගත් ගම්මානයකි.

මකුල්දෙණිය සහ බොබෙබිල තෙල්දෙණියෙන් රංගල දෙසට ගමන් කරන ප්‍රාදේශීය මාර්ග ජාලයට සම්බන්ධ වේ.

== හීල්ඔය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[හීල්ඔය]] තෙල්දෙණියට සෘජු පොදු බස් සම්බන්ධතාවක් ඇති කඳුකර ගම්මානයකි.

CPTSA වර්තමාන දත්ත අනුව:

'''618/4 — Theldeniya (Karaliyadda)–Heeloya'''

යන මාර්ගය කිලෝමීටර් 8.9ක් පමණ වන අතර ගමන් කාලය විනාඩි 45ක් පමණ ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

හීල්ඔය ගම්මානය රංගල හා දුම්බර කඳුකරයේ ග්‍රාමීය හා සංචාරක භූදර්ශනයේ කොටසකි.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[හීල්ඔය]]'''

== උඩිස්පත්තුව සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[උඩිස්පත්තුව]] තෙල්දෙණියෙන් රංගල හා දුම්බර කඳුකරය දෙසට යන කඳුකර මාර්ග ජාලයේ වැදගත් ප්‍රදේශයකි.

තෙල්දෙණිය අධ්‍යාපන කලාපය තුළ උඩිස්පත්තුව ප්‍රදේශයේ පාසල්ද පවතින අතර තෙල්දෙණිය හා උඩිස්පත්තුව අතර මාර්ග හා බස් සම්බන්ධතා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.cptel.edu.lk/schools.html Teldeniya Zonal Education Office — Schools]&lt;/ref&gt;

== තංගප්පුව සහ දුම්බර කඳුකරය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[තංගප්පුව]] තෙල්දෙණිය සිට රංගල හරහා දුම්බර කඳුකරයේ ඉහළ ප්‍රදේශ වෙත යන වැදගත් මාර්ග ගමනාන්තයකි.

CPTSA වර්තමාන මාර්ග ලැයිස්තුවේ,

'''617/1 — Theldeniya (Karaliyadda)–Thangappuwa'''

යන මාර්ගය කිලෝමීටර් 22.4ක් පමණ සහ ගමන් කාලය පැය 1 විනාඩි 30ක් පමණ ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

Kandy–Thangappuwa '''617/2''' සේවාවද ලැයිස්තුගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

තංගප්පුවෙන් [[Corbett's Gap]], [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] සහ අනෙකුත් දුම්බර කඳුකර පාගමන් මාර්ග වෙත පිවිසිය හැක.

== කොටගඟ සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[කොටගඟ]] තෙල්දෙණිය හා රංගල කලාපය අතර කඳුකර ජල හා ග්‍රාමීය පරිසරයට සම්බන්ධ ප්‍රදේශයකි.

CPTSA මාර්ග ලැයිස්තුවේ '''617/11 — Theldeniya (Karaliyadda)–Kotagaga''' යන මාර්ගය කිලෝමීටර් 24ක් පමණ සහ ගමන් කාලය පැය 1 විනාඩි 12ක් පමණ ලෙස දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

== පොදු ප්‍රවාහනය ==

තෙල්දෙණිය මැදදුම්බර කලාපයේ ප්‍රධාන බස් සම්බන්ධක නගරයකි.

වර්තමාන CPTSA දත්ත අනුව තෙල්දෙණියට සම්බන්ධ ප්‍රධාන මාර්ග අතර,

{| class=&quot;wikitable&quot;
! මාර්ගය
! සම්බන්ධතාව
! CPTSA අනුව දුර
! ගමන් කාලය
|-
| 613
| Kandy – Theldeniya
| 28.5 km
| පැය 1 විනාඩි 15
|-
| 617
| Kandy – Poddalgoda
| 33.1 km
| පැය 1 විනාඩි 35
|-
| 617/3
| Kandy – Rangala
| 41.4 km
| පැය 2
|-
| 617/1
| Theldeniya – Thangappuwa
| 22.4 km
| පැය 1 විනාඩි 30
|-
| 618/4
| Theldeniya – Heeloya
| 8.9 km
| විනාඩි 45
|-
| 0617/10/1
| Theldeniya – Rangala
| 15.9 km
| විනාඩි 47
|-
| 617/11
| Theldeniya – Kotagaga
| 24 km
| පැය 1 විනාඩි 12
|-
| 618
| Theldeniya – Retiyagama
| 9.8 km
| විනාඩි 40
|-
| 617/17
| Theldeniya – Godamunna
| 9.4 km
| විනාඩි 28
|}

&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

බස් කාලසටහන් වෙනස් විය හැකි බැවින් ගමන් කිරීමට පෙර මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරියේ වර්තමාන කාලසටහන් පරීක්ෂා කිරීම සුදුසුය.&lt;ref&gt;[https://tsa.cp.gov.lk/timetables.php CPTSA — Bus Timetables]&lt;/ref&gt;

== සෞඛ්‍ය සේවා ==

'''District Base Hospital, Teldeniya''' තෙල්දෙණිය හා අවට මැදදුම්බර කඳුකර ජනතාවට ප්‍රධාන රජයේ සෞඛ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

මධ්‍යම පළාත් සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ ආයතන ලැයිස්තුවේ District Base Hospital, Teldeniya කඳුකර ප්‍රදේශයේ දෙවන මට්ටමේ රජයේ රෝහල් සේවාවක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;Health&quot;&gt;[https://www.healthdept.cp.gov.lk/component/content/article/55.html මධ්‍යම පළාත් සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව — Curative Care Institutions]&lt;/ref&gt;

2013 දී ආරම්භ කරන ලද Teldeniya Hospital Development Project එකට ශල්‍ය සංකීර්ණය, දැඩි සත්කාර ඒකකය, රුධිර බැංකුව, විකිරණ ඒකකය සහ රසායනාගාර පහසුකම් සංවර්ධනය ඇතුළත් වූ බව මධ්‍යම පළාත් සෞඛ්‍ය වාර්තාවේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.healthdept.cp.gov.lk/downloads/annual_health_bulletin_2014.pdf Central Province Department of Health — Annual Health Bulletin 2014]&lt;/ref&gt;

== පොලිස් සේවා ==

'''Theldeniya Police Station''' තෙල්දෙණිය හා අවට ප්‍රදේශ සඳහා නීතිය හා මහජන ආරක්ෂාව සපයන ප්‍රධාන පොලිස් ස්ථානයකි.

ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ නිල Telephone Index හි Theldeniya Police Station සඳහා නිල සම්බන්ධතා දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;Police&quot;&gt;[https://www.police.lk/?page_id=1301 ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය — Telephone Index]&lt;/ref&gt;

== තැපැල් සේවා ==

තෙල්දෙණිය නගරයට '''Teldeniya Post Office''' මගින් තැපැල් සේවා සපයනු ලැබේ.

තෙල්දෙණිය සඳහා නිල තැපැල් කේතය '''20900''' වේ.&lt;ref name=&quot;Post&quot;/&gt;

== අධ්‍යාපනය ==

තෙල්දෙණිය '''කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය''' මගින් පාලනය වන විශාල අධ්‍යාපන සේවා කලාපයකි.

Teldeniya Zonal Education Office අනුව එහි සේවා කලාපයට [[මැදදුම්බර]], උඩදුම්බර සහ මිනිපේ ප්‍රදේශ ඇතුළත් වන අතර ජාතික සහ පළාත් පාසල් විශාල සංඛ්‍යාවක් පවතී.&lt;ref name=&quot;TeldeniyaZone&quot;&gt;[https://www.cptel.edu.lk/ Zonal Education Office — Teldeniya]&lt;/ref&gt;

තෙල්දෙණිය හා අවට අධ්‍යාපන ප්‍රදේශයේ,

* තෙල්දෙණිය ජාතික පාසල
* දුන්හින්න ද්විතියික පාසල
* මැදමහනුවර ද්විතියික පාසල
* උඩිස්පත්තුව මහා විද්‍යාලය
* වරදියෙල මහා විද්‍යාලය
* ගොඩමුන්න ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ ප්‍රාථමික පාසල

වැනි පාසල් පවතී.&lt;ref&gt;[https://www.cptel.edu.lk/schools.html Teldeniya Zonal Education Office — Schools]&lt;/ref&gt;

මෙම සියලු පාසල් නගර මධ්‍යයේම පිහිටා ඇති බව අදහස් නොකරන අතර, ඒවා තෙල්දෙණිය අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් පුළුල් ප්‍රදේශයේ පාසල් වේ.

== වෙළඳ හා ආර්ථික කටයුතු ==

තෙල්දෙණිය මැදදුම්බර කඳුකර කලාපයේ ප්‍රධාන වෙළඳ හා සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

වර්තමාන නගරයට,

* වෙළඳපොළ
* බැංකු
* ආහාර සහ සිල්ලර වෙළඳසැල්
* ප්‍රවාහන සේවා
* කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන වෙළඳාම
* කුඩා ව්‍යාපාර
* රාජ්‍ය සේවා
* අධ්‍යාපන සේවා
* සෞඛ්‍ය සේවා

වැනි කටයුතු සම්බන්ධ වේ.

පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයද අවට ගම්මාන සඳහා වෙළඳ හා සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කළ බව ජන මතක සටහන් සඳහන් කරයි.

== ආගමික හා සංස්කෘතික විවිධත්වය ==

පැරණි තෙල්දෙණිය බහු ආගමික සමාජයක් සහිත නගරයක් ලෙස මතක සටහන්වල විස්තර වේ.

පැරණි නගරයේ බෞද්ධ විහාරයක්, හින්දු කෝවිලක්, මුස්ලිම් පල්ලියක් සහ ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථානයක් පැවති බව ප්‍රාදේශීය ලේඛන සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://newceylonwriting.com/wp-content/uploads/2021/05/new-ceylon-writing-7-26oct-2017-final-draft-2-1-6-2.pdf Memories of Teldeniya]&lt;/ref&gt;

=== බඹරගල රජමහා විහාරය ===

[[බඹරගල රජමහා විහාරය]] තෙල්දෙණිය ආශ්‍රිත ඓතිහාසික බෞද්ධ ස්ථානයකි.

බඹරගල ගල් ලෙන්වල Early Brahmi ලිපි දක්නට ලැබෙන අතර එය ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය මහනුවර යුගයට වඩා බොහෝ පැරණි බව පෙන්වයි.&lt;ref&gt;[https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/teldiniya-bambaragala-monastery Bambaragala Monastery]&lt;/ref&gt;

Wikimedia Commons හි බඹරගල විහාරයේ Creative Commons ඡායාරූපද පවතී.&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bambaragala_Temple_Teldeniya_sri_lanka.JPG Wikimedia Commons — Bambaragala Temple]&lt;/ref&gt;

== කෘෂිකර්මාන්තය සහ වැවිලි ==

තෙල්දෙණිය නගරයට ආසන්න කඳුකර ප්‍රදේශවල තේ වතු, ගෙවතු වගාව, කුඩා ගොවිබිම් සහ කුළුබඩු වගා පද්ධති පවතී.

[[රංගල]] දෙසට ගමන් කරන විට Rangala, Cottaganga සහ Goomera වැනි තේ වතු සහ ඒවාට සම්බන්ධ තේ කර්මාන්තශාලා හමුවේ.

[[හීල්ඔය]] කලාපයේ හෙල්මළු කුඹුරු, ගෙවතු සහ ජල පෝෂක පද්ධති තෙල්දෙණිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

== දුම්බර කඳුකරය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

තෙල්දෙණිය දුම්බර කඳුකරයේ පහළ හා මධ්‍යම උස ප්‍රදේශවලට පිවිසෙන වැදගත් ප්‍රාදේශීය නගරයකි.

තෙල්දෙණිය → රංගල → තංගප්පුව → Corbett's Gap → [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] යන මාර්ග සම්බන්ධතාවය දුම්බර කඳුකරයේ සංචාරක හා පාගමන් භූදර්ශනයේ වැදගත් කොටසකි.

තෙල්දෙණියෙන් [[හීල්ඔය]], [[බොබෙබිල]], [[මකුල්දෙණිය]], [[උඩිස්පත්තුව]], [[කොටගඟ]] සහ [[මීමුරේ]] දෙසට දේශීය මාර්ග මගින් සම්බන්ධ විය හැක.

== අවට ප්‍රදේශ සහ ගම්මාන ==

තෙල්දෙණිය සමඟ මාර්ග, සේවා හෝ සංචාරක වශයෙන් සම්බන්ධ වැදගත් ප්‍රදේශ අතර,

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[මීමුරේ]]
* [[ගොඩමුන්න]]
* [[රෙටියාගම]]
* [[බර්න්සයිඩ්]]
* [[තවලන්තැන්න]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[බඹරගල]]

ඇතුළත් වේ.

== සංචාරක කර්මාන්තය ==

තෙල්දෙණියේ සංචාරක වැදගත්කම ප්‍රධාන වශයෙන් පැරණි නගරයේ ජලාශයට යට වූ නටබුන්, වික්ටෝරියා වේල්ල හා ජලාශය, බඹරගල පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය සහ රංගල–දුම්බර කඳුකරයට ඇති ප්‍රවේශය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

=== රංගල කලාපය ===

* [[රංගල]]
* Rangala Natural Pool
* Rangala Viewpoint
* Rangala Tea Factory
* Rangala State Plantation
* Cottaganga State Plantation
* Goomera State Plantation
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]

=== හීල්ඔය කලාපය ===

* [[හීල්ඔය]]
* Wariga Sabhawa
* Bambaragala Raja Maha Vihara
* Perumal Wetuna Ella
* Ran Ella
* Kaludiya Pokuna
* Heel Oya
* Poddalgoda Oya
* Galmal Oya

=== දුම්බර කඳුකර ප්‍රවේශ කලාපය ===

* [[තංගප්පුව]]
* [[Corbett's Gap]]
* Augallena
* [[Dothalugala]]
* [[Mini World's End]]
* [[මීමුරේ]]
* Lakegala
* Pitawala Pathana

මෙම සියලු ස්ථාන තෙල්දෙණිය නගර සීමාව තුළම පිහිටා ඇති බව අදහස් නොකරන අතර, ඒවා වෙත ගමන් කිරීමට තෙල්දෙණිය ප්‍රාදේශීය ප්‍රවාහන හා සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

== වික්ටෝරියා ජලාශය සහ සංචාරක උරුමය ==

පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයේ ජලාශයට යට වූ නටබුන් වර්තමානයේ විශේෂිත ඓතිහාසික භූදර්ශනයක් බවට පත්ව ඇත.

ජල මට්ටම පහළ යන විට,

* පැරණි මාර්ග
* යකඩ පාලම
* ගල් බිත්ති
* ගොඩනැගිලි පදනම්
* වෙනත් නගර ව්‍යුහ

දක්නට ලැබිය හැක.&lt;ref name=&quot;OldTeldeniya&quot;/&gt;

වර්තමාන සංචාරකයන් සඳහා නටබුන් දර්ශනය වීම ජලාශයේ ජල මට්ටම මත රඳා පවතී.

== පරිසරය සහ ජල පෝෂකය ==

තෙල්දෙණිය [[වික්ටෝරියා ජලාශය|වික්ටෝරියා ජලාශයේ]] ජල පෝෂක පද්ධතියේ වැදගත් නගරයකි.

[[රංගල]] සහ [[දුම්බර කඳුකරය]] ආශ්‍රිත කඳුකර වනාන්තර සහ ජලධාරා වික්ටෝරියා ජලාශයට සම්බන්ධ ජල පෝෂක පද්ධතියේ කොටස් වේ.

[[හීල්ඔය]] ජල පද්ධතියද රංගල ආශ්‍රිත කඳුකරයෙන් ආරම්භ වී පහළ වික්ටෝරියා ජල පද්ධතිය වෙත සම්බන්ධ වන ජල ජාලයේ කොටසකි.

මහවැලි අධිකාරියේ ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක ලේඛනය අනුව Victoria catchment එක වර්ග කිලෝමීටර් 1,869ක් පමණ වන අතර Victoria Dam තෙල්දෙණියෙන් කිලෝමීටර් 6ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;VictoriaCatchment&quot;/&gt;

== දේශගුණය ==

තෙල්දෙණිය මධ්‍යම කඳුකරයේ පහළ–මධ්‍යම උස ප්‍රදේශයක පිහිටා ඇති බැවින් රංගල සහ ඉහළ දුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශවලට වඩා උණුසුම් නමුත් පහත් වියළි කලාපයට සාපේක්ෂව කඳුකර දේශගුණික බලපෑම් ලබයි.

මෝසම් වර්ෂාපතනය සහ කඳුකර ජල පෝෂක ප්‍රදේශය නගරය අවට ගොවිබිම් හා ජල පද්ධති කෙරෙහි බලපායි.

== රජයේ හා මහජන සේවා ==

තෙල්දෙණිය අවට ප්‍රධාන මහජන සේවා අතර,

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ආයතනය
! සේවාව
|-
| District Base Hospital – Teldeniya
| රජයේ සෞඛ්‍ය සේවාව
|-
| Theldeniya Police Station
| නීතිය හා මහජන ආරක්ෂාව
|-
| Teldeniya Post Office
| තැපැල් සේවාව
|-
| Zonal Education Office – Teldeniya
| අධ්‍යාපන පරිපාලනය
|-
| Teldeniya Central Market
| වෙළඳ සේවා
|-
| Teldeniya CTB Bus Stand
| පොදු ප්‍රවාහනය
|}

&lt;ref name=&quot;Health&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Police&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TeldeniyaZone&quot;/&gt;

== ගැලරිය ==

=== පැරණි තෙල්දෙණිය සහ වික්ටෝරියා ජලාශය ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;260&quot;&gt;
Old submerged bridge.jpg|වියළි කාලයේ මතු වන පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයේ යකඩ පාලම
Teldeniya.png|පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය
Victoria reservoir sri lanka sunken city of Teldeniya.JPG|වික්ටෝරියා ජලාශය පහළ යාමේදී මතු වූ පැරණි තෙල්දෙණිය
Victoria reservoir sri lanka sunken city of Teldeniya (2).JPG|2012 වියළි සමයේ පැරණි තෙල්දෙණිය
Victoria reservoir sri lanka sunken city of Teldeniya (3).JPG|පැරණි නගරයේ පාලම් අවශේෂ
VictoriaDam-SriLanka-April2011-4.jpg|වික්ටෝරියා වේල්ල සහ ජලාශය
&lt;/gallery&gt;

=== බඹරගල ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
Bambaragala Temple Teldeniya sri lanka.JPG|බඹරගල රජමහා විහාරය
&lt;/gallery&gt;

=== ඔබගේම ඡායාරූප පසුව එක් කිරීමට ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
&lt;!--
--&gt;
&lt;/gallery&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[මීමුරේ]]
* [[දුම්බර කඳුකරය]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[වික්ටෝරියා වේල්ල]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[මහවැලි ගඟ]]
* [[මහනුවර රාජධානිය]]
* [[බඹරගල රජමහා විහාරය]]
* [[මැදදුම්බර]]

== බාහිර සබැඳි ==

* [[:en:Teldeniya|Teldeniya — English Wikipedia]]
* [[:si:රංගල|රංගල — සිංහල විකිපීඩියා]]
* [[:si:බොබෙබිල|බොබෙබිල — සිංහල විකිපීඩියා]]
* [[:si:හීල්ඔය|හීල්ඔය — සිංහල විකිපීඩියා]]
* [[:en:Rangala|Rangala — English Wikipedia]]
* [[:en:Bobebila|Bobebila — English Wikipedia]]
* [[:en:Heeloya|Heeloya — English Wikipedia]]
* [https://www.tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — බස් මාර්ග]
* [https://tsa.cp.gov.lk/timetables.php මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — කාලසටහන්]
* [https://slpost.gov.lk/wp-content/uploads/2022/11/POST-CODE-BOOK-.pdf ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව — Post Code Book]
* [https://www.healthdept.cp.gov.lk/component/content/article/55.html මධ්‍යම පළාත් සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව — සෞඛ්‍ය ආයතන]
* [https://www.police.lk/?page_id=1301 ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය — Telephone Index]
* [https://www.cptel.edu.lk/ තෙල්දෙණිය කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය]
* [https://www.cptel.edu.lk/schools.html තෙල්දෙණිය කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය — පාසල්]
* [https://mahaweli.gov.lk/PDF/Statistical%20Book%20-%202020.pdf මහවැලි අධිකාරිය — Statistical Book]
* [https://mahaweli.gov.lk/PDF/iwwrmp/REVISED%20FINAL%20ESMF%20for%20IWWRMP%2020th%20April%202020.pdf මහවැලි අධිකාරිය — Upper Mahaweli Catchment]
* [https://www.newsfirst.lk/2022/02/08/old-theldeniya-town-resurfaces-unknown-group-digging-at-ancient-sites/ News 1st — Old Teldeniya]
* [https://www.sundaytimes.lk/230101/plus/letters-to-the-editor-10-506875.html Sunday Times — Memories of Teldeniya]
* [https://newceylonwriting.com/wp-content/uploads/2021/05/new-ceylon-writing-7-26oct-2017-final-draft-2-1-6-2.pdf Memories of Teldeniya]
* [https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/submerged-city-of-teldeniya Submerged City of Teldeniya]
* [https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/teldiniya-bambaragala-monastery Bambaragala Monastery]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Old_submerged_bridge.jpg Wikimedia Commons — Old submerged bridge]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Teldeniya.png Wikimedia Commons — Teldeniya]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya.JPG Wikimedia Commons — Sunken Teldeniya]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya_(2).JPG Wikimedia Commons — Old Teldeniya]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya_(3).JPG Wikimedia Commons — Old Teldeniya bridge]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:VictoriaDam-SriLanka-April2011-4.jpg Wikimedia Commons — Victoria Dam]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bambaragala_Temple_Teldeniya_sri_lanka.JPG Wikimedia Commons — Bambaragala Temple]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:මහවැලි ගඟ]]
[[Category:වික්ටෝරියා ජලාශය]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]</text>
      <sha1>mgik3qjslc1d3jqh0hczymjz0bhulmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රේඛා චිත්‍රපට නාමාවලිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89964</id>
    <revision>
      <id>800474</id>
      <parentid>593161</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T04:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45634" sha1="1a6i01u7vvx5awj7zspuww79kuo8o6r" xml:space="preserve">[[File:Rekha still26.jpg|thumb|alt=කැමරාව දෙස බලාසිටින රේඛාගේ ඡායාරූපයක්|රේඛා 2008 [[ස්ක්‍රීන් සම්මාන]] උළෙලේ දී]]
[[රේඛා]] යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ හින්දි චිත්‍රපටවල රංගනය නිසා කීර්තියට පත් භාරතීය නිළියක වන අතර,{{sfn|Ganti|2004|p=132}} ඇය භාරතීය සිනමාවේ විශිෂ්ටතම නිළියන්ගෙන් අයකු ලෙස සැළකේ.{{sfn|Gulzar|Nihalani|Chatterjee|2003|p=614}} ඇය ළමා නිළියක ලෙසින් මුල්වරට ''[[ඉන්ටි ගුට්ටු (1958 චිත්‍රපටය)|ඉම්ටි ගුට්ටු]]'' (1958) සහ ''[[රංගුලා රත්නම්]]'' (1966) යන තෙලිඟු චිත්‍රපට දෙකෙහි චරිත නිරූපණය කළා ය.&lt;ref name=&quot;Inti&quot;&gt;{{cite news |last1=Kavirayani |first1=Suresh |title='Sridevi brought me here' |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/191119/sridevi-brought-me-here.html |access-date=20 February 2021 |work=[[Deccan Chronicle]] |date=19 November 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2008/11/28/stories/2008112851140100.htm |title=Tale of a celluloid poet |last=Guy |first=Randor |author-link=Randor Guy |date=28 November 2008 |work=[[ද හින්දු|The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202034341/http://www.hindu.com/fr/2008/11/28/stories/2008112851140100.htm |archive-date=2 December 2008 |access-date=20 February 2021 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; නමුත් ප්‍රධාන නිළියක ලෙසින් ඇගේ රංගන දිවිය ඇරඹුණේ 1969 කන්නඩ චිත්‍රපටයක් වූ ''[[ඔපරේෂන් ජැක්පොට් නල්ලි සී.අයි.ඩී 999]]'' තුළිනි. එම වර්ෂයේම ඇය සිය ප්‍රථම හින්දි චිත්‍රපටය වූ ''අංජානා සෆර්'' හි චරිත නිරූපණය කළත්, වාරණ ගැටලු නිසා එය තිරගත වීම වසර දහයකින් ප්‍රමාද විය.{{efn|The film released in 1979 under a different title, ''[[දෝ ශිකාරී|Do Shikaari]]''.{{sfn|Usman|2016|p=46}}}} ඇගේ ප්‍රථම තිරගත වූ හින්දි චිත්‍රපටය වන ''[[සාවන් භාදෝන්]]'' (1970) සාර්ථකත්වයට පත්වීම ඇයට ඉමහත් වාසියක් විය.{{sfn|Ganti|2004|p=133}} අනතුරුව ඇය ''[[රාම්පූර් කා ලක්ෂ්මණ්]]'' (1972), ''[[කහානී කිස්මත් කී]]'' (1973), සහ ''[[ප්‍රාණ් ජායේ පර් වචන් නා ජායේ]]'' (1974) යන චිත්‍රපටවල රංගනයෙහි යෙදුණ ද,&lt;ref name=&quot;Dinesh&quot;&gt;{{cite web |last1=Raheja |first1=Dinesh |author1-link=Dinesh Raheja |title=Rekha: The divine diva |url=https://www.rediff.com/entertai/2003/may/17dinesh.htm |website=[[Rediff.com]] |access-date=26 November 2020 |date=17 May 2003}}&lt;/ref&gt; ඇගේ රංගනය වෙනුවෙන් ඇයට පැසසුම් හිමිවූයේ අල්ප වශයෙනි. එසේම ඇගේ මුහුණුවර සහ තරබාරු ස්වභාවය පිළිබඳ දෝෂාරෝපණය එල්ල විය.{{sfn|Ganti|2004|p=132}} රේඛා දැඩි කැපවීමකින් යුතුව සිය රංගනය මෙන්ම පෙනුම ද ඔප්නංවා ගන්නට සමත් වූයේ හින්දි භාෂාව ද ප්‍රගුණ කරමිනි.&lt;ref&gt;{{cite magazine|magazine=Filmfare|author=Mohamed, Khalid|date=June 2002|url=http://downloads.movies.indiatimes.com/site/june2002/flashback.html|title=Love, anger, the works!|access-date=26 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225180021/http://downloads.movies.indiatimes.com/site/june2002/flashback.html|archive-date=25 February 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Usman|2016|p=89–90}} 1976 නාට්‍යයක් වූ ''[[දෝ අංජානේ]]'' ප්‍රේක්ෂකාදරයට ලක්වූ අතර,{{sfn|Usman|2016|p=86}} ''[[ඝාර් (චිත්‍රපටය)|ඝාර්]]'' චිත්‍රපටයේ ලිංගික අතවරයට ලක්වන තරුණිය සහ ''[[මුකද්දර් කා සිකන්දර්]]'' (1978) චිත්‍රපටයේ අබිසරුලියක ලෙසින් ඇය කළ රංගනය විචාරක පැසසුමට ලක්වූයේ ඇගේ රංගන දිවියේ වඩාත් සාර්ථකම අවධියේ ආරම්භය සනිටුහන් කරමිනි.{{sfn|Ganti|2004|p=133}}{{sfn|Usman|2016|p=100–102}}

1980 දශකයේ සහ 1990 දශකයේ මුල් කාලයේ ඇය හින්දි සිනමාවේ ප්‍රමුඛ නිළියන්ගෙන් අයකු ලෙස සැළකිණි.{{sfn|Bumiller|1991|p=185}} ''[[ඛුබ්සූරත්]]'' (1980) හි ඇය කළ රංගනය වෙනුවෙන් ඇයට ප්‍රථම [[හොඳම නිළිය සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය]] හිමි විය.&lt;ref name=&quot;BestRoles&quot;&gt;{{cite news |last1=Gupta |first1=Rachit |title=Rekha's top 20 roles |url=https://www.filmfare.com/features/rekhas-top-20-roles-30664.html |access-date=26 November 2020 |work=[[Filmfare]] |publisher=The Times Group |date=10 October 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; එසේම ''[[බසේරා]]'' (1981), ''[[සිල්සිලා (1981 චිත්‍රපටය)|සිල්සිලා]]'' (1981), ''[[ඒක් හී භූල්]]'' (1981), ''[[ජීවන් ධාරා]]'' (1982), සහ ''[[අගර් තුම් නා හෝතේ]]'' (1983) වැනි සාර්ථක චිත්‍රපට රැසකට ද ඇය සිය දායකත්වය ලබාදුන්නා ය.&lt;ref name=&quot;Dinesh&quot;/&gt; මෙම කාලයේ ඇය නව-නූතනවාදී [[කලාත්මක චිත්‍රපට|කලාත්මක]] චිත්‍රපට ධාරාවක් වූ [[සමාන්තර සිනමාව]] කෙරෙහි ද නැඹුරු වූවා ය.{{sfn|Gulzar|Nihalani|Chatterjee|2003|p=614}} එම චිත්‍රපට අතරට ''[[කල්යුග් (1981 චිත්‍රපටය)|කලියුග්]]'' (1981), ''[[උම්රාඕ ජාන් (1981 චිත්‍රපටය)|උම්රාඕ ජාන්]]'' (1981), ''[[විජේතා (1982 චිත්‍රපටය)|විජේතා]]'' (1982), ''[[උත්සව්]]'' (1984), සහ ''[[ඉජාසත්]]'' (1987) වැනි චිත්‍රපට අයත් වේ. ''උම්රාඕ ජාන්'' තුළ එකී නාමය සහිත නාට්‍යාංගනාවගේ චරිතය වෙනුවෙන් ඇයට [[හොඳම නිළිය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය]] හිමි විය.&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;{{cite journal|last=Prasad|first=Shishir|author2=Ramnath, N.S|author3=Mitter, Sohini|date=27 April 2013|title=25 Greatest Acting Performances of Indian Cinema|journal=[[ෆෝර්බ්ස් ඉන්ඩියා|Forbes India]]|publisher=Network 18|url=http://forbesindia.com/article/100-years-of-indian-cinema/25-greatest-acting-performances-of-indian-cinema/35125/0|access-date=26 November 2020|archive-date=12 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112014841/http://forbesindia.com/article/100-years-of-indian-cinema/25-greatest-acting-performances-of-indian-cinema/35125/0|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NFA38&gt;{{cite web |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm29thNFAAward.aspx?PdfName=29NFA.pdf|title=29th National Film Awards |date=1982|website=iffi.nic.in |publisher=[[Directorate of Film Festivals]] |access-date=26 November 2020|page=62 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721170327/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm29thNFAAward.aspx?PdfName=29NFA.pdf |archive-date=21 July 2011}}&lt;/ref&gt; එසේම මෙම කාලය තුළ ඇය හඬකැවීම් සහ පිළිවැයුම් ගායන කිහිපයකට ද සම්බන්ධ වූවා ය.{{sfn|Chaudhuri|2014|p=425}} ආහාර පාලනය සහ යෝග ක්‍රම අනුගමනය තුළින් සිය ස්වරූපය වෙනස්කරගන්නට සමත් වූයේ යැයි පැවසෙන ඇය ''රේඛා'ස් මයින්ඩ් ඇන්ඩ් බොඩි ටෙම්පල්'' (1983) නමින් ව්‍යායාම වීඩියෝවක් ද නිර්මාණය කළා ය.{{sfn|Munshi|2004|p=168}} දශකයේ මැද භාගයේ දී කිසියම් පසුබෑමක් දක්නට ලැබුණ ද, ''[[ඛූන් භාරී මාන්ග්]]'',{{sfn|Usman|2016|p=166–167}}&lt;ref name=&quot;Dinesh&quot;/&gt; වැනි ස්ත්‍රී-කේන්ද්‍රීය පළිගැනීම් නිරූපිත රේඛා රංගනයෙහි යෙදුණු චිත්‍රපට&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Rahman |first1=M. |title=Hindi films: On screen, it is no longer men alone who is spilling blood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/19880715-hindi-films-on-screen-it-is-no-longer-men-alone-who-is-spilling-blood-797492-1988-07-15 |access-date=26 November 2020 |work=India Today |date=15 July 1988 |language=en}}&lt;/ref&gt; තුළින් ඇයට දෙවන වරටත් හොඳම නිළිය සඳහා වූ ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය හිමි විය.&lt;ref name=&quot;BestRoles&quot;/&gt;{{sfn|Bumiller|1991|p=185}}

අනතුරුව එළැඹි දශක තුළ ඇයගේ දායකත්වය තරමක් අඩු ය. 1990 දශකයේ මුල් කාලයේ නිර්මාණය වූ ඇගේ චිත්‍රපට බොහෝමයක් ප්‍රේක්ෂකයාගේ ආකර්ෂණයට ලක්නොවිණි.{{sfn|Usman|2016|p=184}} ''ඛූන් භාරී මාන්ග්'' චිත්‍රපටයෙහි ඇය රඟපෑ චරිතයට සමාන තවත් චරිත ගණනාවකට ඇය ඉන් අනතුරුව දායකත්වය සැපයූ නමුත් ඒව එතරම් සාර්ථක නොවිණි. නමුත් ''[[ඵූල් බානේ අංගරේ]]'' (1991) චිත්‍රපටය සැළකිය යුතු සාර්ථකත්වයක් හිමිකරගත්තේ ය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Box Office 1991 |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=197&amp;catName=MTk5MQ== |website=[[බොක්ස් ඔෆීස් ඉන්ඩියා|Box Office India]] |access-date=26 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102005408/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=197&amp;catName=MTk5MQ== |archive-date=2 January 2010}}&lt;/ref&gt; 1996 දී, ඇය සිය තෙවන ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය වූ [[හොඳම සහාය නිළිය සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය|හොඳම සහාය නිළිය]] ප්‍රවර්ගයෙන් සම්මාන හිමිකරගත්තේ ''[[ඛිලාඩියොන් කා ඛිලාඩි]]'' (1996) චිත්‍රපටයේ ඇය නිරූපණය කළ පාතාල මැරවරියකගේ චරිතය නිසාවෙනි. මෙම චිත්‍රපටය එම වර්ෂයේ ඉහළම ආදායමක් ලද හින්දී චිත්‍රපට අතුරින් එකකි.&lt;ref name=&quot;BestRoles&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Box Office 1996 |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=202&amp;catName=MTk5Ng== |website=Box Office India |access-date=26 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902220800/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=202&amp;catName=MTk5Ng== |archive-date=2 September 2013}}&lt;/ref&gt; අනතුරුව ඇය ආන්දෝලනාත්මක චිත්‍රපට දෙකකම චරිත නිරූපණය කළා ය: එහි දී ඇය ''[[කාම සූත්‍ර: අ ටේල් ඔෆ් ලව්]]'' (1996) චිත්‍රපටයේ [[කාම සූත්‍ර]] ආචාරිනියක ලෙස සහ ''[[ආස්ථා: ඉන් ද ප්‍රිසන් ඔෆ් ස්ප්‍රිං]]'' (1997) චිත්‍රපටයේ වේශ්‍යා වෘත්තියෙහි යෙදෙන ගෘහණියක ලෙස ඇය නිරූපණය කළ චරිත විචාරක පැසසුමට ලක්වුවත්, මහජන විවේචනයන්ට බඳුන් විය. 2000 දශකයේ දී, ''[[සුබෙයිදා]]'' සහ ''[[ලජ්ජා (2001 චිත්‍රපටය)|ලජ්ජා]]'' චිත්‍රපටවල ඇය නිරූපණය කළ සහාය චරිත ප්‍රශංසාවන්ට භාජනය විය.&lt;ref name=&quot;BestRoles&quot;/&gt; අනතුරුව මාතෘ චරිත නිරූපණයට පිවිසි ඇය ''[[කොයි... මිල් ගයා]]'' (2003) සහ එහි දෙවැන්න වූ ''[[ක්‍රිෂ්]]'' (2006) චිත්‍රපටවල මවගේ චරිත නිරූපණය කළා ය. ''[[බච්කේ රෙහ්නා රේ බාබා]]'' (2005) සහ ''[[කුඩියෝන් කා හේ සමානා]]'' (2006) යන ප්‍රහසන චිත්‍රපටවල ඇය කළ රංගනය විචාරක අප්‍රසාදයට ලක්වුව ද,{{sfn|Usman|2016|p=191}} ''[[යාත්‍රා (2006 චිත්‍රපටය)|යාත්‍රා]]'' (2006) චිත්‍රපටයේ ඇගේ සහාය රංගනය පැසසුම් ලැබී ය.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mohamed |first1=Khalid |author1-link=Khalid Mohamed |title=Review: Yatra |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/review-yatra/story-Iz7nL41yZSzBeZYgnMwuzH.html |access-date=25 November 2020 |work=[[හින්දුස්තාන් ටයිම්ස්|Hindustan Times]] |date=4 May 2007 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gupta |first1=Shubhra |title=Yatra |url=http://archive.indianexpress.com/news/yatra/30231/0 |access-date=26 November 2020 |work=[[ද ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්|The Indian Express]] |date=1 November 2007}}&lt;/ref&gt; ඉන් අනතුරුව ඇය සිනමා ක්ෂේත්‍රයෙන් දීර්ඝ විරාමයක් ලබා සිටි නමුත්, ඒ අතරතුර ''[[සාදියාන්]]'' (2010) සහ ''[[සුපර් නානි]]'' (2014) යන චිත්‍රපට සඳහා දායක වී තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/from-aishwarya-rai-to-rekha-the-bollywood-comeback-brigade/story-oFaixGw2zPYYr1IIaU5aHI.html |title=From Aishwarya Rai to Rekha: the Bollywood comeback brigade |date=28 April 2014 |work=[[හින්දුස්තාන් ටයිම්ස්|Hindustan Times]] |access-date=27 November 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/bollywood-review/super-nani-bollywood-movie-review-anupama-chopra/ |title=Super Nani Movie Review |website=[[ෆිල්ම් කම්පැනියන්|Film Companion]] |last=Chopra |first=Anupama |author-link=Anupama Chopra |date=31 October 2014 |access-date=27 November 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==චිත්‍රපට==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|- style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
!scope=&quot;col&quot;| වර්ෂය
!scope=&quot;col&quot;| තේමාව
!scope=&quot;col&quot;| චරිතය 
!scope=&quot;col&quot;| අධ්‍යක්ෂක
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | සටහන්
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|ආශ්‍රේ|ආශ්‍රේයයන්}}
|-
|1958
! scope=&quot;row&quot;|''[[ඉන්ටි ගුට්ටු (1958 චිත්‍රපටය)|ඉන්ටි ගුට්ටු]]''
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{mdash}}
|{{sort|රාඝවයියා|[[වේදාන්තම් රාඝවයියා]]}}
|[[තෙලිඟු භාෂාව|තෙලිඟු]] චිත්‍රපටය (ළමා නිළියක ලෙස) 
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref name=&quot;Inti&quot;/&gt;
|-
|1966
! scope=&quot;row&quot;|''[[රංගුලා රත්නම්]]''
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{mdash}}
|{{sort|රෙඩ්ඩි|[[බී. එන්. ‍රෙඩ්ඩි]]}}
|තෙලිඟු චිත්‍රපටය (ළමා නිළියක ලෙස) 
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=34}}
|-
|1969
! scope=&quot;row&quot;|''[[ඔපරේෂන් ජැක්පොට් නල්ලි සී.අයි.ඩී 999]]''  
| Mona
|{{sort|දොරෛ–භගවාන්|[[දොරෛ–භවාන්]]}}
|[[කන්නඩ භාෂාව|කන්නඩ]] චිත්‍රපටය (ප්‍රථම ප්‍රධාන චරිතය) 
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://scroll.in/reel/853210/rekha-before-bollywood-a-gawky-teenager-a-bond-girl |title=Rekha before Bollywood: A gawky teenager, a Bond girl |last=Nathan |first=Archana |website=[[Scroll.in]] |date=10 October 2017 |access-date=29 November 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|1970
! scope=&quot;row&quot;|''[[Sawan Bhadon]]''
|චන්දා
|
| 
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Ganti|2004|p=133}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Amma Kosam''
|ගීතා
|
| තෙලිඟු චිත්‍රපටය
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |title=Want to return to Tollywood: Rekha |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2019/nov/18/want-to-return-to-tollywood-rekha-2063254.html |access-date=27 November 2020 |work=[[The New Indian Express]] |date=18 November 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1971
! scope=&quot;row&quot;|''[[Haseenon Ka Devata]]''
| සුනීතා/චබිලි
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=47}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Elaan (1971 film)|Elaan]]''
|Mala Mehta/Mary
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=64}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Dost Aur Dushman]]''
| 
|
|Special appearance
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite AV media |title=Dost Aur Dushman |type=motion picture |language=hi |year=1971 |publisher=Shiv Paras Productions }}&lt;/ref&gt;

|-
| rowspan=&quot;8&quot; |1972
! scope=&quot;row&quot;|''[[Zameen Aasmaan (1972 film)|Zameen Aasmaan]]''
|Kalpana
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/zameen-aasman/cast/ |title=Zameen Aasman (1972) |website=Bollywood Hungama |access-date=16 December 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Sazaa (1972 film)|Sazaa]]''
|
|
|Special appearance
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite AV media |title=Sazaa |type=motion picture |language=hi |year=1972 |publisher=Kapur Films }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Gora Aur Kala]]''
|Phoolwa
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/gora-aur-kala/cast/ |title=Gora Aur Kala (1972) |website=Bollywood Hungama |access-date=16 December 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Gaon Hamara Shaher Tumhara]]''
|Parvati &quot;Paro&quot;
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Gaon Hamara Shehar Tumhara |date=1977 |magazine=[[The Illustrated Weekly of India]] |publisher=[[The Times Group]] |volume=98 |issue=4 |page=21 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ek Bechara]]''
|Kavitha
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=65}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Do Yaar]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Double Cross (1972 film)|Double Cross]]''
|Rekha
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Raampur Ka Lakshman]]''
|Rekha Choudhury
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=72}}
|-
| rowspan=&quot;9&quot; |1973
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mehmaan (film)|Mehmaan]]''
|Sheela
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khoon Khoon]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Khoon Khoon: What a murder! |date=1973 |last=Ramachandran |first=T. M. |magazine=Film World |volume=9 |page=43 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Keemat (1973 film)|Keemat]]''
|Sudha
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=72}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kashmakash (1973 film)|Kashmakash]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kahani Kismat Ki]]''
|Rekha
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=72}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Dharma (1973 film)|Dharma]]''
|Mrs. Asha Singh
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/dharma-1973/article4676879.ece |title=Dharma (1973) |last=Kohli |first=Suresh |date=2 May 2013 |work=The Hindu |access-date=20 February 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207133820/https://www.thehindu.com/features/cinema/dharma-1973/article4676879.ece |archive-date=7 December 2024 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Barkha Bahar]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Anokhi Ada]]''
|Neeta Gupta
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/Anokhi-Ada-1973/article14639467.ece |title=Anokhi Ada (1973) |date=15 September 2016 |work=The Hindu |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Namak Haraam]]''
|Shyama
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/namak-haraam-1973/article6151274.ece |title=Namak Haraam (1973) |last=Lokapally |first=Vijay |date=26 June 2014 |work=The Hindu |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1974
! scope=&quot;row&quot;|''[[Woh Main Nahin]]''
|Anjali
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/woh-main-nahin-1974/article7766449.ece |title=Woh Main Nahin (1974) |last=Lokapally |first=Vijay |date=15 October 2015 |work=The Hindu |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[ප්‍රාණ් ජායේ පර් වචන් නා ජායේ]]''
|ජන්නියා/ශීතල්
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Film: Pran Jaye Par Vachan Na Jaye |magazine=[[ශංකර්'ස් වීක්ලි|Shankar's Weekly]] |date=1973 |volume=26 |issue=2 |page=22 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[හවාස්]]''
|
|
|Guest appearance in the song &quot;Aao Yaaro Gao&quot;
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=121}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Duniya Ka Mela]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.11725/page/n547/mode/2up?q=Duniya+Ka+Mela |title=Film: Duniya Ka Mela |date=29 September 1974 |volume=27 |issue=2–26 |page=22 |last=Bahar |first=Barkha |magazine=Shankar's Weekly |access-date=20 February 2021 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Do Aankhen]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1975
! scope=&quot;row&quot;|''[[Zorro (1975 Hindi film)|Zorro]]''
|Zorro
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/desi-superheroes-of-bollywood/zorro/photostory/53335405.cms |title=Desi superheroes of Bollywood |work=The Times of India |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kahte Hain Mujhko Raja]]''
|Rina
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=&quot;Nana is a very sensitive issue |date=1990 |magazine=[[Cine Blitz]] |editor-last=Mehta |editor-first=Rita K. |publisher=Blitz Publications |page=124 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Dafaa 302]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=82}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[ධර්මාත්ම]]''
|අනූ
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/dharmatma-1975/article4316386.ece |title=Dharmatma (1975) |last=Kohli |first=Suresh |date=17 January 2013 |work=The Hindu |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{sfn|Usman|2016|p=74}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[ආක්‍රමණ්]]''
|ශීතල්
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/aakraman-1975/article19180756.ece |title=Aakraman (1975) |last=Kumar |first=Anuj |date=29 June 2017 |work=The Hindu |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Dharam Karam]]''
|බසන්තී
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dharam-karam-1975/article8253479.ece |title=Dharam Karam (1975) |last=Salam |first=Ziya Us |date=18 February 2016 |work=The Hindu |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1976
! scope=&quot;row&quot;|''[[Suntan (1976 film)|Suntan]]''
|Sarita
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khalifa (film)|Khalifa]]''
|රේඛා
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kabeela]]''
|Shobha
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Do Anjaane]]''
|Rekha Roy/Sunita Devi
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=81}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Aaj Ka Mahaatma]]''
|Mala
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6e75af8a |title=Aaj Ka Mahaatma (1976) |website=[[British Film Institute]] |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[නාගින් (1976 චිත්‍රපටය)|නාගින්]]''
|සුනීතා
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Nagin |date=15 February 1976 |page=35 |magazine=The Illustrated Weekly of India |volume=97 |publisher=The Times Group }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;12&quot; |1977
! scope=&quot;row&quot;|''Saal Solvan Chadya''
|Wedding entertainer
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ram Bharose]]''
|Kiran
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b75f33092 |title=Ram Bhorose (1977) |website=British Film Institute |access-date=20 February 2021 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kachcha Chor]]''
|Asha
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=97}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Farishta Ya Qatil]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=97}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ek Hi Raasta (1977 film)|Ek Hi Raasta]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=97}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Dildaar]]''
|Lata
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=94}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Chakkar Pe Chakkar]]''
|Shila Sahini
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=94}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[අලාප්]]''
|Radha Kumari (Radhiya)
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=92}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Aap Ki Khatir (1977 film)|Aap Ki Khatir]]''
|Sarita
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=94}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Immaan Dharam]]''
|Durga
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=92}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khoon Pasina]]''
|Chanda
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=92}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Palkon Ki Chhaon Mein]]''
|Dancer
|
|Guest appearance
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
| rowspan=&quot;13&quot; |1978
! scope=&quot;row&quot;|''[[Saawan Ke Geet]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ram Kasam]]''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Rahu Ketu]]''
|Tulsi
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Usman|2016|p=97}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Parmatma]]''
|Deepa
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Muqaddar''
|
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Karmayogi (1978 film)|Karmayogi]]''
|Rekha
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Bhola Bhala]]''
|Champa
|
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1999|p=186}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Aakhri Daku]]''
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ganga Ki Saugandh]]''
|Dhaniya
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ghar (film)|Ghar]]''
|Aarti Chandra
|Nomination, [[Filmfare Best Actress Award]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kasme Vaade]]''
|Dancer
|Guest appearance
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Do Musafir]]''
|Bijli
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Muqaddar Ka Sikander]]''
|Zohrabai
|Nominated—[[Filmfare Best Supporting Actress Award]]
|
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |1979
! scope=&quot;row&quot;|''Muqabla''
|Qawwali singer
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mr. Natwarlal]]''
|Shanno
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jaani Dushman]]''
|Champa
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Prem Bandhan]]''
|Mahua
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[කර්තව්‍ය (1979 චිත්‍රපටය)|කර්තව්‍ය]]''
|නීතා
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Suhaag (1979 film)|Suhaag]]''
|Basanti
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Do Shikaari]]''
|Sunita
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ahimsa (1979 film)|Ahinsa]]''
|Radha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[ගෝල් මාල්]]''
|Herself
|Guest appearance
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Naya Bakra''
|Qawwali singer
|
|Guest appearance
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |1980
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ram Balram]]''
|Shobha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Maang Bharo Sajana]]''
|Radha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khubsoorat]]''
|Manju Dayal
|'''Winner''', [[Filmfare Best Actress Award]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Judaai (1980 film)|Judaai]]''
|Gauri Singh/Gauri S. Verma
|Nomination, [[Filmfare Best Actress Award]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kali Ghata (1980 film)|Kali Ghata]]''
|Rekha/Rashmi
|Double role
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jyoti Bane Jwala]]''
|Courtesan
|Special appearance
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jal Mahal (1980 film)|Jal Mahal]]''
|Namita / Gayatri Devi / Rekha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Agreement (film)|Agreement]]''
|Mala Mathur
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Neeyat (1980 film)|Neeyat]]''
|Rekha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Aanchal (1980 film)|Aanchal]]''
|Tulsi
|
|
|-
| rowspan=&quot;12&quot; |1981
! scope=&quot;row&quot;|''[[උම්රාඕ ජාන් (1981 චිත්‍රපටය)|උම්රාඕ ජාන්]]''
|අමීරන්/උම්රාඕ ජාන්
|'''ජයග්‍රාහිකාව''', [[හොඳම නිළිය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Saajan Ki Saheli]]''
|Moon-Moon Dhawan
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Chehre Pe Chehra]]''
|Daisy
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kalyug (1981 film)|Kalyug]]''
|Supriya
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mangalsutra (1981 film)|Mangalsutra]]''
|Gayatri B. Prasad
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khoon Aur Paani]]''
|Champa
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Daasi''
|Tara
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Silsila (1981 film)|Silsila]]''
|Chandni
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Baseraa]]''
|Purnima Kohli aka Nima
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ghungroo Ki Awaaz]]''
|Kajal/Kiran Gomes/Rani
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ek Hi Bhool]]''
|Sadhana Srivastav
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Chashme Buddoor (1981 film)|Chashme Buddoor]]''
|Herself
|Cameo appearance
|
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |1982
! scope=&quot;row&quot;|''[[Vijeta (1982 film)|Vijeta]]''
|Neelima
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mehndi Rang Layegi]]''
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ghazab]]''
|Jamuna
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jeevan Dhaara]]''
|Sangeeta Shrivastav
|Nomination, [[Filmfare Best Actress Award]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Raaste Pyar Ke]]''
|Gauri
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Apna Bana Lo''
|Roopadevi
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Deedar-E-Yaar]]''
|Husna
|
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1983
! scope=&quot;row&quot;|''[[Prem Tapasya]]''
|Bela
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Nishaan (1983 film)|Nishaan]]''
|Rita
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Film Hi Film''
|
|Special appearance
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mujhe Insaaf Chahiye]]''
|Shakuntala
|Nomination, [[Filmfare Best Supporting Actress Award]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Agar Tum Na Hote]]''
|Purnima Mehra / Radha Bedi
|
|
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |1984
! scope=&quot;row&quot;|''[[Bindiya Chamkegi]]''
|Radha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Maati Maangey Khoon''
|Shyamlee (Courtesan)
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Asha Jyoti]]''
|Asha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Baazi (1984 film)|Baazi]]''
|Asha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Zameen Aasmaan (1984 film)|Zameen Aasmaan]]''
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[උත්සව්]]''
|වසන්තසේනා
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jhutha Sach (film)|Jhutha Sach]]''
|Alka
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Paan Khaye Saiyan Hamaar''
|Courtesan 'Dil De Be Na Ham'
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1985
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ram Tere Kitne Nam]]''
|Mrs. Radha Aloknath Gupta
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Faasle]]''
|Maya
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jhoothi]]''
|Kalpana Srivastav
|
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1986
! scope=&quot;row&quot;|''[[Sadaa Suhagan]]''
|Laxmi
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Musafir (1986 film)|Musafir]]''
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Insaaf Ki Awaaz]]''
|Inspector Jhansi Rani
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jaal (1986 film)|Jaal]]''
|Amita S. Singh / Meenabai
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Locket (1986 film)|Locket]]''
|Shalu
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Janbaaz]]''
|[[item number]]
|Special appearance in the song &quot;Pyaar Do Pyaar Lo&quot;
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1987
! scope=&quot;row&quot;|''[[Pyar Ki Jeet (1987 film)|Pyar Ki Jeet]]''
|Soni
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ijaazat]]''
|Sudha
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Apne Apne (1987 film)|Apne Apne]]''
|Sharda R. Kapoor
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Sansar (1987 film)|Sansar]]''
|Uma V. Sharma
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Jaan Hatheli Pe]]''
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khazana (1987 film)|Khazana]]''
|Anita Mathur
|
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |1988
! scope=&quot;row&quot;|''[[Soorma Bhopali]]''
|Drunk Woman
|Special appearance
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khoon Bhari Maang]]''
|Aarti Verma/Jyoti
|'''Winner''', [[Filmfare Best Actress Award]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ek Naya Rishta]]''
|Aarti Saxena
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Biwi Ho To Aisi]]''
|Shalu Mehra
|
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |1989
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kasam Suhaag Ki]]''
| 
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Clerk (1989 film)|Clerk]]''
|Mrs. Sneh Kapoor
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Souten Ki Beti]]''
|Radha S. Verma
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ladaai]]''
|Shakuntala Verma
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Bhrashtachar]]''
|Bhavani
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Bahurani (1989 film)|Bahurani]]''
|Madhuri/Malti Chaudhary
|
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1990
! scope=&quot;row&quot;|''[[Sheshnaag (1990 film)|Sheshnaag]]''
|Champa
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mera Pati Sirf Mera Hai]]''
|Sharda Dayal Sharma
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Azaad Desh Ke Gulam]]''
|Bharti Bhandari
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Amiri Garibi]]''
|Sona
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''Aag Ka Darya''
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1991
! scope=&quot;row&quot;|''[[Yeh Aag Kab Bujhegi]]''
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Phool Bane Angaray]]''
|Namrata Singh
|Nomination, [[Filmfare Best Actress Award]]
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |1992
! scope=&quot;row&quot;|''[[Insaaf Ki Devi]]''
|Sadhana S. Verma
|
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |1993
! scope=&quot;row&quot;|''[[Geetanjali (1993 film)|Geetanjali]]''
|Anjali Mehra/Geeta S. Bhardwaj
|
|
|-
|1994
! scope=&quot;row&quot;|''[[Madam X (1994 film)|Madam X]]''
|Madam X / Sonu
| Double role
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1995
! scope=&quot;row&quot;|''[[Nishana (1995 film)|Nishana]]''
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Ab Insaf Hoga]]''
|Jankidevi Prasad
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1996
! scope=&quot;row&quot;|''[[Aurat Aurat Aurat]]''
|Sita Vajpai
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Khiladiyon Ka Khiladi]]''
|Maya
|'''Winner''', [[Filmfare Best Supporting Actress Award]]
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[කාම සූත්‍ර: අ ටේල් ඔෆ් ලව්]]''
| රාස දේවී, කාම සූත්‍ර ආචාරිණිය
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1997
! scope=&quot;row&quot;|''[[Aastha: In the Prison of Spring]]''
|Mansi
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Udaan (1997 film)|Udaan]]''
|Varsha Sahay
|
|
|-
|1998
! scope=&quot;row&quot;|''[[Qila (film)|Qila]]''
|Yamini
|
|
|-
|1999
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mother (1999 film)|Mother]]''
|Asha Britannia
|
|
|-
|2000
! scope=&quot;row&quot;|''[[Bulandi (2000 film)|Bulandi]]''
|Lakshmi
|
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot;|''[[Zubeidaa]]''
|Maharani Mandira Devi
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Censor (film)|Censor]]''
|Ms. Shrivastav (Censor Board Member)
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Mujhe Meri Biwi Se Bachaao]]''
|Kamini Mathur
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[ලජ්ජා (2001 චිත්‍රපටය)|ලජ්ජා]]''
|රාම්දුලාරී
|නිර්දේශය, [[ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම සහාය නිළිය සම්මානය]]
|
|-
|2002
! scope=&quot;row&quot;|''[[Dil Hai Tumhaara]]''
|Saritaji
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot;|''[[Bhoot (film)|Bhoot]]''
|Sarita
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Koi... Mil Gaya]]''
|Sonia Mehra
|Nomination, [[Filmfare Best Supporting Actress Award]]
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot;|''[[Bachke Rehna Re Baba|Bachke Rehna &lt;br /&gt;Re Baba]]''
|Rukmini/Richa/Gurpreet
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[පරිණීතා (2005 චිත්‍රපටය)|පරිණීතා]]''
|සමාජශාලා ගායිකාව
|&quot;කේසී පහේලි සින්දගානී&quot; ගීතයේ විශේෂ නිරූපණය 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot;|''[[Kudiyon Ka Hai Zamana]]''
| Mayuri
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Krrish]]''
| Sonia S. Mehra
| Nomination, [[Filmfare Best Supporting Actress Award]]
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot;|''[[Yatra (2007 film)|Yatra]]''
| Lajwanti
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|''[[Om Shanti Om]]''
| Special appearance
|
|
|-
| 2010
! scope=&quot;row&quot;|''[[Sadiyaan]]''
| Amrit
|
|
|-
|2013
! scope=&quot;row&quot;|''[[Krrish 3]]''
| Sonia Mehra
| 
|
|-
|2014
! scope=&quot;row&quot;|''[[Super Nani]]''
| Bharti Bhatia
| 
|
|-
|2015
! scope=&quot;row&quot;|''[[Shamitabh]]''
| Herself
| 
|
|-
|2018
! scope=&quot;row&quot;|''[[Yamla Pagla Deewana: Phir Se]]''
| Special appearance in the song &quot;Rafta Rafta Medley&quot;
| 
|
|-
|}

==හඬකැවීම්==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|- style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot;| වර්ෂය
! scope=&quot;col&quot;| තේමාව
! scope=&quot;col&quot;| චරිතය 
! scope=&quot;col&quot;| නිළිය
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Notes
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|ආශ්‍රේ|ආශ්‍රේයයන්}}
|-
|1986
! scope=&quot;row&quot;|''[[ආඛ්රී රාස්තා]]''
|විනීතා භාට්නගර්
|[[ශ්‍රීදේවී]]
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/amitabh-bachchan-rekha-anupam-kher-sharman-joshiamitabh-rekha-jodi-yash-chopra-aakhri-raasta/articleshow/42715857.cms |title=Rekha's Big B connection |last=Bhattarcharya |first=Roshmilla |date=17 September 2014 |work=[[බැංගලෝර් මිරර්|Bangalore Mirror]] |access-date=29 November 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|1988
! scope=&quot;row&quot;|''[[වාරිස් (1988 චිත්‍රපටය)|වාරිස්]]''
|පරම්ජීට්ජ් &quot;පරෝ&quot;
|[[ස්මිතා පටිල්]]
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2000/11/24/stories/09240222.htm |title=The highs and lows&amp;nbsp;– a recollection |newspaper=[[The Hindu]] |publisher=The Hindu Group |last=Somaaya |first=Bhawana |author-link=Bhawana Somaaya |date=24 November 2000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040101090803/http://www.hindu.com/2000/11/24/stories/09240222.htm |archive-date=1 January 2004 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|1999
! scope=&quot;row&quot;|''[[සූර්යවංශම්]]''
|ශාර්දා, රාධා
|[[ජයසුධා]], [[සෞන්දර්යා]]
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=https://books.google.com/books?id=dkcqAAAAYAAJ |title=(unknown title) |date=September–December 1999 |magazine=[[සිනේ බ්ලිට්ස්|Cine Blitz]] |volume=25 |issue=2 |publisher=Blitz Publications |page=14 }}&lt;/ref&gt;
|}

==පිළිවැයුම් ගායනය==

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|- style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot;| වර්ෂය
! scope=&quot;col&quot;| චිත්‍රපටය 
! scope=&quot;col&quot;| ගීතය 
! scope=&quot;col&quot;| සංගීත අධ්‍යක්ෂක
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | සටහන්
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|ආශ්‍රේ|ආශ්‍රේයයන්}}
|-
|1980
! scope=&quot;row&quot;|''[[ඛුබ්සූරත්]]''
| &quot;කායිදා කායිදා&quot;
| [[ආර්. ඩී. බර්මන්]]
| 
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|1983
! scope=&quot;row&quot;|''[[අගර් තුම් නා හෝතේ]]''
| &quot;කල් තෝ සන්ඩේ කී ඡූටී&quot;
| [[ආර්. ඩී. බර්මන්]]
| 
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|1983
! scope=&quot;row&quot;|''[[ඒක් නායා රිෂ්තා]]''
| &quot;එහ්සාස් කා සෝදා හේ&quot;
| [[මොහම්මද් සහුර් ඛයියාම්|ඛයියාම්]]
| 
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|}

==ව්‍යායාම වීඩියෝ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|- style=&quot;background:#ccc; text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot;| වර්ෂය
! scope=&quot;col&quot;| තේමාව 
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | සටහන් 
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|ආශ්‍රේ|ආශ්‍රේයයන්}}
|-
|1983
! scope=&quot;row&quot;|''රේඛා'ස් මයින්ඩ් ඇන්ඩ් බොඩි ටෙම්පල්''
|
| style=&quot;text-align: center;&quot; |{{sfn|Munshi|2004|p=168}}
|}

==මේවාත් බලන්න==
* [[රේඛා ලද සම්මාන සහ නිර්දේශ ලැයිස්තුව]]

==පාදක සටහන්==
{{Notelist}}

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==ග්‍රන්ථාවලිය==
* {{cite book|last1=Bumiller|first1=Elisabeth|author-link=Elisabeth Bumiller|title=May You Be the Mother of a Hundred Sons|url=https://archive.org/details/mayyoubemotherof00bumi|url-access=registration|date=1 June 1991|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-015671-3|page=[https://archive.org/details/mayyoubemotherof00bumi/page/n205/mode/2up?q=dimple+kapadia 185]}}
* {{cite book |last1=Chaudhuri |first1=Diptakirti |title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia |url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ |date=2014 |publisher=Penguin UK |isbn=978-93-5118-799-8 |language=en}}
* {{cite book|last1=Ganti|first1=Tejaswini|title=Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|url=https://books.google.com/books?id=DIVlw5AzQTgC&amp;pg=PA133|year=2004|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-28853-8}}
* {{cite book |last1=Gulzar |last2=Nihalani|first2=Govind |last3=Chatterjee|first3=Saibal|author-link1=Gulzar|author-link2=Govind Nihalani|author-link3=Saibal Chatterjee |title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|url=https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |year=2003 |publisher=Encyclopaedia Britannica (India)|isbn=978-81-7991-066-5}}
* {{cite book |last1=Munshi |first1=Shoma |editor1-last=Mills |editor1-first=James H. |editor2-last=Sen |editor2-first=Satadru |title=Confronting the Body: The Politics of Physicality in Colonial and Post-colonial India |date=2004 |publisher=Anthem Press |location=London |isbn=978-1-84331-033-4 |pages=162–182 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=utL2wVTFfmQC&amp;pg=PA168 |language=en |chapter=A Perfect 10—“Modern and Indian”: Representations of the Body in Beauty Pageants and the Visual Media in Contemporary}}
* {{cite book |last1=Rajadhyaksha |first1=Ashish |last2=Willemen |first2=Paul |title=Encyclopedia of Indian Cinema |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-94325-7 |url=https://archive.org/details/encyclopaediaofi0000raja |language=en }}
* {{cite book |title=[[Rekha: The Untold Story]] |last=Usman |first=Yasser |date=29 August 2016 |location=New Delhi, India |publisher=[[Juggernaut Books]] |isbn=978-81-93284-18-6 }}

[[Category:ඉන්දියානු චිත්‍රපට නාමාවලී]]</text>
      <sha1>1a6i01u7vvx5awj7zspuww79kuo8o6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වහීදා රෙහ්මාන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91302</id>
    <revision>
      <id>800475</id>
      <parentid>605876</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T05:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6125" sha1="gldchoe4aq8f06xubs0sxxsfl01mtje" xml:space="preserve">{{short description|Indian actress}}
{{EngvarB|date=September 2020}}
{{Use dmy dates|date=September 2020}}
{{Infobox person
| name               = Waheeda Rehman
| image_size         = 250px
| birth_date         = {{birth date and age|df=y|1938|02|03}}&lt;ref name=&quot;dob12&quot;&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Waheeda-Rehmans-date-issues/articleshow/35143364.cms|title=Waheeda Rehman's date issues|author=Rachana Dubey|date=15 May 2014|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914142931/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Waheeda-Rehmans-date-issues/articleshow/35143364.cms|archive-date=14 September 2017|url-status=live|access-date=15 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dob22&quot;&gt;{{Cite web|url=http://trove.nla.gov.au/people/1447973?c=people|title=Rehman, Waheeda (1938-)|work=National Library of Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518090337/http://trove.nla.gov.au/people/1447973?c=people|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=15 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dob32&quot;&gt;{{Cite web|url=http://id.loc.gov/authorities/names/nr96035018.html|title=Rahman, waheeda, 1938 |work=id.loc|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518101754/http://id.loc.gov/authorities/names/nr96035018.html|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=15 January 2015}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[Chengalpet]], [[Madras Presidency]], [[British Raj|British India]] (present-day [[Tamil Nadu, India]])
| occupation         = {{hlist|Actress|dancer}}
| image              = Waheeda Rehman (cropped).jpg
| image_caption      = Rehman in 2019
| yearsactive        = 1955–present
| awards             = 
| honours            = *[[Padma Shri]] (1972)
*[[Padma Bhushan]] (2011)
| homepage           = 
| spouse             = {{marriage|[[Shashi Rekhi]]|1974|2000|end=died}}
| children           = 2
}}

'''Waheeda Rehman''' (born 3 February 1938) is an Indian actress and dancer. Regarded as one of [[Hindi cinema]]'s most influential actresses, Rehman's accolades include a [[National Film Awards|National Film Award]] and three [[Filmfare Awards]]; she has received significant media coverage across her film career.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Waheeda Rehman: The Quintessential Beauty of Bollywood|url=http://www.firstpost.com/topic/bollywood/guru-dutt-100-years-of-bollywood-waheeda-rehman-the-quintessential-video-rgs-xhigAE-122229-1.html|access-date=13 March 2014|work=firstpost.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=I am not very keen on doing films: Waheeda Rehman|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-am-not-very-keen-on-doing-films-Waheeda-Rehman/articleshow/16878105.cms?referral=PM|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914141357/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-am-not-very-keen-on-doing-films-Waheeda-Rehman/articleshow/16878105.cms?referral=PM|archive-date=14 September 2017|access-date=13 March 2014|work=timesofindia.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Interview: Waheeda Rehman|url=http://www.glamsham.com/movies/interviews/25-waheeda-rahman-interview-101012.asp|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313161029/http://www.glamsham.com/movies/interviews/25-waheeda-rahman-interview-101012.asp|archive-date=13 March 2014|access-date=13 March 2014|work=glamsham.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title='I did not consider myself beautiful' – Waheeda Rehman|url=http://window2india.com/cms/admin/article.jsp?aid=9985|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035738/http://window2india.com/cms/admin/article.jsp?aid=9985|archive-date=4 March 2016|access-date=13 March 2014|work=india.com}}&lt;/ref&gt;  The [[Government of India]] honoured Rehman with the [[Padma Shri]] and [[Padma Bhushan]] in 1972 and 2011 respectively.

==References==
{{reflist|}}

==External links==
{{commons category|Waheeda Rehman}}
{{wikiquote}}
* {{IMDb name|0716851}}
* {{Bollywood Hungama person|waheeda-rehman}}
* [https://web.archive.org/web/20110928174821/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-23/news-interviews/28202984_1_guru-dutt-rojulu-maraayi-waheeda-rehman Waheeda Rehman Interview]
*[https://web.archive.org/web/20061210124307/http://www.geocities.com/chchamuk_chchaili/WaheedaRehman.html?1092378902750 A Film Retrospective in Seattle. October 2004]
* [http://www.tunesdiary.com/playlist/120 Popular Waheeda Rehman songs]{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article3694350.ece Queen of Hearts] {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} an interview with Rehman published in ''The Hindu''

{{National Film Award for Best Actress}}
{{FilmfareBestActressAward}}
{{FilmfareLifetimeAchievementAward}}
{{PadmaBhushanAwardRecipients 2010–19}}
{{Padma Shri Award Recipients in Art}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Rehman, Waheeda}}
[[Category:Indian film actresses]]
[[Category:Actresses from Tamil Nadu]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[Category:Actresses in Hindi cinema]]
[[Category:Best Actress National Film Award winners]]
[[Category:People from Kanchipuram district]]
[[Category:Recipients of the Padma Bhushan in arts]]
[[Category:Recipients of the Padma Shri in arts]]
[[ප්‍රවර්ගය:1938 උපත්]]
[[Category:Actresses from Vijayawada]]
[[Category:Actresses in Bengali cinema]]
[[ප්‍රවර්ගය:තෙලිඟු සිනමාවේ නිළියෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:20 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නිළියෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:21 වන සියවස තුළ ඉන්දියානු නිළියෝ]]
[[Category:Filmfare Awards winners]]
[[ප්‍රවර්ගය:මලයාලම් සිනමාවේ නිළියෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:දෙමළ සිනමාවේ නිළියෝ]]</text>
      <sha1>gldchoe4aq8f06xubs0sxxsfl01mtje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සමක ගිනියාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94097</id>
    <revision>
      <id>800479</id>
      <parentid>800279</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T05:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196527" sha1="1jrzxbhgph4oeep2n6ycygxcsn9pvol" xml:space="preserve">[[Category:Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters|TEquatorial Guinea]]
{{Infobox country
| conventional_long_name = සමක ගිනියා ජනරජය
| common_name            = සමක ගිනියා
| native_name            = &lt;small&gt;{{unbulleted list|{{native name|es|República de Guinea Ecuatorial}}|{{native name|fr|République de Guinée équatoriale}}|{{native name|pt|República da Guiné Equatorial}}}}&lt;small&gt;
| image_flag             = Flag of Equatorial Guinea.svg
| image_coat             = Coat of arms of Equatorial Guinea.svg
| symbol_type            = රාජ්‍ය ලාංඡනය
| national_motto         = {{native name|es|Unidad, Paz, Justicia}}&lt;br /&gt;&quot;සමගිය, සාමය, යුක්තිය&quot;
| national_anthem        = {{native name|es|[[Caminemos pisando las sendas de nuestra inmensa felicidad]]|nolink=yes}}&lt;br /&gt;''අපි අපේ අතිමහත් සතුටේ මංපෙත් පාගා යමු''&lt;br /&gt;{{center|[[File:Equatorial Guinea's national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]}}
| image_map              = {{Switcher|[[File:GNQ orthographic.svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Equatorial Guinea AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Africa|default=1}}
| map_caption            = 
| capital                = [[මලබෝ]] (''වත්මන්'')&lt;br /&gt; [[සියුඩෑඩ් ඩි ලා පාස්]] (''ඉඳිකරමින් පවතින'')
| coordinates            = {{Coord|3|45|N|8|47|E|type:city_region:GQ}}
| largest_city           = බාටා
| official_languages     = {{Plain list|
* [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]
* [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.worldtravelguide.net/guides/africa/equatorial-guinea/history-language-culture/ |title = History, language and culture in Equatorial Guinea}}&lt;/ref&gt;
* [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://appablog.wordpress.com/2011/10/17/equatorial-guinea-adds-portuguese-as-the-countrys-third-official-language/|title=Equatorial Guinea Adds Portuguese as the Country's Third Official Language|date=14 October 2011|access-date=26 September 2022}}&lt;/ref&gt;
}}
| regional_languages     = {{Collapsible list
|framestyle=border:none; padding:0;                   |[[ෆැන්ග්]]       |[[බුබේ]]      |[[ඇනොබෝනිස් ක්‍රියෝල්]]      |[[කොම්බේ]] |[[ක්වාසියෝ]]}}
| ethnic_groups          = {{unbulleted list
  | 85.7% [[ෆැන්ග්]]
  | 6.5% [[බූබි]]
  | 3.6% [[එන්ඩෝවේ]]
  | 1.6% Annobon
  | 1.1% [[බුජෙබා]]
  | 1.1% වෙනත්
 }}
| ethnic_groups_year     = 2020&lt;ref name=CIA&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ Equatorial Guinea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |date=2021-01-09 }}. Cia World Factbook.&lt;/ref&gt;
| religion               = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
  |88.7% [[ක්‍රිස්තියානි]]
  |5.0% [[අනාගමික]]
  |4.0% [[ඉස්ලාම්]]
  |1.7% [[සාම්ප්රදායික ඇදහිලි]]
  |0.6% වෙනත්
  }}
| religion_ref           = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/equatorial-guinea#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2020&amp;region_name=All+Countries&amp;restrictions_year=2016|title=Religions in Equatorial Guinea &amp;#124; PEW-GRF|website=Global Religious Futures|access-date=19 April 2022|archive-date=9 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409020658/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/equatorial-guinea#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2020&amp;region_name=All+Countries&amp;restrictions_year=2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = සමක ගිනියානුවන්
| government_type        = ඒකීය, අධිපති-පක්ෂ, ජනාධිපති, ඒකාධිපති පාලනයක් යටතේ ජනරජය&lt;ref&gt;{{cite report |title=Equatorial Guinea 2020 Human Rights Report |url=https://gq.usembassy.gov/wp-content/uploads/sites/194/EQUATORIAL-GUINEA-2020-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf |website=U.S. Embassy in Equatorial Guinea |access-date=8 August 2021 |section=Section 3. Freedom to Participate in the Political Process |page=15 |date=2020 |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716074830/https://gq.usembassy.gov/wp-content/uploads/sites/194/EQUATORIAL-GUINEA-2020-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Democracy Index 2020|url=https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2020/|access-date=2021-12-17|website=Economist Intelligence Unit|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
| leader_title1          = ජනාධිපති
| leader_name1           = [[ටෙඩෝරෝ ඔබියං න්ගුමා ම්බසෝගෝ]]
| leader_title2          = උප ජනාධිපති
| leader_name2           = [[ටෙඩෝරෝ න්ගුමා ඔබියං මැංගු]]
| leader_title3          = අගමැති
| leader_name3           = [[මැනුවේලා රොකා බොටේ]]
| leader_title4          = 
| leader_name4           = 
| legislature            = පාර්ලිමේන්තුව
| upper_house            = සෙනට් සභාව
| lower_house            = නියෝජිත මණ්ඩලය
| sovereignty_type       = ස්වාධීන වීම
| sovereignty_note       = [[ස්පාඤ්ඤය]] වෙතින්
| established_event1     = ප්‍රකාශ කළා
| established_date1      = 1968 ඔක්තෝබර් 12
| area_km2               = 28,050
| area_rank              = 141 වෙනි &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_sq_mi             = 10,830 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water          = නොසැලකිය හැකි
| population_estimate    = 1,679,172&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Equatorial Guinea|access-date=24 September 2022|year=2022}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2022
| population_estimate_rank = 154 වෙනි
| population_density_km2 = 
| population_density_sq_mi = &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| GDP_PPP                = {{decrease}} ඇ.ඩො. බිලියන 28.356 &lt;ref name=&quot;IMFWEO.GQ&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=642,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (GQ) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=19 October 2023}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2023
| GDP_PPP_rank           = 148 වෙනි
| GDP_PPP_per_capita     = {{decrease}}  ඇ.ඩො. 18,362&lt;ref name=&quot;IMFWEO.GQ&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 90 වෙනි
| GDP_nominal            = {{decrease}}  ඇ.ඩො. බිලියන 10.041 &lt;ref name=&quot;IMFWEO.GQ&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2023
| GDP_nominal_rank       = 156 වෙනි
| GDP_nominal_per_capita = {{decrease}}  ඇ.ඩො. 6,502&lt;ref name=&quot;IMFWEO.GQ&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 95 වෙනි
| Gini                   = &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = 
| Gini_rank              = 
| HDI                    = 0.596 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2021&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = වැඩිවීම &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;HDI1&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=16 October 2022}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 145 වෙනි
| currency               = [[මධ්‍යම අප්‍රිකානු CFA ෆ්‍රෑන්ක්]]
| currency_code          = XAF
| time_zone              = [[West Africa Time|WAT]]
| utc_offset             = +1
| utc_offset_DST         = 
| time_zone_DST          = 
| date_format            = දිදි/මාමා/වවවව
| drives_on              = දකුණ
| calling_code           = [[+240]]
| cctld                  = [[.gq]]
| footnote_a             = Including [[Equatoguinean Spanish]] (''Español ecuatoguineano'').
| religion_year          = 2020
| today                  = 
}}
'''සමක ගිනියාව''' ({{lang-es|Guinea Ecuatorial}};{{efn|{{IPA-es|giˈnea ekwatoˈɾjal|lang|Es-Guinea Ecuatorial.oga}}}} {{lang-fr|Guinée équatoriale}}; {{lang-pt|Guiné Equatorial}}), නිල වශයෙන් '''සමක ගිනියා ජනරජය''' ({{lang-es|República de Guinea Ecuatorial|link=no}}, {{lang-fr|République de Guinée équatoriale|link=no}}, {{lang-pt|República da Guiné Equatorial|link=no}}),{{efn|Local pronunciation:
*{{lang-es|link=no|República de Guinea Ecuatorial}} {{IPA-es|reˈpuβlika ðe ɣiˈnea ekwatoˈɾjal|-|Es-republica guinea ecuatorial.ogg}}
*{{lang-fr|link=no|République de Guinée équatoriale}} {{IPA-fr|ʁepyblik d(ə) ɡine ekwatoˈʁjal|}}
*{{lang-pt|link=no|República da Guiné Equatorial}} {{IPA-pt|ʁɛˈpuβlikɐ ðɐ ɣiˈnɛ ˌekwɐtuɾiˈal}}}} වර්ග කිලෝමීටර් 28,000 (වර්ග සැතපුම් 11,000) ප්‍රදේශයක් සහිත මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ බටහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටි රටකි. කලින් ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතයක් වූ ස්පාඤ්ඤ ගිනියාව, නිදහසින් පසු එහි නම සමකයට ආසන්නයේ පිහිටීම නිසා සමක ගිනියාව ලෙස වෙනස් විය. {{As of|2021}}, 2021 වන විට, රටේ ජනගහනය 1,468,777 ක් වූ අතර,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Equatorial Guinea Population |url=https://www.worldometers.info/world-population/equatorial-guinea-population/}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගෙන් 85% කට වඩා වැඩි පිරිසක් රටේ ප්‍රමුඛ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන ෆැන්ග් ජනයාට අයත් වේ. බයියෝකෝ ආදිවාසී බුබි ජනතාව, ජනගහනයෙන් 6.5% ක් පමණ වන දෙවන විශාලතම කණ්ඩායම වේ.

සමක ගිනියාව කොටස් දෙකකින් සමන්විත වේ, පරිවාරක සහ ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශය. ගිනියා බොක්කෙහි ඇති බයියෝකෝ (කලින් ප්‍රනාන්දු පො) දූපත් සහ සමකයට දකුණින් ඇති රටේ එකම කොටස වන කුඩා ගිනිකඳු දූපතක් වන ඇනෝබෝන් වලින් පරිවාරක කලාපය සමන්විත වේ. බයියෝකෝ දූපත යනු සමක ගිනියාව හි උතුරු කෙළවර වන අතර එය රටේ අගනුවර වන මලබෝ හි අඩවිය වේ. පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන දූපත් රාජ්‍යයක් වන සාඕ ටොමේ සහ ප්‍රින්සිපේ පිහිටා ඇත්තේ බයියෝකෝ සහ ඇනෝබෝන් අතරය.

ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශය, රියෝ මුනි, උතුරින් කැමරූන් සහ දකුණින් සහ නැගෙනහිරින් ගැබොන් වලින් මායිම් වේ. එය සමක ගිනියාවේ විශාලතම නගරය වන බාටා හා රටේ සැලසුම්ගත අනාගත අගනුවර වන සියුඩාඩ් ඩි ලා පාස් හි පිහිටීමයි. රියෝ මුනි හට කොරිස්කෝ, එලෝබි ග්‍රෑන්ඩ් සහ එලෝබි චිකෝ වැනි කුඩා අක්වෙරළ දූපත් කිහිපයක්ද ඇතුළත් වේ. රට අප්‍රිකානු සංගමය, ෆ්‍රැන්කොෆෝනි, ඔපෙක් සහ සීපීඑල්පී හි සාමාජිකයෙකි.

1968 දී ස්පාඤ්ඤයෙන් ස්වාධීන වීමෙන් පසු, සමක ගිනියාව ජනාධිපති ෆ්‍රැන්සිස්කෝ මැකියාස් න්ගුමා විසින් ජීවිතාන්තය දක්වා පාලනය කරන ලදී, ඔහු 1979 දී කුමන්ත්‍රණයකින් පෙරලා දමනු ලැබුවේ ඔහුගේ බෑණනුවන් වන ටියෝඩෝරෝ ඔබියැං න්ගුමා ම්බසෝගෝ විසිනි. ජනාධිපතිවරුන් දෙදෙනාම විදේශීය නිරීක්ෂකයින් විසින් ඒකාධිපතියන් ලෙස පුළුල් ලෙස සංලක්ෂිත කර ඇත. 1990 දශකයේ මැද භාගයේ සිට සමක ගිනියාව උප සහරා අප්‍රිකාවේ විශාලතම තෙල් නිෂ්පාදකයෙකු බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Appel|first=Hannah|title=The Licit Life of Capitalism|url=https://archive.org/details/licitlifeofcapit00appe|date=13 December 2019|publisher=Duke University Press|doi=10.1515/9781478004578|isbn=978-1-4780-0457-8|s2cid=242248625}}&lt;/ref&gt; එය පසුව අප්‍රිකාවේ ඒක පුද්ගල ධනවත්ම රට බවට පත් විය.&lt;ref&gt;[http://www.indexmundi.com/g/r.aspx?c=mr&amp;v=67 GDP – per capita (PPP) – Country Comparison]. Indexmundi.com. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;   සහ ඒක පුද්ගල මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවය (PPP) සඳහා සකස් කරන ලද එහි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ලෝකයේ 43 වන ස්ථානයට පත්ව ඇත;&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html GDP – per capita (PPP)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html|date=24 April 2013}}, [[The World Factbook]], [[Central Intelligence Agency]].&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ධනය අතිශයින් අසමාන ලෙස බෙදී යන අතර, තෙල් සම්පතෙන් ප්‍රතිලාභ ලබන්නේ ස්වල්ප දෙනෙකි. 2019 මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ රට 144 වන ස්ථානයේ සිටී,&lt;ref name=&quot;HDI2&quot;&gt;{{cite web |title=2019 Human Development Index Ranking {{!}} Human Development Reports |url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523103905/http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking |archive-date=23 May 2020 |access-date=29 March 2020 |website=hdr.undp.org}}&lt;/ref&gt; ජනගහනයෙන් අඩකටත් වඩා අඩු පිරිසකට පිරිසිදු පානීය ජලය නොමැති අතර වයස අවුරුදු පහට පෙර දරුවන්ගෙන් 7.9% ක් මිය යයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mortality rate, under-5 (per 1,000 live births) {{pipe}} Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.MORT?most_recent_value_desc=true |website=data.worldbank.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Equatorial Guinea profile&quot;&gt;{{cite web |date=21 March 2014 |title=Equatorial Guinea profile |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921201513/https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174 |archive-date=21 September 2014 |access-date=23 September 2020 |publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;

පැරණි ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතයක් ලෙස, රට ප්‍රංශ සහ පෘතුගීසි සමඟ ස්පාඤ්ඤ එහි නිල භාෂාව ලෙස පවත්වාගෙන යයි. (2010 වන විට)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-08-19 |title=Guiné Equatorial oficializa português – Portugal – DN |url=http://www.dn.pt/inicio/portugal/interior.aspx?content_id=1622890 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819184519/http://www.dn.pt/inicio/portugal/interior.aspx?content_id=1622890 |archive-date=19 August 2011 |access-date=2020-11-11 |via=web.archive.org}}&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ රාජ්‍ය භාෂාවක් වන එකම අප්‍රිකානු රට (බොහෝ දුරට හඳුනා නොගත් සහරාවි අරාබි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හැර) විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 March 2016 |title=Guinea Ecuatorial se convierte en el valedor del español en África |url=https://www.lavanguardia.com/vida/20160316/40485022377/guinea-ecuatorial-se-convierte-en-el-valedor-del-espanol-en-africa.html |access-date=2020-11-11 |website=La Vanguardia |language=es}}&lt;/ref&gt; එය වඩාත් පුළුල් ලෙස කතා කරන භාෂාව ද වේ (අනෙක් නිල භාෂා දෙකට වඩා සැලකිය යුතු තරම් වැඩි); [[:en:Instituto_Cervantes|Instituto Cervantes]] ට අනුව, ජනගහනයෙන් 87.7% කට ස්පාඤ්ඤ භාෂාව හොඳ විධානයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gloria Nistal Rosique: El caso del español en Guinea ecuatorial, Instituto Cervantes. |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf}}&lt;/ref&gt;

සමක ගිනියා රජය අධිකාරීවාදී වන අතර ලෝකයේ නරකම මානව හිමිකම් වාර්තා වලින් එකක් ඇති අතර, ෆ්‍රීඩම් හවුස් හි දේශපාලන සහ සිවිල් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ වාර්ෂික සමීක්ෂණයේ &quot;නරකම ඒවා&quot; අතර නිරන්තරයෙන් ශ්‍රේණිගත කරයි.&lt;ref&gt;[https://wayback.archive-it.org/all/20110131191445/http://www.freedomhouse.org/uploads/special_report/88.pdf Worst of the Worst 2010. The World's Most Repressive Societies]. freedomhouse.org&lt;/ref&gt; දේශසීමා රහිත වාර්තාකරුවන් සංවිධානය එහි මාධ්‍ය නිදහස &quot;විලෝපිකයන්&quot; ලෙස ශ්‍රේණිගත කරයි.&lt;ref&gt;[http://en.rsf.org/equatorial-guinea.html Equatorial Guinea – Reporters Without Borders] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015033438/http://en.rsf.org/equatorial-guinea.html|date=15 October 2010}}. En.rsf.org. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt; මිනිස් ජාවාරම සැලකිය යුතු ගැටලුවක් වන අතර, එක්සත් ජනපද පුද්ගල ජාවාරම් වාර්තාව සමක ගිනියාව බලහත්කාර ශ්‍රමය සහ ලිංගික ජාවාරම සඳහා මූලාශ්‍රයක් සහ ගමනාන්තයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. සමක ගිනියාව &quot;වෙළඳාම තුරන් කිරීම සඳහා වන අවම ප්‍රමිතීන් සම්පූර්ණයෙන්ම සපුරාලන්නේ නැති නමුත් ඒ සඳහා සැලකිය යුතු ප්‍රයත්න දරන බව&quot; වාර්තාව සඳහන් කළේය.&lt;ref&gt;&quot;Equatorial Guinea&quot;. [https://www.state.gov/reports/2020-trafficking-in-persons-report/equatorial-guinea/ ''Trafficking in Persons Report 2020'']. U.S. Department of State (16 June 2020). This source is in the public domain.&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
පිග්මිවරුන් බොහෝ විට කලක් ජීවත්ව ඇත්තේ මහාද්වීපික ප්‍රදේශයේ වන අතර එය අද සමක ගිනියාවයි, නමුත් අද දක්නට ලැබෙන්නේ දකුණු රියෝ මුනි හි හුදකලා ප්‍රදේශ වල පමණි. බන්ටු සංක්‍රමණ ආරම්භ වූයේ ගිනිකොනදිග නයිජීරියාව සහ වයඹදිග කැමරූන් (ග්‍රාස්ෆීල්ඩ්ස්) අතර සිට ක්‍රිස්තු පූර්ව 2000 දී පමණය.&lt;ref&gt;Bostoen (K.), Clist (B.), Doumenge (C.), Grollemund (R.), Hombert (J.-M.), Koni Muluwa (J.) &amp; Maley (J.), 2015, Middle to Late Holocene Paleoclimatic Change and the Early Bantu Expansion in the Rain Forests of Western Central Africa, Current Anthropology, 56 (3), pp.354–384.&lt;/ref&gt; ඔවුන් ක්‍රිස්තු පූර්ව 500 දී පමණ මහාද්වීපික සමක ගිනියාවේ පදිංචි වන්නට ඇත.&lt;ref&gt;Clist (B.). 1990, Des derniers chasseurs aux premiers métallurgistes : sédentarisation et débuts de la métallurgie du fer (Cameroun, Gabon, Guinée-Equatoriale). In Lanfranchi (R.) &amp; Schwartz (D.) éds. Paysages quaternaires de l'Afrique Centrale Atlantique. Paris : ORSTOM, Collection didactiques : 458–478&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Clist (B.). 1998. Nouvelles données archéologiques sur l'histoire ancienne de la Guinée-Equatoriale. L'Anthropologie 102 (2) : 213–217&lt;/ref&gt; බයෝකෝ දූපතේ මුල්ම ජනාවාස ක්‍රි.ව. 530 දක්වා දිවයයි.&lt;ref&gt;Sánchez-Elipe Lorente (M.). 2015. Las comunidades de la eda del hierro en África Centro-Occidental: cultura material e identidad, Tesi Doctoral, Universidad Complutense de Madrid, Madrid&lt;/ref&gt; ඇනෝබෝන් ජනගහනය, මුලින් ඇන්ගෝලාවට ආවේණික වූ අතර, පෘතුගීසීන් විසින් සාඕ ටෝමේ දිවයින හරහා හඳුන්වා දෙන ලදී.{{citation needed|date=October 2020}}

=== පළමු යුරෝපීය සම්බන්ධතා සහ පෘතුගීසි පාලනය (1472-1778) ===
[[File:1729_West_Africa_map_(Cameroon_&amp;_Nigeria).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1729_West_Africa_map_(Cameroon_&amp;_Nigeria).jpg|වම|thumb|සමක ගිනියාවේ පෘතුගීසි පාලනය 1472 දී Fernao do Pó (Fernando Pó) පැමිණීමේ සිට 1778 El Pardo ගිවිසුම දක්වා පැවතුනි.]]
පෘතුගීසි ගවේෂක ෆර්නැන්ඩෝ පෝ, ඉන්දියාවට මාර්ගයක් සොයමින්, 1472 දී බයියෝකෝ දිවයින දුටු පළමු යුරෝපීයයා ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වේ. ඔහු එය ෆෝමෝසා (&quot;ලස්සන&quot;) ලෙස හැඳින්වූ නමුත් එය ඉක්මනින් එහි යුරෝපීය සොයාගැනීමේ නම ලබා ගත්තේය. 1474 දී ප්‍රනාන්දු පෝ සහ ඇනොබෝන් පෘතුගාලය විසින් යටත් විජිතයක් බවට පත් කරන ලදී. ගිනිකඳු පස සහ රෝග-ප්‍රතිරෝධී උස්බිම් ඇතුළු දූපත් වල ධනාත්මක බව පෘතුගීසීන් ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීමත් සමඟ 1500 දී පමණ දූපත් වල පළමු කර්මාන්තශාලා පිහිටුවන ලදී. ස්වභාවික වාසි තිබියදීත්, බුබි සතුරුකම සහ උණ හේතුවෙන් 1507 දී උක් වගාවක් සහ ප්‍රනාන්දු පෝ මත දැන් කොන්සෙප්සියන් නගරයක් පිහිටුවීමට ගත් ආරම්භක පෘතුගීසි උත්සාහයන් අසාර්ථක විය.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 5. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt; ප්‍රධාන දිවයිනේ වැසි සහිත දේශගුණය, අධික ආර්ද්‍රතාවය සහ උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් ආරම්භයේ සිටම යුරෝපීය පදිංචිකරුවන්ට විශාල හානියක් සිදු වූ අතර, උත්සාහයන් නැවත ආරම්භ කිරීමට සියවස් ගණනාවක් ගතවනු ඇත.{{citation needed|date=October 2020}}

=== මුල් ස්පාඤ්ඤ පාලනය සහ බ්‍රිතාන්‍යයට බදු දීම (1778-1844) ===
1778 දී පෘතුගාලයේ I වන මරියා රැජින සහ ස්පාඤ්ඤයේ III වන චාල්ස් රජු බයියෝකෝ පවරා දුන් එල් පර්ඩෝ ගිවිසුම අත්සන් කළහ. යාබද දූපත්, සහ දැන් බටහිර බ්‍රසීලය වන දකුණු ඇමරිකාවේ විශාල ප්‍රදේශ සඳහා හිලව් වශයෙන් ස්පාඤ්ඤයට නයිජර් සහ ඔගෝ ගංගා අතර බයිට් ඔෆ් බියාෆ්‍රා වෙත වාණිජ අයිතිවාසිකම් ලබා දුන්නේය. බ්‍රිගේඩියර් ෆෙලිප් හොසේ, ආර්ජලෙජොස් කවුන්ට් 1778 ඔක්තෝබර් 21 දින පෘතුගාලයෙන් බයෝකෝ නිල වශයෙන් අත්පත් කර ගත්තේය. ඇනොබොන් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා යාත්‍රා කිරීමෙන් පසු, කවුන්ට් බයෝකෝට හසු වූ රෝගයකින් මිය ගිය අතර උණෙන් පෙළුණු කාර්ය මණ්ඩලය කැරලි ගැසූහ. කාර්ය මණ්ඩලය ඒ වෙනුවට සාඕ ටෝම් වෙත ගොඩ බැස්ස අතර එහිදී ඔවුන් පෘතුගීසි බලධාරීන් විසින් සිරගත කරනු ලැබුවේ ඔවුන්ගේ මිනිසුන්ගෙන් 80% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක්&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 6. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt; අසනීප වීමෙන් පසුවය. මෙම ව්‍යසනයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ස්පාඤ්ඤය එහි නව සන්තකයේ විශාල වශයෙන් ආයෝජනය කිරීමට පසුබට විය. කෙසේ වෙතත්, පසුබෑම නොතකා ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් දූපත ආසන්නයේ පිහිටි ප්‍රධාන භූමියේ වහල් වෙළඳාම සඳහා පදනමක් ලෙස භාවිතා කිරීමට පටන් ගත්හ. 1778 සහ 1810 අතර, සමක ගිනියාව බවට පත් වූ ප්‍රදේශය බුවනෝස් අයර්ස් හි පිහිටි රියෝ ඩි ලා ප්ලාටා හි උපරාජ්ය මණ්ඩලය විසින් පරිපාලනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Fegley, Randall 1989 p. 6-7&quot;&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 6–7. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt;

1827 සිට 1843 දක්වා ප්‍රනාන්දු පො හි සංවර්ධනය සඳහා විශාල වශයෙන් ආයෝජනය කිරීමට අකමැති වූ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්, අත්ලාන්තික් සාගරයේ වහල් වෙළඳාම මැඩලීමේ උත්සාහයේ කොටසක් ලෙස ඔවුන් උත්සාහ කළ බයියෝකෝ හි මලබෝ හි කඳවුරක් එක්සත් රාජධානියට බදු දුන්නේය.&lt;ref&gt;&quot;Fernando Po&quot;, Encyclopædia Britannica, 1911.&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ අවසරයකින් තොරව, බ්‍රිතාන්‍යයන් 1843 දී ස්පාඤ්ඤය සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුමක් යටතේ එය සියරා ලියොන් වෙත ආපසු ගෙන යාමට පෙර 1827 දී වහල් ප්‍රවාහනය මර්දනය කිරීම සඳහා වූ මිශ්‍ර කොමිසමේ මූලස්ථානය ප්‍රනාන්දු පෝ වෙත ගෙන යන ලදී. බ්‍රිතාන්‍ය බලකිරීම මත 1817 දී වහල්භාවය අහෝසි කිරීමට ස්පාඤ්ඤය ගත් තීරණය බලධාරීන්ට යටත් විජිතයේ ප්‍රත්‍යක්ෂ වටිනාකමට හානි කළ අතර, එබැවින් නාවික කඳවුරු බදු දීම වෙනත් ආකාරයකින් ලාභ නොලබන සන්තකයකින් ඵලදායී ආදායම් උපයන්නක් විය.&lt;ref name=&quot;Fegley, Randall 1989 p. 6-7&quot; /&gt;

=== 19 වන සියවසේ අග (1844-1900) ===
[[File:(1897)_Golfo_de_Guinea.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:(1897)_Golfo_de_Guinea.jpg|thumb|පැරිස් ගිවිසුමට පෙර (1900) 1897 දී ස්පාඤ්ඤ දේපළ පිළිබඳ සිතියම]]
1844 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් දිවයින ස්පාඤ්ඤ පාලනයට ආපසු ලබා දුන් අතර එම ප්‍රදේශය &quot;Territorios Españoles del Golfo de Guinea&quot; ලෙස හඳුන්වන ලදී. වසංගත රෝග හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤය යටත් විජිතයේ වැඩි මුදලක් ආයෝජනය නොකළ අතර 1862 දී කහ උණ පැතිරීම නිසා දිවයිනේ පදිංචි වූ සුදු ජාතිකයින් බොහෝ දෙනෙක් මිය ගියහ. එසේ තිබියදීත්, 19 වන ශතවර්ෂයේ දෙවන භාගය දක්වා පුද්ගලික පුරවැසියන් විසින් වතු වගාවන් දිගටම ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 13. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt;

ප්‍රනාන්දු පො ගේ වතු බොහෝ දුරට මෙහෙයවනු ලැබුවේ කළු ජාතික ක්‍රියෝල් ප්‍රභූවක් විසින් වන අතර පසුව එය ෆර්නැන්ඩිනෝස් ලෙස හැඳින්වේ. බ්‍රිතාන්‍යයන් සියෙරා ලියොන් වැසියන් 2,000ක් පමණ පදිංචි කර ඔවුන්ගේ පාලන කාලය තුළ වහලුන් නිදහස් කර ගත් අතර බ්‍රිතාන්‍යයන් පිටත්ව ගිය පසු බටහිර අප්‍රිකාවෙන් සහ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වෙන් සංක්‍රමණය වීම දිගටම පැවතුනි. නිදහස් කරන ලද ඇන්ගෝලියානු වහලුන්, පෘතුගීසි-අප්‍රිකානු ක්‍රියෝල් සහ නයිජීරියාවේ සහ ලයිබීරියාවේ සංක්‍රමණිකයන් ගණනාවක් ද යටත් විජිතයේ පදිංචි වීමට පටන් ගත් අතර එහිදී ඔවුන් ඉක්මනින් නව කණ්ඩායමට සම්බන්ධ වීමට පටන් ගත්හ.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 9. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt; දේශීය මිශ්‍රණයට කියුබානුවන්, පිලිපීන ජාතිකයන්, යුදෙව්වන් සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විවිධ වර්ණවලින් යුක්ත වූ අතර, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් දේශපාලන හෝ වෙනත් අපරාධ සඳහා අප්‍රිකාවට පිටුවහල් කරන ලද අතර, රජයේ අනුග්‍රහය ලබන සමහර පදිංචිකරුවන් ද ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 8–9. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt;

1870 වන විට දිවයිනේ ජීවත් වූ සුදු ජාතිකයින්ගේ පුරෝකථනය ඔවුන් උස්බිම් වල ජීවත් වන බවට නිර්දේශ කිරීමෙන් පසුව බොහෝ දුරට වැඩිදියුණු වූ අතර 1884 වන විට අවම පරිපාලන යන්ත්‍රෝපකරණ සහ ප්‍රධාන වතු විශාල ප්‍රමාණයක් මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් සිය ගණනක් ඉහළින් බැසිල් වෙත ගෙන ගියේය. එවැනි ප්‍රතිපත්තියක් ක්‍රියාත්මක කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා හෙන්රි මෝර්ටන් ස්ටැන්ලි ප්‍රනාන්දු පෝ &quot;ස්පාඤ්ඤය ඔප දැමූ ආභරණයක්&quot; ලෙස ලේබල් කර ඇත. දිවයිනේ වෙසෙන යුරෝපීයයන්ගේ පැවැත්මේ අවස්ථා වැඩි දියුණු කර තිබියදීත්, දිවයිනේ රැඳී සිටි මේරි කිංස්ලි තවමත් ප්‍රනාන්දු පෝ විස්තර කළේ එහි පත් කරන ලද ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් සඳහා &quot;වඩාත් අපහසු ක්‍රියාවක්&quot; ලෙසය.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot; /&gt;

අසල්වැසි පෘතුගීසි දූපත්, පලාගිය වහලුන් සහ අනාගත වැවිලිකරුවන්ගෙන් සංක්‍රමණය වීමේ ප්‍රවාහයක් ද විය. ෆර්නැන්ඩිනෝවරුන්ගෙන් කිහිප දෙනෙකු කතෝලික සහ ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරන අය වුවද, ඔවුන්ගෙන් දහයෙන් නවයක් පමණ පළමු ලෝක යුද්ධය ආසන්නයේ රෙපරමාදු සහ ඉංග්‍රීසි කතා කළ අතර, පිඩ්ජින් ඉංග්‍රීසි දිවයිනේ භාෂා භාෂාව විය. සියෙරා ලියොන් වැසියන් විශේෂයෙන් වැවිලිකරුවන් ලෙස හොඳින් ස්ථානගත වූ අතර Windward වෙරළ තීරයේ ශ්‍රම බඳවා ගැනීම් අඛණ්ඩව සිදු විය, මන්ද ඔවුන් පවුල සහ අනෙකුත් සම්බන්ධතා එහි තබාගෙන පහසුවෙන් ශ්‍රම සැපයුමක් සංවිධානය කළ හැකි බැවිනි. ෆර්නැන්ඩිනෝස් ස්වදේශිකයන් සහ යුරෝපීයයන් අතර ඵලදායී වෙළඳුන් සහ අතරමැදියන් බවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; විලියම් ප්‍රැට් නම් සියෙරා ලියොන් මාර්ගයෙන් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වෙන් නිදහස් වූ වහලෙක් ෆර්නැන්ඩෝ පෝ හි කොකෝවා බෝගය ස්ථාපිත කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Clarence-Smith|first=William Gervase|url=https://books.google.com/books?id=-1WGAgAAQBAJ&amp;dq=%22William+Pratt%22+cocoa&amp;pg=PA104|title=Cocoa and Chocolate, 1765-1914|date=2003-09-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-60778-5|pages=104|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගය (1900-1945) ===
[[File:Eq_Guinea_1900_ES.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Eq_Guinea_1900_ES.PNG|thumb|1968 නිදහස දක්වා ස්පාඤ්ඤ ගිනියාව බවට පත්වන භූමියේ 1900 ගිවිසුමෙන් පසු දේශසීමා]]
ස්පාඤ්ඤය විසින් Bight of Biafra ප්‍රදේශයේ ගිවිසුම් මගින් අයිතිය ඇති විශාල ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන නොතිබූ අතර, ප්‍රංශ ජාතිකයන් ස්පාඤ්ඤය විසින් හිමිකම් කියන භූමි ප්‍රදේශයේ වියදමින් කාර්යබහුල ලෙස තම වාඩිලෑම ව්‍යාප්ත කර ඇත. මැඩ්රිඩ් 1885 බර්ලින් සමුළුවේ නියමයන් අනුව ඉල්ලා සිටි පරිදි &quot;ඵලදායී වාඩිලෑමෙන්&quot; බොහෝ ඉඩම අත්හැර, ගැබොන් සහ කැමරූන් දක්වා අභ්‍යන්තරයේ ගිවිසුම් අත්සන් කළ මැනුවෙල් ඉරාඩියර් වැනි මිනිසුන්ගේ ගවේෂණ සඳහා අර්ධ වශයෙන් පමණක් සහාය දුන්නේය. කියුබාවේ ගැටුම සහ අවසානයේ ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධය වැනි වඩාත් වැදගත් සිදුවීම් මැඩ්රිඩ් නුසුදුසු මොහොතක කාර්යබහුල විය. ප්‍රධාන භූමිය ඈඳා ගැනීම සඳහා අවම රජයේ අනුග්‍රහය ලැබුණේ ප්‍රනාන්දු පෝ පිළිබඳ මහජන මතය සහ ශ්‍රම අවශ්‍යතාවයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 18. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt;

1900 දී පැරිස් ගිවිසුම මගින් ස්පාඤ්ඤයේ මහාද්වීපික ප්‍රදේශය වන රියෝ මුනි සමඟ පිටත්ව ගිය අතර, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් මුලින් හිමිකම් පෑ උබන්ගි ගඟ දක්වා නැගෙනහිරින් විහිදුණු 300,000 න් කිලෝමීටර් 26,000 ක් පමණි.&lt;ref name=&quot;Clarence-Smith&quot;&gt;Clarence-Smith, William Gervase (1986) [http://es.scribd.com/doc/63545279/The-Cambridge-History-of-Africa-Volume-7-From-1905-to-1940-0521225051-1986 &quot;Spanish Equatorial Guinea, 1898–1940&quot;] in ''The Cambridge History of Africa: From 1905 to 1940'' Ed. J. D. Fage, A. D. Roberts, &amp; Roland Anthony Oliver. Cambridge: Cambridge University Press {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220142411/http://es.scribd.com/doc/63545279/The-Cambridge-History-of-Africa-Volume-7-From-1905-to-1940-0521225051-1986|date=20 February 2014}}&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ හිමිකම් සහ එල් පර්ඩෝ ගිවිසුම යටතේ තමන්ට හිමිවිය යුතු යැයි සැලකූ ප්‍රමාණයට වඩා කුඩා ප්‍රදේශය ඉතා කුඩා විය. ෆ්‍රැන්කෝ-ස්පාඤ්ඤ සාකච්ඡාවල අවමානයත් සමඟ කියුබාවේ ව්‍යසනයත් සමඟ ස්පාඤ්ඤ සාකච්ඡා කණ්ඩායමේ ප්‍රධානියා වූ පේද්‍රෝ ගෝවර් වයි ටෝවර් 1901 ඔක්තෝම්බර් 21 වැනි දින මුහුදු ගමනේදී සියදිවි නසා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 19. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt; ඉරාඩියර් විසින්ම 1911 දී බලාපොරොත්තු සුන්වීමෙන් මිය ගිය අතර, ඔහුට ගෞරවයක් වශයෙන් කොගෝ වරාය පුවර්ටෝ ඉරාඩියර් ලෙස නම් කිරීම ඔහුගේ ජයග්‍රහණ ස්පාඤ්ඤ ජනප්‍රිය මතය විසින් පිළිගනු ලැබීමට දශක කිහිපයකට පෙර සිදුවනු ඇත.{{citation needed|date=October 2020}} 

විසිවන සියවසේ ආරම්භක වසර ස්පාඤ්ඤ සංක්‍රමණිකයන්ගේ නව පරම්පරාවක් දුටුවේය. 1904-1905 දී නිකුත් කරන ලද ඉඩම් රෙගුලාසි ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින්ට අනුග්‍රහය දැක්වූ අතර, පසුව බොහෝ විශාල වැවිලිකරුවන් ස්පාඤ්ඤයෙන් පැමිණියේ ඉන් පසුවය.{{cn|date=November 2022}} ලාභ ශ්‍රමය ආනයනය කිරීම සඳහා 1914 දී ලයිබීරියාව සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුමක් රාජ්‍යයට සූදානම් ප්‍රවේශයක් ඇති ධනවත් මිනිසුන්ට බෙහෙවින් අනුග්‍රහය දැක්වූ අතර ලයිබීරියාවේ සිට රියෝ මුනි වෙත ශ්‍රම සැපයුම් මාරු කිරීම මෙම වාසිය වැඩි කළේය. කෙසේ වෙතත්, අක්‍රමිකතා හේතුවෙන්, ලයිබීරියානු රජය 1930 දී රටේ ජනාධිපති චාල්ස් ඩී.බී. කිං බලයෙන් පහ කරන ලද ක්‍රිස්ටි වාර්තාවේ ප්‍රනාන්දු පෝ පිළිබඳ ලයිබීරියානු කම්කරුවන්ගේ තත්වය ගැන ලැජ්ජා සහගත හෙළිදරව් කිරීම්වලින් පසුව ගිවිසුම අවසන් කළේය.{{cn|date=November 2022}}
[[File:Corisco-Saliendo_de_misa-1910.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corisco-Saliendo_de_misa-1910.jpg|thumb|1910 දී කොරිස්කෝ]]

ආර්ථික සංවර්ධනයට ඇති ලොකුම බාධාව වූයේ නිදන්ගත ශ්‍රම හිඟයයි. දිවයිනේ අභ්‍යන්තරයට තල්ලු වී මත්පැන් වලට ඇබ්බැහි වීම, ලිංගික රෝග, වසූරිය සහ නිදි අසනීප නිසා විනාශ වූ බයියෝකෝ හි ආදිවාසී බුබි ජනගහනය වතුවල වැඩ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඔවුන්ගේම කුඩා කොකෝවා ගොවිපලවල වැඩ කිරීමෙන් ඔවුන්ට සැලකිය යුතු ස්වයං පාලනයක් ලැබුණි.{{cn|date=November 2022}}

දහනව වන ශතවර්ෂයේ අග භාගය වන විට, ස්පාඤ්ඤ ක්ලැරේටියානු මිෂනාරිවරුන් විසින් බුබි වැවිලිකරුවන්ගේ ඉල්ලීම් වලින් ආරක්ෂා කරන ලද අතර, ඔවුන් යටත් විජිතයේ ඉතා බලගතු වූ අතර අවසානයේ පැරගුවේහි සුප්‍රසිද්ධ ජේසු නිකායික අඩු කිරීම් සිහිපත් කරන කුඩා දූත මණ්ඩල දිව්‍යාණ්ඩු ලෙස බුබි සංවිධානය කළහ. 1898 සහ 1910 දී වතුකරයට බලහත්කාරයෙන් ශ්‍රමය යෙදවීමට විරෝධය පළ කරමින් කුඩා කැරලි දෙකක් මගින් කතෝලික ආගමනය තවදුරටත් වර්ධනය විය. බුබි 1917 දී නිරායුධ කරන ලද අතර, මිෂනාරිවරුන් මත යැපෙන ලදී.&lt;ref name=&quot;Clarence-Smith&quot; /&gt; වසර කිහිපයක් දිවයිනේ රැඳී සිටි සුදු ජර්මානු සොල්දාදුවන් දහස් ගණනක් සමඟ ජර්මානු කැමරුන්ගෙන් සරණාගතයින් විශාල වශයෙන් ගලා ඒම මගින් බරපතල ශ්‍රම හිඟය තාවකාලිකව විසඳන ලදී.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;

1926 සහ 1959 අතර බයියෝකෝ සහ රියෝ මුනි ස්පාඤ්ඤ ගිනියාවේ යටත් විජිතයක් ලෙස එක්සත් විය. ආර්ථිකය පදනම් වූයේ විශාල කොකෝවා සහ කෝපි වගාවන් සහ දැව කැපීමේ සහන මත වන අතර ශ්‍රම බලකාය වැඩි වශයෙන් ලයිබීරියාව, නයිජීරියාව සහ කැමරූන් වෙතින් සංක්‍රමණික කොන්ත්‍රාත් කම්කරුවන් විය.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Martino, Enrique|year=2012|title=Clandestine Recruitment Networks in the Bight of Biafra: Fernando Pó's Answer to the Labour Question, 1926–1945|url=http://www.opensourceguinea.org/2013/03/enrique-martino-clandestine-recruitment.html|journal=International Review of Social History|volume=57|pages=39–72|doi=10.1017/s0020859012000417|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 1914 සහ 1930 අතර, ඇස්තමේන්තුගත ලයිබීරියානුවන් 10,000 ක් ප්‍රනාන්දු පෝ වෙත කම්කරු ගිවිසුමක් යටතේ ගිය අතර එය 1930 දී සම්පූර්ණයෙන්ම නතර විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Cambridge History of Africa, Volume 7|publisher=Cambridge University Press|year=1986|editor-last=Roberts|editor-first=A. D.|pages=540}}&lt;/ref&gt;

ලයිබීරියානු කම්කරුවන් තවදුරටත් නොමැති නිසා, ප්‍රනාන්දු පෝ හි වැවිලිකරුවන් රියෝ මුනි වෙත හැරී ගියේය. ලයිබීරියාව බඳවා ගැනීම් කපා හැරීමට පටන් ගත් 1920 ගණන්වල ෆැන්ග් ජනයා යටත් කර ගැනීම සඳහා ව්‍යාපාර දියත් කරන ලදී. 1926 වන විට යටත් විජිත ආරක්ෂක භටයින්ගේ බලකොටු 1926 වන විට වාසස්ථානය පුරා පැවති අතර, 1929 වන විට මුළු ජනපදයම 'සමාදානය' ලෙස සලකනු ලැබීය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Castillo-Rodríguez|first1=S.|year=2012|title=La última selva de España: Antropófagos, misioneros y guardias civiles. Crónica de la conquista de los Fang de la Guinea Española, 1914–1930|journal=Journal of Spanish Cultural Studies|volume=13|issue=3|page=315|doi=10.1080/14636204.2013.790703|s2cid=145077430}}&lt;/ref&gt;
[[File:Iberia-_vuelo_inaugural_a_Bata_(Guinea)_(1941)_(5811105541).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iberia-_vuelo_inaugural_a_Bata_(Guinea)_(1941)_(5811105541).jpg|දකුණ|thumb|1941 දී මැඩ්රිඩ් සිට බාටා දක්වා අයිබීරියාව සමඟ මංගල ගුවන් ගමන]]
ස්පාඤ්ඤ සිවිල් යුද්ධය යටත් විජිතයට විශාල බලපෑමක් ඇති කළේය. රියෝ මුනි ආණ්ඩුකාරවරයා සහ උප ආණ්ඩුකාර ජනරාල්වරයා ඇතුළු ස්පාඤ්ඤ සුදු ජාතිකයින් 150 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් ප්‍රනාන්දු පෝ වතු හිමියන්ගේ අවශ්‍යතාවලට විරුද්ධ වීමට සේවය කළ ජනරජ පෙරමුණ නමින් සමාජවාදී පක්ෂයක් එන්ක්ලේව්හි නිර්මාණය කළහ. යුද්ධය ආරම්භ වූ විට ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ෆ්‍රැන්කෝ කැනරිවල පිහිටි ජාතිකවාදී හමුදාවන්ට සමක ගිනියාවේ පාලනය සහතික කරන ලෙස නියෝග කළේය. 1936 සැප්තැම්බරයේදී, ස්පාඤ්ඤයේ සිදු වූ දෙයට සමානව, ප්‍රනාන්දු පො වෙතින් ෆැලැන්ග්වාදීන් විසින් පිටුබලය ලැබූ ජාතිකවාදී බලවේග, ආණ්ඩුකාර ජනරාල් ලුයිස් සැන්චෙස් ගුවෙරා සේස් සහ ඔහුගේ නියෝජ්‍ය Porcel විසින් රිපබ්ලිකන් ආන්ඩුවට සහාය දුන් රියෝ මුනි පාලනය කර ගත්හ. නොවැම්බර් වන විට ජනප්‍රිය පෙරමුණ සහ එහි ආධාරකරුවන් පරාජයට පත් වූ අතර සමක ගිනියා ෆ්රැන්කෝ සඳහා සුරක්ෂිත විය. වාඩිලෑම භාර අණදෙන නිලධාරියා වූ ජුවාන් ෆොන්ටන් ලෝබේ, ෆ්‍රැන්කෝ විසින් ආණ්ඩුකාර ජනරාල් ලෙස පත් කරන ලද අතර, එන්ක්ලේව් අභ්‍යන්තරය මත වඩාත් ඵලදායී ස්පාඤ්ඤ පාලනයක් ඇති කිරීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy''. New York: Peter Lang. pp. 20–21. {{ISBN|0820409774}}.&lt;/ref&gt;

රියෝ මුනි කුඩා ජනගහනයක් සිටි අතර, 1930 ගණන්වල නිල වශයෙන් 100,000 කට වඩා ටිකක් වැඩි වූ අතර, මායිම් හරහා කැමරූන් හෝ ගැබොන් වෙත පලා යාම ඉතා පහසු විය. එසේම, දැව සමාගම්වලට වැඩි වැඩියෙන් සේවක සංඛ්‍යාවක් අවශ්‍ය වූ අතර කෝපි වගාව ව්‍යාප්ත වීම නිසා බදු ගෙවීමේ විකල්ප ක්‍රමයක් ඉදිරිපත් විය.{{clarify|date=November 2016}} ප්‍රනාන්දු පො මෙසේ ශ්‍රම හිඟයෙන් දිගින් දිගටම පීඩා වින්දේය. ප්‍රංශ ජාතිකයින් කැමරූන් හි බඳවා ගැනීමට කෙටි කාලයකට පමණක් අවසර දුන් අතර, ප්‍රධාන ශ්‍රම මූලාශ්‍රය වූයේ නයිජීරියාවේ කැලබාර් සිට ඔරුවලින් හොර රහසේ ගෙන එන ලද ඉග්බෝ ය. කම්කරුවන්ගේ හිඟය සඳහා වූ මෙම විසඳුම, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම ඵලදායී කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශයක් බවට පත්වීමට ප්‍රනාන්දු පො හට ඉඩ සැලසීය.&lt;ref name=&quot;Clarence-Smith&quot; /&gt;

=== ස්පාඤ්ඤ පාලනයේ අවසන් වසර (1945-1968) ===
[[File:Centro_Cultural_de_España_en_Malabo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Centro_Cultural_de_Espa%C3%B1a_en_Malabo.jpg|thumb|මලබෝ හි Centro Cultural de España (ස්පාඤ්ඤයේ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය).]]
[[File:Fraga_na_sinatura_da_independencia_de_Guinea_Ecuatorial.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fraga_na_sinatura_da_independencia_de_Guinea_Ecuatorial.jpg|thumb|1968 ඔක්තෝබර් 12 දින ස්පාඤ්ඤ ඇමති මැනුවෙල් ෆ්‍රාගා නව සමක ගිනියා ජනාධිපති මැකියාස් න්ගුමා සමඟ සමක ගිනියාවේ ස්වාධීනත්වය අත්සන් කිරීම]]
දේශපාලනික වශයෙන්, පශ්චාත්-යුද යටත් විජිත ඉතිහාසයට තරමක් වෙනස් අවධීන් තුනක් ඇත: 1959 දක්වා, පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රවේශය අනුව එහි තත්ත්වය &quot;යටත් විජිත&quot; සිට &quot;පළාත්&quot; දක්වා ඉහළ නැංවූ විට; 1960 සහ 1968 අතර, මැඩ්රිඩ් ස්පාඤ්ඤ පද්ධතියේ කොටසක් ලෙස භූමිය තබා ගැනීම අරමුණු කරගත් අර්ධ යටත් විජිතකරණයකට උත්සාහ කළ විට; සහ 1968 සිට, භූමිය ස්වාධීන ජනරජයක් බවට පත්වීමෙන් පසුව. පළමු අදියර සමන්විත වූයේ පෙර පැවති ප්‍රතිපත්තිවල අඛණ්ඩ පැවැත්මකට වඩා මඳක් වැඩි ප්‍රමාණයකින් ය; මේවා පෘතුගාලයේ සහ ප්‍රංශයේ ප්‍රතිපත්ති වලට සමීපව සමාන විය, විශේෂයෙන්ම ජනගහනය 'ස්වදේශිකයන්' හෝ පුරවැසියන් නොවන අය ලෙස පාලනය වන අති බහුතරයකට බෙදීම සහ ඉතා සුළුතරයක් (සුදු ජාතිකයින් සමඟ) විමුක්තිය ලෙස සිවිල් තත්ත්වයට පිළිගෙන, අගනගරයට අනුගත විය, සංස්කෘතිය දියුණුව සඳහා එකම අවසර ලත් මාධ්‍යය වේ.&lt;ref&gt;Crowder, Michael, ed. (1984). ''The Cambridge History of Africa: Volume 8, from C. 1940 to C. 1975''. Cambridge: Cambridge University Press, {{ISBN|0521224098}}.&lt;/ref&gt;

මෙම &quot;පළාත්&quot; අවධිය ජාතිකවාදයේ ආරම්භය විය, නමුත් ප්‍රධාන වශයෙන් කැමරූන් සහ ගැබොන්හි කවුඩිලෝගේ පියාගේ හස්තයෙන් රැකවරණය ලැබූ කුඩා කණ්ඩායම් මේ අතර විය. ඔවුන් ආයතන දෙකක් පිහිටුවා ගත්හ: Movimiento Nacional de Liberación de la Guinea (MONALIGE), සහ Idea Popular de Guinea Ecuatorial (IPGE). ඔවුන්ට දරාගත හැකි පීඩනය දුර්වල වූ නමුත් බටහිර අප්‍රිකාවේ සාමාන්‍ය ප්‍රවණතාව එසේ නොවූ අතර 1960 ගණන්වල අග භාගය වන විට අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට නිදහස ලබා දී තිබුණි. මෙම ප්‍රවණතාවය ගැන දැනුවත් වූ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් රට නිදහස සඳහා සූදානම් කිරීමේ උත්සාහයන් වැඩි කිරීමට පටන් ගත් අතර විශාල වශයෙන් සංවර්ධනය වේගවත් කළේය. 1965 දී ඒක පුද්ගල දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය ඩොලර් 466 ක් වූ අතර එය කළු අප්‍රිකාවේ ඉහළම අගය වූ අතර ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථානයක් වන සැන්ටා ඉසබෙල් හි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළක් ඉදිකර සාක්ෂරතා අනුපාතය සාපේක්ෂ වශයෙන් ඉහළ 89% දක්වා වැඩි කළේය. ඒ අතරම, නිදිබර හා ලාදුරු රෝගයට එරෙහිව සටන් කිරීමට පියවර ගන්නා ලද අතර, 1967 වන විට සමක ගිනියාවේ ඒක පුද්ගල රෝහල් ඇඳන් සංඛ්‍යාව ස්පාඤ්ඤයට වඩා වැඩි වූ අතර රෝහල් 16 ක ඇඳන් 1637 ක් ඇත. ඒ සියල්ලටම වඩා, අධ්‍යාපනය වැඩිදියුණු කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග යටපත් වූ අතර, යටත් විජිත පාලනයේ අවසානය වන විට කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ මෙන්, උසස් අධ්‍යාපනය ලැබූ අප්‍රිකානුවන් සංඛ්‍යාව ඉලක්කම් දෙකකින් පමණක් වූ අතර, ක්‍රියාකාරී රාජ්‍යයකට අවශ්‍ය දේශපාලන අධ්‍යාපනය නොසැලකිය හැකිය.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', pp. 59–60. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt;

1963 දෙසැම්බර් 15 ජනමත විචාරණයක් මගින් අනුමත කරන ලද 1963 අගෝස්තු 9 දින තීරණයක් මගින්, ප්‍රදේශයට ස්වයං පාලනයක් සහ පරිපාලන ප්‍රවර්ධනයක් ලබා දුන්නේය. මෙය දුර්වල මෙවලමක් බව ඔප්පු වූ අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ වෙනස්වීම් සඳහා වැඩෙන පීඩනයත් සමඟ, ජාතිකවාදයේ ධාරාවන්ට මග හැරීමට මැඩ්රිඩ් ක්‍රමයෙන් බල කෙරුනි. යටත් විජිතයට නිදහස ලබා දෙන ලෙස ස්පාඤ්ඤයට නියෝග කරමින් 1965 දී මහා සභා යෝජනා දෙකක් සම්මත කරන ලද අතර, 1966 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ කොමිසමක් එම දේම නිර්දේශ කිරීමට පෙර රට පුරා සංචාරය කළේය. ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ප්‍රකාශ කළේ ස්වාධීන සමක ගිනියාවක් සඳහා නව ව්‍යවස්ථාවක් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා 1967 ඔක්තෝබර් 27 වැනි දින ව්‍යවස්ථාමය සම්මුතියක් පවත්වන බවයි. මෙම සමුළුවට දේශීය නියෝජිතයින් 41 දෙනෙකු සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින් 25 දෙනෙකු සහභාගී විය. අප්‍රිකානුවන් ප්‍රධාන වශයෙන් බෙදී ගියේ එක් පැත්තකින් ෆර්නැන්ඩිනෝස් සහ බුබි අතර, ඔවුන් වරප්‍රසාද අහිමි කර ගනීවි යැයි බියෙන් සිටි ෆැන්ග් බහුතරය සහ රියෝ මුනි ෆැන්ග් ජාතිකවාදීන් අනෙක් පැත්තෙන්. සම්මන්ත්‍රණයේදී ප්‍රමුඛ ෆෑන්ග් චරිතය, පසුකාලීන පළමු ජනාධිපති ෆ්‍රැන්සිස්කෝ මැකියාස් න්ගුමා ආන්දෝලනාත්මක කථාවක් පැවැත්වූ අතර එහිදී ඔහු කියා සිටියේ ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් &quot;අප්‍රිකාව බේරාගත්&quot; බවයි.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 51–52. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt; සැසිවාර නවයකට පසු වෙනම ප්‍රනාන්දු පෝ අවශ්‍ය වූ &quot;යුනිස්ට්වාදීන්&quot; සහ &quot;බෙදුම්වාදීන්&quot; අතර ඇති වූ අවහිරතා හේතුවෙන් සමුළුව අත්හිටුවන ලදී. මෙම ප්‍රශ්නය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර දැනුවත්භාවය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා මැකියාස් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට යාමට තීරණය කළ අතර නිව් යෝර්ක් හි ඔහුගේ ගිනි සන්නාම කතා ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස සහ මහ මැතිවරණය සඳහා දිනයක් නම් කිරීමට දායක විය. 1968 ජුලි මාසයේදී සියලුම බුබි නායකයින් නිව් යෝර්ක්හි එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ගොස් ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය සඳහා දැනුවත් කිරීමට උත්සාහ කළ නමුත් ලෝක ප්‍රජාව යටත් විජිත ස්වාධීනත්වයේ විශේෂතා ගැන විවාද කිරීමට උනන්දු වූයේ නැත. 1960 දශකය පැරණි අප්‍රිකානු යටත් විජිතවල අනාගතය පිළිබඳව මහත් ශුභවාදී කාලයක් වූ අතර, බුබි වැනි යුරෝපීය පාලකයන්ට සමීපව සිටි කණ්ඩායම් ධනාත්මකව නොසැලකූහ.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 55. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt;

=== මැකියාස් යටතේ නිදහස (1968–1979) ===
[[File:Don_Francisco_Macias.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Don_Francisco_Macias.jpg|thumb|1968 දී සමක ගිනියාව හි පළමු ජනාධිපති වූ ෆ්රැන්සිස්කෝ මැකියාස් න්ගුමා, 1979 දී කුමන්ත්‍රණයකින් බලයෙන් පහ කරන තෙක් ඒකාධිපතියෙකු බවට පත් විය.]]
ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස 1968 ඔක්තෝබර් 12 වන දින මධ්‍යහ්නය වන විට අගනුවර වන මලබෝහිදී ලබා ගන්නා ලදී. නව රට සමක ගිනියා ජනරජය බවට පත් විය (දිනය රටේ නිදහස් දිනය ලෙස සමරනු ලැබේ&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=16378|title=Congratulations marking Independence Day continue to arrive|date=10 September 2020|publisher=Equatorial Guinea Press and Information Office|access-date=10 September 2020}}{{Dead link|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;). මැකියාස් රටේ එකම නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණයෙන් ජනාධිපති විය.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Campos, Alicia|year=2003|title=The decolonization of Equatorial Guinea: the relevance of the international factor|url=http://www.egjustice.org/publications/decolonization-equatorial-guinea-relevance-international-factor|journal=Journal of African History|volume=44|issue=1|pages=95–116|doi=10.1017/s0021853702008319|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820182226/http://www.egjustice.org/publications/decolonization-equatorial-guinea-relevance-international-factor|archive-date=20 August 2016|access-date=3 February 2014|hdl-access=free|hdl=10486/690991|s2cid=143108720}}&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් (ෆ්‍රැන්කෝ විසින් පාලනය කරන ලද) මැතිවරනයේදී මැසියාස්ගේ විශ්වාසවන්තභාවය හේතුවෙන් ඔහුට සහාය ලබා දී ඇත, කෙසේ වෙතත්, මැතිවරණ ප්‍රචාරක මාවතේ සිටියදී ඔහු ඔවුන් බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා හැසිරවීමට පහසු නොවන බව ඔප්පු විය. ඔහුගේ ප්‍රචාරක කටයුතුවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් රියෝ මුනි හි ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලට පැමිණීම සහ තරුණ ෆැන්ග්ට ඔවුන් ඡන්දය දෙන්නේ නම් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ගේ නිවාස සහ භාර්යාවන් ලබා දෙන බවට පොරොන්දු විය. නගරවලදී ඔහු ඒ වෙනුවට පෙනී සිටියේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින් හොඳම නාගරික නායකයා ලෙස පෙනී සිටි අතර දෙවන වටයේ ඡන්ද විමසීමේදී ඔහු ජයග්‍රහණය කර ඇත. ඔහුගේ ප්‍රතිවාදීන්ගේ ඡන්ද බෙදී යාම විශාල වශයෙන් උපකාරී විය.{{citation needed|date=October 2020}}

නයිජීරියානු සිවිල් යුද්ධයෙන් පැනනගින ගැටළු වලින් නිදහසේ ප්‍රීතිය ඉක්මනින් යටපත් විය. ප්‍රනාන්දු පො හි බොහෝ බියෆ්රා-සහාය දක්වන Ibo සංක්‍රමණික කම්කරුවන් වාසය කළ අතර කැඩී බිඳී ගිය ප්‍රාන්තයෙන් බොහෝ සරණාගතයින් දිවයිනට පලා ගිය අතර, එය බිඳවැටීමේ ස්ථානයට පත් විය. ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුව සමක ගිනියාවෙන් සහන ගුවන් ගමන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට පටන් ගත් නමුත් මැකියාස් ඉක්මනින් බියට පත් වී ගුවන් ගමන් වසා දමා ඔවුන්ගේ ට්‍රක් රථ සඳහා ඩීසල් ඉන්ධන හෝ වෛද්‍ය මෙහෙයුම් සඳහා ඔක්සිජන් ටැංකි යැවීමට අවසර දීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඉතා ඉක්මනින් බියෆ්රන් බෙදුම්වාදීන් ජාත්‍යන්තර පිටුබලයකින් තොරව යටත් වීමට සාගතය පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;Fegley, Randall (1989). ''Equatorial Guinea: An African Tragedy'', p. 60. Peter Lang, New York. {{ISBN|0820409774}}&lt;/ref&gt;

රජයේ නිලධාරීන් විසින් කරන ලද &quot;අධික ක්‍රියා සහ හිංසනයන්&quot; පිලිබඳව රජයේ අභිචෝදකයා විසින් පැමිණිලි කිරීමෙන් පසුව, 1969 නත්තල් සැන්දෑවේ සිදු කරන ලද ශෝධනයකදී කුමන්ත්‍රණකරුවන් 150ක් මරාදැමීමට මැකියාස් න්ගුමා සමත් වූ අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් විය.&lt;ref name=&quot;tufts&quot;&gt;{{cite web |date=7 August 2015 |title=Equatorial Guinea – Mass Atrocity Endings |url=https://sites.tufts.edu/atrocityendings/2015/08/07/equatorial-guinea/#_edn27 |work=Tufts University}}&lt;/ref&gt; මැකියාස් න්ගුමා 1970 ජූලි මාසයේදී විරුද්ධ දේශපාලන පක්ෂ නීති විරෝධී කරමින් සහ 1972 දී ජීවිතාන්තය දක්වාම ජනාධිපති බවට පත් කර ගනිමින් ඔහුගේ ඒකාධිපති බලතල තවදුරටත් තහවුරු කර ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Equatorial Guinea – EG Justice |url=http://www.egjustice.org/post/equatorial-guinea |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417075119/http://www.egjustice.org/post/equatorial-guinea |archive-date=17 April 2019 |access-date=17 April 2019 |website=www.egjustice.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/08/07/equatorial-guineas-president-said-to-be-retired-not-ousted/b21f82be-7401-4b7c-b6ea-1774dc0639e5/|title=Equatorial Guinea's President Said to Be Retired, Not Ousted|newspaper=The Washington Post|access-date=17 December 2019}}&lt;/ref&gt; ඔහු ස්පාඤ්ඤය හා බටහිර සමඟ සබඳතා බිඳ දැමීය. ඔහු &quot;නව-යටත්විජිතවාදී&quot; ලෙස සැලකූ මාක්ස්වාදය හෙළා දැකීම නොතකා, සමක ගිනියාව කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයන් සමඟ විශේෂයෙන් චීනය, කියුබාව, නැගෙනහිර ජර්මනිය සහ සෝවියට් සංගමය සමඟ ඉතා විශේෂ සබඳතා පවත්වා ගෙන ගියේය. මැකියාස් න්ගුමා සෝවියට් සංගමය සමඟ මනාප වෙළඳ ගිවිසුමක් සහ නැව් ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය. සෝවියට් දේශය සමක ගිනියාවට ද ණය ලබා දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;aworawo103&quot;&gt;{{cite journal|last=Aworawo|first=David|title=Decisive Thaw: The Changing Pattern of Relations between Nigeria and Equatorial Guinea, 1980–2005|url=http://www.lindenwood.edu/jigs/docs/volume1Issue2/essays/89-109.pdf|journal=Journal of International and Global Studies|volume=1|issue=2|page=103|archive-url=https://web.archive.org/web/20130124030353/http://www.lindenwood.edu/jigs/docs/volume1Issue2/essays/89-109.pdf|archive-date=24 January 2013}}&lt;/ref&gt;

නැව් ගිවිසුම මගින් සෝවියට් දේශයට නියමු ධීවර සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් සහ ලුබා හි නාවික කඳවුරක් සඳහා අවසර ලබා දුනි. ඒ වෙනුවට සෝවියට් සංගමය සමක ගිනියාවට මාළු සැපයීමට නියමිතව තිබුණි. චීනය සහ කියුබාව සමක ගිනියාවට විවිධ ආකාරයේ මූල්‍ය, මිලිටරි සහ තාක්ෂණික ආධාර ලබා දුන් අතර එමඟින් ඔවුන්ට එහි යම් බලපෑමක් ඇති විය. සෝවියට් සමාජවාදී සමූහාණ්ඩුව සඳහා, ඇන්ගෝලාවේ යුද්ධයේදී ලුබා කඳවුරට සහ පසුව මලබෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට ප්‍රවේශ වීමෙන් වාසියක් ලබා ගත හැකි විය.&lt;ref name=&quot;aworawo103&quot; /&gt;

1974 දී ලෝක පල්ලි කවුන්සිලය තහවුරු කළේ 1968 සිට පවතින ත්‍රස්තවාදී පාලනයකදී විශාල පිරිසක් ඝාතනය කර ඇති බවයි. සමස්ත ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකක් විදේශගත වී ඇති අතර, 'සිරගෙවල් පිරී ඉතිරී යන අතර සියලු අරමුණු සහ අරමුණු සඳහා එක් විශාල ගාල් කඳවුරක් සාදයි' යැයි ඔවුහු පැවසූහ. 300,000 ක ජනගහනයෙන් 80,000 ක් පමණ මිය ගිය බව ගණන් බලා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.independent.co.uk/world/africa/article2530772.ece|title=Coup plotter faces life in Africa's most notorious jail|last=Sengupta|first=Kim|date=11 May 2007|access-date=3 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20071229043459/http://news.independent.co.uk/world/africa/article2530772.ece|archive-date=29 December 2007|publisher=News.independent.co.uk|location=London}}&lt;/ref&gt; ජනවාර්ගික සුළුතර බුබි ජනයාට එරෙහිව ජන සංහාරයක් සිදු කළ බව පැවසීමට අමතරව, මැකියාස් න්ගුමා විසින් දහස් ගණන් විරුද්ධවාදීන් ඝාතනය කිරීමට නියෝග කළේය, පල්ලි වසා දමා දක්ෂ පුරවැසියන් සහ විදේශිකයන් රට හැර ගිය විට ආර්ථිකයේ බිඳවැටීමට මුලසුන දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3610187/If-you-think-this-ones-bad-you-should-have-seen-his-uncle.html|title=If you think this one's bad you should have seen his uncle|last=Daniels|first=Anthony|date=29 August 2004|access-date=22 May 2014|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3610187/If-you-think-this-ones-bad-you-should-have-seen-his-uncle.html|archive-date=10 January 2022|publisher=The Telegraph|location=London|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;

=== ඔබියන්ග් (1979–වර්තමානය) ===
[[File:Teodoro_Obiang_Nguema_Mbasogo_with_Obamas_2014.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Teodoro_Obiang_Nguema_Mbasogo_with_Obamas_2014.jpg|thumb|ඔබියැන්ග් සහ එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඔබාමා ඔවුන්ගේ භාර්යාවන් සමඟ 2014 දී]]මැකියාස් න්ගුමා ගේ බෑණනුවන් වන ටියඩෝරෝ ඔබියැන්ග් 1979 අගෝස්තු 3 දින ලේ වැකි කුමන්ත්‍රණයකින් ඔහුගේ මාමා බලයෙන් පහ කළේය. මැකියාස් න්ගුමා අල්ලා ගන්නා තෙක් සති දෙකක සිවිල් යුද්ධයක් ඇති විය. ඉක්මනින්ම ඔහුව නඩු විභාග කර මරා දමන ලදී, ඔහුගෙන් පසු ඔබියං අඩු ලේ වැකි, නමුත් තවමත් ඒකාධිපති ජනාධිපති ලෙස පත් විය.&lt;ref&gt;&quot;[https://www.forbes.com/sites/mfonobongnsehe/2012/02/09/the-five-worst-leaders-in-africa/ The Five Worst Leaders In Africa]&quot;. ''[[Forbes]]''. 9 February 2012.&lt;/ref&gt;

1995 දී ඇමරිකානු තෙල් සමාගමක් වන මොබිල් සමක ගිනියාවේ තෙල් සොයා ගන්නා ලදී. රට පසුකාලීනව වේගවත් ආර්ථික සංවර්ධනයක් අත්විඳින නමුත් රටේ තෙල් සම්පතෙන් ඉපැයීම් ජනගහනයට ළඟා වී නැති අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ රට පහළ මට්ටමක පවතී. ළමුන්ගෙන් 7.9% ක් වයස අවුරුදු 5 ට පෙර මිය යන අතර ජනගහනයෙන් 50% කට වැඩි පිරිසකට පිරිසිදු පානීය ජලය නොමැත.&lt;ref name=&quot;Equatorial Guinea profile2&quot;&gt;{{cite web |date=21 March 2014 |title=Equatorial Guinea profile |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921201513/https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174 |archive-date=21 September 2014 |access-date=23 September 2020 |publisher=BBC}}&lt;/ref&gt; ජනාධිපති ටියඩෝරෝ ඔබියැන්ග් තමා සහ ඔහුගේ සහචරයින් පොහොසත් කිරීමට රටේ තෙල් සම්පත භාවිතා කිරීම සම්බන්ධයෙන් පුළුල් ලෙස සැක කෙරේ.&lt;ref name=&quot;global&quot;&gt;{{cite web |date=15 June 2012 |title=DC Meeting Set with President Obiang as Corruption Details Emerge |url=http://www.globalwitness.org/library/dc-meeting-set-president-obiang-corruption-details-emerge |work=Global Witness}}&lt;/ref&gt; 2006 දී ෆෝබ්ස් ඔහුගේ පුද්ගලික ධනය ඩොලර් මිලියන 600ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත.&lt;ref&gt;Forbes (5 March 2006) [https://www.forbes.com/2006/05/03/cz_forbes_0522_royals_slide_8.html Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, President/Equatorial Guinea]&lt;/ref&gt;

2011 දී රජය නිවේදනය කළේ රට සඳහා ඔයල නමින් නව අගනුවරක් සැලසුම් කරන බව ය.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120112084455/http://www.africa21digital.com/noticia.kmf?cod=12634524&amp;canal=404 Empresas portuguesas planeiam nova capital da Guiné Equatorial]. africa21digital.com (5 November 2011).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.boasnoticias.pt/noticias_Atelier-luso-desenha-futura-capital-da-Guin%C3%A9-Equatorial_8697.html Atelier luso desenha futura capital da Guiné Equatorial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015221744/http://www.boasnoticias.pt/noticias_Atelier-luso-desenha-futura-capital-da-Guin%C3%A9-Equatorial_8697.html|date=15 October 2015}}. Boasnoticias.pt (5 November 2011). Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.piniweb.com.br/construcao/urbanismo/arquitetos-portugueses-projetam-nova-capital-para-guine-equatorial-240902-1.asp Arquitetos portugueses projetam nova capital para Guiné Equatorial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510212439/http://www.piniweb.com.br/construcao/urbanismo/arquitetos-portugueses-projetam-nova-capital-para-guine-equatorial-240902-1.asp|date=10 May 2013}}. Piniweb.com.br. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.greensavers.pt/2011/11/04/atelie-portugues-desenha-futura-capital-da-guine-equatorial/ Ateliê português desenha futura capital da Guiné Equatorial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122153733/http://www.greensavers.pt/2011/11/04/atelie-portugues-desenha-futura-capital-da-guine-equatorial/|date=22 January 2012}}. Greensavers.pt (14 December 2011). Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt; නගරය 2017 දී Ciudad de la Paz (&quot;සාම නගරය&quot;) ලෙස නැවත නම් කරන ලදී. 

2016 වන විට, ඔබියැන්ග් යනු කැමරූන්හි පෝල් බියා ට පසු අප්‍රිකාවේ දෙවන දීර්ඝතම ආඥාදායකයා වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2014/jul/11/equatorial-guinea-human-rights-africa-dictatorship-tutu-alicante|title=Equatorial Guinea: One man's fight against dictatorship|last=Simon|first=Allison|date=11 July 2014|work=[[The Guardian]]|access-date=9 May 2017}}&lt;/ref&gt;

සමක ගිනියාව 2018-19 එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර නොවන සාමාජිකයෙකු ලෙස තේරී පත් විය.{{citation needed|date=January 2023}}

2021 මාර්තු 7 වන දින, බාටා නගරය ආසන්නයේ හමුදා කඳවුරක යුධෝපකරණ පිපිරීම් සිදුවී 98 දෙනෙකු මිය ගිය අතර 600 දෙනෙකු තුවාල ලබා රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලැබීය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/equatorial-guinea-takes-stock-after-giant-explosions-11615221995|title=Equatorial Guinea Takes Stock After Giant Explosions|last=Bariyo|first=Nicholas|date=8 March 2021|work=The Wall Street Journal|access-date=9 March 2021|issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt;

2022 නොවැම්බර් මාසයේ දී විපක්ෂයේ වංචා චෝදනා මධ්‍යයේ 2022 සමක ගිනියානු මහා මැතිවරණයෙන් 99.7% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් ඔබියැන්ග් නැවත තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;[https://elpais.com/internacional/2022-11-21/obiang-obtiene-el-997-de-los-votos-en-las-elecciones-de-guinea-ecuatorial-entre-denuncias-de-fraude-masivo.html Obiang obtiene el 99,7% de los votos en las elecciones de Guinea Ecuatorial entre denuncias de fraude masivo] El País (21/11/2022)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.heraldo.es/noticias/internacional/2022/11/21/primeros-resultados-obiang-votos-guinea-ecuatorial-1613752.html Primeros resultados dan a Obiang casi el 100 % de votos en Guinea Ecuatorial] Heraldo (21/11/2022)&lt;/ref&gt; 

== රජය සහ දේශපාලනය ==
[[File:Autobahnbau_in_Oyala.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Autobahnbau_in_Oyala.JPG|thumb|2010 දී Ciudad de la Paz හි අධිවේගී මාර්ග ඉදිකිරීම. සමක ගිනියාව හි අනාගත අගනුවර Ciudad de la Paz වනු ඇත.]]
[[File:Presidential_palace_in_malabo_equatorial_guinea.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Presidential_palace_in_malabo_equatorial_guinea.png|thumb|මලබෝ හි ටියඩෝරෝ ඔබියැන්ග් ජනාධිපති මන්දිරය]]
සමක ගිනියාවේ වත්මන් ජනාධිපති ටියෝඩෝ ඔබියැන්ග් ය. 1982 සමක ගිනියාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ඔහුට කැබිනට් මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන් නම් කිරීම සහ සේවයෙන් පහ කිරීම, නියෝගයෙන් නීති සම්පාදනය කිරීම, නියෝජිත මණ්ඩලය විසුරුවා හැරීම, ගිවිසුම් සාකච්ඡා කිරීම සහ අනුමත කිරීම සහ ත්‍රිවිධ හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියා ලෙස කටයුතු කිරීම ඇතුළු පුළුල් බලතල ලබා දෙයි. අගමැති ෆ්‍රැන්සිස්කෝ පැස්කුවල් ඔබාමා අසු ඔබියැන්ග් විසින් පත් කරන ලද අතර ජනාධිපතිවරයා විසින් පවරන ලද බලතල යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.{{citation needed|date=October 2020}}[[File:Equatorial_Guinea_Map.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Equatorial_Guinea_Map.png|වම|thumb|1992 දී CIA විසින් සාදන ලද සමක ගිනියා සිතියම]]
ඔහුගේ පාලනයේ දශක හතරක කාලය තුළ, ඔබියැන්ග් විරුද්ධත්වයට එතරම් ඉවසීමක් පෙන්නුම් කර නැත. රට නාමික වශයෙන් බහුපක්ෂ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක් වන අතර, එහි මැතිවරණ සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යාජ එකක් ලෙස සැලකේ. හියුමන් රයිට්ස් වොච් ආයතනයට අනුව, ජනාධිපති ඔබියැන්ග්ගේ ආඥාදායකත්වය තෙල් උත්පාතයක් යොදා ගනිමින් රටේ ජනතාවගේ වියදමින් තමන්ව තව දුරටත් ශක්තිමත් කිරීමට සහ පොහොසත් කිරීමට යොදා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13317174 BBC News – Equatorial Guinea country profile – Overview]. Bbc.co.uk (11 December 2012). Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt; 1979 අගෝස්තු මාසයේ සිට සැබෑ සහ වටහාගත් අසාර්ථක කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයන් 12ක් පමණ සිදුවී ඇත.&lt;ref name=&quot;HRW&quot;&gt;{{cite web |author=Vines, Alex |date=9 July 2009 |title=Well Oiled |url=https://www.hrw.org/en/node/84252/section/3 |access-date=21 January 2011 |website=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

2004 මාර්තු බීබීසී පැතිකඩකට අනුව,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/3516588.stm|title=Profile: Equatorial Guinea's great survivor|last=Shaxson|first=Nicholas|date=17 March 2004|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; රට තුළ දේශපාලනය ආධිපත්‍යය දැරුවේ ඔබියැන්ග් ගේ පුත්‍රයා වන ටියෝඩෝරෝ න්ගුමා ඔබියං මැංගුසහ ආරක්ෂක හමුදාවන්හි බලවත් තනතුරු දරන අනෙකුත් සමීප ඥාතීන් අතර ආතතීන් විසිනි. 1997 සිට සිදු වූ තෙල් නිෂ්පාදනයේ නාටකාකාර වැඩිවීම හේතුවෙන් පැන නගින බල පෙරළියක් තුළ ආතතිය මුල් බැස ගත හැකිය.{{citation needed|date=October 2020}}

2004 දී ඔබියැන්ග් බලයෙන් පහ කිරීමට යමින් සිටියදී කුලී හේවායන් යැයි සැක කෙරෙන ගුවන් යානා තොගයක් සිම්බාබ්වේහිදී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. 2004 නොවැම්බර් වාර්තාවකින්&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.smh.com.au/articles/2004/08/26/1093518010003.html|title=Thatcher faces 15 years in prison|date=27 August 2004|newspaper=The Sydney Morning Herald}}&lt;/ref&gt; සයිමන් මෑන් විසින් සංවිධානය කරන ලද 2004 සමක ගිනියා කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයේ මූල්‍ය ආධාරකරුවෙකු ලෙස මාර්ක් තැචර් නම් කරන ලදී. විවිධ අය එක්සත් රාජධානියේ MI6, එක්සත් ජනපදයේ CIA සහ ස්පාඤ්ඤය ද කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයේ නිහඬ ආධාරකරුවන් ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20040829/ai_n12590798/?tag=content;col1|title=The US knew, Spain knew, Britain knew. Whose coup was it?|last=MacKay|first=Neil|date=29 August 2004|newspaper=Sunday Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514042718/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20040829/ai_n12590798/?tag=content%3Bcol1|archive-date=14 May 2011}}&lt;/ref&gt; එසේ වුවද, 2005 ජූනි මාසයේදී නිකුත් කරන ලද ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් වාර්තාව&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 June 2005 |title=Equatorial Guinea, A trial with too many flaws |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR240052005?open&amp;of=ENG-GNQ |archive-url=https://web.archive.org/web/20060212211811/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAFR240052005?open&amp;of=ENG-GNQ |archive-date=12 February 2006 |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt; ඊට සම්බන්ධ යැයි කියනු ලබන අයගේ නඩු විභාගයේදී, කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයක් ඇත්ත වශයෙන්ම සිදු වූ බවට තීරණාත්මක සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීමට පැමිණිල්ල විසින් අපොහොසත් වීම ඉස්මතු කළේය. මානුෂීය හේතූන් මත සයිමන් මෑන් 2009 නොවැම්බර් 3 දින සිරෙන් නිදහස් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Presidential Decree |url=http://www.republicofequatorialguinea.net/news/?newsID=730 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100426172517/http://www.republicofequatorialguinea.net/News/?NewsID=730 |archive-date=26 April 2010 |access-date=3 May 2010 |publisher=Republicofequatorialguinea.net}}&lt;/ref&gt;

2005 සිට, එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් ජාත්‍යන්තර පුද්ගලික මිලිටරි සමාගමක් වන Military Professional Resources Inc., සමක ගිනියා හි සුදුසු මානව හිමිකම් භාවිතයන් පිළිබඳව පොලිස් බලකායන් පුහුණු කිරීමට කටයුතු කර ඇත. 2006 දී එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් කොන්ඩලීසා රයිස් ඔබියැන්ග් මානව හිමිකම් සහ සිවිල් නිදහස පිළිබඳ වාර්තාව නැවත නැවතත් විවේචනය කළද &quot;හොඳ මිතුරෙකු&quot; ලෙස ප්‍රශංසා කළේය. ජාත්‍යන්තර සංවර්ධනය සඳහා වූ එක්සත් ජනපද නියෝජිතායතනය, සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය, කාන්තා කටයුතු සහ පරිසරය යන ක්ෂේත්‍රවල ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කරමින් රට තුළ සමාජ සංවර්ධන අරමුදලක් පිහිටුවීම සඳහා 2006 අප්‍රේල් මාසයේදී ඔබියැන්ග් සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමකට (MOU) එළැඹිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Heather Layman, LPA |date=11 April 2006 |title=USAID and the Republic of Equatorial Guinea Agree to Unique Partnership for Development |url=http://www.usaid.gov/press/releases/2006/pr060411_2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605153348/http://www.usaid.gov/press/releases/2006/pr060411_2.html |archive-date=5 June 2011 |access-date=3 May 2010 |publisher=Usaid.gov}}&lt;/ref&gt;

2006 දී, ඔබියැන්ග්, සමක ගිනියා හි සියලු ආකාරයේ අපචාර සහ අනිසි සැලකීම් තහනම් කරමින් වධහිංසා විරෝධී නියෝගයකට අත්සන් තැබූ අතර, සිරකරුවන්ට මානුෂීය ලෙස සැලකීම සහතික කිරීම සඳහා බ්ලැක් බීච් බන්ධනාගාරය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සහ නවීකරණය කිරීම 2007 දී පැවරීය.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090802044807/http://www.mpri.com/esite/index.php/content/services/organizational_reform_amp_institutional_capacity_building/ Organizational Reform &amp; Institutional Capacity-Building]. MPRI. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් දිගටම සිදුවී ඇත. හියුමන් රයිට්ස් වොච් සහ ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් සහ අනෙකුත් රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන අතර සිරගෙවල් තුළ වධහිංසා පැමිණවීම්, පහරදීම්, පැහැදිලි කළ නොහැකි මරණ සහ නීතිවිරෝධී ලෙස රඳවා තබාගැනීම් ඇතුළු දරුණු මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ලේඛනගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/en/region/equatorial-guinea/report-2009 Equatorial Guinea | Amnesty International]. Amnesty.org. Retrieved on 5 May 2013. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141101024443/http://www.amnesty.org/en/region/equatorial-guinea/report-2009|date=1 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/en/world-report-2009/equatorial-guinea Equatorial Guinea | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;

ඔවුන්ගේ නවතම ප්‍රකාශන සොයාගැනීම් (2020), ට්‍රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටර්නැෂනල් විසින් සමක ගිනියා වෙත ඔවුන්ගේ දූෂණ සංජානන දර්ශකයේ (CPI) සම්පූර්ණ ලකුණු 16ක් ප්‍රදානය කරන ලදී. සීපීඅයි විසින් ශුන්‍ය ඉතා දූෂිත සහ 100 අතිශයින් පිරිසිදු වන රාජ්‍ය දූෂිත මට්ටම අනුව රටවල් ශ්‍රේණිගත කරයි. සමක ගිනියාව මුළු රටවල් 180 න් 174 වැනි අඩුම ලකුණු ලබා ගත් රට විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020 |title=Corruption Perception Index (2020) |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2020/index/gnq |access-date=15 September 2021 |website=Transparency International}}&lt;/ref&gt; ෆ්‍රීඩම් හවුස්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට පක්ෂ සහ මානව හිමිකම් රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක්, ඔබියන්ග් ලොව &quot;වඩාත්ම ක්ලෙප්ටොක්‍රැටික් ජීවමාන ඒකාධිපතියෙකු&quot; ලෙස විස්තර කළ අතර, එ.ජ. රජය ඔහුගේ පරිපාලනය සාදරයෙන් පිළිගෙන එයින් තෙල් මිලදී ගැනීම ගැන පැමිණිලි කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=13 June 2012 |title=Equatorial Guinea: Ignorance worth fistfuls of dollars. |url=https://freedomhouse.org/blog/equatorial-guinea-ignorance-worth-fistfuls-dollars |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623093439/https://freedomhouse.org/blog/equatorial-guinea-ignorance-worth-fistfuls-dollars |archive-date=23 June 2012 |access-date=19 January 2017 |work=Freedom House}}&lt;/ref&gt;

2009 දී අප්‍රිකානු සංගමය &quot;මැතිවරණ නීතියට අනුකූලව&quot; සලකන ලද මැතිවරණයකදී අතිරේක ධුර කාලයක් සඳහා ඔබියැන්ග් නැවත තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Factoria Audiovisual S.R.L. |title=Declaración de la Unión Africana, sobre la supervisión de los comicios electorales – Página Oficial de la Oficina de Información y Prensa de Guinea Ecuatorial |url=http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=259 |access-date=3 May 2010 |publisher=Guineaecuatorialpress.com}}&lt;/ref&gt; ඔබියන්ග් 2010 දී ඉග්නාසියෝ මිලම් ටැන්ග් අගමැති ලෙස නැවත පත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://af.reuters.com/article/equatorialGuineaNews/idAFLDE60B26H20100112|title=UPDATE 1-Tang renamed as Equatorial Guinea PM {{pipe}} News by Country {{pipe}} Reuters|date=12 January 2010|access-date=3 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323123726/http://af.reuters.com/article/equatorialGuineaNews/idAFLDE60B26H20100112|archive-date=23 March 2010|publisher=Af.reuters.com}}&lt;/ref&gt;[[File:Teodoro_Obiang_detail,_1650FRP051.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Teodoro_Obiang_detail,_1650FRP051.jpg|thumb|BBC ට අනුව, ජනාධිපති ඔබියැන්ග් න්ගුමා &quot;අයිතිවාසිකම් සංවිධාන විසින් අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම කුරිරු ඒකාධිපතියෙකු ලෙස විස්තර කර ඇත.&quot;&lt;ref&gt;&quot;[https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174 Equatorial Guinea country profile]&quot;. BBC News. 8 May 2018.&lt;/ref&gt;]]
2011 නොවැම්බර් මාසයේදී නව ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත විය. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ ඡන්දය ගනු ලැබුවේ ඡන්දයට පෙර, පෙළ හෝ එහි අන්තර්ගතය මහජනතාවට හෙළි නොකර ය. නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයා උපරිම වශයෙන් වසර හතක වාර දෙකකට සීමා වූ අතර ඔහු රාජ්‍ය නායකයා සහ රජයේ ප්‍රධානියා යන දෙකම වනු ඇත, එබැවින් අගමැති ඉවත් කරයි. නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් උප ජනාධිපතිවරයෙකුගේ චරිතය ද හඳුන්වා දී ඇති අතර ජනතාව විසින් තෝරා පත් කර ගන්නා ලද සෙනෙට් සභිකයින් 55 දෙනෙකු සහ ජනාධිපතිවරයා විසින් නම් කරන ලද ඉතිරි 15 දෙනෙකුගෙන් යුත් සාමාජිකයින් 70 දෙනෙකුගෙන් යුත් සෙනෙට් සභාවක් නිර්මාණය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. පහත කැබිනට් සංශෝධනයේදී දැන් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පැහැදිලිවම උල්ලංඝනය කරමින් උප සභාපතිවරුන් දෙදෙනෙකු සිටින බව නිවේදනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=2668&amp;lang=en Ignacio Milam Tang, new Vice President of the Nation]. guineaecuatorialpress.com. 22 May 2012.&lt;/ref&gt;

2012 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, CNN හි ක්‍රිස්ටියන් අමන්පූර් සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී, නව ව්‍යවස්ථාව මඟින් වාර ගණන දෙකකට සීමා කර ඔහු නැවත තේරී පත් වූ බැවින් වත්මන් වාරය (2009-2016) අවසානයේ ඔහු ඉවත් වන්නේ දැයි ඔබියංගෙන් විමසන ලදී. ඔහු අවම වශයෙන් 4 වතාවක් නැවත තේරී පත් වී ඇත. නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රතික්‍රියාශීලී නොවන නිසා සහ වාර දෙකක සීමාව 2016 සිට පමණක් අදාළ වන නිසා ඔහු ඉවත් වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ බව ඔබියැන්ග් පිළිතුරු දුන්නේය.&lt;ref&gt;[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/1210/05/ampr.01.html Interview with President Teodoro Obiang of Equatorial Guinea]. CNN. 5 October 2012.&lt;/ref&gt;

2013 මැයි 26 දින පැවති මැතිවරණය සෙනෙට් සභාව, පහළ මන්ත්‍රණ සභාව සහ නගරාධිපති තරඟ සියල්ලම එකම පැකේජයකට ඒකාබද්ධ කරන ලදී. පෙර පැවති සියලුම මැතිවරණ මෙන්ම මෙයද විපක්ෂය විසින් හෙලා දකින ලද අතර එයද ජයග්‍රහණය කරනු ලැබුවේ ඔබියැන්ග් ගේ PDGE විසිනි. මැතිවරණ තරඟය අතරතුර, ආණ්ඩු පක්ෂය අභ්‍යන්තර මැතිවරණ පැවැත්වීය, එය පසුව ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රියතම අපේක්ෂකයින් කිසිවෙකු අභ්‍යන්තර ලැයිස්තු වලට නායකත්වය නොදීම නිසා අවලංගු කරන ලදී. අවසානයේදී, ආණ්ඩු පක්ෂය සහ පාලක සන්ධානයේ අපේක්ෂකයින් මත නොව පක්ෂය මත පදනම්ව තරඟ කිරීමට තීරණය කළේය. මෙමගින් මැතිවරණ සමයේදී ආණ්ඩු පක්ෂයේ හවුල තම අපේක්ෂකයින්ගේ නම් ලබා නොදීම නිසා ඵලදායි ලෙස පුද්ගලයින් නිලතල සඳහා ඉදිරිපත් නොවීම, ඒ වෙනුවට පක්ෂය විසින් නිලවරණ සඳහා ඉදිරිපත් වීම වැනි තත්වයක් නිර්මාණය විය.{{citation needed|date=October 2020}}

2013 මැයි මැතිවරණය සමාජ හා දේශපාලන කණ්ඩායම් කිහිපයක් ඇතුළත් MPP (ජනප්‍රිය විරෝධතා ව්‍යාපාරය) හි ක්‍රියාකාරීන් පිරිසක් විසින් සැලසුම් කරන ලද ජනප්‍රිය විරෝධතාව ඇතුළු සිදුවීම් මාලාවකින් සලකුණු විය. එම්පීපී මැයි 15 වන දින ප්ලාසා ඩි ලා මුජර් චතුරශ්‍රයේ සාමකාමී විරෝධතාවක් ඉල්ලා සිටියේය. MPP සම්බන්ධීකාරක එන්රික් එන්සෝලෝ එන්සෝ අත්අඩංගුවට ගත් අතර නිල රාජ්‍ය මාධ්‍ය ඔහු රට අස්ථාවර කිරීමට සහ ජනාධිපතිවරයා බලයෙන් පහ කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බව නිරූපනය කළේය. කෙසේ වෙතත්, බලහත්කාරයෙන් සහ වධහිංසා පැමිණවීමේ පැහැදිලි සලකුණු සහිතව කතා කළද, එන්සෝලෝ පැවසුවේ ඔවුන් සාමකාමී විරෝධතාවක් සැලසුම් කර ඇති බවත්, සාමකාමී විරෝධතාව සිදු කිරීමට අවශ්‍ය සියලුම නීතිමය අවසරයන් ඇත්ත වශයෙන්ම ලබාගෙන ඇති බවත්ය. ඊට අමතරව තමන් කිසිදු දේශපාලන පක්ෂයකට සම්බන්ධ නැති බවද ඔහු තරයේ ප්‍රකාශ කළේය. මලබෝ හි ප්ලාසා ඩි ලා මුජර් චතුරශ්‍රය මැයි 13 සිට පොලිසිය විසින් අල්ලාගෙන සිටි අතර එතැන් සිට එය දැඩි ලෙස ආරක්ෂා කර ඇත. සමක ගිනියා රජයට තීරණාත්මක වූ Facebook ඇතුළු සමාජ වෙබ් අඩවි සහ අනෙකුත් වෙබ් අඩවිවලට බලපෑම් එල්ල කරන වාරණ වැඩසටහනක් රජය විසින් ආරම්භ කරන ලදී. මෙම වාරණය ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබුවේ මාර්ගගත සෙවුම් රජයේ නිල වෙබ් අඩවිය වෙත හරවා යැවීමෙනි.{{citation needed|date=October 2020}}

මැතිවරණයෙන් ටික කලකට පසු, විරුද්ධ පක්ෂය වන CPDS නිවේදනය කළේ ඔවුන් මැයි 26 මැතිවරණයට එරෙහිව ජූනි 25 දින සාමකාමීව විරෝධතා දැක්වීමට යන බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cpds-gq.org/attachments/article/269/Comunicado_convocatoria_manifestacion.pdf|title=Convocatorial de Manifestacion, 25 de Junio 2013|work=cpds-gq.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221031810/http://www.cpds-gq.org/attachments/article/269/Comunicado_convocatoria_manifestacion.pdf|archive-date=21 February 2014}}&lt;/ref&gt; අභ්‍යන්තර කටයුතු ඇමති ක්ලෙමන්ට් එන්ගොන්ගා විසින් රට &quot;අස්ථාවර කළ හැකි&quot; යන පදනම මත විරෝධතාවයට අවසර දීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර CPDS ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිය ඉල්ලා ඉදිරියට යාමට තීරණය කළේය. ජූනි 24 දින රාත්‍රියේ, මාලබෝ හි සීපීඩීඑස් මූලස්ථානය තුළ සිටි අයට පිටව යාමට ඉඩ නොතැබීම සඳහා දැඩි ලෙස සන්නද්ධ පොලිස් නිලධාරීන් විසින් වට කරන ලද අතර එමඟින් විරෝධතාව ඵලදායී ලෙස අවහිර කරන ලදී. CPDS හි ප්‍රමුඛ සාමාජිකයින් කිහිප දෙනෙකු මලබෝ හි රඳවා තබන ලද අතර බාටා හි තවත් පිරිසක් මලබෝ වෙත දේශීය ගුවන් ගමන් කිහිපයකට ගොඩවීමට ඉඩ නොතබන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=26 June 2013 |title=Opposition protest dispersed by security forces |url=https://country.eiu.com/article.aspx?articleid=1690653953&amp;Country=Equatorial+Guinea&amp;topic=Politics&amp;subtopic=Forecast&amp;subsubtopic=Political+stability |access-date=8 December 2022 |website=country.eiu.com |publisher=Economist Intelligence Unit}}&lt;/ref&gt;

2016 දී, ෆ්‍රීඩම් හවුස් ආයතනයට අනුව, පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය, රඳවා තබා ගැනීම් සහ විරුද්ධ පාර්ශවයන්ට එරෙහිව වධහිංසා පැමිණවීම් වලින් පීඩාවට පත් වූ මැතිවරණයකදී, ඔබියැන්ග් අතිරේක අවුරුදු හතක ධුර කාලයක් සඳහා නැවත තේරී පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://freedomhouse.org/country/equatorial-guinea/freedom-world/2021|title=Equatorial Guinea:Freedom in the World 2022|author=[[Freedom House]]|newspaper=Freedom House|access-date=2 April 2022}}&lt;/ref&gt;

2022 මහ මැතිවරණයෙන් පසුව, ජනාධිපති ඔබියැන්ග් ගේ සමක ගිනියා හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය නියෝජ්‍ය මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ආසන 100 සහ සෙනෙට් සභාවේ සියලුම ආසන දරයි. විපක්ෂය රට තුළ පාහේ නොපවතින අතර ස්පාඤ්ඤයේ සිට ප්‍රධාන වශයෙන් සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ සමාජ-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අභිසාරීතාව තුළ සංවිධානය වී ඇත. බොහෝ මාධ්‍ය රාජ්‍ය පාලනය යටතේ පවතී; පුද්ගලික රූපවාහිනී නාලිකා, අසෝංග සමූහයට අයත් ඒවා, ජනාධිපතිවරයාගේ පවුලට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;mondediplo.com&quot;&gt;{{Cite web |date=November 2021 |title=Equatorial Guinea, one dictatorship to the next |url=https://mondediplo.com/2021/11/11equatorialguinea}}&lt;/ref&gt;

=== සන්නද්ධ හමුදා ===
[[File:Antonov_An-72P,_Equatorial_Guinea_-_Air_Force_AN1593110.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Antonov_An-72P,_Equatorial_Guinea_-_Air_Force_AN1593110.jpg|thumb|සමක ගිනියාව හි සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ Antonov An-72P යානයක්]]
සමක ගිනියාවේ සන්නද්ධ හමුදාවන් ආසන්න වශයෙන් සේවා සාමාජිකයින් 2,500 කින් සමන්විත වේ.{{citation needed|date=October 2020}} හමුදාවේ සොල්දාදුවන් 1,400 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක්, පොලිසියේ පැරාමිලිටරි භටයින් 400 ක්, නාවික හමුදාවේ 200 ක් සහ ගුවන් හමුදාවේ සාමාජිකයින් 120 ක් පමණ සිටිති. Gendarmerie අංශයක් ද ඇත, නමුත් සාමාජිකයින් සංඛ්‍යාව නොදනී. Gendarmerie යනු සමක ගිනියාවේ ප්‍රංශ හමුදා සහයෝගීතාවයෙන් පුහුණුව සහ අධ්‍යාපනය සඳහා සහාය වන සේවාවේ නව ශාඛාවකි.{{cn|date=February 2023}}

== භූගෝලය ==

සමක ගිනියාව මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ බටහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇත. රට සමන්විත වන්නේ ප්‍රධාන භූමි ප්‍රදේශයක් වන රියෝ මුනි, එය උතුරින් කැමරූන් සහ නැගෙනහිර සහ දකුණින් ගැබොන් මායිම් වන අතර කුඩා දූපත් පහක් වන බයෝකෝ, කොරිස්කෝ, ඇනොබෝන්, එලෝබි චිකෝ (කුඩා එලෝබි) සහ එලෝබි ග්‍රෑන්ඩ් (මහා එලෝබි). බයියෝකෝ, අගනුවර වන මලබෝ අඩවිය, කැමරූන් වෙරළට ඔබ්බෙන් මීටර් 40 (සැතපුම් 25) පමණ පිහිටා ඇත. ඇනෝබෝන් දූපත ගැබොන්හි කේප් ලෝපෙස් සිට බටහිර-දකුණු-බටහිර කිලෝමීටර 350 (සැතපුම් 220) පමණ වේ. කොරිස්කෝ සහ එලෝබෙයි දූපත් දෙක පිහිටා ඇත්තේ රියෝ මුනි සහ ගැබොන් මායිමේ කොරිස්කෝ බොක්කෙහි ය.

සමක ගිනියාව පිහිටා ඇත්තේ අක්ෂාංශ 4°N සහ 2°S අතර දේශාංශ 5° සහ 12°E අතර ය. එහි නම තිබියදීත්, රටේ භූමි ප්‍රදේශයේ කිසිදු කොටසක් සමකයේ පිහිටා නොමැත - එය සමකයට දකුණින් කිලෝමීටර් 155 (සැතපුම් 96) පමණ දුරින් පිහිටි ඉන්සියුලර් ඇනොබෝන් පළාත හැර උතුරු අර්ධගෝලයේ පිහිටා ඇත.

=== දේශගුණය ===
[[File:Koppen-Geiger_Map_GNQ_present.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Koppen-Geiger_Map_GNQ_present.svg|thumb|සමක ගිනියාව හි Köppen දේශගුණික වර්ගීකරණය]]සමක ගිනියාවේ නිවර්තන දේශගුණයක් පවතින අතර එය තෙත් සහ වියලි කාලවලදී වෙනස් වේ. ජූනි සිට අගෝස්තු දක්වා රියෝ මුනි වියළි සහ බයෝකෝ තෙත් වේ; දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි දක්වා, වියලි වේ. ඒ අතර ක්‍රමක්‍රමයෙන් සංක්‍රමණයක් සිදුවේ. වලාකුළු රහිත දිනයක් කිසිදා නොමැති ඇනොබෝන් හි දිනපතා වැස්ස හෝ මීදුම ඇති වේ. මලබෝ, බයෝකෝ හි උෂ්ණත්වය 16 °C (61 °F) සිට 33 °C (91 °F) දක්වා පරාසයක පවතී, නමුත් දකුණු මෝකා සානුවේ සාමාන්‍ය ඉහළ උෂ්ණත්වය වන්නේ 21 °C (70 °F) පමණි. රියෝ මුනි හි සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 27 °C (81 °F) පමණ වේ. වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මලබෝහි 1,930 mm (අඟල් 76) සිට උරේකා, බයෝකෝ හි 10,920 mm (430 in) දක්වා වෙනස් වේ, නමුත් රියෝ මුනි තරමක් වියළි වේ.&lt;ref&gt;[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Equatorial-Guinea-CLIMATE.html Nations Encyclopedia]. Nations Encyclopedia (10 April 2011). Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;

=== පරිසරය ===
සමක ගිනියාව පරිසර කලාප කිහිපයක් පුරා විහිදේ. රියෝ මුනි කලාපය පිහිටා ඇත්තේ අත්ලාන්තික් සමක වෙරළබඩ වනාන්තර පරිසර කලාපය තුළ මධ්‍යම අප්‍රිකානු කඩොලාන වෙරළ තීරයේ, විශේෂයෙන් මුනි ගංගා මෝය තුළ හැරුණු විටය. හරස්-සනාගා-බයෝකෝ වෙරළබඩ වනාන්තර පරිසර කලාපය බයෝකෝ සහ අප්‍රිකානු ප්‍රධාන භූමියේ කැමරූන් සහ නයිජීරියාවේ යාබද ප්‍රදේශ ආවරණය කරයි, සහ කැමරූන් සහ බයෝකෝ කඳුකර වනාන්තර පරිසර කලාපය බයෝකෝ සහ ඒ අසල කැමරූන් කඳුකරය ආවරණය කරයි. සාඕ ටෝමේ, ප්‍රින්සිපේ, සහ ඇනෝබෝන් තෙත් පහත් බිම් වනාන්තර පරිසර කලාපය ඇනෝබෝන්, මෙන්ම සාඕ ටෝමේ සහ ප්‍රින්සිපේ ආවරණය කරයි.&lt;ref name=&quot;DinersteinOlson2017&quot;&gt;{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|year=2017|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|pages=534–545|doi=10.1093/biosci/bix014|issn=0006-3568|pmc=5451287|pmid=28608869|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad}}&lt;/ref&gt;

රටෙහි 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකය 7.99/10 ක මධ්‍යන්‍ය අගයක් ඇති අතර, එය රටවල් 172 කින් ගෝලීය වශයෙන් 30 වැනි ස්ථානයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;FLII-Supplementary&quot;&gt;{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|bibcode=2020NatCo..11.5978G|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;සමක ගිනියාවේ පරිසරය&quot;&gt;
File:Annobon_Island_Equatorial_Guinea.jpg|ඇනෝබෝන්
File:Islotes_Horacio_1.JPG|ඉස්ලොට් හොරාසියෝ
File:Dschungel_bei_Oyala.JPG|සියුඩාඩ් ඩි ලා පාස් අසල
File:Nationalpark_Monte_Alén.jpg|මොන්ටේ ඇලන් ජාතික වනෝද්‍යානය
File:The_Great_Bioko_mountain.jpg|පිකෝ බැසිල්
&lt;/gallery&gt;

==== වනජීවී ====
සමක ගිනියාව ගෝරිල්ලන්, චිම්පන්සියන්, විවිධ වඳුරන්, දිවියන්, මී හරක්, ඇන්ටිලෝප්, අලි ඇතුන්, හිපපොටේමස්, කිඹුලන් සහ පිඹුරන් ඇතුළු විවිධ සර්පයන්ගේ නිවහන වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Equatorial Guinea – Plant and animal life |url=https://www.britannica.com/place/Equatorial-Guinea |website=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;සමක ගිනියාවේ වනජීවී&quot;&gt;
File:Dissotis_sp_Bioko201310.jpg|ඩිසෝටිස්
File:Soja_en_Mongomo.png|සෝයා බෝංචි
File:Rhampholeon_spectrum_63850438.jpg|ස්පෙක්ට්‍රල් පිග්මි චැමේලියන්
File:Yellow-billed_Turacos_in_Equatorial_Guinea_2006.jpg|කහ පැහැති ටුරාකෝ
File:Gorilla_019.jpg|බටහිර ගෝරිල්ලා
&lt;/gallery&gt;

=== පරිපාලන අංශ ===
[[ගොනුව:Equatorial Guinea, administrative divisions - es - colored 2020.svg|thumb|330x330පික්|සමක ගිනියාවේ කලාප දෙක සහ පළාත් අට ප්‍රදර්ශනය කරයි. සාඕ ටෝමේ සහ ප්‍රින්සිපේ දූපත් රාජ්‍යය සමක ගිනියාවේ කොටසක් නොවේ.]]
සමක ගිනියාව පළාත් අටකට බෙදා ඇත.&lt;ref name=&quot;statoids&quot;&gt;{{cite web |last=Law |first=Gwillim |date=22 March 2016 |title=Provinces of Equatorial Guinea |url=http://www.statoids.com/ugq.html |access-date=25 September 2017 |website=Statoids}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 February 2017 |title=El Gobierno inicia sus actividades en Djibloho |url=http://www.pdge-guineaecuatorial.com/gobierno-inicia-actividades-djibloho/ |access-date=25 September 2017 |publisher=[[PDGE]] |language=es}}&lt;/ref&gt; නවතම පළාත ජිබ්ලොහෝ වන අතර, 2017 දී එහි මූලස්ථානය රටේ අනාගත අගනුවර වන සියුඩාඩ් ඩි ලා පාස් හි පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=9945|title=La Presidencia de la República sanciona dos nuevas leyes|date=23 June 2017|access-date=25 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625100844/http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=9945|archive-date=25 June 2017|publisher=Equatorial Guinea Press and Information Office|language=es|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-38911573|title=Equatorial Guinea government moves to new city in rainforest|date=8 February 2017|work=[[BBC News]]|access-date=25 September 2017}}&lt;/ref&gt; පළාත් අට පහත පරිදි වේ.&lt;ref name=&quot;statoids&quot; /&gt;

# ඇනොබෝන් (සැන් ඇන්ටෝනියෝ ද පැලේ)
# බයෝකෝ නෝර්ටේ (මලබෝ)
# බයෝකෝ සුර් (ලුබා)
# සෙන්ට්‍රෝ සුර් (එවිනයොං)
# ජිබ්ලොහෝ (සියුඩාඩ් ඩි ලා පාස්)
# කී-න්ටෙම් (එබෙබියින්)
# ලිටෝරල් (බාටා)
# වෙලේ-න්සාස් (මොන්ගෝමෝ)

පළාත් තවදුරටත් දිස්ත්‍රික්ක 19කට සහ මහ නගර සභා 37කට බෙදා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Law |first=Gwillim |date=22 April 2016 |title=Districts of Equatorial Guinea |url=http://www.statoids.com/ygq.html |access-date=25 September 2017 |website=Statoids}}&lt;/ref&gt;

== ආර්ථිකය ==
[[File:Equatorial_Guinea_Product_Exports_(2019).svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Equatorial_Guinea_Product_Exports_(2019).svg|thumb|සමක ගිනියා අපනයනවල සමානුපාතික නියෝජනයක්, 2019]]
ස්පාඤ්ඤයෙන් ජාතිය නිදහස ලැබීමට පෙර, සමක ගිනියා කොකෝවා, කෝපි සහ දැව අපනයනය කරන ලදී, බොහෝ දුරට එහි යටත් විජිත පාලක ස්පාඤ්ඤයට පමණක් නොව ජර්මනියට සහ එක්සත් රාජධානියටද අපනයනය කරන ලදී. 1985 ජනවාරි 1 වන දින, රට ෆ්‍රෑන්ක් කලාපයේ පළමු ෆ්‍රැන්කෝෆෝන් නොවන අප්‍රිකානු සාමාජිකයා බවට පත් වූ අතර, සීඑෆ්ඒ ෆ්‍රෑන්ක් එහි මුදල් ලෙස පිළිගත්තේය. ජාතික මුදල් ඒකකය වන එක්වෙලේ මීට පෙර ස්පාඤ්ඤ පෙසෙටා සමඟ සම්බන්ධ වී තිබුණි.&lt;ref name=&quot;web.archive.org&quot;&gt;{{cite web |title=Equatorial Guinea |url=http://www.equatorialguinea.org/information1387/information.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/19991003081314/http://www.equatorialguinea.org/information1387/information.htm |archive-date=3 October 1999 |access-date=3 May 2010 |publisher=equatorialguinea.org}}&lt;/ref&gt;[[File:Gepetrol_HQ_Malabo_2013.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gepetrol_HQ_Malabo_2013.jpg|වම|thumb|මලබෝහි Gepetrol කුළුණ, 2013]]
1996 දී විශාල තෙල් සංචිත සොයා ගැනීම සහ ඉන් පසු රාජ්‍ය ආදායමේ සූරාකෑම නාටකාකාර ලෙස ඉහළ යාමට හේතු විය. 2004 වන විට,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A1101-2004Sep6.html|title=U.S. Oil Firms Entwined in Equatorial Guinea Deals|author=Justin Blum|date=7 September 2004|newspaper=[[Washington Post]]|access-date=9 July 2008}}&lt;/ref&gt; සමක ගිනියා යනු උප සහරා අප්‍රිකාවේ තෙවැනි විශාලතම තෙල් නිෂ්පාදකයා වේ. එහි තෙල් නිෂ්පාදනය දිනකට බැරල් 360,000 (57,000 m3/d) දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර එය වසර දෙකකට පෙර 220,000 සිට ඉහළ ගොස් ඇත. සමක ගිනියා හි ක්‍රියාත්මක වන තෙල් සමාගම් වලට එක්සොන් මොබිල්, මැරතන් ඔයිල්, කොස්මොස් එනර්ජි සහ ෂෙව්රොන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-equatorialguinea-idUSKBN22G1XG|title=Equatorial Guinea grants two year extensions on oil &amp; gas exploration|date=4 May 2020|work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/business/energy/chevron-equatorial-guinea-sign-production-sharing-agreement-offshore-oil-block-2021-12-09/|title=Chevron, Equatorial Guinea sign production-sharing agreement for offshore block|date=10 December 2021|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

වන වගාව, ගොවිතැන සහ මසුන් ඇල්ලීම ද දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රධාන කොටස් වේ. යැපුම් ගොවිතැන ප්‍රමුඛ වේ. අනුප්‍රාප්තික ම්ලේච්ඡ පාලන තන්ත්‍රයන් යටතේ ග්‍රාමීය ආර්ථිකයේ පිරිහීම කෘෂිකර්මාන්තය මූලික කරගත් වර්ධනයක් සඳහා ඇති හැකියාව අඩු කර ඇත. කෘෂිකර්මාන්තය රටේ ප්‍රධාන රැකියා මූලාශ්‍රය වන අතර ග්‍රාමීය නිවාසවලින් 57%කට ආදායමක් සහ ශ්‍රම බලකායෙන් 52%කට රැකියා සපයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Overview |url=https://www.worldbank.org/en/country/guinea/overview |access-date=2021-10-16 |website=[[World Bank]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

2004 ජූලි මාසයේදී, එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාව වොෂින්ටනය පදනම් කරගත් බැංකුවක් වන රිග්ස් බැංකුව පිළිබඳ විමර්ශනයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර එය මෑතක් වන තුරුම සමක ගිනියා හි තෙල් ආදායමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගෙවා ඇති අතර එය චිලියේ ඔගස්ටෝ පිනෝචේ සඳහාද බැංකුගත විය. ඔබියං, ඔහුගේ පවුලේ අය සහ පාලන තන්ත්‍රයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් විසින් අවම වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 35ක් පැහැර ගත් බව සෙනෙට් වාර්තාව පෙන්වා දුන්නේය. ජනාධිපතිවරයා කිසිදු වරදක් සිදු නොකළ බව ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. රිග්ස් බැංකුව 2005 පෙබරවාරි මාසයේදී පිනෝචේගේ බැංකු කටයුතු සඳහා ඩොලර් මිලියන 9ක් ගෙවා ඇත, සමක ගිනියාව සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ප්‍රතිසාධනයක් සිදු නොකළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Inner City Press / Finance Watch: &quot;Follow the Money, Watchdog the Regulators&quot; |url=http://www.innercitypress.org/finwatch.html |access-date=3 May 2010 |publisher=[[Inner City Press]]}}&lt;/ref&gt;

2000 සිට 2010 දක්වා, සමක ගිනියාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ) ඉහළම සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ධනය 17%කි.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Guinness Book of Records 2014|last=Glenday|first=Craig|year=2013|isbn=978-1-908843-15-9|page=[https://archive.org/details/guinnessworldrec0000unse_r3e7/page/123]|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec0000unse_r3e7/page/123}}&lt;/ref&gt;

සමක ගිනියා යනු අප්‍රිකාවේ ව්‍යාපාර නීතිය සමගි කිරීම සඳහා වූ සංවිධානයේ (OHADA) සාමාජිකයෙකි.&lt;ref name=&quot;ohada.com&quot;&gt;{{cite web |title=OHADA.com: The business law portal in Africa |url=http://www.ohada.com/index.php |access-date=22 March 2009}}&lt;/ref&gt; සමක ගිනියා යනු මධ්‍යම අප්‍රිකානු මුදල් හා ආර්ථික සංගමයේ (CEMAC) සාමාජිකයෙකි, එය මිලියන 50කට අධික ජනතාවකින් සමන්විත උප කලාපයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Equatorial Guinea |url=https://www.state.gov/reports/2020-investment-climate-statements/equatorial-guinea/ |access-date=2021-10-16 |website=[[United States Department of State]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; සමක ගිනියා නිස්සාරණ කර්මාන්ත පාරදෘශ්‍යතා මුලපිරීම (EITI) - අනුකූල රටක් ලෙස වලංගු කිරීමට උත්සාහ කළ අතර, තෙල් ආදායම වාර්තා කිරීමේදී විනිවිදභාවය සහ ස්වාභාවික සම්පත් ධනය දූරදර්ශී ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා ක්‍රියා කරයි. රට 2008 පෙබරවාරි 22 දින අපේක්ෂක තත්ත්වය ලබා ගත්තේය. EITI ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සිවිල් සමාජය සහ සමාගම් සමඟ වැඩ කිරීමට කැපවීම, EITI ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා නායකත්වය සඳහා ජ්‍යෙෂ්ඨ පුද්ගලයෙකු පත් කිරීම සහ මැනිය හැකි ඉලක්ක සහිත සම්පූර්ණ වියදම් සහිත වැඩ සැලැස්මක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ධාරිතා සීමාවන් තක්සේරු කිරීම ඇතුළු වගකීම් ගණනාවක් සපුරාලීමට අවශ්‍ය විය. කෙසේ වෙතත්, EITI වලංගු කිරීම සම්පූර්ණ කිරීමේ කාල සීමාව දීර්ඝ කිරීමට සමක ගිනියා ඉල්ලුම් කළ විට, EITI මණ්ඩලය දීර්ඝ කිරීමට එකඟ නොවීය.&lt;ref&gt;[http://www.eitransparency.org/EquatorialGuinea Equatorial Guinea | EITI] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513205556/http://www.eitransparency.org/EquatorialGuinea|date=13 May 2010}}. Eitransparency.org (27 September 2007). Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt; 
ලෝක බැංකුවට අනුව, සමක ගිනියා යනු ඕනෑම අප්‍රිකානු රටක ඒක පුද්ගල GNI (දළ ජාතික ආදායම) වැඩිම දුප්පත්ම රට වන බුරුන්ඩි හි GNI ඒක පුද්ගල ආදායමට වඩා 83 ගුණයකින් විශාලය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=50 Things You Didn't Know About Africa |url=http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/05/polsc325-4.1-50-Things-you-didnt-know-about-Africa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725192911/http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/05/polsc325-4.1-50-Things-you-didnt-know-about-Africa.pdf |archive-date=25 July 2013 |access-date=7 May 2012 |work=[[World Bank]]}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, එහි ආකර්ෂණීය GNI අගය තිබියදීත්, සමක ගිනියාව ධන අසමානතාවය නිසා ඇති වන අන්ත දරිද්‍රතාවයෙන් පීඩා විඳිති.{{cn|date=November 2022}}

2022 දී රටේ ගිනි සංගුණකය 58.8 විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guinea |url=https://www.worldeconomics.com/Inequality/Gini-Coefficient/Guinea.aspx |access-date=2023-07-12 |website=World Economics}}&lt;/ref&gt;

සමක ගිනියාවේ ආර්ථිකය 2021 දී 2.6% කින් පමණ වර්ධනය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලද අතර එය විශාල ගෑස් ව්‍යාපෘතියක් සාර්ථකව නිම කිරීම සහ වසරේ දෙවන භාගය වන විට ලෝක ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම මත පදනම් වූ ප්‍රක්ෂේපනයකි. නමුත් 2022 දී රට නැවත අවපාතයකට ඇද වැටෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 4.4% ක පමණ පහත වැටීමක් සිදුවේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-03-29 |title=Equatorial Guinea Economic Outlook |url=https://www.afdb.org/en/countries/central-africa/equatorial-guinea/equatorial-guinea-economic-outlook |access-date=2021-10-16 |website=[[African Development Bank]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

2016 එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන වාර්තාවට අනුව, සමක ගිනියා හි ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් 21,517 ක් වූ අතර එය අප්‍රිකාවේ ඉහළම ධනයෙන් එකකි. කෙසේ වෙතත්, එය Gini දර්ශකයට අනුව ලෝකයේ වඩාත්ම අසමාන රටවලින් එකකි, ජනගහනයෙන් සියයට 70 ක් දිනකට ඩොලර් එකකින් ජීවත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=El franquismo resiste en algún lugar de África &amp;#124; PlayGround |url=https://www.playgroundmag.net/now/documental-prohibido-guinea-ecuatorial-obiang-franquismo-africa_42978422.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127091730/https://www.playgroundmag.net/now/documental-prohibido-guinea-ecuatorial-obiang-franquismo-africa_42978422.html |archive-date=27 November 2019 |access-date=24 November 2021}}&lt;/ref&gt; 2019 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ 189 න් 145 වැනි ස්ථානයට රට පත්ව ඇත.&lt;ref name=&quot;mondediplo.com2&quot;&gt;{{Cite web |date=November 2021 |title=Equatorial Guinea, one dictatorship to the next |url=https://mondediplo.com/2021/11/11equatorialguinea}}&lt;/ref&gt;

රාජ්‍ය අපනයනවලින් 97% ක් හයිඩ්‍රොකාබන සතු වන අතර එය අප්‍රිකානු ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදකයින්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකි. 2020 දී, එය ආවේණික දූෂණය හේතුවෙන් එහි අටවන අවපාතයට මුහුණ දෙයි.&lt;ref name=&quot;mondediplo.com2&quot; /&gt; 2023 වන විට, ජාතියේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් බිලියන 11 දක්වා ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

== ප්‍රවාහනය ==
[[File:Aerial_view_of_Malabo_Airport.jpeg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aerial_view_of_Malabo_Airport.jpeg|වම|thumb|මලබෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ (ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් Aeropuerto de Malabo)]]
රට තුළ පවතින විශාල තෙල් කර්මාන්තය හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් ගුවන් සේවා මාලබෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ වෙත පියාසර කරන අතර එය 2014 මැයි මාසයේදී යුරෝපයට සහ බටහිර අප්‍රිකාවට සෘජු සම්බන්ධතා කිහිපයක් තිබුණි. සමක ගිනියා හි ගුවන් තොටුපළ තුනක් ඇත - මාලබෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ, බාටා ගුවන් තොටුපළ සහ ඇනෝබෝන් දූපතේ නව ඇනෝබෝන් ගුවන් තොටුපළ. මාලබෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ එකම ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළයි.

සමක ගිනියා හි ලියාපදිංචි වී ඇති සෑම ගුවන් සමාගමක්ම යුරෝපා සංගමයේ (EU) තහනම් කර ඇති ගුවන් සේවා ලැයිස්තුවේ පෙනී සිටින අතර එයින් අදහස් වන්නේ ඔවුන් EU තුළ ඕනෑම ආකාරයක සේවාවන් ක්‍රියාත්මක කිරීම තහනම් කර ඇති බවයි.&lt;ref&gt;[http://ec.europa.eu/transport/air-ban/doc/list_en.pdf List of banned EU air carriers] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120404114740/http://ec.europa.eu/transport/air-ban/doc/list_en.pdf|date=4 April 2012}}. Ec.europa.eu. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, භාණ්ඩ ප්‍රවාහකයන් යුරෝපීය නගරවල සිට අගනුවර දක්වා සේවා සපයයි.&lt;ref&gt;(source?)&lt;/ref&gt;

== ජනවිකාසය ==
[[File:Equatorial_Guinea_population.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Equatorial_Guinea_population.svg|වම|thumb|1960 සහ 2017 අතර සමක ගිනියා ජනගහනයේ පරිණාමය. ]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 10px&quot;
|+සමක ගිනියාවේ ජනගහනය{{UN Population|ref}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UNData app: Ecuatorial Guinea population 2020 |url=http://data.un.org/en/iso/gq.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811193236/http://data.un.org/en/iso/gq.html |archive-date=11 August 2021 |access-date=2021-09-23 |website=UN Data}}&lt;/ref&gt;
!වසර
!මිලියන
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |1950
| style=&quot;text-align:right;&quot; |0.2
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |2000
| style=&quot;text-align:right;&quot; |0.6
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |2020
| style=&quot;text-align:right;&quot; |1.4
|}
සමක ගිනියාවේ බහුතර ජනතාව බන්ටු සම්භවයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Well Oiled: Oil and Human Rights in Equatorial Guinea|first=Alex|last=Vines|page=9|publisher=Human Rights Watch|year=2009|isbn=978-1-56432-516-7|url=https://books.google.com/books?id=CnlkA-QBizAC&amp;pg=PA9|access-date=19 December 2012}}&lt;/ref&gt; විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම, ෆැන්ග්, ප්‍රධාන භූමියට ආවේණික වන නමුත්, 20 වන සියවසේ සිට බයියෝකෝ දූපතට සැලකිය යුතු සංක්‍රමණය වීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ෆැන්ග් ජනගහනය කලින් බුබි වැසියන්ට වඩා වැඩි බවයි. ෆැන්ග් ජනගහනයෙන් 80% ක් වන අතර ගෝත්‍ර 67 ක් පමණ සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3098007.stm|title=Equatorial Guinea's God|date=26 July 2003|newspaper=BBC|access-date=26 May 2011}}&lt;/ref&gt; රියෝ මුනි හි උතුරු කොටසේ අය ෆැන්ග්-න්තුමු කතා කරන අතර දකුණේ අය ෆැන්ග්-ඕකාහ් කතා කරයි; උපභාෂා දෙකෙහි වෙනස්කම් ඇති නමුත් අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් තේරුම් ගත හැකිය. අසල්වැසි කැමරූන් (බුලු) සහ ගැබොන් යන ප්‍රදේශවල ද ෆැන්ග්ගේ උපභාෂා කතා කෙරේ. මෙම උපභාෂා, තවමත් තේරුම්ගත හැකි වුවද, වඩාත් වෙනස් වේ. ජනගහනයෙන් 15% ක් වන බුබි බයෝකෝ දූපතට ආවේණික වේ. ෆැන්ග් සහ 'බීච්' (අභ්‍යන්තර) ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර සම්ප්‍රදායික මායිම් රේඛාව වූයේ බාටා හි නැගෙනහිරින් පිහිටි නීෆැන්ග් (ෆැන්ග්හි සීමාව) ගම්මානයයි.

වෙරළාශ්‍රිත ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්, සමහර විට එන්ඩෝවේ හෝ &quot;ප්ලේයරොස්&quot; (ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් වෙරළ ජනතාව) ලෙස හැඳින්වේ: ප්‍රධාන භූමියේ සහ කුඩා දූපත්වල කොම්බස්, බුජෙබස්, බැලෙන්ගුස් සහ බෙන්ගාස් සහ බයෝකෝ දූපත හි ක්‍රියෝ ප්‍රජාවක් වන ෆර්නැන්ඩිනෝස් එක්ව 5% ජනගහනයකින් සමන්විත වේ. යුරෝපීයයන් (විශාල වශයෙන් ස්පාඤ්ඤ හෝ පෘතුගීසි සම්භවයක් ඇති, සමහරක් අර්ධ අප්‍රිකානු සම්භවයක් ඇති) ද රටෙහි ජීවත් වන නමුත් බොහෝ වාර්ගික ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් නිදහසින් පසු පිටව ගියහ.
[[File:Bubi children from Equatorial Guinea.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bubi children from Equatorial Guinea.jpg|thumb|බුබි සම්භවයක් ඇති සමක ගිනියානු දරුවන්]]
අසල්වැසි කැමරූන්, නයිජීරියාව සහ ගැබොන් යන රටවලින් විදේශිකයන් වැඩි වැඩියෙන් රටට සංක්‍රමණය වී ඇත. එන්සයික්ලොපීඩියා ඔෆ් ද ස්ටේට්ලස් නේෂන්ස් (2002) ට අනුව, බයෝකෝ දූපත් වැසියන්ගෙන් 7% ක් ගිනිකොනදිග නයිජීරියාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් වන ඉග්බෝ ය.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Encyclopedia of the Stateless Nations: A-C|url=https://archive.org/details/encyclopediaofst0002mina|first=James|last=Minahan|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2002|isbn=0-313-32109-4|page=330}}&lt;/ref&gt; කොකෝවා සහ කෝපි වතුවල කම්කරුවන් ලෙස සමක ගිනියාවට වෙනත් රටවලින් ආසියානුවන් සහ ස්වදේශික අප්‍රිකානුවන් ලැබුණි. අනෙකුත් කළු අප්‍රිකානුවන් පැමිණියේ ලයිබීරියාව, ඇන්ගෝලාව සහ මොසැම්බික් වලින්. ආසියානු ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් චීන ජාතිකයන් වන අතර ඉන්දියානුවන් සුළු ප්‍රමාණයක් ඇත.

ඉක්වටෝරියල් ගිනියාව බ්‍රිතාන්‍ය, ප්‍රංශය සහ ජර්මනිය යන රටවල වාසනාව සොයන යුරෝපීය සංක්‍රමණිකයන් සඳහා ගමනාන්තයක් ද වී ඇත. ඊශ්‍රායල ජාතිකයන් සහ මොරොක්කෝ ජාතිකයන් ද මෙහි ජීවත් වෙමින් වැඩ කරති. 1990 ගණන්වල සිට තෙල් නිස්සාරණය මලබෝහි ජනගහනය දෙගුණ කිරීමට දායක වී ඇත.{{cn|date=November 2022}} දහසින් පසු සමක ගිනියානුවන් දහස් ගණනක් ස්පාඤ්ඤයට ගියහ. ෆ්රැන්සිස්කෝ මැකියාස් න්ගුමා ගේ ආඥාදායකත්වය නිසා තවත් 100,000 කැමරූන්, ගැබොන් සහ නයිජීරියාවට ගියහ. සමහර සමක ගිනියානු ප්‍රජාවන් ලතින් ඇමරිකාව, එක්සත් ජනපදය, පෘතුගාලය සහ ප්‍රංශය යන රටවල ද දක්නට ලැබේ. {{cn|date=November 2022}}

=== භාෂා ===
[[File:Malabo_(16511251451).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malabo_(16511251451).jpg|වම|thumb|මලබෝහි ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් රටේ නම සහිත මල් ශිලා ලිපිය]]
1968 දී නිදහස ලැබූ දා සිට, සමක ගිනියා හි ප්‍රධාන නිල භාෂාව ස්පාඤ්ඤ වේ (දේශීය ප්‍රභේදය සමක ගිනි ස්පාඤ්ඤ වේ), එය එහි විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර භාෂා භාෂාවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. 1970 දී, මැකියාස් ගේ පාලන සමයේදී, ස්පාඤ්ඤ භාෂාව වෙනුවට මැකියාස් අයත් වූ එහි බහුතර ජනවාර්ගික කණ්ඩායමේ භාෂාව වන ෆැන්ග් විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී. මැකියාස්ගේ වැටීමෙන් පසු 1979 දී එම තීරණය ආපසු හැරවිය. ප්‍රංශ දෙවන භාෂාව ලෙස එකතු කරන තෙක්, ස්පාඤ්ඤ භාෂාව එහි හුදකලා නිල භාෂාව ලෙස 1998 දක්වා පැවති අතර, එය කලින් මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ ආර්ථික හා මූල්‍ය ප්‍රජාවට (CEMAC) සම්බන්ධ වූ බැවින්, එහි ආරම්භක සාමාජිකයින් ප්‍රංශ කතා කරන ජාතීන් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5. Guinea Ecuatorial - Centro Virtual Cervantes |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_09/gil_otero/p05.htm |access-date=25 January 2022 |language=es}}&lt;/ref&gt; පෘතුගීසි භාෂාව එහි තෙවන නිල භාෂාව ලෙස 2010 දී සම්මත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;CPLP&quot;&gt;{{cite web |title=Guiné Equatorial |url=http://www.cplp.org/id-258.aspx |access-date=28 November 2014 |publisher=CPLP |language=pt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sol&quot;&gt;{{cite web |date=5 February 2014 |title=Formação de professores e programas televisivos introduzem português na Guiné-Equatorial |trans-title=Teacher formation and television programs introduce Portuguese in Equatorial Guinea |url=http://www.sol.pt/noticia/99354 |publisher=Sol |language=pt}}&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ භාෂාව 1844 සිට නිල භාෂාවකි. එය තවමත් අධ්‍යාපනයේ සහ පරිපාලනයේ භාෂාවයි. සමක ගිනියානුවන්ගෙන් 67.6% කට එය කතා කළ හැකිය, විශේෂයෙන් අගනුවර වන මලබෝහි වෙසෙන අයට.&lt;ref name=&quot;obi&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080216191116/http://actualidad.terra.es/internacional/articulo/obiang_comunidad_naciones_1710388.htm Obiang convierte al portugués en tercer idioma oficial para entrar en la Comunidad lusófona de Naciones], ''Terra''. 13 July 2007&lt;/ref&gt; ප්‍රංශ භාෂාව නිල කරන ලද්දේ ෆ්රැන්කොෆෝනි සමඟ සම්බන්ධ වීමට පමණක් වන අතර සමහර මායිම් නගරවල හැර එය දේශීයව කථා නොකරයි.

ආදිවාසී භාෂා &quot;ජාතික සංස්කෘතියේ&quot; අනිවාර්ය කොටස් ලෙස පිළිගනු ලැබේ (ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය අංක 1998 ජනවාරි 21/1). දේශීය භාෂා (ඒවායින් සමහරක් ක්‍රියෝල්ස්) ෆැන්ග්, බුබ්, බෙන්ගා, එන්ඩෝව්, බැලෙන්ගු, බුජෙබා, බිසියෝ, ගුමු, ඉග්බෝ, පිචිංලිස්, ෆා ඩි ඇම්බෝ සහ වඳ වී ගොස් ඇති බසෙකේ ඇතුළත් වේ. බොහෝ අප්‍රිකානු ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් බන්ටු භාෂා කතා කරයි.&lt;ref name=&quot;GEpress_noticia134en&quot;&gt;[http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=134&amp;lang=en Oficina de Información y Prensa de Guinea Ecuatorial, Ministerio de Información, Cultura y Turismo]. Guineaecuatorialpress.com. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;
[[File:Lenguas_de_Guinea_Ecuatorial.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lenguas_de_Guinea_Ecuatorial.png|thumb|සමක ගිනියාවේ අප්‍රිකානු භාෂා සහ එහි පරිසරය.]]පෘතුගීසි ක්‍රියෝල් වර්ගයක් වන ෆා ඩි ඇම්බෝ, ඇනෝබෝන් පළාතේ, මලබෝ (අගනුවර) සහ සමක ගිනියා හි ප්‍රධාන භූමියේ සමහර කථිකයන් අතර දැඩි ලෙස භාවිතා කරයි. බයියෝකෝ හි බොහෝ පදිංචිකරුවන්ට ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කළ හැකිය, විශේෂයෙන් අගනුවර, සහ දේශීය වෙළඳ භාෂාව වන පිචිංලිස්, ඉංග්‍රීසි පදනම් වූ ක්‍රියෝල්. ඇනෝබෝන් හි ස්පාඤ්ඤ භාෂාව වැඩිපුර කතා නොකරයි. රජයේ සහ අධ්‍යාපනයේ ස්පාඤ්ඤ භාවිතා වේ. ක්‍රියෝලීකරණය නොකළ පෘතුගීසි භාෂාව ප්‍රාදේශීය කතෝලිකයන් විසින් පූජනීය භාෂාවක් ලෙස භාවිතා කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Fa d'Ambu |url=http://www.ethnologue.com/language/fab |access-date=15 November 2010 |publisher=Ethnologue}}&lt;/ref&gt; ඇනෝබෝනිස් ජනවාර්ගික ප්‍රජාව පෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාවේ (CPLP) සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළහ. රජය ඇනෝබෝන් හි Instituto Internacional da Língua Portuguesa (IILP) සමාජ භාෂා අධ්‍යයනයක් සඳහා මුදල් සම්පාදනය කළේය. එය සාඕ ටෝමේ සහ ප්‍රින්සිපේ, කේප් වර්ඩ් සහ ගිනියා-බිසාවු හි පෘතුගීසි ක්‍රියෝල් ජනගහනය සමඟ ශක්තිමත් සම්බන්ධතා ලේඛනගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;sol&quot; /&gt;

ඓතිහාසික හා සංස්කෘතික බැඳීම් හේතුවෙන්, 2010 දී ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් සමක ගිනියාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හතරවන වගන්තිය සංශෝධනය කර පෘතුගීසි භාෂාව ජනරජයේ නිල භාෂාවක් ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී. මෙය පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන රටවල් සමඟ එහි සන්නිවේදනය, වෙළඳාම සහ ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා වැඩිදියුණු කිරීමට රජය ගත් උත්සාහයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 October 2011 |title=Equatorial Guinea Adds Portuguese as the Country's Third Official Language |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/equatorial-guinea-adds-portuguese-as-the-countrys-third-official-language-131882808.html |access-date=15 November 2010 |publisher=PRNewsWire}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuineEqGov&quot;&gt;{{cite web |title=El portugués será el tercer idioma oficial de la República de Guinea Ecuatorial |url=http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=703l |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903222205/http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=703l |archive-date=3 September 2015 |access-date=15 November 2010 |publisher=Gobierno de la Republica de Guinea Ecuatoria |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuineEqGovPDF&quot;&gt;{{cite web |date=14 October 2011 |title=Proyecto de Ley Constitucional |url=http://www.guineaecuatorialpress.com/imgdb/2010/20-7-2010Decretosobreelportuguescomoidiomaoficial.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120103202646/http://www.guineaecuatorialpress.com/imgdb/2010/20-7-2010Decretosobreelportuguescomoidiomaoficial.pdf |archive-date=3 January 2012 |access-date=15 November 2010 |publisher=Gobierno de la Republica de Guinea Ecuatorial}}&lt;/ref&gt; එය පෘතුගාලය සමඟ සහ පෘතුගීසි භාෂාව කතා කරන බ්‍රසීලයේ, සාඕ ටෝමේ සහ ප්‍රින්සිපේ සහ කේප් වර්ඩ් සමඟ දිගු ඓතිහාසික සබඳතා ද හඳුනා ගනී.

සමක ගිනියා හි පෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාවේ (CPLP) සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා වූ සමහර අභිප්‍රේරණ වෘත්තීය සහ ශාස්ත්‍රීය හුවමාරු වැඩසටහන් කිහිපයකට ප්‍රවේශ වීම සහ පුරවැසියන්ගේ දේශසීමා හරහා සංසරණයට පහසුකම් සැලසීම ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;obi&quot; /&gt; CPLP පිළිගැනීම සඳහා අයදුම් කිරීමේ මූලික අවශ්‍යතාවය වූයේ පෘතුගීසි භාෂාව නිල භාෂාවක් ලෙස පිළිගැනීමයි. ඊට අමතරව, ඵලදායී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට සහ මානව හිමිකම්වලට ගරු කිරීමට ඉඩ සලසන දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ අනුගමනය කළ යුතු බව රටට දැනුම් දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=703 &quot;Portuguese will be the third official language of the Republic of Equatorial Guinea&quot;]. ''Guinea Ecuatorial Press'', (20 July 2010). Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt; ජාතික පාර්ලිමේන්තුව මෙම නීතිය 2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී සාකච්ඡා කළේය.&lt;ref name=&quot;GEpress_noticia1980&quot;&gt;{{cite web |author=María Jesús Nsang Nguema (Prensa Presidencial) |date=15 October 2011 |title=S. E. Obiang Nguema Mbasogo clausura el Segundo Periodo Ordinario de Sesiones del pleno de la Cámara de Representantes del Pueblo |trans-title=President Obiang closes second session period of parliament |url=http://www.guineaecuatorialpress.com/noticia.php?id=1980 |access-date=27 March 2012 |publisher=Oficina de Información y Prensa de Guinea Ecuatorial (D. G. Base Internet) |language=es}}&lt;/ref&gt;

2012 පෙබරවාරි මාසයේදී, සමක ගිනියා හි විදේශ අමාත්‍යවරයා IILP සමඟ රට තුළ පෘතුගීසි භාෂාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;IILP_Blog2012-02-07&quot;&gt;{{cite web |date=7 February 2012 |title=Assinado termo de cooperação entre IILP e Guiné Equatorial |trans-title=Protocol signed on cooperation between IILP and Guinea Equatorial |url=http://iilp.wordpress.com/2012/02/07/assinado-termo-de-cooperacao-entre-iilp-e-guine-equatorial/ |access-date=27 March 2012 |publisher=Instituto Internacional de Língua Portuguesa |language=pt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CPLP_News1875&quot;&gt;{{cite web |date=7 February 2012 |title=Protocolo de Cooperação entre a Guiné-Equatorial e o IILP |trans-title=Protocol on cooperation between IILP and Guinea Equatorial |url=http://www.cplp.org/Default.aspx?ID=316&amp;M=News&amp;PID=304&amp;NewsID=1875 |access-date=27 March 2012 |publisher=CPLP |language=pt}} This note contains a link to the text of the protocol in PDF format.&lt;/ref&gt;

2012 ජූලි මාසයේදී, CPLP විසින් සමක ගිනියා පූර්ණ සාමාජිකත්වය ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී, මූලික වශයෙන් එහි බරපතල මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් හේතුවෙනි. රජය ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ දේශපාලන පක්ෂ නීත්‍යානුකූල කිරීම, මරණීය දණ්ඩනය අත්හිටුවීම ප්‍රකාශ කිරීම සහ සියලු දේශපාලන කණ්ඩායම් සමඟ සංවාදයක් ආරම්භ කිරීමෙනි.&lt;ref name=&quot;sol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;expr&quot;&gt;{{cite web |date=20 September 2014 |title=CPLP vai ajudar Guiné-Equatorial a &quot;assimilar valores&quot; |url=https://expresso.sapo.pt/cplp-vai-ajudar-guine-equatorial-a-assimilar-valores=f890337 |url-status=dead |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010185700/http://expresso.sapo.pt/internacional/cplp-vai-ajudar-guine-equatorial-a-assimilar-valores=f890337 |archive-date=10 October 2017 |access-date=24 November 2012 |publisher=Expresso |language=pt}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, IILP විසින් බාටා සහ මලබෝ හි පෘතුගීසි භාෂා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථාන ඉදිකිරීම සඳහා රජයෙන් ඉඩම් ලබා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;sol&quot; /&gt; 2014 ජූලි මාසයේ දී ඩිලි හි පැවති එහි දසවන සමුලුවේදී සමක ගිනියා CPLP සාමාජිකයෙකු ලෙස ඇතුළත් විය. මරණ දණ්ඩනය අහෝසි කිරීම සහ පෘතුගීසි භාෂාව රාජ්‍ය භාෂාවක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීම අනුමැතිය සඳහා පූර්ව කොන්දේසි විය.&lt;ref name=&quot;CPLP_NewsID1635&quot;&gt;{{cite web |date=3 May 2011 |title=Nota informativa: Missão da CPLP à Guiné Equatorial |url=http://www.cplp.org/Default.aspx?ID=316&amp;M=News&amp;PID=304&amp;NewsID=1635 |access-date=27 March 2012 |publisher=CPLP |language=pt}}&lt;/ref&gt;

=== ආගම් ===
{{bar box|title=සමක ගිනියාවේ ආගම්|titlebar=#ddd|left1=ආගම|right1=ප්‍රතිශතය|float=right|bars={{bar percent|[[රෝමානු කතෝලික]]|Blue|88}}
{{bar percent|වෙනත් (ආදිවාසී විශ්වාස / බහායි)|Gray|5}}
{{bar percent|[[රෙපරමාදු]]|green|5}}
{{bar percent|[[ඉස්ලාම්]]|Green|2}}}}
[[File:Santa_Isabel_Malabo_20131224_140204.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santa_Isabel_Malabo_20131224_140204.jpg|thumb|මැලබෝහි සැන්ටා ඉසබෙල් ආසන දෙව්මැදුර]]
සමක ගිනියාවේ ප්‍රධාන ආගම ක්‍රිස්තියානි ධර්මය වන අතර එය ජනගහනයෙන් 93% කගේ ඇදහිල්ලයි. රෝමානු කතෝලිකයන් බහුතරය (88%) වන අතර සුළුතරයක් රෙපරමාදු (5%) වේ. ජනගහනයෙන් 2% ක් ඉස්ලාමය (ප්‍රධාන වශයෙන් සුන්නි) අනුගමනය කරයි. ඉතිරි 5% ක්‍රිස්තියානීන්, බහායි සහ වෙනත් විශ්වාසයන්&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&amp;dlid=280736#wrapper |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226044051/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&amp;dlid=280736#wrapper |archive-date=26 February 2020 |access-date=22 May 2019}}&lt;/ref&gt; සහ සාම්ප්‍රදායික සජීවී විශ්වාසයන් බොහෝ විට කතෝලික ධර්මය සමඟ මිශ්‍ර වේ.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Matt|first1=Phillips|url=https://www.worldcat.org/oclc/144596621|title=The Africa Book: A Journey Through Every Country in the Continent|last2=Andrew|first2=David|last3=Bainbridge|first3=James|last4=Bewer|first4=Tim|last5=Bindloss|first5=Joe|last6=Carillet|first6=Jean-Bernard|last7=Clammer|first7=Paul|last8=Cornwell|first8=Jane|last9=Crossan|first9=Rob|collaboration=Authors|date=September 2007|publisher=[[Lonely Planet]]|others=Coordinated by Matt Phillips|isbn=978-1-74104-602-1|location=[[Footscray, Victoria|Footscray]], Australia|pages=116|oclc=144596621}}&lt;/ref&gt;

=== සෞඛ්‍ය ===
21 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සමක ගිනියාවේ නව්‍ය මැලේරියා වැඩසටහන් මැලේරියා ආසාදනය, රෝග සහ මරණ අවම කිරීමේ සාර්ථකත්වය අත්කර ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Steketee|first1=R. W.|year=2009|title=Good news in malaria control... Now what?|journal=The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene|volume=80|issue=6|pages=879–880|doi=10.4269/ajtmh.2009.80.879|pmid=19478241|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගේ වැඩසටහන වසරකට දෙවරක් ගෘහස්ථ අවශේෂ ඉසීම (IRS), ආටෙමිසිනින් සංයෝජන ප්‍රතිකාර (ACTs), ගර්භනී කාන්තාවන් සඳහා කඩින් කඩ වැළැක්වීමේ ප්‍රතිකාර භාවිතය (IPTp) සහ දිගුකාලීන කෘමිනාශක සමඟ ප්‍රතිකාර කළ මදුරු දැල් (LLINs) ඉතා ඉහළ ආවරණයක් හඳුන්වාදීමෙන් සමන්විත වේ. ඔවුන්ගේ ප්‍රයත්නයන් හේතුවෙන් සජීවී උපත් 1,000කට මරණ 152 සිට 55 දක්වා (64% කින් පහළට) සියලු හේතු පහට අඩු මරණ සංඛ්‍යාව අඩු කිරීමට හේතු විය, එය වැඩසටහන දියත් කිරීමත් සමඟම සිදුවූ තියුනු පහත වැටීමකි.&lt;ref&gt;[http://www.ajtmh.org/cgi/content/abstract/80/6/882?ijkey=42e57e2ed496ad1cc91ad3c34a8636edd294d458&amp;keytype2=tf_ipsecsha Marked Increase in Child Survival after Four Years of Intensive Malaria Control]. Ajtmh.org. Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;

2014 ජුනි මාසයේදී පෝලියෝ රෝගීන් හතරක් වාර්තා විය, එය රටේ පළමු රෝගය පැතිරීමයි.&lt;ref name=&quot;EquatorialGuinea&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.brazilnews.net/index.php/sid/223187509/scat/24437442923341f1/ht/Detection-of-poliovirus-in-Sao-Paulo-airport-sewage-WHO|title=Detection of poliovirus in São Paulo airport sewage: WHO|access-date=23 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710234957/http://www.brazilnews.net/index.php/sid/223187509/scat/24437442923341f1/ht/Detection-of-poliovirus-in-Sao-Paulo-airport-sewage-WHO|archive-date=10 July 2014|publisher=Brazil News.Net}}&lt;/ref&gt;

=== අධ්‍යාපනය ===
[[File:Ministerio_de_Educación,_Ciencia_y_Deportes_(Malabo)_(6510104101).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ministerio_de_Educaci%C3%B3n,_Ciencia_y_Deportes_(Malabo)_(6510104101).jpg|thumb|අධ්‍යාපන, විද්‍යා සහ ක්‍රීඩා අමාත්‍යාංශය]]
උප-සහාරා අප්‍රිකානු රටවල් අතර, සමක ගිනියාව ඉහළම සාක්ෂරතා අනුපාතයන්ගෙන් එකකි.&lt;ref name=&quot;cia.gov&quot;&gt;{{Cite web |title=Literacy - The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/literacy/ |website=www.cia.gov}}&lt;/ref&gt; ද වර්ල්ඩ් ෆැක්ට්බුක් - මධ්‍යම බුද්ධි ඒජන්සියට අනුව 2015 වන විට, සමක ගිනියාවේ වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි ජනගහනයෙන් 95.3% කට කියවීමට සහ ලිවීමට හැකිය, පිළිවෙලින් සාක්ෂරතාවය ඇත.&lt;ref name=&quot;cia.gov&quot; /&gt; ෆ්‍රැන්සිස්කෝ මැකියාස් යටතේ අධ්‍යාපනය නොසලකා හැර ඇති අතර, ඕනෑම ආකාරයක අධ්‍යාපනයක් ලැබුවේ දරුවන් ස්වල්ප දෙනෙකි. ජනාධිපති ඔබියං යටතේ, සාක්ෂරතා අනුපාතය 73% සිට 13% දක්වා පහත වැටුණු අතර, ප්‍රාථමික පාසල් සිසුන් සංඛ්‍යාව 1986 දී 65,000 සිට 1994 දී 100,000 දක්වා වැඩි විය. වයස අවුරුදු 6 සහ 14 අතර ළමුන් සඳහා අධ්‍යාපනය නොමිලේ සහ අනිවාර්ය වේ.&lt;ref name=&quot;web.archive.org&quot; /&gt;

සමක ගිනියා රජය නවීන ළමා සංවර්ධන ශිල්පීය ක්‍රම ඉගැන්වීම සඳහා ප්‍රාථමික පාසල් ගුරුවරුන් සඳහා ඩොලර් මිලියන 20 ක අධ්‍යාපන වැඩසටහනක් පිහිටුවීමට හෙස් කෝපරේෂන් සහ අධ්‍යාපනික සංවර්ධනය සඳහා වූ ඇකඩමිය (AED) සමඟ හවුල් වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081120025210/http://www.aed.org/News/Stories/equatorial_guinea_partnership.cfm HESS and AED Partner to Improve Education in Equatorial Guinea]. AED.org&lt;/ref&gt; දැන් ක්‍රියාකාරී අධ්‍යාපනය ජාතික ප්‍රතිසංස්කරණයක් වන ආදර්ශ පාසල් 51ක් ඇත.

මෑත වසරවලදී,{{when|date=December 2018}} ආර්ථික හා දේශපාලන වාතාවරණය සහ රජයේ සමාජ න්‍යාය පත්‍රවල වෙනස්වීම් සමඟ, ප්‍රධාන වශයෙන් ස්පාඤ්ඤ රජයේ මූල්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව සංස්කෘතික විසරණය සහ සාක්ෂරතා සංවිධාන කිහිපයක් ආරම්භ කර ඇත. රටෙහි එක් විශ්ව විද්‍යාලයක් ඇත, යුනිවර්සිඩාඩ් නැෂනල් ඩි ගිනියා ඉක්වටෝරියල් (UNGE), මලබෝ හි මණ්ඩපයක් සහ ප්‍රධාන භූමියේ බාටා හි පිහිටා ඇති වෛද්‍ය පීඨයක් ඇත. 2009 දී විශ්ව විද්‍යාලය පළමු ජාතික වෛද්‍යවරුන් 110 බිහි කළේය. බාටා වෛද්‍ය විද්‍යාලයට ප්‍රධාන වශයෙන් කියුබාවේ රජයෙන් සහය ලබා දෙන අතර කියුබානු වෛද්‍ය අධ්‍යාපනඥයින් සහ වෛද්‍යවරුන්ගෙන් කාර්ය මණ්ඩලය සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;[http://www1.voanews.com/english/news/africa/Equatorial-Guinea-Minister-Seeks-Strong-Ties-With-US-89956902.html Equatorial Guinea Minister Seeks Strong Ties With U.S] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223151/http://www.voanews.com/english/news/africa/Equatorial-Guinea-Minister-Seeks-Strong-Ties-With-US-89956902.html |date=2011-05-11 }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.voanews.com/english/news/africa/Equatorial-Guinea-Minister-Seeks-Strong-Ties-With-US-89956902.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511223151/http://www.voanews.com/english/news/africa/Equatorial-Guinea-Minister-Seeks-Strong-Ties-With-US-89956902.html |access-date=29 October 2023 |archive-date=11 May 2011}}. Voanews.com (4 April 2010). Retrieved on 5 May 2013.&lt;/ref&gt;

== සංස්කෘතිය ==
[[File:Malabo_a_13-oct-01.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malabo_a_13-oct-01.jpg|thumb|මලබෝ වරාය]]
1984 ජුනි මාසයේදී, සමක ගිනියාවේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය ගවේෂණය කිරීම සඳහා පළමු හිස්පැනික්-අප්‍රිකානු සංස්කෘතික සම්මේලනය කැඳවන ලදී. මෙම සම්මේලනය අප්‍රිකානු සංස්කෘතීන් සමග හිස්පැනික් සංස්කෘතිය ඒකාබද්ධ කිරීමේ සහ විවාහයේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය.&lt;ref name=&quot;web.archive.org2&quot;&gt;{{cite web |title=Equatorial Guinea |url=http://www.equatorialguinea.org/information1387/information.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/19991003081314/http://www.equatorialguinea.org/information1387/information.htm |archive-date=3 October 1999 |access-date=3 May 2010 |publisher=equatorialguinea.org}}&lt;/ref&gt;

=== සංචාරක කර්මාන්තය ===
[[File:Sipopo_(16517963802).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sipopo_(16517963802).jpg|වම|thumb|සිපෝපෝ හි හෝටලය]]
සමක ගිනියාවට දැනට යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් හෝ ලෝක උරුම ලැයිස්තුව සඳහා තාවකාලික ස්ථාන නොමැත.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/?action=listtentative&amp;pattern=Equatorial+Guinea&amp;state=&amp;theme=&amp;criteria_restrication=&amp;date_start=&amp;date_end=&amp;order= Tentative Lists]. unesco.org&lt;/ref&gt; යුනෙස්කෝවේ ලෝක වැඩසටහනේ මතකයේ ලැයිස්තුගත කර ඇති ලේඛනගත උරුමයක් හෝ යුනෙස්කෝ අස්පෘශ්‍ය සංස්කෘතික උරුම ලැයිස්තුවේ ලැයිස්තුගත කර ඇති අස්පෘශ්‍ය සංස්කෘතික උරුමයක් ද රටට නොමැත.&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/culture/ich/en/state/equatorial-guinea-GQ Equatorial Guinea – intangible heritage – Culture Sector]. UNESCO. Retrieved on 19 January 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/flagship-project-activities/memory-of-the-world/homepage/ Memory of the World | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]. Unesco.org. Retrieved on 19 January 2017.&lt;/ref&gt;

සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන වන්නේ බයියෝකෝ දිවයිනේ දකුණු කොටස වන මලබෝ හි යටත් විජිත කාර්තුව වන අතර ඔබට ඉලඩියි කඳුරැල්ලට සහ දුරස්ථ වෙරළ තීරයට කැදලි කැස්බෑවන් නැරඹීමට හැකි වේ, බාටා එහි වෙරළ තීරය පැසියෝ මාරිටිමෝ සහ ලිබර්ටි කුළුණ, මොන්ගෝමෝ එහි බැසිලිකාව ( අප්‍රිකාවේ දෙවන විශාලතම කතෝලික පල්ලිය) සහ නව සැලසුම් කර ඉදිකරන ලද අගනුවර වන සියුඩාඩ් ඩි ලා පාස් ය.

=== මාධ්‍ය සහ සන්නිවේදනය ===
[[File:UNED-GQ_IMG_6269_(6510136445).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:UNED-GQ_IMG_6269_(6510136445).jpg|දකුණ|thumb|මලබෝ හි ස්පාඤ්ඤයේ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයේ මලබෙයන්ඩෝ රූපවාහිනී සඟරාවේ සංස්කරණය]]සමක ගිනියා හි ප්‍රධාන සන්නිවේදන මාධ්‍ය වන්නේ රාජ්‍ය විසින් ක්‍රියාත්මක වන FM ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන තුනකි. බීබීසී ලෝක සේවය, රේඩියෝ ෆ්‍රාන්ස් ඉන්ටර්නැෂනල් සහ ගැබොන් පදනම් කරගත් අප්‍රිකාව අංක 1 මලබෝ හි එෆ්එම් හි විකාශනය කරන ලදී. හඩක් නැති අයගේ හඬ වන රේඩියෝ මැකුටෝ නමින් ස්වාධීන ගුවන්විදුලි විකල්පයක් ද ඇත. රේඩියෝ මැකුටෝ යනු වෙබ් පාදක ගුවන්විදුලිය සහ ප්‍රවෘත්ති ප්‍රභවයක් වන අතර එය ඔබියැන්ග් ගේ පාලන තන්ත්‍රය කැඳවන සහ සමක ගිනියා ප්‍රජාව භාෂණයේ නිදහස ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ දේශපාලනයේ යෙදීමට බලමුලු ගැන්වීමට ඉල්ලා සිටින ප්‍රවෘත්ති ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධය. කෙටි තරංග ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන පහක් ද ඇත. ටෙලිවිෂන් නැෂනල්, රූපවාහිනී ජාලය, රාජ්‍ය ක්‍රියාත්මක කරයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1023151.stm#media|title=Country Profile: Equatorial Guinea: Media|date=26 January 2008|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt; ජාත්‍යන්තර රූපවාහිනී වැඩසටහන RTVGE අප්‍රිකාවේ, යුරෝපයේ සහ ඇමරිකාවේ චන්ද්‍රිකා හරහා සහ අන්තර්ජාලය හරහා ලොව පුරා ලබා ගත හැක.&lt;ref name=&quot;Lyngsat_TVGE&quot;&gt;{{cite web |title=TVGE Internacional |url=http://www.lyngsat.com/tvchannels/gq/TVGE-Internacional.html |access-date=28 March 2012 |publisher=LyngSat}}&lt;/ref&gt; පුවත්පත් දෙකක් සහ සඟරා දෙකක් තිබේ.

2012 දේශසීමා රහිත වාර්තාකරුවන්ගේ මාධ්‍ය නිදහස දර්ශකයේ රටවල් 179 කින් සමක ගිනියාව 161 වන ස්ථානයේ සිටී. ජාතික විකාශකයා තොරතුරු අමාත්‍යාංශයේ නියෝගවලට කීකරු වන බව පවසයි. බොහෝ මාධ්‍ය සමාගම් ස්වයං වාරණයක් ක්‍රියාත්මක කරන අතර, ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් විවේචනය කිරීම නීතියෙන් තහනම් කර ඇත. රාජ්‍ය මාධ්‍ය සහ ප්‍රධාන පෞද්ගලික ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථානය ජනාධිපති පුත් ටියෝඩෝ ඔබියැන්ග්ගේ අධ්‍යක්ෂවරයා යටතේ පවතී.

සෑම පුද්ගලයන් 100 කටම ස්ථාවර දුරකථන 2 කට වඩා අඩුවෙන් ඇත. මලබෝ , බාටා, සහ ප්‍රධාන ගොඩබිම් නගර කිහිපයක් ආවරණය වන පරිදි එක් GSM ජංගම දුරකථන ක්‍රියාකරුවෙකු ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2008 |title=GSMWorld Providers: Equatorial Guinea |url=http://www.gsmworld.com/roaming/gsminfo/cou_gq.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20080414201455/http://www.gsmworld.com/roaming/gsminfo/cou_gq.shtml |archive-date=14 April 2008 |publisher=GSM World}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |year=2008 |title=GSMWorld GETESA Coverage Map |url=http://www.gsmworld.com/cgi-bin/ni_map.pl?cc=gq&amp;net=ge |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108045953/http://www.gsmworld.com/cgi-bin/ni_map.pl?cc=gq&amp;net=ge |archive-date=8 January 2009 |publisher=GSM World}}&lt;/ref&gt; 2009 වන විට, ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 40% ජංගම දුරකථන සේවා සඳහා දායක වී ඇත. සමක ගිනියා හි ඇති එකම දුරකථන සපයන්නා වන්නේ Orange ය.

2011 දෙසැම්බර් වන විට අන්තර්ජාල භාවිතා කරන්නන් 42,000 කට වඩා වැඩි පිරිසක් සිටියහ.{{cn|date=November 2022}}

=== සංගීතය ===
සමක ගිනියාවෙන් එන ජනප්‍රිය සංගීතය අඩුයි. රෙගේටන්, ලතින් ට්‍රැප්, රෙගේ සහ රොක් ඇන්ඩ් රෝල් වැනි පෑන්-අප්‍රිකානු විලාසිතා සෝකස් සහ මැකෝසා ජනප්‍රියයි. ස්පාඤ්ඤ ආකෘතියක් මත පදනම් වූ ධ්වනි ගිටාර් සංගීත කණ්ඩායම් රටේ හොඳම ප්‍රසිද්ධ දේශීය ජනප්‍රිය සම්ප්‍රදායයි.

=== සිනමාව ===
2014 දී දකුණු අප්‍රිකානු-ලන්දේසි-සමක ගිනියා නාට්‍ය චිත්‍රපටය Where the Road Runs Out රට තුළ රූගත කරන ලදී. The Writer from a Country Without Book Stores,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Writer from a Country Without Bookstores |url=http://elescritordeunpais.com/ |publisher=elescritordeunpais.com}}&lt;/ref&gt; තවමත් ජාත්‍යන්තරව තිරගත වීමට නියමිත වාර්තා චිත්‍රපටියද ඇත. එය සමක ගිනියාවේ වඩාත්ම පරිවර්තන ලේඛකයෙකු වන ජුවාන් ටොමස් ඇවිලා ලෝරල් වෙත අවධානය යොමු කරයි. එය ඔබියැන්ග් ගේ පාලන තන්ත්‍රය විවෘතව විවේචනය කරන පළමු චිත්‍රපටයයි

=== ක්‍රීඩා ===
ගැබොන් සමඟ එක්ව 2012 අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානයේ සම සත්කාරකත්වය සඳහා සමක ගිනියාව තෝරා ගන්නා ලද අතර 2015 සංස්කරණය සඳහා සත්කාරකත්වය ලබා දෙන ලදී. ඔවුන් ජයග්‍රහණය කළ 2008 කාන්තා අප්‍රිකානු පාපන්දු ශූරතාවලියේ සත්කාරකත්වය සඳහා ද රට තෝරා ගන්නා ලදී. කාන්තා ජාතික කණ්ඩායම ජර්මනියේ 2011 ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලැබීය.

2016 ජුනි මාසයේදී, 2019 හි 12 වන අප්‍රිකානු ක්‍රීඩා උළෙලේ සත්කාරකත්වය සඳහා සමක ගිනියාව තෝරා ගන්නා ලදී.

සමක ගිනියා පිහිනුම් ක්‍රීඩකයන් සඳහා ප්‍රසිද්ධ වන්නේ &quot;Eric the Eel&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන එරික් මුසම්බානි&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.times-olympics.co.uk/archive/swimmings19o.html|title=London 2012 Olympics: how Eric 'the Eel' Moussambani inspired a generation in swimming pool at Sydney Games|last=O'Mahony|first=Jennifer|date=27 July 2012|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=18 December 2012|archive-url=https://archive.today/20050420123724/http://www.times-olympics.co.uk/archive/swimmings19o.html|archive-date=20 April 2005}}&lt;/ref&gt; සහ 2000 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලට සහභාගී වූ පෝලා බැරිලා බොලෝපා, &quot;Paula the Crawler&quot; සඳහාය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics2000/swimming/937133.stm|title='Paula the Crawler' sets record|date=22 September 2000|work=BBC News|access-date=18 December 2012}}&lt;/ref&gt;

පැසිපන්දු ක්‍රීඩාව ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Scafidi|first1=Oscar|title=Equatorial Guinea|url=https://books.google.com/books?id=1engCgAAQBAJ|access-date=10 September 2021|date=1 November 2015|publisher=Bradt Travel Guides Ltd|isbn=978-1-78477-136-2|page=126}}&lt;/ref&gt;

== මේවාත් බලන්න ==
{{portal|Africa|&lt;!--Middle Africa--&gt;|&lt;!--African Union--&gt;|&lt;!--ECCAS--&gt;|&lt;!--Equatorial Guinea--&gt;}}

* [[:en:Outline_of_Equatorial_Guinea|සමක ගිනියාවේ දළ සටහන]]
* [[:en:Agriculture_in_Equatorial_Guinea|සමක ගිනියාවේ කෘෂිකර්මය]]

== සටහන් ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;0&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== යොමු කිරීම් ==
{{reflist}}


[[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රංශ-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles with hAudio microformats]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්පාඤ්ඤ-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]
{{සැකිල්ල:අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>1jrzxbhgph4oeep2n6ycygxcsn9pvol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ෆෙඩ්රිකා ජෑන්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103693</id>
    <revision>
      <id>800488</id>
      <parentid>799872</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34346" sha1="qdc78buxmosn3t2jje0hh87tdkun5nw" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = Frederica Jansz
| image = 
| image_size = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = 
| birth_place = [[Colombo]], [[Sri Lanka]]
| nationality = Sri Lankan
| occupation = Journalist
| spouse = 
| children = 2
| relatives = [[Jacqueline Fernandez]] (cousin)&lt;ref name=&quot;Salem12&quot;&gt;{{cite web|author=Gayathry|url=http://www.salem-news.com/articles/february192012/lanka-missing-fj.php|title=Sri Lanka's Missing:Where are they?|publisher=Salem-News.com|date=19 February 2012 |access-date=8 August 2015}}&lt;/ref&gt;
}}
[[Category:Articles with hCards]]

'''ෆෙඩ්රිකා ජෑන්ස්''' [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]] මාධ්‍යවේදිනියක් සහ ''[[ද සන්ඩේ ලීඩ'|ද සන්ඩේ ලීඩර් පුවත්පතේ]]'' හිටපු කර්තෘවරියකි.

ඇය පුවත්පතේ සිටින කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකා රජය දැඩි ලෙස විවේචනය කළාය. ඇයගේ පූර්වගාමියා වූ [[ලසන්ත වික්‍රමතුංග]] ඝාතනය කර තිබූ අතර, ජෑන්ස් නිතර බිය ගැන්වීම් හා හිරිහැර කිරීම් සහ ගිනි තැබීම් සහ මරණ තර්ජන රැසකට ගොදුරු විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=35590|title=Frederica Jansz sacked|date=22 September 2012|work=[[TamilNet]]}}&lt;/ref&gt;

2012 සැප්තැම්බර් මාසයේදී පුවත්පත් ආයතනයේ නව, රජයට හිතවත් හිමිකරු විසින් ඇයගේ තනතුරෙන් නෙරපා හැරීමෙන් පසු, ජෑන්ස් ඇය දැන් ජීවත් වන එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය විය.

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
ජෑන්ස් ලන්දේසි සම්භවයක් ඇති බර්ගර් ජාතිකයෙක් වන අතර [[ජැකලීන් ෆර්නැන්ඩස්|ජැකලින් ෆර්නැන්ඩස්ගේ]] ඥාති සොහොයුරිය සහ ජටින් රුංතාගේ නෑනා වේ.  ඇයට දරුවන් දෙදෙනෙකි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=63216|title=Australia turns down Frederica's resettlement application|date=7 October 2012|work=[[Sunday Island (Sri Lanka)|Sunday Island]]|archive-url=https://archive.today/20130219032447/http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=63216|archive-date=2013-02-19}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Hardy |first=Michael |date=2 March 2011 |title=Sri Lanka: Living Dangerously |url=http://theamericanscholar.org/sri-lanka-living-dangerously/ |access-date=29 October 2012 |publisher=The American Scholar}}&lt;/ref&gt;

== මාධ්‍ය සහ පුවත්පත් කලාව ==
ජෑන්ස් &quot;[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෙදුම්වාදී ත්‍රස්තවාදය|ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය]] අතරතුර ''රොයිටර්'' හි රූපවාහිනී අංශය වන ''විස්නිව්ස්'' හි යුද වාර්තාකරුවෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&quot; ඇය රජයේ සොල්දාදුවන් සහ ගරිල්ලා හමුදා සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡා පැවැත්වූ අතර, ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව ආවරණය කරන ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදිනියක් ලෙසද කටයුතු කළාය. &quot;ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින එකම මාධ්‍යවේදිනියක් ලෙස ඇය ගෞරවනීය දේශපාලන වාර්තාකාරිනියක ලෙස පෙනී සිටිමින් උදෑසන ප්‍රවෘත්ති රූපවාහිනී වැඩසටහනක නිවේදිකාවක් බවට පත් වූවාය.&quot; &lt;ref name=&quot;puyal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Padgett |first=Lauren |date=24 June 2013 |title=Internationally Renowned Journalist Struggles to Find Work in Puyallup |url=http://puyallup.patch.com/groups/goodnews/p/internationally-renowned-journalist-struggles-to-find-work-in-puyallup |website=puyallup patch}}&lt;/ref&gt;

=== සන්ඩේ ලීඩර් ===
ඇය 1994 දී “දේශපාලනිකව පෝෂණය වූ ගවේෂණාත්මක පුවත්පතක්” &lt;ref name=&quot;puyal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Padgett |first=Lauren |date=24 June 2013 |title=Internationally Renowned Journalist Struggles to Find Work in Puyallup |url=http://puyallup.patch.com/groups/goodnews/p/internationally-renowned-journalist-struggles-to-find-work-in-puyallup |website=puyallup patch}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPadgett2013&quot;&gt;Padgett, Lauren (24 June 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; සහ ශ්‍රී ලංකාවේ “හුදකලා ස්වාධීන හඬක්” ලෙස විස්තර කර ඇති ද ''සන්ඩේ ලීඩර් පුවත්පතට'' සම්බන්ධ වූ අතර, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thestar.com/news/world/article/1226237--sri-lanka-tip-about-a-puppy-and-a-plane-has-political-edge-for-sunday-leader-journalist|title=Sri Lanka: Tip about a puppy and a plane has political edge for Sunday Leader journalist|last=Westhead|first=Rick|date=13 July 2012|work=[[Toronto Star]]|access-date=21 May 2023|archive-date=3 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103060614/http://www.thestar.com/news/world/article/1226237--sri-lanka-tip-about-a-puppy-and-a-plane-has-political-edge-for-sunday-leader-journalist|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ලාල් වික්‍රමතුංග]] විසින් ප්‍රධාන කර්තෘ [[ලසන්ත වික්‍රමතුංග]] ඝාතනයෙන් පසුව 2009 ජනවාරි මාසයේදී එහි කර්තෘ වීමට ඉල්ලා සිටියාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=19749|title=Frederica Jansz sacked from editor post|date=21 September 2012|work=Adaderana|access-date=21 May 2023|archive-date=21 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521041040/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=19749|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; වික්‍රමතුංගට &quot;මෝටර් බයිසිකල්වලින් පැමිණි මිනිසුන් සැඟවී සිට ඔහුගේ හිසට වෙඩි තබා ඇත.&quot; &lt;ref name=&quot;threat&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Blair |first=David |date=18 October 2013 |title=Sri Lanka: the newspaper editor who was murdered and his successor who was threatened |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/srilanka/10389783/Sri-Lanka-the-newspaper-editor-who-was-murdered-and-his-successor-who-was-threatened.html |website=The Telegraph}}&lt;/ref&gt; වික්‍රමතුංගට මෙන්ම ජෑන්ස්ටද ඇයගේ වැඩ නිසා මරණ තර්ජන ඇතුළු තර්ජන එල්ල විය. &lt;ref name=&quot;tamilnet.com&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=30517|title=Sri Lanka editors receive death threats for Channel-4 video comments|date=27 October 2009|work=[[TamilNet]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/article39133.ece|title=Sri Lankan Editors receive threats|last=Reddy|first=B. Muralidhar|date=27 October 2009|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802114250/http://www.thehindu.com/news/international/article39133.ece|archive-date=2 August 2010|access-date=21 May 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|date=May 2012|location=London|page=150}}&lt;/ref&gt; ඇය ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ තමාට මෙම තර්ජන එල්ල වීමට පටන් ගත්තේ කර්තෘ ධුරයට පත්වීමෙන් පසුව බවයි. &quot;ඔබ මෙය ලිවීම නතර නොකළහොත් මම ඔබව කපා දමමි&quot; යනුවෙන් රතු තීන්ත සහිත එක් ලිපියක් මට ලැබුණි,&quot; ඇය ''ටෙලිග්‍රාෆ්'' වෙත පැවසුවාය. ලසන්ත ඝාතනයට සති තුනකට පෙර ඔහුට එවා තිබූ තර්ජනාත්මක ලිපියක තිබූ අත් අකුරු සමාන විය. &lt;ref name=&quot;threat&quot; /&gt;

2009 ඔක්තෝම්බර් 22 දින ජෑන්ස් සහ ප්‍රවෘත්ති කර්තෘ මුන්සා මුෂ්තාක් වෙත තැපැල් මගින් අතින් ලියූ මරණීය තර්ජන යවා ඇත. &lt;ref name=&quot;tamilnet.com&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2009/10/24/and-now-they-come-for-us/|title=And now they come for us|date=24 October 2009|work=The Sunday Leader|archive-url=https://archive.today/20130219015238/http://www.thesundayleader.lk/2009/10/24/and-now-they-come-for-us/|archive-date=2013-02-19|access-date=2023-05-21|archivedate=2013-02-19|archiveurl=https://archive.today/20130219015238/http://www.thesundayleader.lk/2009/10/24/and-now-they-come-for-us/|url-status=deviated}}&lt;/ref&gt; &quot;ඔබ ලිවීම නතර නොකළහොත් අපි ඔබව කපා දමමු&quot; යනුවෙන් එම ලිපි තර්ජනය කර ඇත. ජෑන්ස් දේශසීමා රහිත මාධ්‍යවේදීන්ට පැවසුවේ වික්‍රමතුංග මහතාට තම ලේකම්වරයා ගොනු කළ ලිපියම ලැබී ඇති බවයි. මෙම ලිපි තුනම එකම පුද්ගලයා විසින් ලියා ඇති බව සනාථ කළ ග්‍රැෆික් විද්‍යාඥයෙකු විසින් මෙම ලිපි සංසන්දනය කළ බව ජෑන්ස් පැවසීය. එම ලිපි තුනම එකම අතකින් ලියා ඇති බව &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.srilankaguardian.org/2010/10/exclusive-plot-to-kill-editor-of-sunday.html|title=Plot to kill the editor of the Sunday Leader|date=7 October 2010|work=Sri Lanka Guardian|access-date=21 May 2023|archive-date=21 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521041041/http://www.srilankaguardian.org/2010/10/exclusive-plot-to-kill-editor-of-sunday.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; තහවුරු කළ ග්‍රැෆික් විද්‍යාඥයෙකු විසින් එම ලිපි සංසන්දනය කළ බව ජෑන්ස් පැවසීය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=26 October 2009 |title=New threats to {{Sic|hide=y|privately|-}}owned print media |url=http://en.rsf.org/sri-lanka-new-threats-to-privately-owned-26-10-2009,34832 |archive-url=https://archive.today/20130415194118/http://en.rsf.org/sri-lanka-new-threats-to-privately-owned-26-10-2009,34832 |archive-date=2013-04-15 |publisher=[[Reporters Without Borders]]}}&lt;/ref&gt; 2010 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ''ශ්‍රී ලංකා ගාඩියන්'' සඟරාව වාර්තා කළේ ශ්‍රී ලංකා හමුදා බුද්ධි අංශ ජෑන්ස් ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කරන බවයි. 2012 ජූලි 6 වන දින දුරකථන ඇමතුමකින් ආරක්‍ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ විසින් ජෑන්ස්ට තර්ජනය කර අපහාස කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=12 July 2012 |title=Interview with editor who was threatened by defence secretary |url=http://en.rsf.org/sri-lanka-interview-with-editor-who-was-12-07-2012,43016.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120916220154/http://en.rsf.org/sri-lanka-interview-with-editor-who-was-12-07-2012,43016.html |archive-date=16 September 2012 |access-date=28 October 2012 |publisher=[[Reporters Without Borders]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2012/jul/12/sri-lankan-journalists-protest-suppression|title=Sri Lankan journalists protest against state media suppression|last=Pidd|first=Helen|date=12 July 2012|work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; ජෑන්ස්ට අනුව ආරක්ෂක ලේකම්වරයා පැවසුවේ &quot;ඔව් මම ඔබට තර්ජනය කළා. ඔබේ වර්ගයේ මාධ්‍යවේදීන් ජරාව කන ඌරන්! . . . මම ඔයාව හිරේ දාන්නම්! . . . මිනිස්සු ඔයාව මරයි! ! ! මිනිස්සු ඔයාට වෛර කරනවා! ! !&quot; . &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2012/07/08/gota-goes-berserk/|title=Gota Goes Berserk|last=Jansz|first=Frederica|date=8 July 2012|work=The Sunday Leader|access-date=28 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020203648/http://www.thesundayleader.lk/2012/07/08/gota-goes-berserk/|archive-date=20 October 2012|author-link=Frederica Jansz|archivedate=20 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020203648/http://www.thesundayleader.lk/2012/07/08/gota-goes-berserk/|url-status=deviated}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/opinion/172-opinion/20219-gotabaya-rajapaksa-too-full-with-power-to-exercise-it.html|title=Gotabaya Rajapaksa: Too full with Power to Exercise it?|last=Saravanamuttu|first=Paikiasothy|date=12 July 2012|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|archive-url=https://archive.today/20130221012659/http://www.dailymirror.lk/opinion/172-opinion/20219-gotabaya-rajapaksa-too-full-with-power-to-exercise-it.html|archive-date=2013-02-21}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය අවසානයේ, 2009 දී, ජෑන්ස් ලිපියක් ලිවීය, ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂක ලේකම් [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ]], කොටි නායකයාට සමාන මනෝවිද්‍යාත්මක පැතිකඩක් බෙදාගත් බව යෝජනා කළේය. &lt;ref name=&quot;crack&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Stuteville |first=Sarah |date=5 July 2013 |title=Journalist flees Sri Lanka media crackdown, seeks safety in Northwest |url=http://www.seattleglobalist.com/2013/07/05/journalist-flees-sri-lanka-media-crackdown-seeks-safety-in-northwest/14624 |website=Seattle Globalist}}&lt;/ref&gt; 2010 ශීත ඍතුවේ දී, ජෑන්ස්, ශ්‍රී ලංකා හමුදාවේ හිටපු හමුදාපතිවූ, ජනාධිපතිවරණවලදී විපක්ෂ අපේක්ෂකයා සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වීය. ඔහු යුද්ධය අවසානයේ යටත් වෙන්න දෙමළ කොටි කැරලිකාර නායකයින් පිරිසකට හමුදාව වෙඩි තැබූ බවට පැතිර යන කටකතා සනාථ කළේය. ජෑන්ස් කතාව ගෙන ගිය විට, එය විපක්ෂයේ මැතිවරණ පරාජයට හේතු වූ අතර, එමඟින් පුවත්පත ආණ්ඩුවෙත්, විපක්ෂයෙත් සතුරෙක් බවට පත් කළේය. &lt;ref name=&quot;crack&quot; /&gt;

2012 දී ජෑන්ස්ට දැනගන්නට ලැබුණේ රාජපක්ෂ සිය බිරිඳ වෙනුවෙන් බලු පැටියෙකු ස්විට්සර්ලන්තයේ සිට ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයට අයත් මගී ගුවන් යානයක් යැවීමට සැලසුම් කර ඇති බවයි. &lt;ref name=&quot;puyal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Padgett |first=Lauren |date=24 June 2013 |title=Internationally Renowned Journalist Struggles to Find Work in Puyallup |url=http://puyallup.patch.com/groups/goodnews/p/internationally-renowned-journalist-struggles-to-find-work-in-puyallup |website=puyallup patch}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPadgett2013&quot;&gt;Padgett, Lauren (24 June 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ජෑන්ස් ඔහුගෙන් ප්‍රකාශයක් ඉල්ලා සිටි විට ඔහු කෝපයෙන් මෙසේ කීවේය: “ඔබත් මමත් එකම උත්සවයක සිටිමින් මම ඔබට පෙන්වා දෙනවා නම්... එහි සිටින මිනිසුන්ගෙන් සියයට 90ක් ඔබ මැරෙනවා දැකීමට කැමති වනු ඇත... ඔවුන් ඔබව මරා දමයි.” &lt;ref name=&quot;crack&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Stuteville |first=Sarah |date=5 July 2013 |title=Journalist flees Sri Lanka media crackdown, seeks safety in Northwest |url=http://www.seattleglobalist.com/2013/07/05/journalist-flees-sri-lanka-media-crackdown-seeks-safety-in-northwest/14624 |website=Seattle Globalist}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFStuteville2013&quot;&gt;Stuteville, Sarah (5 July 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;smh&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Doherty |first=Ben |date=10 November 2012 |title=Editor flees Sri Lanka after fearing for her life |url=http://www.smh.com.au/world/editor-flees-sri-lanka-after-fearing-for-her-life-20121109-293ai.html |website=Sydney Morning Herald}}&lt;/ref&gt; &quot;ගෝඨා ගොස් බෙර්සර්ක්&quot; යන ශීර්ෂ පාඨය යටතේ ඇය ඔහුගේ තුප්පහි කතාවේ සම්පූර්ණ පිටපත මුද්‍රණය කළාය. &lt;ref name=&quot;threat&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Blair |first=David |date=18 October 2013 |title=Sri Lanka: the newspaper editor who was murdered and his successor who was threatened |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/srilanka/10389783/Sri-Lanka-the-newspaper-editor-who-was-murdered-and-his-successor-who-was-threatened.html |website=The Telegraph}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBlair2013&quot;&gt;Blair, David (18 October 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; මෙම ලිපිය &quot;ඔහුට එරෙහිව විශාල පසුබෑමක්&quot; ඇති කළ බව ජෑන්ස් පැවසීය, ඒ සඳහා ඔහු ඇයට &quot;කිසිදා සමාව නොදෙන&quot; බව වාර්තා විය. “ලසන්ත ගිය පාරේම මටත් යන්න හොඳ අවස්ථාවක් තියෙනවා කියලා මිනිස්සු කිව්වා.&quot;&lt;ref name=&quot;threat&quot; /&gt; ඇය එම කතාව පල කිරීමෙන් පසුව, ඇයට &quot;යතුරුපැදිවලින් පසුපසින්&quot; ගොස් &quot;මරණ තර්ජන එල්ල කළාය.&quot; &lt;ref name=&quot;crack&quot; /&gt; 19 වන වගන්තිය සහ PEN ජාත්‍යන්තර කණ්ඩායම් ඇයගේ ආරක්ෂාව ගැන කනස්සල්ල පළ කළ අතර තර්ජන පිළිබඳව පරීක්ෂණයක් ඉල්ලා සිටියේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 July 2021 |title=Promoting freedom of expression and literature |url=http://www.pen-international.org/newsitems/sri-lanka-journalist-frederica-jansz-f-threatened-fears-for-safety/}}&lt;/ref&gt;

=== සේවයෙන් පහ කිරීම ===
2012 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂගේ]] හිතවතෙකු වූ අසංග සෙනෙවිරත්න, ''ද සන්ඩේ ලීඩර්'' සහ එහි සහෝදර පුවත්පත ''[[ඉරුරැස|වන ඉරුරේස]]'' හි 72% ක කොටස් මිලදී ගත්තේය. &lt;ref name=&quot;bbc210912&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-19680426|title=Sri Lanka Sunday Leader editor Frederica Jansz sacked|last=Haviland|first=Charles|date=21 September 2012|work=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ta061012a&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/world/australia-denies-asylum-to-sri-lankan-editor-facing-government-death-threats-20121005-274n6.html|title=Australia denies asylum to Sri Lankan editor facing government death threats|last=Doherty|first=Ben|date=6 October 2012|work=[[The Age]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු එම පත්‍රය මිලදී ගත්තේ රජයේ මුල්‍ය ආධාර ඇතිවය. &lt;ref name=&quot;threat&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Blair |first=David |date=18 October 2013 |title=Sri Lanka: the newspaper editor who was murdered and his successor who was threatened |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/srilanka/10389783/Sri-Lanka-the-newspaper-editor-who-was-murdered-and-his-successor-who-was-threatened.html |website=The Telegraph}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBlair2013&quot;&gt;Blair, David (18 October 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ජෑන්ස්ට අනුව, ශ්‍රී ලංකා රජය සහ රාජපක්ෂ පවුල විවේචනය කරන ලිපි පළ කිරීම නවත්වන ලෙස සෙනෙවිරත්න ඇගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. &lt;ref name=&quot;bbc210912&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;ta061012a&quot; /&gt; ඇය එය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර 2012 සැප්තැම්බර් 21 දින ඇය කර්තෘ ධුරයෙන් නෙරපා හරින ලදී. &lt;ref name=&quot;ta061012a&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2012/04/120414_rugby_yoshitha_traitors.shtml|title=Senior rugby players avoid national team|last=Pathirana|first=Saroj|date=14 April 2012|work=[[BBC]] Sinhala}}&lt;/ref&gt; ඇය වෙනුවට සකුන්තලා පෙරේරා පත් කළා. &lt;ref name=&quot;srlrfu&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Office Bearers |url=http://www.rugby.lk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=27&amp;Itemid=186 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121009064307/http://www.rugby.lk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=27&amp;Itemid=186 |archive-date=9 October 2012 |access-date=28 October 2012 |publisher=[[Sri Lanka Rugby Football Union]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ex Co Members |url=http://www.srilankacricket.lk/ex-co-members |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008023446/http://www.srilankacricket.lk/ex-co-members |archive-date=8 October 2012 |publisher=[[Sri Lanka Cricket]]}}&lt;/ref&gt; &quot;මම කාර්යාලයේ වාඩි වී සිටියදී පවා නව කළමනාකාරිත්වය විසින් නව සංස්කාරකවරයෙකු පත් කරන ලදී,&quot; ජෑන්ස් 2013 ජූලි මාසයේදී පැවසීය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=10 July 2013 |title=Boston Lanka With Frederica Jansz |url=http://bostonlanka.com/boston-lanka-with-frederica-jansz/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820090629/http://bostonlanka.com/boston-lanka-with-frederica-jansz/ |archive-date=20 August 2014 |access-date=12 June 2014 |website=Boston Lanka}}&lt;/ref&gt; සෙනෙවිරත්න ඇය සේවයෙන් පහ කිරීම පිළිබඳ ජෑන්ස්ගේ වාර්තාව විවාද කළේය. &lt;ref name=&quot;ta061012a&quot; /&gt;

ජෑන්ස්ට අනුව, ශ්‍රී ලංකා රජය සහ [[රාජපක්ෂ පවුල]] විවේචනය කරන ලිපි පළ කිරීම නවත්වන ලෙස සෙනෙවිරත්න ඇගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. ඇය එය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර 2012 සැප්තැම්බර් 21 දින ඇය කර්තෘ ධුරයෙන් නෙරපා හරින ලදී. &lt;ref name=&quot;bbc210912&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;ta061012a&quot;/&gt; ඇය වෙනුවට සකුන්තලා පෙරේරා ද ''සන්ඩේ ලීඩර්'' කර්තෘ ධූරයට පත් විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.colombotelegraph.com/index.php/frede-out-and-saku-in-frederica-is-sacked-not-resigned/|title=Frede Out And Saku In – Frederica Is Sacked, Not Resigned|date=21 September 2012|work=Colombo Telegraph|access-date=21 May 2023|archive-date=26 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026073550/http://www.colombotelegraph.com/index.php/frede-out-and-saku-in-frederica-is-sacked-not-resigned/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සෙනෙවිරත්න ජෑන්ස් ප්‍රකාශ ප්‍රතික්ෂේප කරයි. &lt;ref name=&quot;ta061012a&quot; /&gt;

== එක්සත් ජනපදයේ නැවත පදිංචි කිරීම ==
ඇය සේවයෙන් පහ කිරීමට පෙර, මරණ තර්ජන පවසමින් ජෑන්ස් ඕස්ට්‍රේලියාවේ නැවත පදිංචි වීමට මානුෂීය වීසා බලපත්‍රයක් සඳහා [[කොළඹ]] ඕස්ට්‍රේලියානු මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය හරහා ඉල්ලුම් කර තිබුණි. &lt;ref name=&quot;ta061012b&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/world/case-dismissed-death-threats-not-persecution-20121005-274dl.html|title=Case dismissed: death threats not persecution|last=Doherty|first=Ben|date=6 October 2012|work=[[The Age]]}}&lt;/ref&gt; ඇයගේ අයදුම්පත 2012 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/sacked-sl-editor-says-oz-asylum-denied-due-to-her-lack-of-info/1012906/|title=Sacked SL editor says Oz asylum denied due to her lack of info|date=6 October 2012|work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.nation.lk/edition/news-online/item/11234-federica-rejected.html|title=Federica Rejected|last=Obeyesekere|first=Srian|date=7 October 2012|work=[[The Nation (Sri Lanka)|The Nation]]|access-date=28 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011014108/http://www.nation.lk/edition/news-online/item/11234-federica-rejected.html|archive-date=11 October 2012}}&lt;/ref&gt; &quot;හිමිකම් පෑම සිදුකරන අවස්ථාවේ ඇය ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත නොසිටිය යන පදනම මත.&quot; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=5 October 2012 |title=Australia denies asylum for Sri Lanka editor Frederica Jansz |url=http://www.news.com.au/world/australia-denies-asylum-for-sri-lanka-editor-frederica-jansz/story-fndir2ev-1226489617681}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ එක්සත් ජනපද තානාපතිවරයා &quot;ජෑන්ස් සමඟ මිත්‍ර වී ඇයට සහ ඇගේ පුතුන්ට එක්සත් ජනපදයට ඇතුළු විය.&quot; &lt;ref name=&quot;puyal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Padgett |first=Lauren |date=24 June 2013 |title=Internationally Renowned Journalist Struggles to Find Work in Puyallup |url=http://puyallup.patch.com/groups/goodnews/p/internationally-renowned-journalist-struggles-to-find-work-in-puyallup |website=puyallup patch}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPadgett2013&quot;&gt;Padgett, Lauren (24 June 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද වීසා බලපත්‍රයක් නිකුත් කර ඇති ඇය සහ ඇගේ පුතුන් දෙදෙනා 2012 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී සියැටල් වෙත පැමිණියාය. ඇය සරණාගතභාවය සඳහා ඉල්ලුම් කර වොෂින්ටනයේ Puyallup හි පදිංචි වූ අතර එහිදී ඇය අභ්‍යන්තර මෝස්තරයේ රැකියාවක් සොයා ගත්තාය. &lt;ref name=&quot;crack&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Stuteville |first=Sarah |date=5 July 2013 |title=Journalist flees Sri Lanka media crackdown, seeks safety in Northwest |url=http://www.seattleglobalist.com/2013/07/05/journalist-flees-sri-lanka-media-crackdown-seeks-safety-in-northwest/14624 |website=Seattle Globalist}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFStuteville2013&quot;&gt;Stuteville, Sarah (5 July 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ඇය වොෂින්ටන් ප්‍රාන්තය තෝරා ගත්තේ ඇයගේ ඥාති සොහොයුරෙකු සිටින කැනඩාවට සමීප වීම නිසාය. &lt;ref name=&quot;puyal&quot; /&gt; 

2012 නොවැම්බරයේදී ඇය පැවසුවේ තමා නැවත කිසි දිනෙක ලංකාවට නොඑන බවයි. &quot;මට ආපසු යාමක් නැත, කිසිසේත් නැත. මම මේකෙන් පණපිටින් ගොඩ එන්න ලැබීම වාසනාවක් කියලා මට හිතෙනවා.&quot; &lt;ref name=&quot;smh&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Doherty |first=Ben |date=10 November 2012 |title=Editor flees Sri Lanka after fearing for her life |url=http://www.smh.com.au/world/editor-flees-sri-lanka-after-fearing-for-her-life-20121109-293ai.html |website=Sydney Morning Herald}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFDoherty2012&quot;&gt;Doherty, Ben (10 November 2012). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 2013 ජූනි මාසයේදී ජෑන්ස් පැවසුවේ ශ්‍රී ලංකාව ගැන සිතීම ඇයට &quot;දරුණු වේදනාවක්&quot; ඇති කළ බවයි. &quot;මට අතපසු වන ලෞකික දේවල් එයයි - මම ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වැලි, බොරළු පාරක් ගැන සිහින දකිමි. මට මගේ නිවස එපා වෙනවා. මම මගේ රටට ආදරය කළ අතර මට කිසි විටෙකත් පිටව යාමට අවශ්‍ය නොවීය, නමුත් ඒ සියල්ල මා පිටුපසින් තැබීමට මට බල කිරීමට සිදු විය. මම ආපසු හැරී බලන තාක් මට ඉදිරියට යා නොහැක. සෑම දිනකම මම ටිකක් ශක්තිමත් වෙනවා.&quot; &lt;ref name=&quot;puyal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Padgett |first=Lauren |date=24 June 2013 |title=Internationally Renowned Journalist Struggles to Find Work in Puyallup |url=http://puyallup.patch.com/groups/goodnews/p/internationally-renowned-journalist-struggles-to-find-work-in-puyallup |website=puyallup patch}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPadgett2013&quot;&gt;Padgett, Lauren (24 June 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ජෑන්ස් 2014 මැයි මාසයේදී ඔස්ලෝ නිදහස් සංසදයේදී කතා කිරීමට නියමිතය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Archived copy |url=http://www.oslofreedomforum.com/pdfs/OFF14Speakers.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421115035/http://www.oslofreedomforum.com/pdfs/OFF14Speakers.pdf |archive-date=21 April 2014 |access-date=2014-07-29}}&lt;/ref&gt;

== ගෞරව සහ සම්මාන ==
ජෑන්ස් 2004 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ කර්තෘ සංසදයේ වසරේ මාධ්‍යවේදියා සම්මානය දිනා ගත්තේය &lt;ref&gt;{{Cite book|page=170}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}{{S-start}}
{{s-media}}
{{succession box|title=''[[ද සන්ඩේ ලීඩර්]]'' හි කර්තෘ|years=2009–2012|before=[[ලසන්ත වික්‍රමතුංග]]|after=සකුන්තල පෙරේරා}}
{{s-end}}
[[ප්‍රවර්ගය:Year of birth missing (living people)]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>qdc78buxmosn3t2jje0hh87tdkun5nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ධම්මික පෙරේරා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103721</id>
    <revision>
      <id>800455</id>
      <parentid>800379</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:~2026-38046-59|~2026-38046-59]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>795303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37873" sha1="5jhpmlkzs6637fhedclhemwis66rgk5" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි|name=Dhammika  Perera|image=|caption=|birth_name=|birth_place=Payagala, [[Kalutara]], [[Sri Lanka]].|birth_date={{birth date and age|1967|12|28}}|nationality=Sri Lankan|occupation=Businessman, investor, philanthropist, politician|website={{url|https://www.dhammikaperera.lk}}}}

'''ධම්මික පෙරේරා (උපත 1967 දෙසැම්බර් 28) ලෙස පොදුවේ හඳුන්වන කුලප්පු ආරච්චිගේ දොන්''' '''ධම්මික පෙරේරා''' [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]] ව්‍යාපාරිකයෙක්, දානපතියෙක් සහ දේශපාලනඥයෙකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Weerasooriya |first=Sahan |title=SC in split decision clears way for Dhammika Perera as NL MP |url=http://island.lk/sc-in-split-decision-clears-way-for-dhammika-perera-as-nl-mp/ |access-date=2022-06-23 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ඔහු ලංකාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයන්ගෙන් කෙනෙකි.&lt;ref name=&quot;businesstoday&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date= |title=Dhammika Perera: Awakening The Giants |url=https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121001151/https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 |archive-date=2022-01-21 |website=Business Today}}&lt;/ref&gt; පෙරේරා ආයතනික ප්‍රති-ඉංජිනේරුකරණය සහ පුනර්ජීවනය පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Forbes Guest |date=20 November 2013 |title=Sri Lankan Dhammika Perera's Master Plan |url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2013/11/20/sri-lankan-dhammika-pereras-master-plan/ |access-date=19 January 2021 |website=Forbes |language=en}}&lt;/ref&gt; 2013 වන විට ඔහු ලැයිස්තුගත සමාගම් 23ක් පාලනය කළ අතර,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ තාක්‍ෂණය සඳහා සැලකිය යුතු ආයෝජනයක් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhammika to invest in two digital healthcare platforms |url=http://www.dailymirror.lk/business-news/Dhammika-to-invest-in-two-digital-healthcare-platforms/273-117941 |access-date=2020-06-06 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.ft.lk/front-page/Dhammika-Perera-picks-up-last-of-world-s-50-Bentley-Mulsanne-Hallmarks/44-649477|title=Dhammika Perera picks up last of world’s 50 Bentley Mulsanne Hallmarks|date=15 February 2018|access-date=19 March 2018|publisher=ft.lk|agency=Daily Financial Times}}&lt;/ref&gt; ඔහු නිතරම රට වෙනුවෙන් ප්‍රතිපත්ති ආමන්ත්‍රණය කිරීමට ද ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhammika Perera prescribes policy dose {{!}} Daily FT |url=http://www.ft.lk/top-story/Dhammika-Perera-prescribes-policy-dose/26-672649 |access-date=2020-06-06 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;

හිටපු මුදල් අමාත්‍ය [[බැසිල් රාජපක්ෂ]] මහතාගේ ඉල්ලා අස්වීමෙන් පුරප්පාඩු වූ මන්ත්‍රී ධුරය සඳහා [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] විසින් මැතිවරණ කොමිසමට යෝජනා කිරීමෙන් පසු ජූනි 22 වැනිදා පෙරේරා මහතා [[ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්, ශ්‍රී ලංකාව|ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රීවරයකු]] ලෙස දිවුරුම් දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;sworn&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=22 June 2022 |title=Dhammika Perera sworn in as a Member of Parliament |url=https://www.newsfirst.lk/2022/06/22/dhammika-perera-sworn-in-as-a-member-of-parliament/ |website=[[News First]]}}&lt;/ref&gt; ජුනි 24 වැනිදා ඔහු ආයෝජන ප්‍රවර්ධන අමාත්‍යවරයා ලෙස දිවුරුම් දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhammika Perera sworn in as a minister |url=http://www.adaderana.lk/news/83238/dhammika-perera-sworn-in-as-a-minister |access-date=2022-06-24 |website=www.adaderana.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; ඉන් දින කිහිපයකට පසු ජූලි 10 වැනිදා ඔහු සිය අමාත්‍ය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=10 July 2022 |title=Dhammika Perera resigns from Ministerial Post |url=https://www.newsfirst.lk/2022/07/10/dhammika-perera-resigns-from-ministerial-post/ |access-date=10 July 2022 |website=[[News First]]}}&lt;/ref&gt;

== චරිතාපදානය ==
පෙරේරා උපන්නේ 1967 පයාගලදීය.

හොරණ තක්ෂිලා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙන් ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය හැදෑරීමෙන් පසු වයස අවුරුදු 19 දී ඔහු 1986 දී ව්‍යාපාරික කටයුත්තක් ආරම්භ කළේය. ඔහු කටුබැද්ද, මොරටුව [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය|විශ්වවිද්‍යාලයෙන්]] ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව හැදෑරූ නමුත් ඔහුගේ ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතා අනුව එය අත්හැරියේය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Forbes Guest |date=20 November 2013 |title=Sri Lankan Dhammika Perera's Master Plan |url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2013/11/20/sri-lankan-dhammika-pereras-master-plan/ |access-date=19 January 2021 |website=Forbes |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFForbes_Guest2013&quot;&gt;Forbes Guest (20 November 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;businesstoday&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date= |title=Dhammika Perera: Awakening The Giants |url=https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121001151/https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 |archive-date=2022-01-21 |website=Business Today}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20220121001151/https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 &quot;Dhammika Perera: Awakening The Giants&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ==
1987 දී පෙරේරා [[තායිවානය|තායිවානයට]] ගොස් මාස තුනක තාක්‍ෂණික පුහුණුව සඳහා වූ අතර නැවත ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණ ස්ලොට් යන්ත්‍ර සෑදීමේ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Forbes Guest |date=20 November 2013 |title=Sri Lankan Dhammika Perera's Master Plan |url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2013/11/20/sri-lankan-dhammika-pereras-master-plan/ |access-date=19 January 2021 |website=Forbes |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFForbes_Guest2013&quot;&gt;Forbes Guest (20 November 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

පෙරේරා 1987 දී පයාගල පිහිටි ඔහුගේ නිවස ආසන්නයේ යන්ත්‍ර නිෂ්පාදන ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළ අතර 1991 දක්වා එම ව්‍යාපාරය කරගෙන ගියේය. එවකට ජනාධිපති [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]] විසින් ජැක්පොට් සහ අනෙකුත් යන්ත්‍ර සූත්‍ර ව්‍යාපාර සඳහා පැනවූ තහනමක් හේතුවෙන් ඔහුට පයියාගල මෝටර් රථ අලෙවියට යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=busine01 |url=http://www.island.lk/2002/12/17/busine01.html |access-date=2020-06-06 |website=www.island.lk}}&lt;/ref&gt;

ඔහු [[කොල්ලුපිටිය|කොල්ලුපිටියේ]] ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිපථ පුවරු අලුත්වැඩියා කරන ටිටෝ ඉලෙක්ට්‍රොනික්ස් නම් ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙළඳසැලක් ද පවත්වාගෙන ගියේය. පසුව ඔහු 1993 දී [[කැසිනෝ]] ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළ අතර එය දැන් ඔහුගේ සහෝදරයන් දෙදෙනාට හිමිව සහ කළමනාකරණය කරයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=CN |date=2022-06-07 |title=Dhammika Perera responds to the tax evasion allegation in connection to Bally's Pvt. Ltd (VIDEO) |url=https://lankanewsweb.net/archives/13506/dhammika-perera-responds-to-the-tax-evasion-allegation-in-connection-to-ballys-pvt-ltd-video/ |access-date=2022-09-29 |website=LNW Lanka News Web |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ඔහු 1995 දී නියොන් බල්බ නිෂ්පාදනය කර අලෙවි කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේ, එම බල්බ අලෙවි කිරීමට නිෂ්පාදකයන් කිසිවකු උනන්දු නොවූ යුගයක ය. ඔහු 1998 දී ශ්‍රී ලංකාවේ එවකට ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදලේ නේවාසික නියෝජිත නදීම් උල් හක් හමුවිය.&lt;ref name=&quot;businesstoday&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date= |title=Dhammika Perera: Awakening The Giants |url=https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121001151/https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 |archive-date=2022-01-21 |website=Business Today}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20220121001151/https://www.businesstoday.lk/article.php?article=3549 &quot;Dhammika Perera: Awakening The Giants&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ඔහු 2000 වසරේදී Pan Asia බැංකුවේ බහුතර කොටස් හිමිකර ගත්තේ බැංකුව පාඩු ලබන මූල්‍ය ආයතනයක් ලෙස සැලකූ අවස්ථාවකදීය. පෑන් ඒෂියා බැංකුවේ කොටස් මිලදී ගැනීමෙන් පසු ඔහු ආයෝජක නිමල් පෙරේරා හමුවිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Guest |first=Forbes |title=Sri Lankan Dhammika Perera's Master Plan |url=https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2013/11/20/sri-lankan-dhammika-pereras-master-plan/ |access-date=2022-07-08 |website=Forbes |language=en}}&lt;/ref&gt; 2003 දී ඔහු මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරවලට අවතීර්ණ වූ අතර සමාගම පාඩු ලබමින් සිටියදී රෝයල් සෙරමික්හි හිමිකාරිත්වය ලබා ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=RCL takeover to cost Rs. 820m |url=https://www.sundaytimes.lk/031019/ft/1.htm |access-date=2022-07-07 |website=Sunday Times}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2014 වසරේ සිට වැලිබල් ෆිනෑන්ස් හි විධායක අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කරයි.
[[ගොනුව:Inspection_of_the_Power_House_Location_by_Chairman.jpg|thumb| පෙරේරා (වමේ සිට දෙවැන්නා) Vallibel Power Erathna හි අනුබද්ධිත දෙනවක ගංගා මිණි ජල විදුලි ව්‍යාපෘතියේ ඉදිකිරීම් භූමිය නිරීක්ෂණය කරමින්, 2010 ඔක්තෝබර්]]
2013 දී පෙරේරා, ''Forbes Asia'' විසින් ඇස්තමේන්තු කරන ලද ශුද්ධ වත්කම [[ශ්‍රී ලංකා රුපියල|රුපියල්]] බිලියන 72.6 (ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 550) සමඟින් ශ්‍රී ලංකාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයා බවට පත් විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2013/12/08/dhammika-perera-richest-man-in-sri-lanka/|title=Dhammika Perera, Richest Man In Sri Lanka|last=Ratnaweera|first=Jay|date=8 December 2013|access-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822001700/http://www.thesundayleader.lk/2013/12/08/dhammika-perera-richest-man-in-sri-lanka/|archive-date=2016-08-22|publisher=thesundayleader.lk|agency=The Sunday Leader}}&lt;/ref&gt;

වැලිබල් ෆිනෑන්ස්, වැලිබල් පවර් එරත්න, ද ෆෝට්‍රස් රිසෝට්ස්, ද ක්වීන්ස්බරි ලෙෂර් ලිමිටඩ් සහ ඩෙල්මේජ් ලිමිටඩ් යන සමාගම්වල ඔහුට බහුතර කොටස් හිමිවේ. ඔහු හේලීස්, රෝයල් සෙරමික් ලංකා, හොරණ ප්ලාන්ටේෂන් සහ එල්බී ෆිනෑන්ස් හි වත්මන් සම සභාපතිවරයා වේ. ඔහු අමායා ලෙෂර්, හේකාබ්, හේලීස් ෆැබ්රික් පීඑල්සී, කිංග්ස්බරි, ඩිප්ඩ් ප්‍රඩක්ට්ස් සහ ලංකා ෆ්ලෝර් ටයිල්ස් හි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhammika Perera |url=https://mylifelk.com/pages/dhammika-perera |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725041155/https://mylifelk.com/pages/dhammika-perera |archive-date=2021-07-25 |access-date=2020-06-06 |website=My Life |language=en}}&lt;/ref&gt;  &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

පෙරේරා 2017 වසරේ ලංකා ටයිල්ස් හි සභාපති වූ අතර හේලීස් විසින් සිංගර් මිලදී ගැනීමට එකඟ වීමෙන් පසු 2017 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී සිංගර් (ශ්‍රී ලංකාව) හි සම සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Mohan and Dhammika appointed as Singer Chairman and Co-Chairman |url=http://www.dailymirror.lk/business-news/Mohan-and-Dhammika-appointed-as-Singer-Chairman-and-Co-Chairman/273-137684 |access-date=2020-06-06 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hayleys to acquire Singer Sri Lanka for Rs.12.5bn |url=http://www.dailymirror.lk/breaking_news/Hayleys-to-acquire-Singer-Sri-Lanka-for-Rs-bn/108-136613 |access-date=2020-06-06 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt; පෙරේරා 2017 වසරේ ලංකා සෙරමික් පීඑල්සී හි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරන ලද නමුත් ඔහු 2018 අගෝස්තු 31 දින එම තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=LBO |date=2018-09-05 |title=Dhammika Perera resigns from Lanka Ceramic Director Board |url=https://www.lankabusinessonline.com/dhammika-perera-resigns-from-lanka-ceramic-director-board/ |access-date=2020-06-06 |website=Lanka Business Online |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2017 දී ලංකා වෝල්ටයිල්ස් හි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ සභාපති ලෙස ද පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhammika Perera appointed Chairman of Board of Directors of Lanka Walltiles |url=http://www.dailynews.lk/2017/03/24/business/111385/dhammika-perera-appointed-chairman-board-directors-lanka-walltiles |access-date=2020-06-06 |website=Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt;

2019 ජූලි මාසයේදී පෙරේරා සහ ඔහුගේ සමාගම හේලීස්, මන්ත්‍රී කනක හේරත් විසින් එක්සත් රාජධානියේ සිට නීතිවිරෝධී ලෙස කසළ ආනයනය කිරීමෙන් ආදායම් උපයා ඇති බවට චෝදනා කළේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2019-07-27 |title=Money laundering behind the garbage scam? - MP Kanaka Herath |url=https://www.newsfirst.lk/2019/07/27/money-laundering-behind-the-garbage-scam-mp-kanaka-herath/ |access-date=2020-06-06 |website=Sri Lanka News - Newsfirst |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2019-07-21 |title=BOI to take stern action against company responsible for importing waste |url=https://www.newsfirst.lk/2019/07/21/boi-to-take-stern-action-against-company-responsible-for-importing-waste/ |access-date=2020-06-06 |website=Sri Lanka News - Newsfirst |language=en}}&lt;/ref&gt; හේලීස් එතැන් සිට මෙම කාරණයේ කිසිදු වරදක් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති අතර සමූහයේ ලොජිස්ටික් අංශය හුදෙක් සම්පත් ප්‍රතිසාධන මෙහෙයුමක් සඳහා තම සේවාලාභියා වන ලංකා ලෝහ සැකසුම් සංස්ථාව සඳහා ගබඩා කිරීම, අගය එකතු කිරීම සහ ප්‍රතිඅපනයනය ඇතුළු සැපයුම් සේවා සපයන බව අවධාරණය කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hayleys says no wrongdoing in free zone operations {{!}} Daily FT |url=http://www.ft.lk/top-story/Hayleys-says-no-wrongdoing-in-free-zone-operations/26-682494 |access-date=2021-01-17 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt; 2019 ජුලි 22 වන දින මාධ්‍ය හමුවක් කැදවමින් සීමාසහිත හේලීස් ඇඩ්වාන්ටිස් හි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ රුවන් වෛද්‍යරත්න සමාගමට එල්ල කර ඇති චෝදනා තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කළේය. තම Free Zone අංගන පරිශ්‍රයේ ගබඩා කර තිබූ භාවිතා කරන ලද මෙට්ට කන්ටේනර් ලෝඩ් 130ක් සම්බන්ධයෙන් සමාගම පැහැදිලි කළේ එම මෙට්ට ආනයනය කර ඇත්තේ භාණ්ඩයේ සැබෑ හිමිකරු වන සීමාසහිත ලංකා ලෝහ සැකසුම් සංස්ථාව (පුද්ගලික) සමාගම විසින් බවයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hayleys Free Zone slams garbage shipment allegations |url=http://www.dailymirror.lk/breaking_news/Hayleys-Free-Zone-slams-garbage-shipment-allegations/108-171524 |access-date=2021-01-17 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;

[[කොළඹ ව්‍යාපාර වස්තු හුවමාරුව|CSE]] ගොනු කිරීම අනුව, 2022 ජුනි 10 වන දින පෙරේරා හේලීස් පීඑල්සී, සිංගර් (ශ්‍රී ලංකා) පීඑල්සී, හේලීස් ෆැබ්රික් පීඑල්සී, හේලීස් ලෙෂර් පීඑල්සී, හේකාර්බ් පීඑල්සී සහ කිංග්ස්බරි පීඑල්සී හි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලවලින් ඉල්ලා අස්විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2022-06-10 |title=Sri Lanka business magnate Dhammika Perera leaves director boards; speculation rife |url=https://economynext.com/sri-lanka-business-magnate-dhammika-perera-leaves-director-boards-speculation-rife-95578 |access-date=2022-06-23 |website=EconomyNext |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහු අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයෙන් ඉල්ලා අස්වන බව හේලීස් සහ අනුබද්ධ සමාගම් වෙන වෙනම නිවේදනය කළේය. 2022 ජූනි 10 දින මෙම පියවර ප්‍රකාශයට පත් කළ සමාගම් අතර හේලීස් පීඑල්සී සහ එහි අනුබද්ධ සමාගම්, වැලිබල් වන් පීඑල්සී සහ එහි අනුබද්ධිත සමාගම්, සිංගර් ශ්‍රී ලංකා පීඑල්සී සහ එහි අනුබද්ධ සමාගම්, රෝයල් සෙරමික් සමූහය, ලංකා වෝල්ටයිල්ස් සමූහය සහ එල්බී ෆිනෑන්ස් පීඑල්සී ඇතුළත් විය. මෙම ආයතන බොහොමයක ඔහු සභාපතිවරයා හෝ විධායක අධ්‍යක්ෂවරයා විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Minister Dhammika Perera in the making {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/top-story/Minister-Dhammika-Perera-in-the-making/26-736067 |access-date=2022-06-23 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;

== දානපති වැඩ ==
2019 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පෙරේරා සහ ඔහුගේ බිරිඳ ප්‍රිසිලා ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවා ප්‍රමිතීන් වැඩිදියුණු කිරීමේ අරමුණින් ධම්මික සහ ප්‍රිසිලා පෙරේරා පදනම (DP පදනම) පෞද්ගලික පුණ්‍යායතනයක් ආරම්භ කළහ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=University of Moratuwa and Dhammika and Priscilla Perera Foundation to boost skilled workforce {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/business/University-of-Moratuwa-and-Dhammika-and-Priscilla-Perera-Foundation-to-boost-skilled-workforce/34-736348 |access-date=2022-07-07 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt; පදනම බලපෑම් ක්ෂේත්‍ර දෙකකට සංවිධානය කර ඇත: අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවා.

2021 දී, [[ශ්‍රී ලංකාවෙහි 2020 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය|ශ්‍රී ලංකාවේ COVID-19 වසංගතය]] අතරතුර, පෙරේරා සිසුන්ට නොමිලේ මාර්ගගතව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා DP Education නමින් දානපති මුලපිරීමක් හඳුන්වා දුන්නේය. ඔහු මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලය සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කර වයස අවුරුදු 18 සහ ඊට වැඩි සිසුන්ට ගණිතය, තොරතුරු තාක්‍ෂණය සහ ඉංග්‍රීසි යන විෂයයන් සම්බන්ධ කර ඩිප්ලෝමාවක් පිරිනැමීය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=DP Education online platform draws half a million students {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/front-page/DP-Education-online-platform-draws-half-a-million-students/44-722538 |access-date=2021-09-02 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රකාශන ==
2030 වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ඒක පුද්ගල ආදායම ඩොලර් 12,000 දක්වා ඉහළ නැංවීමේ අරමුණින් අමාත්‍යාංශ 21ක් සඳහා ප්‍රතිපත්ති නිර්දේශ සහිතව 2019 සැප්තැම්බර් මාසයේදී පෙරේරා විසින් ''Sri Lanka 2030: A Developed Nation'' ලේඛනයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhammika designs ‘SL 2030: A Developed Nation’ {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/top-story/Dhammika-designs-SL-2030-A-Developed-Nation/26-686385 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt; එක් එක් අමාත්‍යාංශ සඳහා ලබා දී ඇති නිර්දේශ ලැයිස්තුව පහත දැක්වේ.

# ජාතික ආරක්‍ෂක අමාත්‍යාංශය: ආරක්‍ෂාවෙන් සහ නිදහසෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of National Security: A nation rich in safety and freedom {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-National-Security-A-nation-rich-in-safety-and-freedom/4-689189 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# මුදල් හා ක්‍රමසම්පාදන අමාත්‍යාංශය: ධනයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Finance and Planning: A nation rich in wealth {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Finance-and-Planning-A-nation-rich-in-wealth/4-687140 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය: මානව ප්‍රාග්ධනයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Education: A nation rich in human capital {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Education-A-nation-rich-in-human-capital/4-687504 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය: මානව ප්‍රාග්ධනයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Higher Education: A nation rich in human capital {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Higher-Education-A-nation-rich-in-human-capital/4-687701 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# තාක්ෂණික, වෘත්තීය අධ්‍යාපන සහ පුහුණු අමාත්‍යාංශය (TVET): මානව ප්‍රාග්ධනයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Technical, Vocational Education and Training (TVET): A nation rich in human capital {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Technical-Vocational-Education-and-Training-TVET-A-nation-rich-in-human-capital/4-687842 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# සමාජ සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය: සන්තෝෂයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Social Development: A nation rich in happiness {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Social-Development-A-nation-rich-in-happiness/4-688895 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය: පහසුවෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Regional Development: A nation rich in convenience {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Regional-Development-A-nation-rich-in-convenience/4-687414 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# අධිකරණ හා බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ අමාත්‍යාංශය: විනය අතින් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Justice and Prison Reforms: A nation rich in discipline {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Justice-and-Prison-Reforms-A-nation-rich-in-discipline/4-689028 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# කෘෂිකර්ම හා කෘෂිකාර්මික කර්මාන්ත අමාත්‍යාංශය: සමෘද්ධියෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Agriculture and agro-based industry: A nation rich in prosperity {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Agriculture-and-agro-based-industry-A-nation-rich-in-prosperity/4-688425 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# පරිසර හා ස්වභාවික සම්පත් අමාත්‍යාංශය: ජෛව විද්‍යාවෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Environment and Natural Resources: A nation rich in biomes {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Environment-and-Natural-Resources-A-nation-rich-in-biomes/4-688770 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය: යහපැවැත්මෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Health: A nation rich in wellbeing {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Health-A-nation-rich-in-wellbeing/4-690227 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# ආයෝජන ප්‍රවර්ධන සහ රැකියා උත්පාදන අමාත්‍යාංශය: කර්මාන්ත වලින් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Investment Promotion and Job Creation: A nation rich in industries {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Investment-Promotion-and-Job-Creation-A-nation-rich-in-industries/4-689313 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය: රාජ්‍යතාන්ත්‍රික භාවයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Foreign Affairs: A nation rich in diplomacy {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Foreign-Affairs-A-nation-rich-in-diplomacy/4-689443 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශය: තාක්ෂණයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Information and Communication Technology: A nation rich in technology {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Information-and-Communication-Technology-A-nation-rich-in-technology/4-687297 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# ප්‍රවාහන අමාත්‍යාංශය: සංචලතාවයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Transport: A nation rich in mobility {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Transport-A-nation-rich-in-mobility/4-688275 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# වරාය සහ නාවික අමාත්‍යාංශය: සමුද්‍රීය සැපයුම් වලින් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Ports and Shipping: A nation rich in maritime logistics {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Ports-and-Shipping-A-nation-rich-in-maritime-logistics/4-689934 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# සංචාරක අමාත්‍යාංශය: ආගන්තුක සත්කාරයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Tourism: A nation rich in hospitality {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Tourism-A-nation-rich-in-hospitality/4-687944 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# ආගමික කටයුතු සහ අන්තර් ආගමික සහජීවන අමාත්‍යාංශය: සමගියෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Religious Affairs and Interfaith Harmony: A nation rich in unity {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Religious-Affairs-and-Interfaith-Harmony-A-nation-rich-in-unity/4-689608 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# කලා හා සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය: උරුමයන්ගෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Arts and Culture: A nation rich in heritage {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Arts-and-Culture-A-nation-rich-in-heritage/4-690567 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# ධීවර අමාත්‍යාංශය: මාළු වෙළඳාමෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Fisheries: A nation rich in fish trade {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Fisheries-A-nation-rich-in-fish-trade/4-688597 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;
# සිවිල් ගුවන් සේවා අමාත්‍යාංශය: සම්බන්ධතාවයෙන් පොහොසත් ජාතියක් &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ministry of Civil Aviation: A nation rich in connectivity {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/columns/Ministry-of-Civil-Aviation-A-nation-rich-in-connectivity/4-688129 |access-date=2022-06-27 |website=www.ft.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;

2022 මැයි මාසයේදී ඔහු වසරකට USD බිලියන 8 ක අමතර ගලා ඒමක් උත්පාදනය කිරීම ඉලක්ක කරගත් උපාය මාර්ග 12ක් ගෙනහැර දැක්වීය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhammika outlines 12 strategies to boost forex earnings by $ 8 b {{!}} Daily FT |url=https://www.ft.lk/front-page/Dhammika-outlines-12-strategies-to-boost-forex-earnings-by-8-b/44-735495 |access-date=2022-07-04 |website=www.ft.lk |language=English |quote=Business leader Dhammika Perera has unveiled 12 strategies that can boost much-needed dollar earnings and help Sri Lanka come out of the prolonged foreign exchange shortage...}}&lt;/ref&gt;

*

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://dpeducation.lk ඩීපී අධ්‍යාපනය]
* [[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
* [[ප්‍රවර්ගය:1967 උපත්]]
* [[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]
* [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
* [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකික ව්‍යවසායකයන්]]</text>
      <sha1>5jhpmlkzs6637fhedclhemwis66rgk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සංජීව පුෂ්පකුමාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119520</id>
    <revision>
      <id>800477</id>
      <parentid>800275</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T05:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19519" sha1="mu0uo3u69sggtolq54538kksvfbb09b" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = Sanjeewa Pushpakumara
| image = -Sanjeewa-Pushpakumara.jpg
| caption = 
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1977|5|5}}
| birth_place = [[Trincomalee]], Eastern Province, [[Sri Lanka]]
| alma_mater = {{Plainlist|
*[[Chung-Ang University]]
*[[University of Sri Jayewardenepura]]
*[[University of Kelaniya]]
}}
| occupation = {{hlist|Director|screenwriter|producer}}
| spouse = 
| partner = 
| children = 
| awards = 
}}
[[Category:Articles with hCards]]

'''සංජීව පුෂ්පකුමාර''' (උපත 1977 මැයි 5) ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙක්, තිර රචකයෙක් සහ නිෂ්පාදකවරයෙකි. 

== වෘත්තීය ==
පුෂ්පකුමාර 2005 වසරේ [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය|ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ]] ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය සම්පූර්ණ කළේය. ඔහු 2006 දී ශ්‍රී ලංකා ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය පිළිබඳ &lt;ref&gt;[http://www.festivalscope.com/director/pushpakumara-sanjeewa/], Festival Scope Profile: Sanjeewa Pushpakumara, 2010&lt;/ref&gt; හැදෑරීය. 2007 දී, පුෂ්පකුමාර, ආසියානු තරුණ චිත්‍රපට සංසදයේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය හැදෑරීමට සහ ජියොන්බුක් ජාතික විශ්ව විද්‍යාලයෙන් [[කොරියානු භාෂාව]] ඉගෙන ගැනීමට එහි සංස්කෘතික හවුල්කාරිත්ව මුලපිරීම (CPI) යටතේ කොරියානු සංස්කෘතික හා සංචාරක අමාත්‍යාංශයෙන් ශිෂ්‍යත්වයක් ලබා ගත්තේය. 2008 දී [[කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය|කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන්]] ජන සන්නිවේදනය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් ලබා ගත්තේය.

2009 දී පුෂ්පකුමාර බුසාන් ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙලේ ආසියානු චිත්‍රපට ඇකඩමියට තේරී පත් විය. ඔහු 2012 දී Berlinale Talent Campus සඳහා සහභාගී විය. 2014 දී ඔහු කොරියානු රජයේ ශිෂ්‍යත්ව දරන්නා (KGSP) ලෙස දකුණු කොරියාවේ Chung-Ang විශ්ව විද්‍යාලයෙන් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය පිළිබඳ උසස් උපාධියක් (ලලිත කලාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති) ලබා ගත්තේය. &lt;ref&gt;[http://www.festivalscope.com/director/pushpakumara-sanjeewa/ &quot;Profile: Sanjeewa Pushpakumara&quot;], Festival Scope, 2010&lt;/ref&gt;

පුෂ්පකුමාරගේ ප්‍රථම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය වන '''ඉගිල්ලෙන මාළුවෝ''', ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල Rotterdam හි Hubert Bals අරමුදලෙන් (IFFR) පශ්චාත් නිෂ්පාදන සහාය ලබා ගන්නා ලදී. පසුව, ''Flying Fish'' world IFFR හි මංගල දර්ශනය වූ අතර උළෙලේ සම්මානය සඳහා නම් කරන ලදී. මෙම චිත්‍රපටය ශ්‍රී ලංකාවේ විසිහය වසරක [[ශ්‍රී ලංකාවේ බෙදුම්වාදී ත්‍රස්තවාදය|සිවිල් යුද්ධයේ]] ගැඹුරු සමාජ සහ මානසික කම්පනයන් පිලිබිඹු කරයි. &lt;ref&gt;International Film Festival Rotterdam, [https://www.youtube.com/watch?v=VO6BVyzNyZE/ &quot;Tiger Awards Spotlight: Sanjeewa Pushpakumara&quot;], YouTube, 31 January 2011&lt;/ref&gt; ''Flying Fish චිත්‍රපටය'' සම්මාන රැසකට පාත්‍ර වූ අතර ලොව පුරා ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙල තිහකට අධික සංඛ්‍යාවක් සඳහා මෙම චිත්‍රපටයට ආරාධනා කරන ලදී. 5 වැනි සිනමා ඩිජිටල් සෝල් චිත්‍රපට උළෙල සඳහා වූ විචාරයක දී චිත්‍රපට විචාරක ටෝනි රේන්ස් පුෂ්පකුමාර තුළ “ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාව එහි සැබෑ නූතනවාදියා සොයා ගෙන ඇත” යනුවෙන් ලියා ඇති අතර ඔහු ''ඉගිල්ලෙන මාළුව'' “විචාරශීලී ලෙස නිර්පාක්ෂික, ගැඹුරින් මානුෂීය, ලිංගික වශයෙන් විස්තර කර ඇත. අවංක, සිසිල් නූතනවාදී විලාසිතාවේ සහ අශෝභන ලෙස ලස්සනයි&quot;. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Flying Fish - 2011 Vancouver International Film Festival |url=http://filmguide.viff.org/tixSYS/2011/xslguide/eventnote?EventNumber=0410&amp; |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120502205039/http://filmguide.viff.org/tixSYS/2011/xslguide/eventnote?EventNumber=0410&amp; |archive-date=2 May 2012 |access-date=28 November 2011}}&lt;/ref&gt;

2012 දී පුෂ්පකුමාරට Cinéfondation of Cannes Film Festival විසින් ආරාධනා කරන ලද්දේ පැරිසියේ එහි Residence වැඩසටහන සඳහා ඔහුගේ දෙවන වෘතාන්ත චිත්‍රපටය වන ''Burning Birds'' (සිංහල: ''Davena Vihagun'' ) සංවර්ධනය කිරීම සඳහා ය. චිත්‍රපටයට දෝහා ෆිල්ම් ආයතනයෙන් නිෂ්පාදන සහය ද Hubert Bals Fund සහ ''Aide aux cinémas du monde'' ( CNC සහ Institut français ) වෙතින් පශ්චාත් නිෂ්පාදන සහාය ද ලැබිණි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Festival de Cannes - du 15 au 26 mai 2013 |url=http://www.festival-cannes.com/fr/theResidence/sessions.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418151047/http://www.festival-cannes.com/fr/theResidence/sessions.html |archive-date=18 April 2015 |access-date=12 January 2013}}&lt;/ref&gt;

2014 දී Biennale College of Venice චිත්‍රපට උළෙල ඔහුගේ තුන්වන චිත්‍රපට ව්‍යාපෘතිය ''Peacock Lament'' සංවර්ධනය කිරීම සඳහා පුෂ්පකුමාරට වැනීසියට ආරාධනා කළේය. 2019 දී, ''Peacock Lament'' බර්ලිනයේ Nipkow Art Residence විසින් අත්තිකාරම් පිටපත් සංවර්ධනය සඳහා ද තෝරා ගන්නා ලදී. 2018 දී, ''Amma'' (දෙමළ: ''Mother'' ) චිත්‍රපට ව්‍යාපෘතිය Locarno චිත්‍රපට උළෙලේ Open Doors ප්‍රධාන ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය. 2019 දී, ''අම්මා'' ව්‍යාපෘතිය ෆිල්ම් ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් හි ලොස් ඇන්ජලීස් හි ග්ලෝබල් මීඩියා මේකර්ස් එල්ඒ රෙසිඩන්සි වෙත අත්තිකාරම් පිටපත් සංවර්ධනය සඳහා ආරාධනා කරන ලදී.

දැනට, පුෂ්පකුමාර මහතා මෙරට ප්‍රථම චිත්‍රපට පාසල වන ශ්‍රී ලංකා චිත්‍රපට පාසලේ පාඨමාලාවේ නිර්මාණකරු සහ පාඨමාලා අධ්‍යක්ෂවරයා වේ.

== චිත්‍රපටකරණය ==

=== විශේෂාංග චිත්‍රපට ===

* ''කිසිවක් වැදගත් නොවන විට'' - සංවර්ධනය වෙමින් පවතී ( [[ලේනාඩ් වුල්ෆ්|ලෙනාඩ් වුල්ෆ්]] සහ ඔහුගේ ලංකාවේ කාලය පිළිබඳ චිත්‍රපටයක්)
* ''අම්මා'' (2020) - සංවර්ධනය වෙමින් පවතී (2018 71 වන ලොකර්නෝ චිත්‍රපට උළෙලේ විවෘත දොරවල් ව්‍යාපෘති සංවර්ධන ප්‍රදානය දිනා ගන්නා ලදී)
* ''මොනර විලාපය'' - (2022)
* ''Asu'' (2021)( අධ්‍යක්ෂණය, සම තිර රචනය - සංගීතා නිල්නාදී ගොඩගම, සම නිෂ්පාදක - අමිල් අබේසුන්දර)
* ''දැවෙන කුරුල්ලෝ'' (සිංහල: ''දන්වෙන විහඟුන්'' ) (2018) - අධ්‍යක්ෂක/ලේඛක/නිෂ්පාදක
* ''ඉගිල්ලෙන මාළු'' (සිංහල: ''ඉගිල්ලෙන මාළුවෝ'' ) (2011) - අධ්‍යක්ෂක/ලේඛක/නිෂ්පාදක

=== කෙටි චිත්‍රපට ===

* ''නෙළුම් අම්මා'' (2021)
* ''Unforgiven'' (2012) - ලේඛක/අධ්‍යක්ෂක ( 2013 කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ කෙටි චිත්‍රපට කෝනර් කොටසේ තිරගත විය)
* ''An Encounter in the Woods'' (2009) - නිෂ්පාදන නිර්මාණකරු
* ''පියාසර කිරීමට පියාපත්'' (2008) - අධ්‍යක්ෂක/ලේඛක/නිෂ්පාදක
* ''ස්පර්ශ'' (2007) - අධ්‍යක්ෂක/ලේඛක/නිෂ්පාදක

== සම්මාන සහ නාම යෝජනා ==

=== ''ඉගිල්ලෙන'' ''මාළුවෝ'' (2011) ===

* හොඳම අධ්‍යක්ෂක සම්මානය, නව ප්‍රදේශ තරඟය &lt;ref&gt;[http://en.spbkinoforum.ru/entry/248/ &quot;Awards ceremony at the 2nd Saint Petersburg International Kinoforum&quot;]{{Dead link|date=March 2018}}, Saint Petersburg International Film Festival, 2011&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Martin Blaney, [http://www.screendaily.com/festivals/other-festivals/black-blood-a-separation-triumph-at-kinoforum/5029919.article/ &quot;Black Blood, A Separation triumph at Kinoforum&quot;], Screen Daily, 16 July 2011&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Susitha R. Fernando, [http://www.dailymirror.lk/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=12465&amp;Itemid=425/ &quot;Sanjeewa wins Best Director&quot;], Daily Mirror, 17 July 2011&lt;/ref&gt; - Saint Petersburg International Film Festival, 2011 &lt;ref&gt;[http://en.spbkinoforum.ru/entry/87/ &quot;'New Territories' competition program will be a challenge for the audience&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713071018/http://en.spbkinoforum.ru/entry/87|date=13 July 2011}}, Saint Petersburg International Film Festival &quot;KINOFORUM&quot;, 24 June 2011&lt;/ref&gt;
* හොඳම ආසියානු චිත්‍රපටය, NETPAC සම්මානය - 4th Bengaluru International Film Festival, 2011
* Blue Chameleon සම්මානය - 5 වන සිනමා ඩිජිටල් සෝල් චිත්‍රපට උළෙල (CinDi), 2011
* Red Chameleon සම්මානය සඳහා විශේෂ ජූරි සඳහන - 5th Cinema Digital Seoul Film Festival (CinDi), 2011
* විචාරකයන්ගේ තේරීම් සම්මානය - 5 වැනි නිව් ජර්සි දකුණු ආසියානු චිත්‍රපට උළෙල, එ.ජ
* හොඳම ආසියානු සිනමාකරු ''(නම් කරන ලද)'' - 6 වැනි ආසියානු චිත්‍රපට සම්මාන, හොංකොං, 2012
* ටයිගර් සම්මානය ''(නම් කරන ලදී)'' - 40 වැනි ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල රොටර්ඩෑම්, 2011 &lt;ref&gt;Bryce J. Renninger, [http://www.indiewire.com/article/rotterdam_unleashes_list_of_fourteen_tiger_award_competition_films/ &quot;Rotterdam Unleashes List of Fourteen Tiger Award Competition Films&quot;], indieWIRE, 10 January 2011&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Todd Brown, [http://twitchfilm.com/news/2011/01/complete-tiger-awards-competition-announced-for-rotterdam-2011.php/ &quot;Complete Tiger Awards Competition Announced For Rotterdam 2011&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813033552/http://twitchfilm.com/news/2011/01/complete-tiger-awards-competition-announced-for-rotterdam-2011.php|date=13 August 2011}}, Twitch, 9 January 2011&lt;/ref&gt;
* නව අධ්‍යක්ෂවරුන්ගේ සම්මානය ''(නම් කරන ලදී)'' - 37 වැනි සියැටල් ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල, 2011 &lt;ref&gt;[http://www.siff.net/press/detail.aspx?NID=196&amp;year=2011/ &quot;SIFF Announces Film Competition Lineups For 2011 Festival&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120916210340/http://www.siff.net/press/detail.aspx?NID=196&amp;year=2011%2F |date=2012-09-16 }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.siff.net/press/detail.aspx?NID=196&amp;year=2011%2F |archive-url=https://web.archive.org/web/20120916210340/http://www.siff.net/press/detail.aspx?NID=196&amp;year=2011%2F |access-date=19 November 2023 |archive-date=16 September 2012}}, Seattle International Film Festival, 28 April 2011&lt;/ref&gt;
* Lino Micciche සම්මානය ''(නම් කරන ලදී)'' - 47th Mostra internazionale del Nuovo Cinema di Pesaro (Pesaro Film Festival), 2011 &lt;ref&gt;[http://www.pesarofilmfest.it/edizione-2011-47o-pesarofilmfest/concorso-pesaro-nuovo-cinema-premio-lino-micciche/?lang=en/ &quot;Pesaro New Cinema Competition&quot;], 47a Mostra Internazionale del Nuovo Cinema, 19–27 June 2011&lt;/ref&gt;
* Silesian චිත්‍රපට සම්මානය ''(නම් කරන ලදී)'' - Ars Independent Film Festival, Katowice, 2011 &lt;ref&gt;[http://arsindependent.pl/en/program-iff-ars-independent/112-iff-ars-independent/ &quot;IFF Ars Independent&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120326030617/http://arsindependent.pl/en/program-iff-ars-independent/112-iff-ars-independent/ |date=2012-03-26 }}, Ars Independent International Film Festival 2011 Katowice&lt;/ref&gt;
* හොඳම චිත්‍රපටය ''(නම් කරන ලද)'' - 12th Tokyo FILMeX, 2011
* ''La Montgolfière d'or'' සම්මානය ''(නම් කළ)'' - 34th Festival des 3 Continents, Nantes, 2012
* ෆිප්‍රෙස්කි ත්‍යාගය ''(නම් කරන ලදී)'' - 36 වැනි හොංකොං ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල, 2012
* සිග්නිස් සම්මානය ''(නම් කළ)'' - 36 වැනි හොංකොං ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල, 2012

=== ''දැවෙන කුරුල්ලන්'' ( ''දැවෙන විහඟුන්'' ) (2018) ===

* Grand Prix ප්‍රබන්ධ සහ මානව හිමිකම් ''(ජයග්‍රාහකයා)'' - 15 වැනි ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ සංසදය (FIFDH), ජිනීවා, 2017
* තරුණ ජූරි සම්මානය ''(ජයග්‍රාහකයා)'' - 15 වැනි ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ සංසදය (FIFDH), ජිනීවා, 2017
* විශේෂ ජූරි ත්‍යාගය/2වන ත්‍යාගය ''(ජයග්‍රාහකයා)'' - 17වන ටෝකියෝ ෆිල්මෙක්ස්, 2016
* හොඳම චිත්‍රපටය ''(නම් කරන ලද)'' - 21 වැනි බුසාන් ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල (නව ධාරා තරගය), 2016
* Ingmar Bergman සම්මානය ''(නම් කළ)'' - 40th Göteborg Film Festival (Ingmar Bergman තරඟය), 2017
* හොඳම චිත්‍රපටය ''(නම් කරන ලද)'' - 27 වන අප්‍රිකානු, ආසියානු සහ ලතින් ඇමරිකානු චිත්‍රපට උළෙල (FESCAAAL), මිලාන්, 2017
* හොඳම චිත්‍රපටය ''(නම් කරන ලද)'' - 32 වැනි Valencia ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙල, 2017
* හොඳම චිත්‍රපටය ''(නම් කරන ලදී)'' - 14 වැනි ANONIMUL ජාත්‍යන්තර ස්වාධීන චිත්‍රපට උළෙල, රුමේනියාව, 2017
* හොඳම නිළිය - තුන්වන ආසියානු ලෝක සිනමා උළෙල, ලොස් ඇන්ජලීස්, 2017
* Netpac සහ Geber සම්මාන ''(නම් කළ)'' - 12th Jogja-NETPAC ආසියානු චිත්‍රපට උළෙල, ඉන්දුනීසියාව, 2017

== ග්‍රන්ථ නාමාවලිය ==

* ''ආත්මබද්ද සිනමා රූප – ප්‍රසන්න විතානගේ සිනමාව'' (2007)
* ''Jump Cut Ekak (A Jump Cut): සිනමාවෙන් අහසින් පොළොවට'' (2008)
* ''කොරියානු සිනමාව සහ කිම් කි-ඩුක්ගේ චිත්‍රපට භාෂාව'' (2009)

== යොමු කිරීම් ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== බාහිර සබැඳි ==

* [http://www.flyingfishmovie.com/ ''Flying Fish'' නිල වෙබ් අඩවිය]
* [http://www.festivalscope.com/director/pushpakumara-sanjeewa/ උත්සව විෂය පථය පැතිකඩ]
* [http://www.filmfestivalrotterdam.com/professionals/programme/news1/war-wounds/ IFFR අධ්‍යක්ෂ පැතිකඩ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=wq1Mv_KfGdM/ කොටි සම්මාන අවධානය: පියාඹන මාළු]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1977 උපත්]]</text>
      <sha1>mu0uo3u69sggtolq54538kksvfbb09b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැම්බියාවේ සංස්කෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155130</id>
    <revision>
      <id>800481</id>
      <parentid>800291</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32396" sha1="bvfw7ha54b0p1ps2p9m3bd7fz72gtxa" xml:space="preserve">[[File:Nsima_Relishes.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nsima_Relishes.JPG|thumb|රස වර්ග තුනක් සහිත න්සිමා (ඉහළ දකුණු කෙළවර).]]
නූතන සැම්බියාව පිහිටුවීමට පෙර, වැසියන් ස්වාධීන ගෝත්‍රවල ජීවත් වූ අතර, එකිනෙකාට තමන්ගේම ජීවන රටාවක් ඇත. යටත් විජිත යුගයේ එක් ප්‍රතිඵලයක් වූයේ නාගරීකරණයේ වර්ධනයයි. විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් එකිනෙකාගේ ජීවන රටාවට බලපෑම් කරමින් නගර සහ නගරවල එකට ජීවත් වීමට පටන් ගත්හ. විශේෂයෙන්ම ඇඳුම් පැළඳුම් සහ හැසිරීම් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් ගෝලීය හෝ විශ්වීය සංස්කෘතියේ අංගයන් අනුගමනය කිරීමට පටන් ගත්හ.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot;&gt;{{Cite book|author1=Mkandawire, Sitwe Benson|author2=Simooya, Steriah Monica|author3=Monde, Pauline Namakau|title=Zambian Culture: Harnessing Cultural Literacy with a Focus on Myths and Taboos|publisher=UNZA Press|year=2019|isbn=978-9982-03-105-9|location=Lusaka, Zambia|pages=1–206}}&lt;/ref&gt; සැම්බියාවේ මුල් සංස්කෘතීන් බොහොමයක් බොහෝ දුරට ක්‍රිස්තියානි ධර්මය වැනි බාහිර බලපෑම් සමඟ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල නොනැසී පවතී. සැම්බියාව තුළ ඇතැම් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් සඳහා විශේෂිත වූ සංස්කෘතීන් 'සැම්බියානු සංස්කෘතීන්' ලෙස හඳුන්වන අතර ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර බහුලව දක්නට ලැබෙන එම ජීවන රටා &quot;සැම්බියානු සංස්කෘතිය&quot; ලෙස නම් කර ඇත්තේ ඒවා සෑම සැම්බියානුවෙක්ම පාහේ භාවිතා කරන බැවිනි.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt; නාගරික පරිසරය තුළ, &quot;සැම්බියානු සංස්කෘතිය&quot; ලෙස හඳුන්වන දේ නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා මෙම සංස්කෘතීන් අඛණ්ඩව ඒකාබද්ධ කිරීම හා පරිණාමය වේ.        [[File:African_Art,_Yombe_sculpture,_Louvre.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:African_Art,_Yombe_sculpture,_Louvre.jpg|වම|thumb|යොම්බේ මූර්ති, 19 වන සියවස.]]
සැම්බියාව ජාතික වශයෙන් පිළිගත් සාම්ප්‍රදායික උත්සවවල සිට හඳුනා නොගත් නමුත් වැදගත් උත්සව දක්වා විවිධ උත්සව සහ චාරිත්‍ර අනුගමනය කරයි. ජයග්‍රහණ, සංවත්සර, කාලය ගතවීම, රාජාභිෂේකය සහ ජනාධිපති අවස්ථා, සමාව දීම සහ පවිත්‍ර කිරීම, උපාධිය, කැපවීම, පක්ෂපාතිත්වයේ දිවුරුම් දීම, ආරම්භය, විවාහය, අවමංගල්‍යය, උපන් උත්සව සහ වෙනත් විශේෂ අවස්ථා වලදී බොහෝ උත්සව සහ චාරිත්‍ර සිදු කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt;                                                                                                                                

බොහෝ අප්‍රිකානු රටවල් මෙන්ම, සැම්බියාව ද හෙළිදරව් කළ සහ හෙළි නොකළ උත්සව සහ චාරිත්‍ර අනුගමනය කරයි. හෙළිදරව් කරන ලද උත්සව සහ චාරිත්‍ර අතර දින දර්ශන හෝ සෘතුමය, අවිනිශ්චිත, පීඩා, පේන කීම, ආරම්භය සහ නිතිපතා හෝ දෛනික උත්සව ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt; හෙළිදරව් නොකළ උත්සවවලට නියාවු සහ නකීෂා නර්තන ශිල්පීන් වැනි ආධ්‍යාත්මික කණ්ඩායම් සහ අලංගිසි කාන්තාවන් වැනි සාම්ප්‍රදායික විවාහ උපදේශකයින් විසින් රහසිගතව සිදු කරන උත්සව ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt; 2016 දෙසැම්බර් වන විට, සැම්බියාවේ රජය විසින් පිළිගත් දින දර්ශන හෝ සෘතුමය සම්ප්‍රදායික උත්සව 77ක් පැවති අතර, නුදුරු අනාගතයේ දී මෙම සංඛ්‍යාව වැඩි වනු ඇත.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt; වසරකට වරක් පැවැත්වෙන උත්සව අතරට එන්සීවාලා, කුලොංග, කූම්බෝකා, මලයිලා, නසෙන්ගෙලේ, චිබ්වේලා කුමුෂි, දන්තෝ, න්ටොන්ගෝ, මකුන්ඩු, ල්වියින්ඩි, චුංගු සහ ලෙනියා ඇතුළත් වේ. මේවා සැම්බියානු සම්ප්‍රදායික උත්සව ලෙස හැඳින්වේ. වඩාත් කැපී පෙනෙන සමහර ඒවා නම්: කුම්බෝකා සහ කතංග (බස්නාහිර පළාත), මුටොම්බෝකෝ (ලුආපුලා පළාත), කුලඹ සහ න්ක්වාල (නැගෙනහිර පළාත), ලුවින්ඩි සහ ෂිමුණෙන්ගා (දකුණු පළාත), ලුන්ඩා ලුබන්සා (වයඹ පළාත), ලිකුම්බි ලයමිස් (වයඹ පළාත),&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ellert|first=Henrik|title=The magic of the makishi: masks and traditions in Zambia|publisher=CBC publishing|year=2004|isbn=0-9515209-9-7|location=Bath, UK|pages=38–63}}&lt;/ref&gt; ම්බුන්ඩා ලුක්වාක්වා (වයඹ පළාත), චිබ්වෙල කුමුෂි (මධ්‍යම පළාත), විංඛකනිම්බා  (මුචිංගා පළාත), උකුසෙෆ්යා පාං'වෙන (උතුරු පළාත).

ජනප්‍රිය සාම්ප්‍රදායික කලාවන් අතරට මැටි භාණ්ඩ, බාස්කට් (ටොංගා බාස්කට් වැනි), පුටු, රෙදි, පැදුරු, ලී කැටයම්, ඇත්දළ කැටයම්, කම්බි යාත්‍රා සහ තඹ ශිල්ප ඇතුළත් වේ. බොහෝ සැම්බියානු සම්ප්‍රදායික සංගීතය බෙර (සහ අනෙකුත් බෙර වාද්‍ය භාණ්ඩ) මත පදනම් වී ඇත. නාගරික ප්‍රදේශවල, විදේශීය සංගීත ප්‍රභේද ජනප්‍රිය වේ, විශේෂයෙන් කොංගෝ රම්බා, අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු සංගීතය සහ ජැමෙයිකානු රෙගේ.

=== මාධ්‍ය ===

සැම්බියාවේ ප්‍රකාශනයේ සහ මාධ්‍ය නිදහස ව්‍යවස්ථාපිතව සහතික කර ඇත, නමුත් රජය මෙම අයිතිවාසිකම් ප්‍රායෝගිකව නිතර සීමා කරයි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Press Freedom survey on 186 countries |url=http://www.worldaudit.org/presstable.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201071942/http://www.worldaudit.org/presstable.html |archive-date=1 December 2016 |access-date=2017-01-13 |website=Worldaudit.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Zambia {{!}} Country report {{!}} Freedom of the Press {{!}} 2016 |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/zambia |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116155841/https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/zambia |archive-date=16 January 2017 |access-date=2017-01-14 |website=Freedomhouse.org}}&lt;/ref&gt; පාලක දේශප්‍රේමී පෙරමුණ, සැම්බියා ජාතික විකාශන සංස්ථාව (ZNBC) සහ පුළුල් ලෙස බෙදා හරින ලද සැම්බියා ඩේලි මේල් සහ ටයිම්ස් ඔෆ් සැම්බියාවෙන් සමන්විත රාජ්‍ය මාධ්‍ය නිදහස් කිරීමට ප්‍රතිඥා දී ඇතත්, මෙම අලෙවිසැල් සාමාන්‍යයෙන් රජයේ කතුවැකි පාලනයෙන් දිගටම වාර්තා කර ඇත. රජයේ රේඛා. බොහෝ රජයේ පුවත්පත් වල පූර්ව ප්‍රකාශන සමාලෝචන ඇති බැවින් බොහෝ මාධ්‍යවේදීන් ස්වයං වාරණයක් සිදු කරන බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ZNBC විකාශන මාධ්‍යවල ආධිපත්‍යය දරයි, නමුත් පුද්ගලික මධ්‍යස්ථාන කිහිපයකට ජනගහනයෙන් විශාල කොටස් වෙත ළඟා වීමේ හැකියාව ඇත.

=== ක්‍රීඩා ===

ක්‍රීඩා සහ ක්‍රීඩා යනු සැම්බියානු සංස්කෘතියේ (ය) පොදු සමාජ අංගයන් වන අතර එය ඉගෙනීම, කුසලතා වර්ධනය, විනෝදය සහ ප්‍රීතිමත් අවස්ථාවන් සඳහා මිනිසුන් එක් කරයි.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt; සැම්බියාවේ ක්‍රීඩා සහ ක්‍රීඩා වලට පාපන්දු, මලල ක්‍රීඩා, නෙට්බෝල්, වොලිබෝල් සහ දේශීය ක්‍රීඩා වන න්සෝලෝ, චියෙන්ගා, වයිඩා, හයිඩ් ඇන්ඩ් සී, වල්යාකෝ සහ සෝජෝ ඇතුළත් නමුත් ඒවාට සීමා නොවේ.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt; මේවා සමාජගත කිරීමට අනුබල දෙන දේශීය ක්‍රීඩා කිහිපයකි. මෙම සියලු ක්‍රීඩා සහ ක්‍රීඩා සැම්බියානු සංස්කෘතියේ කොටසකි. ක්‍රීඩා එක් අයෙකුට වඩා ක්‍රීඩා කිරීම ඔවුන් සමාජීය සහ අධ්‍යාපනික සිදුවීම් බවට පත් කරයි.&lt;ref name=&quot;Mkandawire, Sitwe Benson., Simooya, Steriah Monica., and Monde, Pauline Namakau. 2019 1–206&quot; /&gt; මෙම සමහර ක්‍රීඩා වල ඉතිහාසය සැම්බියානුවන් තරම්ම පැරණිය. කෙසේ වෙතත්, සැම්බියාව ප්‍රධාන වශයෙන් 1964 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරඟවලදී ජනප්‍රිය ගෝලීය ක්‍රීඩා සහ ක්‍රීඩා වලට සහභාගී වීමට පටන් ගත්තේය.[[File:Inauguration_of_Edgar_Lungu.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inauguration_of_Edgar_Lungu.jpg|thumb|ලුසාකා හි ජාතික වීර ක්‍රීඩාංගනය.]]

1964 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාප්ති උත්සවයේ දිනයේ සැම්බියාව සිය නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එමඟින් එක් රටක් ලෙස ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලකට ඇතුළු වී තවත් රටක් ලෙස ඉවත් වූ පළමු රට බවට පත්විය. 2016 දී, සැම්බියාව ඔලිම්පික් තරඟ සඳහා දහතුන්වන වරටත් සහභාගී විය. පදක්කම් දෙකක් හිමි විය. බොක්සිං සහ ධාවන පථයේ පදක්කම් අනුපිළිවෙලින් දිනා ගන්නා ලදී. 1984 දී කීත් ම්විල ලයිට් ෆ්ලයිවේට් ඉසව්වෙන් ලෝකඩ පදක්කමක් දිනා ගත්තේය. 1996 දී සැමුවෙල් මැටේ මීටර් 400 කඩුලු මතින් දිවීමේ ඉසව්වෙන් රිදී පදක්කමක් දිනා ගත්තේය. සැම්බියාව කිසි දිනක ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලට සහභාගි වී නැත.    

පාපන්දු යනු සැම්බියාවේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩාව වන අතර සැම්බියා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම පාපන්දු ඉතිහාසයේ ජයග්‍රාහී අවස්ථා ලබා ඇත. 1988 සෝල් හි පැවති ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී ජාතික කණ්ඩායම ඉතාලි ජාතික කණ්ඩායම ලකුණු 4-0කින් පරාජය කරන ලදී. කලුෂා බ්වල්යා, සැම්බියාවේ වඩාත්ම කීර්තිමත් පාපන්දු ක්‍රීඩකයා සහ ඉතිහාසයේ අප්‍රිකාවේ විශිෂ්ඨතම පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකු වන අතර එම තරඟයේදී ගෝල ත්‍රිත්වයක් වාර්තා කළේය. කෙසේ වෙතත්, අද දක්වා, බොහෝ ප්‍රවීනයන් පවසන්නේ සැම්බියාව මෙතෙක් එක්රැස් කර ඇති විශිෂ්ටතම කණ්ඩායම 1993 අප්‍රේල් 28 වන දින ගැබොන්හි ලිබ්‍රවිල් හි ගුවන් අනතුරකින් විනාශ වූ කණ්ඩායම බවයි. එසේ තිබියදීත්, 1996 දී, සැම්බියාව නිල FIFA ලෝක පාපන්දු කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල 15 වැනි ස්ථානයට පත් වූ අතර එය ඕනෑම දකුණු අප්‍රිකානු කණ්ඩායමක් ලබා ගත් ඉහළම ස්ථානයයි. 2012 දී, සැම්බියාව පළමු වරට අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානය දිනා ගත්තේ අවසන් මහා තරගයෙන් දෙවරක් පරාජය වීමෙන් පසුවය. වසර 19කට පෙර ගුවන් අනතුරට කිලෝමීටර් කිහිපයක් එපිටින් පිහිටි ලිබ්‍රෙවිල් හි පැවති අවසන් මහා තරගයේදී ඔවුන් දඬුවම් පහරකින් 8-7ක් ලෙස අයිවරි කෝස්ට් පරාජය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Africa Cup&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-sport/zambia-score-emotional-african-cup-win-20120213-1t0fb.html|title=Zambia score emotional African Cup win|date=13 February 2012|work=Sydney Morning Herald|access-date=11 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718035537/http://news.smh.com.au/breaking-news-sport/zambia-score-emotional-african-cup-win-20120213-1t0fb.html|archive-date=18 July 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සැම්බියා කාන්තා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සිය FIFA කාන්තා ලෝක කුසලානය 2023 ඕස්ට්‍රේලියාවේ සහ නවසීලන්තයේ පැවති තරඟාවලියේදී ආරම්භ කරන ලදී, සැම්බියා කණ්ඩායම අප්‍රිකානු පාපන්දු සම්මේලනය (CAF) නියෝජනය කරන හතර දෙනාගෙන් එකකි. ඔවුන් ඔවුන්ගේ පළමු වසර තුළදී ඔවුන්ගේ පළමු කාන්තා ලෝක කුසලාන තරඟය ජයග්‍රහණය කළ අතර, තරඟාවලියේ වේගවත්ම ගෝලය ලුෂෝමෝ ම්වීම්බා වාර්තා කිරීමත් සමඟ බාබරා බණ්ඩා WWC තරඟාවලි ඉතිහාසයේ 1,000 වැනි ගෝලය එක් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Luke Vargas |date=31 Jul 2023 |title=Zambia earns first Women's World Cup win with 3-1 victory over Costa Rica |url=https://apnews.com/article/womens-world-cup-zambia-costa-rica-0479368443fd22795e67831ca0455f5f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803152711/https://apnews.com/article/womens-world-cup-zambia-costa-rica-0479368443fd22795e67831ca0455f5f |archive-date=3 August 2023 |access-date=3 August 2023 |website=The Associated Press}}&lt;/ref&gt;

රග්බි, බොක්සිං සහ ක්‍රිකට් ද සැම්බියාවේ ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා වේ. සැලකිය යුතු ලෙස, 2000 දශකයේ මුල් භාගයේ, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ දකුණු අප්‍රිකා ජාතික රග්බි කණ්ඩායම්වල නායකත්වය දැරුවේ එම ලුසාකා රෝහලේම උපන් ක්‍රීඩකයන් වන ජෝර්ජ් ග්‍රේගන් සහ කෝර්නේ ක්‍රිජ් විසිනි. 2014 වන තෙක්, ලුආන්ෂ්යා හි රෝන් ඇන්ටිලෝප් රග්බි සමාජය ලොව උසම රග්බි සංගමයේ ගෝල් කණුව සඳහා ගිනස් ලෝක වාර්තාව තබා තිබුනේ අඩි 110, අඟල් 6ක් උසින්ය.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Book of rugby disasters &amp; bizarre records|url=https://archive.org/details/bookofrugbydisas0000unse_t5x0|date=1985|publisher=Stanley Paul|author1=Fran Cotton|author2=Chris Rhys|isbn=0-09-162821-0|location=London|page=[https://archive.org/details/bookofrugbydisas0000unse_t5x0/page/107 107]|oclc=16923880}}&lt;/ref&gt; මෙම ලෝක වාර්තාව දැන් වෙඩ්නෙස්බරි රග්බි සමාජය සතුව ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tallest rugby union posts |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/63633-tallest-rugby-union-posts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102231258/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/63633-tallest-rugby-union-posts |archive-date=2 January 2023 |access-date=2021-10-13 |website=Guinness World Records |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

සැම්බියාවේ රග්බි සංගමය සුළු නමුත් වර්ධනය වන ක්‍රීඩාවකි. ඔවුන් දැනට IRB විසින් 73 වැනි ස්ථානයේ සිටින අතර ලියාපදිංචි ක්‍රීඩකයින් 3,650 ක් සහ විධිමත් ලෙස සංවිධානය වූ ක්‍රීඩා සමාජ තුනක් ඇත.&lt;ref name=&quot;IRB&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20110511104518/http://www.irb.com/unions/union%3D11000028/index.html Zambia]. International Rugby Board&lt;/ref&gt; සැම්බියාව රොඩේසියාවේ කොටසක් ලෙස ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කළේය. 2008 දී අයර්ලන්තයට එරෙහිව සම්මුති රීති ෂින්ටි/හර්ලිං ක්‍රීඩාවේදී ස්කොට්ලන්තය නියෝජනය කරමින් සැම්බියාවේ උපන් එඩී ටෙම්බෝ ජාත්‍යන්තර දායකත්වයක් සපයා ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.inverness-courier.co.uk/Sport/Shinty/Tembos-return-is-boost-for-Glen-9521.htm Tembo's return is boost for Glen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131211180806/http://www.inverness-courier.co.uk/Sport/Shinty/Tembos-return-is-boost-for-Glen-9521.htm|date=11 December 2013}}. inverness-courier.co.uk. 15 May 2009&lt;/ref&gt;

2011 දී, සැම්බියාව, දසවන සමස්ත අප්‍රිකානු ක්‍රීඩා උළෙලට සත්කාරකත්වය දැක්වීමට නියමිතව තිබූ අතර, ඒ සඳහා ලුසාකා, න්ඩෝලා සහ ලිවිංස්ටෝන් හි ක්‍රීඩාංගණ තුනක් ඉදි කිරීමට නියමිතව තිබුණි.&lt;ref name=&quot;games&quot;&gt;{{cite web |title=Zambia to build three stadia for 2011 All-Africa Games |url=http://english.peopledaily.com.cn/200602/22/eng20060222_244775.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924005753/http://english.peopledaily.com.cn/200602/22/eng20060222_244775.html |archive-date=24 September 2008 |access-date=6 November 2007 |publisher=People's Daily Online}}&lt;/ref&gt; ලුසාකා ක්‍රීඩාංගනය ප්‍රේක්ෂකයින් 70,000කට ඉඩ ඇති අතර අනෙක් ක්‍රීඩාංගණ දෙකේ පුද්ගලයන් 50,000 බැගින් සිටිය හැකිය. ව්‍යාපෘතිය සඳහා මහජන මුදල් හිඟයක් පවතින බැවින් ක්‍රීඩා පහසුකම් ඉදිකිරීමට සම්බන්ධ වීමට රජය පෞද්ගලික අංශය දිරිමත් කළේය. සැම්බියාව පසුව 2011 සමස්ත අප්‍රිකානු ක්‍රීඩා උළෙල පැවැත්වීම සඳහා වූ සිය ලංසුව ඉල්ලා අස්කර ගත්තේ මුදල් හිඟයක් පවසමිනි. එහෙයින් සැම්බියාව වෙනුවට මොසැම්බික් සත්කාරකත්වය ගත්තේය.

සැම්බියාව ප්‍රධාන ගොල්ෆ් තරඟාවලි හතරෙන් එකක් වන එක්සත් ජනපද ගොල්ෆ් විවෘත තරඟාවලියට&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.chicagotribune.com/2008-05-05/sports/0805040183_1_zambia-frederick-chiluba-nationwide-tour|title=Zambia's Madalitso Muthiya a pioneer|date=5 May 2008|newspaper=Chicago Tribune|access-date=18 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004222257/http://articles.chicagotribune.com/2008-05-05/sports/0805040183_1_zambia-frederick-chiluba-nationwide-tour|archive-date=4 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ක්‍රීඩා කළ පළමු කළු අප්‍රිකානු (මඩලිට්සෝ මුතිය) ද බිහි කළේය.

1989 දී, රටේ පැසිපන්දු කණ්ඩායම FIBA ​​අප්‍රිකානු ශූරතාවලියට සුදුසුකම් ලබන විට එහි හොඳම දස්කම් දැක්වූ අතර එමඟින් අප්‍රිකාවේ හොඳම කණ්ඩායම් දහයෙන් එකක් ලෙස අවසන් විය.&lt;ref&gt;[https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/cid//sid/2403/tid/0/_/1989_AfroBasket/index.html 1989 African Championship for Men] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027160945/http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/cid/sid/2403/tid/0/_/1989_AfroBasket/index.html |date=2021-10-27 }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/cid/sid/2403/tid/0/_/1989_AfroBasket/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027160945/http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/event/p/cid/sid/2403/tid/0/_/1989_AfroBasket/index.html |access-date=27 May 2024 |archive-date=27 October 2021}}, ARCHIVE.FIBA.COM. Retrieved 16 December 2015.&lt;/ref&gt;

2017 දී, සැම්බියාව වයස අවුරුදු 20 සහ ඊට අඩු ක්‍රීඩකයින් සඳහා පෑන්-අප්‍රිකානු පාපන්දු තරඟාවලිය U-20 අප්‍රිකානු කුසලානයේ සත්කාරකත්වය දැක්වීය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.lusakatimes.com/2016/12/16/zambia-outsmart-south-africa-win-record-cosafa-u20-crown/|title=Zambia outsmart South Africa to win record Cosafa U20 crown|date=16 December 2016|work=Lusaka Times|access-date=16 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102225752/https://www.lusakatimes.com/2016/12/16/zambia-outsmart-south-africa-win-record-cosafa-u20-crown/|archive-date=2 January 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== සංගීතය සහ නැටුම් ===
සැම්බියාවේ සංස්කෘතිය සංස්කෘතික ගම්මාන සහ පෞද්ගලික කෞතුකාගාර නැගිටීම වැනි නිදහසින් පසු ඔවුන්ගේ සංවර්ධනයේ අනිවාර්ය අංගයක් වී ඇත. නර්තනය හඳුන්වා දුන් සංගීතය ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික ප්‍රකාශනයේ කොටසක් වන අතර එය සැම්බියාවේ ජීවිතයේ සුන්දරත්වය සහ දර්ශනය මූර්තිමත් කරයි, කතා කරන බෙරවල සංකීර්ණත්වයේ සිට මලයිලා සම්ප්‍රදායික උත්සවයේ ආරම්භය නිවේදනය කිරීමට භාවිතා කරන කමංගු බෙරය දක්වා. පුහුණුවක් ලෙස නර්තනය ජනතාව එකාබද්ධ කරන සාධකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 June 2016 |title=The Unrivaled Zambian Culture |url=http://ayibamagazine.com/unrivaled-zambian-culture/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330174848/http://ayibamagazine.com/unrivaled-zambian-culture/ |archive-date=30 March 2019 |access-date=30 June 2016 |website=Ayiba Magazine}}&lt;/ref&gt;

==== සැම්රොක් ====
සැම්රොක් යනු 1970 ගණන්වල බිහි වූ සංගීත ප්‍රභේදයක් වන අතර බටහිර රටවල සංස්කෘතියක් වර්ධනය කර ඇත. සැම්රොක් විස්තර කර ඇත්තේ ජිමි හෙන්ඩ්‍රික්ස්, ජේම්ස් බ්‍රවුන්, බ්ලැක් සබත්, රෝලිං ස්ටෝන්ස්, ඩීප් පර්පල් සහ ක්‍රීම් වැනි කණ්ඩායම්වලට සමාන බර පුනරාවර්තන රිෆ්ස් සමඟ සාම්ප්‍රදායික සැම්බියානු සංගීතය මිශ්‍ර කිරීමක් ලෙසය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/salt-thunder-mind-altering-rock-1970s-zambia|title=Salt &amp; thunder: The mind-altering rock of 1970s Zambia|date=11 December 2015|work=Music in Africa|access-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708135232/https://www.musicinafrica.net/magazine/salt-thunder-mind-altering-rock-1970s-zambia|archive-date=8 July 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=S |first1=Henning Goranson |last2=Press |first2=berg for Think Africa |last3=Network |first3=part of the Guardian Africa |date=22 July 2013 |title=Why Zamrock is back in play |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jul/22/zamrock-zambia-music-rerelease |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222003159/https://www.theguardian.com/world/2013/jul/22/zamrock-zambia-music-rerelease |archive-date=22 December 2016 |access-date=25 May 2017 |website=the Guardian}}&lt;/ref&gt; රිකී ඉලිලොංගා සහ ඔහුගේ සංගීත කණ්ඩායම වන මියුසි-ඕ-ටුන්යා, WITCH, ක්‍රිසි &quot;සෙබී&quot; ටෙම්බෝ සහ පෝල් එන්ගෝසි සහ ඔහුගේ එන්ගෝසි පවුල ඇතුළත් ප්‍රභේදයේ කැපී පෙනෙන කණ්ඩායම්ය.&lt;ref name=&quot;azambianband&quot;&gt;{{cite web |title=We're a Zambian Band |url=http://theappendix.net/issues/2014/7/were-a-zambian-band |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903054502/http://theappendix.net/issues/2014/7/were-a-zambian-band |archive-date=3 September 2014 |access-date=26 August 2014 |publisher=theappendix.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[http://www.dustedmagazine.com/reviews/5657 WITCH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170914035049/http://www.dustedmagazine.com/reviews/5657|date=14 September 2017}} on Dusted Magazine (15 April 2010)&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==

[[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>bvfw7ha54b0p1ps2p9m3bd7fz72gtxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සියෙරා ලියෝන් හි රජය සහ දේශපාලනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172508</id>
    <revision>
      <id>800484</id>
      <parentid>800299</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44440" sha1="jcy5f2qnqka0wihwxbn42wfkvys59qf" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Coat of arms of Sierra Leone.svg|thumb|සියෙරා ලියොන්හි ලාංඡනය]]
{{multiple image
| width             = 230
| perrow            = 1/1
| image1            = 
| caption1          = [[Julius Maada Wonie Bio]], current president of Sierra Leone  (12 May 2018 - present)
| image2            = 
| caption2          = Official seal of the President of the Republic of Sierra Leone
}}සියෙරා ලියොන් යනු සෘජුව තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයෙකු සහ ඒකමතික ව්‍යවස්ථාදායකයක් සහිත ව්‍යවස්ථාපිත ජනරජයකි. සියෙරා ලියොන් රජයේ වත්මන් ක්‍රමය පදනම් වී ඇත්තේ 1991 සියරා ලියොන් ව්‍යවස්ථාව මතය. සියෙරා ලියොන්හි අධිපති ඒකීය මධ්‍යම රජයක් සහ දුර්වල පළාත් පාලන ක්‍රමයක් ඇත. සියෙරා ලියොන් ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් සියෙරා ලියොන් රජයේ විධායක ශාඛාවට පුළුල් බලතල සහ බලපෑම් ඇත. ජනාධිපතිවරයා සියරා ලියොන්හි බලවත්ම රාජ්‍ය නිලධාරියා වේ.&lt;ref name=&quot;nyulawglobal.org&quot;&gt;Hanatu Kabbah (November 2006). [http://www.nyulawglobal.org/globalex/Sierra_Leone.htm Sierra Leone Legal System and Legal Research]. nyulawglobal.org&lt;/ref&gt;

ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා, රජයේ ප්‍රධානියා සහ සියෙරා ලියොන් සන්නද්ධ හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියා වේ. ජනාධිපතිවරයා විසින් අමාත්‍ය මණ්ඩලයක් පත් කර ප්‍රධානියා වන අතර එය පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කළ යුතුය. ජනාධිපතිවරයා මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වන්නේ වසර පහක උපරිම වාර දෙකක් පමණි. ජනාධිපතිවරයා සියරා ලියොන් රජය තුළ ඉහළම සහ බලවත්ම තනතුරයි.

සියෙරා ලියොන් හි ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වීමට අපේක්ෂකයෙකු අවම වශයෙන් 55% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත යුතුය. කිසිදු අපේක්ෂකයෙකු 55% ලබා නොගන්නේ නම්, ඉහළම අපේක්ෂකයින් දෙදෙනා අතර දෙවන වටයේ දෙවන තරඟයක් පවතී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Frequently asked questions about election results |url=https://ecslmedia.ec.gov.sl/wp-content/uploads/2023/04/FAQ_Results.pdf |website=ecslmedia.ec.gov.sl |publisher=National Electoral Commission of Sierra Leone}}&lt;/ref&gt;

සියෙරා ලියොන් හි වත්මන් ජනාධිපති හිටපු හමුදා ජුන්ටා නායක ජුලියස් මාඩා බයෝ ය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2018/04/04/africa/sierra-leone-presidential-election-intl/index.html|title=Sierra Leone declares former junta head president|last=Adebayo|first=Bukola|work=CNN|access-date=5 April 2018}}&lt;/ref&gt; රටෙහි දැඩි ලෙස තරඟ කළ 2018 ජනාධිපතිවරණයේදී බයෝ විසින් පාලක සමස්ත මහජන කොංග්‍රසයේ (APC) සමුර කාමරා පරාජය කරන ලදී. බයෝ 2018 අප්‍රේල් 4 වන දින අගවිනිසුරු අබ්දුලායි චාම් විසින් දිවුරුම් දීමෙන් පසු ඉවත්ව යන ජනාධිපති අර්නස්ට් බායි කොරෝමා වෙනුවට බයෝ පත් විය. බයෝ යනු සියෙරා ලියොන් හි වත්මන් පාලක පක්ෂය වන සියෙරා ලියොන් මහජන පක්ෂයේ නායකයායි.

ජනාධිපතිවරයාට ඊළඟට සිටින්නේ සියරා ලියොන් රජයේ විධායක අංශයේ දෙවැනි ඉහළම රාජ්‍ය නිලධාරියා වන උප ජනාධිපතිවරයා ය. සියෙරා ලියොන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් නම් කර ඇති පරිදි, ජනාධිපතිවරයාගේ මරණය, ඉල්ලා අස්වීම හෝ ඉවත් කිරීම මත උප සභාපතිවරයා සියරා ලියොන් හි නව ජනාධිපති බවට පත්විය යුතුය.

=== පාර්ලිමේන්තුව ===
සියෙරා ලියොන් පාර්ලිමේන්තුව ආසන 149 කින් සමන්විත ඒකමණ්ඩලයකි. රටේ දිස්ත්‍රික්ක 16 බැගින් පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරයි. සභිකයින් 135 දෙනෙකු ජනාධිපතිවරණවලට සමගාමීව තේරී පත් වේ; අනෙකුත් ආසන 14 පුරවන්නේ රටේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කවල ප්‍රධානීන් විසිනි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-01 |title=Parliament of Sierra Leone &gt; Home |url=http://www.parliament.gov.sl/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601231404/http://www.parliament.gov.sl/ |archive-date=1 June 2019 |access-date=2021-02-08}}&lt;/ref&gt; සියරා ලියොන් පාර්ලිමේන්තුව මෙහෙයවනු ලබන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායකවරයා විසිනි, ඔහු පාර්ලිමේන්තුවේ සමස්ත නායකයා වන අතර පාර්ලිමේන්තුවේ වාඩි වී සිටින මන්ත්‍රීවරුන් විසින් සෘජුවම තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ. සියරා ලියොන් පාර්ලිමේන්තුවේ වත්මන් කථානායකවරයා වන්නේ 2014 ජනවාරි 21 දින පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් විසින් තේරී පත් වූ අබාස් බන්දු ය.

සියෙරා ලියොන් පාර්ලිමේන්තුවේ වත්මන් සාමාජිකයින් 2023 සියෙරා ලියොන් මහ මැතිවරණයෙන් තේරී පත් විය. දැනට තේරී පත් වූ පාර්ලිමේන්තු ආසන 135න් 54ක් APC සතුව ඇති අතර සියරා ලියොන් මහජන පක්ෂයට (SLPP) ආසන 81ක් ඇත. සියෙරා ලියොන්හි වඩාත් ප්‍රමුඛ පක්ෂ දෙක වන APC සහ SLPP, 2023 සියෙරා ලියොන් පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී පාර්ලිමේන්තුවේ තේරී පත් වූ සෑම ආසනයක්ම සාමූහිකව දිනා ගත්හ. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් වයස අවුරුදු විසිඑකකට වැඩි සියරා ලියොන්හි පුරවැසියෙකු විය යුතුය, ලියාපදිංචි ඡන්ද දායකයෙකු විය යුතුය, සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රවීණයෙකු විය යුතුය.&lt;ref name=&quot;nyulawglobal.org&quot; /&gt;

1961 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු, සියෙරා ලියොන් දේශපාලනය ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙකකින් ආධිපත්‍යය දරයි: SLPP සහ APC. අනෙකුත් සුළු දේශපාලන පක්ෂ ද පවතින නමුත් සැලකිය යුතු සහයෝගයක් නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nec-sierraleone.org/Bulletin.html|title=Sierra Leone National Election Commission Bulletin|date=September–December 2011|access-date=25 February 2012|archive-url=https://swap.stanford.edu/20121114222820/http://www.nec-sierraleone.org/Bulletin.html|archive-date=14 November 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== අධිකරණය ===
[[File:Freetown_Court_1984.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Freetown_Court_1984.jpg|thumb|ෆ්‍රීටවුන් අගනුවර සියරා ලියොන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය, රටේ ඉහළම සහ බලවත්ම අධිකරණය]]
සියෙරා ලියොන් හි අධිකරණ බලය පැවරී ඇත්තේ සියරා ලියොන් අගවිනිසුරුවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සහ රටේ ඉහළම අධිකරණය වන සියරා ලියොන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් සමන්විත අධිකරණයට ය, එනම් එහි තීන්දුවලට එරෙහිව අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ නොහැකි බවයි. අනෙකුත් අධිකරණවලට මහාධිකරණය, අභියාචනාධිකරණය, මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ සහ ග්‍රාමීය ගම්මානවල සම්ප්‍රදායික අධිකරණ ඇතුළත් වේ. ජනාධිපතිවරයා විසින් අධිකරණ තුන සඳහා විනිසුරුවරුන් පත් කරන අතර පාර්ලිමේන්තුව අනුමත කරයි. රට පුරා ඇති සියලුම සිවිල් සහ අපරාධ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ බලය ඇත. සියරා ලියොන් හි වත්මන් වැඩබලන අගවිනිසුරුවරයා වන්නේ ඩෙස්මන්ඩ් බබටුන්ඩේ එඩ්වර්ඩ් ය.

=== විදේශ සබඳතා ===

සියෙරා ලියොන් විදේශ කටයුතු සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා අමාත්‍යාංශය සියෙරා ලියොන් හි විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ වගකීම දරයි. සියෙරා ලියොන් [[චීනය]], [[රුසියාව]],&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ambassade de la Fédération de Russie en République de Guinée |title=Russia and Sierra Leone diplomatic relations |url=http://guinea.mid.ru/web/guinee-fr/actualites-de-l-ambassade/-/asset_publisher/u42vl5IwZdlL/content/55th-anniversary-of-diplomatic-relations-between-russia-and-sierra-leone?inheritRedirect=false&amp;redirect=http%3A%2F%2Fguinea.mid.ru%2Fweb%2Fguinee-fr%2Factualites-de-l-ambassade%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_u42vl5IwZdlL%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-1%26p_p_col_count%3D1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816063823/https://guinea.mid.ru/web/guinee-fr/actualites-de-l-ambassade/-/asset_publisher/u42vl5IwZdlL/content/55th-anniversary-of-diplomatic-relations-between-russia-and-sierra-leone?inheritRedirect=false&amp;redirect=http%3A%2F%2Fguinea.mid.ru%2Fweb%2Fguinee-fr%2Factualites-de-l-ambassade%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_u42vl5IwZdlL%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-1%26p_p_col_count%3D1 |archive-date=16 August 2017 |access-date=2 May 2017 |website=mid.ru}}&lt;/ref&gt; [[ලිබියාව]], [[ඉරානය]] සහ [[කියුබාව]] ඇතුළු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා ඇත.

සියෙරා ලියොන් එක්සත් ජනපදය ඇතුළු බටහිර රටවල් සමඟ හොඳ සබඳතා පවත්වන අතර, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය හරහා එක්සත් රාජධානිය සහ අනෙකුත් පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත සමඟ ඓතිහාසික සබඳතා පවත්වා ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=October 2008 |title=Background Note: Sierra Leone |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/5475.htm |access-date=7 October 2008 |publisher=U.S. Department of State}}&lt;/ref&gt; 2000 දී සිවිල් යුද්ධය අවසන් කිරීමට මැදිහත් වීමෙන් පසු පරිපාලන ආධාර සහ හමුදා පුහුණුව සමඟින්, හිටපු යටත් විජිතයට ආධාර සැපයීමේදී එක්සත් රාජධානිය ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත.

හිටපු ජනාධිපති සියාකා ස්ටීවන්ස්ගේ රජය බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන්ගේ ආර්ථික ප්‍රජාව (ECOWAS) යටතේ අනෙකුත් බටහිර අප්‍රිකානු රටවල් සමඟ සමීප සබඳතා ඇති කර ගැනීමට උත්සාහ කර ඇත, එය වත්මන් රජය විසින් දිගටම කරගෙන යන ප්‍රතිපත්තියකි. සියරා ලියොන්, ලයිබීරියාව, අයිවරි කෝස්ට් සහ ගිනියාව සමඟ එක්ව මනෝ ගංගා සංගමය (MRU) පිහිටුවා ඇත. එය මූලික වශයෙන් සැලසුම් කර ඇත්තේ සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ රටවල් හතර අතර කලාපීය ආර්ථික ඒකාබද්ධතාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහාය.&lt;ref&gt;{{cite web |year=2006 |title=Welcome to the Mano River Union Website |url=http://www.manoriverunion.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080706124624/http://www.manoriverunion.org/ |archive-date=6 July 2008 |access-date=7 October 2008 |publisher=Mano River Union}}&lt;/ref&gt;

සියෙරා ලියොන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සහ එහි විශේෂිත ආයතන වන අප්‍රිකානු සංගමය, අප්‍රිකානු සංවර්ධන බැංකුව (AFDB), ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානය (OIC) සහ නොබැඳි ව්‍යාපාරයේ (NAM) සාමාජිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |year=2007 |title=Ministry of Foreign Affairs and International Relations |encyclopedia=Sierra Leone Encyclopedia |url=http://www.daco-sl.org/encyclopedia/1_gov/1_2mfa.htm |access-date=7 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223182542/http://www.daco-sl.org/encyclopedia/1_gov/1_2mfa.htm |archive-date=23 February 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; සියෙරා ලියොන් යනු එක්සත් ජනපද හමුදාව සඳහා (98 වගන්තිය යටතේ ආවරණය වන පරිදි) ආරක්ෂාව සඳහා ද්විපාර්ශ්වික ප්‍රතිශක්තිකරණ ගිවිසුමක් ඇති ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ සාමාජිකයෙකි.

2024 ගෝලීය සාම දර්ශකයට අනුව සියෙරා ලියොන් ලෝකයේ 66 වැනි සාමකාමී රට වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 Global Peace Index |url=https://www.economicsandpeace.org/wp-content/uploads/2024/06/GPI-2024-web.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== හමුදා ===
සියෙරා ලියොන් හමුදාව, නිල වශයෙන් සියෙරා ලියොන් සන්නද්ධ හමුදා (RSLAF), සියෙරා ලියොන් දේශසීමාවේ භෞමික ආරක්ෂාව සහ එහි ජාත්‍යන්තර බැඳීම් රාමුව තුළ සියෙරා ලියොන්හි ජාතික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වගකිව යුතු සියෙරා ලියොන්හි ඒකාබද්ධ සන්නද්ධ හමුදාවන් වේ. . 1961 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු සන්නද්ධ හමුදාවන් පිහිටුවන ලද්දේ, රට තුළ හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය බටහිර අප්‍රිකානු දේශසීමා බලකායේ අංග පදනම් කරගෙන ය. සියෙරා ලියොන් සන්නද්ධ හමුදාවන් 15,500 ක් පමණ පුද්ගලයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර, විශාලතම සියෙරා ලියොන් හමුදාව,&lt;ref&gt;[http://www.janes.com/extracts/extract/wafrsu/siers100.html Armed forces (Sierra Leone) Jane's Sentinel Security Assessments], June 2008&lt;/ref&gt; සියෙරා ලියෝන් නාවික හමුදාව සහ සියෙරා ලියොන් එයාර් වින්ග් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 July 2010 |title=Summary (Sierra Leone) – Jane's World Air Forces |url=http://www.janes.com/articles/Janes-World-Air-Forces/Summary-Sierra-Leone.html |access-date=22 August 2010 |publisher=Janes.com}}&lt;/ref&gt;

සියෙරා ලියොන් හි ජනාධිපතිවරයා හමුදා ප්‍රධානියා වන අතර ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති සහ සන්නද්ධ හමුදා සැකසීම සම්බන්ධයෙන් වගකිව යුතු ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා වේ.&lt;ref&gt;[http://www.sierraloaded.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Radio Democracy |url=http://radiodemocracy.sl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107132359/http://radiodemocracy.sl/ |archive-date=7 November 2014 |access-date=6 August 2023}}&lt;/ref&gt;

1961 දී සියෙරා ලියොන් නිදහස ලබා ගත් විට, රාජකීය සියෙරා ලියොන් හමුදා බලකාය බටහිර අප්‍රිකානු දේශසීමා බලකායේ සියෙරා ලියොන් බලඇණියෙන් නිර්මාණය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Kaplan&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=tv9yAAAAMAAJ&amp;dq=Royal+Sierra+Leone+Military+Force&amp;pg=PA337 ''Area Handbook for Sierra Leone''], Irving Kaplan, U.S. Government Printing Office, 1976, page 337&lt;/ref&gt; ජාතික ප්‍රතිසංස්කරණ කවුන්සිලය බලයට ගෙන එමින් 1968 දී හමුදාව බලය අල්ලා ගත්තේය. 1971 අප්‍රේල් 19 වන දින, සියෙරා ලියොන් ජනරජයක් බවට පත් වූ විට, රාජකීය සියෙරා ලියොන් හමුදා බලකාය සියෙරා ලියොන් හමුදා බලකාය (RSLMF) ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Kaplan&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Partners: Sierra Leone Armed Forces |url=http://www.daco-sl.org/encyclopedia/1_gov/1_6rslaf.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100111070308/http://www.daco-sl.org/encyclopedia/1_gov/1_6rslaf.htm |archive-date=11 January 2010 |access-date=20 May 2012 |publisher=Daco-sl.org}}&lt;/ref&gt; 1979 සියෙරා ලියොන් නාවික හමුදාව පිහිටුවන තෙක් RSLMF තනි සේවා සංවිධානයක් ලෙස පැවතුනි. 1995 දී ආරක්ෂක මූලස්ථානය පිහිටුවන ලද අතර සියෙරා ලියොන් ගුවන් වින්ග් පිහිටුවන ලදී. RSLMF සියෙරා ලියොන් ජනරජයේ සන්නද්ධ හමුදා (AFRSL) ලෙස නම් කරන ලදී.

=== නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ===
සියෙරා ලියොන් හි නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම මූලික වශයෙන් වගකීම වන්නේ අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යවරයාට (ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරන ලද) වගකිව යුතු සියරා ලියොන් පොලිසියේ (SLP) ය. සියරා ලියොන් පොලිසිය 1894 දී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතය විසින් පිහිටුවන ලදී. එය බටහිර අප්‍රිකාවේ පැරණිතම පොලිස් බලකායකි. එය අපරාධ වැළැක්වීම, ජීවිත හා දේපළ ආරක්ෂා කිරීම, වැරදිකරුවන් හඳුනා ගැනීම සහ නඩු පැවරීම, මහජන සාමය පවත්වා ගැනීම, ආරක්ෂාව සහ ආරක්ෂාව සහතික කිරීම සහ යුක්තිය සඳහා ප්‍රවේශය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ක්‍රියා කරයි. සියෙරා ලියොන් පොලිසියේ ප්‍රධානියා වන්නේ සියෙරා ලියොන් පොලිස් බලකායේ වෘත්තීය ප්‍රධානියා වන පොලිස්පතිවරයා වන අතර ඔහු සියෙරා ලියෝන් හි ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ.

සියෙරා ලියොන්හි දිස්ත්‍රික්ක 14 න් එක් එක් දිස්ත්‍රික්ක ප්‍රධානත්වය දරනු ලබන්නේ අදාළ දිස්ත්‍රික්කයේ වෘත්තීය ප්‍රධානියා වන දිස්ත්‍රික් පොලිස් කොමසාරිස්වරයෙකු විසිනි. මෙම පොලිස් කොමසාරිස්වරු ෆ්‍රීටවුන් හි සියරා ලියොන් පොලිස් මූලස්ථානයේ සිටින පොලිස්පතිවරයා වෙත සෘජුවම වාර්තා කරති. වත්මන් පොලිස්පතිවරයා වන්නේ විලියම් ෆායියා සෙල්ලු වන අතර, ඔහු 2020 මාර්තු මාසයේ සිට එම තනතුරේ සිටි ඇම්බ්‍රෝස් සොවුලා වෙනුවට 2022 ජූලි 27 වන දින ජනාධිපති ජුලියස් මැඩ්ඩා බයෝ විසින් එම තනතුරට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[http://wwwhttps {{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}://radiodemocracy.sl/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107132359/http://radiodemocracy.sl/ |date=2014-11-07 }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://radiodemocracy.sl/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107132359/http://radiodemocracy.sl/ |access-date=2024-10-08 |archive-date=2014-11-07}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=29 July 2022 |title=An Open Letter to Willam Fayia Sellu – Sierra Leone's new Inspector General of Police |url=https://www.thesierraleonetelegraph.com/an-open-letter-to-willam-fayia-sellu-sierra-leones-new-inspector-general-of-police/}}&lt;/ref&gt;

=== මානව හිමිකම් ===
1861 පුද්ගල පනතට එරෙහි වැරදි වල 61 වගන්තිය යටතේ පිරිමි සමලිංගික ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් නීති විරෝධී වන අතර ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් නියම කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=May 2012 |editor=Lucas Paoli Itaborahy |title=State Sponsored Homophobia: A world survey of laws criminalising same-sex sexual acts between consenting adults |url=http://old.ilga.org/Statehomophobia/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2012.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611181908/http://old.ilga.org/Statehomophobia/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2012.pdf |archive-date=11 June 2012 |publisher=The International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association |page=35}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.newsweek.com/73-countries-where-its-illegal-be-gay-1385974|title=71 Countries Where Homosexuality is Illegal|last=Avery|first=Daniel|date=4 April 2019|work=Newsweek}}&lt;/ref&gt;

අධික පොලිස් ම්ලේච්ඡත්වය ද නිරන්තර ගැටලුවකි. බන්ධනාගාර කැරලිකරුවන් මෙන් විරෝධතාකරුවන් ආරක්ෂක අංශ විසින් මරා දමා ඇත (පදෙඹ පාර බන්ධනාගාරයේ එක් සිද්ධියකදී රැඳවියන් 30 දෙනෙකු සහ එක් නිවැරදි කිරීමේ නිලධාරියෙකු ඝාතනය විය). COVID-19 අගුලු දැමීමේ කාලය තුළ මූලික අවශ්‍යතා ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන පුද්ගලයින්ට පොලිසිය පහර දීමේ චෝදනා කිහිපයක් එල්ල විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=SIERRA LEONE 2020 |url=https://www.amnesty.org/en/location/africa/west-and-central-africa/sierra-leone/report-sierra-leone/ |access-date=28 January 2022 |website=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

=== ලෝක පාලන මුල පිරීම්වල නායකත්වය ===
සියෙරා ලියොන් යනු ලෝක ව්‍යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීමේ සම්මුතියක් කැඳවීමේ ගිවිසුමට අත්සන් කළ රටකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Letters from Thane Read asking Helen Keller to sign the World Constitution for world peace. 1961 |url=https://www.afb.org/HelenKellerArchive?a=d&amp;d=A-HK01-07-B149-F04-022.1.8 |access-date=2023-07-01 |website=Helen Keller Archive |publisher=American Foundation for the Blind}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Letter from World Constitution Coordinating Committee to Helen, enclosing current materials |url=https://www.afb.org/HelenKellerArchive?a=d&amp;d=A-HK01-07-B154-F05-028.1.4 |access-date=2023-07-03 |website=Helen Keller Archive |publisher=American Foundation for the Blind}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, 1968 දී, මානව ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට, පෘථිවි සම්මේලනය සඳහා වූ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව කෙටුම්පත් කිරීම සහ සම්මත කිරීම සඳහා ලෝක ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් රැස් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Preparing earth constitution {{!}} Global Strategies &amp; Solutions {{!}} The Encyclopedia of World Problems |url=http://encyclopedia.uia.org/en/strategy/193465 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719215501/http://encyclopedia.uia.org/en/strategy/193465 |archive-date=19 July 2023 |access-date=2023-07-15 |website=The Encyclopedia of World Problems {{!}} Union of International Associations (UIA)}}&lt;/ref&gt; එවකට සියෙරා ලියොන් හි ජනාධිපති වූ මිල්ටන් මාර්ගායි ලෝක ව්‍යවස්ථාදායක සභාවක් කැඳවීමේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Amerasinghe|first=Terence P.|title=Emerging World Law, Volume 1|publisher=Institute for Economic Democracy|year=2009|isbn=978-1-933567-16-7|page=50|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලන අංශ ===
[[File:Districts_in_Sierra_Leone_2018.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Districts_in_Sierra_Leone_2018.svg|thumb|සියරා ලියොන් හි දිස්ත්‍රික්ක 14 සහ ප්‍රදේශ 2]]
සියෙරා ලියොන් ජනරජය කලාප පහකින් සමන්විත වේ: උතුරු පළාත, වයඹ පළාත, දකුණු පළාත, නැගෙනහිර පළාත සහ බස්නාහිර ප්‍රදේශය. පළාත් හතරක් තවදුරටත් දිස්ත්‍රික්ක 14කට බෙදා ඇත; බස්නාහිර පළාත දිස්ත්‍රික්ක දෙකකට බෙදා ඇත.

පළාත් දිස්ත්‍රික්ක ප්‍රධානීන් 186 කට බෙදා ඇති අතර, ඒවා සම්ප්‍රදායිකව ප්‍රධානීන් විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, 1896 දී සියෙරා ලියොන් ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශය සංවිධානය කරන අවස්ථාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනය විසින් පිළිගනු ලැබීය. පැරාමවුන්ට් ප්‍රධානීන් විශේෂයෙන් ගම් සහ කුඩා ග්‍රාමීය නගරවල බලපෑම් ඇති කරයි.&lt;ref name=&quot;Tristan&quot;&gt;[http://scholar.harvard.edu/files/jrobinson/files/history.pdf Tristan Reed and James A. Robinson, ''The Chiefdoms of Sierra Leone''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161213173933/http://scholar.harvard.edu/files/jrobinson/files/history.pdf |date=2016-12-13 }}, ''Scholar'', Harvard University, 15 July 2013, accessed 30 April 2014&lt;/ref&gt; සෑම ප්‍රධානියාටම එකල පිළිගත් පාලක පවුල් ඇත; ප්‍රාදේශීය ප්‍රධානීන්ගෙන් සැදුම්ලත් ගෝත්‍රික අධිකාරිය, පාලක පවුල්වලින් පරම ප්‍රධානියා තෝරා ගනී.&lt;ref name=&quot;Tristan&quot; /&gt; සාමාන්‍යයෙන්, ප්‍රධානීන්ට &quot;බදු වැඩි කිරීමට, අධිකරණ පද්ධතිය පාලනය කිරීමට සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල වැදගත්ම සම්පත වන ඉඩම් වෙන් කිරීමට&quot; බලය ඇත.&lt;ref&gt;Daron Acemoglu, Tristan Reed. and James A. Robinson. [http://public-prod-acquia.gsb.stanford.edu/sites/default/files/documents/pe_10_13_Robinson_0.pdf &quot;Chiefs: Economic Development and Elite Control of Civil Society in Sierra Leone&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305101740/http://public-prod-acquia.gsb.stanford.edu/sites/default/files/documents/pe_10_13_Robinson_0.pdf|date=5 March 2016}}, Stanford University, 29 August 2013, accessed 30 April 2014&lt;/ref&gt;

පළාත් පාලන සන්දර්භය තුළ දිස්ත්‍රික්ක පාලනය වන්නේ ප්‍රාදේශීය වශයෙන් ය. ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් අධිකාරිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ කාර්යයන් ඉටු කිරීමට සෑම කෙනෙකුටම සෘජුවම තේරී පත් වූ ප්‍රාදේශීය දිස්ත්‍රික් සභාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot;Renner-Thomas 2010 6–7&quot;&gt;{{Cite book|last=Renner-Thomas|first=Ade|title=Land Tenure in Sierra Leone: The Law, Dualism and the Making of a Land Policy|publisher=AuthorHouse|year=2010|pages=6–7|url=https://books.google.com/books?id=RiIpW6vWVPoC&amp;pg=PA5|isbn=978-1-4490-5866-1|access-date=17 June 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ActionAid launches Perception survey as new local councils struggle to survive |url=http://www.actionaid.org/tanzania/index.aspx?PageID=3925 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925152420/http://www.actionaid.org/tanzania/index.aspx?PageID=3925 |archive-date=25 September 2022 |access-date=26 February 2011 |publisher=ActionAid}}&lt;/ref&gt; සමස්තයක් වශයෙන්, ප්‍රාදේශීය සභා 19 ක් ඇත: දිස්ත්‍රික් සභා 13 ක්, දිස්ත්‍රික්ක 12 ට එකක් සහ බස්නාහිර ප්‍රදේශ ග්‍රාමීය සඳහා එකක්, සහ මහ නගර සභා හයක් ද ප්‍රාදේශීය සභා තේරී පත් වී ඇත. බස්නාහිර ප්‍රදේශයේ නාගරික දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පළාත් පාලන ආයතන ලෙස ක්‍රියාත්මක වන ෆ්‍රීටවුන් සහ බෝ, බොන්තේ, කෙනෙමා, කොයිදු සහ මාකේනි යන නගර සභා හයට ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Renner-Thomas 2010 6–7&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sierra Leone |url=http://www.clgf.org.uk/regions/clgf-west-africa/sierra-leone/ |access-date=12 January 2018 |website=Commonwealth Local Government Forum}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sierra Leone Human Development Report 2007 – Empowering Local Government for Sustainable Development and Poverty Reduction – The District Focus Approach to Development |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/sierraleone_nhdr_20071.pdf |access-date=12 January 2018 |website=[[United Nations Development Programme]]}}&lt;/ref&gt;

දිස්ත්‍රික් සභා ඒ ඒ පළාත් පාලන ආයතනවල අධීක්‍ෂණය යටතේ පවතින අතර, මහ නගර සභා සෘජුවම පළාත් පාලන හා ප්‍රජා සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය මගින් අධීක්ෂණය කරනු ලබන අතර, එම නිසා පරිපාලනමය වශයෙන් දිස්ත්‍රික් සහ පළාත් පාලනවලින් ස්වාධීන වේ.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!දිස්ත්‍රික්කය
!ප්‍රධාන නගරය
!ප්‍රමානය (ව.කි)
!පළාත
!ජනගහනය
(2004 සංඝණනය)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Final Results 2004 population and housing census |url=http://www.sierra-leone.org/Census/ssl_final_results.pdf |access-date=17 June 2014 |publisher=Statistics Sierra Leone |page=3}}&lt;/ref&gt;
!ජනගහනය
(2015 සංඝණනය)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |date=March 2016 |title=Provisional Results |url=https://www.statistics.sl/wp-content/uploads/2016/06/2015-Census-Provisional-Result.pdf |work=Sierra Leone 2015 Population and Housing Census |publisher=Statistics Sierra Leone}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[බොම්බාලි දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|බොම්බාලි දිස්ත්‍රික්කය]]
|මාකේනි
|7,985
| rowspan=&quot;5&quot; |[[උතුරු පළාත, සියෙරා ලියෝන්|උතුරු]] 
[[උතුරු පළාත, සියෙරා ලියෝන්|පළාත]]
|408,390
|606,183&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |title=Bombali – profile of geographical entity including name variants |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6636 |access-date=20 May 2012 |publisher=World Gazetteer}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[කොයිනාඩුගු දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|කොයිනාඩුගු දිස්ත්‍රික්කය]]
|කබාලා
|12,121
|265,758
|408,097&lt;ref name=&quot;Port Loko&quot;&gt;{{cite web |title=Port Loko |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6644 |access-date=20 May 2012 |publisher=World-gazetteer.com}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[පෝර්ට් ලොකෝ දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|පෝර්ට් ලොකෝ දිස්ත්‍රික්කය]]
|ලොකෝ වරාය
|5,719
|453,746
|614,063&lt;ref name=&quot;Port Loko&quot; /&gt;
|-
|[[ටොන්කොලිලි දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|ටොන්කොලිලි දිස්ත්‍රික්කය]]
|මග්බුරාකා
|7,003
|347,197
|530,776&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |title=Tonkolili – profile of geographical entity including name variants |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6647 |access-date=20 May 2012 |publisher=World Gazetteer}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[කම්බියා දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|කම්බියා දිස්ත්‍රික්කය]]
|කම්බියා
|3,108
|270,462
|343,686&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web |title=Kambia – profile of geographical entity including name variants |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6639 |access-date=20 May 2012 |publisher=World Gazetteer}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[කෙනෙමා දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|කෙනෙමා දිස්ත්‍රික්කය]]
|කෙනෙමා
|6,053
| rowspan=&quot;3&quot; |[[නැගෙනහිර පළාත, සියෙරා ලියෝන්|නැගෙනහිර]] 
[[නැගෙනහිර පළාත, සියෙරා ලියෝන්|පළාත]]
|497,948
|609,873&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |title=Kenema – profile of geographical entity including name variants |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6640 |access-date=20 May 2012 |publisher=World Gazetteer}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[කොනෝ දිස්ත්රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|කොනෝ දිස්ත්‍රික්කය]]
|කොයිදු නගරය
|5,641
|335,401
|505,767&lt;ref name=&quot;World Gazetteer&quot;&gt;{{cite web |title=Kailahun – profile of geographical entity including name variants |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6638 |access-date=20 May 2012 |publisher=World Gazetteer}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[කයිලාහුන් දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|කයිලාහුන් දිස්ත්‍රික්කය]]
|කයිලාහුන්
|3,859
|358,190
|525,372&lt;ref name=&quot;World Gazetteer&quot; /&gt;
|-
|[[බෝ දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|බෝ දිස්ත්‍රික්කය]]
|බෝ
|5,219
| rowspan=&quot;4&quot; |[[දකුණු පළාත, සියෙරා ලියෝන්|දකුණු]] 
[[දකුණු පළාත, සියෙරා ලියෝන්|පළාත]]
|463,668
|574,201&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web |title=Bo – profile of geographical entity including name variants |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6635 |access-date=20 May 2012 |publisher=World Gazetteer}}{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[බොන්ත දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|බොන්ත දිස්ත්‍රික්කය]]
|මාට්රු ජොං
|3,468
|139,687
|200,730&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web |title=Bonthe |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6637 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121216134834/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=adhoq&amp;msz=1500&amp;geo=-6637 |archive-date=16 December 2012 |access-date=20 May 2012 |publisher=World-gazetteer.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[පුජෙහුන් දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|පුජෙහුන් දිස්ත්‍රික්කය]]
|පුජේහුන්
|4,105
|228,392
|345,577
|-
|[[මොයම්බ දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|මොයම්බ දිස්ත්‍රික්කය]]
|මොයම්බා
|6,902
|260,910
|318,064
|-
|[[බස්නාහිර ප්‍රදේශය නාගරික දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|බස්නාහිර ප්‍රදේශය නාගරික දිස්ත්‍රික්කය]]
|ෆ්‍රීටවුන්
|13
| rowspan=&quot;2&quot; |[[බටහිර ප්‍රදේශය, සියෙරා ලියෝන්|බටහිර]]
[[බටහිර ප්‍රදේශය, සියෙරා ලියෝන්|ප්‍රදේශය]]
|772,873
|1,050,301
|-
|[[බස්නාහිර  ප්‍රදේශය ග්‍රාමීය දිස්ත්‍රික්කය, සියෙරා ලියෝන්|බස්නාහිර ප්‍රදේශය ග්‍රාමීය දිස්ත්‍රික්කය]]
|වෝටර්ලූ
|544
|174,249
|442,951
|}
== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>jcy5f2qnqka0wihwxbn42wfkvys59qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දිලිත් ජයවීර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180708</id>
    <revision>
      <id>800456</id>
      <parentid>800380</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:~2026-38046-59|~2026-38046-59]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>795302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26098" sha1="qtfyr3711fcs83j337sx4170q9v75t9" xml:space="preserve">{{short description|ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යවසායකයෙකු සහ නීතිඥයෙකු}}
{{Infobox MP
| honorific-prefix    = [[The Honourable|ගරු]]
| name                = දිලිත් ජයවීර
| image               = Dilith Jayaweera.JPG
| imagesize           = 
| caption             = දිලිත් ජයවීර
| alt                 = 
| honorific-suffix    = [[Member of parliament|MP]]
| constituency_MP     = [[ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්, ශ්‍රී ලංකාව|ජාතික ලැයිස්තුව]]
| parliament          = Sri Lanka
| majority            = 
| term_start          = 21 නොවැම්බර් 2024
| term_end            = 
| predecessor         = 
| successor           = 
| office3             = [[මව්බිම ජනතා පක්ෂය|මව්බිම ජනතා පක්ෂයේ නායකයා ලෙස]]
| term_start3         = සැප්තැම්බර් 2023
| term_end3           = 
| birth_name          = දිලිත් සුසන්ත ජයවීර
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1967|9|18}}
| birth_place         = [[ගාල්ල]], ශ්‍රී ලංකාව
| education           = * [[ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය (ගාල්ල)|සාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය, ගාල්ල]]
* [[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය]]
* [[ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලය]]
| nationality         = ශ්‍රී ලාංකික
| occupation          = *දේශපාලනඥයා
* ව්‍යවසායකයා
* නීතිඥ
| spouse              = නෙළුම්
| party               =  [[සර්වජන බලය]]
| otherparty          =  [[මව්බිම ජනතා පක්ෂය]]
| known_for           = * පාර්ලිමේන්තු මංත්‍රී
* සභාපති – ජෝර්ජ් ස්ටුවර්ට් සමූහය, දෙරණ මැක්‍රෝ එන්ටර්ටේන්මන්ට් (රූපවාහිනිය), දෙරණ මැක්‍රෝ එන්ටර්ටේන්මන්ට් (රේඩියෝ), ලිබර්ටි ප්‍රකාශකයින්
* හිටපු අධ්‍යක්ෂ – සිට්‍රස් ලෙෂර් පීඑල්සී, කොළඹ ඉඩම් සහ සංවර්ධන පීඑල්සී
* ඒකාබද්ධ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ – ට්‍රයඩ් (පුද්ගලික) සමාගම
| website             = {{url|georgesteuart.lk}}
}}
'''දිලිත් සුසන්ත ජයවීර''' (උපත 1967 සැප්තැම්බර් 18) යනු ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාරිකයෙක්, ව්‍යවසායකයෙක්, [[මාධ්‍ය හිමිකරුවෙක්|මාධ්‍ය අධිපති]], [[නීතිඥ]] සහ දේශපාලනඥයෙකි.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newswire.lk/2023/09/11/top-businessman-dilith-jayaweera-officially-enters-politics/|title=Top Businessman Dilith Jayaweera officially enters politics|date=11 September 2023}}&lt;/ref&gt; ඔහු ජෝර්ජ් ස්ටුවර්ට් සමූහ ව්‍යාපාරයේ වත්මන් සභාපතිවරයා වන අතර [[ටීවී දෙරණ]] හි නිර්මාතෘ සහ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා වේ. ඔහු 2023 සැප්තැම්බර් මාසයේදී දේශපාලනයට පිවිසි අතර [[මව්බිම ජනතා පක්ෂය]] හි නිර්මාතෘ සහ නායකයා වේ.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;

2011 දී, ඔහු LMD විසින් වසරේ හොඳම ව්‍යාපාරික පුද්ගලයින් 10 දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|title=LMD Top Ten Businesspeople_Dilith Jayaweera |url=http://lmd.lk/wp-content/uploads/2011/11/cov4.jpg |archive-url=https://archive.today/20120712015447/http://lmd.lk/wp-content/uploads/2011/11/cov4.jpg |url-status=dead |archive-date=12 July 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=LMD Top 10 Businesspeople 2011 |url=http://lmd.lk/2011/11/01/businesspeople-year-boty-2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111109065229/http://lmd.lk/2011/11/01/businesspeople-year-boty-2011/ |archivedate=9 November 2011  }}&lt;/ref&gt; 2020 දී, LMD සඟරාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යාපාරිකයින්ගේ A-ලැයිස්තුවේ නම් කරන ලද ආයතනික නායකයින් 100 දෙනා අතරට ජයවීර ද ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lmd.lk/wp-content/uploads/2019/12/45-Dilith-Jayaweera.jpg|title=LMD 100 Club}}&lt;/ref&gt;

==අධ්‍යාපනය==
ජයවීර සිය ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ගාල්ල [[ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය, ගාල්ල|ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලයෙන්]] ලබා ගත් අතර පසුව [[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය|කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ]] නීති පීඨයට සම්බන්ධ වූ අතර පසුව [[ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලය]]ට සම්බන්ධ වූ අතර එහිදී ඔහු නීතිඥවරයෙකු ලෙස සුදුසුකම් ලැබීය. ඔහු වේල්ස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් MBA උපාධියක් ද ලබා ඇත.

==ව්‍යවසායකත්ව වෘත්තිය==
වෘත්තියෙන් නීතිඥයෙකු වූ ජයවීර, 1993 දී [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ]] නීති පීඨයේදී මුණගැසුණු වරුණි අමුණුගම සමඟ හවුල්කාරිත්වයෙන් ට්‍රයඩ් ඇඩ්වර්ටයිසින් (පුද්ගලික) සමාගම (Triad Advertising (Pvt.) Limited) ආරම්භ කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History of Triad Advertising|url=http://www.triad.lk/history.php|access-date=22 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20091216143907/http://www.triad.lk/history.php|archive-date=16 December 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Bottomline 18 March 2009|url=http://www.thebottomline.lk/2009/03/18/Mantra7.htm|access-date=22 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120613012602/http://www.thebottomline.lk/2009/03/18/Mantra7.htm|archive-date=13 June 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

IV වන ඊලාම් යුද්ධයේදී [[එල්ටීටීඊ]] ට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාව, නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාවන්ගේ පැතිකඩ ඉහළ නැංවීම සඳහා [[ශ්‍රී ලංකා සන්නද්ධ හමුදා|ශ්‍රී ලංකා සන්නද්ධ හමුදා]] වෙනුවෙන් නිර්මාණය කරන ලද ව්‍යාපාරයක් වන '''අපි වෙනුවෙන් අපි''' නිවාස ව්‍යාපෘතියට ද ජයවීර අරමුදල් සැපයීය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.apiwenuwenapi.com/|title=www.apiwenuwenapi.com - Apiwenuwenapi Housing Project is a programme of Ministry of Defence in Sri Lanka.|website=www.apiwenuwenapi.com}}&lt;/ref&gt;

පශ්චාත් යුධ ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය තුළ, ජයවීර ආක්‍රමණශීලී ආයෝජකයෙකු ලෙස ප්‍රමුඛත්වයට පත්විය.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Financial Times 7th June 2011 Dial Dilith for a Deal|url=http://www.ft.lk/2011/06/07/dial-%E2%80%98dilith%E2%80%99-for-a-deal/|access-date=22 November 2011|archive-url=https://archive.today/20120803030220/http://www.ft.lk/2011/06/07/dial-%E2%80%98dilith%E2%80%99-for-a-deal/|archive-date=3 August 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Echelon Magazine January 2013 Dilith shrugs off mafia controversy |url=http://www.echelon.lk/home/dilith-jayaweera-shrugs-off-mafia-controversy/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225105152/http://www.echelon.lk/home/dilith-jayaweera-shrugs-off-mafia-controversy/ |archivedate=25 February 2014  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://businesstoday.lk/cover_page.php?issue=257|title=Business Today December 2012 Cover Story}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ceylontoday.lk/22-45903-news-detail-difficult-to-be-financially-successful-without-making-enemies.html/|title=Ceylon Today 27 October 2013 Difficult to be financially successful without making enemies}}&lt;/ref&gt; – ඔහුගේ ආයෝජන අංශය වන Divasa Equity, Citrus Leisure PLC සහ [[Colombo Land and Development Company|Colombo Land &amp; Development Company PLC]] වැනි පොදු ලැයිස්තුගත සමාගම්වල බහුතර කොටස් හිමියෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Financial Times 18 Oct 2011|url=http://www.ft.lk/2011/10/18/shareholders-give-thumbs-up-for-citrus-leisure/|access-date=22 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111120140301/http://www.ft.lk/2011/10/18/shareholders-give-thumbs-up-for-citrus-leisure/|archive-date=20 November 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Daily FT 21 May 2011|url=http://www.ft.lk/2011/05/21/dilith-buys-controlling-20-stake-in-liberty-plaza-owning-firm-for-rs-835-m/|access-date=22 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110830184324/http://www.ft.lk/2011/05/21/dilith-buys-controlling-20-stake-in-liberty-plaza-owning-firm-for-rs-835-m/|archive-date=30 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ජයවීර මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම වෙළඳ ආයතනය වන වසර 176 ක් පැරණි [[ජෝර්ජ් ස්ටුවර්ට් සමූහය]] භාර ගත්තේය. ජයවීර මහතා සිට්‍රස් ලෙෂර් පීඑල්සී, කලම්බු ලෑන්ඩ් පීඑල්සී සහ ට්‍රයඩ් (පුද්ගලික) සමාගම ඇතුළු සමාගම් කිහිපයක අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල තනතුරු දරා ඇති අතර ජෝර්ජ් ස්ටුවර්ට් සමාගම් සමූහයේ සභාපතිවරයා ද වේ.&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Financial Times 12 Sept 2011|url=http://www.ft.lk/2011/09/12/dilith-nimal-strike-it-big/|access-date=22 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222142858/http://www.ft.lk/2011/09/12/dilith-nimal-strike-it-big/|archive-date=22 February 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ජයවීරගේ මාධ්‍ය ආයෝජන අතරට රූපවාහිනී නාලිකා දෙකක් ([[ටීවී දෙරණ|දෙරණ මැක්‍රෝ එන්ටර්ටේන්මන්ට් (රූපවාහිනිය)]]), ජාතික ගුවන් විදුලි නාලිකාවක් ([[එෆ්එම් දෙරණ|දෙරණ මැක්‍රෝ එන්ටර්ටේන්මන්ට් (රේඩියෝ)]]) සහ ජාතික පුවත්පත් තුනක් ([[ශ්‍රී ලංකාවේ පුවත්පත් ලැයිස්තුව|ලිබර්ටි ප්‍රකාශකයින්]]) ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aruna.lk/|title=අරුණ|website=Aruna}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://themorning.lk/|title=Latest in the News Sphere &amp;#124; The Morning|website=Latest in the News Sphere &amp;#124; The Morning}}&lt;/ref&gt; ජයවීර [[ජෝර්ජ් ස්ටුවර්ට් සමූහ ව්‍යාපාරය]] සමාගම් හරහා සංචාරක සහ විවේකය, ඖෂධ, දේපළ සහ නිෂ්පාදන වැනි කර්මාන්තවලට ද පිවිස ඇත.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://georgesteuart.lk/|title=George Steuart Group of Companies|website=georgesteuart.lk}}&lt;/ref&gt;

==දේශපාලන ජීවිතය==
බහුවිධ සහයෝගය සහ උපායමාර්ගික මාධ්‍ය බලපෑම හරහා දිලිත් ජයවීර [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ]] ගේ [[2019 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය|2019 ජනාධිපතිවරණ ව්‍යාපාරය]] තුළ සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Derana Chairman Dilith reveals the Kelaniya cobra that made Gota president!|date=9 January 2023 |url=https://mawratanews.lk/news/derane-dilith-reveals-the-kelaniya-cobra-that-made-gota-president-cobra-white-or-black-story-is-excellent-voice-cut-heres-the-story-video/}}&lt;/ref&gt; දිවයින පුරා රාජපක්ෂ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ දෘශ්‍යතාව සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි දියුණු කරන මාධ්‍ය උපාය මාර්ගයක් ජයවීර විසින් සංවිධානය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Citation|title=අද දෙරණ රාත්‍රී 10.00 පුවත් විකාශය 2019.11.17|url=https://www.youtube.com/watch?v=i8SfogofKI8|date=2019-11-17}}&lt;/ref&gt;

දිලිත් ජයවීර 2023 දී ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනයට නිල වශයෙන් පිවිසියේ ඔහු [[මව්බිම ජනතා පක්ෂය]] (MJP) පිහිටුවා එහි නායකයා ලෙස පත් කිරීමත් සමඟ ය. පක්ෂයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නායකයා ලෙස උපදේශක තනතුරකට පත් කරන ලද [[හේමකුමාර නානායක්කාර]] ගෙන් පසුව ඔහු එම තනතුරට පත් විය.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sundaytimes.lk/online/news-online/Dilith-Jayaweera-enters-politics/2-1143168|title=Dilith Jayaweera enters politics|website=Times Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Information of Recognized Political Parties |url=https://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/pdf/pol_party_list/Officers/64_67.pdf |website=elections.gov.lk |publisher=Election Commission Legal, Investigation and Planning Division |language=ta, si}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asianmirror.lk/news/item/35451-dilith-jayaweera-assumes-leadership-of-mawbima-janatha-party,-eyes-national-elections|title=Dilith Jayaweera Assumes Leadership of Mawbima Janatha Party, Eyes National Elections|website=asianmirror.lk}}&lt;/ref&gt;නිවේදනයට පෙර, ජයවීර ඔහුගේ සමාගම් අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල තනතුරු කිහිපයකින් ඉල්ලා අස්විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ft.lk/front-page/Dilith-the-politician-quits-from-several-listed-company-boards/44-752985|title=Dilith the politician quits from several listed company boards &amp;#124; Daily FT|website=www.ft.lk}}&lt;/ref&gt;

===2024 ජනාධිපතිවරණය===
2024 අගෝස්තු 4 වන දින, [[ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2024|2024 ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරණයේදී]] [[කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ]] ජනාධිපති අපේක්ෂකයා ලෙස ජයවීර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. සර්වජන බලය යනු ජයවීර විසින් නායකත්වය දුන් දේශපාලන සන්ධානයක් වූ අතර, එය [[ජාතික නිදහස් පෙරමුණ]], පිවිතුරු හෙළ උරුමය, [[මව්බිම ජනතා පක්ෂය]], [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශික පෙරමුණ|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශික පෙරමුණ]], [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] සහ ස්වාධීන මන්ත්‍රීවරුන්ගේ සංසදයෙන් සමන්විත විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dilith Jayaweera named Presidential Candidate of 'Sarvajana Balaya' |url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=100990 |access-date=2024-08-31 |website=www.adaderana.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; ජයවීර &quot;තරුව&quot; සංකේතය යටතේ තරඟ කිරීම සඳහා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයෙන් නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dilith Jayaweera places deposits to contest Presidential Election |url=https://www.adaderana.lk/news.php?nid=101192 |access-date=2024-09-09 |website=www.adaderana.lk |language=en}}&lt;/ref&gt;

පළමු වටයේදී ඡන්ද 122,396ක් ලබා ගනිමින් ජයවීර හයවන ස්ථානයට පත්විය.&lt;ref name=&quot;EC-22.09.2024-1&quot;&gt;{{cite web|url=https://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/2024/09/PRE_2024_Results/All_Island_Result.pdf |title=Presidential Election 2024 – All island result – Without preferences |publisher=Election Commission of Sri Lanka |date=22 September 2024 |accessdate=6 October 2024 |archive-date=6 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006134849/https://elections.gov.lk/web/wp-content/uploads/2024/09/PRE_2024_Results/All_Island_Result.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ජයවීර [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන්]] [[2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|2024 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය]] සඳහා තරඟ කළ නමුත් ආසනයක් ලබා ගැනීමට අපොහොසත් විය. කෙසේ වෙතත්, ඔහු පාර්ලිමේන්තුවට ඇතුළු වූයේ ඔහුගේ පක්ෂය මැතිවරණයේදී ලබාගත් එකම [[ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්, ශ්‍රී ලංකාව|ජාතික ලැයිස්තුව]] ආසනය හරහාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sarvajana Balaya nominates Dilith Jayaweera as national list MP |url=https://www.dailymirror.lk/print/breaking-news/Sarvajana-Balaya-nominates-Dilith-Jayaweera-as-national-list-MP/108-296130 |access-date=2024-11-17 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}&lt;/ref&gt;

==මතභේද==
2011 දී කොළඹ දිසා විනිසුරුවරයා, TNL TV සභාපති සහ හිටපු ජනාධිපති [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]] ගේ සහෝදරයා සහ ඔහුගේ අධ්‍යක්ෂවරයෙකුට එරෙහිව, ඉසිර රේඩියෝ නම් දේශීය ගුවන් විදුලි නාලිකාවකින් දිලිත් ජයවීරට අපහාස කිරීම වළක්වාලමින් වාරණ නියෝගයක් නිකුත් කළේය. ගුවන් විදුලි වැඩසටහනකදී කරන ලද අපහාසාත්මක අදහස් දැක්වීම සම්බන්ධයෙන් දිලිත් ජයවීර විසින් ශාන් වික්‍රමසිංහ සහ ඔහුගේ සම සත්කාරකයාට එරෙහිව ගොනු කරන ලද නඩුවක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙම නියෝගය ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Financial Times 17 Nov 2011|url=http://www.ft.lk/2011/11/17/dilith-gets-enjoining-order-against-tnl-isira-radio/|access-date=22 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721051639/http://www.ft.lk/2011/11/17/dilith-gets-enjoining-order-against-tnl-isira-radio/|archive-date=21 July 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මෙම විෂය පිළිබඳ පුවතක් පළ කිරීම සම්බන්ධයෙන් අපහාස කිරීම සඳහා ජයවීර බීබීසී සිංහල සේවයට ඉල්ලීම් ලිපියක් ද යවා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Financial Times|url=http://www.ft.lk/2011/11/15/dilith-sues-bbc-bbc-sinhala-service-for-sterling-pounds-10-m/|accessdate=15 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111117210016/http://www.ft.lk/2011/11/15/dilith-sues-bbc-bbc-sinhala-service-for-sterling-pounds-10-m/|archive-date=17 November 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2015 දී, මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන අංශය (FCID) විසින් පොම්ප-සහ-ඩම්ප් යෝජනා ක්‍රම හරහා කොටස් වෙළඳපොළ හැසිරවීම සම්බන්ධයෙන් ඔහු කළ විමර්ශනය කැපී පෙනෙන සිදුවීමක් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-03-11 |title=Exposé: Tiran-Dilith And Sirisena: How The President Interfered To Prevent The Arrest Of Murder Suspect Wasantha Karannagoda |url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/expose-tiran-dilith-and-sirisena-how-the-president-interfered-to-prevent-the-arrest-of-murder-suspect-wasantha-karannagoda/ |access-date=2024-11-24 |website=Colombo Telegraph |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dilith Jayaweera Shrugs off Mafia Controversy - Echelon |url=https://echelon.lk/dilith-jayaweera-shrugs-off-mafia-controversy/ |access-date=2024-11-24 |website=echelon.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; නමුත් තවමත් කිසිවක් ඔප්පු වී නොමැත.

2020-21 දී, විශේෂයෙන් [[COVID-19 වසංගතය|COVID-19]] වසංගතය අතරතුර, මෙම පරීක්ෂණ කට්ටලවලින් ලැබූ ලාභ සම්බන්ධයෙන් සැලකිය යුතු මතභේද සහ විවේචන ඇති විය. බෞද්ධ පූජක පක්ෂයේ සමහර සාමාජිකයින් ඇතුළු [[Citrus Leisure|Critics]] කියා සිටියේ සමාගම පරීක්ෂණ කට්ටල ඉහළ මිලකට පෞද්ගලික රෝහල්වලට විකිණීමෙන් අධික ලාභ උපයා ඇති බවයි. නමුත් එය තවමත් ඔප්පු වී නොමැත.

==පෞද්ගලික ජීවිතය==
දිලිත් ජයවීර විවාහ වී සිටින්නේ කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ ඔහුගේ සමකාලීනයෙකු වූ නෙළුම් සමඟ ය. දිලිත්, ඔහුගේ සහෝදරයන් තිදෙනා වන ලලිත්, ගයාන් සහ උපුල් සමඟ, ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරයේ [[ගාල්ලේ]] හැදී වැඩුණි. ඔහුගේ පියා ඉඩම් පිළිබඳ අතිරේක රෙජිස්ට්‍රාර්වරයෙකු වූ අතර ඔහුගේ මව පාසල් විදුහල්පතිනියක් වූවාය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lmd.lk/dilith-jayaweera/|title = Dilith Jayaweera| date=September 2019 }}&lt;/ref&gt;
 

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

{{Members of the 17th Parliament of Sri Lanka}}

{{DEFAULTSORT:Jayaweera, Dilith}}
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[Category:1967 births]]
[[Category:21st-century businesspeople]]
[[Category:Alumni of St. Aloysius' College, Galle]]
[[Category:Alumni of the University of Colombo]]
[[Category:Candidates in the 2024 Sri Lankan presidential election]]
[[Category:Mass media company founders]]
[[Category:Mass media owners]]
[[Category:Members of the 17th Parliament of Sri Lanka]]
[[Category:People from Galle]]
[[Category:Sinhalese people]]
[[Category:Sri Lankan businesspeople]]
[[Category:Sri Lankan lawyers]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 17වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකික ව්‍යවසායකයන්]]</text>
      <sha1>qtfyr3711fcs83j337sx4170q9v75t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සොලමන් දූපතේ ජන විකාශනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184957</id>
    <revision>
      <id>800487</id>
      <parentid>800311</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20008" sha1="bys1tdcqmmlxkqybjjgusoe8ei91s3x" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 10px&quot;
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cfb;&quot; |ජනගහනය{{UN_Population|ref}}
|-
! style=&quot;background:#cfb;&quot; |වසර
! style=&quot;background:#cfb;&quot; |මිලියන
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |1950
| style=&quot;text-align:right;&quot; |0.09
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |2000
| style=&quot;text-align:right;&quot; |0.4
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |{{UN_Population|Year}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |{{#expr:{{formatnum:{{UN_Population|Solomon Islands}}|R}}/1e6 round 1}}
|}
2019 නොවැම්බර් සංගණනයේදී මුළු ජනගහනය 721,455 කි. 2021 වන විට, සොලමන් දූපත් වල පුද්ගලයින් 707,851 ක් සිටියහ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|title=Solomon Islands|date=2024-11-14|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2024-11-22|archive-date=2021-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022092556/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Solomon Islands |url=https://data.who.int/countries/090 |access-date=2024-11-22 |website=datadot |language=en}}&lt;/ref&gt; ජනගහනය පිරිමින් කෙරෙහි තරමක් නැඹුරු වී ඇති අතර, කාන්තාවන් සඳහා 356,000 ක් වූ අතර පිරිමින් 370,000 ක් පමණ සිටිති.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

=== ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ===
{{bar box|title=සොලමන් දූපත් වල ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්|titlebar=#ddd|left1=ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්|right1=ප්‍රතිශතය|float=right|bars={{bar percent|මෙලනීසියානු|darkgreen|95.3}}
{{bar percent|පොලිනීසියානු|purple|3.1}}
{{bar percent|මයික්‍රොනීසියානු|red|1.2}}
{{bar percent|චීන|black|0.1}}
{{bar percent|යුරෝපීය|orange|0.1}}
{{bar percent|වෙනත්|darkblue|0.1}}}}
[[File:A_close_up_shot_of_three_junior_AFL_player_holding_footballs_at_the_Lord_Howe_Settlement,_Honiara._(10661462334).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_close_up_shot_of_three_junior_AFL_player_holding_footballs_at_the_Lord_Howe_Settlement,_Honiara._(10661462334).jpg|thumb|හොනියාරාහි සොලමන් දූපත් වැසියෝ. දුඹුරු හෝ දුඹුරු පැහැති හිසකෙස් ඇති පුද්ගලයින්, යුරෝපීය මිශ්‍රණයකින් තොරව, විශේෂයෙන් ළමුන් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ.]]
සොලමන් දූපත් වැසියන්ගෙන් බහුතරයක් වාර්ගික වශයෙන් මෙලනීසියානු (95.3%) වේ. පොලිනීසියානු (3.1%) සහ මයික්‍රොනීසියානු (1.2%) අනෙක් සැලකිය යුතු කණ්ඩායම් දෙක වේ.&lt;ref name=&quot;Country profile: Solomon Islands&quot;&gt;CIA World Factbook. [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/ Country profile: Solomon Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211022092556/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|date=22 October 2021}}. Retrieved 21 October 2006.&lt;/ref&gt; යුරෝපීයයන් කිහිප දහස් ගණනක් සහ ඒ හා සමාන ජනවාර්ගික චීන ජාතිකයන් සංඛ්‍යාවක් සිටිති.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;Spiller, Penny: &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4930994.stm Riots highlight Chinese tensions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121202134436/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4930994.stm|date=2 December 2012}}&quot;, BBC News, Friday, 21 April 2006, 18:57 GMT&lt;/ref&gt;

=== භාෂා ===
ඉංග්‍රීසි රාජ්‍ය භාෂාව වුවද, ජනගහනයෙන් 1-2% කට පමණක් ඉංග්‍රීසි භාෂාව චතුර ලෙස සන්නිවේදනය කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, ඉංග්‍රීසි ක්‍රියෝල් ජාතිකයෙකු වන සොලමන් පිජින්, දේශීය ස්වදේශික භාෂා සමඟ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් කතා කරන රටේ තථ්‍ය භාෂාවකි. පිජින් පැපුවා නිව්ගිනියාවේ කතා කරන ටොක් පිසින් සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වේ.

සොලමන් දූපත් සඳහා ලැයිස්තුගත කර ඇති දේශීය භාෂා සංඛ්‍යාව 74 ක් වන අතර, ඉන් 70 ක් ජීවමාන භාෂා වන අතර 4 ක් වඳ වී ගොස් ඇති බව ජනවාර්ගික, ලෝක භාෂා වලට අනුව&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=SB Ethnologue report for Solomon Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004043023/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=SB|date=4 October 2012}}. Ethnologue.com. Retrieved 24 September 2010.&lt;/ref&gt; බටහිර සාගර භාෂා (ප්‍රධාන වශයෙන් අග්නිදිග සොලමන් කණ්ඩායමේ) මධ්‍යම දූපත් වල කතා කෙරේ. පොලිනීසියානු භාෂා දකුණේ රෙනෙල් සහ බෙලෝනා හි කතා කෙරේ; ඈත පෙරදිගින් ටිකෝපියා, අනුටා සහ ෆටුටකා; ඊසාන දෙසින් සිකායානා; සහ උතුරින් ලුවානියුවා (ඔන්ටොං ජාවා අටෝල්). කිරිබාති (අයි-කිරිබාති) සිට පැමිණි සංක්‍රමණික ජනගහනය ගිල්බටීස් භාෂාව කතා කරයි.

බොහෝ ආදිවාසී භාෂා ඔස්ට්‍රෝනියානු භාෂා වේ. බිලුවා, ලවුකලේව්, සැවෝසාවෝ සහ ටූඕ වැනි මධ්‍යම සොලමන් භාෂා පැපුවාන් භාෂා තුළ ස්වාධීන පවුලක් සාදයි.&lt;ref&gt;{{cite book |surname=Obata |given=Kazuko |url=https://openresearch-repository.anu.edu.au/bitstream/1885/146708/1/PL-540.pdf |title=A Grammar of Bilua: a Papuan language of the Solomon Islands |publisher=Pacific Linguistics. Research School of Pacific and Asian Studies. The Australian National University |year=2003 |isbn=0-85883-531-2 |series=Pacific Linguistics 540 |location=Canberra |page=1 |doi=10.15144/PL-540 |hdl=1885/146708 |access-date=2 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402072232/https://openresearch-repository.anu.edu.au/bitstream/1885/146708/1/PL-540.pdf |archive-date=2 April 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ආගම ===
[[File:Tanagai_Church.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tanagai_Church.jpg|thumb|ග්වාඩල්කැනල් හි ටනාගයි හි කතෝලික පල්ලිය]]
සොලමන් දූපත් වල ආගම 92% ක් ක්‍රිස්තියානි වේ. ප්‍රධාන ක්‍රිස්තියානි නිකායන් වන්නේ: ඇංග්ලිකන් 35%, කතෝලික 19%, දකුණු මුහුදු එවැන්ජලිකල් පල්ලිය 17%, එක්සත් පල්ලිය 11% සහ සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් 10%. අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි නිකායන් වන්නේ යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන්, නව අපෝස්තලික පල්ලිය (පල්ලි 80) සහ පසුකාලීන සාන්තුවරයන්ගේ ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පල්ලියයි.

තවත් 5% ක් ආදිවාසී විශ්වාසයන්ට අනුගත වෙති. ඉතිරි 3% ඉස්ලාම් හෝ බහායි ඇදහිල්ලට අනුගත වෙති. මෑත කාලීන වාර්තාවලට අනුව, සොලමන් දූපත් වල ඉස්ලාම් ආගම මුස්ලිම්වරුන් 350 ක් පමණ වන අතර,&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 September 2007 |title=International Religious Freedom Report 2007 |url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90154.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216011516/https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90154.htm |archive-date=16 December 2019 |access-date=18 June 2012 |publisher=State.gov}}&lt;/ref&gt; අහමදියා ඉස්ලාමීය ප්‍රජාවේ සාමාජිකයින් ද ඇතුළුව.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ahmadiyya Solomon Islands |url=http://ahmadiyya.org.au/index.asp?docname=sol/maini.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322163506/http://ahmadiyya.org.au/index.asp?docname=sol%2Fmaini.htm |archive-date=22 March 2012 |access-date=7 July 2011 |publisher=Ahmadiyya.org.au}}&lt;/ref&gt;

=== සෞඛ්‍ය ===
2018 දී, තහවුරු කරන ලද මැලේරියා ආසාදන රෝගීන් 59,191 ක් සිටි අතර, ඉන් 59.3% (35,072) ප්ලාස්මෝඩියම් වයිවැක්ස් සහ 26.7% (15,771) ප්ලාස්මෝඩියම් ෆැල්සිපරම් විය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Wangdi|first1=Kinley|last2=Sarma|first2=Haribondu|last3=Leaburi|first3=John|last4=McBryde|first4=Emma|last5=Clements|first5=Archie C. A.|date=2020|title=Evaluation of the malaria reporting system supported by the District Health Information System 2 in Solomon Islands|journal=Malaria Journal|language=en|volume=19|issue=1|page=372|doi=10.1186/s12936-020-03442-y|issn=1475-2875|pmc=7568381|pmid=33069245|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; කුඩා පරිමාණ අධ්‍යයනයකින් කාන්තාවන් 296 දෙනෙකුගෙන් 20% ක් ක්ලැමීඩියා ට්‍රැකෝමැටිස් රෝගීන් වාර්තා කර තිබුණි.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Marks|first1=M.|last2=Kako|first2=H.|last3=Butcher|first3=R.|last4=Lauri|first4=B.|last5=Puiahi|first5=E.|last6=Pitakaka|first6=R.|last7=Sokana|first7=O.|last8=Kilua|first8=G.|last9=Roth|first9=A.|last10=Solomon|first10=A. W.|last11=Mabey|first11=D. C.|date=2015-04-28|title=Prevalence of sexually transmitted infections in female clinic attendees in Honiara, Solomon Islands|journal=BMJ Open|language=en|volume=5|issue=4|pages=e007276|doi=10.1136/bmjopen-2014-007276|pmc=4420977|pmid=25922103}}&lt;/ref&gt; 2021 දී, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව, මරණ සඳහා ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ ඉෂ්මික හෘද රෝග වන අතර, පසුව ආඝාතය සහ දියවැඩියාවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solomon Islands |url=https://data.who.int/countries/090 |access-date=2024-11-21 |website=datadot |language=en}}&lt;/ref&gt; තවත් බහුලව දක්නට ලැබෙන සිද්ධියක් වන්නේ සිකා වෛරසය සහ ඩෙංගු වෛරසයයි. රටේ ඩෙංගු උණ ප්‍රථම වරට වාර්තා වූයේ 1982 දී හොනියාරා හි ය. 2013 දී පසුව ඇති වූ වසංගතයක් හේතුවෙන් එහි පළමු වාර්තා වූ මරණය සිදුවිය. පසුව, සොලමන් දූපත් 2015 දී එහි පළමු සිකා වෛරස් පැතිරීම වාර්තා කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Russell|first1=Tanya L.|last2=Horwood|first2=Paul F.|last3=Harrington|first3=Humpress|last4=Apairamo|first4=Allan|last5=Kama|first5=Nathan J.|last6=Bobogare|first6=Albino|last7=MacLaren|first7=David|last8=Burkot|first8=Thomas R.|date=2022-02-10|title=Seroprevalence of dengue, Zika, chikungunya and Ross River viruses across the Solomon Islands|journal=PLOS Neglected Tropical Diseases|language=en|volume=16|issue=2|pages=e0009848|doi=10.1371/journal.pntd.0009848|pmc=8865700|pmid=35143495|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== අධ්‍යාපනය ===
[[File:Fenualoa_Tuo_school_children.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fenualoa_Tuo_school_children.jpg|thumb|ෆෙනුවාලෝවා හි ටූඕ ගම්මානයේ පාසලේ ළමුන්]]
[[File:Tanagai_Schule.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tanagai_Schule.jpg|thumb|ග්වාඩල්කැනල් හි ටනාගයි හි පාසල]]
සොලමන් දූපත් වල අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය නොවන අතර, පාසල් යන වයසේ දරුවන්ගෙන් සියයට 60 කට පමණක් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයට ප්‍රවේශය ඇත.&lt;ref name=&quot;ilab&quot;&gt;[http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/tda2001/Solomon-islands.htm &quot;Solomon Islands&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830073107/http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/tda2001/solomon-islands.htm |date=2010-08-30 }} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/tda2001/solomon-islands.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830073107/http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/tda2001/solomon-islands.htm |access-date=26 September 2025 |archive-date=30 August 2010}}. ''2001 Findings on the Worst Forms of Child Labor''. [[Bureau of International Labor Affairs]], [[United States Department of Labor]] (2002). This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;spc.int&quot;&gt;{{cite web |title=Solomon Islands Population Characteristics |url=http://www.spc.int/prism/Country/SB/Stats/Publication/DHS07/factsheet/SOL-DHS_1-Pop.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612032326/http://www.spc.int/prism/Country/SB/Stats/Publication/DHS07/factsheet/SOL-DHS_1-Pop.pdf |archive-date=12 June 2011 |access-date=7 July 2011 |website=Spc.int}}&lt;/ref&gt; අගනුවර ඇතුළු විවිධ ස්ථානවල ළදරු පාසල් ඇත, නමුත් ඒවා නොමිලේ නොවේ. පැසිෆික් දූපත් ජාතීන් 12 ක මණ්ඩප ඇති දකුණු පැසිෆික් විශ්ව විද්‍යාලයට, අගනුවර වන හොනියාරා, ග්වාඩල්කැනල් හි මණ්ඩපයක් ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=8 May 2025 |title=Home – USP Solomon Islands Campus |url=https://www.usp.ac.fj/usp-solomon-islands/}}&lt;/ref&gt;

1990 සිට 1994 දක්වා, දළ ප්‍රාථමික පාසල් ඇතුළත් වීම සියයට 84.5 සිට සියයට 96.6 දක්වා ඉහළ ගියේය.&lt;ref name=&quot;ilab&quot; /&gt; 2001 වන විට සොලමන් දූපත් සඳහා ප්‍රාථමික පාසල් පැමිණීමේ අනුපාත නොතිබුණි.[15] අධ්‍යාපන පහසුකම් පුළුල් කිරීමට සහ ඇතුළත් වීමේ අනුපාත වැඩි කිරීමට අධ්‍යාපන හා මානව සම්පත් සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව සැලසුම් කර තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, රජයේ අරමුදල් නොමැතිකම සහ වැඩසටහන් සම්බන්ධීකරණය දුර්වල වීම හේතුවෙන් මෙම ක්‍රියාමාර්ගවලට බාධා එල්ල වී ඇත.&lt;ref name=&quot;ilab&quot; /&gt; අධ්‍යාපනය සඳහා වෙන් කරන ලද රජයේ අයවැයෙන් ප්‍රතිශතය 1998 දී සියයට 9.7 ක් වූ අතර එය 1990 දී සියයට 13.2 ක් විය.&lt;ref name=&quot;ilab&quot; /&gt; පිරිමින්ගේ අධ්‍යාපනික සාක්ෂාත් කර ගැනීම් කාන්තාවන්ගේ අධ්‍යාපනික සාක්ෂාත් කර ගැනීමට වඩා ඉහළ අගයක් ගනී.&lt;ref name=&quot;spc.int&quot; /&gt; 2015 දී වැඩිහිටි ජනගහනයේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 84.1% ක් විය (පිරිමින් 88.9%, කාන්තාවන් 79.23%).&lt;ref&gt;{{cite web |title=The World Factbook – Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2103.html#136 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124171442/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2103.html#136 |archive-date=24 November 2016 |access-date=2 March 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;

මානව හිමිකම් මිනුම් මුලපිරීම (HRMI)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Human Rights Measurement Initiative – The first global initiative to track the human rights performance of countries |url=https://humanrightsmeasurement.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308173546/https://humanrightsmeasurement.org/ |archive-date=8 March 2022 |access-date=27 March 2022 |website=humanrightsmeasurement.org}}&lt;/ref&gt; සොයා ගන්නේ සොලමන් දූපත් රටේ ආදායම් මට්ටම මත පදනම්ව අධ්‍යාපන අයිතිය සඳහා ඉටු කළ යුතු ප්‍රමාණයෙන් 70.1% ක් පමණක් ඉටු කරන බවයි.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web |title=Solomon Islands – HRMI Rights Tracker |url=https://rightstracker.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519142734/https://rightstracker.org/ |archive-date=19 May 2022 |access-date=27 March 2022 |website=rightstracker.org |language=en}}&lt;/ref&gt; ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සහ ද්විතීයික අධ්‍යාපනය යන දෙකටම ඇති අයිතිවාසිකම් දෙස බැලීමෙන් HRMI අධ්‍යාපනයේ අයිතිය බිඳ දමයි. සොලමන් දූපත් වල ආදායම් මට්ටම සැලකිල්ලට ගනිමින්, ජාතිය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සඳහා එහි සම්පත් (ආදායම) මත පදනම්ව කළ හැකි දේවලින් 94.9% ක් අත්කර ගනිමින් සිටින නමුත් ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සඳහා 45.4% ක් පමණි.&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>bys1tdcqmmlxkqybjjgusoe8ei91s3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කිරිබුරුල්ලේ ප්‍රදාහ රෝගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190781</id>
    <revision>
      <id>800464</id>
      <parentid>798378</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T01:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10072" sha1="aytqehktu3fvhgkcot5xf8s55rs1mzs" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =කිරිබුරුල්ලේ ප්‍රදාහ රෝගය
|synonym          =බුරුලු ප්‍රදාහය, ස්තන ප්‍රදාහය, බුරුළු ප්‍රදාහය
|image            =Atlas of clinical surgery; with special reference to diagnosis and treatment for practitioners and students (1908) (14768289625).jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =1900 ගණන්වල මුල් භාගයේ බුරුළු ප්‍රදාහයේ චිත්‍රයක්
|pronounce        ={{IPAc-en|m|æ|s|t|ˈ|aɪ|t|ᵻ|s}}
|specialty        =[[නාරිවේදය|නාරිවේදය]]
|symptoms         =පියයුරු වේදනාව සහ රතු පැහැ ගැනීම, උණ&lt;ref name=Ob2016/&gt;
|onset            =වේගවත්&lt;ref name=Ob2016/&gt;
|duration         =
|causes           =
|risks            =
|diagnosis        =රෝග ලක්ෂණ මත පදනම්ව&lt;ref name=AFP2008/&gt;
|differential     =සිර වුණු කිරි නාලය,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Ferri|first1=Fred F.|title=Ferri's Clinical Advisor 2010 E-Book: 1 හි පොත් 5|date=2009|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323076852|page=593|url=https://books.google.ca/books?id=rtcoDwAAQBAJ&amp;pg=PA593|language=en|access-date=2017-12-09|archive-date=2019-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916141356/https://books.google.ca/books?id=rtcoDwAAQBAJ&amp;pg=PA593|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[පියයුරු ඉදිමීම]],&lt;ref&gt;{{උපුටා දක්වන පොත |last1=බුටාරෝ |first1=ටෙරී මහන් |last2=ට්‍රයිබුල්ස්කි |first2=ජෝආන් |last3=බේලි |first3=පැට්‍රීෂියා පොල්ගාර් |last4=සැන්ඩ්බර්ග්-කුක් |first4=ජෝආන් |title=ප්‍රාථමික සත්කාර: සහයෝගීතා පිළිවෙතක් |date=2007 |publisher=එල්සෙවියර් සෞඛ්‍ය විද්‍යාව |isbn=978-0323078412 |page=PT1608 |url=https://books.google.ca/books?id=9UKXp6dSSgEC&amp;pg=PT1608 |access-date=2017-12-09 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925130845/https://books.google.ca/books?id=9UKXp6dSSgEC&amp;pg=PT1608 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[පියයුරු පිළිකා]] (දුර්ලභයි)&lt;ref name=Ob2016/&gt;
|prevention       =හොඳ තාක්ෂණයක් සහිතව නිතර [[මව්කිරි දීම]]&lt;ref name=AFP2008/&gt;
|treatment        =[[ප්‍රතිජීවක|ප්‍රතිජීවක]] ([[සෙෆලෙක්සින්]]), [[ඉබුප්‍රොෆෙන්]]&lt;ref name=AFP2008/&gt;&lt;ref name=Ob2016/&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =මව්කිරි දෙන කාන්තාවන්ගෙන් 10% ක්&lt;ref name=AFP2008/&gt;
|deaths           =
}}

'''කිරිබුරුල්ලේ ප්‍රදාහ රෝගය''' යනු [[තනය|පියයුරු]] හෝ බුරුල්ලේ ඇති වන [[ප්‍රදාහ|දැවිල්ලක්]] වන අතර එය සාමාන්‍යයෙන් [[මවුකිරි දීම|මව්කිරි දීම]] සමඟ සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Berens PD|title=Breast Pain: Engorgement, Nipple Pain, and Mastitis|journal=Clinical Obstetrics and Gynecology|volume=58|issue=4|pages=902–14|date=December 2015|pmid=26512442|doi=10.1097/GRF.0000000000000153|url=https://semanticscholar.org/paper/a3f96251efd59a92f82ed618dda1fea955027fbe|access-date=2020-01-22|archive-date=2021-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828160043/https://www.semanticscholar.org/paper/Breast-Pain%3A-Engorgement%2C-Nipple-Pain%2C-and-Berens/a3f96251efd59a92f82ed618dda1fea955027fbe|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBerens2015&quot;&gt;Berens PD (December 2015). [https://semanticscholar.org/paper/a3f96251efd59a92f82ed618dda1fea955027fbe &quot;Breast Pain: Engorgement, Nipple Pain, and Mastitis&quot;]. ''Clinical Obstetrics and Gynecology''. '''58''' (4): &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;902–&lt;/span&gt;14. [[Digital object identifier|doi]]:[https://doi.org/10.1097%2FGRF.0000000000000153 10.1097/GRF.0000000000000153]. [[පබ්මෙඩ්|PMID]]&amp;nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26512442 26512442]. [https://web.archive.org/web/20210828160043/https://www.semanticscholar.org/paper/Breast-Pain%3A-Engorgement%2C-Nipple-Pain%2C-and-Berens/a3f96251efd59a92f82ed618dda1fea955027fbe Archived] from the original on 2021-08-28&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2020-01-22&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.semanticscholar.org/paper/Breast-Pain%3A-Engorgement%2C-Nipple-Pain%2C-and-Berens/a3f96251efd59a92f82ed618dda1fea955027fbe |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828160043/https://www.semanticscholar.org/paper/Breast-Pain%3A-Engorgement%2C-Nipple-Pain%2C-and-Berens/a3f96251efd59a92f82ed618dda1fea955027fbe |access-date=2026-02-28 |archive-date=2021-08-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=The Worldwatch Institute|title=State of the World 2006: Special Focus: China and India|date=2015|publisher=Island Press|isbn=9781610916332|page=36|url=https://books.google.ca/books?id=24TCBgAAQBAJ&amp;pg=PA36|language=en|access-date=2017-12-09|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003181637/https://books.google.ca/books?id=24TCBgAAQBAJ&amp;pg=PA36|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Ratcliffe|first=Stephen D.|title=Family Medicine Obstetrics|date=2008|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0323043069|page=634|url=https://books.google.ca/books?id=oHkHP3JLArIC&amp;pg=PA634|language=en|access-date=2017-12-09|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003141552/https://books.google.ca/books?id=oHkHP3JLArIC&amp;pg=PA634|url-status=live}}&lt;/ref&gt; රෝග ලක්ෂණ අතර සාමාන්‍යයෙන් එම ප්‍රදේශයේ වේදනාව සහ රතු පැහැ ගැනීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt; බොහෝ විට ඒ ආශ්‍රිත [[උණ]] සහ සාමාන්‍ය වේදනාවක් ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt; ආරම්භය සාමාන්‍යයෙන් තරමක් වේගවත් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු පළමු මාස කිහිපය මෙය තුළ සිදු වේ.&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt; සංකූලතා අතරට සැරව ගෙඩි සෑදීම ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;AFP2008&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Spencer JP|title=Management of mastitis in breastfeeding women|url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2008-09-15_78_6/page/727|journal=American Family Physician|volume=78|issue=6|pages=727–31|date=September 2008|pmid=18819238}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFSpencer2008&quot;&gt;Spencer JP (September 2008). &quot;Management of mastitis in breastfeeding women&quot;. ''American Family Physician''. '''78''' (6): &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;727–&lt;/span&gt;31. [[පබ්මෙඩ්|PMID]]&amp;nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18819238 18819238].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

අවදානම් සාධක අතරට ළදරුවා පියයුරු අල්ලා ගැනීම දුර්වල වීම, ඉරිතලා ඇති තනපුඩු, පියයුරු පොම්ප භාවිතා කිරීම සහ කිරි වැරීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt; බහුලවම මේ සම්බන්ධ වන බැක්ටීරියා වන්නේ ''ස්ටැෆිලොකොකස්'' සහ ''ස්ට්‍රෙප්ටොකොකුස වේ.''&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt; රෝග විනිශ්චය සාමාන්‍යයෙන් රෝග ලක්ෂණ මත පදනම් වේ.&lt;ref name=&quot;AFP2008&quot; /&gt; සැරවගෙඩි; විස්ඵෝට තිබේ දැයි හඳුනා ගැනීම සඳහා අල්ට්‍රා සවුන්ඩ් (අතිධ්වනි පරිලෝකනය) ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt;

මෙම රෝගය වැළැක්වීම සඳහා සුදුසුම ක්‍රමය වන්නේ නිසි මව්කිරි දීමේ ක්‍රම අනුගමනය කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;AFP2008&quot; /&gt; ආසාදනයක් ඇති විට, සෙෆලෙක්සින් වැනි [[ප්‍රතිජීවක]] නිර්දේශ කළ හැක.&lt;ref name=&quot;AFP2008&quot; /&gt; පියයුරු හිස් කිරීම සුව කිරීම සඳහා වැදගත් වන බැවින්, මව්කිරි දීම සාමාන්‍යයෙන් දිගටම කරගෙන යා යුතුය.&lt;ref name=&quot;AFP2008&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt; ප්‍රෝබයොටික් වලින් ප්‍රතිලාභ ලැබෙන බවට තාවකාලික සාක්ෂි සහාය දක්වයි.&lt;ref name=&quot;Ob2016&quot; /&gt; මව්කිරි දෙන කාන්තාවන්ගෙන් 10% ක් පමණ මෙම රෝගයට ගොදුරු වේ.&lt;ref name=&quot;AFP2008&quot; /&gt;

== ආශ්‍රිත ==
&lt;references /&gt;
[[Category:කාන්තා රෝග]]
[[Category:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>aytqehktu3fvhgkcot5xf8s55rs1mzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190922</id>
    <revision>
      <id>800447</id>
      <parentid>800412</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>IDB.S විසින් [[තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි (Thilina Hettiarachchi)]] සිට [[තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: Si &amp; En title to Si Only Title</comment>
      <origin>800412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9822" sha1="8jn93opvkol00hydxsvwk1uqbacf87q" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි&lt;br&gt;Thilina Hettiarachchi&lt;br&gt;திலிந ஹெட்டிஆரச்சி
| birth_date = {{Birth date and age|1985|10|3}}
| birth_place = Kurunegala, Sri Lanka
| nationality = Sri Lankan
| education = St. Anne's College, Kurunegala
| occupation = Entrepreneur
| known_for = Founder of Deep Tec Engineering
| spouse = Dulari Hasanthika
| father = Rajakaruna Hettiarachchi
}}
'''තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි''' (ඉංග්‍රීසි: Thilina Hettiarachchi; උපත 3 ඔක්තෝබර් 1985) යනු ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාරිකයෙකු වන අතර Deep Tec Engineering (Pvt) Ltd සමාගමේ ආරම්භකයා සහ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරයා වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.lankadeepa.lk/business/%E0%B6%9C%E0%B6%BB%E0%B6%B8%E0%B6%BA-%E0%B6%B4%E0%B6%BB%E0%B6%AF%E0%B7%81-%E0%B6%B1%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B6%A7%E0%B7%80%E0%B6%B8%E0%B6%A7-Deep-Tec-%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B6%B1-%E0%B6%AD%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B6%BB-%E0%B6%A2%E0%B6%BD-%E0%B7%83%E0%B7%84-%E0%B7%83%E0%B6%BB%E0%B6%BA-%E0%B6%B6%E0%B6%BD-%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%B3%E0%B6%B8/9-686042|title=ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ නගාසිටවීමට Deep Tec වතින තිරසාර ජල සහ සූර්ය බල විසඳුම්|work=Lankadeepa|access-date=8 March 2026|language=si}}&lt;/ref&gt; ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ සූර්ය බලශක්ති පද්ධති, ජල පොම්පන තාක්ෂණ සහ තිරසාර ජල සැපයුම් ව්‍යාපෘති ක්ෂේත්‍රවල කටයුතු කරනු ලබන ව්‍යාපාරිකයෙකු ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=About Us – Deep Tec Engineering |url=https://www.deeptec.lk/about-us/ |access-date=8 March 2026 |website=Deep Tec Engineering}}&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ Deep Tec Engineering&lt;ref&gt;{{cite web |date=2018-06-08 |title=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka, No. 2,075 |url=https://www.documents.gov.lk/view/gazettes/2018/6/2018-06-08(I-IIB)E.pdf |access-date=2026-03-19 |publisher=Government of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලට සූර්ය බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන ජල පොම්පන පද්ධති හඳුන්වාදීම සහ තිරසාර ජල සැපයුම් විසඳුම් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වී ඇත.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.ft.lk/business/Deep-Tec-Engineering-expands-to-uplift-rural-Sri-Lanka-through-sustainable-water-and-solar-solutions/34-785881|title=Deep Tec Engineering expands to uplift rural Sri Lanka through sustainable water and solar solutions|date=20 December 2025|work=Daily FT|access-date=8 March 2026|archive-date=20 December 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251220085757/https://www.ft.lk/business/Deep-Tec-Engineering-expands-to-uplift-rural-Sri-Lanka-through-sustainable-water-and-solar-solutions/34-785881|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://island.lk/deep-tec-engineering-drives-rural-growth-with-solar-water-solutions/|title=Deep Tec Engineering drives rural growth with solar water solutions|work=The Island|access-date=8 March 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thilina Hettiarachchi – Member Profile |url=https://bni.lk/en-SL/memberdetails?encryptedMemberId=sMl9lpNu2wuHOkgoLSRhgw%3D%3D&amp;name=Thilina+Hettiarachchi |access-date=2026-03-15 |website=BNI Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය ==
 තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි 1985 ඔක්තෝබර් 3 දින [[කුරුණෑගල]] හි උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා '''රාජකරුණා හෙට්ටිආරච්චි''' ය. ඔහුගේ පාසල් අධ්‍යාපනය ශාන්ත ආනා විද්‍යාලය, කුරුණෑගල හිදී ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
ඔහු ව්‍යාපාර කළමනාකරණ හා අලෙවිකරණය සම්බන්ධ අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. ඔහු University of Suffolk හි MBA උපාධියක් 2022 වර්ෂයේදී ලබා ඇති බව සඳහන් වේ. තවද Sri Lanka Institute of Marketing හි Higher National Diploma වැඩසටහනක් ද සම්පූර්ණ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web |title=Thilina Hettiarachchi – ContactOut Profile |url=https://contactout.com/thilina-hettiarachchi-68482 |access-date=8 March 2026 |website=ContactOut}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://sinhala.lankabusinessnews.com/deep-tec-engineering-water-solar-solution-sinhala/|title=Deep Tec Engineering තිරසාර ජල හා සූර්ය බල විසඳුම් මගින් ග්‍රාමීය ශ්‍රී ලංකාව උන්නති කරයි|date=11 December 2025|work=Sri Lanka Business News|access-date=8 March 2026|language=si}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
 තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි විසින් Deep Tec Engineering (Pvt) Ltd සමාගම ආරම්භ කර එහි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කරයි. සමාගම සූර්ය බලශක්ති පද්ධති, කෘෂිකාර්මික ජල පොම්පන පද්ධති සහ ග්‍රාමීය ජල සැපයුම් සඳහා ඉංජිනේරු විසඳුම් සපයන ආයතනයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.ft.lk/business/Deep-Tec-Engineering-expands-to-uplift-rural-Sri-Lanka-through-sustainable-water-and-solar-solutions/34-785881|title=Deep Tec Engineering expands to uplift rural Sri Lanka through sustainable water and solar solutions|date=20 December 2025|work=Daily FT|access-date=8 March 2026}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ සමාගම ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලට සූර්ය බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන ජල පොම්පන පද්ධති හඳුන්වාදීම සහ තිරසාර බලශක්ති විසඳුම් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ව්‍යාපෘති රැසක් ක්‍රියාත්මක කර ඇත.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://mawbima.lk/wp-content/uploads/2024/03/FT-27-02-2024-FT.pdf|title=ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ නගාසිටවීමට Deep Tec වතින තිරසාර ජල සහ සූර්ය බල විසඳුම්|date=27 February 2024|work=මව්බිම|access-date=8 March 2026|language=si|format=PDF}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;ඔහුගේ මූලිකත්වයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජල සැපයුම් හා සූර්ය බලශක්ති විසඳුම් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ව්‍යාපෘති රාශියක් සිදු කර ඇත. එය සූර්ය ජල පොම්පන පද්ධති ක්ෂේත්‍රයේ සැලකිය යුතු වෙළඳපොළ කොටසක් ලබාගෙන ඇති අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ ලෝක බැංකුව වැනි ජාත්‍යන්තර ආයතන සමඟ ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dailymirror.lk/business/Deep-Tec-Engineering-uplifts-rural-SL-through-sustainable-water-solar-solutions/215-329869|title=Deep Tec Engineering uplifts rural SL through sustainable water, solar solutions|date=9 January 2026|work=Daily Mirror|access-date=8 March 2026}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන ==
'''Best Entrepreneur of the Year 2025''' – Iconic Awards Sri Lanka.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== පුද්ගලික ජීවිතය ==
තිළිණ හෙට්ටිආරච්චිගේ දුලාරි හසන්තිකා මහත්මිය සමඟ 2013 වර්ෂයේ දෙසැම්බර් 12 වන දින විවාහ වූ අතර ඔවුන්ට පුතෙකු සහ දියණියක් සිටී.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://www.deeptec.lk/about-us/ Deep Tec Engineering – Official website]

* [https://www.linkedin.com/in/thilina-hettiarachchi-85876828/ Thilina Hettiarachchi on LinkedIn]

* https://web.facebook.com/thilinahetti Thilina Hettiarach

[[ප්‍රවර්ගය:1985 births]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:Sri Lankan businesspeople]]
[[ප්‍රවර්ගය:Sri Lankan entrepreneurs]]
[[ප්‍රවර්ගය:People from Kurunegala]]</text>
      <sha1>8jn93opvkol00hydxsvwk1uqbacf87q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193686</id>
    <revision>
      <id>800478</id>
      <parentid>794796</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T05:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 1960s */ links</comment>
      <origin>800478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17317" sha1="rq2qre9hsej3gpmqlqjex637zxseumd" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය කළ යුතුය}}{{Infobox political party
| name             = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) 
| native_name      = Ceylon Communist Party (Maoist) &lt;br&gt; சிலோன் கம்யூனிஸ்ட் கட்சி (மாவோயிஸ்ட்)
| logo             = 
| colorcode        = #FF0000
| leader           = 
| chairperson      = 
| president        = 
| general_secretary = අජිත් රූපසිංහ සුරේන්ද්‍ර (2017 පසුව)
| founders         = [[N. Shanmugathasan]] &lt;br&gt; [[P. Kumarasiri|Premalal Kumarasiri]]
| leader1_title    = 
| leader1_name     = 
| slogan           = 
| founded          = {{Start date and age|1964}}
| dissolved        = 
| merger           = 
| split            = [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]
| predecessor      = 
| merged           = 
| successor        = 
| headquarters     = 
| newspaper        = 
| student_wing     = 
| youth_wing       = 
| membership_year  = 
| membership       = 
| ideology         = {{ubl|class=nowrap|[[කොමියුනිට්ස්වාදය]]|[[මාක්ස්වාදය–ලෙනින්වාදය]]|[[මාඕ සේතුං චින්තනය]]|[[සංස්කරණ විරෝධී]]}}
| position         = උග්‍ර සමාජවාදී
| religion         = 
| national         = 
| international    = [[Revolutionary Internationalist Movement|RIM]] (defunct)
| affiliation1_title = 
| affiliation1     = 
| colors           = {{color box|Red}} [[Red]]
| seats1_title     = 
| seats1           = 
| seats2_title     = 
| seats2           = 
| seats3_title     = 
| seats3           = 
| symbol           = 
| flag             = [[File:South Asian Communist Banner.svg|150px]]
| website          = 
| country          = Sri Lanka
| footnotes        = 
}}
'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M))''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂයකි.ඒය 1964 දී [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (CCP) බිදීමෙන් පසු ආරම්භ විය.  මුලදී, කැඩී ගිය කණ්ඩායම තමන්ව &quot;ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය&quot; ලෙසද හඳුනා ගත් අතර, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමඟ දෘෂ්ටිවාදාත්මක පෙළගැස්ම හේතුවෙන් එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං අංශය) ලෙස අවිධිමත් ලෙස නම් කරන ලදී. 1960 ගණන්වල අග භාගය වන විට, පක්ෂය රටේ ප්‍රධාන වාමාංශික දේශපාලන බලවේගයන්ගෙන් එකක් බවට පත්ව තිබුණි. එහි ආරම්භක නායකත්වයට '''ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි''' සහ '''එන්. ෂන්මුගතසන්''' ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2430|title=Hon. Kumarasiri, Premalal M.P.|work=Directory of Past Members|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=17 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== History ==

=== 1960s ===

==== Background ====
{{Main|Communist Party of Sri Lanka}}
1963 ජුනි මාසයේදී, [[ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් සහ ප්‍රගතිශීලී තරුණ සංගම් සම්මේලනය]] වෙනුවෙන් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සහ ඩී. බී. අල්විස්, [[සමස්ත චීන තරුණ සම්මේලනය]] සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කළ අතර, එමඟින් සංවිධාන දෙක අතර සහයෝගීතාව ඇති විය. 1963 දී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට]] කළ සංචාරයේදී, ඔවුන් චීනයේ උප අගමැති සහ විදේශ අමාත්‍ය [[චෙන් යී (මාෂල්)|චෙන් යී]] හමුවිය.&lt;ref name=&quot;KAS Commemoration Volume&quot;&gt;{{cite web |url= http://noolaham.net/project/128/12749/12749.html  |title=KAS Commemoration Volume }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Agreement with All-China Youth Federation 1963&quot;&gt;{{cite web |url= https://books.google.com/books?id=fygeErC30GkC&amp;q=K.+A.+Subramaniam+D.+B.+Alwis&amp;pg=RA14-PA9 |title=Agreement with All-China Youth Federation 1963|year=1963}} from [[CIA]] report&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Joint Statement with photo on Page 4|url=http://noolaham.net/project/280/27944/27944.pdf|newspaper=The Worker (Tholilai) from Sri Lanka|date=23 November 1963}}&lt;/ref&gt;

==== මූලික සංවිධායක කමිටුව ====
1963 නොවැම්බර් 17 වැනි දින පක්ෂය විසින් සංවිධායක කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී:
* ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි
* එන්.සන්මුගතාසන්
* ඩී.එන්.නදුන්ගේ
* ඩී.කේ.ඩී.ජිනේන්ද්‍රපාල
* හිග්ගොඩ ධර්මසේන
* කේ.මානික්කවාසගර්
* එන්.එල් පෙරේරා
* කේ.විමලපාල
* කේ කුලවීරසිංහම්
* ඩබ්ලිව්.එස්. ද සිරිවර්ධන
* ඒ.ඩී.චාල්ෂාමි
* වොට්සන් ප්‍රනාන්දු
* ඩබ්ලිව් ඒ ධර්මදාස
* එස්.එම් වික්‍රමසිංහ
* ඒ ජයසූරිය
* ඩී.ඒ.ගුණසේකර
*සිරිල් කුලතුංග
* වික්ටර් සිල්වා
* [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]
* සුසීමා
* K. V. ක්‍රිෂ්ණකුට්ටි
* එස් ජනප්‍රිය
* කැන්ටි අබේසේකර
* ඊ.ටී. මූර්ති
* ධර්මදාස ජයකොඩි
* එච්.ජී.ඒ.ද සිල්වා
* එස් එම් පී ද සිල්වා
* එච්.එම්.පී.මොහිදීන්
* D. M. J. අබේගුණවර්ධන
* ඕ.ඒ. රමියා
* ඩී.බී. ලුවිස්
* ජේ.එස්. මනෝහර්
* එස් සිවදාසන්
* සමරසිරි ද සිල්වා
* පී විජයතිලක&lt;ref&gt;''[http://massline.org/PekingReview/PR1963/PR1963-50.pdf Peking Review]'', Issue 50 dated 13 December 1963&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marxists.org. ''[https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/to-all.htm To All Marxist-Leninists Inside the Ceylon Communist Party]''&lt;/ref&gt;

==== ආරම්භය ====
1964 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M)) විධිමත් ලෙස පිහිටුවන ලදී. එම වසරේ අගභාගයේදී, CCP(M) නියෝජනය කරමින් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි, ෂෝගේ ශ්‍රී ලංකා නිල සංචාරයේදී [[ෂෝ එන්ලායි]] (මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ පළමු [[අග්‍රාමාත්‍ය]]) පිළිගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27956/27956.pdf|title=Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14}}&lt;/ref&gt;

==== Early years and first splits ====
{{Main|Janatha Vimukthi Peramuna}}

In 1964, [[Rohana Wijeweera]] joined the CCP(M) as a functionary but grew disillusioned with the party's perceived lack of revolutionary zeal. On 14 May 1965, he founded the [[Janatha Vimukthi Peramuna]] (JVP) after mobilising like-minded youth. Around the same time, the Peradiga Sulanga (Broad Wind) faction, led by Gamini Yapa, also split from the CCP(M).&lt;ref name=&quot;Rohana-Lanka-library&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lankalibrary.com/pol/jvp1971.htm |title=A Lost Revolution: The JVP Insurrection 1971 |work=LankaLibrary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa&quot;&gt;{{cite web |url=https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |title=Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa |access-date=2021-04-07 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703145925/https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Later in 1965, W. A. Dharmadasa rejoined the original Ceylon Communist Party (CCP), having previously worked to expand the CCP(M)'s influence in Tamil-speaking regions.&lt;ref name=&quot;W. A. Dharmadasa&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1964.07.04 |title=W. A. Dharmadasa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

==== Representation in Parliament ====
From 1965 to 1970, [[S. D. Bandaranayake]] represented the CCP(M)'s views in Parliament. He vocally supported anti-caste struggles in northern Sri Lanka, visiting the region alongside N. Sanmugathasan and [[K. A. Subramaniam]] to express solidarity with marginalised communities.&lt;ref name=&quot;Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K. A. Subramaniam &quot;&gt;{{cite web |url= https://umanitoba.ca/faculties/arts/departments/history/media/wisdomofhindsight.pdf |title= Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K.A. Subramaniam}}&lt;/ref&gt;

In 1966, Bandaranayake raised parliamentary questions about a banned protest procession against caste oppression in Chunnakam on 21 October 1966. The CCP(M) defied the police ban, leading to a violent crackdown in which numerous cadres sustained severe injuries.&lt;ref name=&quot;Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27965/27965.pdf |title=Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

On 1 May 1969, S. D. Bandaranayake, D. K. D. Jinendrapala, and Watson Fernando were arrested in Colombo after the United National Party (UNP) government outlawed May Day rallies. Simultaneously, CCP(M) leaders in [[Jaffna]], including K. A. Subramaniam (who required months of recuperation at N. Sanmugathasan's residence), were brutally assaulted by police. Bandaranayake later challenged these actions in Parliament.&lt;ref name=&quot;Banned 1969 May Day rally&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/420/41944/41944.pdf  |title= Banned 1969 May Day rally }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://archive.sooddram.com/Articles/otherbooks/Nov2012/Nov262012_Suppaiya.htm |title=Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012}}&lt;/ref&gt;

=== 1970s ===
{{Main|Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)|New-Democratic Marxist-Leninist Party}}

In 1972, some cadres criticised party leader N. Shanmugathasan's opposition to the United Front (UF) government, arguing that the UF represented a &quot;progressive force&quot;. While Shanmugathasan was abroad in Albania in April 1972, a group consisting of D. N. Nadunge, Watson Fernando, E. T. Moorthy, D. A. Gunasekara, and [[V.A. Kandasamy]] attempted to seize control of the party. This faction later regrouped and, at a meeting held on 12 November 1972, adopted the name [[Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)]]. They sought to align the Maoist movement more closely with the UF, although this group remained relatively minor in comparison to Shanmugathasan's Ceylon Communist Party (Maoist), which continued to receive strong support from [[Samal De Silva]], Kanti Abeyasekere, and K.A. Subramaniam.&lt;ref name=b&gt;{{cite book|title=Asian Analysis|url=https://books.google.com/books?id=6pRTAAAAIAAJ|year=1972|page=46}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8B%E0%AE%B4%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%A8%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |title=Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://inioru.com/%E0%AE%95%E0%AF%87-%E0%AE%8F-%E0%AE%9A%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%8E%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%B1%E0%AF%8A/ |title=Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012}}&lt;/ref&gt;

Following the death of [[Mao Zedong]] and the ascendancy of [[Deng Xiaoping]] in China, the party firmly denounced the new direction taken by the Chinese leadership. In 1978, under Shanmugathasan's leadership, the party issued a public statement defying the Central Committee’s decision by rejecting the [[Three Worlds Theory]] and refusing to endorse the right to Tamil [[self-determination]]. This stance resulted in a split, as proponents of Tamil self-determination and supporters of the Three Worlds Theory—including Samal De Silva, K. A. Subramaniam, [[S. K. Senthivel]], and S. D. Bandaranayake—left the party and established a new political organisation, the [[New-Democratic Marxist-Leninist Party|Communist Party of Sri Lanka (Left)]].&lt;ref name=&quot; NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.icor.info/2018-1/ndmlp-40th-anniversary-seminar-and-meeting  |title=  NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dm&gt;{{cite web |url= https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/history.pdf  |title=  The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%AA%E0%AE%9F%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%AE%E0%AF%8D:18875.JPG |title=Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bannedthought.net/SriLanka/NDP/ND52.pdf |title=Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake }}&lt;/ref&gt;

=== 1980s onwards ===
The party reorganised itself internationally among those who reaffirmed [[Maoism]], becoming one of the signatories to the founding declaration of the [[Revolutionary Internationalist Movement]].

In 1991, a conference was held which reconstituted the party as the Ceylon Communist Party (Maoist). N. Shanmugathasan continued to lead the party until his death in 1993.

Following Shanmugathasan's demise, Ajith Rupasinghe Surendra assumed leadership of the party. Under his guidance, the Ceylon Communist Party (Maoist) maintained its ideological stance and continued its political activities until his death in 2017.

==International affiliations==
The party maintained strong ties with China during the era of Mao Zedong. Following the onset of the [[Naxalite-Maoist insurgency|Naxalite insurgency]] in India, the CCP supported the [[Communist Party of India (Marxist-Leninist)|CPI (M-L)]] by serving as a liaison between the [[Naxalites]] and the Chinese leadership.&lt;ref&gt;Singh, Prakash. The Naxalite Movement in India. New Delhi: Rupa &amp; Co., 1999. p. 24.&lt;/ref&gt; 

Ajith Rupasinghe Surendra was affiliated with the pro-democracy factions involved in the [[Nepalese Civil War]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://revcom.us/a/489/awtwns-in-memory-of-comrade-surendra-en.html|title=In memory of Ajith Surendra Valentine Rupasinghe (Comrade Surendra)}}&lt;/ref&gt; The party was also a member of the now-defunct Revolutionary Internationalist Movement.

== See also ==
* [[Communist Party of Sri Lanka]]
* [[Communist Party of India (Maoist)]]
* [[Left Liberation Front]]
* [[People's Liberation Army, Nepal]]
* [[List of anti-revisionist groups]]

==References==
{{Reflist}}
{{Sri Lankan political parties}}
{{Communism}}
{{Maoism}}
{{Authority control}}

[[Category:1964 establishments in Ceylon]]
[[Category:Anti-revisionist organizations]]
[[Category:Communist parties in Sri Lanka]]
[[Category:Coordination Committee of Maoist Parties and Organisations of South Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Defunct Maoist parties]]
[[Category:Maoism in Asia]]
[[Category:Maoist parties]]
[[Category:Political parties established in 1964]]
[[Category:Revolutionary Internationalist Movement|Sri Lanka]]</text>
      <sha1>rq2qre9hsej3gpmqlqjex637zxseumd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800483</id>
      <parentid>800478</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T06:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Early years and first splits */</comment>
      <origin>800483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18157" sha1="tbizu6gdhzu2a3wc389ms04mxzvxu7e" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය කළ යුතුය}}{{Infobox political party
| name             = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) 
| native_name      = Ceylon Communist Party (Maoist) &lt;br&gt; சிலோன் கம்யூனிஸ்ட் கட்சி (மாவோயிஸ்ட்)
| logo             = 
| colorcode        = #FF0000
| leader           = 
| chairperson      = 
| president        = 
| general_secretary = අජිත් රූපසිංහ සුරේන්ද්‍ර (2017 පසුව)
| founders         = [[N. Shanmugathasan]] &lt;br&gt; [[P. Kumarasiri|Premalal Kumarasiri]]
| leader1_title    = 
| leader1_name     = 
| slogan           = 
| founded          = {{Start date and age|1964}}
| dissolved        = 
| merger           = 
| split            = [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]
| predecessor      = 
| merged           = 
| successor        = 
| headquarters     = 
| newspaper        = 
| student_wing     = 
| youth_wing       = 
| membership_year  = 
| membership       = 
| ideology         = {{ubl|class=nowrap|[[කොමියුනිට්ස්වාදය]]|[[මාක්ස්වාදය–ලෙනින්වාදය]]|[[මාඕ සේතුං චින්තනය]]|[[සංස්කරණ විරෝධී]]}}
| position         = උග්‍ර සමාජවාදී
| religion         = 
| national         = 
| international    = [[Revolutionary Internationalist Movement|RIM]] (defunct)
| affiliation1_title = 
| affiliation1     = 
| colors           = {{color box|Red}} [[Red]]
| seats1_title     = 
| seats1           = 
| seats2_title     = 
| seats2           = 
| seats3_title     = 
| seats3           = 
| symbol           = 
| flag             = [[File:South Asian Communist Banner.svg|150px]]
| website          = 
| country          = Sri Lanka
| footnotes        = 
}}
'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M))''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂයකි.ඒය 1964 දී [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (CCP) බිදීමෙන් පසු ආරම්භ විය.  මුලදී, කැඩී ගිය කණ්ඩායම තමන්ව &quot;ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය&quot; ලෙසද හඳුනා ගත් අතර, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමඟ දෘෂ්ටිවාදාත්මක පෙළගැස්ම හේතුවෙන් එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං අංශය) ලෙස අවිධිමත් ලෙස නම් කරන ලදී. 1960 ගණන්වල අග භාගය වන විට, පක්ෂය රටේ ප්‍රධාන වාමාංශික දේශපාලන බලවේගයන්ගෙන් එකක් බවට පත්ව තිබුණි. එහි ආරම්භක නායකත්වයට '''ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි''' සහ '''එන්. ෂන්මුගතසන්''' ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2430|title=Hon. Kumarasiri, Premalal M.P.|work=Directory of Past Members|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=17 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== History ==

=== 1960s ===

==== Background ====
{{Main|Communist Party of Sri Lanka}}
1963 ජුනි මාසයේදී, [[ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් සහ ප්‍රගතිශීලී තරුණ සංගම් සම්මේලනය]] වෙනුවෙන් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සහ ඩී. බී. අල්විස්, [[සමස්ත චීන තරුණ සම්මේලනය]] සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කළ අතර, එමඟින් සංවිධාන දෙක අතර සහයෝගීතාව ඇති විය. 1963 දී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට]] කළ සංචාරයේදී, ඔවුන් චීනයේ උප අගමැති සහ විදේශ අමාත්‍ය [[චෙන් යී (මාෂල්)|චෙන් යී]] හමුවිය.&lt;ref name=&quot;KAS Commemoration Volume&quot;&gt;{{cite web |url= http://noolaham.net/project/128/12749/12749.html  |title=KAS Commemoration Volume }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Agreement with All-China Youth Federation 1963&quot;&gt;{{cite web |url= https://books.google.com/books?id=fygeErC30GkC&amp;q=K.+A.+Subramaniam+D.+B.+Alwis&amp;pg=RA14-PA9 |title=Agreement with All-China Youth Federation 1963|year=1963}} from [[CIA]] report&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Joint Statement with photo on Page 4|url=http://noolaham.net/project/280/27944/27944.pdf|newspaper=The Worker (Tholilai) from Sri Lanka|date=23 November 1963}}&lt;/ref&gt;

==== මූලික සංවිධායක කමිටුව ====
1963 නොවැම්බර් 17 වැනි දින පක්ෂය විසින් සංවිධායක කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී:
* ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි
* එන්.සන්මුගතාසන්
* ඩී.එන්.නදුන්ගේ
* ඩී.කේ.ඩී.ජිනේන්ද්‍රපාල
* හිග්ගොඩ ධර්මසේන
* කේ.මානික්කවාසගර්
* එන්.එල් පෙරේරා
* කේ.විමලපාල
* කේ කුලවීරසිංහම්
* ඩබ්ලිව්.එස්. ද සිරිවර්ධන
* ඒ.ඩී.චාල්ෂාමි
* වොට්සන් ප්‍රනාන්දු
* ඩබ්ලිව් ඒ ධර්මදාස
* එස්.එම් වික්‍රමසිංහ
* ඒ ජයසූරිය
* ඩී.ඒ.ගුණසේකර
*සිරිල් කුලතුංග
* වික්ටර් සිල්වා
* [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]
* සුසීමා
* K. V. ක්‍රිෂ්ණකුට්ටි
* එස් ජනප්‍රිය
* කැන්ටි අබේසේකර
* ඊ.ටී. මූර්ති
* ධර්මදාස ජයකොඩි
* එච්.ජී.ඒ.ද සිල්වා
* එස් එම් පී ද සිල්වා
* එච්.එම්.පී.මොහිදීන්
* D. M. J. අබේගුණවර්ධන
* ඕ.ඒ. රමියා
* ඩී.බී. ලුවිස්
* ජේ.එස්. මනෝහර්
* එස් සිවදාසන්
* සමරසිරි ද සිල්වා
* පී විජයතිලක&lt;ref&gt;''[http://massline.org/PekingReview/PR1963/PR1963-50.pdf Peking Review]'', Issue 50 dated 13 December 1963&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marxists.org. ''[https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/to-all.htm To All Marxist-Leninists Inside the Ceylon Communist Party]''&lt;/ref&gt;

==== ආරම්භය ====
1964 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M)) විධිමත් ලෙස පිහිටුවන ලදී. එම වසරේ අගභාගයේදී, CCP(M) නියෝජනය කරමින් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි, ෂෝගේ ශ්‍රී ලංකා නිල සංචාරයේදී [[ෂෝ එන්ලායි]] (මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ පළමු [[අග්‍රාමාත්‍ය]]) පිළිගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27956/27956.pdf|title=Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14}}&lt;/ref&gt;

==== Early years and first splits ====
{{Main|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ}}

1964 දී, [[රෝහණ විජේවීර]] ක්‍රියාකාරිකයෙකු ලෙස සීසීපී(එම්) පක්ෂයට සම්බන්ධ වූ නමුත් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී ජ්වලිතයක් නොමැතිකම ගැන කලකිරීමට පත් විය. 1965 මැයි 14 වන දින, සමාන අදහස් ඇති තරුණයින් බලමුලු ගැන්වීමෙන් පසු ඔහු [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] (ජේවීපී) ආරම්භ කළේය. ඒ කාලයේදීම, ගාමිණී යාපාගේ නායකත්වයෙන් යුත් පෙරදිග සුළඟ (පුළුල් සුළං) කණ්ඩායම ද සීසීපී(එම්) පක්ෂයෙන් වෙන් විය.&lt;ref name=&quot;Rohana-Lanka-library&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lankalibrary.com/pol/jvp1971.htm |title=A Lost Revolution: The JVP Insurrection 1971 |work=LankaLibrary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa&quot;&gt;{{cite web |url=https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |title=Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa |access-date=2021-04-07 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703145925/https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

පසුව 1965 දී, දෙමළ කතා කරන ප්‍රදේශවල සීසීපී(එම්) හි බලපෑම පුළුල් කිරීමට කලින් කටයුතු කළ ඩබ්ලිව්. ඒ. ධර්මදාස නැවත මුල් [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]ට සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;W. A. Dharmadasa&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1964.07.04 |title=W. A. Dharmadasa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

==== Representation in Parliament ====
From 1965 to 1970, [[S. D. Bandaranayake]] represented the CCP(M)'s views in Parliament. He vocally supported anti-caste struggles in northern Sri Lanka, visiting the region alongside N. Sanmugathasan and [[K. A. Subramaniam]] to express solidarity with marginalised communities.&lt;ref name=&quot;Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K. A. Subramaniam &quot;&gt;{{cite web |url= https://umanitoba.ca/faculties/arts/departments/history/media/wisdomofhindsight.pdf |title= Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K.A. Subramaniam}}&lt;/ref&gt;

In 1966, Bandaranayake raised parliamentary questions about a banned protest procession against caste oppression in Chunnakam on 21 October 1966. The CCP(M) defied the police ban, leading to a violent crackdown in which numerous cadres sustained severe injuries.&lt;ref name=&quot;Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27965/27965.pdf |title=Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

On 1 May 1969, S. D. Bandaranayake, D. K. D. Jinendrapala, and Watson Fernando were arrested in Colombo after the United National Party (UNP) government outlawed May Day rallies. Simultaneously, CCP(M) leaders in [[Jaffna]], including K. A. Subramaniam (who required months of recuperation at N. Sanmugathasan's residence), were brutally assaulted by police. Bandaranayake later challenged these actions in Parliament.&lt;ref name=&quot;Banned 1969 May Day rally&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/420/41944/41944.pdf  |title= Banned 1969 May Day rally }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://archive.sooddram.com/Articles/otherbooks/Nov2012/Nov262012_Suppaiya.htm |title=Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012}}&lt;/ref&gt;

=== 1970s ===
{{Main|Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)|New-Democratic Marxist-Leninist Party}}

In 1972, some cadres criticised party leader N. Shanmugathasan's opposition to the United Front (UF) government, arguing that the UF represented a &quot;progressive force&quot;. While Shanmugathasan was abroad in Albania in April 1972, a group consisting of D. N. Nadunge, Watson Fernando, E. T. Moorthy, D. A. Gunasekara, and [[V.A. Kandasamy]] attempted to seize control of the party. This faction later regrouped and, at a meeting held on 12 November 1972, adopted the name [[Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)]]. They sought to align the Maoist movement more closely with the UF, although this group remained relatively minor in comparison to Shanmugathasan's Ceylon Communist Party (Maoist), which continued to receive strong support from [[Samal De Silva]], Kanti Abeyasekere, and K.A. Subramaniam.&lt;ref name=b&gt;{{cite book|title=Asian Analysis|url=https://books.google.com/books?id=6pRTAAAAIAAJ|year=1972|page=46}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8B%E0%AE%B4%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%A8%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |title=Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://inioru.com/%E0%AE%95%E0%AF%87-%E0%AE%8F-%E0%AE%9A%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%8E%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%B1%E0%AF%8A/ |title=Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012}}&lt;/ref&gt;

Following the death of [[Mao Zedong]] and the ascendancy of [[Deng Xiaoping]] in China, the party firmly denounced the new direction taken by the Chinese leadership. In 1978, under Shanmugathasan's leadership, the party issued a public statement defying the Central Committee’s decision by rejecting the [[Three Worlds Theory]] and refusing to endorse the right to Tamil [[self-determination]]. This stance resulted in a split, as proponents of Tamil self-determination and supporters of the Three Worlds Theory—including Samal De Silva, K. A. Subramaniam, [[S. K. Senthivel]], and S. D. Bandaranayake—left the party and established a new political organisation, the [[New-Democratic Marxist-Leninist Party|Communist Party of Sri Lanka (Left)]].&lt;ref name=&quot; NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.icor.info/2018-1/ndmlp-40th-anniversary-seminar-and-meeting  |title=  NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dm&gt;{{cite web |url= https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/history.pdf  |title=  The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%AA%E0%AE%9F%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%AE%E0%AF%8D:18875.JPG |title=Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bannedthought.net/SriLanka/NDP/ND52.pdf |title=Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake }}&lt;/ref&gt;

=== 1980s onwards ===
The party reorganised itself internationally among those who reaffirmed [[Maoism]], becoming one of the signatories to the founding declaration of the [[Revolutionary Internationalist Movement]].

In 1991, a conference was held which reconstituted the party as the Ceylon Communist Party (Maoist). N. Shanmugathasan continued to lead the party until his death in 1993.

Following Shanmugathasan's demise, Ajith Rupasinghe Surendra assumed leadership of the party. Under his guidance, the Ceylon Communist Party (Maoist) maintained its ideological stance and continued its political activities until his death in 2017.

==International affiliations==
The party maintained strong ties with China during the era of Mao Zedong. Following the onset of the [[Naxalite-Maoist insurgency|Naxalite insurgency]] in India, the CCP supported the [[Communist Party of India (Marxist-Leninist)|CPI (M-L)]] by serving as a liaison between the [[Naxalites]] and the Chinese leadership.&lt;ref&gt;Singh, Prakash. The Naxalite Movement in India. New Delhi: Rupa &amp; Co., 1999. p. 24.&lt;/ref&gt; 

Ajith Rupasinghe Surendra was affiliated with the pro-democracy factions involved in the [[Nepalese Civil War]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://revcom.us/a/489/awtwns-in-memory-of-comrade-surendra-en.html|title=In memory of Ajith Surendra Valentine Rupasinghe (Comrade Surendra)}}&lt;/ref&gt; The party was also a member of the now-defunct Revolutionary Internationalist Movement.

== See also ==
* [[Communist Party of Sri Lanka]]
* [[Communist Party of India (Maoist)]]
* [[Left Liberation Front]]
* [[People's Liberation Army, Nepal]]
* [[List of anti-revisionist groups]]

==References==
{{Reflist}}
{{Sri Lankan political parties}}
{{Communism}}
{{Maoism}}
{{Authority control}}

[[Category:1964 establishments in Ceylon]]
[[Category:Anti-revisionist organizations]]
[[Category:Communist parties in Sri Lanka]]
[[Category:Coordination Committee of Maoist Parties and Organisations of South Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Defunct Maoist parties]]
[[Category:Maoism in Asia]]
[[Category:Maoist parties]]
[[Category:Political parties established in 1964]]
[[Category:Revolutionary Internationalist Movement|Sri Lanka]]</text>
      <sha1>tbizu6gdhzu2a3wc389ms04mxzvxu7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800495</id>
      <parentid>800483</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T09:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Representation in Parliament */</comment>
      <origin>800495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20416" sha1="97yyq1vl3trt9k3drdb7vhyyj91alm1" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය කළ යුතුය}}{{Infobox political party
| name             = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) 
| native_name      = Ceylon Communist Party (Maoist) &lt;br&gt; சிலோன் கம்யூனிஸ்ட் கட்சி (மாவோயிஸ்ட்)
| logo             = 
| colorcode        = #FF0000
| leader           = 
| chairperson      = 
| president        = 
| general_secretary = අජිත් රූපසිංහ සුරේන්ද්‍ර (2017 පසුව)
| founders         = [[N. Shanmugathasan]] &lt;br&gt; [[P. Kumarasiri|Premalal Kumarasiri]]
| leader1_title    = 
| leader1_name     = 
| slogan           = 
| founded          = {{Start date and age|1964}}
| dissolved        = 
| merger           = 
| split            = [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]
| predecessor      = 
| merged           = 
| successor        = 
| headquarters     = 
| newspaper        = 
| student_wing     = 
| youth_wing       = 
| membership_year  = 
| membership       = 
| ideology         = {{ubl|class=nowrap|[[කොමියුනිට්ස්වාදය]]|[[මාක්ස්වාදය–ලෙනින්වාදය]]|[[මාඕ සේතුං චින්තනය]]|[[සංස්කරණ විරෝධී]]}}
| position         = උග්‍ර සමාජවාදී
| religion         = 
| national         = 
| international    = [[Revolutionary Internationalist Movement|RIM]] (defunct)
| affiliation1_title = 
| affiliation1     = 
| colors           = {{color box|Red}} [[Red]]
| seats1_title     = 
| seats1           = 
| seats2_title     = 
| seats2           = 
| seats3_title     = 
| seats3           = 
| symbol           = 
| flag             = [[File:South Asian Communist Banner.svg|150px]]
| website          = 
| country          = Sri Lanka
| footnotes        = 
}}
'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M))''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂයකි.ඒය 1964 දී [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (CCP) බිදීමෙන් පසු ආරම්භ විය.  මුලදී, කැඩී ගිය කණ්ඩායම තමන්ව &quot;ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය&quot; ලෙසද හඳුනා ගත් අතර, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමඟ දෘෂ්ටිවාදාත්මක පෙළගැස්ම හේතුවෙන් එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං අංශය) ලෙස අවිධිමත් ලෙස නම් කරන ලදී. 1960 ගණන්වල අග භාගය වන විට, පක්ෂය රටේ ප්‍රධාන වාමාංශික දේශපාලන බලවේගයන්ගෙන් එකක් බවට පත්ව තිබුණි. එහි ආරම්භක නායකත්වයට '''ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි''' සහ '''එන්. ෂන්මුගතසන්''' ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2430|title=Hon. Kumarasiri, Premalal M.P.|work=Directory of Past Members|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=17 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== History ==

=== 1960s ===

==== Background ====
{{Main|Communist Party of Sri Lanka}}
1963 ජුනි මාසයේදී, [[ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් සහ ප්‍රගතිශීලී තරුණ සංගම් සම්මේලනය]] වෙනුවෙන් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සහ ඩී. බී. අල්විස්, [[සමස්ත චීන තරුණ සම්මේලනය]] සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කළ අතර, එමඟින් සංවිධාන දෙක අතර සහයෝගීතාව ඇති විය. 1963 දී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට]] කළ සංචාරයේදී, ඔවුන් චීනයේ උප අගමැති සහ විදේශ අමාත්‍ය [[චෙන් යී (මාෂල්)|චෙන් යී]] හමුවිය.&lt;ref name=&quot;KAS Commemoration Volume&quot;&gt;{{cite web |url= http://noolaham.net/project/128/12749/12749.html  |title=KAS Commemoration Volume }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Agreement with All-China Youth Federation 1963&quot;&gt;{{cite web |url= https://books.google.com/books?id=fygeErC30GkC&amp;q=K.+A.+Subramaniam+D.+B.+Alwis&amp;pg=RA14-PA9 |title=Agreement with All-China Youth Federation 1963|year=1963}} from [[CIA]] report&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Joint Statement with photo on Page 4|url=http://noolaham.net/project/280/27944/27944.pdf|newspaper=The Worker (Tholilai) from Sri Lanka|date=23 November 1963}}&lt;/ref&gt;

==== මූලික සංවිධායක කමිටුව ====
1963 නොවැම්බර් 17 වැනි දින පක්ෂය විසින් සංවිධායක කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී:
* ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි
* එන්.සන්මුගතාසන්
* ඩී.එන්.නදුන්ගේ
* ඩී.කේ.ඩී.ජිනේන්ද්‍රපාල
* හිග්ගොඩ ධර්මසේන
* කේ.මානික්කවාසගර්
* එන්.එල් පෙරේරා
* කේ.විමලපාල
* කේ කුලවීරසිංහම්
* ඩබ්ලිව්.එස්. ද සිරිවර්ධන
* ඒ.ඩී.චාල්ෂාමි
* වොට්සන් ප්‍රනාන්දු
* ඩබ්ලිව් ඒ ධර්මදාස
* එස්.එම් වික්‍රමසිංහ
* ඒ ජයසූරිය
* ඩී.ඒ.ගුණසේකර
*සිරිල් කුලතුංග
* වික්ටර් සිල්වා
* [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]
* සුසීමා
* K. V. ක්‍රිෂ්ණකුට්ටි
* එස් ජනප්‍රිය
* කැන්ටි අබේසේකර
* ඊ.ටී. මූර්ති
* ධර්මදාස ජයකොඩි
* එච්.ජී.ඒ.ද සිල්වා
* එස් එම් පී ද සිල්වා
* එච්.එම්.පී.මොහිදීන්
* D. M. J. අබේගුණවර්ධන
* ඕ.ඒ. රමියා
* ඩී.බී. ලුවිස්
* ජේ.එස්. මනෝහර්
* එස් සිවදාසන්
* සමරසිරි ද සිල්වා
* පී විජයතිලක&lt;ref&gt;''[http://massline.org/PekingReview/PR1963/PR1963-50.pdf Peking Review]'', Issue 50 dated 13 December 1963&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marxists.org. ''[https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/to-all.htm To All Marxist-Leninists Inside the Ceylon Communist Party]''&lt;/ref&gt;

==== ආරම්භය ====
1964 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M)) විධිමත් ලෙස පිහිටුවන ලදී. එම වසරේ අගභාගයේදී, CCP(M) නියෝජනය කරමින් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි, ෂෝගේ ශ්‍රී ලංකා නිල සංචාරයේදී [[ෂෝ එන්ලායි]] (මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ පළමු [[අග්‍රාමාත්‍ය]]) පිළිගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27956/27956.pdf|title=Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14}}&lt;/ref&gt;

==== Early years and first splits ====
{{Main|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ}}

1964 දී, [[රෝහණ විජේවීර]] ක්‍රියාකාරිකයෙකු ලෙස සීසීපී(එම්) පක්ෂයට සම්බන්ධ වූ නමුත් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී ජ්වලිතයක් නොමැතිකම ගැන කලකිරීමට පත් විය. 1965 මැයි 14 වන දින, සමාන අදහස් ඇති තරුණයින් බලමුලු ගැන්වීමෙන් පසු ඔහු [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] (ජේවීපී) ආරම්භ කළේය. ඒ කාලයේදීම, ගාමිණී යාපාගේ නායකත්වයෙන් යුත් පෙරදිග සුළඟ (පුළුල් සුළං) කණ්ඩායම ද සීසීපී(එම්) පක්ෂයෙන් වෙන් විය.&lt;ref name=&quot;Rohana-Lanka-library&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lankalibrary.com/pol/jvp1971.htm |title=A Lost Revolution: The JVP Insurrection 1971 |work=LankaLibrary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa&quot;&gt;{{cite web |url=https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |title=Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa |access-date=2021-04-07 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703145925/https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

පසුව 1965 දී, දෙමළ කතා කරන ප්‍රදේශවල සීසීපී(එම්) හි බලපෑම පුළුල් කිරීමට කලින් කටයුතු කළ ඩබ්ලිව්. ඒ. ධර්මදාස නැවත මුල් [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]ට සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;W. A. Dharmadasa&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1964.07.04 |title=W. A. Dharmadasa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

==== පාර්ලිමේන්තු නියෝජනය ====
1965 සිට 1970 දක්වා කාලය තුළ [[එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]] පාර්ලිමේන්තුවේදී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී) මතය නියෝජනය කළේය. ඔහු උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල විරෝධී අරගලයන්ට ප්‍රසිද්ධියේ සහය පළ කළ අතර, කොන් කරන ලද ජනතාවට සහයෝගීතාවය දැක්වීම සඳහා එන්. සන්මුගදාසන් සහ [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සමඟ එම ප්‍රදේශයේ සංචාරය කළේය.&lt;ref name=&quot;Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K. A. Subramaniam &quot;&gt;{{cite web |url= https://umanitoba.ca/faculties/arts/departments/history/media/wisdomofhindsight.pdf |title= Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K.A. Subramaniam}}&lt;/ref&gt;

[[:ta:ஒக்டோபர் எழுச்சி (இலங்கை)|1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින චුන්නාකම්හිදී]] කුල පීඩනයට එරෙහිව පැවති, තහනම් කරන ලද විරෝධතා පාගමනක් පිළිබඳව බණ්ඩාරනායක මහතා 1966 දී පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න මතු කළේය. ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) පොලිස් තහනම නොතකා කටයුතු කළ අතර, එය ප්‍රචණ්ඩ මර්දනයකට තුඩු දුන්නේය. එහිදී පක්ෂයේ සාමාජිකයන් (ක්‍රියාකාරිකයින්) රැසකට බරපතල තුවාල සිදු විය.&lt;ref name=&quot;Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27965/27965.pdf |title=Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

1969 මැයි 1 වන දින එක්සත් ජාතික පක්ෂ (එජාප) ආණ්ඩුව විසින් මැයි දින රැලිය තහනම් කිරීමෙන් අනතුරුව, [[එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]], ඩී. කේ. ඩී. ජිනේන්ද්‍රපාල සහ [[වොට්සන් ප්‍රනාන්දු]] කොළඹදී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. එම අවස්ථාවේදීම, යාපනය|යාපනයේ සිටි ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී) නායකයින්, විශේෂයෙන්ම [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] ඇතුළු පිරිස පොලිසියේ අමානුෂික ප්‍රහාරයකට ලක් විය (තුවාල ලැබූ සුබ්‍රමණියම්ට සුවය ලැබීම සඳහා [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන් |එන්. සන්මුගදාසන්ගේ]] නිවසේ මාස ගණනාවක් ගත කිරීමට සිදු විය). පසුව බණ්ඩාරනායක මහතා මෙම ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න කළේය.&lt;ref name=&quot;Banned 1969 May Day rally&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/420/41944/41944.pdf  |title= Banned 1969 May Day rally }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://archive.sooddram.com/Articles/otherbooks/Nov2012/Nov262012_Suppaiya.htm |title=Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012}}&lt;/ref&gt;

=== 1970s ===
{{Main|Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)|New-Democratic Marxist-Leninist Party}}

In 1972, some cadres criticised party leader N. Shanmugathasan's opposition to the United Front (UF) government, arguing that the UF represented a &quot;progressive force&quot;. While Shanmugathasan was abroad in Albania in April 1972, a group consisting of D. N. Nadunge, Watson Fernando, E. T. Moorthy, D. A. Gunasekara, and [[V.A. Kandasamy]] attempted to seize control of the party. This faction later regrouped and, at a meeting held on 12 November 1972, adopted the name [[Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)]]. They sought to align the Maoist movement more closely with the UF, although this group remained relatively minor in comparison to Shanmugathasan's Ceylon Communist Party (Maoist), which continued to receive strong support from [[Samal De Silva]], Kanti Abeyasekere, and K.A. Subramaniam.&lt;ref name=b&gt;{{cite book|title=Asian Analysis|url=https://books.google.com/books?id=6pRTAAAAIAAJ|year=1972|page=46}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8B%E0%AE%B4%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%A8%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |title=Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://inioru.com/%E0%AE%95%E0%AF%87-%E0%AE%8F-%E0%AE%9A%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%8E%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%B1%E0%AF%8A/ |title=Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012}}&lt;/ref&gt;

Following the death of [[Mao Zedong]] and the ascendancy of [[Deng Xiaoping]] in China, the party firmly denounced the new direction taken by the Chinese leadership. In 1978, under Shanmugathasan's leadership, the party issued a public statement defying the Central Committee’s decision by rejecting the [[Three Worlds Theory]] and refusing to endorse the right to Tamil [[self-determination]]. This stance resulted in a split, as proponents of Tamil self-determination and supporters of the Three Worlds Theory—including Samal De Silva, K. A. Subramaniam, [[S. K. Senthivel]], and S. D. Bandaranayake—left the party and established a new political organisation, the [[New-Democratic Marxist-Leninist Party|Communist Party of Sri Lanka (Left)]].&lt;ref name=&quot; NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.icor.info/2018-1/ndmlp-40th-anniversary-seminar-and-meeting  |title=  NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dm&gt;{{cite web |url= https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/history.pdf  |title=  The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%AA%E0%AE%9F%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%AE%E0%AF%8D:18875.JPG |title=Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bannedthought.net/SriLanka/NDP/ND52.pdf |title=Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake }}&lt;/ref&gt;

=== 1980s onwards ===
The party reorganised itself internationally among those who reaffirmed [[Maoism]], becoming one of the signatories to the founding declaration of the [[Revolutionary Internationalist Movement]].

In 1991, a conference was held which reconstituted the party as the Ceylon Communist Party (Maoist). N. Shanmugathasan continued to lead the party until his death in 1993.

Following Shanmugathasan's demise, Ajith Rupasinghe Surendra assumed leadership of the party. Under his guidance, the Ceylon Communist Party (Maoist) maintained its ideological stance and continued its political activities until his death in 2017.

==International affiliations==
The party maintained strong ties with China during the era of Mao Zedong. Following the onset of the [[Naxalite-Maoist insurgency|Naxalite insurgency]] in India, the CCP supported the [[Communist Party of India (Marxist-Leninist)|CPI (M-L)]] by serving as a liaison between the [[Naxalites]] and the Chinese leadership.&lt;ref&gt;Singh, Prakash. The Naxalite Movement in India. New Delhi: Rupa &amp; Co., 1999. p. 24.&lt;/ref&gt; 

Ajith Rupasinghe Surendra was affiliated with the pro-democracy factions involved in the [[Nepalese Civil War]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://revcom.us/a/489/awtwns-in-memory-of-comrade-surendra-en.html|title=In memory of Ajith Surendra Valentine Rupasinghe (Comrade Surendra)}}&lt;/ref&gt; The party was also a member of the now-defunct Revolutionary Internationalist Movement.

== See also ==
* [[Communist Party of Sri Lanka]]
* [[Communist Party of India (Maoist)]]
* [[Left Liberation Front]]
* [[People's Liberation Army, Nepal]]
* [[List of anti-revisionist groups]]

==References==
{{Reflist}}
{{Sri Lankan political parties}}
{{Communism}}
{{Maoism}}
{{Authority control}}

[[Category:1964 establishments in Ceylon]]
[[Category:Anti-revisionist organizations]]
[[Category:Communist parties in Sri Lanka]]
[[Category:Coordination Committee of Maoist Parties and Organisations of South Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Defunct Maoist parties]]
[[Category:Maoism in Asia]]
[[Category:Maoist parties]]
[[Category:Political parties established in 1964]]
[[Category:Revolutionary Internationalist Movement|Sri Lanka]]</text>
      <sha1>97yyq1vl3trt9k3drdb7vhyyj91alm1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800496</id>
      <parentid>800495</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T10:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Updated infobox and founding details</comment>
      <origin>800496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19565" sha1="20jr73pbgkymuz2592d2xxefrixw55r" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය කළ යුතුය}}{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)
| native_name = Ceylon Communist Party (Maoist) &lt;br&gt; சிலோන් கம்யூனிஸ்ட் கட்சி (மாவோயிஸ்ட்)
| colorcode = #FF0000
| leader1_title = මහ ලේකම්
| leader1_name = අජිත් රූපසිංහ (2017 දක්වා)
| founder = [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]]&lt;br&gt;[[ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි]]
| founded = 1964
| split = [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]
| ideology = [[කොමියුනිස්ට්වාදය]]&lt;br&gt;[[මාක්ස්වාදය-ලෙනින්වාදය-මාඕවාදය]]
| position = [[අන්ත වාමාංශික]]
| international = RIM (විසුරුවා හරින ලද)
| flag = [[File:South Asian Communist Banner.svg|150px]]
}}
'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M))''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂයකි.ඒය 1964 දී [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (CCP) බිදීමෙන් පසු ආරම්භ විය.  මුලදී, කැඩී ගිය කණ්ඩායම තමන්ව &quot;ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය&quot; ලෙසද හඳුනා ගත් අතර, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමඟ දෘෂ්ටිවාදාත්මක පෙළගැස්ම හේතුවෙන් එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං අංශය) ලෙස අවිධිමත් ලෙස නම් කරන ලදී. 1960 ගණන්වල අග භාගය වන විට, පක්ෂය රටේ ප්‍රධාන වාමාංශික දේශපාලන බලවේගයන්ගෙන් එකක් බවට පත්ව තිබුණි. එහි ආරම්භක නායකත්වයට '''ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි''' සහ '''එන්. ෂන්මුගතසන්''' ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2430|title=Hon. Kumarasiri, Premalal M.P.|work=Directory of Past Members|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=17 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

=== 1960 දශකය පසුබිම ===
{{Main|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය}}
1963 ජුනි මාසයේදී, [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් සහ ප්‍රගතිශීලී තරුණ සංගම් සම්මේලනය]] වෙනුවෙන් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සහ ඩී. බී. අල්විස්, [[සමස්ත චීන තරුණ සම්මේලනය]] සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කළ අතර, එමඟින් සංවිධාන දෙක අතර සහයෝගීතාව ඇති විය. 1963 දී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට]] කළ සංචාරයේදී, ඔවුන් චීනයේ උප අගමැති සහ විදේශ අමාත්‍ය [[:en:Chen Yi (marshal)|චෙන් යී]] හමුවිය.&lt;ref name=&quot;KAS Commemoration Volume&quot;&gt;{{cite web |url= http://noolaham.net/project/128/12749/12749.html  |title=KAS Commemoration Volume }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Agreement with All-China Youth Federation 1963&quot;&gt;{{cite web |url= https://books.google.com/books?id=fygeErC30GkC&amp;q=K.+A.+Subramaniam+D.+B.+Alwis&amp;pg=RA14-PA9 |title=Agreement with All-China Youth Federation 1963|year=1963}} from [[CIA]] report&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Joint Statement with photo on Page 4|url=http://noolaham.net/project/280/27944/27944.pdf|newspaper=The Worker (Tholilai) from Sri Lanka|date=23 November 1963}}&lt;/ref&gt;

==== මූලික සංවිධායක කමිටුව ====
1963 නොවැම්බර් 17 වැනි දින පක්ෂය විසින් සංවිධායක කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී:
* ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි
* එන්.සන්මුගතාසන්
* ඩී.එන්.නදුන්ගේ
* ඩී.කේ.ඩී.ජිනේන්ද්‍රපාල
* හිග්ගොඩ ධර්මසේන
* කේ.මානික්කවාසගර්
* එන්.එල් පෙරේරා
* කේ.විමලපාල
* කේ කුලවීරසිංහම්
* ඩබ්ලිව්.එස්. ද සිරිවර්ධන
* ඒ.ඩී.චාල්ෂාමි
* වොට්සන් ප්‍රනාන්දු
* ඩබ්ලිව් ඒ ධර්මදාස
* එස්.එම් වික්‍රමසිංහ
* ඒ ජයසූරිය
* ඩී.ඒ.ගුණසේකර
*සිරිල් කුලතුංග
* වික්ටර් සිල්වා
* [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]
* සුසීමා
* K. V. ක්‍රිෂ්ණකුට්ටි
* එස් ජනප්‍රිය
* කැන්ටි අබේසේකර
* ඊ.ටී. මූර්ති
* ධර්මදාස ජයකොඩි
* එච්.ජී.ඒ.ද සිල්වා
* එස් එම් පී ද සිල්වා
* එච්.එම්.පී.මොහිදීන්
* D. M. J. අබේගුණවර්ධන
* ඕ.ඒ. රමියා
* ඩී.බී. ලුවිස්
* ජේ.එස්. මනෝහර්
* එස් සිවදාසන්
* සමරසිරි ද සිල්වා
* පී විජයතිලක&lt;ref&gt;''[http://massline.org/PekingReview/PR1963/PR1963-50.pdf Peking Review]'', Issue 50 dated 13 December 1963&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marxists.org. ''[https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/to-all.htm To All Marxist-Leninists Inside the Ceylon Communist Party]''&lt;/ref&gt;

==== ආරම්භය ====
1964 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M)) විධිමත් ලෙස පිහිටුවන ලදී. එම වසරේ අගභාගයේදී, CCP(M) නියෝජනය කරමින් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි, ෂෝගේ ශ්‍රී ලංකා නිල සංචාරයේදී [[ෂෝ එන්ලායි]] (මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ පළමු [[අග්‍රාමාත්‍ය]]) පිළිගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27956/27956.pdf|title=Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14}}&lt;/ref&gt;

==== මුල් අවධිය සහ පළමු බෙදීම් ====
{{Main|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ}}

1964 දී, [[රෝහණ විජේවීර]] ක්‍රියාකාරිකයෙකු ලෙස සීසීපී(එම්) පක්ෂයට සම්බන්ධ වූ නමුත් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී ජ්වලිතයක් නොමැතිකම ගැන කලකිරීමට පත් විය. 1965 මැයි 14 වන දින, සමාන අදහස් ඇති තරුණයින් බලමුලු ගැන්වීමෙන් පසු ඔහු [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] (ජේවීපී) ආරම්භ කළේය. ඒ කාලයේදීම, ගාමිණී යාපාගේ නායකත්වයෙන් යුත් පෙරදිග සුළඟ (පුළුල් සුළං) කණ්ඩායම ද සීසීපී(එම්) පක්ෂයෙන් වෙන් විය.&lt;ref name=&quot;Rohana-Lanka-library&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lankalibrary.com/pol/jvp1971.htm |title=A Lost Revolution: The JVP Insurrection 1971 |work=LankaLibrary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa&quot;&gt;{{cite web |url=https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |title=Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa |access-date=2021-04-07 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703145925/https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

පසුව 1965 දී, දෙමළ කතා කරන ප්‍රදේශවල සීසීපී(එම්) හි බලපෑම පුළුල් කිරීමට කලින් කටයුතු කළ ඩබ්ලිව්. ඒ. ධර්මදාස නැවත මුල් [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]ට සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;W. A. Dharmadasa&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1964.07.04 |title=W. A. Dharmadasa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

==== පාර්ලිමේන්තු නියෝජනය ====
1965 සිට 1970 දක්වා කාලය තුළ [[එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]] පාර්ලිමේන්තුවේදී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී) මතය නියෝජනය කළේය. ඔහු උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල විරෝධී අරගලයන්ට ප්‍රසිද්ධියේ සහය පළ කළ අතර, කොන් කරන ලද ජනතාවට සහයෝගීතාවය දැක්වීම සඳහා එන්. සන්මුගදාසන් සහ [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සමඟ එම ප්‍රදේශයේ සංචාරය කළේය.&lt;ref name=&quot;Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K. A. Subramaniam &quot;&gt;{{cite web |url= https://umanitoba.ca/faculties/arts/departments/history/media/wisdomofhindsight.pdf |title= Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K.A. Subramaniam}}&lt;/ref&gt;

[[:ta:ஒக்டோபர் எழுச்சி (இலங்கை)|1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින චුන්නාකම්හිදී]] කුල පීඩනයට එරෙහිව පැවති, තහනම් කරන ලද විරෝධතා පාගමනක් පිළිබඳව බණ්ඩාරනායක මහතා 1966 දී පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න මතු කළේය. ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) පොලිස් තහනම නොතකා කටයුතු කළ අතර, එය ප්‍රචණ්ඩ මර්දනයකට තුඩු දුන්නේය. එහිදී පක්ෂයේ සාමාජිකයන් (ක්‍රියාකාරිකයින්) රැසකට බරපතල තුවාල සිදු විය.&lt;ref name=&quot;Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27965/27965.pdf |title=Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

1969 මැයි 1 වන දින එක්සත් ජාතික පක්ෂ (එජාප) ආණ්ඩුව විසින් මැයි දින රැලිය තහනම් කිරීමෙන් අනතුරුව, [[එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]], ඩී. කේ. ඩී. ජිනේන්ද්‍රපාල සහ [[වොට්සන් ප්‍රනාන්දු]] කොළඹදී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. එම අවස්ථාවේදීම, යාපනය|යාපනයේ සිටි ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී) නායකයින්, විශේෂයෙන්ම [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] ඇතුළු පිරිස පොලිසියේ අමානුෂික ප්‍රහාරයකට ලක් විය (තුවාල ලැබූ සුබ්‍රමණියම්ට සුවය ලැබීම සඳහා [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන් |එන්. සන්මුගදාසන්ගේ]] නිවසේ මාස ගණනාවක් ගත කිරීමට සිදු විය). පසුව බණ්ඩාරනායක මහතා මෙම ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න කළේය.&lt;ref name=&quot;Banned 1969 May Day rally&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/420/41944/41944.pdf  |title= Banned 1969 May Day rally }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://archive.sooddram.com/Articles/otherbooks/Nov2012/Nov262012_Suppaiya.htm |title=Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012}}&lt;/ref&gt;

=== 1970s ===
{{Main|Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)|New-Democratic Marxist-Leninist Party}}

In 1972, some cadres criticised party leader N. Shanmugathasan's opposition to the United Front (UF) government, arguing that the UF represented a &quot;progressive force&quot;. While Shanmugathasan was abroad in Albania in April 1972, a group consisting of D. N. Nadunge, Watson Fernando, E. T. Moorthy, D. A. Gunasekara, and [[V.A. Kandasamy]] attempted to seize control of the party. This faction later regrouped and, at a meeting held on 12 November 1972, adopted the name [[Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)]]. They sought to align the Maoist movement more closely with the UF, although this group remained relatively minor in comparison to Shanmugathasan's Ceylon Communist Party (Maoist), which continued to receive strong support from [[Samal De Silva]], Kanti Abeyasekere, and K.A. Subramaniam.&lt;ref name=b&gt;{{cite book|title=Asian Analysis|url=https://books.google.com/books?id=6pRTAAAAIAAJ|year=1972|page=46}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8B%E0%AE%B4%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%A8%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |title=Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://inioru.com/%E0%AE%95%E0%AF%87-%E0%AE%8F-%E0%AE%9A%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%8E%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%B1%E0%AF%8A/ |title=Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012}}&lt;/ref&gt;

Following the death of [[Mao Zedong]] and the ascendancy of [[Deng Xiaoping]] in China, the party firmly denounced the new direction taken by the Chinese leadership. In 1978, under Shanmugathasan's leadership, the party issued a public statement defying the Central Committee’s decision by rejecting the [[Three Worlds Theory]] and refusing to endorse the right to Tamil [[self-determination]]. This stance resulted in a split, as proponents of Tamil self-determination and supporters of the Three Worlds Theory—including Samal De Silva, K. A. Subramaniam, [[S. K. Senthivel]], and S. D. Bandaranayake—left the party and established a new political organisation, the [[New-Democratic Marxist-Leninist Party|Communist Party of Sri Lanka (Left)]].&lt;ref name=&quot; NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.icor.info/2018-1/ndmlp-40th-anniversary-seminar-and-meeting  |title=  NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dm&gt;{{cite web |url= https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/history.pdf  |title=  The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%AA%E0%AE%9F%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%AE%E0%AF%8D:18875.JPG |title=Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bannedthought.net/SriLanka/NDP/ND52.pdf |title=Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake }}&lt;/ref&gt;

=== 1980s onwards ===
The party reorganised itself internationally among those who reaffirmed [[Maoism]], becoming one of the signatories to the founding declaration of the [[Revolutionary Internationalist Movement]].

In 1991, a conference was held which reconstituted the party as the Ceylon Communist Party (Maoist). N. Shanmugathasan continued to lead the party until his death in 1993.

Following Shanmugathasan's demise, Ajith Rupasinghe Surendra assumed leadership of the party. Under his guidance, the Ceylon Communist Party (Maoist) maintained its ideological stance and continued its political activities until his death in 2017.

==International affiliations==
The party maintained strong ties with China during the era of Mao Zedong. Following the onset of the [[Naxalite-Maoist insurgency|Naxalite insurgency]] in India, the CCP supported the [[Communist Party of India (Marxist-Leninist)|CPI (M-L)]] by serving as a liaison between the [[Naxalites]] and the Chinese leadership.&lt;ref&gt;Singh, Prakash. The Naxalite Movement in India. New Delhi: Rupa &amp; Co., 1999. p. 24.&lt;/ref&gt; 

Ajith Rupasinghe Surendra was affiliated with the pro-democracy factions involved in the [[Nepalese Civil War]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://revcom.us/a/489/awtwns-in-memory-of-comrade-surendra-en.html|title=In memory of Ajith Surendra Valentine Rupasinghe (Comrade Surendra)}}&lt;/ref&gt; The party was also a member of the now-defunct Revolutionary Internationalist Movement.

== See also ==
* [[Communist Party of Sri Lanka]]
* [[Communist Party of India (Maoist)]]
* [[Left Liberation Front]]
* [[People's Liberation Army, Nepal]]
* [[List of anti-revisionist groups]]

==References==
{{Reflist}}
{{Sri Lankan political parties}}
{{Communism}}
{{Maoism}}
{{Authority control}}

[[Category:1964 establishments in Ceylon]]
[[Category:Anti-revisionist organizations]]
[[Category:Communist parties in Sri Lanka]]
[[Category:Coordination Committee of Maoist Parties and Organisations of South Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Defunct Maoist parties]]
[[Category:Maoism in Asia]]
[[Category:Maoist parties]]
[[Category:Political parties established in 1964]]
[[Category:Revolutionary Internationalist Movement|Sri Lanka]]</text>
      <sha1>20jr73pbgkymuz2592d2xxefrixw55r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800500</id>
      <parentid>800496</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T11:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Spelling</comment>
      <origin>800500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19561" sha1="35f71piw7sbnckfckohtqzwetw98qu1" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය කළ යුතුය}}{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)
| native_name = Ceylon Communist Party (Maoist) &lt;br&gt; இலங்கை கம்யூனிஸ்ட் கட்சி (மாவோயிஸ்ட்)
| colorcode = #FF0000
| leader1_title = මහ ලේකම්
| leader1_name = අජිත් රූපසිංහ (2017 දක්වා)
| founder = [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]]&lt;br&gt;[[ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි]]
| founded = 1964
| split = [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]
| ideology = [[කොමියුනිස්ට්වාදය]]&lt;br&gt;[[මාක්ස්වාදය-ලෙනින්වාදය-මාඕවාදය]]
| position = [[අන්ත වාමාංශික]]
| international = RIM (විසුරුවා හරින ලද)
| flag = [[File:South Asian Communist Banner.svg|150px]]
}}
'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M))''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂයකි.ඒය 1964 දී [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (CCP) බිදීමෙන් පසු ආරම්භ විය.  මුලදී, කැඩී ගිය කණ්ඩායම තමන්ව &quot;ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය&quot; ලෙසද හඳුනා ගත් අතර, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමඟ දෘෂ්ටිවාදාත්මක පෙළගැස්ම හේතුවෙන් එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං අංශය) ලෙස අවිධිමත් ලෙස නම් කරන ලදී. 1960 ගණන්වල අග භාගය වන විට, පක්ෂය රටේ ප්‍රධාන වාමාංශික දේශපාලන බලවේගයන්ගෙන් එකක් බවට පත්ව තිබුණි. එහි ආරම්භක නායකත්වයට '''ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි''' සහ '''එන්. ෂන්මුගතසන්''' ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/directory-of-past-members/viewMember/2430|title=Hon. Kumarasiri, Premalal M.P.|work=Directory of Past Members|publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]|access-date=17 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

=== 1960 දශකය පසුබිම ===
{{Main|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය}}
1963 ජුනි මාසයේදී, [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් සහ ප්‍රගතිශීලී තරුණ සංගම් සම්මේලනය]] වෙනුවෙන් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සහ ඩී. බී. අල්විස්, [[සමස්ත චීන තරුණ සම්මේලනය]] සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කළ අතර, එමඟින් සංවිධාන දෙක අතර සහයෝගීතාව ඇති විය. 1963 දී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවට]] කළ සංචාරයේදී, ඔවුන් චීනයේ උප අගමැති සහ විදේශ අමාත්‍ය [[:en:Chen Yi (marshal)|චෙන් යී]] හමුවිය.&lt;ref name=&quot;KAS Commemoration Volume&quot;&gt;{{cite web |url= http://noolaham.net/project/128/12749/12749.html  |title=KAS Commemoration Volume }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Agreement with All-China Youth Federation 1963&quot;&gt;{{cite web |url= https://books.google.com/books?id=fygeErC30GkC&amp;q=K.+A.+Subramaniam+D.+B.+Alwis&amp;pg=RA14-PA9 |title=Agreement with All-China Youth Federation 1963|year=1963}} from [[CIA]] report&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Joint Statement with photo on Page 4|url=http://noolaham.net/project/280/27944/27944.pdf|newspaper=The Worker (Tholilai) from Sri Lanka|date=23 November 1963}}&lt;/ref&gt;

==== මූලික සංවිධායක කමිටුව ====
1963 නොවැම්බර් 17 වැනි දින පක්ෂය විසින් සංවිධායක කමිටුවක් පිහිටුවන ලදී:
* ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි
* එන්.සන්මුගතාසන්
* ඩී.එන්.නදුන්ගේ
* ඩී.කේ.ඩී.ජිනේන්ද්‍රපාල
* හිග්ගොඩ ධර්මසේන
* කේ.මානික්කවාසගර්
* එන්.එල් පෙරේරා
* කේ.විමලපාල
* කේ කුලවීරසිංහම්
* ඩබ්ලිව්.එස්. ද සිරිවර්ධන
* ඒ.ඩී.චාල්ෂාමි
* වොට්සන් ප්‍රනාන්දු
* ඩබ්ලිව් ඒ ධර්මදාස
* එස්.එම් වික්‍රමසිංහ
* ඒ ජයසූරිය
* ඩී.ඒ.ගුණසේකර
*සිරිල් කුලතුංග
* වික්ටර් සිල්වා
* [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]
* සුසීමා
* K. V. ක්‍රිෂ්ණකුට්ටි
* එස් ජනප්‍රිය
* කැන්ටි අබේසේකර
* ඊ.ටී. මූර්ති
* ධර්මදාස ජයකොඩි
* එච්.ජී.ඒ.ද සිල්වා
* එස් එම් පී ද සිල්වා
* එච්.එම්.පී.මොහිදීන්
* D. M. J. අබේගුණවර්ධන
* ඕ.ඒ. රමියා
* ඩී.බී. ලුවිස්
* ජේ.එස්. මනෝහර්
* එස් සිවදාසන්
* සමරසිරි ද සිල්වා
* පී විජයතිලක&lt;ref&gt;''[http://massline.org/PekingReview/PR1963/PR1963-50.pdf Peking Review]'', Issue 50 dated 13 December 1963&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marxists.org. ''[https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/to-all.htm To All Marxist-Leninists Inside the Ceylon Communist Party]''&lt;/ref&gt;

==== ආරම්භය ====
1964 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) (CCP(M)) විධිමත් ලෙස පිහිටුවන ලදී. එම වසරේ අගභාගයේදී, CCP(M) නියෝජනය කරමින් ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි, ෂෝගේ ශ්‍රී ලංකා නිල සංචාරයේදී [[චෞ එන්ලායි]] (මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ පළමු අග්‍රාමාත්‍ය) පිළිගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27956/27956.pdf|title=Zhou Enlai visit Photo from தொழிலாளி 1964.03.14}}&lt;/ref&gt;

==== මුල් අවධිය සහ පළමු බෙදීම් ====
{{Main|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ}}

1964 දී, [[රෝහණ විජේවීර]] ක්‍රියාකාරිකයෙකු ලෙස සීසීපී(එම්) පක්ෂයට සම්බන්ධ වූ නමුත් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී ජ්වලිතයක් නොමැතිකම ගැන කලකිරීමට පත් විය. 1965 මැයි 14 වන දින, සමාන අදහස් ඇති තරුණයින් බලමුලු ගැන්වීමෙන් පසු ඔහු [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] (ජේවීපී) ආරම්භ කළේය. ඒ කාලයේදීම, ගාමිණී යාපාගේ නායකත්වයෙන් යුත් පෙරදිග සුළඟ (පුළුල් සුළං) කණ්ඩායම ද සීසීපී(එම්) පක්ෂයෙන් වෙන් විය.&lt;ref name=&quot;Rohana-Lanka-library&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lankalibrary.com/pol/jvp1971.htm |title=A Lost Revolution: The JVP Insurrection 1971 |work=LankaLibrary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa&quot;&gt;{{cite web |url=https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |title=Peradiga Sulanga team led by Gamini Yapa |access-date=2021-04-07 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703145925/https://srilankabrief.org/2020/04/memories-never-die-49-years-ago-in-sri-lanka-april-insurrection-attack-on-jaffna-berty-ranjith-henayakaarachchi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

පසුව 1965 දී, දෙමළ කතා කරන ප්‍රදේශවල සීසීපී(එම්) හි බලපෑම පුළුල් කිරීමට කලින් කටයුතු කළ ඩබ්ලිව්. ඒ. ධර්මදාස නැවත මුල් [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]ට සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;W. A. Dharmadasa&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1964.07.04 |title=W. A. Dharmadasa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

==== පාර්ලිමේන්තු නියෝජනය ====
1965 සිට 1970 දක්වා කාලය තුළ [[එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]] පාර්ලිමේන්තුවේදී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී) මතය නියෝජනය කළේය. ඔහු උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල විරෝධී අරගලයන්ට ප්‍රසිද්ධියේ සහය පළ කළ අතර, කොන් කරන ලද ජනතාවට සහයෝගීතාවය දැක්වීම සඳහා එන්. සන්මුගදාසන් සහ [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සමඟ එම ප්‍රදේශයේ සංචාරය කළේය.&lt;ref name=&quot;Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K. A. Subramaniam &quot;&gt;{{cite web |url= https://umanitoba.ca/faculties/arts/departments/history/media/wisdomofhindsight.pdf |title= Picture of S. D. Bandaranayake in Jaffna with N. Shanmugathasan and K.A. Subramaniam}}&lt;/ref&gt;

[[:ta:ஒக்டோபர் எழுச்சி (இலங்கை)|1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින චුන්නාකම්හිදී]] කුල පීඩනයට එරෙහිව පැවති, තහනම් කරන ලද විරෝධතා පාගමනක් පිළිබඳව බණ්ඩාරනායක මහතා 1966 දී පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න මතු කළේය. ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) පොලිස් තහනම නොතකා කටයුතු කළ අතර, එය ප්‍රචණ්ඩ මර්දනයකට තුඩු දුන්නේය. එහිදී පක්ෂයේ සාමාජිකයන් (ක්‍රියාකාරිකයින්) රැසකට බරපතල තුවාල සිදු විය.&lt;ref name=&quot;Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/280/27965/27965.pdf |title=Uprising Chunnakam procession on 21st October 1966}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;

1969 මැයි 1 වන දින එක්සත් ජාතික පක්ෂ (එජාප) ආණ්ඩුව විසින් මැයි දින රැලිය තහනම් කිරීමෙන් අනතුරුව, [[එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]], ඩී. කේ. ඩී. ජිනේන්ද්‍රපාල සහ [[වොට්සන් ප්‍රනාන්දු]] කොළඹදී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. එම අවස්ථාවේදීම, යාපනය|යාපනයේ සිටි ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී) නායකයින්, විශේෂයෙන්ම [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] ඇතුළු පිරිස පොලිසියේ අමානුෂික ප්‍රහාරයකට ලක් විය (තුවාල ලැබූ සුබ්‍රමණියම්ට සුවය ලැබීම සඳහා [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන් |එන්. සන්මුගදාසන්ගේ]] නිවසේ මාස ගණනාවක් ගත කිරීමට සිදු විය). පසුව බණ්ඩාරනායක මහතා මෙම ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න කළේය.&lt;ref name=&quot;Banned 1969 May Day rally&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.net/project/420/41944/41944.pdf  |title= Banned 1969 May Day rally }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://archive.sooddram.com/Articles/otherbooks/Nov2012/Nov262012_Suppaiya.htm |title=Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012}}&lt;/ref&gt;

=== 1970s ===
{{Main|Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)|New-Democratic Marxist-Leninist Party}}

In 1972, some cadres criticised party leader N. Shanmugathasan's opposition to the United Front (UF) government, arguing that the UF represented a &quot;progressive force&quot;. While Shanmugathasan was abroad in Albania in April 1972, a group consisting of D. N. Nadunge, Watson Fernando, E. T. Moorthy, D. A. Gunasekara, and [[V.A. Kandasamy]] attempted to seize control of the party. This faction later regrouped and, at a meeting held on 12 November 1972, adopted the name [[Communist Party of Sri Lanka (Marxist-Leninist)]]. They sought to align the Maoist movement more closely with the UF, although this group remained relatively minor in comparison to Shanmugathasan's Ceylon Communist Party (Maoist), which continued to receive strong support from [[Samal De Silva]], Kanti Abeyasekere, and K.A. Subramaniam.&lt;ref name=b&gt;{{cite book|title=Asian Analysis|url=https://books.google.com/books?id=6pRTAAAAIAAJ|year=1972|page=46}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8B%E0%AE%B4%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%A8%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |title=Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://inioru.com/%E0%AE%95%E0%AF%87-%E0%AE%8F-%E0%AE%9A%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%AE%E0%AE%A3%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%8E%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%B1%E0%AF%8A/ |title=Mr.LENIN MATHIVANAM wrote in INIORU in 2012}}&lt;/ref&gt;

Following the death of [[Mao Zedong]] and the ascendancy of [[Deng Xiaoping]] in China, the party firmly denounced the new direction taken by the Chinese leadership. In 1978, under Shanmugathasan's leadership, the party issued a public statement defying the Central Committee’s decision by rejecting the [[Three Worlds Theory]] and refusing to endorse the right to Tamil [[self-determination]]. This stance resulted in a split, as proponents of Tamil self-determination and supporters of the Three Worlds Theory—including Samal De Silva, K. A. Subramaniam, [[S. K. Senthivel]], and S. D. Bandaranayake—left the party and established a new political organisation, the [[New-Democratic Marxist-Leninist Party|Communist Party of Sri Lanka (Left)]].&lt;ref name=&quot; NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.icor.info/2018-1/ndmlp-40th-anniversary-seminar-and-meeting  |title=  NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dm&gt;{{cite web |url= https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/history.pdf  |title=  The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978&quot;&gt;{{cite web |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%AA%E0%AE%9F%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%AE%E0%AF%8D:18875.JPG |title=Statement by Samal De Silva and K.A. Subramaniam 1978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Comrade Maniyam Memories by S.K. Senthivel 2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mr. K. Suppiah wrote in Sooddram in 2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bannedthought.net/SriLanka/NDP/ND52.pdf |title=Message of Condolence by the New Democratic Marxist Leninist Party on the passing away of SD Bandaranayake }}&lt;/ref&gt;

=== 1980s onwards ===
The party reorganised itself internationally among those who reaffirmed [[Maoism]], becoming one of the signatories to the founding declaration of the [[Revolutionary Internationalist Movement]].

In 1991, a conference was held which reconstituted the party as the Ceylon Communist Party (Maoist). N. Shanmugathasan continued to lead the party until his death in 1993.

Following Shanmugathasan's demise, Ajith Rupasinghe Surendra assumed leadership of the party. Under his guidance, the Ceylon Communist Party (Maoist) maintained its ideological stance and continued its political activities until his death in 2017.

==International affiliations==
The party maintained strong ties with China during the era of Mao Zedong. Following the onset of the [[Naxalite-Maoist insurgency|Naxalite insurgency]] in India, the CCP supported the [[Communist Party of India (Marxist-Leninist)|CPI (M-L)]] by serving as a liaison between the [[Naxalites]] and the Chinese leadership.&lt;ref&gt;Singh, Prakash. The Naxalite Movement in India. New Delhi: Rupa &amp; Co., 1999. p. 24.&lt;/ref&gt; 

Ajith Rupasinghe Surendra was affiliated with the pro-democracy factions involved in the [[Nepalese Civil War]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://revcom.us/a/489/awtwns-in-memory-of-comrade-surendra-en.html|title=In memory of Ajith Surendra Valentine Rupasinghe (Comrade Surendra)}}&lt;/ref&gt; The party was also a member of the now-defunct Revolutionary Internationalist Movement.

== See also ==
* [[Communist Party of Sri Lanka]]
* [[Communist Party of India (Maoist)]]
* [[Left Liberation Front]]
* [[People's Liberation Army, Nepal]]
* [[List of anti-revisionist groups]]

==References==
{{Reflist}}
{{Sri Lankan political parties}}
{{Communism}}
{{Maoism}}
{{Authority control}}

[[Category:1964 establishments in Ceylon]]
[[Category:Anti-revisionist organizations]]
[[Category:Communist parties in Sri Lanka]]
[[Category:Coordination Committee of Maoist Parties and Organisations of South Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Defunct Maoist parties]]
[[Category:Maoism in Asia]]
[[Category:Maoist parties]]
[[Category:Political parties established in 1964]]
[[Category:Revolutionary Internationalist Movement|Sri Lanka]]</text>
      <sha1>35f71piw7sbnckfckohtqzwetw98qu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194424</id>
    <revision>
      <id>800473</id>
      <parentid>798235</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T04:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>800473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19057" sha1="32amgz0tpd8lj8bdr4ih0v1bpavth3k" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්
|synonym          =
|image            =Rheumatoid_Arthritis.JPG
|image_size       =
|alt              =
|caption          =රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් නිසා බෙහෙවින් විකෘතිභාවයට පත්වූ අතක්; වර්තමාන ප්‍රතිකාර මඟින් මෙවන් විකෘතිතා ඇතිවීම වළක්වාගත හැකිය.
|pronounce        =
|specialty        =[[Rheumatology|සන්ධිවේදය]]
|symptoms         =උණුසුම්, ඉදිමුණු, වේදනාකාරී සන්ධි&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|onset            =මැදි විය&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|duration         =ජීවිත කාලයම&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|causes           =නොදනී&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|risks            =
|diagnosis        =රෝග ලක්ෂණ, [[වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය]], රුධිර පරීක්ෂණ&lt;ref name=NIH2014/&gt;&lt;ref name=Majithia2007/&gt;
|differential     =[[ලූපස්|සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්]], [[සොරයටික් ආත්රයිටිස්]], [[ෆයිබ්‍රොමයල්ජියා]]&lt;ref name=Majithia2007/&gt;
|prevention       =
|treatment        =
|medication       =[[වේදනා නාශක]], [[ග්ලූකොකෝටිකොයිඩ|ස්ටෙරොයිඩ]], [[ස්ටෙරොයිඩ නොවන ප්‍රති ප්‍රදාහක ඖෂධ]], [[රෝග නවීකරණය කරන ප්‍රතිරූමටික ඖෂධ]]&lt;ref name=NIH2014/&gt;
|prognosis        =
|frequency        =0.5–1% (වැඩිහිටියන්  [[සංවර්ධිත ලෝකය]])&lt;ref name=Lancet2016/&gt;
|deaths           =30,000 (2015)&lt;ref name=GBD2015De&gt;{{cite journal | vauthors = Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, Carter A, etal | collaboration = GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators | title = Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 | journal = Lancet | volume = 388 | issue = 10053 | pages = 1459–1544 | date = October 2016 | pmid = 27733281 | pmc = 5388903 | doi = 10.1016/S0140-6736(16)31012-1 }}&lt;/ref&gt;
}}

'''රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්''' ('''RA''') යනු ප්‍රධාන වශයෙන් සන්ධිවලට බලපාන දිගු කාලීන ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ ආබාධයකි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Handout on Health: Rheumatoid Arthritis|url=http://www.niams.nih.gov/health_info/Rheumatic_Disease/default.asp|website=National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases|access-date=July 2, 2015|date=August 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630212818/http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp|archive-date=June 30, 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.niams.nih.gov/health_info/Rheumatic_Disease/default.asp &quot;Handout on Health: Rheumatoid Arthritis&quot;]. ''National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases''. August 2014. [https://web.archive.org/web/20150630212818/http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp Archived] from the original on June 30, 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;July 2,&lt;/span&gt; 2015&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630212818/http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp |access-date=May 21, 2026 |archive-date=June 30, 2015}}&lt;/ref&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් සන්ධි උණුසුම්, ඉදිමී සහ වේදනාකාරී වීමට හේතු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; වේදනාව සහ තද ගතිය බොහෝ විට විවේකයෙන් පසු තවත් උග්‍ර වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; බොහෝ විට, මැණික් කටුව සහ අත් සම්බන්ධ වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් ශරීරයේ දෙපසම එකම සන්ධි සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙම රෝගය ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් වලටද බලපෑ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙය රතු රුධිර සෛල ප්‍රමාණය අඩු වීමට, පෙනහළු වටා ප්‍රදාහක ඇතිවීමට සහ හදවත වටා ප්‍රදාහක තත්ත්ව හේතු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; උණ සහ අඩු ශක්තියක් ද ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; බොහෝ විට, රෝග ලක්ෂණ සති හෝ මාස ගණනක් තුළ ක්‍රමයෙන් මතු වේ.&lt;ref name=&quot;Majithia2007&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Majithia V, Geraci SA|title=Rheumatoid arthritis: diagnosis and management|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-medicine_2007-11_120_11/page/936|journal=The American Journal of Medicine|volume=120|issue=11|pages=936–9|date=November 2007|pmid=17976416|doi=10.1016/j.amjmed.2007.04.005}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFMajithiaGeraci2007&quot;&gt;Majithia V, Geraci SA (November 2007). &quot;Rheumatoid arthritis: diagnosis and management&quot;. ''The American Journal of Medicine''. '''120''' (11): &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;936–&lt;/span&gt;9. [[Digital object identifier|doi]]:[https://doi.org/10.1016%2Fj.amjmed.2007.04.005 10.1016/j.amjmed.2007.04.005]. [[පබ්මෙඩ්|PMID]]&amp;nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17976416 17976416].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

'''රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්''' ඇතිවීමට හේතුව පැහැදිලි නැතත්, එයට [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ජානමය]] සහ පාරිසරික සාධකවල එකතුවක් සම්බන්ධ වන බව විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙහි  යාන්ත්‍රණයට ශරීරයේ [[ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය]] මඟින් සන්ධිවලට පහර දීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; මෙය සන්ධි ප්‍රාවරයේ ප්‍රදාහය හා ඝණ වීමක් ඇති කරයි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; එය යටින් පවතින අස්ථි හා කාටිලේජයට ද බලපායි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; රෝග විනිශ්චය බොහෝ දුරට සිදු කරනු ලබන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ සංඥා සහ රෝග ලක්ෂණ පදනම් කරගෙන ය.&lt;ref name=&quot;Majithia2007&quot; /&gt; [[Medical imaging|එක්ස් කිරණ]] සහ රසායනාගාර පරීක්ෂණ මගින් රෝග විනිශ්චය සඳහා සහාය විය හැකිය හෝ සමාන රෝග ලක්ෂණ ඇති වෙනත් රෝග බැහැර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; ඒ හා සමානව ඇතිවිය හැකි අනෙකුත් රෝග අතර [[ලූපස්|සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්]]  , සොරයටික් ආත්රයිටිස් සහ ෆයිබ්‍රොමියල්ජියා ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Majithia2007&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාරයේ අරමුණු වන්නේ වේදනාව අඩු කිරීම, ඉදිමුන අඩු කිරීම සහ පුද්ගලයෙකුගේ සමස්ත ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;NICE2015&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rheumatoid arthritis in adults: management: recommendations: Guidance and guidelines|url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations|publisher=NICE|date=December 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416130024/https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations|archive-date=2017-04-16}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations |access-date=2026-05-21 |archive-date=2017-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416130024/https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations }}&lt;/ref&gt; විවේකය සහ ව්‍යායාම සමතුලිත කිරීම, ස්ප්ලින්ට් භාවිතය හෝ සහායක උපාංග භාවිතය මගින් මෙය උපකාරී විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Rausch Osthoff AK, Juhl CB, Knittle K, Dagfinrud H, Hurkmans E, Braun J, Schoones J, Vliet Vlieland TP, Niedermann K|display-authors=6|title=Effects of exercise and physical activity promotion: meta-analysis informing the 2018 EULAR recommendations for physical activity in people with rheumatoid arthritis, spondyloarthritis and hip/knee osteoarthritis|journal=RMD Open|volume=4|issue=2|pages=e000713|date=2018-12-04|pmid=30622734|pmc=6307596|doi=10.1136/rmdopen-2018-000713}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Park Y, Chang M|title=Effects of rehabilitation for pain relief in patients with rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=Journal of Physical Therapy Science|volume=28|issue=1|pages=304–8|date=January 2016|pmid=26957779|pmc=4756025|doi=10.1589/jpts.28.304}}&lt;/ref&gt; රෝග ලක්ෂණ සඳහා උපකාර කිරීම සඳහා වේදනා ඖෂධ, ස්ටෙරොයිඩ් සහ NSAIDs නිතර භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; රෝගයේ ප්‍රගතිය මන්දගාමී කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා හයිඩ්‍රොක්සික්ලෝරෝක්වීන් සහ මෙතොට්‍රෙක්සෙට් වැනි රෝග වෙනස් කරන ප්‍රති-රූමැටික් ඖෂධ (DMARDs) භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; රෝගය වෙනත් ප්‍රතිකාර වලට ප්‍රතිචාර නොදක්වන විට ජීව විද්‍යාත්මක DMARD භාවිතා කළ හැක.&lt;ref name=&quot;ACR2015&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Saag KG, Bridges SL, Akl EA, Bannuru RR, Sullivan MC, Vaysbrot E, McNaughton C, Osani M, Shmerling RH, Curtis JR, Furst DE, Parks D, Kavanaugh A, O'Dell J, King C, Leong A, Matteson EL, Schousboe JT, Drevlow B, Ginsberg S, Grober J, St Clair EW, Tindall E, Miller AS, McAlindon T|title=2015 American College of Rheumatology Guideline for the Treatment of Rheumatoid Arthritis|journal=Arthritis &amp; Rheumatology|volume=68|issue=1|pages=1–26|date=January 2016|pmid=26545940|doi=10.1002/art.39480|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ඒවාට අහිතකර බලපෑම් ඇතිවීමේ වැඩි අනුපාතයක් තිබිය හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Wells GA, Christensen R, Tanjong Ghogomu E, Maxwell L, Macdonald JK, Filippini G, Skoetz N, Francis D, Lopes LC, Guyatt GH, Schmitt J, La Mantia L, Weberschock T, Roos JF, Siebert H, Hershan S, Lunn MP, Tugwell P, Buchbinder R|title=Adverse effects of biologics: a network meta-analysis and Cochrane overview|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD008794|date=February 2011|pmid=21328309|doi=10.1002/14651858.CD008794.pub2|pmc=7173749}}&lt;/ref&gt; සන්ධි අලුත්වැඩියා කිරීම, ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම හෝ පෑස්සීම  සඳහා සැත්කම් ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී උපකාරී විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; බොහෝ විකල්ප වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා සාක්ෂි මගින් සහාය නොදක්වයි.&lt;ref name=&quot;Ef2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Efthimiou P, Kukar M|title=Complementary and alternative medicine use in rheumatoid arthritis: proposed mechanism of action and efficacy of commonly used modalities|journal=Rheumatology International|volume=30|issue=5|pages=571–86|date=March 2010|pmid=19876631|doi=10.1007/s00296-009-1206-y}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NCCIH&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rheumatoid Arthritis and Complementary Health Approaches|url=http://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm|publisher=National Center for Complementary and Integrative Health|access-date=July 1, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705082102/https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm|archive-date=July 5, 2015|date=January 2006}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm |access-date=May 21, 2026 |archive-date=July 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705082102/https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm }}&lt;/ref&gt;

2015 වන විට RA මිලියන 24.5 ක පමණ ජනතාවකට බලපායි &lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}&lt;/ref&gt; මෙය [[සංවර්ධිත රටවල්|සංවර්ධිත ලෝකයේ]] වැඩිහිටියන්ගෙන් 0.5 ත් 1% ත් අතර වන අතර සෑම වසරකම පුද්ගලයින් 100,000 කට 5 ත් 50 ත් අතර සංඛ්‍යාවක් මෙම තත්ත්වය අලුතින් වර්ධනය වේ.&lt;ref name=&quot;Lancet2016&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Smolen JS, Aletaha D, McInnes IB|title=Rheumatoid arthritis|journal=Lancet|volume=388|issue=10055|pages=2023–2038|date=October 2016|pmid=27156434|doi=10.1016/S0140-6736(16)30173-8|url=http://eprints.gla.ac.uk/131249/1/131249.pdf|access-date=2020-07-07|archive-date=2020-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222093809/http://eprints.gla.ac.uk/131249/1/131249.pdf|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201222093809/http://eprints.gla.ac.uk/131249/1/131249.pdf|date=2020-12-22}}&lt;/ref&gt; ආරම්භය බොහෝ විට මැදිවියේදී සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට පිරිමින්ට වඩා 2.5 ගුණයකින් වැඩි වාර ගණනක් බලපායි.&lt;ref name=&quot;NIH2014&quot; /&gt; 1990 දී මරණ 28,000 ක් වූ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2013 දී මරණ 38,000 ක් සිදුවිය.&lt;ref name=&quot;GDB2013&quot;&gt;{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–71|date=January 2015|pmid=25530442|pmc=4340604|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators}}&lt;/ref&gt; RA පිළිබඳ පළමු පිළිගත් විස්තරය 1800 දී පැරිසියේ ඔගස්ටින් ජේකබ් ලැන්ඩ්‍රේ-බෝවායිස් (1772–1840) විසින් සිදු කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Landre1800&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=Landré-Beauvais AJ|title=La goutte asthénique primitive (doctoral thesis)|year=1800|location=Paris}} reproduced in {{Cite journal|vauthors=Landré-Beauvais AJ|title=The first description of rheumatoid arthritis. Unabridged text of the doctoral dissertation presented in 1800|journal=Joint, Bone, Spine|volume=68|issue=2|pages=130–43|date=March 2001|pmid=11324929|doi=10.1016/S1297-319X(00)00247-5}}&lt;/ref&gt; රූමටොයිඩ් ''ආතරයිටිස්'' යන පදය ජලීය සහිත සහ ඉදිමුම් ඇති සන්ධි සඳහා වන ග්‍රීක භාෂා යෙදුම මත පදනම් වේ.&lt;ref name=&quot;Paget2002&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Paget|first=Stephen A.|last2=Lockshin|first2=Michael D.|last3=Loebl|first3=Suzanne|title=The Hospital for Special Surgery Rheumatoid Arthritis Handbook Everything You Need to Know|date=2002|publisher=John Wiley &amp; Sons|location=New York|isbn=9780471223344|pages=32|url=https://books.google.com/books?id=akacOyQrnKkC&amp;pg=PA32|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110341/https://books.google.com/books?id=akacOyQrnKkC&amp;pg=PA32|archive-date=2017-02-22}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB = 11506
| ICD10 = {{ICD10|M|05||m|05}}-{{ICD10|M|06||m|05}}, {{ICD10|M45}} (spine)
| ICD9 = {{ICD9|714}}
| OMIM = 180300
| MedlinePlus = 000431
| eMedicineSubj = article
| eMedicineTopic = 331715
| eMedicine_mult = {{eMedicine2|article|1266195}} {{eMedicine2|article|305417}} {{eMedicine2|article|401271}} {{eMedicine2|article|335186}} {{eMedicine2|article|808419}}
| MeshID = D001172
|ICD10CM={{ICD10CM|M05}}-{{ICD10CM|M06}}, {{ICD10CM|M45}} (spine)|ICD11={{ICD11|FA20}}, {{ICD11|FA92.0Z}} (spine)
}}
{{Diseases of the musculoskeletal system and connective tissue}}
{{Autoimmune diseases}}
{{Authority control}}

[[්‍රප්‍රවර්ගය:රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:සන්ධිවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>32amgz0tpd8lj8bdr4ih0v1bpavth3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උපුල් අබේවික්‍රම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195749</id>
    <revision>
      <id>800461</id>
      <parentid>794558</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T00:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lawan rajapaksha</username>
        <id>46114</id>
      </contributor>
      <comment>විශ්වාසදායක මූලාශ්‍ර එක් කරමින් නීති, දේශපාලන සහ පාර්ලිමේන්තු කටයුතු පිළිබඳ තොරතුරු පුළුල් කළෙමි.</comment>
      <origin>800461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8792" sha1="mmk1dfxu61cj0f26o2ff9kwixxzxv0i" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix = ගරු
| name = උපුල් අබේවික්‍රම
| native_name = Upul Abeywickrama
| office = ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී
| parliament = ශ්‍රී ලංකා
| constituency_MP = ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
| term_start = 21 නොවැම්බර් 2024
| birth_date = {{Birth date and age|1968|8|18}}
| birth_place = ශ්‍රී ලංකාව
| nationality = ශ්‍රී ලාංකික
| party = ජාතික ජන බලවේගය
| otherparty = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
| alma_mater = ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය
| occupation = නීතිඥ, දේශපාලනඥ
| children = 3
}}

'''උපුල් අබේවික්‍රම''' (උපත 1968 අගෝස්තු 18), '''යූ. පී. අබේවික්‍රම''' ලෙස ද හැඳින්වෙන, ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු සහ නීතිඥයෙකි. [[ජාතික ජන බලවේගය|ජාතික ජන බලවේගයේ]] සාමාජිකයෙකු වන ඔහු [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය]] නියෝජනය කරමින් [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ]] මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=28 September 2026 |website=Parliament of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
උපුල් අබේවික්‍රම 1968 අගෝස්තු 18 දින ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ උපත ලැබීය. ඔහු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර පසුව නීතිඥවරයෙකු ලෙස වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=2026-06-21 |publisher=Parliament of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== නීති වෘත්තිය ==
[[2022 ශ්‍රී ලංකාවේ විරෝධතා]], හෙවත් ''අරගලය'', පැවති සමයේ සිදුවීම් සම්බන්ධ නඩුවක විත්තිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් අතර අබේවික්‍රම ද සිටි බව 2023 වසරේ අධිකරණ වාර්තාවක සඳහන් විය. ඔහු පෙනී සිටියේ කුමන විත්තිකරුවන් වෙනුවෙන් ද යන්න එම වාර්තාවේ සඳහන් නොවීය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://frontpage.lk/mps-murder-case-mahara-prison-sp-ordered-to-show-cause-over-accuseds-absence-in-court/|title=MP’s murder case: Mahara Prison SP ordered to show cause over accused’s absence in Court|date=31 August 2023|work=Daily News|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sundaytimes.lk/online/news-online/Twelve-persons-sentenced-to-death-for-MP-Amarakeerthi-Athukorala-murder/2-1151325|title=Twelve persons sentenced to death for MP Amarakeerthi Athukorala murder|date=11 February 2026|work=The Sunday Times|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ජීවිතය ==
අබේවික්‍රම ජාතික ජන බලවේගය හා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වී දේශපාලනයට පිවිසියේය. [[2020 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය]] සඳහා ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ඉදිරිපත් වූ ජාතික ජන බලවේගයේ අපේක්ෂක ලැයිස්තුවට අබේවික්‍රමගේ නම ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 June 2020 |title=Gazette Extraordinary, 9 June 2020 |url=https://documents.gov.lk/view/extra-gazettes/2020/6/2179-07_E.pdf |access-date=28 September 2026 |publisher=Government of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; 2024 මැතිවරණයට පෙර ''The Sunday Times'' පුවත්පත ඔහු නීතිඥයෙකු සහ ජාතික ජන බලවේගයේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික් විධායක කමිටු සාමාජිකයෙකු ලෙස හඳුන්වා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sundaytimes.lk/241117/news/get-to-know-new-faces-of-the-10th-parliament-578137.html|title=Get to know new faces of the 10th parliament|date=17 November 2024|work=The Sunday Times|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

2024 නොවැම්බර් 14 දින පැවති [[2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|මහ මැතිවරණයෙන්]] ඔහු ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරමින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. ඔහුට මනාප ඡන්ද 60,595ක් හිමි විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://adaderana.lk/news/103527|title=Gampaha District preference votes results: Vijitha breaks Harini’s record|date=15 November 2024|work=Ada Derana|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== පාර්ලිමේන්තු කටයුතු ==
අබේවික්‍රම ශ්‍රී ලංකාවේ දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකි. පාර්ලිමේන්තු වාර්තා අනුව, ඔහු 2025 ජනවාරි මාසයේදී ව්‍යවස්ථාදායක ස්ථාවර කාරක සභාවටත්, 2025 මාර්තු මාසයේදී මහජන පෙත්සම් පිළිබඳ කාරක සභාවටත් පත් විය. 2025 ජුනි මාසයේදී විවෘත පාර්ලිමේන්තු මුලපිරීම සඳහා වූ පාර්ලිමේන්තු සංසදයට ද එක් විය.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා, මහජන ආරක්ෂාව හා පාර්ලිමේන්තු කටයුතු, කාන්තා හා ළමා කටයුතු, සහ ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග, වරාය හා සිවිල් ගුවන් සේවා යන විෂයයන්ට අදාළ අමාත්‍යාංශයීය උපදේශක කාරක සභාවල ද ඔහු සාමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

2025 මැයි මාසයේදී පූගොඩ නව අධිකරණ සංකීර්ණයේ ඉදිකිරීම් පිළිබඳ නිරීක්ෂණ චාරිකාවකට ඔහු සහභාගී වූ බව ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රවෘත්ති සේවය වාර්තා කළේය. අධිකරණ අමාත්‍යවරයා, පූගොඩ නීතිඥ සංගමයේ සාමාජිකයන් සහ නිලධාරීන් ද එම අවස්ථාවට සහභාගී වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 May 2025 |title=පූගොඩ නව අධිකරණ සංකීර්ණයේ ඉදි කිරීම් කටයුතු කඩිනම් කරන්නැයි අධිකරණ ඇමතිගෙන් නිලධාරීන්ට උපදෙස් |url=https://sinhala.news.lk/current-affairs/2025-05-30-11-50-10 |access-date=28 September 2026 |website=ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රවෘත්ති සේවය |language=si}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>mmk1dfxu61cj0f26o2ff9kwixxzxv0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800462</id>
      <parentid>800461</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T00:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lawan rajapaksha</username>
        <id>46114</id>
      </contributor>
      <origin>800462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8833" sha1="59es1siszklisypn1co752lugbyigh7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix = ගරු
| name = උපුල් අබේවික්‍රම
| native_name = Upul Abeywickrama
| image = Upul Abeywickrama portrait.png
| office = ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී
| parliament = ශ්‍රී ලංකා
| constituency_MP = ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
| term_start = 21 නොවැම්බර් 2024
| birth_date = {{Birth date and age|1968|8|18}}
| birth_place = ශ්‍රී ලංකාව
| nationality = ශ්‍රී ලාංකික
| party = ජාතික ජන බලවේගය
| otherparty = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
| alma_mater = ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය
| occupation = නීතිඥ, දේශපාලනඥ
| children = 3
}}

'''උපුල් අබේවික්‍රම''' (උපත 1968 අගෝස්තු 18), '''යූ. පී. අබේවික්‍රම''' ලෙස ද හැඳින්වෙන, ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු සහ නීතිඥයෙකි. [[ජාතික ජන බලවේගය|ජාතික ජන බලවේගයේ]] සාමාජිකයෙකු වන ඔහු [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය]] නියෝජනය කරමින් [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ]] මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=28 September 2026 |website=Parliament of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
උපුල් අබේවික්‍රම 1968 අගෝස්තු 18 දින ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ උපත ලැබීය. ඔහු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර පසුව නීතිඥවරයෙකු ලෙස වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=2026-06-21 |publisher=Parliament of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== නීති වෘත්තිය ==
[[2022 ශ්‍රී ලංකාවේ විරෝධතා]], හෙවත් ''අරගලය'', පැවති සමයේ සිදුවීම් සම්බන්ධ නඩුවක විත්තිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් අතර අබේවික්‍රම ද සිටි බව 2023 වසරේ අධිකරණ වාර්තාවක සඳහන් විය. ඔහු පෙනී සිටියේ කුමන විත්තිකරුවන් වෙනුවෙන් ද යන්න එම වාර්තාවේ සඳහන් නොවීය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://frontpage.lk/mps-murder-case-mahara-prison-sp-ordered-to-show-cause-over-accuseds-absence-in-court/|title=MP’s murder case: Mahara Prison SP ordered to show cause over accused’s absence in Court|date=31 August 2023|work=Daily News|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sundaytimes.lk/online/news-online/Twelve-persons-sentenced-to-death-for-MP-Amarakeerthi-Athukorala-murder/2-1151325|title=Twelve persons sentenced to death for MP Amarakeerthi Athukorala murder|date=11 February 2026|work=The Sunday Times|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ජීවිතය ==
අබේවික්‍රම ජාතික ජන බලවේගය හා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වී දේශපාලනයට පිවිසියේය. [[2020 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය]] සඳහා ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ඉදිරිපත් වූ ජාතික ජන බලවේගයේ අපේක්ෂක ලැයිස්තුවට අබේවික්‍රමගේ නම ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 June 2020 |title=Gazette Extraordinary, 9 June 2020 |url=https://documents.gov.lk/view/extra-gazettes/2020/6/2179-07_E.pdf |access-date=28 September 2026 |publisher=Government of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; 2024 මැතිවරණයට පෙර ''The Sunday Times'' පුවත්පත ඔහු නීතිඥයෙකු සහ ජාතික ජන බලවේගයේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික් විධායක කමිටු සාමාජිකයෙකු ලෙස හඳුන්වා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sundaytimes.lk/241117/news/get-to-know-new-faces-of-the-10th-parliament-578137.html|title=Get to know new faces of the 10th parliament|date=17 November 2024|work=The Sunday Times|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

2024 නොවැම්බර් 14 දින පැවති [[2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|මහ මැතිවරණයෙන්]] ඔහු ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරමින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. ඔහුට මනාප ඡන්ද 60,595ක් හිමි විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://adaderana.lk/news/103527|title=Gampaha District preference votes results: Vijitha breaks Harini’s record|date=15 November 2024|work=Ada Derana|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== පාර්ලිමේන්තු කටයුතු ==
අබේවික්‍රම ශ්‍රී ලංකාවේ දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකි. පාර්ලිමේන්තු වාර්තා අනුව, ඔහු 2025 ජනවාරි මාසයේදී ව්‍යවස්ථාදායක ස්ථාවර කාරක සභාවටත්, 2025 මාර්තු මාසයේදී මහජන පෙත්සම් පිළිබඳ කාරක සභාවටත් පත් විය. 2025 ජුනි මාසයේදී විවෘත පාර්ලිමේන්තු මුලපිරීම සඳහා වූ පාර්ලිමේන්තු සංසදයට ද එක් විය.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා, මහජන ආරක්ෂාව හා පාර්ලිමේන්තු කටයුතු, කාන්තා හා ළමා කටයුතු, සහ ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග, වරාය හා සිවිල් ගුවන් සේවා යන විෂයයන්ට අදාළ අමාත්‍යාංශයීය උපදේශක කාරක සභාවල ද ඔහු සාමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

2025 මැයි මාසයේදී පූගොඩ නව අධිකරණ සංකීර්ණයේ ඉදිකිරීම් පිළිබඳ නිරීක්ෂණ චාරිකාවකට ඔහු සහභාගී වූ බව ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රවෘත්ති සේවය වාර්තා කළේය. අධිකරණ අමාත්‍යවරයා, පූගොඩ නීතිඥ සංගමයේ සාමාජිකයන් සහ නිලධාරීන් ද එම අවස්ථාවට සහභාගී වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 May 2025 |title=පූගොඩ නව අධිකරණ සංකීර්ණයේ ඉදි කිරීම් කටයුතු කඩිනම් කරන්නැයි අධිකරණ ඇමතිගෙන් නිලධාරීන්ට උපදෙස් |url=https://sinhala.news.lk/current-affairs/2025-05-30-11-50-10 |access-date=28 September 2026 |website=ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රවෘත්ති සේවය |language=si}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>59es1siszklisypn1co752lugbyigh7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800463</id>
      <parentid>800462</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T00:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lawan rajapaksha</username>
        <id>46114</id>
      </contributor>
      <comment>විශ්වාසදායක මූලාශ්‍ර එක් කරමින් නීති, දේශපාලන සහ පාර්ලිමේන්තු කටයුතු පිළිබඳ තොරතුරු පුළුල් කළෙමි.</comment>
      <origin>800463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8635" sha1="1fpn26jz013wpk1jeztdomk18liu5ca" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix = ගරු
| name = උපුල් අබේවික්‍රම
| native_name = Upul Abeywickrama
| image = Upul Abeywickrama portrait.png
| office = ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී
| parliament = ශ්‍රී ලංකා
| constituency_MP = ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
| term_start = 21 නොවැම්බර් 2024
| birth_date = {{Birth date and age|1968|8|18}}
| birth_place = ශ්‍රී ලංකාව
| nationality = ශ්‍රී ලාංකික
| party = ජාතික ජන බලවේගය
| otherparty = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
| alma_mater = ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය
| occupation = නීතිඥ, දේශපාලනඥ
| children = 3
}}

'''උපුල් අබේවික්‍රම''' (උපත 1968 අගෝස්තු 18), '''යූ. පී. අබේවික්‍රම''' ලෙස ද හැඳින්වෙන, ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු සහ නීතිඥයෙකි. [[ජාතික ජන බලවේගය|ජාතික ජන බලවේගයේ]] සාමාජිකයෙකු වන ඔහු [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය]] නියෝජනය කරමින් [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ]] මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=28 September 2026 |website=Parliament of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
උපුල් අබේවික්‍රම 1968 අගෝස්තු 18 දින ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ උපත ලැබීය. ඔහු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර පසුව නීතිඥවරයෙකු ලෙස වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=Hon. U.P. Abeywickrama, Attorney at Law, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3484 |access-date=2026-06-21 |publisher=Parliament of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== නීති වෘත්තිය ==
[[2022 ශ්‍රී ලංකාවේ විරෝධතා]], හෙවත් ''අරගලය'', පැවති සමයේ සිදුවීම් සම්බන්ධ නඩුවක විත්තිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් අතර අබේවික්‍රම ද සිටි බව 2023 වසරේ අධිකරණ වාර්තාවක සඳහන් විය. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://frontpage.lk/mps-murder-case-mahara-prison-sp-ordered-to-show-cause-over-accuseds-absence-in-court/|title=MP’s murder case: Mahara Prison SP ordered to show cause over accused’s absence in Court|date=31 August 2023|work=Daily News|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sundaytimes.lk/online/news-online/Twelve-persons-sentenced-to-death-for-MP-Amarakeerthi-Athukorala-murder/2-1151325|title=Twelve persons sentenced to death for MP Amarakeerthi Athukorala murder|date=11 February 2026|work=The Sunday Times|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ජීවිතය ==
අබේවික්‍රම ජාතික ජන බලවේගය හා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වී දේශපාලනයට පිවිසියේය. [[2020 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය]] සඳහා ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයෙන් ඉදිරිපත් වූ ජාතික ජන බලවේගයේ අපේක්ෂක ලැයිස්තුවට අබේවික්‍රමගේ නම ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 June 2020 |title=Gazette Extraordinary, 9 June 2020 |url=https://documents.gov.lk/view/extra-gazettes/2020/6/2179-07_E.pdf |access-date=28 September 2026 |publisher=Government of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; 2024 මැතිවරණයට පෙර ''The Sunday Times'' පුවත්පත ඔහු නීතිඥයෙකු සහ ජාතික ජන බලවේගයේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික් විධායක කමිටු සාමාජිකයෙකු ලෙස හඳුන්වා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sundaytimes.lk/241117/news/get-to-know-new-faces-of-the-10th-parliament-578137.html|title=Get to know new faces of the 10th parliament|date=17 November 2024|work=The Sunday Times|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

2024 නොවැම්බර් 14 දින පැවති [[2024 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|මහ මැතිවරණයෙන්]] ඔහු ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරමින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. ඔහුට මනාප ඡන්ද 60,595ක් හිමි විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://adaderana.lk/news/103527|title=Gampaha District preference votes results: Vijitha breaks Harini’s record|date=15 November 2024|work=Ada Derana|access-date=28 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== පාර්ලිමේන්තු කටයුතු ==
අබේවික්‍රම ශ්‍රී ලංකාවේ දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකි. පාර්ලිමේන්තු වාර්තා අනුව, ඔහු 2025 ජනවාරි මාසයේදී ව්‍යවස්ථාදායක ස්ථාවර කාරක සභාවටත්, 2025 මාර්තු මාසයේදී මහජන පෙත්සම් පිළිබඳ කාරක සභාවටත් පත් විය. 2025 ජුනි මාසයේදී විවෘත පාර්ලිමේන්තු මුලපිරීම සඳහා වූ පාර්ලිමේන්තු සංසදයට ද එක් විය.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා, මහජන ආරක්ෂාව හා පාර්ලිමේන්තු කටයුතු, කාන්තා හා ළමා කටයුතු, සහ ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග, වරාය හා සිවිල් ගුවන් සේවා යන විෂයයන්ට අදාළ අමාත්‍යාංශයීය උපදේශක කාරක සභාවල ද ඔහු සාමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

2025 මැයි මාසයේදී පූගොඩ නව අධිකරණ සංකීර්ණයේ ඉදිකිරීම් පිළිබඳ නිරීක්ෂණ චාරිකාවකට ඔහු සහභාගී වූ බව ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රවෘත්ති සේවය වාර්තා කළේය. අධිකරණ අමාත්‍යවරයා, පූගොඩ නීතිඥ සංගමයේ සාමාජිකයන් සහ නිලධාරීන් ද එම අවස්ථාවට සහභාගී වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 May 2025 |title=පූගොඩ නව අධිකරණ සංකීර්ණයේ ඉදි කිරීම් කටයුතු කඩිනම් කරන්නැයි අධිකරණ ඇමතිගෙන් නිලධාරීන්ට උපදෙස් |url=https://sinhala.news.lk/current-affairs/2025-05-30-11-50-10 |access-date=28 September 2026 |website=ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රවෘත්ති සේවය |language=si}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>1fpn26jz013wpk1jeztdomk18liu5ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජයරත්න පතිරආරච්චි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196815</id>
    <revision>
      <id>800435</id>
      <parentid>800425</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added __NOINDEX__</comment>
      <origin>800435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15559" sha1="ohd756jclmdqjg9fahui6xtuazcp9j2" xml:space="preserve">__NOINDEX__
{{Db-person}}
[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== '''ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන''' ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණ රජුගේ යුගය පිළිබඳ සිය ප්‍රකාශන සහ ඉදිරිපත් කිරීම්වලදී පතිරආරච්චි මහතා, පාෂාණ ශිලා ලේඛන, ඓතිහාසික සොයාගැනීම් සහ පාලි අටුවා ආශ්‍රිත සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරමින් අදහස් දක්වන්නේ, ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයන් සතුව ක්‍රියාකාරී ගුවන් යානා පද්ධති නිර්මාණය කිරීමට සමත් මට්ටමේ තාරකා විද්‍යාත්මක දැනුමක් සහ දේශීය ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවයි.

== '''මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද''' ==
පතිරආරච්චි මහතා සිය පර්යේෂණ සොයාගැනීම් තමන්ගේම යූ-ටියුබ් (YouTube) නාලිකාව සහ බ්ලොග් අඩවි මෙන්ම, ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය ජාල සහ ප්‍රාදේශීය උරුමයන් පිළිබඳ නාලිකා (Dhanush Vlogs සහ Siwuhela වැනි වේදිකාවල විකාශය වන අධ්‍යාපනික වීඩියෝ වැඩසටහන් ද ඇතුළුව) හරහා ඉදිරිපත් කරයි. එසේම, ශ්‍රී ලංකා විකාශන සංස්ථාව (SLBC) ඔස්සේ විකාශය වූ වැඩසටහන්වලදී කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි විද්වතුන් සමඟ එක්ව සජීවී සාකච්ඡා සහ ඓතිහාසික කරුණු පිළිබඳ සංවාද සඳහා ද ඔහු සහභාගී වී ඇත. 2026 අගෝස්තු 29 වන දින, බුදුන් වහන්සේගේ උපන් ස්ථානය පිළිබඳව මහාචාර්ය පූජ්‍ය ගල්වැවේ විමලඛන්ති හිමියන් සමඟ පැවති සජීවී සාකච්ඡාවකට ද ඔහු සහභාගී විය.

== '''ප්‍රකාශිත කෘති (Books)''' ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා පෙන්විය හැක:

* [https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005)] — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=MygQEgAAQBAJ මොලගොඩ ශිලා ලිපියේ සඳහන් වන්නේ කුමක්ද? (2008)]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009)] — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008)] — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā]'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...]'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...]'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King.]..'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011)] — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009)] — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ Commentary and Inscription (අටුවා සහ සෙල්ලිපි)] - English Translation

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>ohd756jclmdqjg9fahui6xtuazcp9j2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800436</id>
      <parentid>800435</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/ANTORLGOY|ANTORLGOY]] මගින් සිදුකල  [[Special:Diff/800435|800435]] සංශෝධනය අහෝසි කරන්න ([[User talk:ANTORLGOY|සාකච්ඡා]])</comment>
      <origin>800436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15547" sha1="17wk1ixn6w75fxu4z21qhz5jiwr3y3b" xml:space="preserve">{{Db-person}}
[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== '''ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන''' ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණ රජුගේ යුගය පිළිබඳ සිය ප්‍රකාශන සහ ඉදිරිපත් කිරීම්වලදී පතිරආරච්චි මහතා, පාෂාණ ශිලා ලේඛන, ඓතිහාසික සොයාගැනීම් සහ පාලි අටුවා ආශ්‍රිත සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරමින් අදහස් දක්වන්නේ, ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයන් සතුව ක්‍රියාකාරී ගුවන් යානා පද්ධති නිර්මාණය කිරීමට සමත් මට්ටමේ තාරකා විද්‍යාත්මක දැනුමක් සහ දේශීය ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවයි.

== '''මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද''' ==
පතිරආරච්චි මහතා සිය පර්යේෂණ සොයාගැනීම් තමන්ගේම යූ-ටියුබ් (YouTube) නාලිකාව සහ බ්ලොග් අඩවි මෙන්ම, ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය ජාල සහ ප්‍රාදේශීය උරුමයන් පිළිබඳ නාලිකා (Dhanush Vlogs සහ Siwuhela වැනි වේදිකාවල විකාශය වන අධ්‍යාපනික වීඩියෝ වැඩසටහන් ද ඇතුළුව) හරහා ඉදිරිපත් කරයි. එසේම, ශ්‍රී ලංකා විකාශන සංස්ථාව (SLBC) ඔස්සේ විකාශය වූ වැඩසටහන්වලදී කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි විද්වතුන් සමඟ එක්ව සජීවී සාකච්ඡා සහ ඓතිහාසික කරුණු පිළිබඳ සංවාද සඳහා ද ඔහු සහභාගී වී ඇත. 2026 අගෝස්තු 29 වන දින, බුදුන් වහන්සේගේ උපන් ස්ථානය පිළිබඳව මහාචාර්ය පූජ්‍ය ගල්වැවේ විමලඛන්ති හිමියන් සමඟ පැවති සජීවී සාකච්ඡාවකට ද ඔහු සහභාගී විය.

== '''ප්‍රකාශිත කෘති (Books)''' ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා පෙන්විය හැක:

* [https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005)] — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=MygQEgAAQBAJ මොලගොඩ ශිලා ලිපියේ සඳහන් වන්නේ කුමක්ද? (2008)]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009)] — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008)] — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā]'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...]'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...]'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King.]..'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011)] — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009)] — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ Commentary and Inscription (අටුවා සහ සෙල්ලිපි)] - English Translation

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>17wk1ixn6w75fxu4z21qhz5jiwr3y3b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800452</id>
      <parentid>800436</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/ANTORLGOY|ANTORLGOY]] මගින් සිදුකල  [[Special:Diff/800425|800425]] සංශෝධනය අහෝසි කරන්න ([[User talk:ANTORLGOY|සාකච්ඡා]])</comment>
      <origin>800452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15533" sha1="6xakj4w3bfar1r70ec6elbktcmp1tip" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Dr._Jayarathna_Pathiraarachchi.jpg|දකුණ|thumb|250x250පික්|{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ආචාර්ය ජයරත්න පතිරආරච්චි
| birth_name = පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න
| birth_date = {{birth date and age|1961|1|18}}
| birth_place = [[ඉංගිරිය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| occupation = පුරාවිද්‍යා පර්යේෂක, කර්තෘ
| known_for = විකල්ප ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය, සෙල්ලිපි අධ්‍යයනය, හෙළ ශිෂ්ටාචාරය සහ රාවණා යුගය පිළිබඳ මතවාද
| notable_works = දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි.
| spouse = රත්නායක මුදියන්සේලාගේ බණ්ඩාර මැණිකේ
}}]]
'''ජයරත්න පතිරආරච්චි''' (උපත 1961 ජනවාරි 18; ලියාපදිංචි නාමය: ''පතිර ආරච්චිලාගේ ජයරත්න'') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය, මුල් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාව සහ දේශීය ශිලා ලේඛන (සෙල්ලිපි) ඇසුරින් සාම්ප්‍රදායික ඉතිහාස කාලනිර්ණයන්ට පරිබාහිර විකල්ප ඓතිහාසික මතවාදයන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ස්වාධීන පර්යේෂකයෙකු සහ කර්තෘවරයෙකි. ඔහු විසින් රචිත කෘති සහ ඉදිරිපත් කරන න්‍යායන් හේතුවෙන් මෙරට විකල්ප ඉතිහාස ගවේෂණය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය තුළ පුළුල් අවධානයට ලක්ව ඇත.

== '''පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය සහ ශිලා ලේඛන අධ්‍යයනය''' ==
පතිරආරච්චි මහතාගේ පර්යේෂණ ප්‍රවේශය සහ න්‍යායන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම පදනම් වන්නේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සෙල්ලිපි වාර්තා, ගල්ගුහා සහ ශිලා ලේඛනවල අන්තර්ගත පාඨයන් විවේචනාත්මකව නැවත කියවීම මතය.

=== ශිලා ලේඛන 30,000 ක විශ්ලේෂණය ===
ඔහු සිය ඓතිහාසික රාමුව ගොඩනැගීම සඳහා පුරාණ ශිලා ලේඛන 30,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ප්‍රාදේශීය නායකයන්ගේ (පරුමකවරුන්ගේ) පෙළපත් නාමයන් වංශකථාගත තොරතුරු සමඟ සංසන්දනාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත. ඔහුගේ පර්යේෂණවලට අදාළ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

* '''මොලගොඩ සෙල්ලිපිය (මොලගොඩ ශිලා ලේඛනය):''' මොලගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවන ග්‍රාමීය සෙල්ලිපිවල ව්‍යුහය, භාෂා ශෛලිය සහ එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳව වෙන්වූ විශේෂ ලිඛිත විග්‍රහයන් සිදු කිරීම.
* '''පෙළපත් නාම විශ්ලේෂණය:''' පැරණි සෙල්ලිපිවල සඳන් වන 'වෙ සමණ' (වෛශ්‍රවණ/වෙසමුණි), 'අවිරද' සහ ඔවුන්ගේ පුත්‍රයන් වන 'බරණි' සහ 'දේව' වැනි නාමයන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ඇසුරින් ගවේෂණය කරමින් ඒවා පුරාණ පාලකයන්ගේ පෙළපත් බවට තර්ක කිරීම.
* '''පරුමක වංශය සහ නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියා:''' මිත (නන්දිමිත්‍ර) සෙනෙවියා සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන පුස්සා කුමරියගේ පෙළපත සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් සිතියම්ගත කිරීමටත්, 'වෙසමුණි රජු' යනු නන්දිමිත්‍ර සෙනෙවියාගේ බිරිඳගේ මුත්තණුවන් බවටත් සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් පෙන්වා දීම.

=== පුස්කොළ පත් සම්ප්‍රදායන් පරිශීලනය ===
භෞතික ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, මහින්දාගමනයට පෙර පැවති සමාජ-දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික මහාවංශය වැනි වංශකථාවලින් පරිබාහිරව පවතින 'යක්ඛ වර්ග පූර්විකාව' (යක්ඛ ජන පරම්පරාවල ඉතිහාසය රැගත් ලේඛන) වැනි පුරාණ පුස්කොළ පත් මූලාශ්‍ර ද ඔහුගේ ලේඛන සඳහා පරිශීලනය කර ඇත.

== '''ප්‍රධාන න්‍යායන් සහ උපකල්පන''' ==
=== මහින්දාගමනයට පෙර බුදුදහම සහ අටුවා විවේචනය ===
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කිරීමට පෙර සිටම විවිධ ආකාරයේ බෞද්ධ දර්ශනයන් සහ දේශීය බෞද්ධ පාලන ව්‍යුහයන් ලංකාද්වීපය තුළ ස්ථාපිතව තිබූ බව පතිරආරච්චි මහතා තර්ක කරයි. මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ සිංහල හෙළ අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේදී (විශේෂයෙන් බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විසින් සිදුකරන ලද අටුවා පරිවර්තන ක්‍රියාවලියේදී) 'පණිත' රජු වැනි පැහැදිලි භෞතික ඓතිහාසික චරිත 'ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර' වැනි මිත්‍යාමය දේවත්වයන්ට පරිවර්තනය කර ඇති බවයි.

=== ප්‍රාග් ඓතිහාසික තාක්ෂණය සහ ගුවන් යානා (Aviation) මතවාද ===
රාවණ රජුගේ යුගය පිළිබඳ සිය ප්‍රකාශන සහ ඉදිරිපත් කිරීම්වලදී පතිරආරච්චි මහතා, පාෂාණ ශිලා ලේඛන, ඓතිහාසික සොයාගැනීම් සහ පාලි අටුවා ආශ්‍රිත සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරමින් අදහස් දක්වන්නේ, ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයන් සතුව ක්‍රියාකාරී ගුවන් යානා පද්ධති නිර්මාණය කිරීමට සමත් මට්ටමේ තාරකා විද්‍යාත්මක දැනුමක් සහ දේශීය ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් පැවති බවයි.

== '''මාධ්‍ය සහ පොදු සංවාද''' ==
පතිරආරච්චි මහතා සිය පර්යේෂණ සොයාගැනීම් තමන්ගේම යූ-ටියුබ් (YouTube) නාලිකාව සහ බ්ලොග් අඩවි මෙන්ම, ස්වාධීන ඩිජිටල් මාධ්‍ය ජාල සහ ප්‍රාදේශීය උරුමයන් පිළිබඳ නාලිකා (Dhanush Vlogs සහ Siwuhela වැනි වේදිකාවල විකාශය වන අධ්‍යාපනික වීඩියෝ වැඩසටහන් ද ඇතුළුව) හරහා ඉදිරිපත් කරයි. එසේම, ශ්‍රී ලංකා විකාශන සංස්ථාව (SLBC) ඔස්සේ විකාශය වූ වැඩසටහන්වලදී කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමියන් වැනි විද්වතුන් සමඟ එක්ව සජීවී සාකච්ඡා සහ ඓතිහාසික කරුණු පිළිබඳ සංවාද සඳහා ද ඔහු සහභාගී වී ඇත. 2026 අගෝස්තු 29 වන දින, බුදුන් වහන්සේගේ උපන් ස්ථානය පිළිබඳව මහාචාර්ය පූජ්‍ය ගල්වැවේ විමලඛන්ති හිමියන් සමඟ පැවති සජීවී සාකච්ඡාවකට ද ඔහු සහභාගී විය.

== '''ප්‍රකාශිත කෘති (Books)''' ==
පතිරආරච්චි මහතා විසින් රචිත පහත සඳහන් කෘති Google Play Books ජාලය හරහා පෙන්විය හැක:

* [https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view ''දකුණු බුදු සිරි පතුල පිහිටි මක්කම සහ රාවණා රජුගේ සෙල්ලිපි'' (2005)] — රාවණා යුගයේ සෙල්ලිපි සහ කලාපීය ඉතිහාසය පිළිබඳව රචිත කෘතියකි.[https://drive.google.com/file/d/13PfWUI_FYqVHNSv5uWaXvP0_qwiyqRif/view]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=MygQEgAAQBAJ මොලගොඩ ශිලා ලිපියේ සඳහන් වන්නේ කුමක්ද? (2008)]
* [https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ ''From Cakravartī to Śakra Devendra: Buddhaghosa's Transformation of King Paṇita in the Pali Commentaries'' (2009)] — පාලි අටුවාවල ඓතිහාසික රජවරුන් දේවත්වයට පරිවර්තනය වීම පිළිබඳව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවුණු විවේචනාත්මක අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=y_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:Y7PZBXRCAWF]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ ''අටුවා සහ සෙල්ලිපි'' (2008)] — සෙල්ලිපි වාර්තා සහ පැරණි බෞද්ධ අටුවා ග්‍රන්ථ සැසඳීම පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=v7gPEgAAQBAJ Google Books: WYYU1A5C758]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Historical Evidence From Chinese Records Led English Scholars To Conclude That Buddha's Birthplace Was Laṅkā]'' — බ්‍රිතාන්‍ය ලේකම් එමර්සන් ටෙනන්ට්ගේ සටහන් සහ පැරණි චීන වාර්තා පිළිබඳ විශ්ලේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=6fQOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TKZJE2UQ68A]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ How Did the Royal Lineage of Rohana Disappear During the Time of the...]'' — රෝහණ දේශයේ රාජකීය පෙළපත් අතුරුදහන් වීම සහ සැඟවුණු ඉතිහාසය පිළිබඳ ගවේෂණයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=9_QOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:TQAFB98CEC8]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Were the &quot;King Vesamuni&quot; and &quot;Avaruddha&quot; mentioned in the...]'' — පුරාණ ලේඛනවල වෙසමුණි සහ අවිරුද්ධ චරිත පිළිබඳ ඓතිහාසික විග්‍රහයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=J_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8KCQZBCGRGE]&lt;/ref&gt;
* ''[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Gautama Buddha resided in Laṅkā during the reign of Great King.]..'' — බුද්ධ චරිතයට අදාළ ඓතිහාසික සිදුවීම් ලංකාද්වීපය තුළ දේශීයකරණය වී තිබූ බවට කෙරෙන භූගෝලීය තර්කයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=uCkPEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:8561BX2CRP9]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ ''What Is State In Molagoda Inscription?'' (2011)] — මොලගොඩ සෙල්ලිපිය පිළිබඳව සිදුකළ විශේෂ අධ්‍යයනයකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=L_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:W7SYE8F78LG]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ ''King Veśamuṇi: The Grandfather of Commander-in-Chief Mitra's Wife'' (2009)] — පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සෙල්ලිපි 28ක් ඇසුරින් කළ පෙළපත් ලුහුබැඳීමකි. &lt;ref&gt;[https://play.google.com/store/books/details?id=E_UOEgAAQBAJ Google Books: GGKEY:2BXCRR1HYLZ]&lt;/ref&gt;
* [https://play.google.com/store/books/details?id=Xm4KEgAAQBAJ Commentary and Inscription (අටුවා සහ සෙල්ලිපි)] - English Translation

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://blogspot.com ජයරත්න පතිරආරච්චි ප්‍රකාශන බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://blogspot.com නිල පර්යේෂණ බ්ලොග් අඩවිය]</text>
      <sha1>6xakj4w3bfar1r70ec6elbktcmp1tip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලයනල් බෝපගේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196849</id>
    <revision>
      <id>800489</id>
      <parentid>800381</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T07:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ජවිපෙ/ජාතික ජන බලවේගය (NPP) රජය පිළිබඳ දැක්ම */</comment>
      <origin>800489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31470" sha1="dhb3olgw23m2t0coayaqnvatl2zn6uv" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ලයනල් බෝපගේ
| native_name = லயனல் போப்பகே
| other_names = Lionel Bopage
| birth_date = 1944
| birth_place = වැලිගම, බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව
| nationality = ශ්‍රී ලාංකික
| education = පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය
| occupation = දේශපාලන ක්‍රියාකාරික, ඉංජිනේරු, ලේඛක
| known_for = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ හිටපු ප්‍රධාන ලේකම්
| party = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (1970–1984)
| spouse = චිත්‍රා බෝපගේ
}}

'''ලයනල් බෝපගේ''' (ඉංග්‍රීසි: Lionel Bopage; උපත: 1944) යනු ශ්‍රී ලාංකික වාමාංශික දේශපාලන නායකයෙකු, ලේඛකයෙකු, ඉංජිනේරුවරයෙකු සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් වන [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] (ජවිපෙ) මුල්කාලීන ප්‍රධාන නායකයෙකු වූ අතර, 1978 සිට 1984 දක්වා එහි ප්‍රධාන ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;&gt;Cooke, Michael Colin (2010). ''Rebellion, Repression and the Struggle for Justice in Sri Lanka: The Lionel Bopage Story''. Colombo: Agahas Publishers. ISBN 978-9556316100.&lt;/ref&gt;

1980 දශකයේ මුල් භාගයේදී ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනතාවගේ ජාතික ස්වයං-තීරණ අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සිංහල ස්වෝත්තමවාදය දෙසට ගමන් කිරීමට විරෝධය පළ කරමින් ඔහු ප්‍රධාන ලේකම් ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වී පක්ෂයෙන් ඉවත් වීම සම්බන්ධයෙන් පුළුල් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;&gt;චන්ද්‍රප්‍රේම, සී. ඒ. (1991). ''ශ්‍රී ලංකාව, භීෂණයේ වසර: ජවිපෙ නැගිටීම, 1987–1989''. කොළඹ: ලේක් හවුස් පොත්හල. පිටු 45–52.&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==
ලයනල් බෝපගේ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ [[වැලිගම]]දී වාමාංශික දේශපාලන පසුබිමක් සහිත පවුලක උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.

ඔහු වැලිගම සිද්ධාර්ථ මහා විද්‍යාලයෙන් සහ මාතර රාහුල විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා, උසස් පෙළ හැදෑරීම සඳහා ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt; අනතුරුව ඔහු පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇතුළත් වී යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ උපාධියක් ලබා ගත්තේය.

=== ෂන්මුගදාසන් සමඟ ඇසුර සහ මාක්ස්වාදී ආකර්ෂණය ===
විශ්වවිද්‍යාල සමයේදී ඔහු මාක්ස්-ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස්වලින් දැඩි ලෙස ආකර්ෂණය විය. 1960 දශකයේ සෝවියට් සංගමය සහ [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] අතර ජාත්‍යන්තරව ඇති වූ දෘෂ්ටිවාදාත්මක බෙදීමේදී, ඔහු [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] විසින් නායකත්වය දුන් ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට (බීජිං-හිතවාදී/චීන පිල) සහාය දැක්වීය.&lt;ref name=&quot;Sanmugathasan&quot;&gt;න්මුගතසන්, එන්. (1972). ''ලංකා ඉතිහාසය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී බැල්මක්''. කොළඹ: සරසවි මුද්‍රණාලය.&lt;/ref&gt;

ඔහු ෂන්මුගදාසන් නායකත්වය දුන් පක්ෂයේ ශිෂ්‍ය අංශය වූ ලංකා ජාතික ශිෂ්‍ය කොංග්‍රසය සමඟ කටයුතු කළේය. සාම්ප්‍රදායික වාමාංශික නායකයන් ධනපති පාලක පන්තිය සමඟ එක්ව ආණ්ඩු පිහිටුවමින් පාර්ලිමේන්තු අමාත්‍ය ධුර ලබාගැනීම සහ පන්ති සම්මුතිවාදයක නිරත වීම පිළිබඳව කලකිරුණු බෝපගේ, බිම් මට්ටමේ කම්කරුවන් සහ ගොවීන් කේන්ද්‍ර කරගත් නව විප්ලවවාදී බලවේගයක් සෙවීය. ඔහු [[පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය|පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ]] එවකට චීන හිතවාදී ස්ථාවරයක පැවති &quot;සමාජවාදී සංගමය&quot; තුළ සක්‍රීයව ක්‍රියා කළේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

== ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සහ 1971 කැරැල්ල ==
1960 දශකයේ අගභාගයේදී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජවාදී සංගමය හරහා [[රෝහණ විජේවීර]] (&quot;ලොකු මහත්තයා&quot; නමින්) මුණගැසුණු බෝපගේ, අලුතින් පිහිටුවන ලද විප්ලවවාදී සංවිධානයට (පසුව [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] - ජවිපෙ ලෙස නම් කරන ලද) සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;Alles&quot;&gt;ඇලස්, ඒ. සී. (1976). ''කැරැල්ල - 1971: ශ්‍රී ලංකාවේ අප්‍රේල් නැගිටීම පිළිබඳ වාර්තාවක්''. කොළඹ: කොළඹ ඇපොතෙකරි සමාගම සීමාසහිත.&lt;/ref&gt;

1971 අප්‍රේල් මාසයේදී සමගි පෙරමුණු රජයට එරෙහිව ජවිපෙ දියත් කළ සන්නද්ධ නැගිටීමේ ප්‍රධාන සංවිධායකයෙකු ලෙස ඔහු කටයුතු කළේය. කැරැල්ල අසාර්ථක වීමෙන් පසු අත්අඩංගුවට පත් වූ ඔහු, අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිෂන් සභාව (CJC) මගින් විභාග කරන ලද නඩුවේ ප්‍රධාන විත්තිකරුවෙකු වී වසර 15ක සිර දඬුවමකට යටත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;CJC&quot;&gt;අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිසම (1976). ''1971 කැරැල්ල පිළිබඳ විමර්ශනය: වාර්තාව සහ සොයාගැනීම්''. ශ්‍රී ලංකා රජයේ මුද්‍රණ දෙපාර්තමේන්තුව.&lt;/ref&gt; ඔහු හැමන්හිල් කොටුව, බෝගම්බර සහ මැගසින් බන්ධනාගාරවල වසර හතක් පමණ සිරගතව සිටියේය. සිරගතව සිටියදී ඔහු අවසන් වසරේ ඉංජිනේරු විභාගය සම්පූර්ණ කළේය. එක්සත් ජාතික පක්ෂ (UNP) රජය අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිෂන් සභා පනත අවලංගු කිරීමෙන් පසු 1977 දී ඔහු සිරෙන් නිදහස් විය.&lt;ref name=&quot;Alles&quot;/&gt;

== දෙමළ ජාතික ගැටලුව සහ සන්තතියාර් හමුවීම ==
1970 දශකයේ මුල් භාගය වන තෙක්, දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල පරිසරයක හැදී වැඩුණු නායකයන්ට දෙමළ ජනතාවගේ භාෂා සහ අයිතිවාසිකම් අරගල පිළිබඳ සෘජු හා ගැඹුරු අවබෝධයක් නොවීය. 1973 දී, 1972 නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට විරෝධය පළ කරමින් කළු කොඩි එසවීමේ චෝදනාව මත අත්අඩංගුවට ගෙන මහනුවර බෝගම්බර බන්ධනාගාරයේ රඳවා සිටි දෙමළ තරුණයන් බෝපගේට හමුවිය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

එහි රඳවා සිටි මුල්කාලීන දෙමළ සටන්කාමී නායකයෙකු වූ කේ. සන්තතියාර් (පසුව [[දෙමළ ඊළාම් ජනතා විමුක්ති සංවිධානය|දෙමළ ඊළාම් මහජන විමුක්ති සංවිධානයේ]] [PLOTE] ප්‍රමුඛ නායකයෙක්) හමුවීම ඔහුගේ දේශපාලන දැක්මේ ප්‍රධාන හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් විය. සන්තතියාර් ඇතුළු පිරිස සමඟ කළ අඛණ්ඩ සාකච්ඡා හරහා සිංහල පමණක් පනත, විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රමිතිකරණය සහ රාජ්‍ය සංක්‍රමණ වැඩසටහන් හේතුවෙන් දෙමළ ජනතාව මුහුණ දෙන සාධාරණ දුක්ගැනවිලි බෝපගේ හඳුනා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;BrokenPalmyra&quot;&gt;හූල්, ආර්., සෝමසුන්දරම්, ඩී., ශ්‍රීතරන්, කේ., සහ රාජසිංහම්, ආර්. (1990). ''The Broken Palmyra: The Tamil Crisis in Sri Lanka - An Inside Account''. ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යයන ආයතනය. ISBN 978-9559020028.&lt;/ref&gt; මෙම සිරගෙදර සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව, [[රෝහණ විජේවීර]] සමඟ සිරගෙදරදී සම්පාදනය කළ ජවිපෙ නිල ලේඛනවලට, ලෙනින්වාදී පදනම මත පීඩිත දෙමළ ජනතාවගේ ස්වයං-තීරණ අයිතිය පිළිගැනීමේ ප්‍රතිපත්තිය ඇතුළත් කරගැනීමට බෝපගේ සමත් විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

== ප්‍රධාන ලේකම් ධුරය සහ මැතිවරණ දේශපාලනය (1978–1984) ==
1977 දී නිදහස් වීමෙන් පසු, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලනයට පිවිසි අතර 1978 දී බෝපගේ පක්ෂයේ ප්‍රධාන ලේකම් ධුරයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;/&gt;
* ඔහු 1979 ගාල්ල අතුරු මැතිවරණයට ජවිපෙ අපේක්ෂකයා ලෙස තරඟ කර සැලකිය යුතු ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Elections1979&quot;&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව (1979). ''1979 ගාල්ල පාර්ලිමේන්තු අතුරු මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල''. කොළඹ: මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව.&lt;/ref&gt;
* ඔහු 1981 දී පැවති දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා (DDC) මැතිවරණයට තරඟ කර [[ගාල්ල]] දිස්ත්‍රික් සභා සාමාජිකයෙකු ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;/&gt;
* 1982 ජනාධිපතිවරණයේදී ජවිපෙ ජනාධිපති අපේක්ෂක [[රෝහණ විජේවීර]]ගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන මෙහෙයුම්කරු ලෙස කටයුතු කළේය.

== පවුල් ජීවිතය සහ කලාත්මක දායකත්වය ==
බෝපගේගේ බිරිඳ චිත්‍රා බෝපගේ, මීගමුව පෙරියමුල්ල කන්‍යාරාමයේ සේවය කළ හිටපු කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියක් වූ අතර ඇය ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්කාලීන මාක්ස්වාදී නායකයෙකු වූ [[පිලිප් ගුණවර්ධන]]ගේ ඥාති දියණියකි.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;&gt;මුරුගභූපති (2024 දෙසැම්බර් 7). [https://www.akkinkunju.com &quot;වාර්තා චිත්‍රපටයකට වඩා වෙනස් වූ කන්‍යා සොහොයුරියක්: දේශපාලන ක්‍රියාකාරිනියක බවට පත් වූ කන්‍යා සොහොයුරියකගේ කතාව! චිත්‍රා ලයනල් බෝපගේගේ ජීවිතය සහ වේදනාවන්&quot;]. ''අග්නිකුන්ජු''.&lt;/ref&gt;

පැවිදි දිවියෙන් ඉවත් වී මානව හිමිකම් සහ සමාජ ක්‍රියාකාරකම්වලට එක් වූ චිත්‍රා, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ &quot;විමුක්ති ගී&quot; ප්‍රසංගවලදී ලයනල් බෝපගේ විසින් රචනා කරන ලද විප්ලවීය ගීත ගායනා කළාය. 1981 මැද භාගයේදී ඔවුන්ගේ විවාහය ලියාපදිංචි කළ අවස්ථාවේදී [[රෝහණ විජේවීර]] සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙස අත්සන් තැබීය.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;/&gt; චිත්‍රා බෝපගේගේ පෞද්ගලික හා දේශපාලන අරගලය පාදක කරගනිමින් ආචාර්ය උදාන් ප්‍රනාන්දු විසින් ''None Other Than'' නමින් වාර්තා චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;/&gt;

== මතවාදී බෙදීම සහ පක්ෂයෙන් ඉවත් වීම (1983–1984) ==
1982 ජනාධිපතිවරණයෙන් පසු දකුණේ සිංහල ඡන්ද පදනම රැකගැනීම සඳහා ජවිපෙ නායකත්වය සිංහල ජාතිකවාදී ස්ථාවරයකට නැඹුරු වීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

1983 ජූලි මාසයේ පැවති පක්ෂ මධ්‍යම කාරක සභා රැස්වීමේදී, ලෙනින්වාදී මූලධර්මවලට පටහැනිව, දෙමළ ජනතාවගේ ස්වයං-තීරණ අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප කෙරෙන නිල යෝජනාවක් [[රෝහණ විජේවීර]] විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. බෝපගේ ඊට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වූ නමුත් ඡන්ද විමසීමේදී පක්ෂ මධ්‍යම කාරක සභාවෙන් බෝපගේගේ ස්ථාවරයට ප්‍රමාණවත් සහයෝගයක් නොලැබුණි (එම ස්ථාවරයට පක්ෂව ඡන්දය දුන්නේ බෝපගේ ඇතුළු සාමාජිකයන් දෙදෙනෙකු පමණි). මෙම දේශපාලන අපගමනය හමුවේ බෝපගේ පක්ෂයෙන් ඉල්ලා අස්වීමට තීරණය කළේය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;/&gt; කෙසේ වෙතත්, පක්ෂ නායකත්වයේ ඇතැමුන් ඔහු ඉල්ලා අස්වූයේ තම බිරිඳගේ කතෝලික පසුබිම නිසා යැයි අසත්‍ය ප්‍රචාරයක් ගෙන ගියහ.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;/&gt;

ඔහු තම ඉල්ලා අස්වීම ප්‍රසිද්ධ කිරීමට පෙර, 1983 ජූලි 23 වන දින රට පුරා 'කළු ජූලිය' වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය ඇති විය. රජය ජවිපෙ තහනම් කළ අවස්ථාවේදී විජේවීර සැඟවුණු නමුත්, මහලේකම්වරයා ලෙස පක්ෂයට එල්ල වූ චෝදනාවලට විවෘතව මුහුණ දීමේ අරමුණින් බෝපගේ සැඟවුණේ නැත. එහිදී අත්අඩංගුවට පත් වූ ඔහු රහස් පොලිසියේ (CID) 4 වන තට්ටුවේ මාස හයක් රඳවා තබාගැනීමෙන් පසු කිසිදු චෝදනාවකින් තොරව නිදහස් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;Amnesty International (1984). ''Sri Lanka: Current Human Rights Concerns and Evidence of Extrajudicial Killings''. London: Amnesty International Publications.&lt;/ref&gt;

=== ජේ. ආර්. ජයවර්ධන හමුවීම සහ නිල ඉල්ලා අස්වීම ===
1984 මුල් භාගයේදී නිදහස් වීමෙන් පසු, පක්ෂයේ තහනම ඉවත් කරගැනීම සඳහා බෝපගේ එවකට ජනාධිපති [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන]] මහතා ඔහුගේ වෝඩ් පෙදෙසේ නිවසේදී හමුවිය. විජේවීර සැඟවුණු ජීවිතය අතහැර ප්‍රසිද්ධියට පැමිණ ප්‍රකාශයක් කළහොත් පමණක් තහනම ඉවත් කිරීම සලකා බලන බව ජයවර්ධන ජනාධිපතිවරයා ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref name=&quot;Island&quot;&gt;Bopage, Lionel (2026). &quot;Former JVP General Secretary Breaks Silence After 40 Years of Exile in Australia&quot;. ''The Island'' (Interview).&lt;/ref&gt;

බෝපගේ මෙම පණිවිඩය රහසිගත දේශපාලන මණ්ඩලයට රැගෙන ගොස් සර්ව-පාක්ෂික සමුළුවට එක්වී දේශපාලන සටනක් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියද විජේවීර ඇතුළු නායකත්වය එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ජවිපෙ ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී භූගත මාවතක් තෝරාගැනීමට සහ දෙමළ ජාතික ගැටලුවේදී ස්වෝත්තමවාදී මාවතක් ගැනීම පිළිබඳ විරෝධය පළ කරමින්, බෝපගේ 1984 පෙබරවාරි මාසයේදී සිය ප්‍රධාන ලේකම් ධුරයෙන් සහ සාමාජිකත්වයෙන් නිල වශයෙන් ඉල්ලා අස්විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt; මෙම ලිපිය සහ ඔහුගේ දේශපාලන ස්ථාවරය පසුව සවිස්තරාත්මක ලේඛනයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

=== මාක්ස්වාදී වාමාංශික පාර්ශ්වයේ විවේචන ===
ජවිපෙ ව්‍යාපාරය දෙමළ ජාතික ස්වයං-තීරණ අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප කර සිංහල ස්වෝත්තමවාදය වෙත නැඹුරු වීම පිළිබඳ බෝපගේ ගත් ස්ථාවරය අනෙකුත් විප්ලවවාදී මාක්ස්වාදී සංවිධාන විසින්ද තහවුරු කරන ලදී. විශේෂයෙන්ම, කේ. ඒ. සුබ්‍රමනියම් සහ [[එස්.කේ. සෙන්තිවේල්]] විසින් නායකත්වය දුන් නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය (NDMLP) වෙනුවෙන් ඉමයවරම්බන් විසින් රචිත ''ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික සබඳතා පිළිබඳව'' (On National Relations in Sri Lanka, 1988) නම් ඓතිහාසික කෘතියෙහි, ජවිපෙ යනු &quot;විප්ලවීය සටන්පාඨ ඉදිරිපත් කරමින් ප්‍රායෝගිකව ප්‍රතිගාමී බලවේගවලට සේවය කළ ව්‍යාජ-වාම ව්‍යාපාරයක්&quot; ලෙසත්, 1982 දී ජාතික ප්‍රශ්නය පිළිබඳ සිය ප්‍රතිපත්තිය අවස්ථාවාදී ලෙස වෙනස් කරමින් මලයග වතු කම්කරුවන්ට එරෙහිව ජාතිවාදී ව්‍යාපාර ගෙනගිය ව්‍යාපාරයක් ලෙසත් සවිස්තරාත්මකව දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;Imayavaramban&quot;&gt;ඉමයවරම්බන් (1988). [https://noolaham.org/wiki/index.php/On_National_Relations_In_SriLanka ''ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික සබඳතා පිළිබඳව''] (On National Relations in Sri Lanka). චෙන්නායි: පුතිය භූමි ප්‍රකාශන. නූලහම් පදනම. පිටු 39–40, 57–58.&lt;/ref&gt;

== 1985 රඳවා තබා ගැනීම සහ පිටුවහල් වීම ==
=== 1985 ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම ===
1984 දී, දකුණේ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානයක් පිහිටුවීමේ අරමුණින් PLOTE සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු කොළඹදී රහසිගතව බෝපගේ හමුවිය. ඔහු වෙනම රාජ්‍යයක් හෝ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාමාර්ග අනුමත නොකළද, මෙම හමුව පිළිබඳ දැනගත් රහස් පොලිසිය 1985 දී ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) යටතේ ඔහුව අත්අඩංගුවට ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt; එවකට ජාතික ආරක්ෂක අමාත්‍ය ලලිත් ඇතුලත්මුදලි විසින් නිදහස් කිරීම සඳහා එක්සත් ජාතික පක්ෂයට එක්වන ලෙස ඉදිරිපත් කළ යෝජනාව බෝපගේ තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කළේය. මාස හයක ප්‍රශ්න කිරීම් සහ සිරගත කිරීමෙන් පසු ඔහු නිදහස් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

=== 1987–1989 භීෂණ සමය සහ විදේශගත වීම ===
1987–1989 භීෂණ සමයේදී ඔහුට රජයට පක්ෂපාතී සන්නද්ධ හමුදාවන්ගෙන් මෙන්ම ජවිපෙ සන්නද්ධ අංශවලින්ද එකසේ මරණ තර්ජන එල්ල විය. 1989 දී තම පවුලෙන් වෙන්වී රටින් පලා ගිය බෝපගේ, පළමුව ජපානයට ගියේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt; ජපානයේ දේශපාලන රැකවරණ නොලැබීම නිසා ඔහු දකුණු කොරියාවට ගොස් මාස හයක කාලයක් අවන්හල්වල පිඟන් සේදීම වැනි සුළු රැකියාවල නිරත වෙමින් අතිශය දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කළේය.&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt; පසුව ස්විට්සර්ලන්තයේ මිතුරෙකුගේ සහයෝගය ඇතිව, ඕස්ට්‍රේලියානු තානාපති කාර්යාලයේ අවසරය පරිදි පවුල් නැවත එක්කිරීමේ වැඩසටහන යටතේ 1990 දී ඔහු ඕස්ට්‍රේලියාවට සංක්‍රමණය විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt;

== පශ්චාත් ජීවිතය සහ වත්මන් දේශපාලන දැක්ම ==
ඕස්ට්‍රේලියාවේ [[මෙල්බර්න්]] නුවර පදිංචිව සිටින විශ්‍රාමික වෘත්තීය ඉංජිනේරුවරයෙකු වන ලයනල් බෝපගේ, ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික සංහිඳියාව, මානව හිමිකම්, උතුරු-නැගෙනහිර බලය බෙදීම සහ කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ සහ මාධ්‍ය තුළ අඛණ්ඩව අදහස් දක්වයි.&lt;ref name=&quot;Groundviews&quot;&gt;බෝපගේ, ලයනල් (2013–2024). [https://groundviews.org &quot;කර්තෘ ලේඛනාගාරය: ලයනල් බෝපගේ&quot;]. ''ග්‍රවුන්ඩ්විව්ස්'' (Groundviews). කොළඹ.&lt;/ref&gt;

=== ජවිපෙ/ජාතික ජන බලවේගය (NPP) රජය පිළිබඳ දැක්ම ===
2015 දී ජවිපෙ නායක [[අනුර කුමාර දිසානායක]] සමඟ පැවති හමුවකදී, බෝපගේ යෝජනා කළේ අනාගතයේදී පාලන බලය ලබාගැනීමට පෙර පක්ෂය &quot;සෙවනැලි කැබිනට්ටුවක්&quot; (Shadow Cabinet) පිහිටුවා රාජ්‍ය පාලන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ පූර්ව අත්දැකීම් ලබාගත යුතු බවයි.&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt;

2024 වසරේදී [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] (JVP) ප්‍රමුඛ [[ජාතික ජන බලවේගය]] (NPP) ශ්‍රී ලංකාවේ බලයට පත්වීම තම ජීවිත කාලය තුළ දැකගත හැකිවීම පිළිබඳව පුදුමය පළ කළ බෝපගේ, වත්මන් රජය [[ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල]] (IMF) සහ භූ-දේශපාලනික අභියෝග මධ්‍යයේ ප්‍රායෝගිකවාදී ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කිරීමට උත්සාහ කරන බව සඳහන් කළද, දෙමළ ජනතාව සඳහා බලය බෙදාහැරීම, ඉඩම් සහ පොලිස් බලතල ඇතුළු ජාතික ප්‍රශ්නයට විසඳුම් මෙන්ම ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් නිර්භීතව ඉදිරියට ගෙන යා යුතු බවට වන සිය ප්‍රගතිශීලී ස්ථාවරය අඛණ්ඩව අවධාරණය කරයි..&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt;

== මේවාත් බලන්න ==
* [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
* [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල]]


== වැඩිදුර කියවීම් ==
* Cooke, Michael Colin (2011). ''Rebellion, Repression and the Struggle for Justice in Sri Lanka: The Lionel Bopage Story''. Colombo: Social Scientists' Association.

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://www.colombotelegraph.com/index.php/author/lionelbopage/ ලයනල් බෝපගේගේ ලිපි] – කලම්බු ටෙලිග්‍රාෆ් (Colombo Telegraph)
* [https://www.slguard.org ලයනල් බෝපගේගේ ලිපි] – ශ්‍රී ලංකා ගාඩියන් (Sri Lanka Guardian)
==References==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>dhb3olgw23m2t0coayaqnvatl2zn6uv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Sri Lankan men</title>
    <ns>14</ns>
    <id>196854</id>
    <revision>
      <id>800459</id>
      <parentid>800371</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c)</comment>
      <origin>800459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="beo8mic7f8rd6spxc8dr7deihqt46ga" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{delete|1=WP:G11 &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt;}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>beo8mic7f8rd6spxc8dr7deihqt46ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Sri Lankan entrepreneurs</title>
    <ns>14</ns>
    <id>196855</id>
    <revision>
      <id>800458</id>
      <parentid>800372</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c)</comment>
      <origin>800458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="beo8mic7f8rd6spxc8dr7deihqt46ga" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{delete|1=WP:G11 &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt;}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>beo8mic7f8rd6spxc8dr7deihqt46ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Celebrities</title>
    <ns>14</ns>
    <id>196856</id>
    <revision>
      <id>800457</id>
      <parentid>800373</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c)</comment>
      <origin>800457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="beo8mic7f8rd6spxc8dr7deihqt46ga" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{delete|1=WP:G11 &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt;}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>beo8mic7f8rd6spxc8dr7deihqt46ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එස්.කේ. සෙන්තිවේල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196859</id>
    <revision>
      <id>800476</id>
      <parentid>800411</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T05:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Links</comment>
      <origin>800476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6815" sha1="negneuepbq4z50wgmgx10jrfl5ggx06" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව දේශපාලනඥයා
| name                = එස්. කේ. සෙන්තිවේල්
| native_name         = சி. கா. செந்திவேல்
| native_name_lang    = ta
| honorific_prefix    = සහෝදර
| image               = S. K. Senthivel.jpg
| image_size          = 
| alt                 = S. K. Senthivel 
| caption             = S. K. Senthivel

| office              = ප්‍රධාන ලේකම්
| term_start          = 1989
| term_end            = 
| predecessor         = [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]
| successor           = 

| birth_name          = සින්නතම්බි කාසිපිල්ලේ සෙන්තිවේල්
| birth_date          = {{birth date and age|1943|11|23|df=y}}
| birth_place         = සිරුප්පිඩ්ඩි, පුත්තූර්, [[යාපනය දිස්ත්‍රික්කය]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| nationality         = ශ්‍රී ලාංකික

| party               = [[නව-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී පක්ෂය]]
| otherparty          = * ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (වාම) (1978–1989)&lt;br&gt;* [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)]] (1964–1978)

| alma_mater          = පුත්තූර් ශ්‍රී සෝමස්කන්ධ විද්‍යාලය
| occupation          = * දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයා&lt;br&gt;* කතුවරයා
}}

'''එස්.කේ. සෙන්තිවේල්''' යනු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයෙකි. ඔහු 1989 සිට නව-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී පක්ෂයට ප්‍රධාන ලේකම් ලෙස මඟ පෙන්වමින් සිටී. &lt;ref name=&quot;&lt;dm&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/history.pdf}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=NDMLP 40th Anniversary Seminar and Meeting |url=https://www.icor.info/2018-1/ndmlp-40th-anniversary-seminar-and-meeting}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Date of birth&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Date of birth |url=https://www.facebook.com/kasi.senthivel |website=[[Facebook]]}}&lt;/ref&gt;

== ළමා අවධිය ==
සින්නතම්බි කාසිපිල්ලේ සෙන්තිවේල් උපත ලැබුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ පුත්තූර් අසල සිරරුපිඩ්ඩි හි ය. ඔහු ශ්‍රී සෝමස්කන්ධ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීය. &lt;ref name=&quot;Oral History&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Oral History |url=http://aavanaham.org/islandora/object/noolaham%3A771}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලනය ==
ඔහු කුඩා කල සිටම මහජන මතයෙන් ආභාෂය ලබා [[මාක්ස්වාදය|මාක්ස්වාදියෙකු]] ලෙස කටයුතු කිරීමට පටන් ගත්තේය. වයස අවුරුදු 21 දී ඔහු 1964 දී [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී)]] පූර්ණ කාලීන සේවකයෙකු බවට පත් වූ අතර [[:ta:ஒக்டோபர் எழுச்சி (இலங்கை)|1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින යාපනයේ ස්පර්ශ නොකළ යුතුකමට එරෙහි නැගිටීමට සහභාගී විය]] &lt;ref name=&quot;Caste and its struggles in Sri Lanka&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Caste and its struggles in Sri Lanka |url=http://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%87%E0%AE%B2%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AF%8D_%E0%AE%9A%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%85%E0%AE%A4%E0%AE%B1%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AF%86%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%BE%E0%AE%A9_%E0%AE%AA%E0%AF%8B%E0%AE%B0%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D}}&lt;/ref&gt; පසුව ඔහු මහජන අරගල ගණනාවකට සහභාගී වූ අතර දෙමළ භාෂාවෙන් බොහෝ පොත් ලිවීය. &lt;ref name=&quot;Books in Tamil&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Books in Tamil |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%AA%E0%AE%95%E0%AF%81%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AF%81:%E0%AE%9A%E0%AF%86%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B5%E0%AF%87%E0%AE%B2%E0%AF%8D,_%E0%AE%9A%E0%AE%BF._%E0%AE%95%E0%AE%BE.}}&lt;/ref&gt;

== කටයුතු ==
1988 දී, ඔහු ආචාර්ය නඩේසන් රවීන්ද්‍රන් සමඟ එක්ව ''&quot;ශ්‍රී ලංකාවේ කුලය සහ එහි අරගල&quot; යන'' ග්‍රන්ථය රචනා කළේය. &lt;ref name=&quot;Caste and its struggles in Sri Lanka&quot; /&gt; 1994 දී ඔහු සමාජ විද්‍යාව, මිනිසුන් සහ සමාජ ජීවිතය පිළිබඳ පොතක් ලිවීය. පසුව 2003 දී ඔහු කොමියුනිස්ට් එම්. කාර්තිකේයන් සහ උතුරු වාමාංශික ව්‍යාපාරය පිළිබඳ චරිතාපදානයක් ලිවීය. ඉන්පසු 2014 දී, ඔහු නව-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී පක්ෂයේ නිර්මාතෘ [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] ගැන ඔහුගේ 25 වන සංවත්සරයේදී ලිවීය. &lt;ref name=&quot;Books in Tamil&quot; /&gt;

== ආශ්රිත ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:People from British Ceylon]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1943 උපත්]]</text>
      <sha1>negneuepbq4z50wgmgx10jrfl5ggx06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196882</id>
    <revision>
      <id>800449</id>
      <parentid>800430</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>IDB.S විසින් [[සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි (Thilina Hettiarachchi)]] සිට [[සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: Si &amp; En title to Si Only Title</comment>
      <origin>800430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="fmhkspnpttzp9n60o3tb68zzq0agqx2" xml:space="preserve">{{Talk header}}
{{BLP}}</text>
      <sha1>fmhkspnpttzp9n60o3tb68zzq0agqx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:ජයරත්න පතිරආරච්චි</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196884</id>
    <revision>
      <id>800434</id>
      <parentid>800433</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added __NOINDEX__</comment>
      <origin>800434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2895" sha1="2wij8ofj0pm4ssppexxdwixiocud1pn" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>2wij8ofj0pm4ssppexxdwixiocud1pn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800437</id>
      <parentid>800434</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම */ Reply</comment>
      <origin>800437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="9vlz2jdfd6mr81bk8ezgtzp0rymqxqd" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>9vlz2jdfd6mr81bk8ezgtzp0rymqxqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800438</id>
      <parentid>800437</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <comment>/* මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම */ reply ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>800438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="griiudcr85ribao2e1f5ly169neagd1" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: මා විසින් මතු කරන ලද ප්‍රධාන කරුණ අන්තර්ගතයේ ශෛලිය නොව, විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය ද්විතීය මූලාශ්‍ර මගින් ප්‍රමාණවත් ලෙස තහවුරු වී තිබේද යන්නයි.
: ලිපිය සංස්කරණය කිරීමෙන් විසඳිය හැකි කරුණු සහ සැලකිය යුතු බව නොමැතිවීම නිසා පැන නැගෙන කරුණු එකිනෙකින් වෙනස් වේ. මාගේ සැලකිල්ල වන්නේ විෂයයාගේම කෘති, ප්‍රකාශන, බ්ලොග් සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍රවලින් බැහැරව සැලකිය යුතු ස්වාධීන ආවරණයක් ප්‍රමාණවත් ලෙස ඉදිරිපත් වී තිබේද යන්නයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 13:24, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>griiudcr85ribao2e1f5ly169neagd1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800439</id>
      <parentid>800438</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/ANTORLGOY|ANTORLGOY]] මගින් සිදුකල  [[Special:Diff/800438|800438]] සංශෝධනය අහෝසි කරන්න ([[User talk:ANTORLGOY|සාකච්ඡා]])</comment>
      <origin>800439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="9vlz2jdfd6mr81bk8ezgtzp0rymqxqd" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>9vlz2jdfd6mr81bk8ezgtzp0rymqxqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800440</id>
      <parentid>800439</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <comment>/* මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම */ reply to Lee ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>800440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4516" sha1="38i2g7hrhme0ps1wv9aik1dz0gcd6q1" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
:: මා විසින් මතු කරන ලද ප්‍රධාන කරුණ අන්තර්ගතයේ ශෛලිය නොව, විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය ද්විතීය මූලාශ්‍ර මගින් ප්‍රමාණවත් ලෙස තහවුරු වී තිබේද යන්නයි.
:: ලිපිය සංස්කරණය කිරීමෙන් විසඳිය හැකි කරුණු සහ සැලකිය යුතු බව නොමැතිවීම නිසා පැන නැගෙන කරුණු එකිනෙකින් වෙනස් වේ. මාගේ සැලකිල්ල වන්නේ විෂයයාගේම කෘති, ප්‍රකාශන, බ්ලොග් සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍රවලින් බැහැරව සැලකිය යුතු ස්වාධීන ආවරණයක් ප්‍රමාණවත් ලෙස ඉදිරිපත් වී තිබේද යන්නයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 13:25, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>38i2g7hrhme0ps1wv9aik1dz0gcd6q1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800441</id>
      <parentid>800440</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T13:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>800441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4695" sha1="bdu80p8yq67ysmacn5av6g1g65r11ps" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
:: මා විසින් මතු කරන ලද ප්‍රධාන කරුණ අන්තර්ගතයේ ශෛලිය නොව, විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය ද්විතීය මූලාශ්‍ර මගින් ප්‍රමාණවත් ලෙස තහවුරු වී තිබේද යන්නයි.
:: ලිපිය සංස්කරණය කිරීමෙන් විසඳිය හැකි කරුණු සහ සැලකිය යුතු බව නොමැතිවීම නිසා පැන නැගෙන කරුණු එකිනෙකින් වෙනස් වේ. මාගේ සැලකිල්ල වන්නේ විෂයයාගේම කෘති, ප්‍රකාශන, බ්ලොග් සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍රවලින් බැහැරව සැලකිය යුතු ස්වාධීන ආවරණයක් ප්‍රමාණවත් ලෙස ඉදිරිපත් වී තිබේද යන්නයි. (මා වැරදි නම් ඔබ පරිපාලකවරයෙකු ලෙස මෙම යෝජනාව අවසන් කිරීමට නිදහස්ය.) [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 13:25, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>bdu80p8yq67ysmacn5av6g1g65r11ps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800443</id>
      <parentid>800441</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T15:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>unsigned temp added</comment>
      <origin>800443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4793" sha1="ma69p8mdh5tugurg4hxqgmp6ouctxw4" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී {{unsigned|~2026-51887-11|10:55, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)}}
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
:: මා විසින් මතු කරන ලද ප්‍රධාන කරුණ අන්තර්ගතයේ ශෛලිය නොව, විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය ද්විතීය මූලාශ්‍ර මගින් ප්‍රමාණවත් ලෙස තහවුරු වී තිබේද යන්නයි.
:: ලිපිය සංස්කරණය කිරීමෙන් විසඳිය හැකි කරුණු සහ සැලකිය යුතු බව නොමැතිවීම නිසා පැන නැගෙන කරුණු එකිනෙකින් වෙනස් වේ. මාගේ සැලකිල්ල වන්නේ විෂයයාගේම කෘති, ප්‍රකාශන, බ්ලොග් සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍රවලින් බැහැරව සැලකිය යුතු ස්වාධීන ආවරණයක් ප්‍රමාණවත් ලෙස ඉදිරිපත් වී තිබේද යන්නයි. (මා වැරදි නම් ඔබ පරිපාලකවරයෙකු ලෙස මෙම යෝජනාව අවසන් කිරීමට නිදහස්ය.) [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 13:25, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>ma69p8mdh5tugurg4hxqgmp6ouctxw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800445</id>
      <parentid>800443</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T15:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Support (Keep the Article)</comment>
      <origin>800445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5066" sha1="g6lr598v9ji55uruot72cegv6les955" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී {{unsigned|~2026-51887-11|10:55, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)}}
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
:: මා විසින් මතු කරන ලද ප්‍රධාන කරුණ අන්තර්ගතයේ ශෛලිය නොව, විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය ද්විතීය මූලාශ්‍ර මගින් ප්‍රමාණවත් ලෙස තහවුරු වී තිබේද යන්නයි.
:: ලිපිය සංස්කරණය කිරීමෙන් විසඳිය හැකි කරුණු සහ සැලකිය යුතු බව නොමැතිවීම නිසා පැන නැගෙන කරුණු එකිනෙකින් වෙනස් වේ. මාගේ සැලකිල්ල වන්නේ විෂයයාගේම කෘති, ප්‍රකාශන, බ්ලොග් සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍රවලින් බැහැරව සැලකිය යුතු ස්වාධීන ආවරණයක් ප්‍රමාණවත් ලෙස ඉදිරිපත් වී තිබේද යන්නයි. (මා වැරදි නම් ඔබ පරිපාලකවරයෙකු ලෙස මෙම යෝජනාව අවසන් කිරීමට නිදහස්ය.) [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 13:25, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

{{Support}}. ලිපිය එලෙසම තබාගෙන එහි ස්වභාවය (හෝ ශෛලිය) වෙනස් කරන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 15:59, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>g6lr598v9ji55uruot72cegv6les955</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800451</id>
      <parentid>800445</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T16:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ANTORLGOY</username>
        <id>80958</id>
      </contributor>
      <comment>/* මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම */ reply: {{withdrawn}} Alright. (-) ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>800451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5221" sha1="n8ozcgs6tnym8pvft6k83yqjrcc3wpi" xml:space="preserve">__NOINDEX__
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==
ඔහු සැබැ කරුනු පර්යේෂණ කටයුතු වලින් ඔප්පු කර ඇත. පිලි ගැනිම නොකිරීම ජනතාව සතු කටයුත්තකී {{unsigned|~2026-51887-11|10:55, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)}}
: {{විරුද්ධ}} පර්යේෂණ හෝ මතවාද ඉදිරිපත් කර ඇති බව පමණක් විකිපීඩියා ප්‍රමුඛතාව (notability) ස්ථාපිත කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. විකිපීඩියාව තීරණය කරන්නේ විෂයයාගේ අදහස් නිවැරදිද වැරදිද යන්න නොව, එම විෂයයා පිළිබඳව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍රවල සැලකිය යුතු ආවරණයක් පවතින්නේද යන්නයි.
: මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් විෂයයාගේම කෘති, ස්වයං ප්‍රකාශිත ප්‍රකාශන, බ්ලොග්, වීඩියෝ සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍ර මත පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. එබැවින් කරුණුවල සත්‍යතාව හෝ ජනප්‍රියතාව ප්‍රශ්නය නොව, ස්වාධීන සහ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේද යන්නයි.
: ඊට අමතරව, ලිපියේ ඇතැම් කොටස් අධික ලෙස විස්තරාත්මක සහ විශ්වකෝෂමය ශෛලියෙන් බැහැරව පවතින අතර, කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් භාවිතයෙන් (LLM-generated) සකස් කරන ලද පෙළක ලක්ෂණ දක්වන බව පෙනේ. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ එය නොව, ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර මගින් සැලකිය යුතු බව තහවුරු නොවීමයි.
: එම හේතුවෙන් මකාදැමීමේ යෝජනාවට අදාළ කරුණු තවදුරටත් පවතින බව මාගේ අදහසයි. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 11:13, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

:ඔබ දක්වා ඇති කරුණු පිටපත සංස්කරණයට මිස මකා දැමීමට සුදුසුකම් ලෙස මට නම් නොහැඟෙයි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:22, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
:: මා විසින් මතු කරන ලද ප්‍රධාන කරුණ අන්තර්ගතයේ ශෛලිය නොව, විෂයයාගේ සැලකිය යුතු බව ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය ද්විතීය මූලාශ්‍ර මගින් ප්‍රමාණවත් ලෙස තහවුරු වී තිබේද යන්නයි.
:: ලිපිය සංස්කරණය කිරීමෙන් විසඳිය හැකි කරුණු සහ සැලකිය යුතු බව නොමැතිවීම නිසා පැන නැගෙන කරුණු එකිනෙකින් වෙනස් වේ. මාගේ සැලකිල්ල වන්නේ විෂයයාගේම කෘති, ප්‍රකාශන, බ්ලොග් සහ වෙනත් ස්වයං-මූලාශ්‍රවලින් බැහැරව සැලකිය යුතු ස්වාධීන ආවරණයක් ප්‍රමාණවත් ලෙස ඉදිරිපත් වී තිබේද යන්නයි. (මා වැරදි නම් ඔබ පරිපාලකවරයෙකු ලෙස මෙම යෝජනාව අවසන් කිරීමට නිදහස්ය.) [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 13:25, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

{{Support}}. ලිපිය එලෙසම තබාගෙන එහි ස්වභාවය (හෝ ශෛලිය) වෙනස් කරන්න. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 15:59, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: {{withdrawn}} Alright. [[User:ANTORLGOY|ANTORLGOY]] ([[User talk:ANTORLGOY|talk]]) 16:05, 27 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>n8ozcgs6tnym8pvft6k83yqjrcc3wpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි (Thilina Hettiarachchi)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196885</id>
    <redirect title="තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි" />
    <revision>
      <id>800448</id>
      <timestamp>2026-09-27T16:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>IDB.S විසින් [[තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි (Thilina Hettiarachchi)]] සිට [[තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: Si &amp; En title to Si Only Title</comment>
      <origin>800448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="0zciurcocgfurn190ne9fcfv7yz9tu6" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි]]</text>
      <sha1>0zciurcocgfurn190ne9fcfv7yz9tu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි (Thilina Hettiarachchi)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196886</id>
    <redirect title="සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි" />
    <revision>
      <id>800450</id>
      <timestamp>2026-09-27T16:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>IDB.S විසින් [[සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි (Thilina Hettiarachchi)]] සිට [[සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: Si &amp; En title to Si Only Title</comment>
      <origin>800450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="t94wpxhwra5yzdd35ge1khr22pack7o" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සාකච්ඡාව:තිළිණ හෙට්ටිආරච්චි]]</text>
      <sha1>t94wpxhwra5yzdd35ge1khr22pack7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රංගල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196887</id>
    <revision>
      <id>800490</id>
      <timestamp>2026-09-28T07:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <comment>'== තංගප්පුව ටිකට් කවුන්ටරය ==  '''තංගප්පුව ක්නක්කල්ස් ප්‍රවේශ ටිකට් කවුන්ටරය''' වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ක්නක්කල්ස් සංචාරක ප්‍රවේශ පද්ධතියේ වැදගත් ස්ථානයකි.  වන...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>800490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9428" sha1="sd142k8siewm8ohxx3ull82c58mhwyu" xml:space="preserve">== තංගප්පුව ටිකට් කවුන්ටරය ==

'''තංගප්පුව ක්නක්කල්ස් ප්‍රවේශ ටිකට් කවුන්ටරය''' වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ක්නක්කල්ස් සංචාරක ප්‍රවේශ පද්ධතියේ වැදගත් ස්ථානයකි.

වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ 2024 කාර්යසාධන වාර්තාවේ නඩත්තු කළ ටිකට් කවුන්ටර් අතර '''Thangappuwa Ticket Counter''' පැහැදිලිව සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/paperspresented/1758187735034907.pdf වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව — 2024 කාර්යසාධන වාර්තාව]&lt;/ref&gt;

එබැවින් තංගප්පුව ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයට ප්‍රවේශ වන නිල සංචාරක ස්ථානයක් ලෙස සලකා බැලිය හැක.

ටිකට් ගාස්තු, අවසර ක්‍රම, මාර්ගෝපදේශක අවශ්‍යතා සහ මාර්ග විවෘත හෝ වසා ඇති තත්ත්ව කාලය අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින් ගමනට පෙර වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් තහවුරු කරගැනීම සුදුසුය.

== තංගප්පුව – Corbett's Gap – අට්ටාලවෙට්ටුව මාර්ගය ==

'''තංගප්පුව – Corbett's Gap – අට්ටාලවෙට්ටුව''' මාර්ගය රංගල කලාපයේ ඓතිහාසික හා පාරිසරික වටිනාකමක් ඇති කඳුකර මාර්ගයකි.

රජයේ මාර්ග සංවර්ධන ලේඛනයක Rangala–Thangappuwa සිට Corbett's Gap දක්වා මාර්ගය කිලෝමීටර් 11.5ක් පමණ ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.mohsl.gov.lk/downloads/1649064612.pdf රජයේ මාර්ග සංවර්ධන ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

මෙම මාර්ගය පැරණි තේ ප්‍රවාහන මාර්ගයක් ලෙස භාවිත වූ බවත් පසුව ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තර පද්ධතියට සම්බන්ධ වූ බවත් වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://www.dailymirror.lk/plus/Proposed-road-to-promote-tourism-threatens-protected-knuckles-forest/352-329266 Daily Mirror — Thangappuwa–Corbett's Gap–Attalawettuwa road]&lt;/ref&gt;

2026 වසරේ වාර්තාවල මාර්ගයේ ඇතැම් කොටස්වල නායයෑම් සහ මාර්ග හානි පිළිබඳ සඳහන් වන අතර සංරක්ෂිත වනාන්තරය හරහා මාර්ග සංවර්ධනය සම්බන්ධයෙන්ද සාකච්ඡා පවතී.&lt;ref&gt;[https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Proposed-road-to-promote-tourism-threatens-protected-knuckles-forest/131-329266 Daily Mirror — January 2026]&lt;/ref&gt;

== රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය ==

'''රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය''' රංගල ප්‍රදේශයේ ප්‍රසිද්ධ ස්වභාවික සංචාරක ස්ථානයකි.

කොටගඟ ජලධාරාව ආශ්‍රිතව පිහිටි මෙම ස්වභාවික තටාකය Wikimedia Commons හි Creative Commons බලපත්‍ර යටතේ ඡායාරූප ගණනාවකින් නිරූපණය කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_Pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural Pool]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural pool]&lt;/ref&gt;

== ගැලරිය ==

=== රංගල ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
Rangala Natural Pool.jpg|රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
Rangala Natural pool.jpg|රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
Sri Lanka Rangala Natural Pool.jpg|රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
&lt;!--
ඔබගේම ඡායාරූප පසුව මෙහි එක් කරන්න:

Rangala village XXXX.jpg|රංගල ගම්මානය
Rangala Viewpoint XXXX.jpg|රංගල දර්ශන ස්ථානය
Rangala Tea Factory XXXX.jpg|රංගල තේ කර්මාන්තශාලාව
Rangala Tea Estate XXXX.jpg|රංගල තේ වතු
Bobebila XXXX.jpg|බොබෙබිල
Makuldeniya XXXX.jpg|මකුල්දෙණිය
Udispattuwa XXXX.jpg|උඩිස්පත්තුව
Thangappuwa XXXX.jpg|තංගප්පුව
Thangappuwa Old Bridge XXXX.jpg|තංගප්පුව පැරණි පාලම
Thangappuwa Ticket Counter XXXX.jpg|වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු ටිකට් කවුන්ටරය
Corbetts Gap XXXX.jpg|Corbett's Gap
Attalawettuwa XXXX.jpg|අට්ටාලවෙට්ටුව
Heeloya XXXX.jpg|හීල්ඔය
Perumal Ella XXXX.jpg|පෙරුමාල් ඇල්ල
Kotaganga Falls XXXX.jpg|කොටගඟ දිය ඇලි
Rangala tea plantation XXXX.jpg|රංගල තේ වතු
Rangala flora XXXX.jpg|රංගල වෘක්ෂලතා
Rangala fauna XXXX.jpg|රංගල සත්ත්ව විවිධත්වය
--&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== පුළුල් ක්නක්කල්ස් කලාපය ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;230&quot;&gt;
View of Knuckles Mountain range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දර්ශනය
Knuckles range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය
Knuckles Mountain Range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය
Knuckles mountain range LK.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය
&lt;/gallery&gt;

=== දිය ඇලි සහ ජලධාරා ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;230&quot;&gt;
Knukles mountain range, SriLanka.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දිය ඇල්ල
Waterfall in knuckles mountain range, SriLanka.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දිය ඇල්ල
Waterfall Knuckles Mountain Range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දිය ඇල්ල
Knuckles 9.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දිය ඇල්ල
&lt;/gallery&gt;

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://en.wikipedia.org/wiki/Rangala Rangala — English Wikipedia]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/destination/knuckles-range Knuckles Range — Central Province Tourism Department]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking Hiking and Trekking — Central Province Tourism Department]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Heeloya and Village Life — Central Province Tourism Department]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/deanston-mini_world%E2%80%99s-end Deanston and Mini World's End — Central Province Tourism Department]
* [https://env.gov.lk/web/index.php/en/department-of-forest-conservation වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව — Ministry of Environment]
* [https://env.gov.lk/web/index.php/en/knuckles-environmental-protection-area Knuckles Environmental Protection Area — Ministry of Environment]
* [https://slspc.lk/contact/ Sri Lanka State Plantations Corporation]
* [https://www.police.lk/?page_id=1301 Sri Lanka Police — Telephone Index]
* [https://slpost.gov.lk/si/information/sub-post-directorate-part-02/ Sri Lanka Post — Sub Post Offices]
* [https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2025/06/Institution-List-2026-Updated.pdf Ministry of Health — Institution List 2026]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_population_pdf.pdf Department of Census and Statistics — 2024 Census]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — Central Highlands of Sri Lanka]
* [https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/2003-012-En.pdf IUCN — Knuckles Biodiversity Guide]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_Pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural Pool]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural pool]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sri_Lanka_Rangala_Natural_Pool.jpg Wikimedia Commons — Sri Lanka Rangala Natural Pool]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:View_of_Knuckles_Mountain_range.jpg Wikimedia Commons — View of Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Knuckles_range.jpg Wikimedia Commons — Knuckles Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Waterfall_in_knuckles_mountain_range,_SriLanka.jpg Wikimedia Commons — Waterfall in Knuckles Mountain Range]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}</text>
      <sha1>sd142k8siewm8ohxx3ull82c58mhwyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>800491</id>
      <parentid>800490</parentid>
      <timestamp>2026-09-28T07:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <origin>800491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81058" sha1="q6t7ebkzjgblg60gnwbvqe9y9tni5pp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = රංගල
| native_name = රංගල
| native_name_lang = si
| settlement_type = ගම්මානය
| image = Rangala Natural Pool.jpg
| image_caption = රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| coordinates = {{coord|7|21|14|N|80|47|07|E|display=title|region:LK_type:city_source:GNS-enwiki}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| subdivision_name3 = [[මැදදුම්බර]]
| population_as_of = 2024
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_population_pdf.pdf ජන හා නිවාස සංගණනය 2024 — ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව]&lt;/ref&gt;
| population_total = 518
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
| elevation_m = 1050
}}

'''රංගල''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් කඳුකර ගම්මානයකි. එය [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] ආශ්‍රිතව, කොටගඟ ජල පෝෂක පද්ධතියට සම්බන්ධ කඳුකර භූදර්ශනයක පිහිටා ඇත.

රංගල ප්‍රදේශය තේ වතු, කුඩා පරිමාණ කෘෂිකර්මාන්තය, කුළුබඩු වගාව, කඳුකර වනාන්තර, ඇළ දොළ, දිය ඇලි, ස්වභාවික ජල තටාක සහ කඳු නැගීමේ හා පාගමන් මාර්ග සඳහා ප්‍රසිද්ධය. රංගල සිට [[උඩිස්පත්තුව]], [[තංගප්පුව]], [[Corbett's Gap|Corbett's Gap]], අට්ටාලවෙට්ටුව සහ [[මීමුරේ]] ආශ්‍රිත මාර්ග පද්ධතියට සම්බන්ධ විය හැක.

රංගල කලාපය [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] සමඟ සෘජු පාරිසරික හා සංචාරක සම්බන්ධතාවක් දරන අතර ක්නක්කල්ස් කඳුකරය [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]] නමැති [[යුනෙස්කෝ]] ලෝක උරුම දේපළේ කොටසකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]&lt;/ref&gt;

== භූගෝලීය පිහිටීම ==

රංගල මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ කඳුකර ප්‍රදේශයක පිහිටා ඇත. රංගල මුහුදු මට්ටමේ සිට ආසන්න වශයෙන් මීටර් 1,050ක පමණ උසක පිහිටි ප්‍රදේශයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.

රංගල අවට හා එයට සම්බන්ධ ප්‍රදේශ අතර,

* [[උඩිස්පත්තුව]]
* මකුල්දෙණිය
* බොබෙබිල
* රංගල අලුත්වත්ත
* කොටගඟ
* තංගප්පුව
* ඩක්වාරිය
* ෆර්න්ඩේල්
* බර්න්සයිඩ්
* හීල්ඔය
* ගෝනවල
* ගූමේරා
* තවලන්තැන්න

ඇතුළත් වේ.

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රාදේශීය භූගෝලීය දත්තවල රංගල, රංගල අලුත්වත්ත, ඩක්වාරිය, තංගප්පුව, ෆර්න්ඩේල්, බර්න්සයිඩ්, හීල්ඔය සහ බොබෙබිල වැනි ප්‍රදේශ වෙන වෙනම ග්‍රාම නිලධාරී වසම් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;GN2012&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලස් — ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව]&lt;/ref&gt;

== ජනගහනය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ 2024 ජනගහන හා නිවාස සංගණන දත්ත අනුව '''රංගල ග්‍රාම නිලධාරී වසමේ''' ජනගහනය 518ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2024&quot; /&gt;

මෙම සංඛ්‍යාව රංගල ග්‍රාම නිලධාරී වසම සඳහා පමණක් වන අතර රංගල නමින් හඳුන්වන පුළුල් වතු, ගම්මාන සහ අවට ප්‍රදේශවල සමස්ත ජනගහනය නියෝජනය නොකරයි.

== ජනවර්ග සහ භාෂා ==

රංගල සහ අවට වතු ගම්මාන බහුභාෂාමය ග්‍රාමීය පරිසරයකි. [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] සහ [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] භාෂා දෙකම ප්‍රදේශයේ භාවිත වන අතර තේ වතු ආශ්‍රිත ජනාවාස ඉතිහාසය සමඟ දෙමළ භාෂාව භාවිත කරන වතු ප්‍රජාවටද වැදගත් ස්ථානයක් හිමි වේ.

රංගල සහ අවට ප්‍රදේශවල දෙමළ මාධ්‍ය පාසල් ගණනාවක් පවතින අතර එය වතු ජනාවාස හා එහි ජනසමාජ ඉතිහාසය පිළිබඳ වැදගත් ලක්ෂණයකි.&lt;ref name=&quot;MOE&quot;&gt;[https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/07/School_List.pdf ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය — පාසල් ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

2012 ජන සංගණනය අනුව පුළුල් '''මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ''' ජනවර්ග සංයුතිය ලෙස සිංහල 75.1%, ශ්‍රී ලංකා දෙමළ 7.7%, ඉන්දියානු දෙමළ 10.6% සහ ශ්‍රී ලංකා මෝර් 6.5% පමණ වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/statistical%20Hbook/2019/Kandy/Table%202.9.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනවර්ග දත්ත]&lt;/ref&gt;

මෙම සංඛ්‍යා මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය සඳහා වන අතර රංගල ග්‍රාම නිලධාරී වසම සඳහා සෘජුව යොදාගත නොහැක.

== භූමි භාවිතය ==

රංගල අවට භූමි භාවිතය ප්‍රධාන වශයෙන්,

* තේ වතු
* කුඩා පරිමාණ ගොවිබිම්
* එළවළු වගා
* ගෙවතු වගා
* කුළුබඩු වගා
* ගම්මාන සහ නිවාස
* වනාන්තර සහ ගස් සහිත භූමි
* ඇළ දොළ සහ ජල පෝෂක ප්‍රදේශ
* සංචාරක හා නවාතැන් පහසුකම්

වැනි වර්ගවලට බෙදිය හැක.

ක්නක්කල්ස් ප්‍රදේශය පිළිබඳ IUCN මාර්ගෝපදේශය අනුව උස්බිම් ගම්මානවල අර්තාපල්, ගෝවා, කැරට්, බීට්, රාබු සහ නොක්කොල් වැනි එළවළු වගා කරන අතර මිශ්‍ර ගෙවතු වගා පද්ධතිවල ගම්මිරිස්, එනසාල්, කරාබු නැටි, කෝපි සහ සාදික්කා වැනි බෝගද වගා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;&gt;[https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/2003-012-En.pdf IUCN — ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයේ ජෛව විවිධත්ව මාර්ගෝපදේශය]&lt;/ref&gt;

== තේ වගාව සහ වැවිලි ඉතිහාසය ==

රංගල කඳුකර භූදර්ශනයේ ප්‍රධාන භූමි භාවිතයක් වන්නේ [[තේ]] වගාවයි.

රංගල සහ අවට ප්‍රදේශවල තේ වතු ව්‍යාප්තිය බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමය දක්වා දිව යන අතර වර්තමානයේද තේ වගාව ප්‍රදේශයේ ආර්ථික හා භූදර්ශන ව්‍යුහයේ වැදගත් කොටසකි.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාවේ වර්තමාන ලේඛනවල රංගල කලාපය සමඟ සම්බන්ධ ප්‍රධාන වතු අතර,

* '''Rangala State Plantation'''
* '''Cottaganga State Plantation'''
* '''Goomera State Plantation'''
* '''Hagala State Plantation'''

වැනි වතු සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;SLSPC&quot;&gt;[https://slspc.lk/contact/ ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව — වතු හා කළමනාකාර තොරතුරු]&lt;/ref&gt;

SLSPC වාර්ෂික වාර්තාවල Cottaganga, Goomera, Hagala සහ Rangala යන වතු රංගල–තවලන්තැන්න කඳුකර වැවිලි භූදර්ශනයේ කොටස් ලෙස දැක්වේ.&lt;ref&gt;[https://slspc.lk/wp-content/uploads/2025/11/Annual-Report-2023.pdf ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව — 2023 වාර්ෂික වාර්තාව]&lt;/ref&gt;

== ගූමේරා / Goomera / Goomara ==

'''ගූමේරා''' ('''Goomera'''; පැරණි ලේඛනවල '''Goomara''') රංගල–තවලන්තැන්න ප්‍රදේශයට සම්බන්ධ ප්‍රධාන වැවිලි ප්‍රදේශයකි.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාවේ වර්තමාන ලේඛනයේ Goomera State Plantation සඳහා '''තවලන්තැන්න''' යන ස්ථානය දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;SLSPC&quot; /&gt;

පැරණි වැවිලි ලේඛනවල Goomara/Goomera යන නාම දෙකම භාවිත වී ඇති අතර තේ කර්මාන්තශාලාවක්ද එම වතු පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://slspc.lk/wp-content/uploads/2025/11/Annual-Report-2019.pdf ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව — 2019 වාර්ෂික වාර්තාව]&lt;/ref&gt;

== තේ කර්මාන්තශාලා ==

රංගල කලාපයේ තේ නිෂ්පාදනයට සහ සැකසීමට තේ කර්මාන්තශාලා කිහිපයක් සම්බන්ධ වේ.

ප්‍රධාන වශයෙන්,

* '''Rangala Tea Factory'''
* '''Cottaganga Tea Factory'''
* '''Goomera Tea Factory'''
* '''Duckwariya Tea Factory'''

යන නාම සඳහන් වේ.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාවේ වාර්තාවල Rangala Tea Factory CTC තේ කර්මාන්තශාලාවක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://slspc.lk/wp-content/uploads/2025/11/Annual-Report-2019.pdf ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව — 2019 වාර්ෂික වාර්තාව]&lt;/ref&gt;

පාර්ලිමේන්තු ලේඛනවල Rangala, Cottaganga සහ Goomera තේ කර්මාන්තශාලා පිළිබඳ තොරතුරු දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/paperspresented/1711103315055406.pdf ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව — තේ කර්මාන්තශාලා පිළිබඳ ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

කර්මාන්තශාලාවක වර්තමාන ක්‍රියාකාරී තත්ත්වය කාලය අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින් නවතම රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථා ලේඛන අනුව තහවුරු කිරීම සුදුසුය.

== උඩිස්පත්තුව – රංගල මාර්ගය ==

[[උඩිස්පත්තුව]] රංගලට ආසන්න කඳුකර ගම්මානයකි. උඩිස්පත්තුව සහ රංගල අතර මාර්ග සම්බන්ධතාවය මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ග්‍රාමීය මාර්ග පද්ධතියේ වැදගත් කොටසකි.

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය පාලන ලේඛනවල රංගල මාර්ග, තංගප්පුව මාර්ගය, ගෝනවල මාර්ගය සහ අවට ගම්මාන හා වතු මාර්ග සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.documents.gov.lk/view/gazettes/2022/11/2022-11-18%28IV-B%29E.pdf මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභා ගැසට් ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

උඩිස්පත්තුවෙන් රංගල දෙසට ගමන් කරන විට තේ වතු, කඳුකර ගම්මාන, කුඩා වගාබිම් සහ ජලධාරා හමුවේ.

== බොබෙබිල / Bobebila / Bobabila ==

'''බොබෙබිල''' ('''Bobebila''') රංගල හා මකුල්දෙණිය ආශ්‍රිත වැදගත් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයකි.

ශ්‍රී ලංකා රජයේ හා ප්‍රාදේශීය පාලන ලේඛනවල '''Bobabila''' යන අක්ෂර වින්‍යාසයද භාවිත වේ.&lt;ref&gt;[https://www.documents.gov.lk/view/gazettes/2024/11/2024-11-22%28IV-B%29E.pdf මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභා ගැසට් ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

2012 මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලස්හි බොබෙබිල වෙනම ග්‍රාම නිලධාරී වසමක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;GN2012&quot; /&gt;

බොබෙබිල රංගල, මකුල්දෙණිය සහ අවට වතු හා ගම්මාන සම්බන්ධ කරන මාර්ග ජාලයේ කොටසකි.

== මකුල්දෙණිය ==

'''මකුල්දෙණිය''' රංගලට ආසන්න ප්‍රධාන ගම්මාන ප්‍රදේශයකි. රංගල පොලිස් ස්ථානය, සෞඛ්‍ය පහසුකම් සහ තැපැල් සේවා වැනි මහජන සේවා කිහිපයක් මකුල්දෙණිය–රංගල කලාපයට සම්බන්ධ වේ.

2012 ජනගහන හා භූගෝලීය ලේඛනවල මකුල්දෙණිය වෙනම ග්‍රාම නිලධාරී වසමක් ලෙස සටහන් වී ඇත.&lt;ref name=&quot;GN2012&quot; /&gt;

== තංගප්පුව ==

'''තංගප්පුව''' රංගල ප්‍රදේශයේ [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය|ක්නක්කල්ස්]] අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශයට පිවිසෙන වැදගත් කඳුකර ගම්මානයකි.

තංගප්පුවෙන් කොටගඟ දිය ඇලි, අල්ලුගල්ලෙන/ඇගල්ලෙන, Corbett's Gap සහ වෙනත් කඳුකර පාගමන් මාර්ග වෙත ප්‍රවේශ විය හැක.&lt;ref name=&quot;CPT&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/destination/knuckles-range මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Knuckles Range]&lt;/ref&gt;

තංගප්පුව අවට තේ වතු, වනාන්තර සීමා, ගම්මාන මාර්ග, පාගමන් මංපෙත් සහ සංචාරක නවාතැන් පහසුකම් පවතී.

== තංගප්පුව වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු ටිකට් කවුන්ටරය ==

'''තංගප්පුව ක්නක්කල්ස් ප්‍රවේශ ටිකට් කවුන්ටරය''' ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය වෙත ප්‍රවේශය සම්බන්ධ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල ස්ථානයකි.

වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ 2024 කාර්යසාධන වාර්තාවේ නඩත්තු කරන ලද ටිකට් කවුන්ටර් අතර '''Thangappuwa Ticket Counter''' පැහැදිලිව සඳහන් කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/paperspresented/1758187735034907.pdf වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව — 2024 කාර්යසාධන වාර්තාව]&lt;/ref&gt;

එබැවින් තංගප්පුව ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයේ නිල සංචාරක ප්‍රවේශ ස්ථානයක් ලෙස සැලකිය හැක.

ප්‍රවේශ පත්‍ර ගාස්තු, අවසර ක්‍රම, මාර්ගෝපදේශක අවශ්‍යතාව සහ මංපෙත් විවෘත හෝ වසා ඇති තත්ත්ව කාලය අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින් සංචාරයට පෙර වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් තහවුරු කරගැනීම සුදුසුය.

== තංගප්පුව – Corbett's Gap – අට්ටාලවෙට්ටුව මාර්ගය ==

'''තංගප්පුව – Corbett's Gap – අට්ටාලවෙට්ටුව''' මාර්ගය රංගල කලාපයේ ඓතිහාසික හා පාරිසරික වැදගත්කමක් සහිත කඳුකර මාර්ගයකි.

රජයේ මාර්ග සංවර්ධන ලේඛනයක Rangala–Thangappuwa සිට Corbett's Gap දක්වා මාර්ගය ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 11.5ක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.mohsl.gov.lk/downloads/1649064612.pdf රජයේ මාර්ග සංවර්ධන ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

මෙම මාර්ගය පැරණි තේ ප්‍රවාහන මාර්ගයක් ලෙස භාවිත වූ බවත් පසුව එහි විශාල කොටසක් සංරක්ෂිත වනාන්තර පරිසර පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වූ බවත් වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;Road&quot;&gt;[https://www.dailymirror.lk/plus/Proposed-road-to-promote-tourism-threatens-protected-knuckles-forest/352-329266 Daily Mirror — Thangappuwa–Corbett's Gap–Attalawettuwa road]&lt;/ref&gt;

2026 වසරේ වාර්තා අනුව මාර්ගයේ ඇතැම් කොටස් නායයෑම් සහ මාර්ග හානිවලට ලක්ව ඇති අතර සංරක්ෂිත වනාන්තරය හරහා මාර්ග සංවර්ධනය පිළිබඳ සාකච්ඡාද පවතී.&lt;ref&gt;[https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Proposed-road-to-promote-tourism-threatens-protected-knuckles-forest/131-329266 Daily Mirror — 2026]&lt;/ref&gt;

එම නිසා මෙම මාර්ගය සාමාන්‍ය විවෘත සංචාරක මාර්ගයක් ලෙස නොසලකා වර්තමාන මාර්ග තත්ත්වය, වන සංරක්ෂණ අවසර සහ නීති පරීක්ෂා කළ යුතුය.

== Corbett's Gap ==

'''Corbett's Gap''' ක්නක්කල්ස් කඳුකරයේ වැදගත් කඳු ගැටයක් හා මාර්ග ප්‍රවේශ ස්ථානයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව Corbett's Gap සිට Nitro Caves සහ Augallena Cave වෙත යන පාගමන් මාර්ග සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

Corbett's Gap වටා කඳුකර වනාන්තර, තෘණභූමි, ඇළ දොළ සහ දුෂ්කර කඳුකර මාර්ග පවතී.

== අට්ටාලවෙට්ටුව / Attalamettuwa / Attalawettuwa ==

'''අට්ටාලවෙට්ටුව''' ('''Attalamettuwa / Attalawettuwa''') තංගප්පුව සහ Corbett's Gap අතර පැරණි කඳුකර මාර්ග පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ ප්‍රදේශයකි.

ප්‍රාදේශීය හා සංචාරක මූලාශ්‍ර අනුව මෙම නාමය සඳහා අක්ෂර වින්‍යාස දෙකම භාවිත වේ.

මෙම ප්‍රදේශය වනාන්තර මාර්ග, තේ ප්‍රවාහනයේ පැරණි ඉතිහාසය සහ ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

== මීමුරේ මාර්ගය ==

රංගල–තංගප්පුව–Corbett's Gap කලාපය [[මීමුරේ]] හා ක්නක්කල්ස් කඳුකරයේ පුළුල් මාර්ග පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මීමුරේ සහ Kalupahana ප්‍රදේශ සම්බන්ධ කඳුකර පාගමන් මාර්ගද සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

මීමුරේ දෙසට යන කඳුකර මාර්ගවල වර්ෂාව, නායයෑම්, මාර්ග තත්ත්ව සහ වන ප්‍රවේශ සීමා පිළිබඳ නවතම තොරතුරු ලබාගැනීම අවශ්‍ය වේ.

== හීල්ඔය ==

'''හීල්ඔය''' රංගල කලාපයට සම්බන්ධ පැරණි කඳුකර ගම්මානයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව හීල්ඔය ජල පෝෂකයේ උඩුගං ප්‍රදේශය රංගල අවට මීදුම් වනාන්තර කලාපය සමඟ සම්බන්ධ වේ. එම ජලධාරාව වතු හා ගම්මාන හරහා ගලාගෙන ගොස් තවත් ඇළ දොළ සමඟ එක් වේ.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — හීල්ඔය හා ග්‍රාමීය ජීවිතය]&lt;/ref&gt;

හීල්ඔය කලාපය වී වගාව, ගෙවතු වගාව, කුළුබඩු වගාව, මී මැසි පාලනය සහ ග්‍රාමීය සංචාරක කටයුතු සමඟද සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

== පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල ==

'''පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල''' හීල්ඔය කලාපයට සම්බන්ධ කුඩා දිය ඇල්ලකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ හීල්ඔය පිළිබඳ තොරතුරු අනුව දේශීය ජනප්‍රවාදයක් මෙම දිය ඇල්ලේ නාමය සමඟ සම්බන්ධ වේ. දිය ඇල්ල වෙත ඇළ මාර්ගය අනුගමනය කරමින් පාගමනින් ළඟා විය හැකි බවද සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

== රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය ==

'''රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය''' රංගල ප්‍රදේශයේ ප්‍රකට ස්වභාවික සංචාරක ස්ථානයකි.

මෙම තටාකය කොටගඟ ජලධාරාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති අතර ස්වභාවික ගල් ව්‍යුහයන් හා ජල ප්‍රවාහය මගින් නිර්මාණය වී ඇත.

Wikimedia Commons හි රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය නිරූපණය කරන Creative Commons බලපත්‍ර සහිත ඡායාරූප කිහිපයක් ඇත.&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_Pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural Pool]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural pool]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sri_Lanka_Rangala_Natural_Pool.jpg Wikimedia Commons — Sri Lanka Rangala Natural Pool]&lt;/ref&gt;

වර්ෂාපතනය අනුව ජල මට්ටම හා ප්‍රවාහය වේගයෙන් වෙනස් විය හැකි බැවින් ස්වභාවික තටාකවලදී ආරක්ෂාව පිළිබඳ විශේෂ සැලකිල්ලක් අවශ්‍ය වේ.

== කොටගඟ සහ දිය ඇලි ==

'''කොටගඟ''' රංගල–ක්නක්කල්ස් කලාපයේ වැදගත් ජලධාරාවකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව '''Kota Ganga Ella''' ලෙස දිය ඇලි සමූහයක් හඳුනාගෙන ඇති අතර තංගප්පුව සිට ඒ වෙත පාගමනින් ගමන් කළ හැකි බව සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Hiking and Trekking]&lt;/ref&gt;

=== රංගල සහ හීල්ඔය අවට දිය ඇලි ===

* [[පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල]]
* රන් ඇල්ල
* කලුදිය පොකුණ
* කොටගඟ දිය ඇලි
* බර්න්සයිඩ් අවට දිය ඇලි
* බලාචන්ද්‍ර ඇල්ල
* Black Pool

=== පුළුල් ක්නක්කල්ස් කලාපයේ දිය ඇලි ===

රංගලෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි පුළුල් ක්නක්කල්ස් සංචාරක කලාපයේ,

* [[සේර ඇල්ල]]
* [[බඹරකිරි ඇල්ල]]
* [[හුළුගඟ ඇල්ල]]
* සාරි ඇල්ල
* දූවිලි ඇල්ල
* ගෙරන්ඩි ඇල්ල
* දුම්බර ඇල්ල
* ක්නක්කල්ස් දිය ඇලි

වැනි දිය ඇලි හා ජල ස්ථාන ඇත.

මෙම සියලු දිය ඇලි රංගල ගම්මානය තුළම පිහිටා ඇති බව අදහස් නොකරන අතර, ඒවා පුළුල් ක්නක්කල්ස් සංචාරක හා කඳුකර පරිසර කලාපයට අයත් ස්ථාන ලෙස සැලකිය යුතුය.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

== රන් ඇල්ල සහ කලුදිය පොකුණ ==

හීල්ඔය ජලධාරාව ආශ්‍රිත '''රන් ඇල්ල''' තේ වතු අතරින් ගලායන ජලයෙන් නිර්මාණය වූ දිය ඇල්ලක් ලෙස මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

රන් ඇල්ලට පහළින් '''කලුදිය පොකුණ''' පිහිටා ඇති අතර එය ගැඹුරු ස්වභාවික ජල තටාකයක් ලෙස විස්තර කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

== බර්න්සයිඩ් ප්‍රදේශය ==

'''බර්න්සයිඩ්''' රංගල හා හීල්ඔය අතර කඳුකර වතු භූදර්ශනයේ වැදගත් කොටසකි.

බර්න්සයිඩ් ප්‍රදේශයේ තේ වතු, ජලධාරා සහ කුඩා දිය ඇලි පවතින අතර එය හීල්ඔය ජල පෝෂකය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

බර්න්සයිඩ් වතු ප්‍රදේශය ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයට ආසන්න වනාන්තර–වැවිලි සංක්‍රාන්ති කලාපයකි.

== වික්ටෝරියා ජලාශය සහ ජල පෝෂක වැදගත්කම ==

රංගල සහ හීල්ඔය අවට කඳුකර ජල පෝෂක පද්ධති පහළ ප්‍රදේශයේ [[වික්ටෝරියා ජලාශය]] සමඟ සම්බන්ධ වේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව හීල්ඔය ජල පෝෂකයේ උඩුගං ප්‍රදේශය රංගල අවට මීදුම් වනාන්තර කලාපයෙන් ආරම්භ වන අතර එහි ජලය තවත් ඇළ දොළ කිහිපයක් සමඟ සම්බන්ධ වී පහළ ජල පද්ධතියට ගලායයි.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

ක්නක්කල්ස් massif එකේ පුළුල් ජල පෝෂක පද්ධතිය [[මහවැලි ගඟ]] පද්ධතියට අයත් වන අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත් උඩුගං ජල පෝෂක කලාපයකි.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1203.pdf UNESCO — Central Highlands of Sri Lanka nomination]&lt;/ref&gt;

වික්ටෝරියා ජලාශය [[මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන|මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහනේ]] ප්‍රධාන ජලාශයක් වන අතර ජල විදුලි උත්පාදනය හා ජල කළමනාකරණය සඳහා භාවිත වේ.

එම නිසා රංගලේ වැදගත්කම සංචාරක කර්මාන්තයට පමණක් සීමා නොවී ජල පෝෂක සංරක්ෂණයටද සම්බන්ධ වේ.

== දේශගුණය ==

රංගල උස් කඳුකර ප්‍රදේශයක පිහිටීම නිසා පහත්බිම්වලට වඩා සාපේක්ෂව සිසිල් සහ තෙත් පරිසරයක් පවතී.

ක්නක්කල්ස් කලාපයේ දේශගුණය උස, කඳු බෑවුමේ දිශාව සහ මෝසම් බලපෑම් අනුව විශාල ලෙස වෙනස් වේ. මීදුම, වර්ෂාව සහ වේගයෙන් වෙනස් වන කාලගුණ තත්ත්ව උස්බිම්වල සාමාන්‍ය ලක්ෂණ වේ.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ වැඩි වර්ෂාපතනයක් සහිත කඳුකර පරිසර පද්ධති පවතින අතර ඒවා තේ හා කුළුබඩු වගාව සඳහාද බලපායි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

රංගලේ නිශ්චිත මාසික උෂ්ණත්ව හා වර්ෂාපතන අගයන් සඳහා ප්‍රාදේශීය කාලගුණ මධ්‍යස්ථාන දත්ත භාවිත කළ යුතුය.

== වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ==

[[වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව]] ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර සංරක්ෂණය හා කළමනාකරණය සඳහා ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතනයකි.

එය 1887 දී ආරම්භ වූ අතර වර්තමානයේ වනාන්තර ආරක්ෂාව, නීති ක්‍රියාත්මක කිරීම, ජෛව විවිධත්ව සංරක්ෂණය, ජල පෝෂක කළමනාකරණය, පර්යේෂණ, අධ්‍යාපනය සහ ecotourism ඇතුළු කාර්යයන් ඉටු කරයි.&lt;ref name=&quot;Forest&quot;&gt;[https://env.gov.lk/web/index.php/en/department-of-forest-conservation වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව — පරිසර අමාත්‍යාංශය]&lt;/ref&gt;

දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල අරමුණු අතර ජෛව විවිධත්වය, පස, ජලය සහ ඓතිහාසික, සංස්කෘතික, ආගමික හා සෞන්දර්යාත්මක වටිනාකම් ආරක්ෂා කිරීමද ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Forest&quot; /&gt;

දෙපාර්තමේන්තුවේ තාක්ෂණික අංශ අතර Forest Protection and Law Enforcement, Environment Management and Geo Resources, Ecotourism සහ Biodiversity and Watershed Management යන අංශ පවතී.&lt;ref name=&quot;Forest&quot; /&gt;

== ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය ==

[[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත්ම කඳුකර වනාන්තර පරිසර පද්ධතිවලින් එකකි.

එය 2010 දී [[යුනෙස්කෝ]] විසින් ලෝක උරුම ස්ථානයක් ලෙස පිළිගත් [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]] ලෝක උරුම දේපළේ කොටසකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

ක්නක්කල්ස් කලාපයේ වියළි සදාහරිත වනාන්තර, උපකඳුකර වනාන්තර, මොන්ටේන් වනාන්තර, පතන තෘණභූමි සහ වෙනත් වෘක්ෂලතා පද්ධති පවතී.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

ක්නක්කල්ස් පරිසර ආරක්ෂිත ප්‍රදේශය සඳහා 2007 ජූලි 23 දින ගැසට් නිවේදනයක් නිකුත් කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://env.gov.lk/web/index.php/en/knuckles-environmental-protection-area Knuckles Environmental Protection Area — පරිසර අමාත්‍යාංශය]&lt;/ref&gt;

== ජෛව විවිධත්වය ==

රංගල අවට ක්නක්කල්ස් කලාපය ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් සහිත කඳුකර පරිසර පද්ධතියකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව ක්නක්කල්ස් ප්‍රදේශයේ වල් ඌරා, මුවා, ගෝනා, දැවැන්ත ලේනා, barking deer, දම් මුහුණු කොළ වඳුරා, මුගටියා සහ ඉත්තෑවා වැනි ක්ෂීරපායි සතුන් හමුවේ.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

ක්නක්කල්ස් කලාපයේ පක්ෂි විශේෂ 200කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර ඒ අතර ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික විශේෂ ගණනාවක් ඇත.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

උරග හා උභයජීවී විශේෂ අතර දේශීය හා සීමිත ව්‍යාප්තියක් ඇති කඳුකර විශේෂ ගණනාවක් පවතී.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

UNESCO අනුව ක්නක්කල්ස් සහ ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය ඉහළ ආවේණිකත්වයක් සහිත ශාක හා සත්ත්ව විවිධත්වයකින් සමන්විත වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

== ශාක විවිධත්වය සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ==

ක්නක්කල්ස් කඳුකරයේ වනාන්තර සහ තෘණභූමි වර්ග ගණනාවක් පවතින අතර උස අනුව වෘක්ෂලතා සංයුතිය වෙනස් වේ.

Dothalugala හා අනෙකුත් මීදුම් වනාන්තර ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල ශාක විවිධත්වය, ආවේණික ශාක සහ සංරක්ෂණ වටිනාකම පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සිදුකර ඇත.

ක්නක්කල්ස් පරිසර පද්ධතිය උභයජීවී, උරග, පක්ෂි, වෘක්ෂලතා සහ ජල පෝෂක පර්යේෂණ සඳහාද වැදගත් වේ.

විවිධ පර්යේෂණ මගින් ක්නක්කල්ස් වනාන්තරවල මීදුම් වනාන්තර පරිසර පද්ධති, වනාන්තර ප්‍රතිසංස්කරණය සහ ආක්‍රමණශීලී ශාක කළමනාකරණයද අධ්‍යයනය කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/publication/261248930_Floristic_Richness_and_the_Conservation_Value_of_Tropical_Montane_Cloud_Forests_of_Dothalugala_Man_and_Biosphere_Reserve_Sri_Lanka Dothalugala floristic research]&lt;/ref&gt;

== කෘෂිකර්මාන්තය සහ කුළුබඩු ==

තේ වගාවට අමතරව රංගල සහ පුළුල් ක්නක්කල්ස් කලාපයේ කුඩා පරිමාණ කෘෂිකර්මාන්තයද වැදගත් වේ.

උස්බිම්වල,

* අර්තාපල්
* ගෝවා
* කැරට්
* බීට්
* රාබු
* නොක්කොල්

වැනි එළවළු වගා කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot; /&gt;

මිශ්‍ර ගෙවතු හා කුළුබඩු වගා පද්ධතිවල,

* [[ගම්මිරිස්]]
* [[එනසාල්]]
* [[කරාබු නැටි]]
* [[කෝපි]]
* [[සාදික්කා]]

වැනි බෝග වගා කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot; /&gt;

[[කුරුඳු]] ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ගෙවතු හා කුළුබඩු වගා පද්ධතිවල වැදගත් බෝගයක් වුවද රංගල ප්‍රදේශය ප්‍රධාන වාණිජ කුරුඳු නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයක් බවට ප්‍රමාණවත් මූලාශ්‍ර නොමැත.

== අධ්‍යාපනය ==

රංගල සහ අවට වතු ප්‍රදේශවල දෙමළ මාධ්‍ය පාසල් ගණනාවක් පවතී.

අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාසල් ලේඛනවල රංගල ප්‍රදේශය සඳහා,

* '''Kumaran Tamil Vidyalaya'''
* '''Rangala Tamil Maha Vidyalaya'''
* '''Siva Shakthi Tamil Vidyalaya''' — Cottaganga, Rangala
* '''Nawalar Tamil Vidyalaya''' — Bopitiya, Rangala
* '''Vibulanandar Tamil Vidyalaya''' — Elagolla, Rangala
* '''Malaimagal Kanishta Tamil Vidyalaya''' — Rangala
* '''Rangala Primary Tamil School'''

වැනි පාසල් සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;MOE&quot; /&gt;

උඩිස්පත්තුව සහ අවට ප්‍රදේශවල සිංහල හා දෙමළ මාධ්‍ය පාසල්ද පවතින අතර ඒවා රංගල කලාපයේ පුළුල් අධ්‍යාපන ජාලයට සම්බන්ධ වේ.

== පොලිස් සේවා ==

'''රංගල පොලිස් ස්ථානය''' රංගල සහ අවට ප්‍රදේශයේ නීතිය හා මහජන ආරක්ෂාව සඳහා ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතනයකි.

ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ නිල දුරකථන නාමාවලියේ රංගල පොලිස් ස්ථානය සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.police.lk/?page_id=1301 ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය — දුරකථන නාමාවලිය]&lt;/ref&gt;

2023 කැබිනට් තීරණයකට අනුව රංගල පොලිස් ස්ථානය සඳහා නව ඉඩමක් ලබාගැනීම අනුමත කර ඇති අතර එම අවස්ථාවේ පොලිස් ස්ථානය වතු සමාගමකට අයත් ගොඩනැගිල්ලක කුලී පදනමින් පවත්වාගෙන ගිය බවද සඳහන් විය.&lt;ref&gt;[https://www.cabinetoffice.gov.lk/cab/index.php?Itemid=49&amp;dID=12297&amp;id=16&amp;lang=en&amp;option=com_content&amp;view=article කැබිනට් කාර්යාලය — රංගල පොලිස් ස්ථානය සඳහා ඉඩම් අත්පත් කරගැනීම]&lt;/ref&gt;

== සෞඛ්‍ය සේවා ==

ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ වර්තමාන ආයතන ලේඛනයේ '''PMCU Rangala Makuldeniya''' ප්‍රාථමික සෞඛ්‍ය සේවා ආයතනයක් ලෙස සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2025/06/Institution-List-2026-Updated.pdf සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය — 2026 ආයතන ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

මෙය රංගල, මකුල්දෙණිය සහ අවට ග්‍රාම නිලධාරී වසම් සඳහා වැදගත් ප්‍රාදේශීය සෞඛ්‍ය සේවාවකි.

== තැපැල් සේවා ==

'''රංගල උප තැපැල් කාර්යාලය''' රංගල ප්‍රදේශයට තැපැල් සේවා සපයයි.

ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුවේ උප තැපැල් කාර්යාල ලේඛනයේ Rangala උප තැපැල් කාර්යාලය සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://slpost.gov.lk/si/information/sub-post-directorate-part-02/ ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව — උප තැපැල් කාර්යාල]&lt;/ref&gt;

== ප්‍රාදේශීය පාලනය ==

රංගල මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් වන අතර ප්‍රාදේශීය පාලන කටයුතු සඳහා මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභා පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභාවේ ලේඛනවල රංගල, බොබෙබිල, තංගප්පුව සහ අවට මාර්ග හා ගම්මාන සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.documents.gov.lk/view/gazettes/2024/11/2024-11-22%28IV-B%29E.pdf මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභා ගැසට් ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

== ආගමික හා සංස්කෘතික ස්ථාන ==

රංගල සහ අවට ගම්මානවල [[බුදු දහම|බෞද්ධ]], [[හින්දු ආගම|හින්දු]], [[ඉස්ලාම්|ඉස්ලාම්]] සහ [[ක්‍රිස්තියානි]] ආගමික සම්ප්‍රදායන්ට අයත් ස්ථාන පවතී.

=== බෞද්ධ විහාර ===

'''අමුපිටිය මහා විහාරය''' රංගල–මකුල්දෙණිය කලාපයට සම්බන්ධ බෞද්ධ විහාරස්ථානයකි.

'''බඹරගල රජමහා විහාරය''' හීල්ඔය කලාපයේ පිහිටි ඓතිහාසික බෞද්ධ ස්ථානයකි. එහි ගල් ලෙන් සහ ඓතිහාසික ලේඛන සම්බන්ධ පුරාවිද්‍යාත්මක වැදගත්කමක් පවතී.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

'''Rangala International Buddhist Center''' රංගල–තංගප්පුව කලාපයේ නවීන බෞද්ධ ආගමික ස්ථානයක් ලෙස හඳුනාගත හැක.

=== හින්දු කෝවිල් ===

රංගල, තංගප්පුව සහ තේ වතු ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල හින්දු කෝවිල් පවතින අතර ඒවා විශේෂයෙන් වතු ප්‍රජාවගේ ආගමික හා සංස්කෘතික ජීවිතය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

තංගප්පුව ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ '''Sri Muththumari Amman Kovil''' වැනි ආගමික ස්ථාන පවතී.

=== ඉස්ලාම් ආගමික ස්ථාන ===

උඩිස්පත්තුව සහ අවට ප්‍රදේශවල මුස්ලිම් ජන ප්‍රජාවක් පවතින අතර ප්‍රදේශීය මස්ජිද්ද පවතී.

=== ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථාන ===

'''St. Barnabas's Church, Rangala''' රංගල ප්‍රදේශයට සම්බන්ධ ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථානයක් ලෙස Church of Ceylon හි දේවස්ථාන නාමාවලියේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://assets.ctfassets.net/wu3jbkl053ei/gNyCgb1kYAdDbB43SrscK/1740027a62dba9a1b517b4a17ad7b76c/Church_of_Ceylon_%C3%A2___Complete_Church_Directory.pdf Church of Ceylon — Church Directory]&lt;/ref&gt;

== සංචාරක කර්මාන්තය ==

රංගල මධ්‍යම කඳුකරයේ ග්‍රාමීය හා කඳුකර සංචාරක කලාපයක් ලෙස වැදගත් වේ.

ප්‍රධාන සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් අතර,

* රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය නැරඹීම
* දිය ඇලි නැරඹීම
* තේ වතු සංචාර
* තේ කර්මාන්තශාලා නැරඹීම
* ගම්මාන පාගමන්
* කඳු නැගීම
* වනාන්තර පාගමන්
* කුරුලු නිරීක්ෂණය
* ජෛව විවිධත්ව නිරීක්ෂණය
* ඡායාරූපකරණය
* cycling
* කුළුබඩු හා ගෙවතු අත්දැකීම්
* ක්නක්කල්ස් කඳුකර සංචාර
* [[මීමුරේ]] සංචාර

ඇතුළත් වේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව ක්නක්කල්ස් කලාපයේ Deanston, Dothalugala, Corbett's Gap, Thangappuwa සහ Meemure ආශ්‍රිත පාගමන් මාර්ග හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

== කඳු නැගීම සහ පාගමන් ==

=== රංගල – හීල්ඔය පාගමන ===

රංගල හා හීල්ඔය අතර ගම්මාන, තේ වතු, වගා බිම්, ඇළ දොළ සහ කඳුකර භූදර්ශන හරහා ගමන් කරන පාගමන් මාර්ග පවතී.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

=== තංගප්පුව – අල්ලුගල්ලෙන / Augallena ===

Corbett's Gap හරහා තංගප්පුව වෙතත් Augallena Cave දෙසටත් යන පාගමන් මාර්ග මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

=== කොටගඟ දිය ඇලි මාර්ගය ===

තංගප්පුව සිට කොටගඟ දිය ඇලි වෙත යන කඳුකර පාගමනක් පවතින අතර දුෂ්කර හා වනාන්තරගත කොටස් ඇතුළත් විය හැක.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Hiking and Trekking]&lt;/ref&gt;

=== Corbett's Gap ===

Corbett's Gap පාගමන් මාර්ගයක් කිලෝමීටර් 10ක් පමණ දිගින් සහ පැය 4.5ක පමණ ගමන් කාලයකින් යුක්ත බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Corbett's Gap]&lt;/ref&gt;

=== Deanston – Mini World's End ===

Deanston Conservation Centre ආසන්නයෙන් [[Mini World's End]] වෙත පාගමන් මාර්ගයක් ආරම්භ වේ.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/deanston-mini_world%E2%80%99s-end මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Deanston Mini World's End]&lt;/ref&gt;

=== Deanston – Dothalugala ===

Dothalugala Nature Trail එක Deanston ආසන්නයෙන් ආරම්භ වන අතර ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 5ක පාගමනක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Dothalugala]&lt;/ref&gt;

Deanston Mini World's End සහ Dothalugala සඳහා එකම ප්‍රවේශ පත්‍ර ක්‍රමයක් පවතින බව පළාත් සංචාරක මූලාශ්‍ර සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව]&lt;/ref&gt;

=== මීමුරේ මාර්ග ===

ක්නක්කල්ස් කඳුකරයේ පුළුල් පාගමන් ජාලය [[මීමුරේ]] හා Kalupahana ඇතුළු දුරස්ථ කඳුකර ගම්මාන සමඟ සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

== ප්‍රවේශ අවසර සහ සංරක්ෂණ නීති ==

ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය ආරක්ෂිත පරිසර පද්ධතියක් බැවින් සියලුම වනාන්තර මාර්ග සාමාන්‍ය පොදු මාර්ග ලෙස නොසැලකේ.

වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව වනාන්තර ආරක්ෂාව, ජෛව විවිධත්වය, ජල පෝෂක කළමනාකරණය සහ ecotourism සම්බන්ධ කටයුතු පවත්වාගෙන යයි.&lt;ref name=&quot;Forest&quot; /&gt;

තංගප්පුව ටිකට් කවුන්ටරය ක්නක්කල්ස් ප්‍රවේශ පද්ධතියේ වැදගත් ස්ථානයක් වන අතර එය Forest Department කාර්යසාධන වාර්තාවක නිල වශයෙන් සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/paperspresented/1758187735034907.pdf වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව — 2024 කාර්යසාධන වාර්තාව]&lt;/ref&gt;

සංචාරයට පෙර,

* ප්‍රවේශ පත්‍ර
* බලපත්‍ර
* මාර්ගෝපදේශක අවශ්‍යතා
* මාර්ග විවෘත හෝ වසා ඇති තත්ත්ව
* නායයෑම් අවදානම
* කාලගුණ තත්ත්ව
* සංරක්ෂණ සීමා

පරීක්ෂා කිරීම සුදුසුය.

== රාජ්‍ය ආයතන සහ මහජන සේවා ==

රංගල සහ අවට ප්‍රදේශවල රජයේ හා මහජන සේවා ආයතන ගණනාවක් පවතී.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ආයතනය
! ප්‍රදේශය
! සේවාව
|-
| රංගල පොලිස් ස්ථානය
| රංගල / මකුල්දෙණිය
| නීතිය හා මහජන ආරක්ෂාව
|-
| රංගල උප තැපැල් කාර්යාලය
| රංගල
| තැපැල් සේවා
|-
| PMCU Rangala Makuldeniya
| මකුල්දෙණිය
| ප්‍රාථමික සෞඛ්‍ය සේවා
|-
| මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභාව
| මැදදුම්බර
| පළාත් පාලන සේවා
|-
| මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය
| මැදදුම්බර
| ප්‍රාදේශීය පරිපාලනය
|-
| Knuckles Conservation Centre
| ඩීන්ස්ටන්
| සංරක්ෂණ හා සංචාරක තොරතුරු
|-
| Thangappuwa Forest Department Ticket Counter
| තංගප්පුව
| වනාන්තර ප්‍රවේශ පත්‍ර හා සංචාරක ප්‍රවේශය
|}

ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ නිල දුරකථන නාමාවලිය, ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව සහ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ ආයතන ලේඛන මගින් ප්‍රදේශයේ මහජන සේවා තහවුරු කළ හැක.&lt;ref&gt;[https://www.police.lk/?page_id=1301 ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය — දුරකථන නාමාවලිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://slpost.gov.lk/si/information/sub-post-directorate-part-02/ ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව — උප තැපැල් කාර්යාල]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2025/06/Institution-List-2026-Updated.pdf සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය — 2026 ආයතන ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

== අධ්‍යාපන ආයතන ==

රංගල සහ අවට තේ වතු ජනාවාස සඳහා අධ්‍යාපන සේවා සැපයීමේදී දෙමළ මාධ්‍ය පාසල් වැදගත් වේ.

රංගල ප්‍රදේශයේ පාසල් අතර,

* '''Kumaran Tamil Vidyalaya'''
* '''Rangala Tamil Maha Vidyalaya'''
* '''Siva Shakthi Tamil Vidyalaya'''
* '''Nawalar Tamil Vidyalaya'''
* '''Vibulanandar Tamil Vidyalaya'''
* '''Malaimagal Kanishta Tamil Vidyalaya'''
* '''Rangala Primary Tamil School'''

ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;MOE&quot; /&gt;

උඩිස්පත්තුව සහ අවට ප්‍රදේශවල සිංහල, දෙමළ සහ වෙනත් මාධ්‍යවල පාසල් ද පවතී.

== ආගමික ස්ථාන ==

රංගල සහ අවට ප්‍රදේශයේ බෞද්ධ විහාර, හින්දු කෝවිල්, මුස්ලිම් ආගමික ස්ථාන සහ ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථාන පවතී.

=== බෞද්ධ ස්ථාන ===

'''අමුපිටිය මහා විහාරය''' රංගල–මකුල්දෙණිය කලාපයට සම්බන්ධ බෞද්ධ විහාරස්ථානයකි.

'''බඹරගල රජමහා විහාරය''' හීල්ඔය කලාපයේ ඓතිහාසික වැදගත්කමක් ඇති බෞද්ධ ස්ථානයකි. එහි ලෙන් සහ ඉතිහාසික ලේඛන සම්බන්ධ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක පවතී.&lt;ref name=&quot;Heeloya&quot; /&gt;

'''Rangala International Buddhist Center''' රංගල–තංගප්පුව කලාපයේ බෞද්ධ ආගමික ස්ථානයක් ලෙස පවතී.

=== හින්දු කෝවිල් ===

රංගල සහ තංගප්පුව අවට තේ වතු ප්‍රජාවන් සමඟ සම්බන්ධ හින්දු කෝවිල් පවතී.

'''Sri Muththumari Amman Kovil''' තංගප්පුව කලාපයේ හින්දු ආගමික ස්ථානයක් ලෙස හඳුනාගත හැක.

=== ඉස්ලාම් ආගමික ස්ථාන ===

උඩිස්පත්තුව අවට ප්‍රදේශයේ මුස්ලිම් ප්‍රජාවක් සහ මස්ජිද් පවතී.

=== ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථාන ===

'''St. Barnabas's Church, Rangala''' Church of Ceylon හි දේවස්ථාන නාමාවලියේ රංගල සමඟ සම්බන්ධ දේවස්ථානයක් ලෙස සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://assets.ctfassets.net/wu3jbkl053ei/gNyCgb1kYAdDbB43SrscK/1740027a62dba9a1b517b4a17ad7b76c/Church_of_Ceylon_%C3%A2___Complete_Church_Directory.pdf Church of Ceylon — Complete Church Directory]&lt;/ref&gt;

== සංචාරක කර්මාන්තය ==

රංගල මධ්‍යම කඳුකරයේ ග්‍රාමීය හා කඳුකර සංචාරක ගමනාන්තයක් ලෙස භාවිත වේ.

ප්‍රධාන සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් අතර,

* රංගල ස්වභාවික ජල තටාක නැරඹීම
* දිය ඇලි නැරඹීම
* තේ වතු සංචාර
* තේ කර්මාන්තශාලා නැරඹීම
* ගම්මාන පාගමන්
* කඳු නැගීම
* වනාන්තර පාගමන්
* කුරුලු නිරීක්ෂණය
* ජෛව විවිධත්ව නිරීක්ෂණය
* භූදර්ශන ඡායාරූපකරණය
* cycling
* කුළුබඩු සහ ගෙවතු අත්දැකීම්
* මීමුරේ සංචාර
* ක්නක්කල්ස් කඳුකර සංචාර

ඇතුළත් වේ.

== සංචාරකයින් සඳහා ප්‍රධාන ස්ථාන ==

=== රංගල ආසන්න ප්‍රදේශ ===

* රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
* රංගල Viewpoint
* රංගල තේ කර්මාන්තශාලාව
* රංගල රාජ්‍ය වතුයාය
* Cottaganga State Plantation
* Goomera State Plantation
* මකුල්දෙණිය
* බොබෙබිල
* රංගල අලුත්වත්ත
* හීල්ඔය
* බර්න්සයිඩ්
* ඩක්වාරිය
* තවලන්තැන්න

=== ක්නක්කල්ස් ප්‍රවේශ ප්‍රදේශ ===

* තංගප්පුව
* Corbett's Gap
* අට්ටාලවෙට්ටුව
* Augallena
* Deanston
* Dothalugala
* Mini World's End
* මීමුරේ
* ලේක්ගල
* පිටවල පතන
* Riverston

=== පුළුල් දිය ඇලි කලාපය ===

* පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල
* රන් ඇල්ල
* කලුදිය පොකුණ
* කොටගඟ දිය ඇලි
* සේර ඇල්ල
* බඹරකිරි ඇල්ල
* හුළුගඟ ඇල්ල
* සාරි ඇල්ල
* දූවිලි ඇල්ල
* ගෙරන්ඩි ඇල්ල
* දුම්බර ඇල්ල

මෙම සියලු ස්ථාන රංගල ගම්මානයේම පිහිටා ඇති බව අදහස් නොකරන අතර, ඒවා රංගල සමඟ මාර්ග හෝ පාගමන් මගින් සම්බන්ධ වන පුළුල් ක්නක්කල්ස් සංචාරක කලාපයේ ස්ථාන ලෙස සැලකිය යුතුය.

== සංචාරක ප්‍රවේශය ==

රංගල වෙත [[මහනුවර]] සිට [[තෙල්දෙණිය]] සහ මැදදුම්බර හරහා පැමිණිය හැක.

උඩිස්පත්තුව හරහාද රංගලට පැමිණීමට හැකිය.

රංගල සිට තංගප්පුව දෙසට යන මාර්ගය තේ වතු, ගම්මාන, කඳුකර බිම් සහ වනාන්තර සීමා හරහා ගමන් කරයි.

තංගප්පුවේදී ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයට සම්බන්ධ Forest Department ටිකට් කවුන්ටරයක් පවතින අතර, වනාන්තර අභ්‍යන්තර මාර්ග සඳහා වර්තමාන අවසර හා ප්‍රවේශ නීති පරීක්ෂා කළ යුතුය.&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/paperspresented/1758187735034907.pdf වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව — 2024 කාර්යසාධන වාර්තාව]&lt;/ref&gt;

== ගමන් මාර්ග සහ කඳුකර මාර්ග ==

=== මහනුවර සිට රංගල ===

මහනුවර සිට [[කටුගස්තොට]]–[[තෙල්දෙණිය]]–මැදදුම්බර හරහා රංගල ප්‍රදේශයට ගමන් කළ හැක.

=== උඩිස්පත්තුව හරහා ===

උඩිස්පත්තුව සිට රංගල වෙත ග්‍රාමීය කඳුකර මාර්ග සම්බන්ධතාවක් පවතී.

=== රංගල සිට තංගප්පුව ===

රංගල–තංගප්පුව මාර්ගය රංගල කඳුකර ගම්මානය සහ ක්නක්කල්ස් අභ්‍යන්තර ප්‍රවේශ ප්‍රදේශය සම්බන්ධ කරයි.

=== තංගප්පුව සිට Corbett's Gap ===

තංගප්පුව–Corbett's Gap මාර්ගය පැරණි තේ ප්‍රවාහන මාර්ගයක කොටසක් වන අතර වර්තමානයේ සංරක්ෂණ වනාන්තර පරිසරය හරහා ගමන් කරන මාර්ගයක් ලෙස වැදගත් වේ.&lt;ref name=&quot;Road&quot; /&gt;

=== Corbett's Gap සිට අට්ටාලවෙට්ටුව ===

Corbett's Gap–අට්ටාලවෙට්ටුව මාර්ගය පුරාණ වතු හා කඳුකර මාර්ග පද්ධතියේ කොටසක් වන අතර එහි වර්තමාන භාවිතය වන සංරක්ෂණ තත්ත්වයන්ට යටත් වේ.&lt;ref name=&quot;Road&quot; /&gt;

=== මීමුරේ දෙසට ===

Corbett's Gap සහ තංගප්පුව කලාපය හරහා [[මීමුරේ]] දෙසට යන පුළුල් කඳුකර මාර්ග හා පාගමන් පද්ධතියක් පවතී.&lt;ref name=&quot;CPT&quot; /&gt;

== ජන ජීවිතය සහ වතු සංස්කෘතිය ==

රංගල සහ අවට වතු ගම්මානවල ජන ජීවිතය තේ වගාව, කුඩා පරිමාණ ගොවිතැන, කුළුබඩු වගාව, ගෙවතු වගාව, වතු රැකියා සහ ස්වභාවික සම්පත් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

IUCN මාර්ගෝපදේශය අනුව ක්නක්කල්ස් වටා ගම්මානවල ගොවීන්, තේ කම්කරුවන්, කාඩමම් වගාකරුවන් සහ මී මැසි පාලකයන් වැනි ජීවනෝපායන් පවතී.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot; /&gt;

රංගල අවට දෙමළ මාධ්‍ය පාසල් ගණනාවක් පැවතීම වතු ජනාවාසවල සමාජ හා සංස්කෘතික ඉතිහාසය සමඟද සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;MOE&quot; /&gt;

== විද්‍යාත්මක හා පාරිසරික පර්යේෂණ ==

ක්නක්කල්ස් කඳුකරය ශාක, සත්ත්ව, පක්ෂි, උභයජීවී, උරග, වනාන්තර සහ ජල පෝෂක පර්යේෂණ සඳහා වැදගත් කලාපයකි.

Dothalugala සහ අනෙකුත් මීදුම් වනාන්තරවල ශාක විවිධත්වය හා සංරක්ෂණ වටිනාකම පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදුකර ඇත.

වනාන්තර ප්‍රතිසංස්කරණය, ආක්‍රමණශීලී විදේශීය ශාක පාලනය, ජල පෝෂක ආරක්ෂාව සහ biodiversity conservation ද ක්නක්කල්ස් පර්යේෂණයේ වැදගත් කොටස් වේ.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot; /&gt;

== පාරිසරික වැදගත්කම ==

රංගල අවට භූදර්ශනය තේ වතු, ගම්මාන, කෘෂිකාර්මික ඉඩම්, වනාන්තර සහ ජල පෝෂක පද්ධති අතර සංක්‍රාන්ති කලාපයකි.

ක්නක්කල්ස් වනාන්තරය ජලය රඳවා තබා ගැනීම, ඇළ දොළ පෝෂණය කිරීම, පස ආරක්ෂා කිරීම, ජෛව විවිධත්වය රැක ගැනීම සහ පහළ ප්‍රදේශවල ජල සැපයුම සඳහා වැදගත් වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

== සංරක්ෂණය සහ තිරසර සංචාරක කර්මාන්තය ==

රංගල කලාපයේ සංචාරක වර්ධනය ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ අවශ්‍යතා සමඟ සම්බන්ධ කළ යුතුය.

විශේෂයෙන්,

* වනාන්තර තුළ අනවසර මාර්ග සංවර්ධනය
* ජල දූෂණය
* අපද්‍රව්‍ය
* අධික සංචාරක පීඩනය
* වනාන්තර ගිනි
* ආක්‍රමණශීලී විදේශීය ශාක
* මංපෙත් ඛාදනය
* අසංවිධානාත්මක රථ ගමනාගමනය

වැනි කරුණු පාරිසරික කළමනාකරණයේදී සලකා බැලිය යුතුය.

වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල අරමුණු අතර ජෛව විවිධත්වය, පස, ජලය සහ ඓතිහාසික හා සංස්කෘතික වටිනාකම් සංරක්ෂණය කිරීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Forest&quot; /&gt;

== ගැලරිය ==

=== රංගල සහ ස්වභාවික තටාකය ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
Rangala Natural Pool.jpg|රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
Rangala Natural pool.jpg|රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
Sri Lanka Rangala Natural Pool.jpg|ශ්‍රී ලංකාවේ රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
Rangala Sri Lanka.jpg|රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
&lt;/gallery&gt;

=== ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;230&quot;&gt;
View of Knuckles Mountain range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දර්ශනය
Knuckles Range.JPG|දුම්බර/ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය
The Knuckles Mountain Range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය
View the heights of Knuckles Mountain Range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ කඳුකර දර්ශනය
An elegant view of Knuckles Mountain Range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය
&lt;/gallery&gt;

=== දිය ඇලි සහ ජලධාරා ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;230&quot;&gt;
Waterfall in knuckles mountain range, SriLanka.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දිය ඇල්ල
Waterfall Knuckles Mountain Range.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දිය ඇල්ල
Waterfall, Knukles mountain range, SriLanka.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ දිය ඇල්ල
Unnamed waterfall at knuckles.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ නම් නොකළ දිය ඇල්ලක්
Water stream on hard rock bed.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටියේ ගල් මත ගලායන ජලධාරාව
&lt;/gallery&gt;

=== ඡායාරූප ===

&lt;!--
Rangala village XXXX.jpg|රංගල ගම්මානය
Rangala Viewpoint XXXX.jpg|රංගල දර්ශන ස්ථානය
Rangala Tea Factory XXXX.jpg|රංගල තේ කර්මාන්තශාලාව
Rangala Tea Estate XXXX.jpg|රංගල තේ වතු
Cottaganga Estate XXXX.jpg|කොටගඟ වතුයාය
Goomera Estate XXXX.jpg|ගූමේරා වතුයාය
Bobebila XXXX.jpg|බොබෙබිල
Makuldeniya XXXX.jpg|මකුල්දෙණිය
Udispattuwa XXXX.jpg|උඩිස්පත්තුව
Thangappuwa XXXX.jpg|තංගප්පුව
Thangappuwa Old Bridge XXXX.jpg|තංගප්පුව පැරණි පාලම
Thangappuwa Ticket Counter XXXX.jpg|තංගප්පුව වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු ටිකට් කවුන්ටරය
Corbetts Gap XXXX.jpg|Corbett's Gap
Attalawettuwa XXXX.jpg|අට්ටාලවෙට්ටුව
Heeloya XXXX.jpg|හීල්ඔය
Perumal Wetuna Ella XXXX.jpg|පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල
Ran Ella XXXX.jpg|රන් ඇල්ල
Kaludiya Pokuna XXXX.jpg|කලුදිය පොකුණ
Kotaganga Falls XXXX.jpg|කොටගඟ දිය ඇලි
Burnside Waterfall XXXX.jpg|බර්න්සයිඩ් දිය ඇල්ල
Rangala flora XXXX.jpg|රංගල වෘක්ෂලතා
Rangala fauna XXXX.jpg|රංගල සත්ත්ව විවිධත්වය
Rangala Tea Factory XXXX.jpg|රංගල තේ කර්මාන්තශාලාව
School Rangala XXXX.jpg|රංගල පාසල
Rangala Police Station XXXX.jpg|රංගල පොලිස් ස්ථානය
Rangala Temple XXXX.jpg|රංගල විහාරස්ථානය
Rangala Kovil XXXX.jpg|රංගල කෝවිල
Rangala Church XXXX.jpg|රංගල දේවස්ථානය
--&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]]
* [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මධ්‍යම පළාත]]
* [[මැදදුම්බර]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[මීමුරේ]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[මහවැලි ගඟ]]
* [[තේ]]
* [[කරාබු නැටි]]
* [[එනසාල්]]
* [[කුරුඳු]]
* [[ගම්මිරිස්]]
* [[කෝපි]]
* [[මඟුල් කරඳ]]
* [[ජෛව විවිධත්වය]]
* [[කඳු නැගීම]]
* [[දිය ඇල්ල]]

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://en.wikipedia.org/wiki/Rangala Rangala — English Wikipedia]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/destination/knuckles-range Knuckles Range — Central Province Tourism Department]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking Hiking and Trekking — Central Province Tourism Department]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Heeloya and Village Life — Central Province Tourism Department]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/deanston-mini_world%E2%80%99s-end Deanston and Mini World's End — Central Province Tourism Department]
* [https://env.gov.lk/web/index.php/en/department-of-forest-conservation වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව — පරිසර අමාත්‍යාංශය]
* [https://env.gov.lk/web/index.php/en/knuckles-environmental-protection-area Knuckles Environmental Protection Area — පරිසර අමාත්‍යාංශය]
* [https://slspc.lk/contact/ ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව]
* [https://www.police.lk/?page_id=1301 ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය]
* [https://slpost.gov.lk/si/information/sub-post-directorate-part-02/ ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව]
* [https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2025/06/Institution-List-2026-Updated.pdf සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය — 2026 ආයතන ලේඛනය]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_population_pdf.pdf 2024 ජනගහන හා නිවාස සංගණනය]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]
* [https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/2003-012-En.pdf IUCN — ක්නක්කල්ස් ජෛව විවිධත්ව මාර්ගෝපදේශය]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_Pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural Pool]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Natural_pool.jpg Wikimedia Commons — Rangala Natural pool]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sri_Lanka_Rangala_Natural_Pool.jpg Wikimedia Commons — Sri Lanka Rangala Natural Pool]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rangala_Sri_Lanka.jpg Wikimedia Commons — Rangala Sri Lanka]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:View_of_Knuckles_Mountain_range.jpg Wikimedia Commons — View of Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Knuckles_Range.JPG Wikimedia Commons — Knuckles Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Knuckles_Mountain_Range.jpg Wikimedia Commons — The Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:View_the_heights_of_Knuckles_Mountain_Range.jpg Wikimedia Commons — View the heights of Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:An_elegant_view_of_Knuckles_Mountain_Range.jpg Wikimedia Commons — An elegant view of Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Waterfall_in_knuckles_mountain_range,_SriLanka.jpg Wikimedia Commons — Waterfall in Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Waterfall_Knuckles_Mountain_Range.jpg Wikimedia Commons — Waterfall Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Waterfall,_Knukles_mountain_range,_SriLanka.jpg Wikimedia Commons — Waterfall, Knuckles Mountain Range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Unnamed_waterfall_at_knuckles.jpg Wikimedia Commons — Unnamed waterfall at Knuckles]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Water_stream_on_hard_rock_bed.jpg Wikimedia Commons — Water stream on hard rock bed]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මාන]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]</text>
      <sha1>q6t7ebkzjgblg60gnwbvqe9y9tni5pp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බොබෙබිල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196888</id>
    <revision>
      <id>800493</id>
      <timestamp>2026-09-28T08:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|මැදදුම්බර, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ග්‍රාම නිලධාරී වසමක් සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක්}}  {{Infobox settlement | name = බොබෙබිල | native_name = බොබෙබිල | native_name_lang = si | other_name = Bobabila | settlement_type = ගම්මානය | image...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>800493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35313" sha1="mpfxdng5akebjzmlui5jvpc34klbgk3" xml:space="preserve">{{Short description|මැදදුම්බර, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ග්‍රාම නිලධාරී වසමක් සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක්}}

{{Infobox settlement
| name = බොබෙබිල
| native_name = බොබෙබිල
| native_name_lang = si
| other_name = Bobabila
| settlement_type = ගම්මානය
| image =
| image_caption =
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| subdivision_name3 = [[මැදදුම්බර]]
| population_as_of = 2024
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
}}

'''බොබෙබිල''' (ඉංග්‍රීසි: '''Bobebila'''; ශ්‍රී ලංකා රජයේ ඇතැම් ලේඛනවල '''Bobabila''') යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් ග්‍රාම නිලධාරී වසමක් සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයකි.

බොබෙබිල [[රංගල]] සහ [[මකුල්දෙණිය]] අතර කඳුකර භූදර්ශනයක පිහිටා ඇති අතර තේ වතු, ගෙවතු වගාව, කුඩා පරිමාණ කෘෂිකර්මාන්තය, ග්‍රාමීය මාර්ග, කඳුකර ජලධාරා සහ [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] ආශ්‍රිත පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිපාලන දත්ත අනුව බොබෙබිල '''ග්‍රාම නිලධාරී වසම් අංක 781''' ලෙස මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යටතේ හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;DCSAdmin&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/qlink/AdminDivCodes ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — Administrative Division Codes]&lt;/ref&gt;

රජයේ ඇතැම් ගැසට් සහ ප්‍රාදේශීය පාලන ලේඛනවල '''Bobabila''' යන අක්ෂර වින්‍යාසය භාවිත වන අතර වර්තමාන ප්‍රාදේශීය හා සංචාරක භාවිතයේ '''Bobebila''' යන නාමය බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;MedaDumbara&quot;&gt;[https://www.documents.gov.lk/view/gazettes/2024/11/2024-11-22%28IV-B%29E.pdf මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභා ගැසට් ලේඛනය]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RangalaHouse&quot;&gt;[https://rangalahouse.com/ Rangala House — Bobebila, Makuldeniya]&lt;/ref&gt;

== නාමය සහ පරිපාලන තත්ත්වය ==

'''බොබෙබිල''' යනු වර්තමාන ප්‍රාදේශීය, ලිපින සහ සංචාරක භාවිතයේ බහුලව භාවිත වන නාමයයි. ශ්‍රී ලංකා රජයේ ඇතැම් ලේඛනවල මෙම ප්‍රදේශය '''Bobabila''' ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;MedaDumbara&quot; /&gt;

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිපාලන කේත දත්ත අනුව,

{| class=&quot;wikitable&quot;
! අයිතමය
! තොරතුර
|-
| රට
| [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|-
| පළාත
| [[මධ්‍යම පළාත]]
|-
| දිස්ත්‍රික්කය
| [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
| ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| [[මැදදුම්බර]]
|-
| ග්‍රාම නිලධාරී වසම් අංකය
| 781
|-
| ප්‍රාදේශීය පාලන ආයතනය
| මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභාව
|}

&lt;ref name=&quot;DCSAdmin&quot; /&gt;

== පිහිටීම ==

බොබෙබිල රංගල හා මකුල්දෙණිය අතර කඳුකර ප්‍රදේශයක පිහිටා ඇත.

බොබෙබිලට ආසන්න හෝ මාර්ග මගින් සම්බන්ධ ප්‍රදේශ අතර,

* [[රංගල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* රංගල අලුත්වත්ත
* ඩක්වාරිය
* බර්න්සයිඩ්
* ෆර්න්ඩේල්
* ගෝනවල
* [[කොටගඟ]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* තවලන්තැන්න
* ගූමේරා

ඇතුළත් වේ.

සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ පරිපාලන දත්තවල බොබෙබිල GN Division 781 සහ මකුල්දෙණිය GN Division 782 යන දෙකම මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් බව දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය — GN Division දත්ත]&lt;/ref&gt;

== ජනගහනය සහ නිවාස ==

බොබෙබිල 2024 ජන හා නිවාස සංගණනයේදී වෙනම ග්‍රාම නිලධාරී වසමක් ලෙස පවතී. 2024 සංගණන නිවාස දත්ත අනුව බොබෙබිල සඳහා නිවාස ඒකක 206ක් වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DCSHousing2024&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_housing_pdf.pdf ජන හා නිවාස සංගණනය 2024 — ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව]&lt;/ref&gt;

2012 මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන දත්ත අනුව බොබෙබිලේ ජනගහනය 773ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලස් — 2012]&lt;/ref&gt;

2024 සඳහා නිශ්චිත ජනගහන අගය නිල වශයෙන් සෘජුව තහවුරු කළ පසු එය ජනගහන කොටසට එක් කළ හැක.

== මාර්ග සහ ප්‍රවාහන සම්බන්ධතාව ==

බොබෙබිලේ ප්‍රධාන ප්‍රාදේශීය මාර්ග සම්බන්ධතාව '''Rangala Road''' සමඟ පවතී.

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභාවේ ගැසට් ලේඛනයේ Bobabila යටතේ Rangala Road හි මාර්ග කොටස් සඳහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;MedaDumbara&quot; /&gt;

බොබෙබිලේ සිට රංගල, මකුල්දෙණිය, උඩිස්පත්තුව සහ අනෙකුත් අවට ගම්මාන වෙත ග්‍රාමීය මාර්ග මගින් ගමන් කළ හැක.

මෙම මාර්ග ජාලය තේ වතු, ගෙවතු, ගම්මාන සහ රංගල–ක්නක්කල්ස් සංචාරක ප්‍රදේශ වෙත ප්‍රවේශය සපයයි.

== පොදු බස් ප්‍රවාහනය ==

බොබෙබිලට සම්බන්ධ පොදු බස් ගමනාගමනය රංගල, මකුල්දෙණිය, උඩිස්පත්තුව සහ මැදදුම්බර ප්‍රදේශ හරහා ක්‍රියාත්මක වන මාර්ග පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරියේ වර්තමාන බස් මාර්ග ලැයිස්තුවේ [[මහනුවර]] සහ රංගල අතර,

* '''617/1 — Kandy – Rangala'''
* '''617/4 — Theldeniya – Rangala'''
* '''0617/10/1 — Theldeniya – Rangala'''

යන බස් මාර්ග ලැයිස්තුගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTSA&quot;&gt;[https://www.tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php Central Province Transport Services Authority — Bus Routes]&lt;/ref&gt;

මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරියේ දත්ත අනුව 617/1 මාර්ගය Kandy සිට Rangala දක්වා ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 41.4ක් වන අතර 617/4 මාර්ගය Theldeniya සිට Rangala දක්වා ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 16.9ක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTSA&quot; /&gt;

ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ ටෙල්දෙණිය ඩිපෝව සම්බන්ධ මාර්ග ලැයිස්තුවේද,

* '''617''' — Kandy – Thangappuwa
* '''617/1''' — Kandy – Rangala
* '''617/2''' — Teldeniya – Thangappuwa
* '''617/4''' — Teldeniya – Rangala
* '''618/6''' — Teldeniya – Udispattuwa

යන මාර්ග සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;SLTBRoutes&quot;&gt;[https://sltbbus.blogspot.com/p/td-teldeniya-depot-routes.html ශ්‍රී ලංගම — ටෙල්දෙණිය ඩිපෝ බස් මාර්ග]&lt;/ref&gt;

මෙම නිල මාර්ග ලැයිස්තුවල බොබෙබිල වෙනම අවසන් බස් ගමනාන්තයක් ලෙස සඳහන් නොවන බැවින් '''බොබෙබිලේම බස් නැවතුම් සේවාවක් පවතින බව නිශ්චිතව ප්‍රකාශ නොකළ යුතුය'''. ප්‍රායෝගිකව බොබෙබිල වෙත පැමිණීමේදී රංගල, මකුල්දෙණිය හෝ උඩිස්පත්තුව හරහා ප්‍රාදේශීය මාර්ග සම්බන්ධතා භාවිත කළ හැක.

== මහනුවර සිට බස් මගින් පැමිණීම ==

මහනුවර සිට බොබෙබිල කලාපයට පොදු ප්‍රවාහනයෙන් පැමිණෙන සංචාරකයෙකුට රංගල හෝ මකුල්දෙණිය ප්‍රවේශය භාවිත කිරීම ප්‍රායෝගික මාර්ගයකි.

මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරියේ දත්ත අනුව '''617/1 Kandy–Rangala''' මාර්ගය මහනුවර සහ රංගල අතර සෘජු බස් සම්බන්ධතාවක් සපයයි.&lt;ref name=&quot;CPTSA&quot; /&gt;

SLTB ටෙල්දෙණිය ඩිපෝ මාර්ග තොරතුරු අනුව Kandy–Rangala සේවාවක් මගින් Rangala, Elagolla, Makuldeniya සහ Udispattuwa හරහා Theldeniya වෙත ගමන් කරන මාර්ගයක් වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;SLTBRangala&quot;&gt;[https://www.flickr.com/photos/binodrajapaksa/54070341817 SLTB Teldeniya Depot — Rangala service route documentation]&lt;/ref&gt;

එබැවින් බොබෙබිලට පැමිණීම සඳහා මහනුවර සිට රංගල දෙසට යන බස් මාර්ගයක් භාවිත කර, බොබෙබිලට අදාළ අවසන් ප්‍රාදේශීය මාර්ග කොටස සඳහා පාගමනක් හෝ දේශීය ත්‍රිරෝද රථ/ප්‍රවාහන සේවාවක් අවශ්‍ය විය හැක.

බස් වේලාවන් දින, ධාවන සේවා සහ ඩිපෝ වෙනස්කම් අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින් ගමන් කිරීමට පෙර නිල බස් වේලාව පරීක්ෂා කිරීම සුදුසුය.&lt;ref&gt;[https://ntc.gov.lk/times/ ජාතික ගමනාගමන කොමිෂන් සභාව — Bus Time Table]&lt;/ref&gt;

== ටෙල්දෙණිය සිට බස් මගින් පැමිණීම ==

ටෙල්දෙණිය බොබෙබිල හා රංගල ප්‍රදේශයට සම්බන්ධ ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයකි.

CPTSA වර්තමාන මාර්ග ලැයිස්තුවේ '''617/4 — Theldeniya–Rangala''' සහ '''0617/10/1 — Theldeniya–Rangala''' යන මාර්ග පවතී.&lt;ref name=&quot;CPTSA&quot; /&gt;

SLTB ටෙල්දෙණිය ඩිපෝ මාර්ග ලැයිස්තුවේද Theldeniya–Rangala සහ Theldeniya–Udispattuwa යන මාර්ග පවතී.&lt;ref name=&quot;SLTBRoutes&quot; /&gt;

එම නිසා ටෙල්දෙණිය හරහා පැමිණීම බොබෙබිල, මකුල්දෙණිය සහ රංගල කලාපයට පොදු ප්‍රවාහනයෙන් ප්‍රවේශ වීමට වැදගත් විකල්පයකි.

== උඩිස්පත්තුව හරහා ප්‍රවේශය ==

[[උඩිස්පත්තුව]] බොබෙබිල සහ රංගල කලාපයේ ප්‍රධාන මාර්ග සම්බන්ධතාවයකි.

SLTB ටෙල්දෙණිය ඩිපෝ මාර්ග ලැයිස්තුවේ '''618/6 — Teldeniya–Udispattuwa''' යන බස් මාර්ගය දක්වා ඇති අතර Kandy–Rangala සේවාව සම්බන්ධයෙන් Udispattuwa හරහා ගමන් කරන මාර්ගද වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;SLTBRoutes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SLTBRangala&quot;/&gt;

උඩිස්පත්තුවෙන් බොබෙබිලට පැමිණීමේදී ප්‍රාදේශීය Rangala Road සහ අනෙකුත් ග්‍රාමීය මාර්ග භාවිත කළ හැක.

== රංගල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

බොබෙබිල [[රංගල]] අවට කඳුකර ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයකි.

රංගල සහ බොබෙබිල අතර මාර්ග, තේ වතු, ගෙවතු, නිවාස සහ කඳුකර භූදර්ශන සම්බන්ධතාවක් පවතී.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[රංගල]]'''

රංගල ලිපියේ අවට ප්‍රදේශ ලැයිස්තුවේ බොබෙබිල සෘජු සබැඳියක් ලෙස දක්වා ඇති අතර මෙම ලිපියෙන් [[රංගල]] වෙත සම්බන්ධ වීමද සිදු කර ඇත.

== මකුල්දෙණිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[මකුල්දෙණිය]] බොබෙබිලට ආසන්න ප්‍රධාන ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයකි.

සෞඛ්‍ය පරිපාලන දත්ත අනුව Bobebila GN Division 781 සහ Makuldeniya GN Division 782 යන දෙකම මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය — GN Division Population Empanelment]&lt;/ref&gt;

බොබෙබිල–මකුල්දෙණිය කලාපයේ නිවාස, කුඩා ව්‍යාපාර, තේ වතු, ගෙවතු වගා සහ සංචාරක නවාතැන් පවතී.

== භූමි භාවිතය ==

බොබෙබිලේ භූමි භාවිතය ප්‍රධාන වශයෙන් ග්‍රාමීය හා කඳුකර ස්වභාවයක් ගනී.

ප්‍රදේශයේ,

* නිවාස
* ගෙවතු
* කුඩා ගොවිබිම්
* තේ සහ වතු ආශ්‍රිත භූමි
* වනාන්තර සහ ගස් සහිත භූමි
* ග්‍රාමීය මාර්ග
* ඇළ දොළ සහ ජල පෝෂක
* කුඩා ව්‍යාපාර
* සංචාරක නවාතැන්

වැනි භූමි භාවිත දැකිය හැක.

== තේ සහ වැවිලි ==

බොබෙබිල රංගල–මකුල්දෙණිය කඳුකර තේ වැවිලි භූදර්ශනයේ කොටසකි.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාවේ රංගල ආශ්‍රිත වතු අතර Rangala, Cottaganga සහ Goomera වැනි වතු පවතී.&lt;ref&gt;[https://slspc.lk/contact/ ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව]&lt;/ref&gt;

බොබෙබිලේ ග්‍රාමීය භූදර්ශනය තේ වතු හා ඒවාට සම්බන්ධ ගම්මාන ජීවිතය සමඟ සමීප සම්බන්ධතාවක් දරයි.

== කෘෂිකර්මාන්තය සහ ගෙවතු වගාව ==

බොබෙබිල හා අවට කඳුකර ප්‍රදේශවල ගෙවතු වගාව සහ කුඩා පරිමාණ කෘෂිකර්මාන්තය දක්නට ලැබේ.

පුළුල් ක්නක්කල්ස් කලාපය පිළිබඳ IUCN මාර්ගෝපදේශය අනුව උස්බිම් ගම්මානවල එළවළු වගාවත්, ගම්මිරිස්, එනසාල්, කරාබු නැටි, කෝපි සහ සාදික්කා වැනි කුළුබඩු වගාත් පවතී.&lt;ref&gt;[https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/2003-012-En.pdf IUCN — A Guide to the Biodiversity of the Knuckles Conservation Forest]&lt;/ref&gt;

බොබෙබිලේ විශේෂිත වාණිජ බෝගයක වපසරිය පිළිබඳ නිශ්චිත සංඛ්‍යාලේඛන නොමැති බැවින් ඒවා ප්‍රදේශීය සාමාන්‍ය වගා පද්ධති ලෙස පමණක් සලකා දැක්විය යුතුය.

== ග්‍රාමීය ජන ජීවිතය ==

බොබෙබිලේ ජන ජීවිතය ගෙවතු වගාව, තේ වතු ආශ්‍රිත රැකියා, කුඩා පරිමාණ ගොවිතැන, කුඩා ව්‍යාපාර සහ ප්‍රජා ආගමික කටයුතු සමඟ සම්බන්ධ වේ.

බොබෙබිල රංගල සහ මකුල්දෙණිය අතර ඇති බැවින් මෙම ප්‍රදේශ දෙකේ මහජන සේවා හා ප්‍රවාහන ජාලය සමඟද සම්බන්ධ වේ.

== ආගමික ස්ථාන ==

බොබෙබිලේ සහ අවට ප්‍රදේශයේ බෞද්ධ ආගමික ස්ථාන සහ ප්‍රජා මධ්‍යස්ථාන පවතී.

Rangala House විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද සංචාරක තොරතුරු අනුව බොබෙබිලේ ගම්මාන විහාරස්ථානයක් ප්‍රදේශීය ආගමික හා ප්‍රජා ජීවිතයේ කොටසක් ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර එය සංචාරක අත්දැකීමක් ලෙසද සඳහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;BobebilaTourism&quot;&gt;[https://rangalahouse.com/things-to-do/ Rangala House — Things to Do]&lt;/ref&gt;

විහාරස්ථානයේ නිල නාමය හා ඉතිහාසය පිළිබඳ ස්වාධීන මූලාශ්‍ර ලැබුණු පසු මෙම කොටස තවදුරටත් පුළුල් කළ හැක.

== සංචාරක කර්මාන්තය ==

බොබෙබිල රංගල සහ ක්නක්කල්ස් සංචාරක භූදර්ශනයට සම්බන්ධ කුඩා පරිමාණ ග්‍රාමීය සංචාරක ප්‍රදේශයකි.

Bobebila හි පිහිටි Rangala House තම සංචාරක තොරතුරුවල බොබෙබිල ගම්මානයේ පාගමන් සහ ප්‍රදේශීය අත්දැකීම් විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;RangalaHouse&quot; /&gt;

Rangala House විසින් විස්තර කරන ලද ක්‍රියාකාරකම් අතර,

* බොබෙබිල ගම්මාන පාගමන්
* ප්‍රාදේශීය විහාරස්ථානයක් නැරඹීම
* සාම්ප්‍රදායික අත්යන්ත්‍ර රෙදි නිෂ්පාදනය නැරඹීම
* ප්‍රාදේශීය පාසලක් නැරඹීම
* තේ කර්මාන්තශාලා සංචාර
* කඳුකර පාගමන්
* ක්නක්කල්ස් trekking

ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;BobebilaTourism&quot; /&gt;

මෙම ක්‍රියාකාරකම් එක් ප්‍රාදේශීය සංචාරක ආයතනයක් විසින් ප්‍රවර්ධනය කරනු ලබන හෝ සංවිධානය කරනු ලබන අත්දැකීම් ලෙස සඳහන් කළ යුතු අතර, ඒවා බොබෙබිලේ සියලු සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

== ග්‍රාමීය සංචාරක අත්දැකීම් ==

බොබෙබිලේ කඳුකර ගම්මාන පරිසරය, ගෙවතු, තේ වතු, ග්‍රාමීය මාර්ග සහ ප්‍රදේශීය සංස්කෘතික අත්දැකීම් සංචාරක වටිනාකමක් ඇති පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි.

Rangala House විසින් බොබෙබිලේ ගමන් කිරීම, විහාරස්ථානයක් නැරඹීම, අත්යන්ත්‍ර කර්මාන්තයක් නැරඹීම සහ ප්‍රාදේශීය පාසල් සංචාර වැනි ක්‍රියාකාරකම් සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;BobebilaTourism&quot; /&gt;

== පාගමන් සහ එළිමහන් ක්‍රියාකාරකම් ==

බොබෙබිල සහ අවට රංගල කලාපයේ,

* ග්‍රාමීය පාගමන්
* තේ වතු හරහා ඇවිදීම
* කඳුකර ඡායාරූපකරණය
* කුරුලු නිරීක්ෂණය
* දේශීය සංස්කෘතික ස්ථාන නැරඹීම
* තේ කර්මාන්තශාලා සංචාර
* ක්නක්කල්ස් කඳුකර trekking

වැනි ක්‍රියාකාරකම් කළ හැකි වේ.

ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයට ඇතුළුවන දිගු පාගමන් සඳහා වර්තමාන වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු අවසර, ටිකට් සහ මාර්ග තත්ත්ව පරීක්ෂා කළ යුතුය.

== අවට සංචාරක ස්ථාන ==

බොබෙබිලට ආසන්න හෝ ප්‍රාදේශීය මාර්ග මගින් සම්බන්ධ වන සංචාරක ස්ථාන අතර,

* [[රංගල]]
* රංගල ස්වභාවික ජල තටාකය
* [[මකුල්දෙණිය]]
* රංගල Viewpoint
* රංගල තේ කර්මාන්තශාලාව
* Rangala State Plantation
* Cottaganga State Plantation
* Goomera State Plantation
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* කොටගඟ දිය ඇලි
* පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල
* රන් ඇල්ල
* කලුදිය පොකුණ
* [[Corbett's Gap]]
* අට්ටාලවෙට්ටුව
* [[මීමුරේ]]
* [[Dothalugala]]
* [[Mini World's End]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]

ඇතුළත් වේ.

මෙම සියලු ස්ථාන බොබෙබිල තුළම පිහිටා ඇති බව අදහස් නොකරන අතර, ඒවා බොබෙබිල–රංගල ප්‍රවේශ කලාපයෙන් සම්බන්ධ වන පුළුල් ක්නක්කල්ස් සංචාරක ජාලයේ ස්ථාන වේ.

== ක්නක්කල්ස් සමඟ සම්බන්ධතාව ==

බොබෙබිල රංගල හරහා [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] සහ [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] සමඟ සම්බන්ධ වන කඳුකර පරිසර කලාපයකි.

ක්නක්කල්ස් කලාපය [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]] නමැති UNESCO ලෝක උරුම දේපළේ කොටසකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO World Heritage Centre — Central Highlands of Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

IUCN මාර්ගෝපදේශය අනුව මෙම කලාපයේ ගම්මාන, කෘෂිකාර්මික භූමි, වතු, වනාන්තර සහ ජල පෝෂක පද්ධති අතර සමීප සම්බන්ධතාවක් පවතී.&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;&gt;[https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/2003-012-En.pdf IUCN — A Guide to the Biodiversity of the Knuckles Conservation Forest]&lt;/ref&gt;

== පරිසරය සහ සංරක්ෂණය ==

බොබෙබිලේ සංවර්ධනය සහ සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් රංගල හා ක්නක්කල්ස් කලාපයේ පාරිසරික සංරක්ෂණ අවශ්‍යතා සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ක්නක්කල්ස් කඳුකරය ජල පෝෂක, වනාන්තර, ජෛව විවිධත්වය සහ පහළ ප්‍රදේශවල ජල සම්පත් සඳහා වැදගත්ය.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

බොබෙබිලේ සහ අවට සංචාරක සංවර්ධනයේදී ජලධාරා, ගෙවතු, වනාන්තර සහ ග්‍රාමීය පරිසරය ආරක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ.

== ශාක හා සත්ත්ව විවිධත්වය ==

බොබෙබිල අවට කඳුකර භූදර්ශනය පුළුල් ක්නක්කල්ස් පරිසර පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ බැවින් එම ප්‍රදේශයේ ශාක හා සත්ත්ව විවිධත්වය ක්නක්කල්ස් පද්ධතියේ පුළුල් ජෛව විවිධත්වය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ක්නක්කල්ස් කලාපයේ පක්ෂි, ක්ෂීරපායි, උරග, උභයජීවී හා වෘක්ෂලතා විවිධත්වය ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර ආවේණික විශේෂ ගණනාවක් වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

බොබෙබිලටම විශේෂ වූ විශේෂ වාර්තා මෙහි එක් කළ යුත්තේ විශ්වාසදායක ප්‍රාදේශීය හෝ විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍ර මගින් තහවුරු කළ පසුවය.

== අධ්‍යාපනය ==

බොබෙබිලේ අධ්‍යාපන පහසුකම් රංගල–මකුල්දෙණිය ප්‍රදේශයේ පුළුල් පාසල් ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

රංගල ප්‍රදේශයේ දෙමළ මාධ්‍ය පාසල් ගණනාවක් ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ ලේඛනවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/07/School_List.pdf ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය — පාසල් ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

Rangala House තම ප්‍රදේශීය සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් අතර ප්‍රාදේශීය පාසලක් නැරඹීමද සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;BobebilaTourism&quot; /&gt;

බොබෙබිලට අයත් නිශ්චිත පාසලක් සඳහන් කිරීමට පෙර එහි නිල නාමය සහ ස්ථානය වෙනම තහවුරු කළ යුතුය.

== මහජන සේවා ==

බොබෙබිල මකුල්දෙණිය හා රංගල මහජන සේවා ජාලයට සම්බන්ධ වේ.

සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ GN Division දත්ත අනුව Bobebila GN Division 781 මකුල්දෙණිය සෞඛ්‍ය පරිපාලන ප්‍රදේශය සමඟ සම්බන්ධ වේ.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය — GN Division දත්ත]&lt;/ref&gt;

රංගල පොලිස් ස්ථානය, රංගල උප තැපැල් කාර්යාලය සහ PMCU Rangala Makuldeniya වැනි සේවා බොබෙබිලට ආසන්න පුළුල් ප්‍රදේශයේ මහජන සේවා ජාලයට අයත් වේ.

== ගැලරිය ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;240&quot;&gt;
&lt;!--
Wikimedia Commons ඡායාරූප මෙහි එක් කරන්න:
--&gt;
&lt;/gallery&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[රංගල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මධ්‍යම පළාත]]
* [[මීමුරේ]]
* [[තේ]]
* [[ජෛව විවිධත්වය]]

== බාහිර සබැඳි ==

* [[:en:Bobebila|Bobebila — English Wikipedia]]
* [[:en:Rangala|Rangala — English Wikipedia]]
* [https://rangalahouse.com/ Rangala House — Bobebila, Makuldeniya]
* [https://rangalahouse.com/things-to-do/ Rangala House — Things to Do]
* [https://www.statistics.gov.lk/qlink/AdminDivCodes ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — Administrative Division Codes]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_housing_pdf.pdf ජන හා නිවාස සංගණනය 2024 — නිවාස දත්ත]
* [https://www.documents.gov.lk/view/gazettes/2024/11/2024-11-22%28IV-B%29E.pdf මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය සභා ගැසට් ලේඛනය]
* [https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය — GN Division දත්ත]
* [https://www.tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — බස් මාර්ග]
* [https://sltbbus.blogspot.com/p/td-teldeniya-depot-routes.html ශ්‍රී ලංගම — ටෙල්දෙණිය ඩිපෝ බස් මාර්ග]
* [https://ntc.gov.lk/times/ ජාතික ගමනාගමන කොමිෂන් සභාව — බස් කාලසටහන්]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]
* [https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/2003-012-En.pdf IUCN — ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයේ ජෛව විවිධත්ව මාර්ගෝපදේශය]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මාන]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]</text>
      <sha1>mpfxdng5akebjzmlui5jvpc34klbgk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:කෙප්ලර්-452b</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196889</id>
    <revision>
      <id>800494</id>
      <timestamp>2026-09-28T08:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52146-12</username>
        <id>81307</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kepler-452b */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>800494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242" sha1="2n9ru4gx2wwf5hmrkx7zq08y7v6nbbb" xml:space="preserve">== Kepler-452b ==
lets talk [[විශේෂ:දායකත්ව/~2026-52146-12|~2026-52146-12]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:~2026-52146-12|talk]]) 08:52, 28 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>2n9ru4gx2wwf5hmrkx7zq08y7v6nbbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හීල්ඔය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196890</id>
    <revision>
      <id>800497</id>
      <timestamp>2026-09-28T10:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|මැදදුම්බර, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ඓතිහාසික කඳුකර ගම්මානයක්}}  {{Infobox settlement | name = හීල්ඔය | native_name = හීල්ඔය | native_name_lang = si | other_name = Heeloya; Heel Oya; පොද්දල්ගොඩ හීල්ඔය | type = ගම්මානය | image = | capt...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>800497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41923" sha1="daq2xpye791gudrynpz79mmbpsva4jt" xml:space="preserve">{{Short description|මැදදුම්බර, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ඓතිහාසික කඳුකර ගම්මානයක්}}

{{Infobox settlement
| name = හීල්ඔය
| native_name = හීල්ඔය
| native_name_lang = si
| other_name = Heeloya; Heel Oya; පොද්දල්ගොඩ හීල්ඔය
| type = ගම්මානය
| image =
| caption =
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටීම
| coordinates = {{coord|7.3276|N|80.8062|E|display=title,inline|region:LK_type:city}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| subdivision_name3 = [[මැදදුම්බර]]
| population_as_of = 2024
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_population_pdf.pdf ජන හා නිවාස සංගණනය 2024 — ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව]&lt;/ref&gt;
| population_total = 740
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
| elevation_m = 830
}}

'''හීල්ඔය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Heeloya''', '''Heel Oya''') යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් ඓතිහාසික කඳුකර ගම්මානයකි. ප්‍රාදේශීය හා සංචාරක මූලාශ්‍රවල එය '''පොද්දල්ගොඩ හීල්ඔය''' ලෙසද හඳුන්වා ඇත.

හීල්ඔය [[රංගල]] ආසන්නයේ [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] ආශ්‍රිත කඳුකර භූදර්ශනයක පිහිටා ඇති අතර වී වගාව, ගෙවතු වගාව, පශු පාලනය, කුළුබඩු වගාව සහ සාම්ප්‍රදායික ග්‍රාමීය ජීවිතය සඳහා ප්‍රසිද්ධය. මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හීල්ඔය ග්‍රාමීය සංචාරක ගම්මානයක් ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර එහි වරිග සභාව, බඹරගල විහාර සම්බන්ධ උරුමය, කුඹුරු, දිය ඇලි සහ කඳුකර පරිසරය ප්‍රධාන සංචාරක අංග ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Heel Oya Tourism Village]&lt;/ref&gt;

== නාමය ==

'''හීල්ඔය''' යන නාමය ගම්මානය හරහා ගලායන හීල්ඔය ජලධාරාව සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ප්‍රාදේශීය හා සංචාරක මූලාශ්‍රවල මෙම ප්‍රදේශය '''පොද්දල්ගොඩ හීල්ඔය''' ලෙසද හඳුන්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://archive.roar.media/sinhala/main/health-lifestyle/the-ancient-village-in-dumbara-border Roar Sinhala — දුම්බර මායිමේ හීල්ඔය]&lt;/ref&gt;

== පරිපාලන තත්ත්වය ==

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිපාලන දත්ත අනුව හීල්ඔය '''ග්‍රාම නිලධාරී වසම් අංක 796''' ලෙස [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යටතේ පවතී.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය]&lt;/ref&gt;

වර්තමාන රජයේ පරිපාලන ලේඛනවලද 796 — Heeloya යන GN Division හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;[https://documents.gov.lk/view/gazettes/2007/11/2007-11-23%28I-IIA%29E.pdf ශ්‍රී ලංකා රජය — Grama Niladhari Divisions]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! අයිතමය
! තොරතුර
|-
| රට
| [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|-
| පළාත
| [[මධ්‍යම පළාත]]
|-
| දිස්ත්‍රික්කය
| [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
| ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| [[මැදදුම්බර]]
|-
| ග්‍රාම නිලධාරී වසම
| Heeloya
|-
| GN අංකය
| 796
|}

== පිහිටීම සහ භූගෝලය ==

හීල්ඔය මැදදුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත. එය [[රංගල]] සිට දකුණු–නැගෙනහිර දෙසින් පිහිටි ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක් වන අතර අවට කඳු, තේ වතු, කුඹුරු, ගෙවතු, ඇළ දොළ සහ වනාන්තර පවතී.

හීල්ඔය හා සම්බන්ධ අවට ප්‍රදේශ අතර,

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* පොද්දල්ගොඩ
* ගොඩමුන්න
* කුරුකොහොගම
* හක්මන
* රෙටියාගම
* බර්න්සයිඩ්
* තවලන්තැන්න
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]

ඇතුළත් වේ.

හීල්ඔයේ භූගෝලීය පිහිටීම ආසන්න වශයෙන් අක්ෂාංශ 7.3276° N සහ දේශාංශ 80.8062° E ලෙස දක්වා ඇති අතර, ප්‍රදේශයේ උස මීටර් 830ක් පමණ වේ.

== ජනගහනය ==

2024 ජන හා නිවාස සංගණනය අනුව '''හීල්ඔය GN Division 796''' හි ජනගහනය '''740'''කි. එහි පිරිමි ජනගහනය 368ක් සහ කාන්තා ජනගහනය 372ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2024&quot; /&gt;

2012 මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය අනුව එම වසරේ හීල්ඔය ජනගහනය 766ක් විය.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය — 2012]&lt;/ref&gt;

== රංගල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

'''රංගල හීල්ඔයට ආසන්න ප්‍රධාන කඳුකර හා සංචාරක ප්‍රවේශ ප්‍රදේශයකි.'''

හීල්ඔය ජල පෝෂකයේ උඩුගං ප්‍රදේශය රංගල ආසන්න මීදුම් වනාන්තර කලාපය සමඟ සම්බන්ධ වන අතර හීල්ඔය ජලධාරාව බර්න්සයිඩ් වතුයාය අසලින් පහළට ගලායයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Heeloya ජල පෝෂකය]&lt;/ref&gt;

රංගල සිට හීල්ඔය වෙත ග්‍රාමීය පාගමන් සහ සංචාරක වැඩසටහන් ද ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.lakpura.com/products/hike-to-heeloya-village-hike-via-rangala Lakpura — Rangala to Heeloya Hike]&lt;/ref&gt;

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[රංගල]]'''

== තෙල්දෙණිය සහ හීල්ඔය ==

[[තෙල්දෙණිය]] හීල්ඔයට වැදගත් පහළ ප්‍රවාහන හා සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරියේ වර්තමාන මාර්ග ලැයිස්තුවේ '''618/4 — Theldeniya (Karaliyadda)–Heeloya''' බස් මාර්ගය හීල්ඔය සඳහා සෘජු ප්‍රවාහන සම්බන්ධතාවක් ලෙස දක්වා ඇති අතර එහි දිග කිලෝමීටර් 8.9ක් සහ ගමන් කාලය විනාඩි 45ක් පමණ ලෙස දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;&gt;[https://www.tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — Bus Routes]&lt;/ref&gt;

මෙම නිසා [[තෙල්දෙණිය]] හරහා හීල්ඔයට පොදු ප්‍රවාහනයෙන් ළඟා විය හැක.

'''තෙල්දෙණිය''' යන නාමය ඉංග්‍රීසි ලිපිවල '''Teldeniya''' ලෙස භාවිත වන අතර එහි සිංහල නාමය '''තෙල්දෙණිය''' වේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Teldeniya Teldeniya — English Wikipedia]&lt;/ref&gt;

=== පැරණි තෙල්දෙණිය ===

පැරණි [[තෙල්දෙණිය]] නගරය [[වික්ටෝරියා වේල්ල]] ඉදිකිරීමෙන් පසු ඇති වූ [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]ට යටවිය.

පැරණි නගරය [[මහවැලි ගඟ]] ආශ්‍රිතව පිහිටි අතර එහි මාර්ග, පාලම් සහ ගොඩනැගිලි ජලාශය පිරවීමෙන් පසු ජලය යට විය.&lt;ref&gt;[https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/submerged-city-of-teldeniya Submerged City of Teldeniya — Unique Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

වියළි කාලවලදී ජලාශයේ ජල මට්ටම පහළ ගිය විට පැරණි තෙල්දෙණියේ මාර්ග, පාලම් සහ ගොඩනැගිලිවල නටබුන් නැවත දිස්වන අවස්ථා වාර්තා වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.newsfirst.lk/2022/02/08/old-theldeniya-town-resurfaces-unknown-group-digging-at-ancient-sites/ News 1st — Old Teldeniya town resurfaces]&lt;/ref&gt;

Wikimedia Commons හි 2012 වියළි සමයේ ජල මට්ටම පහළ ගිය අවස්ථාවේ පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයේ නටබුන් නිරූපණය කරන Creative Commons ඡායාරූපද පවතී.&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya.JPG Wikimedia Commons — Sunken city of Teldeniya]&lt;/ref&gt;

=== නව තෙල්දෙණිය ===

පැරණි නගරය ජලාශයට යටවීමෙන් පසු නව තෙල්දෙණිය නගරය ඉහළ භූමියක ප්‍රතිස්ථාපිත නගරයක් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලදී.

වර්තමාන තෙල්දෙණිය කලාපය රංගල, හීල්ඔය, උඩිස්පත්තුව සහ මැදදුම්බර කඳුකර ගම්මාන සඳහා වෙළඳ, ප්‍රවාහන සහ රාජ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

== මහනුවර රාජධානිය හා උඩරට සිංහල රාජධානිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

හීල්ඔය පිහිටා ඇති [[දුම්බර]] කලාපය [[මහනුවර රාජධානිය]] හෙවත් උඩරට සිංහල රාජධානියේ කඳුකර භූදර්ශනයට අයත් ප්‍රදේශයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව හීල්ඔය දුම්බර නිම්නයේ පිහිටි, උඩරට රාජධානියේ ආරක්ෂාව හා කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා වැදගත් වූ භූමියක් ලෙස විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

කඳු සහ වනාන්තරවලින් වටවූ දුම්බර නිම්නය ස්වභාවික ආරක්ෂක පරිසරයක් වූ අතර එහි සාරවත් කුඹුරු සහ ජල පද්ධති උඩරට කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයට වැදගත් විය.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

මෙය හීල්ඔය ස්වාධීන රාජකීය නගරයක් වූ බවක් නොව, උඩරට රාජධානියේ කඳුකර ගම්මාන, ආගමික ආයතන සහ කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය සමඟ තිබූ සම්බන්ධතාවයක් ලෙස වටහාගත යුතුය.

== බඹරගල රජමහා විහාරය සහ පුරාණ උරුමය ==

හීල්ඔය අවට ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන ස්ථානයක් වන්නේ [[බඹරගල රජමහා විහාරය]] සහ එහි ගල් ලෙන් පද්ධතියයි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු අනුව බඹරගල ගල් ලෙන් සහ ඒවායේ බ්‍රාහ්මී ලිපි ඉතා පැරණි බෞද්ධ උරුමයක් නියෝජනය කරයි. එම මූලාශ්‍රය මෙම කලාපයේ ඉතිහාසය වසර 2,000කට වැඩි කාලයක් පසුපසට දිවෙන බව පෙන්වා දෙයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

බඹරගලේ Early Brahmi ලිපි පිළිබඳ පර්යේෂණ මූලාශ්‍ර ද පවතින අතර ඒවා පූර්ව මහනුවර යුගයේ බෞද්ධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සාක්ෂි සපයයි.&lt;ref&gt;[https://amazinglanka.com/wp/bambaragala-galpaya/ Bambaragala Galpaya — Cave Inscriptions]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://artanthroeye.wordpress.com/2021/09/03/inscriptions-of-bambaragala-sri-lanka/ Inscriptions of Bambaragala]&lt;/ref&gt;

එම නිසා හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය මහනුවර රාජධානියට පමණක් සීමා නොවී ඊට වඩා පැරණි බෞද්ධ හා ග්‍රාමීය ඉතිහාසයකින් සමන්විත වේ.

=== කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ සමඟ සම්බන්ධතාව ===

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ සිංහල මූලාශ්‍ර අනුව [[කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ]] රජුගේ පාලන සමය (ක්‍රි.ව. 1747–1782) තුළ බඹරගල විහාරය සංවර්ධනය වූ අතර විහාරයට අවට ඉඩම් ද පූජා කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/si/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — හීල්ඔය]&lt;/ref&gt;

එම මූලාශ්‍රයේ සඳහන් වන පරිදි කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු විසින් '''කළුදියවල''' ආශ්‍රිත ජලය භාවිත කර බඹරගල විහාරයේ කුඹුරු සඳහා ජලය සැපයීමට ඇළ මාර්ග සංවර්ධනය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTSIN&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/si/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — හීල්ඔය]&lt;/ref&gt;

හීල්ඔය ගම්මානයේ කුඹුරු භූමියෙන් හෙක්ටයාර 6.7ක් පමණ වර්තමානයේද සංඝයා සතු බව එම සංචාරක මූලාශ්‍රය සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTSIN&quot; /&gt;

== වරිග සභාව ==

'''වරිග සභාව''' හීල්ඔයේ වැදගත් දේශීය සංස්කෘතික හා පාලන උරුමයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව එය පැරණි දේශීය ගම් පාලන ක්‍රමයකට අයත් '''Clan Assembly''' හෙවත් වරිග සභාවක් ලෙස විස්තර කරයි. එම ක්‍රමය කුඩා කණ්ඩායම් සහභාගීත්වය මත පදනම් වූ ප්‍රජා සාකච්ඡා පද්ධතියක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Wariga Sabhawa]&lt;/ref&gt;

=== වරිග සභාවේ පිහිටීම ===

වරිග සභාව '''හීල්ඔය ගම්මානය තුළම''' පිහිටි විවෘත හා තරමක් උස් භූමි ස්ථානයක පවතින බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

එම ස්ථානයේ අනෙකුත් ආසනවලට වඩා විශාල හා උස් ප්‍රධාන ආසනයක් පවතින අතර එහි මධ්‍යයේ ඓතිහාසික සංකේත කැටයම් කර ඇති බව මූලාශ්‍රය විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot; /&gt;

වරිග සභාවට යන මාර්ගය Phala Heeloya Watta ප්‍රදේශයේ ලී පාලමක් සහ පැරණි Burnside cart road සමඟ සම්බන්ධ වන බවද එම මූලාශ්‍රයේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot; /&gt;

දැනට නිශ්චිත GPS ස්ථානය තහවුරු කර නොමැති බැවින් මෙම ලිපියේ සිතියම් සංකේතය හීල්ඔය ගම්මානයේ සාමාන්‍ය ස්ථානය සඳහා පමණක් භාවිත කර ඇත.

=== වරිග සභාවේ කාර්යභාරය ===

ප්‍රාදේශීය ඉතිහාස මූලාශ්‍ර අනුව වරිග සභාව පවුල් ආරවුල්, ඉඩම්, කුඹුරු, ජල බෙදාහැරීම සහ ගම් පාලනය වැනි කරුණු සාකච්ඡා කළ ස්ථානයක් ලෙස විස්තර කරයි.

මෙම විස්තර Wikipedia හි ප්‍රාදේශීය ඉතිහාස හා සංචාරක මූලාශ්‍රවලට ආරෝපණය කර ඉදිරිපත් කිරීම සුදුසුය.

== පුරාණ වී අටුව ==

හීල්ඔය ගම්මානයේ පැරණි කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය සමඟ '''වී අටුවක්''' හෙවත් වී ගබඩා ස්ථානයක් සම්බන්ධ වේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු අනුව බඹරගල විහාරයට සම්බන්ධ පැරණි කුඹුරුවලින් ලැබුණු අස්වැන්න ගබඩා කිරීමට පැරණි වී අටුවක් භාවිත වූ බවත්, පැරණි හා ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ගබඩා ව්‍යුහ සම්බන්ධ සාක්ෂි තවමත් පවතින බවත් සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== කෘෂිකර්මාන්තය ==

හීල්ඔයේ ප්‍රධාන ජීවනෝපායන් අතර,

* වී වගාව
* ගෙවතු වගාව
* එළවළු වගාව
* පශු පාලනය
* කුළුබඩු වගාව

ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

හීල්ඔයේ හෙල්මළු කුඹුරු එහි කඳුකර කෘෂිකාර්මික භූදර්ශනයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි.

== සාම්ප්‍රදායික ජීවනෝපාය ==

වී වගාවට අමතරව හීල්ඔයේ,

* රා තැප්පීම
* මී මැසි පාලනය
* අත්කම්
* සාම්ප්‍රදායික නර්තන
* ගෙවතු නිෂ්පාදන

වැනි අමතර ජීවනෝපායන් පවතින බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== ජල පෝෂකය ==

හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ පාරිසරික වැදගත්කම එහි ජල පෝෂක පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

හීල්ඔය ජලධාරාවේ උඩුගං ප්‍රදේශය රංගල ආසන්න කඳුකර වනාන්තර කලාපයට සම්බන්ධ වේ. එම ජලධාරාව බර්න්සයිඩ් වතුයාය ආශ්‍රිතව කිලෝමීටර් 14ක් පමණ පහළට ගලා යයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

ඉන් පසුව පොද්දල්ගොඩ ඔය, රෙටියාගම ඔය, ගල්පොතු ඔය සහ බඹරගන් ඔය ඇතුළු ජලධාරා පද්ධති සමඟ සම්බන්ධ වී පහළ ජල පද්ධතියට එක් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

එම ජල පද්ධතිය අවසානයේ [[වික්ටෝරියා ජලාශය]] සමඟ සම්බන්ධ වන බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

== පොද්දල්ගොඩ ඔය ==

'''පොද්දල්ගොඩ ඔය''' හීල්ඔය ගම්මානයේ පිවිසුම ආශ්‍රිත වැදගත් ජලධාරාවකි.

ගම්මානයේ පිවිසුම ආසන්නයේ පොද්දල්ගොඩ ඔය මතින් කුඩා පාලමක් පවතින බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

== හීල්ඔය ජලධාරාව ==

'''හීල්ඔය''' ජලධාරාව ගම්මානයේ පරිසර පද්ධතියේ මූලික අංගයකි.

ජලධාරා ආශ්‍රිතව මිරිදිය ජලජ ජීවීන්, කෘමීන් සහ වෙනත් ජලජ ජීව විවිධත්වය පවතින බව ප්‍රදේශීය සංචාරක මූලාශ්‍ර සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

== ගල්මල් ඔය ==

'''ගල්මල් ඔය''' හීල්ඔය අවට ජල පෝෂක පද්ධතියේ තවත් ජලධාරාවකි.

හීල්ඔය, පොද්දල්ගොඩ ඔය සහ ගල්මල් ඔය ගම්මානයේ කෘෂිකාර්මික හා ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල ==

'''පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල''' හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ දිය ඇල්ලකි.

ප්‍රාදේශීය ජනප්‍රවාදයකට අනුව Perumal නමැති කම්කරුවෙකු ඇල්ලට වැටී මියගිය බැවින් එයට Perumal Wetuna Ella යන නාමය ලැබුණු බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTPerumal&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Central Province Tourism Department — Perumal Wetuna Ella]&lt;/ref&gt;

දිය ඇල්ල වෙත ජලධාරාව අසලින් ගමන් කරන පාගමනක් මගින් ළඟා විය හැකි බවද එම මූලාශ්‍රයේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTPerumal&quot; /&gt;

== රන් ඇල්ල සහ කලුදිය පොකුණ ==

හීල්ඔය–රංගල කලාපයේ දිය ඇලි සහ ස්වභාවික ජල තටාක ගණනාවක් පවතී.

'''රන් ඇල්ල''' සහ '''කලුදිය පොකුණ''' හීල්ඔය අවට ස්වභාවික සංචාරක ස්ථාන ලෙස හඳුනාගත හැක.

කළුදියවල ජලය බඹරගල විහාරයේ කුඹුරු වගාව සඳහා පැරණි ජල පද්ධතියක භාවිත වූ බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTSIN&quot; /&gt;

== පැරණි පාලම් සහ කරත්ත මාර්ග ==

හීල්ඔය ගම්මානයේ සංස්කෘතික භූදර්ශනයේ පැරණි මාර්ග හා පාලම් දක්නට ලැබේ.

වරිග සභා ස්ථානයට යන මාර්ගය Phala Heeloya Watta ප්‍රදේශයේ ලී පාලමක් සහ පැරණි Burnside cart road සමඟ සම්බන්ධ වන බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot; /&gt;

මෙම පැරණි මාර්ග වතු, ගම්මාන සහ කඳුකර ප්‍රදේශ අතර පැවති පැරණි ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා අවබෝධ කරගැනීමට වැදගත් වේ.

== වතු සහ කඳුකර භූදර්ශනය ==

හීල්ඔය රංගල, බර්න්සයිඩ් සහ අවට තේ වතු භූදර්ශනය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

රංගල කලාපයේ Rangala, Cottaganga සහ Goomera වැනි තේ වතු හා ඒවාට සම්බන්ධ කර්මාන්තශාලා පවතී.&lt;ref&gt;[https://slspc.lk/contact/ ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව]&lt;/ref&gt;

මෙම වතු සහ ග්‍රාමීය කුඹුරු හීල්ඔය–රංගල කඳුකර භූදර්ශනයේ ආර්ථික හා දෘශ්‍ය ලක්ෂණයක් වේ.

== සංචාරක ගම්මානය ==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හීල්ඔය '''Tourism Village''' එකක් ලෙස සංචාරක වශයෙන් හඳුන්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

සාම්ප්‍රදායික resort-based tourism වෙනුවට ගමේ දෛනික ජීවිතයට සංචාරකයන් සම්බන්ධ කිරීම මෙහි ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.

සංචාරකයන්ට,

* ගම්මාන පාගමන්
* කුඹුරු නැරඹීම
* එළවළු හා පලතුරු නෙළීම
* දේශීය ආහාර පිසීම
* සාම්ප්‍රදායික නර්තන
* අත්කම්
* මී මැසි පාලනය
* දිය ඇලි නැරඹීම
* ජෛව විවිධත්ව නිරීක්ෂණය

වැනි අත්දැකීම් ලබාගත හැකි බව සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== රංගල සිට හීල්ඔය පාගමන ==

රංගල සිට හීල්ඔය වෙත පාගමන් මාර්ගයක් සංචාරක ක්‍රියාකාරකමක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කර ඇත.

මෙම ගමනේදී තේ වතු, කුඹුරු, කඳුකර භූදර්ශන සහ ග්‍රාමීය ජීවිතය හරහා ගමන් කළ හැකි බව සංචාරක මූලාශ්‍ර සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.lakpura.com/products/hike-to-heeloya-village-hike-via-rangala Lakpura — Hike to Heeloya via Rangala]&lt;/ref&gt;

== ක්නක්කල්ස් සමඟ සම්බන්ධතාව ==

හීල්ඔය [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] වෙත පහළ කඳුකර ප්‍රවේශ කලාපයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව හීල්ඔය සිට ඉහළ ක්නක්කල්ස් කඳුකරය දෙසට ගමන් කිරීමේදී ආවේණික ශාක, පක්ෂීන්, ක්ෂීරපායින්, කෘමීන් සහ මිරිදිය ජලජ ජීවීන්ගේ විවිධත්වය නිරීක්ෂණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

[[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]] UNESCO ලෝක උරුම දේපළේ කොටසකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO World Heritage Centre — Central Highlands of Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

== ශාක හා සත්ත්ව විවිධත්වය ==

හීල්ඔය ගම්මානයේ කෘෂිකාර්මික භූමි, ජලධාරා සහ කඳුකර වනාන්තර අතර සම්බන්ධ පරිසරයක් පවතී.

පුළුල් ක්නක්කල්ස් කලාපය ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් සහ ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ගණනාවක් සඳහා ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

හීල්ඔයටම විශේෂිත විශේෂ වාර්තා වෙනම විද්‍යාත්මක හෝ ක්ෂේත්‍ර මූලාශ්‍ර මගින් තහවුරු කළ පසු මෙම ලිපියට එක් කළ හැක.

== දේශගුණය ==

හීල්ඔය කඳුකර ප්‍රදේශයක පිහිටීම නිසා සාපේක්ෂව සිසිල් සහ තෙත් දේශගුණයක් පවතී.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු අනුව ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික කාලසටහනට මෝසම් වර්ෂා රටාව බලපාන අතර Yala සහ Maha වගා කාල දෙකම භාවිත වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනය ==

හීල්ඔය අවට අධ්‍යාපන සේවා මැදදුම්බර සහ රංගල ප්‍රදේශයේ පාසල් ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

පුළුල් රංගල–මකුල්දෙණිය–හීල්ඔය කලාපයේ සිංහල සහ දෙමළ මාධ්‍ය පාසල් පවතී.&lt;ref&gt;[https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/07/School_List.pdf ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය — පාසල් ලේඛනය]&lt;/ref&gt;

== මහජන සේවා ==

හීල්ඔය මැදදුම්බර පරිපාලන පද්ධතියට අයත් වන අතර ප්‍රාදේශීය මහජන සේවා රංගල, මකුල්දෙණිය සහ [[තෙල්දෙණිය]] හරහා ලබාගත හැක.

තෙල්දෙණිය හීල්ඔය සඳහා සෘජු බස් සම්බන්ධතාවක් ඇති පහළ ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයකි.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot; /&gt;

== සංරක්ෂණය සහ ජල සම්පත් ==

හීල්ඔයේ පාරිසරික වැදගත්කම එහි ජල පෝෂක සහ ක්නක්කල්ස් කඳුකරය සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවය නිසා ඉහළය.

රංගල ආසන්න උඩුගං වනාන්තරවලින් ආරම්භ වන ජලය හීල්ඔය හරහා පහළට ගලා ගොස් වික්ටෝරියා ජලාශය ආශ්‍රිත පුළුල් ජල පද්ධතියට සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

එම නිසා හීල්ඔයේ කුඹුරු, ඇළ දොළ සහ වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීම ප්‍රාදේශීය ජල පෝෂක සංරක්ෂණයට වැදගත් වේ.

== ආහාර හා ග්‍රාමීය සංස්කෘතිය ==

හීල්ඔය සංචාරක වැඩසටහන් දේශීය ආහාර, ග්‍රාමීය කෘෂිකර්මාන්තය සහ නිවෙස්වල සකස් කරන සාම්ප්‍රදායික ආහාර අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

මෙම සංස්කෘතික අංග ගම්මානයේ කෘෂිකාර්මික හා ජීවනෝපාය පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

== අවට ප්‍රදේශ ==

හීල්ඔයට ආසන්න හෝ මාර්ග මගින් සම්බන්ධ ප්‍රදේශ අතර,

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* පොද්දල්ගොඩ
* ගොඩමුන්න
* කුරුකොහොගම
* හක්මන
* රෙටියාගම
* බර්න්සයිඩ්
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[මීමුරේ]]
* [[තෙල්දෙණිය]]

ඇතුළත් වේ.

== සංචාරකයන් සඳහා ප්‍රධාන ස්ථාන ==

* වරිග සභාව
* බඹරගල රජමහා විහාරය
* බඹරගල ගල් ලෙන් හා පුරාණ ලිපි
* හීල්ඔය හෙල්මළු කුඹුරු
* පොද්දල්ගොඩ ඔය
* හීල්ඔය ජලධාරාව
* ගල්මල් ඔය
* පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල
* රන් ඇල්ල
* කලුදිය පොකුණ
* Phala Heeloya Watta ලී පාලම
* පැරණි Burnside cart road
* රංගල–හීල්ඔය පාගමන
* ක්නක්කල්ස් කඳුකර මාර්ග

මෙම සියලු ස්ථාන එකම GN Division සීමාව තුළ පිහිටා ඇති බව නොකියන අතර, ඒවා හීල්ඔය–රංගල සංචාරක භූදර්ශනයට අයත් හෝ එයට සම්බන්ධ ස්ථාන ලෙස සලකා ඇත.

== ගැලරිය ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
&lt;!--

--&gt;

&lt;/gallery&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[මීමුරේ]]
* [[කොටගඟ]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[මහනුවර රාජධානිය]]
* [[බඹරගල රජමහා විහාරය]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[මහවැලි ගඟ]]
* [[තේ]]
* [[ජෛව විවිධත්වය]]

== බාහිර සබැඳි ==

* [[:en:Heeloya|Heeloya — English Wikipedia]]
* [[:en:Rangala|Rangala — English Wikipedia]]
* [[:en:Bobebila|Bobebila — English Wikipedia]]
* [[:en:Teldeniya|Teldeniya — English Wikipedia]]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Heel Oya Tourism Village]
* [https://tourism.cp.gov.lk/si/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — හීල්ඔය]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking Hiking and Trekking — Central Province Tourism Department]
* [https://www.tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — Bus Routes]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_population_pdf.pdf ජන හා නිවාස සංගණනය 2024 — GN ජනගහන දත්ත]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — Central Highlands of Sri Lanka]
* [https://amazinglanka.com/wp/bambaragala-galpaya/ Bambaragala Galpaya — Cave Inscriptions]
* [https://artanthroeye.wordpress.com/2021/09/03/inscriptions-of-bambaragala-sri-lanka/ Bambaragala Inscriptions]
* [https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/submerged-city-of-teldeniya පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය]
* [https://www.newsfirst.lk/2022/02/08/old-theldeniya-town-resurfaces-unknown-group-digging-at-ancient-sites/ පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය නැවත මතු වූ අවස්ථාව]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya.JPG Wikimedia Commons — පැරණි තෙල්දෙණිය]
* [https://www.lakpura.com/products/hike-to-heeloya-village-hike-via-rangala Rangala–Heeloya Hike]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මාන]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]</text>
      <sha1>daq2xpye791gudrynpz79mmbpsva4jt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තංගප්පුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196891</id>
    <revision>
      <id>800499</id>
      <timestamp>2026-09-28T11:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxvideos</username>
        <id>81204</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|මැදදුම්බර, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ දුම්බර කඳුකරයේ උස්බිම් ගම්මානයක්}}  {{Infobox settlement | name = තංගප්පුව | official_name = තංගප්පුව | native_name = තංගප්පුව | native_name_lang = si | other_name = Thangappuwa; Tangappuwa | type = ගම...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>800499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51784" sha1="fifxzkec9pgptl9lfcj75or5llthjhn" xml:space="preserve">{{Short description|මැදදුම්බර, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ දුම්බර කඳුකරයේ උස්බිම් ගම්මානයක්}}

{{Infobox settlement
| name = තංගප්පුව
| official_name = තංගප්පුව
| native_name = තංගප්පුව
| native_name_lang = si
| other_name = Thangappuwa; Tangappuwa
| type = ගම්මානය
| image = Knuckles mountain range - Sri Lanka.jpg
| caption = තංගප්පුව අවට දුම්බර කඳුකර භූදර්ශනය
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටීම
| coordinates = {{coord|7.359|N|80.8219|E|display=title,inline|region:LK_type:city}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| subdivision_name3 = [[මැදදුම්බර]]
| population_as_of = 2012
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;DCS2012&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය]&lt;/ref&gt;
| population_total = 269
| elevation_m = 1513
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
}}

'''තංගප්පුව''' (ඉංග්‍රීසි: '''Thangappuwa''') යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් දුම්බර කඳුකරයේ උස්බිම් ගම්මානයකි.

තංගප්පුව [[රංගල]] හා [[තෙල්දෙණිය]] සමඟ මාර්ග හා බස් සේවා මගින් සම්බන්ධ වන අතර [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] වෙත පිවිසෙන වැදගත් කඳුකර ප්‍රදේශයකි. ගම්මානය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,513ක් පමණ උසක පිහිටා ඇති අතර දුම්බර කඳුකරයේ කඳු, වනාන්තර, තේ වතු, තෘණ භූමි, ඇළ දොළ සහ කඳුකර මාර්ගවලින් වටවී ඇත.&lt;ref name=&quot;Map&quot;&gt;[https://mapcarta.com/36319450 Thangappuwa — location and elevation data]&lt;/ref&gt;

තංගප්පුව විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] වෙත ගමන් කරන පාගමන් හා ස්වභාවික මංපෙත් සඳහා එක් ප්‍රවේශ කලාපයක් වීම, [[Corbett's Gap]] හා [[අලුගල්ලෙන]] ප්‍රදේශ වෙත මාර්ග සම්බන්ධතාව, සහ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රවේශ පත්‍ර කවුන්ටරයක් පැවතීම නිසාය.&lt;ref name=&quot;Parliament&quot;&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/paperspresented/1758187735034907.pdf ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව — Knuckles trail ticket counters]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CPTrekking&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/destination/knuckles-range Central Province Tourism Department — Knuckles Range]&lt;/ref&gt;

== නාමය ==

මෙම ගම්මානය සිංහල භාවිතයේ '''තංගප්පුව''' ලෙස හැඳින්වේ.

ඉංග්‍රීසි මූලාශ්‍රවල '''Thangappuwa''' යන අක්ෂර වින්‍යාසය ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිත වේ.

== පරිපාලන තත්ත්වය ==

තංගප්පුව '''ග්‍රාම නිලධාරී වසම් අංක 793''' ලෙස [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් වේ.

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසයෙහි මැදදුම්බර DS Division යටතේ Thangappuwa GN Division 793 ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012&quot;/&gt;

ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ GN Division ලැයිස්තුවේද Thangappuwa GN Division 793, Medadumbara යටතේ දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf Ministry of Health — Population Empanelment by GN Division]&lt;/ref&gt;

== ජනගහනය ==

2012 ජන හා නිවාස සංගණන දත්ත අනුව තංගප්පුව GN Division 793 හි ජනගහනය '''269'''ක් විය; එහි පිරිමි ජනගහනය 121ක් සහ කාන්තා ජනගහනය 148ක් විය.&lt;ref name=&quot;DCS2012&quot;/&gt;

2024 සංගණන මට්ටමේ තංගප්පුව GN Division සඳහා housing data වෙන වෙනම ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති අතර එහි වාසස්ථාන ඒකක 51ක් වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_housing_pdf.pdf Department of Census and Statistics — Census 2024 GN Housing Data]&lt;/ref&gt;

ජනගහන සංඛ්‍යා මෙහි GN Division 793 සඳහා වන බැවින් ඒවා තංගප්පුව යන නාමයෙන් හඳුන්වන පුළුල් සංචාරක හා භූගෝලීය ප්‍රදේශයේ සමස්ත ජනගහනය ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

== පිහිටීම සහ භූගෝලය ==

තංගප්පුව මැදදුම්බර කඳුකරයේ ඉහළ උසක පිහිටි ගම්මානයකි.

භූගෝලීය දත්ත අනුව එය ආසන්න වශයෙන් අක්ෂාංශ '''7.359° N''' සහ දේශාංශ '''80.8219° E''' හි පිහිටා ඇති අතර මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් '''1,513'''ක් පමණ උසක පවතී.&lt;ref name=&quot;Map&quot;/&gt;

තංගප්පුව අවට භූදර්ශනයට,

* කඳු
* මීදුම් සහිත කඳුකර වනාන්තර
* තෘණ භූමි
* තේ වතු
* ගෙවතු සහ කුඩා වගාබිම්
* ඇළ දොළ
* දිය ඇලි
* කඳුකර මාර්ග

ඇතුළත් වේ.

== අවට ප්‍රදේශ ==

තංගප්පුවට ආසන්න හෝ මාර්ග මගින් සම්බන්ධ ප්‍රදේශ අතර,

* [[රංගල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[කොටගඟ]]
* බර්න්සයිඩ්
* ෆර්න්ඩේල්
* ලූල්වත්ත
* ගොමරයා
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[මීමුරේ]]
* [[Corbett's Gap]]
* [[Dothalugala]]

ඇතුළත් වේ.

Map-based geographic data අනුව [[රංගල]] තංගප්පුවට කිලෝමීටර් 3.5ක් පමණ බටහිරින් පිහිටා ඇති අතර මකුල්දෙණිය කිලෝමීටර් 6ක් පමණ නිරිත දෙසින් පිහිටයි.&lt;ref name=&quot;Map&quot;/&gt;

== රංගල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

'''[[රංගල]] තංගප්පුවට ප්‍රධාන ප්‍රාදේශීය හා සංචාරක ප්‍රවේශ මධ්‍යස්ථානයකි.'''

රංගල සිට තංගප්පුව දෙසට මාර්ගය කඳුකර තේ වතු, ගම්මාන සහ දුම්බර කඳුකර භූදර්ශනය හරහා ඉහළට ගමන් කරයි.

මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය වර්තමානයේ '''617/2 — Kandy–Thangappuwa''' සහ '''617/1 — Theldeniya (Karaliyadda)–Thangappuwa''' යන සේවා ලැයිස්තුගත කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;&gt;[https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php Central Province Transport Services Authority — Bus Routes]&lt;/ref&gt;

තංගප්පුවේ සිට රංගලට පහළට පැමිණීමෙන් Rangala Tea Factory, Rangala Viewpoint, Rangala Natural Pool සහ Heeloya වැනි අවට සංචාරක ප්‍රදේශ වෙතද සම්බන්ධ විය හැක.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[රංගල]]'''

== තෙල්දෙණිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[තෙල්දෙණිය]] තංගප්පුව සඳහා වැදගත් පහළ ප්‍රවාහන හා සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

CPTSA අනුව,

'''617/1 — Theldeniya (Karaliyadda)–Thangappuwa'''

යන මාර්ගය කිලෝමීටර් 22.4ක් පමණ වන අතර ගමන් කාලය පැය 1 විනාඩි 30ක් පමණ ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

තෙල්දෙණියෙන් තංගප්පුව වෙත ගමන් කිරීමේදී රංගල සහ අවට කඳුකර ගම්මාන හරහා ඉහළ ප්‍රදේශයට පැමිණේ.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[තෙල්දෙණිය]]'''

== මහනුවර සමඟ සම්බන්ධතාව ==

CPTSA වර්තමාන මාර්ග ලැයිස්තුවේ,

'''617/2 — Kandy–Thangappuwa'''

යන මාර්ගය කිලෝමීටර් '''51'''ක් පමණ සහ ගමන් කාලය පැය '''2 විනාඩි 30'''ක් පමණ ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

මෙම මාර්ගය මහනුවර සිට තංගප්පුව දක්වා සෘජු ප්‍රාදේශීය බස් සම්බන්ධතාවක් සපයයි.

බස් කාලසටහන් කාලය හා ධාවන සේවා අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින් ගමනට පෙර වර්තමාන CPTSA කාලසටහන පරීක්ෂා කිරීම සුදුසුය.

== මාර්ග පද්ධතිය ==

තංගප්පුවේ මාර්ග පද්ධතිය දුම්බර කඳුකරයේ පහළ ගම්මාන සහ ඉහළ සංරක්ෂිත වනාන්තර කලාපය අතර සම්බන්ධතාවක් සපයයි.

ප්‍රධාන ප්‍රාදේශීය මාර්ග සම්බන්ධතාවය,

'''තෙල්දෙණිය → රංගල → තංගප්පුව'''

ලෙස දැක්විය හැකි අතර, තංගප්පුවෙන් තවදුරටත්,

'''තංගප්පුව → Corbett's Gap → අට්ටාලවෙට්ටුව'''

දෙසට කඳුකර මාර්ගය දිවෙයි.

රජයේ මාර්ග සංවර්ධන ලේඛනයක '''Rangala–Thangappuwa to Corbett's Gap''' මාර්ගය කිලෝමීටර් 11.5ක් ලෙස ව්‍යාපෘති ලැයිස්තුවක දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mohsl.gov.lk/downloads/1649064612.pdf Ministry of Health / Government infrastructure programme — Rangala–Thangappuwa to Corbett's Gap road]&lt;/ref&gt;

== අට්ටාලවෙට්ටුව සහ Corbett's Gap ==

[[Corbett's Gap]] හෙවත් '''අට්ටාලවෙට්ටුව''' තංගප්පුවේ සිට ඉහළ දුම්බර කඳුකරය දෙසට ගමන් කරන ප්‍රධාන භූගෝලීය ස්ථානයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව Corbett's Gap සම්බන්ධ පාගමනක් දුම්බර කඳුකරයේ අතහැර දමා ඇති jeep track එකක් ඔස්සේ යන බවත් එය [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] හරහා ගමන් කරන බවත් සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTCorbett&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking Central Province Tourism Department — Hiking and Trekking]&lt;/ref&gt;

Corbett's Gap ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් කඳුකර මාර්ග අතර වැදගත් කඳුකර ගමන් මාර්ගයක් වන අතර එහි සිට දුම්බර කඳුකරයේ පරිදර්ශන දර්ශන ලැබේ.&lt;ref name=&quot;CPTCorbett&quot;/&gt;

== අලුගල්ලෙන වෙත මාර්ගය ==

තංගප්පුව [[අලුගල්ලෙන]] ගල් ලෙන/කඳුකර ප්‍රදේශයට ගමන් කරන පාගමන් මාර්ගයක ආරම්භක ප්‍රදේශයක් ලෙස භාවිත වේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව [[Corbett's Gap]] සිට '''Thangappuwa හරහා Augallena Cave''' වෙත පාගමන් මාර්ගයක් ප්‍රධාන Knuckles trekking route එකක් ලෙස දක්වයි.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/destination/knuckles-range Central Province Tourism Department — Knuckles Range]&lt;/ref&gt;

මෙම මාර්ගය කඳුකර වනාන්තර, තෘණ භූමි සහ මීදුම් සහිත උස්බිම් පරිසර හරහා ගමන් කරයි.

== Knuckles කඳුකර පාගමන් ==

තංගප්පුව ක්නක්කල්ස් කඳුකරයේ ප්‍රධාන hiking access areas අතරින් එකකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ Knuckles මාර්ග ලැයිස්තුවේ,

* Corbett's Gap සිට Nitro Caves
* Corbett's Gap සිට Thangappuwa හරහා Augallena Cave
* Mini World's End
* Dothalugala
* Meemure–Kalupahana

වැනි මාර්ග සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

තංගප්පුව මෙම මාර්ග පද්ධතියේ විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ ඉහළ කඳුකර වනාන්තරයට ප්‍රවේශ වන දකුණු/බටහිර පැත්තේ ගම්මානයක් වීම නිසාය.

== වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රවේශ පත්‍ර කවුන්ටරය ==

තංගප්පුවේ [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය|Knuckles Conservation Forest]] වෙත යන මාර්ගයට අදාළ '''වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රවේශ පත්‍ර කවුන්ටරයක්''' පවතී.

ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලද වන සංරක්ෂණ හා trail maintenance සම්බන්ධ වාර්තාවක Knuckles කලාපයේ නඩත්තු කටයුතු සිදු කළ ticket counters නවයකින් එකක් ලෙස '''Thangappuwa Ticket Counter''' දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;Parliament&quot;/&gt;

මෙය සංචාරකයන් සහ කඳුකර පාගමන්කරුවන් සඳහා වැදගත් ප්‍රවේශ ස්ථානයකි.

ප්‍රවේශ ගාස්තු, බලපත්‍ර, මාර්ග තත්ත්වය, guide අවශ්‍යතාව සහ කවුන්ටරයේ සේවා වේලාවන් කාලය අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින් ගමනට පෙර වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ වර්තමාන උපදෙස් තහවුරු කිරීම සුදුසුය.

=== ටිකට් කවුන්ටරයේ සිතියම් පිහිටීම ===

Thangappuwa Entrance / Knuckles Ticket Counter සඳහා සිතියම් සේවාවල දක්වන ස්ථානය ගම්මානයේ සාමාන්‍ය ස්ථානයට වඩා පහළ/ආසන්න ප්‍රවේශ ස්ථානයකි.

මෙම ලිපියේ ප්‍රධාන coordinates තංගප්පුව ගම්මානය සඳහා වන අතර ticket counter සඳහා වෙනම coordinate එකක් field GPS මගින් තහවුරු කළ පසු එක් කළ හැක.

== පරිසර හා සංරක්ෂණ තත්ත්වය ==

තංගප්පුවේ ඉහළ ප්‍රදේශ [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වේ.

UNESCO හි '''Central Highlands of Sri Lanka''' ලෝක උරුම දේපළෙහි සංරචක තුනෙන් එකක් ලෙස Knuckles Conservation Forest හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO World Heritage Centre — Central Highlands of Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

UNESCO අනුව Knuckles Conservation Forest හි සීමාව තුළ ඇති කඳුකර වනාන්තරවල ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් හා ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික විශේෂ රාශියක් පවතී.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

== ශාක හා සත්ත්ව විවිධත්වය ==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව ක්නක්කල්ස් කලාපයේ,

* වල් ඌරු
* මුවා
* දැවැන්ත ගස් ලේනා
* ගෝනා
* හනුමාන්/දම් පැහැති මුහුණු සහිත කොළ වඳුරා
* මුගටියා
* ඉත්තෑවා

වැනි ක්ෂීරපායින් දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

ක්නක්කල්ස් කලාපයේ පක්ෂි විශේෂ 200කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර එයින් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂි විශේෂ ද ගණනාවක් පවතී.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව තවදුරටත් ක්නක්කල්ස් වනාන්තරයේ ශාක විශේෂවල සැලකිය යුතු කොටසක් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික බව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

== වනාන්තර වර්ග ==

තංගප්පුව අවට ඉහළ කඳුකර පරිසරය තුළ විවිධ වනාන්තර හා තෘණ භූමි පද්ධති හමුවේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව ක්නක්කල්ස් කලාපයේ,

* පහතරට සදාහරිත වනාන්තර
* උපකඳුකර වනාන්තර
* කඳුකර වනාන්තර
* වියළි හා තෙත් පතන
* සවානා වැනි තෘණ භූමි

වැනි පරිසර පද්ධති හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

== දේශගුණය ==

මීටර් 1,500ක් පමණ උසක පිහිටීම නිසා තංගප්පුව වඩාත් සිසිල් කඳුකර දේශගුණයක් සහිත ප්‍රදේශයකි.

මීදුම, වැසි, සුළං සහ කෙටි කාලීන කාලගුණ වෙනස්වීම් කඳුකර ප්‍රදේශයේ සාමාන්‍ය ලක්ෂණ වේ.

පවතින මාර්ග හා පාගමන් තත්ත්වය කාලගුණය මත සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය හැක.

== තේ සහ පැරණි වතු භූදර්ශනය ==

තංගප්පුව පහළ රංගල–මකුල්දෙණිය ප්‍රදේශයේ තේ වතු භූදර්ශනයට සම්බන්ධ වේ.

රංගල, Cottaganga සහ Goomera වැනි තේ වතු තංගප්පුව දෙසට යන මාර්ගයේ පහළ කඳුකර භූමිවල දක්නට ලැබේ.

තංගප්පුව–Corbett's Gap මාර්ගය ඉතිහාසයේ තේ ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිත කළ මාර්ගයක් වූ බව 2026 වාර්තාවක සඳහන් වේ. එම මාර්ගය පසුව වසර ගණනාවක් ප්‍රධාන වාහන ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිත නොවූ බවද එම වාර්තාවේ Forest Department නිලධාරියෙකුගේ ප්‍රකාශයකට අනුව සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;&gt;[https://www.dailymirror.lk/news-features/PROPOSED-ROAD-TO-PROMOTE-TOURISM-THREATENS-PROTECTED-KNUCKLES-FOREST/131-329266 Daily Mirror — Thangappuwa–Corbett's Gap road]&lt;/ref&gt;

== පැරණි Thangappuwa–Corbett's Gap මාර්ගය ==

Thangappuwa සිට Corbett's Gap දක්වා මාර්ගය දුම්බර කඳුකරයේ ඓතිහාසික කඳුකර මාර්ගයකි.

2026 ජනවාරි මාසයේ පළ වූ Daily Mirror වාර්තාවක් අනුව, මෙම මාර්ගය බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ තේ දළු ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිත වූ අතර පසුව දිගු කාලයක් වාහන ප්‍රවාහනයට අඩුවෙන් භාවිත විය.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

2000දී ක්නක්කල්ස් කලාපය Conservation Forest ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත්, 2007දී පාරිසරික ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් ලෙස නම් කිරීමත්, 2010දී UNESCO ලෝක උරුමයක් ලෙස පිළිගැනීමත් සමඟ මෙම මාර්ගය ආරක්ෂිත පරිසරයක් හරහා ගමන් කරන ප්‍රදේශයක් බවට පත්ව ඇත.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

== 2025–2026 මාර්ග තත්ත්වය ==

2026 ජනවාරි 2 දින Daily Mirror වාර්තාවකට අනුව Thangappuwa–Corbett's Gap මාර්ගයේ වනාන්තර කොටසක භූස්ථලන සහ අනෙකුත් හානි ස්ථාන ගණනාවක් වාර්තා වී තිබුණි.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

එම වාර්තාවේ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට අදාළ නිලධාරීන් පවසා ඇත්තේ Knuckles Conservation Forest තුළ මාර්ග සංවර්ධනය කිරීමට අදාළ අනුමැතිය අවශ්‍ය බවත්, මාර්ගයේ සමහර කොටස් භූස්ථලන නිසා දැඩි ලෙස හානි වී ඇති බවත්ය.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

තවත් කොටසකින්, මාර්ගය සංචාරකයන් විසින් භාවිත කරන බවත්, Thangappuwa ticket counter සිට Corbett's Gap දක්වා ඇතැම් ස්ථානවල වනාන්තර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ජලය ගලායාම පාලනය සඳහා drainage channels සකස් කර ඇති බවත් එම වාර්තාවේ නිලධාරියෙකුගේ ප්‍රකාශයක් ලෙස දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

මෙම තොරතුරු 2026 ජනවාරි මාසයේ වාර්තා වූ තත්ත්වයට අදාළ වන බැවින්, වර්තමාන මාර්ග තත්ත්වය සඳහා නවතම නිල තොරතුරු පරීක්ෂා කළ යුතුය.

== සංචාරක කර්මාන්තය ==

තංගප්පුවේ සංචාරක වැදගත්කම ප්‍රධාන වශයෙන් ස්වභාවික හා කඳුකර සංචාරක කටයුතු සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ප්‍රධාන සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් අතර,

* කඳුකර පාගමන්
* පරිසර නිරීක්ෂණය
* කඳු දර්ශන නිරීක්ෂණය
* ඡායාරූපකරණය
* පක්ෂි නිරීක්ෂණය
* දිය ඇලි සහ ඇළ දොළ නැරඹීම
* camping
* ගම්මාන සංචාර
* tea-country landscape සංචාර

ඇතුළත් වේ.

== සංචාරකයන්ට වැදගත් ප්‍රධාන ස්ථාන ==

තංගප්පුව හා අවට ප්‍රදේශයේ සංචාරක වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන අතර,

* Thangappuwa Forest Department Ticket Counter
* Thangappuwa old bridge
* [[Corbett's Gap]]
* [[අට්ටාලවෙට්ටුව]]
* [[අලුගල්ලෙන]]
* Nitro Caves
* Knuckles mountain trails
* Thangappuwa mountain viewpoints
* Thangappuwa Plains
* [[කොටගඟ]]
* Kotaganga Falls
* [[රංගල]]
* Rangala Natural Pool
* Heeloya
* Dothalugala
* [[මීමුරේ]]

ඇතුළත් වේ.

මෙම සියලු ස්ථාන තංගප්පුව GN Division 793 තුළම පිහිටා ඇති බව අදහස් නොකරන අතර තංගප්පුව පුළුල් දුම්බර–ක්නක්කල්ස් සංචාරක භූදර්ශනයේ ප්‍රවේශ ගම්මානයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

== මාර්ගගත සිතියම්වල පෙනෙන සංචාරක ස්ථාන ==

තංගප්පුව අවට නවීන සිතියම් සේවාවල,

* Knuckles Ticket Counter
* Thangappuwa Nature Bath
* Thangappuwa Old Bridge
* Thangappuwa Plains
* Knuckles Mountain Range Viewpoint
* Fern-dale Falls
* Rangala Tea Factory
* Rangala Viewpoint
* Knuckles Base Camp

වැනි ස්ථාන හඳුනාගෙන ඇත.

මෙවැනි ව්‍යාපාරික හෝ සිතියම් ලේබල්වල නාම හා තත්ත්ව කාලය අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින් ඒවා Wikipedia හි නිල භූගෝලීය නාම ලෙස භාවිත කිරීමට පෙර වෙනම මූලාශ්‍රයකින් තහවුරු කළ යුතුය.

== වනාන්තර ප්‍රවේශය සහ අවසර ==

තංගප්පුවෙන් ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයට යන සංචාරකයන් සඳහා වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු නීති හා ප්‍රවේශ ක්‍රියාමාර්ග අදාළ වේ.

Forest Department ticket counter එක තංගප්පුවේ පවතින බව නිල trail-maintenance වාර්තාවක තහවුරු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Parliament&quot;/&gt;

පාගමනකට පෙර,

* ප්‍රවේශ අවසරය
* ප්‍රවේශ පත්‍ර
* guide අවශ්‍යතාව
* වර්තමාන මාර්ග තත්ත්වය
* කාලගුණය
* වනාන්තර නීති

පරීක්ෂා කිරීම වැදගත්ය.

ප්‍රවේශ පත්‍ර කවුන්ටරය පවතින බව පමණින් ඕනෑම මාර්ගයකට හෝ වනාන්තර කොටසකට ඕනෑම වේලාවක ප්‍රවේශ විය හැකි බව අදහස් නොවේ.

== පාගමන් සහ මංපෙත් ==

=== Corbett's Gap සිට Nitro Caves ===

Central Province Tourism Department අනුව Corbett's Gap සිට Nitro Caves වෙත පාගමනක් ක්නක්කල්ස් කඳුකරයේ ප්‍රධාන trekking route එකකි.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

=== Corbett's Gap–Thangappuwa–Augallena ===

Corbett's Gap සිට Thangappuwa හරහා Augallena Cave වෙත යන මාර්ගය කඳුකර වනාන්තරය හරහා දිවෙන ස්වාභාවික මංපෙතකි.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

=== Thangappuwa සිට Knuckles උස්බිම් ===

Thangappuwa සිට Knuckles කඳු මුදුන් හා surrounding trails වෙත ගමන් කරන මංපෙත් ඇත.

කඳුකර පාගමන් සඳහා මීදුම, වැසි, ජලධාරා සහ කඳු බෑවුම් හේතුවෙන් මාර්ග තත්ත්වය වේගයෙන් වෙනස් විය හැක.

=== Dothalugala ===

[[Dothalugala]] Knuckles කඳුවැටියේ වැදගත් කඳු මුදුනක් වන අතර එයට අදාළ පාගමන් මාර්ග Knuckles trail network එකට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

=== Meemure සහ Kalupahana ===

Central Province Tourism Department Knuckles hiking routes අතර [[මීමුරේ]] සිට Kalupahana දෙසට යන මාර්ගයක්ද සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

තංගප්පුව මෙම පුළුල් trail network එකේ දකුණු/බටහිර ප්‍රවේශ කලාපයකි.

== ජෛව විවිධත්වය ==

තංගප්පුව අවට උස්බිම් පරිසරය [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] හා [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] සමඟ සම්බන්ධ බැවින් ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් පවතී.

UNESCO අනුව Central Highlands of Sri Lanka ලෝක උරුම දේපළට අයත් Knuckles Conservation Forest යනු අතිශය වැදගත් කඳුකර වනාන්තර පරිසර පද්ධතියක් වන අතර ඉහළ endemism හා threatened species සංඛ්‍යාවක් පවතී.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව Knuckles කලාපයේ පක්ෂි විශේෂ 200කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂීන් ගණනාවක් වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;CPTKnuckles&quot;/&gt;

== දිය ඇලි සහ ජලධාරා ==

තංගප්පුව අවට දුම්බර කඳුකරයේ ජලධාරා සහ දිය ඇලි ගණනාවක් පවතී.

ප්‍රදේශයේ කඳුකර සංචාරක වටිනාකමට,

* Kotaganga දිය ඇල්ල
* Fern-dale Falls
* Thangappuwa අවට කුඩා දිය ඇලි
* Knuckles Falls ආශ්‍රිත ජලධාරා
* seasonal streams

වැනි ස්ථාන හා ජල පද්ධති සම්බන්ධ වේ.

විශේෂ දිය ඇලිවල නිල නාමය සහ නිශ්චිත පිහිටීම වෙනම තහවුරු කළ පසු මෙම ලිපියේ එක් එක් දිය ඇල්ලට වෙනම උපසිරැසියක් එක් කළ හැක.

== තේ සහ වැවිලි භූදර්ශනය ==

තංගප්පුවේ පහළ ප්‍රදේශය [[රංගල]] හා අවට තේ වතු භූදර්ශනය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

රංගල, Cottaganga සහ Goomera වැනි වතු තංගප්පුව වෙත පැමිණෙන ප්‍රධාන පහළ කඳුකර මාර්ගයට සම්බන්ධ වේ.

පැරණි Thangappuwa–Corbett's Gap මාර්ගය තේ දළු ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිත වූ බව 2026 වාර්තාවක සඳහන් වීම මෙම ප්‍රදේශයේ වැවිලි ඉතිහාසය සමඟ මාර්ග පද්ධතියේ පැවති සම්බන්ධතාව පෙන්වයි.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

== කෘෂිකර්මාන්තය සහ ගම්මාන ජීවිතය ==

තංගප්පුවේ ජන ජීවිතය කඳුකර කෘෂිකර්මාන්තය, ගෙවතු වගාව, වතු ආශ්‍රිත සේවා සහ කුඩා පරිමාණ ජීවනෝපායන් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

උස්බිම් දේශගුණය නිසා සාමාන්‍ය පහත්බිම් ගොවිබිම්වලට වඩා වෙනස් බෝග හා ගෙවතු පද්ධති දක්නට ලැබේ.

අවට ප්‍රදේශවල cardamom සහ අනෙකුත් කුළුබඩු පැළෑටි දක්නට ලැබෙන බව Knuckles පරිසර සම්බන්ධ සංචාරක හා පර්යේෂණ වාර්තාවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/sites/default/files/2023-11/Final%20Report%20Knuckles%20Riversten%20EML%2015.08.2022%2001_compressed.pdf Central Province Tourism Department — Knuckles Tourism Carrying Capacity Assessment]&lt;/ref&gt;

== ආගමික ස්ථාන ==

තංගප්පුව සහ එයට ආසන්න රංගල කලාපයේ බෞද්ධ සහ හින්දු ආගමික ස්ථාන පවතී.

ප්‍රදේශයේ සිතියම් දත්තවල තංගප්පුව හා රංගල ආශ්‍රිතව හින්දු කෝවිල් හා බෞද්ධ ආගමික ස්ථාන පෙන්වා ඇත.

නිශ්චිත පන්සල් හා කෝවිල් ලැයිස්තුව ඒවායේ වර්තමාන නිල නාම, පිහිටීම සහ පරිපාලන තොරතුරු තහවුරු කළ පසු වෙනම කොටසකින් පුළුල් කළ හැක.

== අධ්‍යාපනය ==

තංගප්පුව GN Division 793 කුඩා කඳුකර ජනාවාසයක් වන බැවින් අධ්‍යාපන සේවා පුළුල් Medadumbara–Rangala අධ්‍යාපන ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ළඟම ඇති විශාල පාසල් සේවා මධ්‍යස්ථාන Rangala, Udispattuwa සහ Teldeniya කලාපවල පවතී.

තෙල්දෙණිය කලාප අධ්‍යාපන පද්ධතිය තුළ Medadumbara ප්‍රදේශයේ පාසල් විශාල සංඛ්‍යාවක් පවතී.&lt;ref&gt;[https://www.cptel.edu.lk/ Zonal Education Office — Teldeniya]&lt;/ref&gt;

තංගප්පුව GN Division තුළ නිශ්චිත පාසල් නාම ලැයිස්තුවක් එක් කිරීමට පෙර වර්තමාන පාසල් ලියාපදිංචි දත්ත වෙනම තහවුරු කිරීම සුදුසුය.

== සෞඛ්‍ය හා මහජන සේවා ==

තංගප්පුවේ සීමිත ගම්මාන මට්ටමේ සේවාවන්ට අමතරව සෞඛ්‍ය සහ අනෙකුත් මහජන සේවා සඳහා Rangala සහ Theldeniya වෙත ප්‍රවේශ වීම වැදගත් වේ.

ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ GN Division ලේඛනවල Thangappuwa GN Division 793 සඳහා සම්බන්ධ සෞඛ්‍ය සේවා ප්‍රදේශ ලෙස Makuldeniya hospital service area දැක්වේ.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf Ministry of Health — Population Empanelment by GN Division]&lt;/ref&gt;

== ගමනාගමනය ==

තංගප්පුව වෙත ප්‍රධාන පොදු ප්‍රවාහන ප්‍රවේශය [[තෙල්දෙණිය]] සහ [[රංගල]] හරහා ලැබේ.

CPTSA වර්තමාන මාර්ග ලැයිස්තුව අනුව,

{| class=&quot;wikitable&quot;
! මාර්ග අංකය
! මාර්ගය
! දුර
! CPTSA ගමන් කාලය
|-
| 617/2
| Kandy – Thangappuwa
| 51 km
| පැය 2 විනාඩි 30
|-
| 617/1
| Theldeniya (Karaliyadda) – Thangappuwa
| 22.4 km
| පැය 1 විනාඩි 30
|}

&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;/&gt;

තෙල්දෙණියෙන් රංගල හරහා ගමන් කිරීම තංගප්පුව වෙත පැමිණෙන ප්‍රාදේශීය මාර්ගයේ ප්‍රධාන ප්‍රවේශයයි.

== සංචාරක නවාතැන් සහ ග්‍රාමීය සංචාරක ව්‍යාපාර ==

තංගප්පුව අවට ප්‍රදේශයේ small-scale accommodation, camping සහ nature-based tourism ව්‍යාපාර පවතී.

වර්තමාන සංචාරක ව්‍යාපාරවලින් සමහරක් nature walks, traditional food, nature baths සහ mountain experiences වැනි ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රවර්ධනය කරයි.

මෙම නවාතැන් සහ ව්‍යාපාරවල නාම Wikipedia හි ප්‍රධාන ලිපියේ දැක්විය යුත්තේ ස්වාධීන සහ විශ්වසනීය මූලාශ්‍රවලින් නිශ්චිත වැදගත්කම තහවුරු කළ පසු පමණි.

== සංරක්ෂණ තත්ත්වය ==

තංගප්පුවේ ඉහළ ප්‍රදේශ ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය ආසන්න බැවින් සංරක්ෂණ නීති හා පාරිසරික සීමා වැදගත් වේ.

Daily Mirror වාර්තාව අනුව Knuckles Conservation Forest 2000දී Conservation Forest ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති අතර 2007දී එම ප්‍රදේශය පාරිසරික ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

UNESCO විසින් 2010දී Central Highlands of Sri Lanka ලෝක උරුම දේපළට Knuckles Conservation Forest ඇතුළත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

== UNESCO ලෝක උරුම සම්බන්ධතාව ==

[[Central Highlands of Sri Lanka]] UNESCO ලෝක උරුම දේපළ 2010දී ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.

එහි සංරචක තුන වන්නේ,

# Peak Wilderness Protected Area
# Horton Plains National Park
# Knuckles Conservation Forest

යන ප්‍රදේශ වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

UNESCO හි වර්තමාන දත්ත අනුව Knuckles Conservation Forest හි ලෝක උරුම දේපළ කොටස හෙක්ටයාර් 31,305ක් පමණ වේ.&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203/maps/ UNESCO — Central Highlands maps]&lt;/ref&gt;

== වර්තමාන මාර්ග තත්ත්වය සහ සංරක්ෂණ ගැටලු ==

තංගප්පුවෙන් Corbett's Gap දෙසට යන වනාන්තර මාර්ගයේ සංරක්ෂණය සහ ප්‍රවාහනය පිළිබඳ විවිධ අදහස් පවතී.

2026 ජනවාරි 2 දින Daily Mirror වාර්තාවකට අනුව Thangappuwa–Corbett's Gap මාර්ගයේ වනාන්තර කොටස භූස්ථලන සහ අනෙකුත් ස්වභාවික හානි හේතුවෙන් ස්ථාන ගණනාවකින් බලපෑමට ලක් වී තිබුණි.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

එම වාර්තාවේදී වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන් protected forest තුළ මාර්ගය පුළුල් කිරීම හෝ සංවර්ධනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් පාරිසරික හා නීතිමය සීමා පවතින බව පැහැදිලි කළ බව සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;DailyMirror&quot;/&gt;

මෙම මාර්ගයේ වර්තමාන තත්ත්වය වැසි, භූස්ථලන, වනාන්තර නීති හා නිල අවසර මත වෙනස් විය හැකි බැවින් සංචාරයකට පෙර නවතම තොරතුරු තහවුරු කිරීම අවශ්‍ය වේ.

== ආරක්ෂාව ==

තංගප්පුවෙන් ඉහළ කඳුකරයට යන පාගමන්වලදී,

* මීදුම
* අධික වැසි
* තෙත් හා ලිස්සන පාගමන් මංපෙත්
* ජලධාරා
* කඳු බෑවුම්
* කූඩැල්ලන්
* ජංගම දුරකථන සම්බන්ධතා දුර්වල වීම
* හදිසි කාලගුණ වෙනස්වීම්

වැනි තත්ත්ව හමුවිය හැක.

Knuckles සංචාරක මූලාශ්‍ර පරිසරයට ගැළපෙන ඇඳුම්, ප්‍රමාණවත් ජලය සහ කූඩැල්ලන්ගෙන් ආරක්ෂාව සඳහා සූදානම් වීම අවධාරණය කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTCorbett&quot;/&gt;

== ඓතිහාසික හා සංස්කෘතික වැදගත්කම ==

තංගප්පුවේ වැදගත්කම වර්තමාන සංචාරක කටයුතු වලට පමණක් සීමා නොවේ.

ප්‍රදේශය,

* පැරණි තේ ප්‍රවාහන මාර්ග
* දුම්බර කඳුකර ගම්මාන
* රංගල තේ වතු
* කඳුකර කෘෂිකර්මාන්තය
* වනාන්තර ප්‍රවේශ මාර්ග
* බෞද්ධ හා හින්දු ආගමික ස්ථාන
* ක්නක්කල්ස් පරිසර පද්ධතිය

සමඟ සම්බන්ධ වූ බහුස්ථරීය භූදර්ශනයකි.

තංගප්පුව–Corbett's Gap මාර්ගයේ ඉතිහාසය පැරණි වතු ආර්ථිකය හා නව සංරක්ෂණ ක්‍රම අතර පවතින සම්බන්ධය අවබෝධ කරගැනීමටද වැදගත් වේ.

== අවට සංචාරක ජාලය ==

තංගප්පුවෙන් හෝ තංගප්පුව හරහා සම්බන්ධ වන ප්‍රධාන සංචාරක ජාලය:

'''[[තෙල්දෙණිය]] → [[රංගල]] → තංගප්පුව → [[Corbett's Gap]] → ක්නක්කල්ස් කඳුකරය'''

වන අතර අනෙක් ශාඛා මාර්ග,

'''තංගප්පුව → [[අලුගල්ලෙන]]'''

'''තංගප්පුව → [[කොටගඟ]]'''

'''තංගප්පුව → [[මීමුරේ]] කලාපය'''

වැනි කඳුකර ප්‍රදේශවලට සම්බන්ධ වේ.

මෙම මාර්ග ජාලයේ ඇතැම් කොටස් protected forest තුළ ගමන් කරන බැවින් ඒවායේ වර්තමාන ප්‍රවේශ තත්ත්වය හා අවසර නීති එකිනෙක වෙනස් විය හැක.

== ගැලරිය ==

=== තංගප්පුව සහ දුම්බර කඳුකරය ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;260&quot;&gt;
Knuckles mountain range - Sri Lanka.jpg|දුම්බර කඳුකරයේ ක්නක්කල්ස් කඳුවැටි දර්ශනය
Knuckles mountain range LK.jpg|ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය
Knuckles... Sri Lanka’s Enchantress.png|ක්නක්කල්ස් කඳුකර දර්ශනය
&lt;/gallery&gt;

=== ඔබගේම තංගප්පුව ඡායාරූප පසුව එක් කිරීමට ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
&lt;!--

--&gt;
&lt;/gallery&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[රංගල]]
* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[මීමුරේ]]
* [[Corbett's Gap]]
* [[Knuckles Mountain Range]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[දුම්බර කඳුකරය]]
* [[මහනුවර රාජධානිය]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[මහවැලි ගඟ]]

== බාහිර සබැඳි ==

* [[:en:Thangappuwa|Thangappuwa — English Wikipedia]]
* [[:si:රංගල|රංගල — සිංහල Wikipedia]]
* [[:si:තෙල්දෙණිය|තෙල්දෙණිය — සිංහල Wikipedia]]
* [[:si:හීල්ඔය|හීල්ඔය — සිංහල Wikipedia]]
* [[:en:Rangala|Rangala — English Wikipedia]]
* [[:en:Heeloya|Heeloya — English Wikipedia]]
* [https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php Central Province Transport Services Authority — Bus Routes]
* [https://tsa.cp.gov.lk/timetables.php Central Province Transport Services Authority — Bus Timetables]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/destination/knuckles-range Central Province Tourism Department — Knuckles Range]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking Central Province Tourism Department — Hiking and Trekking]
* [https://www.parliament.lk/uploads/documents/paperspresented/1758187735034907.pdf Sri Lanka Parliament — Forest trail ticket-counter maintenance]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — Central Highlands of Sri Lanka]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203/maps/ UNESCO — Central Highlands map]
* [https://www.dailymirror.lk/news-features/PROPOSED-ROAD-TO-PROMOTE-TOURISM-THREATENS-PROTECTED-KNUCKLES-FOREST/131-329266 Daily Mirror — Thangappuwa–Corbett's Gap road]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — Kandy District Population Atlas]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_housing_pdf.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — 2024 GN Housing Data]
* [https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf Ministry of Health — GN Division Population Empanelment]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Knuckles_mountain_range_-_Sri_Lanka.jpg Wikimedia Commons — Knuckles mountain range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Knuckles_mountain_range_LK.jpg Wikimedia Commons — Knuckles mountain range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Knuckles..._Sri_Lanka%E2%80%99s_Enchantress.png Wikimedia Commons — Knuckles range]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Knuckles_1.jpg Wikimedia Commons — Knuckles]
 
== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මාන]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:දුම්බර කඳුකරය]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]</text>
      <sha1>fifxzkec9pgptl9lfcj75or5llthjhn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>