විකිපීඩියා siwiki https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter මාධ්‍යය විශේෂ සාකච්ඡාව පරිශීලක පරිශීලක සාකච්ඡාව විකිපීඩියා විකිපීඩියා සාකච්ඡාව ගොනුව ගොනුව සාකච්ඡාව මාධ්‍යවිකි මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව සැකිල්ල සැකිලි සාකච්ඡාව උදවු උදවු සාකච්ඡාව ප්‍රවර්ගය ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව ද්වාරය ද්වාරය සාකච්ඡාව MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 10 30797 801188 267678 2026-10-08T03:45:34Z IDB.S 52205 801188 wikitext text/x-wiki {{userbox | border-c = #999 | id = [[File:Wikipedia Rollback.svg|43px]] | id-c = #DDD | info = මෙම පරිශීලකට '''[[Wikipedia:Rollback feature|පසුපෙරැළුම්]]''' හිමිකම {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|[[සිංහල විකිපීඩියා‍|සිංහල විකිපීඩියාව]]}} තුල හිමිය. {{#if:{{{1|}}}|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">([{{fullurl:{{{lang_code|en}}}:Special:ListUsers|limit=1&username={{urlencode:{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}}}}} <span style="color:#5871C6;">verify{{#if:{{{lang_code|}}}|&nbsp;{{{lang_code}}}|}}</span>])</span>|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">([{{fullurl:Special:ListUsers|limit=1&username={{urlencode:{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}}}}} <span style="color:#5871C6;">සත්‍යාපනය</span>])</span>}} | info-c = #EEE | nocat = {{{nocat|}}} | usercategory = <includeonly>Wikipedia rollbackers</includeonly> }}<noinclude> {{clear}} පසු-පෙරළුම් හිමිකම සහිත පරිශීලක නාමාවලිය සඳහා [[Special:ListUsers/rollbacker]] බලන්න. [[Category:Wikipedia-related user templates]] [[Category:Wikipedia rollback feature]] </noinclude> sxbfwxyy39dhpq2enso7d04ucyrs387 0 52265 801176 796695 2026-10-07T13:48:19Z InternetArchiveBot 63598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 801176 wikitext text/x-wiki {{for|Hamilton Township in Northumberland County|Hamilton, Ontario (township)}} {{Use mdy dates|date=September 2013}} <!-- Infobox begins !--> {{Infobox settlement |name = හැමිල්ටන් |official_name = හැමිල්ටන් නුවර |nickname = Ambitious City,<ref name=HAMBIO2>{{cite book|title=Dictionary of Hamilton Biography (Vol II, 1876–1924)|first=Thomas Melville |last=Bailey|publisher=W.L. Griffin Ltd|year=1991}}</ref> Steeltown,<ref name="memproj56-68"/> The Hammer<ref>"Don't put The Hammer down; Hamilton's had lots of nicknames, but this one's like the city—no pretence," Paul Wilson, ''[[Hamilton Spectator]]'', December 6, 2006, p. G2.</ref> |ආදර්ශ වැකිය = එක්ව ප්‍රාර්ථනය - එක්ව ලඟාවීම |settlement_type = නුවර |image_skyline = HamiltonOntarioSkylineC.JPG |imagesize = 250px |image_caption = පහළ හැමිල්ටන් නුවර ගුවනේ සිට |image_map = Map of Ontario HAMILTON.svg |mapsize = 200px |map_caption = ඔන්ටාරියෝ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටීම |image_flag = Flag of Hamilton.svg |flag_link = හැමිල්ටන් ධජය |image_shield = Hamilton Coat of Arms.PNG |coordinates_region = CA-ON |subdivision_type = රට |subdivision_name = {{CAN}} |subdivision_type1 = [[Provinces and territories of Canada|ප්‍රාන්තය]] |subdivision_name1 = {{ON}} |leader_title = නගරාධිපති |leader_name = [[Bob Bratina]] |leader_title1 = [[නගර කවුන්සිලය]] |leader_name1 = [[Hamilton, Ontario City Council]] |leader_title2 = [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ලයිස්තුව)|MPs]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = List of MPs |frame_style=border:none; padding: 0; |title_style = |list_style = text-align:left;display:none; |1=[[Dean Allison]] |2=[[Chris Charlton]] |3=[[David Christopherson]] |4=[[Wayne Marston]] |5=[[David Sweet]] }} |leader_title3 = [[දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු ලයිස්තුව (Ontario)|MPPs]] |leader_name3 = {{Collapsible list |title = List of MPPs |frame_style=border:none; padding: 0; |title_style = |list_style = text-align:left;display:none; |1=[[Andrea Horwath]] |2=[[Tim Hudak]] |3=[[Ted McMeekin]] |4=[[Paul Miller (Canadian politician)|Paul Miller]] |5=[[Monique Taylor]] }} |established_title = [[Municipal corporation|සංස්ථාපනය කළේ]] |established_date = June 9, 1846<ref name=1846est/> |area_magnitude = |area_footnotes =<ref name="C2001CAHAM">{{cite web |url= http://www12.statcan.ca/english/Profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3525005&Geo2=PR&Code2=35&Data=Count&SearchText=hamilton&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All| title=Community Highlights for Hamilton (City)|publisher = Statistics Canada |accessdate=January 4, 2008 |work=2001 Canadian Census }}</ref> |area_total_km2 = 1138.11 <!-- Added land to water figure --> |area_land_km2 = 1117.11 |area_water_km2 = 21 <!-- City of Hamilton GIS: Cootes paradise(2.30), Harbour(20.70)--> |area_urban_km2 = 227.70 |area_metro_km2 = 1371.76 |population_as_of = 2011 |population_footnotes =<ref name="C2001CAHAM"/><ref name=STATSCAN2007>{{cite web|title = Stats Canada 2006 Canadian Census: Hamilton, Ontario|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/community/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3525005&Geo2=PR&Code2=35&Data=Count&SearchText=Hamilton&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |publisher = Statistics Canada }}</ref> |population_as_of = 2011 |population_note =<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3525005&Geo2=CD&Code2=3525&Data=Count&SearchText=hamilton&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=1 Census Profile]. 2.statcan.gc.ca. Retrieved on 2013-07-26.</ref> |population_total = 519949 ([[List of the 100 largest municipalities in Canada by population|10th]]) |population_density_km2 = 465.4 |population_metro = 721053 ([[List of the 100 largest metropolitan areas in Canada|9th]]) |population_blank1_title = [[ගුප්ත නාමය]] |population_blank1 = Hamiltonian |timezone = [[North American Eastern Time Zone|EST]] |utc_offset = −5 |timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] |utc_offset_DST = −4 |postal_code_type = තැපැල් අංක විහිදීම |postal_code = L0R, L8E to L8W, L9A to L9C, L9G to L9H, L9K |area_code = [[Area code 519|226]], [[Area code 905|289]], [[Area code 519|519]] and [[Area code 905|905]] |latd=43 |latm=15 |latNS=N |longd=79 |longm=52 |longEW=W |coordinates_display = inline,title |elevation_footnotes =<ref>Minimum is Lake Ontario, maximum in Flamborough near Mountsberg Reservoir as per City of Hamilton GIS</ref> |elevation_min_m = 75 |elevation_max_m = 324 |website = [http://www.hamilton.ca/ www.hamilton.ca] |footnotes = }} <!-- Infobox ends, Revision: 1.3 !--> '''හැමිල්ටන්''' (/ˈhæməltən/; 2011 ජනගහනය 519,949; [[නාගරික ජනගහනය]] population 670,580; සංගනනය කළ නගරබද ජනගහනය population 721,053)යනු කනේඩියානු ප්‍රන්තයේ ඔන්ටරියොහි පිහිට වරාය නගරයකි. 1982 යුද්ධයෙන් පසු ජොර්ජ් හැමිල්ටන් විසින් ඩුරන්ඩ් ගොවිපල මිලදි ගත් පසු බටහිර ඔන්ටාරියෝ විලෙහි බිහිවූ ජනාකිර්ණ සහ කර්මික කලාපය පසුව ගොල්ඩන් හෝස්ශොර් විය. 2001 ජනවාරි පලමු වෙනිදා හැමිල්ටන් නගරය, පෙර වූ පැරණි නගරය, ප්‍රාදේශීය පළාත්බද මහ නගර සභාවේ පහළ ස්තරය සහ ප්‍රාදේශීය රජයේ ඉහළ ස්තරය ඒකාබද්ධ කර පිහිටුවන ලදී. එහිදී පරණ නගරයේ පදිංචිව සිටි පදිංචිකරුවන් හමිල්ටෝනියන්ස්වරු ලෙස නම් කෙරුණි. 1981 සිට මෙම පුරවරය කැනඩාවේ 9වෙනි විශාලතම සහ ඔන්ටාරියෝහි 3වන විශාලතම නගරය වේ.<br /><br /> රාජකීය උද්භිත උද්‍යානය, කැනේඩියානු වොප්ලේන් හෙරිටජ් කෞතුකාගාරය, බෘස් මාවත, මැක්මාස්ටර් විශ්වවිද්‍යාලය සහ මොහැව්ක් විද්‍යාලය හැමිල්ටන් තම නිවහන කරගෙන සීටී. කැනේඩියානු පාපන්දු ජයග්‍රහණයේ මැදුර, පහල හැමිල්ටන් නුවර හැමිල්ටන් නුවර ශාලාවට දකුණු පසින් දිස්වන අතර, ඊට විරුද්ධ පැත්තේ නැගෙනහිර දෙසින් කැනේඩියානු පාපන්දු ලීගයේ හැමිල්ටන් ටිය්ගර්-කැට්ස් නව ටීම් හොර්ටන්ස් පිටියේ ක්‍රීඩා කරමින් සිටිනු ඇත. ටිම් හොර්ටන්ස් පිටිය 2015 පැවැත්වෙන පැන් ඇමරිකානු තරග සඳහා ඉදි කළ ක්‍රීඩාංගනයකි. <br /><br /> වෙනස් වූ පරිසර පද්ධතිය නිසා විවිධ රුපවාහිනී සහ චිත්‍රපටි නිෂ්පාදන රැසක් හැමිල්ටන් නගරයේ දර්ශන ගත කර තිබේ. හැමිල්ටන් රුපවාහිනී සහ චිත්‍රපට කාර්‍යන්ශය මෙම නිෂ්පාදන අධීක්ෂණය කරයි. 2006 වසරේ නිකුත් වූ ග්ලෝබ් සහ මේල් පුවත් ලිපියෙහි ගෝ වෙස්ට්, යන් ආටිස්ට් ශීර්ෂය යටතේ අවධානයට ලක් කළ හැමිල්ටන් නගරයේ කලා සහ සංස්කෘතික පිබිදීම විශාල අවධානයක් දිනා ගත්තේය. මෙම ලිපිය තුලින් නගරයේ වූ කළා ගැලරි, සැටලීම් මැදිරි සහ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය පිළිබඳව අවධානය යොමු කර තිබුණි. == ඉතිහාසය == {{Main|History of Hamilton, Ontario}} [[File:UnitedEmpireLoyalistsHamilton.JPG|left|thumb|[[එක්සත් වූ රාජ්‍ය පාක්ෂිකයෝ]]]] පෙර- [[New France|යටත් විජිත]] යුගයේ [[දුබල රතු ඉන්දියානුවන්හට]] මෙහි මුල් බිම්හි බහුතරයක් හිමිව තිබුණද, ක්‍රම ක්‍රමයෙන් [[Iroquois|විදේශීය ජාතීන් 5හකට(පසුව 6කට)]](ඉරොකියුසිස්වරු) යටත් වෙමින් සිට අවසානයේ [[Wyandot people|හුරෝන්වරුන්ට]] සහ ප්‍රංශ ජාතීන්ට එරෙහිව [[බ්‍රිතාන්‍යයන්ට]] සහය දැක්වීය. පහල නගරයේ රජ විදිය ලෙස පෙර හදුන්වන ලද ඉරොකිඔඉස් හවුලෙහි සාමාජිකයෙකු විසින් [[මොහැව්ක් මාවත]] ලෙස නම් කරන ලදි. 1784දී 10,000ක් එක්සත් වූ රාජ්‍ය පාක්ෂිකයෝ [[Upper Canada|උතුරු කැනඩාවේ]](වර්තමානයේ දකුණු ඔන්ටාරියෝ)හි [[Bay of Quinte|කුඉන්ටේ බොක්ක]] අවට සහ [[Lake Ontario|ඔන්ටාරියෝ ඇළ]] සහ [[Montreal|මොන්ට්‍රියල්]] අතර වූ [[St. Lawrence River|ශාන්ත ලෝරන්ස් ගඟ]] අවට පදිංචි වුහ. එතරම් තද රාජ්‍ය පාක්ෂිකයන් නොවුවත් පසුව මිල පහසුව සහ ඉඩම් සඳහා ඇමරිකනුවන්ද පසුව පදිංචි වුහ. ඒ සමගම බ්‍රිතාන්‍යයට පාක්ෂික [[ඉරොකිඔසිස්වරුද]] ඇමරිකාවේ සිට පැමිණ ඔන්ටාරියෝ ඇල අසල පදිංචි වුහ.<ref name=LOYALISTS>{{cite web |url=http://www.uelac.org/PDF/loyalist.pdf |title=A Short History of the United Empire Loyalists |accessdate=January 4, 2008 |last=Mackenzie |first=Ann| format=PDF| publisher=United Empire Loyalists' Association of Canada}}</ref> ජෝර්ජ් හැමිල්ටන් විසින් හැමිල්ටන් නගරය නිර්මාණය කරන ලද අතර 1812 යුද්ධය අවසන් වීමත් සමගම බ්‍රිතාන්‍ය ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ සාමාජික ජේම්ස් ධුරෑන්ඩ් විසින් ගොවිපල ඉඩම් මිලට ගත්තේය. <ref name="WEAVER1985"/> උතුරුකරයේ ඉඩම් හිමි [[Nathaniel Hughson|නතානියෙල් හෝසන්]], ජෝර්ජ් හැමිල්ටන් සමග එක්ව හැමිල්ටන් නුවර සඳහා උසාවි පරිශ්‍රයක් සහ බන්දනාගාරයක් සදහා වූ යෝජනාවලිය ඉදිරිපත් කරන ලදී. හැමිල්ටන් විසින් ඒ සදහා අවශ්‍ය ඉඩම සැපයීය. හොසන් සහ හැමිල්ටන් විසින් පසු කාලීනව නාගරික භුමිය බවට පත් වූ විකුණන ලද ඉඩම් ධුරන්ද්ට පැවරුහ.<ref name=1846est>Provincial Statutes of Canada 1846 9° vict. pg 981 Chapter LXXIII. An Act to amend the Act incorporating the Town of Hamilton, and to erect the same into a City.</ref> <!-- This secondary source is not required as the first source references the actual document.<ref name=HENLEY>{{cite book |last= Henley |first= Brian |title= 1846 Hamilton: From a frontier town to the Ambitious City |url= https://archive.org/details/1846hamiltonfrom0000henl |publisher= North Shore Publishing |year=1995 |isbn= 0-9698460-7-X}}</ref> --> මුල් යුගයේ මෙම නගරය [[Gore District, Upper Canada|ගෝ දිස්ත්‍රික්කයේ]] තිබු සුවිශේෂම නගරය නොවේ.<ref name="WEAVER1985"/><!-- This citation applies to the paragraph in entirety --> 1832 වන තුරුම ස්ථිර බන්ධනාගාරයක් ඉදිනොකල අතර 1833 <ref name=dufferin> {{cite web |url=http://www.dufferinlodge.com/lodge.php |title=Dufferin Masonic Lodge No. 291 A.F. & A.M. |accessdate=January 4, 2009}}</ref>පෙබරවාරි 13 දින නගරසීමා සහ නගර පොලීසිය පිහිටු වීය. 1846 ජුනි 6 දින පාර්ලිමේන්තු පනතකින් නගරය රාජකාරී නගරයක් ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී. නගරය කාලයත් සමග සංවර්ධනය වූ අතර ප්‍රමුඛ ගොඩනැගිලි කීපයක් ඒ සමග ඉදි විය. ඒ අතර [[කැනේඩියානු ග්‍රෑන්ඩ් ලොජ්]] (1985)<ref name=GRANDLODGE> {{cite web |url=http://www.grandlodge.on.ca/ |title=A Brief History of Grand Lodge of Canada in the Province of Ontario:1855 ~ 2005 Then and Now|publisher=Grand Lodge of Canada in the Province of Ontario |accessdate=January 4, 2008}}(Requires navigation to article).</ref>, බටහිර ෆ්ලට්බෝරා මෙතෝදිස්ත පල්ලිය (1879), පොදු පුස්තකාලය (1890) සහ රය්ට් හවුස් දෙපාර්තමේන්තු කොටුව (1893) වේ. 1877-1878 වසර තුළ කැනේඩියානු පළමු වානිජ්‍ය දුරකතන සේවාව, ප්‍රථම බ්‍රිතාන්‍ය දුරකථන හුවමාරුව සහ දෙවන උතුරු ඇමරිකානු දුරකථන හුවමාරුව පිහිටුවන ලදී. නගරයෙහි කැට්රැන්ට් පවර් සමාගම සතු වූ අන්තර් නාගරික ඉලෙක්ට්‍රොනික දුම්රිය මාර්ගයද මෙකල ඉදි විය. <ref>"Cataract Traction," by John M. Mills (Canadian Traction Series, Volume 2)(1971).</ref> [[File:ScottishRiteCastleHamilton.JPG||thumb|left|ස්චොට්ලන්ත අදහුම් මාලිගය]] කාර්මික වෙළඳ කටයුතු පුළුල් වීම සමග 1906දි ඇතිවූ [[හැමිල්ටන් වීදි දුම්රිය]] වර්ජනය හමුවේ වුවද හැමිල්ටන් ජනගහනය 1900 සිට 1914 දක්වා දෙගුණ විය. තවද 1910දි [[ස්ටේල්කෝ]] සහ 1912දි [[ඩොෆස්කෝ]] ලෙස යකඩ කම්හල් දෙකක්ද, 1914 සහ 1922 පිලිවෙලින් [[ප්‍රොක්ටර් සහ ගැම්බල්]] සහ [[බීච්-නට් අසුරන කම්හල]] නමින් නිෂ්පාදන කම්හලද ස්ථාපිත විය. 1960 වන තුරු ජනගහනය සමග ආර්ථික වර්ධනය හමුවේ 1929දි පිගට් ගොඩනැගිල්ල ඉදිකර ටොරොන්ටෝහි වූ [[මැක්මාස්ටර් සරසවිය]] හැමිල්ටන් දක්වා ගෙන ආ අතර, දෙවන [[කැනේඩියානු ටයර් ඉස්ටෝරුව]] 1940දි ගුවන් තොටුපලද, [[ස්ටඩ්බ්‍රේකර් එකලස් කිරීමේ ඒකකය]] 1948ද <ref name=memproj45>{{cite press release| title =The Hamilton Memory Project; STUDEBAKER| publisher =The Hamilton Spectator–Souvenir Edition|page= MP45| date = June 10, 2006}}</ref> 1934ද, පළමු ටීම් ටොරන්ට්ස් වෙළඳසැල 1964දීද පිහිටුවන ලදී. පසු කාලීනව විශාල වශයෙන් කාර්මික කම්හල් පාඩු ලබමින් වැසි යන තත්වයකට පත්වූ අතර ආර්ථිකය ප්‍රවාහනය, අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය වැනි සේවා අංශ කෙරේ යොමුවිණි.<ref name=HISINDI/> 2001 ජනවාරි 01දින නව හැමිල්ටන් නගරය හැමිල්ටන් පළාත්බද නාගරිකය සහ [[අන්කාස්ටර්]], [[ඩුන්ඩාස්]], [[හැම්බ්‍රෝ]], [[ග්ලැන්බ්රූක්]] සහ [[ස්ටෝනි ක්‍රීක්]]<ref name=amalgprovles/><!--<ref name=headlake/> --> යන නගර එක්කර පිහිටු වීය. ඊට පෙර පැවති හැමිල්ටන් නගරයෙහි 331,121ක්වූ හමිල්ටෝනියන්වරු සමග 100ක් අසල්වැසි ප්‍රදේශ වූ අතර පසුව, 519,947 ලෙස ජනගහනය වර්ධනය විය.<ref name=FOOTSTEPS>{{cite book|title=Footsteps in Time: Exploring Hamilton's heritage neighbourhoods|first=Bill |last=Manson |publisher=North Shore Publishing Inc|year=2003|isbn=1-896899-22-6}}</ref> 1997දි ප්ලාස්ටිමට් ප්ලාස්ටික් කම්හලේ ඇති වූ ගින්න සමග නගරය කලැබීමට පත් වූ අතර, මේ නිසා ජීවිත සහ දේපල හානි සිදු විය.<ref>[http://www.archive.org/stream/plastimetincfire00sochuoft/plastimetincfire00sochuoft_djvu.txt Full text of "Plastimet Inc. fire Hamilton, Ontario : July 9-12, 1997 /"]. Archive.org. Retrieved on 2013-10-31.</ref> රසායනික පිළිස්සුම් සහ කාබනික ද්‍රව්‍ය වාතයට මුසුවීමද ඊට අමතරව ටොන් 400ක් PVC ප්ලාස්ටික් විනාශවිණි.<ref>[http://www.thespec.com/news-story/2147497-deadly-legacy-is-plastimet-killing-firefighters-/ Deadly legacy: Is Plastimet killing firefighters?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131024023618/http://www.thespec.com/news-story/2147497-deadly-legacy-is-plastimet-killing-firefighters-/ |date=October 24, 2013 }}. Thespec.com. Retrieved on 2013-10-31.</ref> == භූගෝලය == {{Main|Geography of Hamilton, Ontario}} {{See also|Transportation in Hamilton, Ontario|List of streets in Hamilton, Ontario}} හැමිල්ටන් පිහිටා තිබෙන්නේ [[දකුණු ඔන්ටාරියෝ]]හි, [[නයගරා පෙනින්සුලා]] බටහිරදිග සහ ඔන්ටාරියෝ ඇළට බටහිරට වන්නටය. නගරයේ බොහෝ ප්‍රදේශයක් දකුණු නගරයද ඇතුලත්ව පිහිටා තිබෙන්නේ දකුණු වෙරලාසන්නවය. භුගොලියව [[ගෝල්ඩ් හොස්ශෝව්]]ට වඩා ආසන්නව හා [[ටොරොන්ටෝ]] සහ [[බෆලෝ]], [[නිව්යෝක්]] මධ්‍යයේ හැමිල්ටන් නුවර පිහිටා ඇත. භෞතිකව හදුනා ගතහැකි ස්ථාන අතර උතුරු කෙලවරේ [[හැමිල්ටන් වරාය]] සහ නගරය හරහා ගලායන [[නයගරා මොහොර]] නගරය ඉහළ සහ පහල කොටස්වලට නගරය වෙන් කරයි. නගරයේ උසම ස්ථානය ඔන්ටරියෝ ඇළ මට්ටමේ සිට මීටර් 250 (820')ක් උසක් පවතී.<ref name=about>{{cite web | last = Seward| first = Carrie | title = About Hamilton; Physical features | url=http://www.ueyhamilton.ca/ | accessdate = January 4, 2008 }}</ref> දේශීය ඉතිහාස මත පල කරන්නවුන්ගේ සියලුම වාර්තා වලට අනුව මෙම දිස්ත්‍රික්කය ස්වදේශීය උදාසීන ජාතික මිනිසුන් විසින් අටිවන්දරෝනියා ලෙස හදුන්වා ඇත. <ref name=SAGA>{{cite book |title=Saga of a City |first=Milton |last=Watson |publisher=The Hamilton Spectator |year=1938}}</ref> මුල්ම හැමිල්ටන් පදිංචිකරුවන් වුයේ බේ මෙකස්සා(අලංකාර ජලය<ref name=FOOTSTEPS/>) අබෝජියන්වරුය. හැමිල්ටන්, කියුබානු රචක මේරි සෝඩර්ස්ටෝම් විසින් රචනා කරන ලද "Green City" කෘතියේ "People Nature and Urban Places" විස්තර කරන නගර 11න් එකකි. එම කෘතියේ සෝඩර්ස්ටෝම් විසින් 1930හිදී විසු තෝමස් සොඩශෝම් <ref name=GREENCITY>{{cite book| last = Soderstrom| first = Mary| title = Green City: People, Nature & Urban Places| publisher = Independent Pub Group| year = 2006| isbn = 1-55065-207-9}}</ref> සහ එම පවුල පිළිබඳව වර්ණනා මුඛයෙන් විස්තර කර ඇත්තේ ඔවුන් විසින් ගොඩනගන ලද උද්‍යාන, හරිත බිම් සහ මං මාවත් නිසාය.<ref name=GREENCITY2>{{cite news |first=B. |last=Lawson |title=Green City |publisher=The Hamilton Spectator |page=Go-7 |date=January 26, 2007 }}</ref> [[හැමිල්ටන් වරාය]] Beachstrip නම් විශාල වැලි පරයකින් යුක්ත ස්වභාවික වරායකි. මෙම වැලි පරය [[Quaternary glaciation|හිම යුගයේ]] ගඟේ ජලය උස් පහත් වීම නිසා ඇති වුවක් ලෙස සලකන අතර එය ගිනිකොන දිග සිට මධ්‍යම පහළ නගරය හරහා මොහොර දක්වා දිවෙයි. හැමිල්ටන් ගැඹුරු මුහුදු තොටුපලට පටු නැව් ඇල මාර්ගයක් වැටි ඇති අතර එය හරහා යන QEW's [[Burlington Bay James N. Allan Skyway]] සහ Lower Canal Lift පාලම් වැටි ඇත.<ref name=Bay>{{cite web | title = Burlington Bay/ Beach strip, Hamilton harbour, Skyway Bridge | url=http://beachvideo.info/ | accessdate = January 4, 2008}} (Requires navigation to relevant articles.)</ref> <br /> {{wide image|Hamilton Project2.jpg|900px|හාවී උයන අසල T.B. McQuesten High Level Bridge සිට හැමිල්ටන් වරායේ හාත්පස දර්ශනය}} <br /> 1788 සහ 1793 අතර කාලයේ ඉහල ඇල නියම්ගම් මිනුම්කර නම්කරන ලදි. මෙම ප්‍රදේශය මුලදී හදුන්වා ඇත්තේ Head-of-the-Lake ලෙසය.<ref name=headlake/> Barton(දැන් Downtown හැමිල්ටන්) නින්ද ගමෙහි උපන් [[John Ryckman]] විස්තර කරන පරිදි 1803දී මෙම නුවර ගන කැලැවකි. වෙරළ අන්තයට ලඟා විය නොහෙකි තරම් ගණව වැවී තිබු මෙහි මිනිසුන් ඇති කල ඌරන් වලසුන් විසින් දඩයම් කරන ලදී. එම නිසා මුල් පදිංචි කරුවන්ට වලසුන් සමග පොර බැදීමට සිදුවිය. වෘකයන් පාත්තයන් සහ බැටළුවන් ආහාරයට ගත් නිසා පදිංචිකරුවෝ ඔවුන්ටද උගුල් ඇටවීය.<ref name=barton2>{{cite web | title =A History of the city of Hamilton | url=http://epe.lac-bac.gc.ca/100/200/301/ic/can_digital_collections/cultural_landmarks/hamhist.htm | accessdate = January 4, 2008}}</ref> [[File:Waterdawn Webster Falls5.jpg|thumb|[[Spencer Gorge / Webster's Falls Conservation Area]]හි [[Webster's Falls]]]] මුල් පදිංචි කරුවකු සහ දේශපාලන නායකයෙකු වූ [[ජෝර්ජ් හැමිල්ටන්]] බර්ටෝන් ගමේ උතුරු කොටසේ භුමිභාගය 1815දී පිහිටුවීය. නැගෙනහිර-බටහිර යා කෙරෙන ඉන්දියානුවන් විසින් ගොඩ නංවන ලද අඩි පාරවල් ඔහු විසින්ද පවත්වාගෙන ගිය අතර උතුරු දකුණු මාවත් ජාලාකාරව ඔහු ගොඩ නැගීය. නැගෙනහිර-බටහිර මාර්ග [[James Street (Hamilton, Ontario)|James Street]] සහ Highway 6 හමුවන ලෙස වීය. තවද උතුරු-දකුණු මාවත් [[King Street (Hamilton, Ontario)|King Street]] සහ Highway 8<ref name=HAMBIO1>{{cite book |title=Dictionary of Hamilton Biography (Vol I, 1791–1875) |first=Thomas Melville |last=Bailey |publisher=W.L. Griffin Ltd |year=1981}}</ref> හමු වන ලෙස විය. 1816දී මුළු නගර සැලැස්මම ප්‍රසිද්ද කරනලදී. ජෝර්ජ් හැමිල්ටන් විසින් ඇමෙරිකානු දේශ සීමාවල භාවිත කල සහ ඉහල කැනඩාවේ යොදා ගත් කොටු සැළැස්ම උපයෝගී කරගත්තේය.<ref name=Hamilton2>{{cite web | last = Weaver| first = John C. | title = Dictionary of Canadian Biography: George Hamilton | url=http://www.biographi.ca/EN/ShowBio.asp?BioId=37546 | publisher=University of Toronto | accessdate = January 4, 2008}}</ref> [[හැමිල්ටන් Conservation Authority]]යට හෙක්ටයාර 4500(අක්කර 11100)ක ඉඩම් සමග 310ක් ස්ථාන වල වූ හෙක්ටයාර 1077(අක්කර 2661)ක පතන බිම් අයත් විය.<ref>{{cite web | author=[[Hamilton Conservation Authority]] | title =HCH History: A Long History&nbsp;... | url=http://www.conservationhamilton.ca/corporate/aboutus/history.asp | archiveurl=http://web.archive.org/web/20070607221331/http://www.conservationhamilton.ca/corporate/aboutus/history.asp | archivedate=June 7, 2007 | accessdate = June 21, 2007}}</ref><ref>{{cite web |author=City of Hamilton |publisher=myhamilton.ca |title =Hamilton Conservation Authority: City Parks | url=http://www.myhamilton.ca/myhamilton/ArtsSportsAndRecreation/outdoor/city_parks.htm | archiveurl=http://web.archive.org/web/20070926234254/http://www.myhamilton.ca/myhamilton/ArtsSportsAndRecreation/outdoor/city_parks.htm | archivedate=September 26, 2007 | accessdate = January 4, 2008}}</ref> උයන් සියල්ලම පාහේ නයගරා මොහොර හා සමගාමිව ඉදි වී ඇති අතර, පයින් ගමන් කල හැකි බ්රුස් ට්‍රෛල්ද නයගරා මොහොර හරහා වැටි ඇත.<ref name=BRUCETRAIL>{{cite web | title =Bruce Trail Association | url=http://www.brucetrail.org/ | accessdate = January 4, 2008}}</ref> තවද හැමිල්ටන් නුවර 100කට අධික දියඇලි සහ කඳුරැලි වලට නිවහන වෙයි. ඉන් විශාල ප්‍රමාණයක් ද ඇත්තේ බ්රුස් ට්‍රෛල් සහ නයගරා මොහොර ආසන්නවය. === දේශගුනය === හමිල්ටන්හි වෙනස්වන සුළු මහද්වීපික තෙත් දේශගුණයක් පවතී. නමුත් මෙම දේශගුණය කැනඩාවේ අනෙක් ප්‍රදේශ හා සසදන විට මධ්‍යම සෞම්‍ය දේශගුණයකි. හමිල්ටන්හි ඔන්ටාරියෝ ඇල සමග ඇති මොහොර නගරය ප්‍රධානව කොටස් දෙකකට වෙන් කරන අතරම වෙන් කර හඳුනාගත හැකි දේශගුණ වෙනස්කම් පෙන්වයි. ඒ අතරම පරිසර දුෂණය සහ කර්මාන්ත වර්ධනය මේ සදහා තවත් හේතුවකි. වානේ කර්මාන්තය සහ රථවාහන මගින් වායු දුෂණය මෙයට බලපා ඇත. පහළ නගරය ඔන්ටාරියෝ විලෙහි ගිනිකොන දිග [[Humid continental climate#Dfa/Dwa: Hot (or very warm) summer subtype|''Dfa'' climate zone]]යට අයත් අතර, ඉහල නගරය [[Humid continental climate#Dfb/Dwb: Warm summer subtype|''Dfb'' climate zone]]යට අයත්ය. මුල් වසන්ත දිනයන්හි සවස් යාමයේ ඇළවල උෂ්ණත්වය පහළ යන අතර වෙරළ ප්‍රදේශ විශේෂයෙන් සිසිල් වෙයි. ඒ සඳහා බලපාන්නේ ඊසානදිග වඩදියයි. {{Hamilton, Ontario weatherbox}} == ජනවිකසනය == [[File:Population-coh-1816-2006.png|thumb|නගර ජනගහනය (1816 සිට 2006 දක්වා)<ref name=HAMBIO1>{{cite book|title=Dictionary of Hamilton Biography (Vol I, 1791–1875)|first=Thomas Melville |last=Bailey|publisher=W.L. Griffin Ltd|page=143|year=1981}}</ref><ref name=memproj38>{{cite press release| title =The Hamilton Memory Project| publisher =The Hamilton Spectator- Souvenir Edition|page= MP38| date =June 10, 2006}}</ref><ref name=bartont>{{cite web| author=Township of Barton|title =Barton township population: 1816| url=http://www.myhamilton.ca/myhamilton/LibraryServices/Localhistory/Barton+Census+1816.htm| archiveurl=http://web.archive.org/web/20070926234008/http://www.myhamilton.ca/myhamilton/LibraryServices/Localhistory/Barton+Census+1816.htm| archivedate=September 26, 2007| publisher=Hamilton Public Library}}</ref>]] 2006 කැනේඩියානු සංගණනයට අනුව පදිංචිකරුවන්ගෙන් 20%කට වැඩි පිරිසක් කැනඩාවේ උපන්නවුන් නොවේ. කැනඩාවේ නගර අතරින් හමිල්ටන්හි තෙවනුව වැඩිම ජනගහනයක් වෙසෙන අතර දෙවෙනි වන්නේ ටොරොන්ටෝ 49% සහ වැන්කුවර් 39% වලට පමණි. 2001 සිට 2006 දක්වා සමයේ විදේශික උපත් ජනගහනය 7%කින් ඉහල ගොස් ඇති අතර හැමිල්ටන් නුවර මුළු ජනගහනයද(CMA) 4.3%කින් ඉහල ගොස් ඇත. නමුත් 2001දී හැමිල්ටන් වෙත පැමිණෙන සංක්‍රමණික පදින්ච්කරුවන්ගේ ප්‍රතිශතය 1.9% ලෙසම විය. 20800ක් ලෙස ඉහල ගිය සංක්‍රමණිකයන්ට හැමිල්ටන් නිවහන විය. ඉන් අඩක්ම ආසියානු සහ මැදපෙරදිග විසුවන් වේ. තවද 23%ක ප්‍රමාණයක් යුරෝපියන් වේ. හමිල්ටන්හි වෙසෙන්නවුන්ගෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඉතාලි, ඉංග්‍රීසි, ස්කොට්ලන්ත, ජර්මානු සහ අයර්ලන්ත පරම්පරා වලින් පවත එන්නවුන්ය. පුද්ගලයන් 10දෙනෙකුගෙන් 3දෙනෙකු පවසන පරිදි ඔවුන්ගේ මුල් ජනවර්ගය ඉංග්‍රීසි වේ. එලෙසම සෑම ස්කොට්ලන්ත ජාතිකයන් 5දෙනෙකුගෙන් එක්අයකු පවසන පරිදි ඔහු හෝ ඇය තනිව හෝ වෙනත් ජනවර්ගයක පුද්ගලයන් සමග වාසය කරයි.<ref name=StatsCan07>{{cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/analysis/immcit/hamilton.cfm |title=Hamilton: Third highest proportion of foreign-born in Canada at 24.4%|publisher=Statistics Canada|work=2006 Canadian Census|accessdate=January 4, 2008}}</ref><!-- This citation applies to the paragraph in entirety --> 2011 කැනේඩියානු සංගණනය ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබඳව සමීක්ෂණය නොකළ අතර 2011දී පැවති NHS-National Household Servay මෙම දත්ත හෙළි කළේය. * සමීක්ෂණයට දායක වූ 509,635න් 125,010 (හෝ 24.5%)ක් දෙනා සංක්‍රමණිකයන්ය. * 27,750ක් දෙනා(5.4%) සංක්‍රමණය වී ඇත්තේ 2001 සහ 2011 අතර කාලයේය. * සංක්‍රමණය වූ රටවල් අනුව පහත අනුපිළිවෙලින් දක්වා ඇත: *#ඉතාලිය: 11,610 (9.3%) *#පෝලන්තය: 5,950 (4.8%) *#ඉන්දියාව: 5,930 (4.7%) *#පෘතුගාලය: 5,775 (4.6%) *#පිලිපීනය: 5,285 (4.2%) *#ක්‍රොඑශියාව: 4,840 (3.9%) *#ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය: 4,290 (3.4%) *#ඉරාකය: 3,855 (3.1%) *#චීනය (හොං-කොං සහ මැකාවු ඇතුළුව): 3,740 (3.0%) *#ජර්මනිය: 3,345 (2.7%) 2014 පෙබරවාරි නගර කවුන්සිලය මගින් හැමිල්ටන් නුවර නාගරික සේවාහි [[ලැයිස්තුගත නොවූ සංක්‍රමණිකයන්]]ට තම පදිංචිය ගැන අවදානමක් එක් කරමින් හැමිල්ටන් නුවර [[ආරක්‍ෂිත පුරවරයක්]] යනුවෙන් නම් කළේය.<ref>{{cite news| url=http://www.thespec.com/news-story/4364479-hamilton-to-become-sanctuary-city-for-newcomers-who-fear-deportation/| title=Hamilton to become 'sanctuary city' for newcomers who fear deportation| last=Van Dongen| first=Matthew| date=February 12, 2014| work=The Hamilton Spectator| access-date=April 4, 2014| archive-date=February 25, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140225061237/http://www.thespec.com/news-story/4364479-hamilton-to-become-sanctuary-city-for-newcomers-who-fear-deportation/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.thestar.com/news/gta/2014/02/12/hamilton_declares_itself_sanctuary_city_for_undocumented_immigrants.html| title=Hamilton declares itself 'sanctuary city' for undocumented immigrants| last=Nursall| first=Kim| date=February 12, 2014| work=Toronto Star}}</ref> හැමිල්ටන් නගරය සතුව විශාල ප්‍රංශ ජාතිකයන් පිරිසක් වෙසෙන අතර ඔවුන්ට ප්‍රංශ බසින් ප්‍රාදේශීය සේවා ලබා දෙයි. ඔන්ටාරියෝහි නගර කාර්යාලයෙහි අවම වශයෙන් 5000ක් ප්‍රන්ශවරු සිටින බැවින් ද්වි භාෂාමය සේවා සැපයීම වැදගත්ය. ප්‍රංශ පාසල් සහ පල්ලි දැකිය හැකි අතර 1971දී ඉදි කල සංස්කෘතික සහ සමාජ මධ්‍යස්ථානයක්ද හමිල්ටන්හි තිබේ. හැමිල්ටන් පදිංචියට පැමිණි පිටස්තර ජාතීන් අතර [[SFRY|පෙර යුගොස්ලෝවියව]], [[Polish Canadian|පෝලන්තය]], [[Indo-Canadians|ඉන්දියාව]], [[Chinese Canadian|චීනය]], [[Filipino Canadian|පිලිපීනය]], සහ [[Iraqi Canadian|ඉරාකය]] ප්‍රධාන වේ.<ref name=StatsCan02>{{cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census01/Products/Analytic/companion/etoimm/subprovs.cfm#hamilton |title=Hamilton: The top countries of birth for the newcomers arriving in Hamilton in the 1990s|publisher=Statistics Canada|work=2001 Canadian Census|accessdate=January 4, 2008}}</ref> වයස අවුරුදු 14 හෝ ඊට අඩු ජනගහනය 17.8%ක් වන අතර අවුරුදු 65ට වැඩි 14.9%ක්ද වෙසෙන හැමිල්ටන් නුවර සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාව වසර 39.6කි.<ref name="statscan-ham">{{Citation |title=2006 Community Profiles – Census Subdivision |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/community/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3525005&Geo2=PR&Code2=35&Data=Count&SearchText=Hamilton&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&GeoLevel=&GeoCode=3525005 |access-date=April 4, 2014 |archive-date=December 20, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220042700/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/profiles/community/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3525005&Geo2=PR&Code2=35&Data=Count&SearchText=Hamilton&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&GeoLevel=&GeoCode=3525005 }}</ref> විශාල වශයෙන් භාවිතා වන ආගම ක්‍රිස්තු ධර්මය වන අතර සංක්‍රමණික ආගම්ද වර්ධනය වෙමින් පවතී. 67.6%ක් ක්‍රිස්තු ධර්මයද, 6.5%ක් එක්සත් පල්ලි භක්තිකයන්ද, 6.4%ක් අන්ග්ලිකන්වරුද, 3.1%ක් ප්රෙස්බෙටෙරියන්වරුද, 2.9%ක් ක්‍රිස්තියානු ඔතොඩොක්ස්වරුද, 3.7%ක් ඉස්ලාම්වරුද, 0.9ක් බෞද්ධයන්ද, 0.8ක් සික්වරුද සහ 0.7ක් යුදෙව්වන්ද වශයෙන් හැමිල්ටන්හි වෙසේ.<ref>http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3525005&Data=Count&SearchText=Hamilton&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=All&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=3525005&TABID=1</ref> <center> {| class="wikitable" | {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |- | valign="top" | {| |- style="background:#efefef;" |+ වාර්තාගත ජනවර්ග ප්‍රභව , 2006 ! ජනවර්ගය ! ජනගහනය<ref>{{Citation |title=StatCan06 |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=CSD&Code=3525005&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 |access-date=April 4, 2014 |archive-date=December 20, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220124328/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=CSD&Code=3525005&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 }}</ref> ! ප්‍රතිශතය<ref group="note">එක පුද්ගලයකු ජනවර්ග කිහිපයකට අයත් විය හැක.</ref> |- | ඉංග්‍රීසි || style="text-align:right;"| 138,125 || style="text-align:right;"| 27.9 |- | කැනේඩියානු || style="text-align:right;"| 107,780|| style="text-align:right;"| 21.7 |- | ස්කොට්ලන්ත || style="text-align:right;"| 98,375 || style="text-align:right;"| 19.8 |- | අයර්ලන්ත || style="text-align:right;"| 80,740 || style="text-align:right;"| 16.2 |- | ඉතාලි || style="text-align:right;"| 58,800 || style="text-align:right;"| 11.8 |- | ජර්මානු || style="text-align:right;"| 47,960 || style="text-align:right;"| 9.6 |} | valign="top" | {| |- style="background:#efefef;" |+ වාර්තාගත ජනවර්ග ප්‍රභව, 2006 ! ජනවර්ගය ! ජනගහනය ! ප්‍රතිශතය |- | ප්‍රංශ || style="text-align:right;"| 42,070 || style="text-align:right;"| 8.5 |- | පොලන්තවරු || style="text-align:right;"| 27,775 || style="text-align:right;"| 5.6 |- | නෙදර්ලන්තවරු || style="text-align:right;"| 25,720 || style="text-align:right;"| 5.2 |- | යුක්රිනජාතීන්] || style="text-align:right;"| 18,730 || style="text-align:right;"| 3.8 |- | පෘතුග්‍රීසීන් || style="text-align:right;"| 14,115 || style="text-align:right;"| 2.8 |- | ඉන්දීය උතුරු ඇමරිකානුවන් || style="text-align:right;"| 11,970 || style="text-align:right;"| 2.4 |} |} |} </center> {{reflist|group="note"}} පහත තොරතුරු 2011 NHS සමීක්ෂණ ප්‍රතිපල වේ: <center> {| class="wikitable" | {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" |- | valign="top" | {| |- style="background:#efefef;" |+ Reported ethnic origins, 2011 ! ජනවර්ගය ! ප්‍රතිචාර දැක්වූ ප්‍රමාණය<ref group="note">සමීක්ෂණයට දායක වූ ප්‍රමාණය 509,635කි</ref><ref>{{cite web| url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=3525005&Data=Count&SearchText=hamilton&SearchType=Begins&SearchPR=35&A1=Ethnic%20origin&B1=All&Custom=&amp;TABID=1| title=NHS Profile, Hamilton, C, Ontario, 2011| publisher=Statistics Canada}}</ref> ! %<ref group="note">එක පුද්ගලයකු ජනවර්ග කිහිපයකට අයත් විය හැක.</ref> |- | ඉංග්‍රීසි || style="text-align:right;"| 134,925 || style="text-align:right;"| 26.5 |- | කැනේඩියානු || style="text-align:right;"| 122,150|| style="text-align:right;"| 24.0 |- | ස්කොට්ලන්ත || style="text-align:right;"| 98,955 || style="text-align:right;"| 19.4 |- | අයර්ලන්ත || style="text-align:right;"| 85,650 || style="text-align:right;"| 16.8 |- | ඉතාලි || style="text-align:right;"| 60,535 || style="text-align:right;"| 11.9 |- | ජර්මානු || style="text-align:right;"| 46,905 || style="text-align:right;"| 9.2 |} | valign="top" | {| |- style="background:#efefef;" |+ Reported ethnic origins, 2011 ! ජනවර්ගය ! ප්‍රතිචාර දැක්වූ ප්‍රමාණය ! % |- | ප්‍රංශ || style="text-align:right;"| 42,740 || style="text-align:right;"| 8.4 |- | පෝලන්ත || style="text-align:right;"| 27,465 || style="text-align:right;"| 5.4 |- | නෙදර්ලන්ත || style="text-align:right;"| 26,370 || style="text-align:right;"| 5.2 |- | යුක්රේන || style="text-align:right;"| 17,770 || style="text-align:right;"| 3.5 |- | පෘතුගීසි || style="text-align:right;"| 14,610 || style="text-align:right;"| 2.9 |- | උතුරු ඇමරිකානු ඉන්දියන් || style="text-align:right;"| 13,720 || style="text-align:right;"| 2.7 |} |} |} </center> {{reflist|group="note"}} == ආර්ථිකය == {{Main|Economy of Hamilton, Ontario}} {{See also|Film industry in Hamilton, Ontario|List of head offices in Hamilton, Ontario}} [[File:JacksonSquareHamilton.JPG|right|thumb|[[Lloyd D. Jackson Square]]හි , Commerce Place Complex]] ගොඩනැගිල්ල [[File:The Linc.jpg|thumb|left|The [[Red Hill Valley Parkway]] near the [[Lincoln M. Alexander Parkway]] interchange.]] ඔන්ටාරියෝහි ප්‍රධානම නිෂ්පාදන කටයුත්ත නිෂ්පාදනයයි. තවද ටොරොන්ටෝ-හැමිල්ටන් ප්‍රදේශය කැනඩාවේ වැඩියෙන්ම කාර්මීකරණය වූ නගරයයි. [[ඔශාවා]] ප්‍රදේශයේ සිට ඔන්ටාරියෝ ඇළෙහි බටහිරදිග සිට නයගරා ඇල්ල දක්වා ප්‍රදේශය හදුන්වන්නේ ගෝල්ඩන් හෝස්ෂු ලෙසය. එහි ජනගහනය ආසන්නව 2006දී මිලියන 8.1ක් විය. <ref name="2006CensGGH">{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/analysis/popdwell/subprov4.cfm#ggh |title=Portrait of the Canadian Population in 2006: Sub-provincial population dynamics, Greater Golden Horseshoe |work=[[Statistics Canada]], 2006 Census of Population |date=March 13, 2007 |accessdate=August 20, 2008}}</ref> වෙස්ටර්න් හවුස් ජනාධිපති හර්බට් එච්. රොජ් විසින් හැමිල්ටන් 1954 ජනවාරි 12 දින වානිජ්‍ය මණ්ඩලයේදී පැවැත්වූ කතාවේදී සදහන් කලේ "හැමිල්ටන් පසුගිය වසර 50 තුලදී පමණක් අත් කරගෙන ඇති සංවර්ධනය හැමිල්ටන්, ටොරොන්ටෝ නගර ඇතුළුව මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති පුරවර ප්‍රමාණයෙන් පෙනීයයි."<ref name=Bank>{{cite web| title = Fast Facts from Hamilton's Past (www.myhamilton.ca)| url=http://www.myhamilton.ca/myhamilton/LibraryServices/Localhistory/Fast+Facts.htm| publisher=Hamilton Public Library|accessdate = January 4, 2008|archiveurl = http://web.archive.org/web/20070929083215/http://www.myhamilton.ca/myhamilton/LibraryServices/Localhistory/Fast+Facts.htm |archivedate = September 29, 2007|url-status=dead}}</ref> 60%ක් වානේ නිෂ්පාදනය කරන්නේ කැනඩාවේ [[Stelco]] සහ [[Dofasco]] කර්මාන්තශාලා වලය. තවද හැමිල්ටන් නුවර කැනඩාවේ වානේ අගනගරය ලෙසද හඳුන්වයි. <ref name=steelcap>{{cite web| last = Schneider| first = Joe| title = Hamilton Steel capital of Canada| publisher= International Herald Tribune| url=http://www.iht.com/articles/2006/01/23/business/bxsteel.php| date=January 24, 2006|accessdate = January 4, 2008|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071015082004/http://www.iht.com/articles/2006/01/23/business/bxsteel.php|archivedate=October 15, 2007}}</ref> 2004 වසරේ Stelco බංකොලොත් වීම සමග <ref name=steelprofit>{{cite web| last = Wines| first = Leslie| title = Stelco has returned to profitability| publisher= CBS Market Watch| url=http://www.marketwatch.com/News/Story/Story.aspx?guid={F484DECA-6A84-4D0C-9D6F-255CF1F2AE27}&dist=ArchiveSplash&param=archive&siteid=mktw&garden=&minisite=| date=December 24, 2004|accessdate = January 4, 2008}}</ref> 2007 අගෝස්තු 26 දින United States Steel Corporation විසින් Stelco C$38.50ක කොටස් අගයකට මිලදී ගන්නාලද අතර එය සමස්ත වශයෙන් 76%ක Stelcoහි කොටස් හිමිකමකි. 1999දි කැනඩාව තුල වඩාත් ලාභ උපයන වානේ කම්හලවූ Dofasco 2000 වසරේදී උතුරු ඇමරිකාව තුලද ලභාදායිම වානේ නිෂ්පාදකයා විය. එය සතුව 7300ක් සේවක පිරිසක් වාර්ෂිකව වානේ [[ටොන්]] මිලියන 4ක වානේ ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය සදහා දායක විය. කැනඩාවේ සමස්ත පැතලි රෝල් කළ ශීට් වානේ නිෂ්පාදනයෙන් 30%ක් වූ Dofasco වර්තමානයේ ලොව විශාලතම වානේ නිෂ්පාදන [[Arcelor Mittal]] මවු සමාගම පවතියි. 1940දි [[John C. Munro Hamilton International Airport]] භාවිත කරන ලද්දේ යුධ සමයේ ගුවන් හමුදා පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසය. දැන් එය TradePort International Corporation විසින් පරිපාලන කටයුතු මෙහෙය වේ. එම සමාගම 1996 තිබු 90,000ක් වූ මගී ධාරිතාව වසර 2002 වන විට 900,000 දක්වා සීග්‍ර ලෙස වර්ධනය කර ගන්නා ලදී. ගුවන් තොටුපලෙහි මාධ්‍ය කාලීන අරමුණු අතර මගී ධාරිතාව මිලියන 5ක් දක්වා සේවා සැපයීම කැපී පෙනෙයි. Hemson Consulting මගින් පලකෙරුනු වාර්තාවට අනුව 2031 වන විට රැකියා 90,000ක් ගොඩ නැගිය හැකි අතර ඒ සදහා අවශ්‍ය හෙක්ටයාර 1000ක තරම් ඉඩම්ද හැමිල්ටන් නුවර සතු වේ. නමුත් විරුද්ධ මත දරන පාර්ශවයන්ගේ අදහසට අනුව මෙම ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමට ප්‍රථම බදු ගෙවන ජනතාවගේ පහසුව සැලසීමට කටයුතු කිරීම වැදගත්ය.<ref name=Airport2>{{cite news | last = McacIntyre| first = Nicole| title = Airport land 'key to future'| publisher = The Hamilton Spectator| date = April 16, 2007}}</ref> == අපරාධ == "සමස්ත දරුණු අපරාධ දර්ශකය"ට අනුව කැනඩාවේ 2001 වසර වන විට හැමිල්ටන් නුවර 21 වන ස්ථානයේ පසු විය. නමුත් 2010<ref>{{cite web | last = Brennan | first = Shannon | title = Police-reported crime statistics in Canada, 2011 | publisher = Statistics Canada | date = July 24, 2012 | url = http://www.statcan.gc.ca/pub/85-002-x/2012001/article/11692-eng.pdf}}</ref> පොලිස් වාර්තා වලට අනුව හැමිල්ටන් 21වන ස්ථානයේ සිට දෙවන ස්ථානයට පත්ව ඇත.<ref>{{cite web | last = Allen | first = Mary | title = Police-reported hate crime in Canada, 2011 | publisher = Statistics Canada | date = July 11, 2013 | url = http://www.statcan.gc.ca/pub/85-002-x/2013001/article/11822-eng.pdf}}</ref> == පරිපාලනය == {{Main|Politics of Hamilton, Ontario}} {{See also|Hamilton, Ontario City Council|Category:Mayors of Hamilton, Ontario}} {{main|Hamilton, Ontario municipal election, 2010}} [[File:Federal Building Hamilton.JPG|left|thumb|[[Bay Street (Hamilton)|බේ ස්ට්‍රීට්]]හි Federal Building]] ගොඩනැගිල්ල හැමිල්ටන් වැසියන් අයත් වන තුන් ආකාර වූ පරිපාලන ව්‍යුහයක් පවතී. ෆෙඩරල් නියෝජනය යටතේ සාමාජිකයන් 5දෙනෙකු පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරන අතර එම සාමාජිකයන් 5දෙනා [[Ancaster—Dundas—Flamborough—Westdale]], [[Hamilton Centre]], [[Hamilton East—Stoney Creek]], [[Hamilton Mountain]], සහ [[Niagara West—Glanbrook]] කොට්ටාශ වලින් තෝරා පත් කර ගැනේ. දිස්ත්‍රික් මට්ටමෙන් තෝරා ගන්නා සාමාජිකයන් 5දෙනා ඔන්ටාරියෝහි මෙම පංච ප්‍රදේශයන්හි නීති සම්පාදනය සදහා දායක වෙති. නාගරික මට්ටමේදී එක නගරාධිපතිවරයකු කොට්ටාශ 5හටම පත් වන අතර හැමිල්ටන් නුවර ප්‍රාදේශික 15ට වෙන වෙනම නාගරික මන්ත්‍රීවරු හැමිල්ටන් නුවර කවුන්සිලයට තෝරා පත් කර ගැනේ. එයට අමතරව සැම ප්‍රදෙශිකයකම පාසල් කටයුතු අධීක්ෂණය සදහා පාසල් මණ්ඩල භාරකරුවකුද මෙහිදී තෝරා ගැනේ. [[File:Hamilton city hall.jpg|right|thumb|[[හැමිල්ටන් නගර ශාලාව]].]] නගර සභා ඡන්දය සැම වසර 4කටම වරක්ම පවත්වන අතර අවසන් වරට 2010 ඔක්තෝම්බර් 25 දින පවත්වන ලදී. ඒ අනුව මීලග මැතිවරණය 2014 ඔක්තෝම්බර් 27 දිනට යෙදි ඇත. හැමිල්ටන් නගර කවුන්සිලයට පාලන බලතල ලබාදි ඇත්තේ [[ඔන්ටාරියෝ නාගරික මණ්ඩලය]] මගිනි.<ref>{{cite web |url=http://www.e-laws.gov.on.ca/DBLaws/Statutes/English/01m25_e.htm |title=Municipal Act, 2001 (Requires navigation to article)|publisher=Ontario|accessdate=January 4, 2008| archiveurl = http://web.archive.org/web/20070621231757/http://www.e-laws.gov.on.ca/DBLaws/Statutes/English/01m25_e.htm| archivedate = June 21, 2007}}</ref> ඔන්ටාරියෝ දිස්ත්රික්කයේ අපරාධ සංග්‍රහය මුලිකවම අපරාධ සහ දඬුවම් සම්බන්දව විස්තර ඇතුලත් අතර [[හැමිල්ටන් පොලිස් සේවය]] සාමුහික සහ ප්‍රාදේශීය නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ලා බැඳී සිටියි.<ref>{{cite web |url=http://www.e-laws.gov.on.ca/DBLaws/Statutes/English/90p33_e.htm#1.(3) |archiveurl=http://web.archive.org/web/20070704233807/http://www.e-laws.gov.on.ca/DBLaws/Statutes/English/90p33_e.htm#1.(3) |archivedate=July 4, 2007 |title=Provincial Offences Act (Requires navigation to article)|publisher=Ontario|accessdate=January 4, 2008}}</ref> තවද හැමිල්ටන් නුවර සැලකිය යුතු තරම් හමුදා බලයක් පවතින අතර එයට හේතුව වන්නේ [[John Weir Foote|John Weir Foote Armoury]] පිහිටා ඇත්තේ [[Royal Hamilton Light Infantry]] නිවහන, 11th Field Hamilton-Wentworth Battery සහ Argyll and Sutherland Highlanders නිවහන කරගනිමින් පහල නගරයේ James Street Northහි මධ්‍යයේ වීමයි. == අධ්‍යාපනය == හැමිල්ටන් නුවර තැපැල් ඉගෙනුම් ද්විතීක අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථාන කීපයක්ම පිහිටුවා ඇති අතර එම මධ්‍යස්ථාන මගින් සෘජු සහ වක්‍ර රැකියා රැසක්ම අධ්‍යාපන සහ පර්යේෂණ ක්ෂේස්ත්‍රයන්හි ජනිත කර ඇත. 1930දී හැමිල්ටන් වෙත ගෙන ආ [[McMaster විශ්ව විද්යාලය]] වර්තමානයේ 22,000ක් සිසුන් ඉගෙනුම ලබන සේම ඉන් 3න් 2ක්ම හැමිල්ටන් නුවරට පිටින් පැමිණි ශිෂ්‍යයෝය. <ref name=Mac>{{cite web| title = McMaster's Economic Impact on the Hamilton Community| publisher= McMaster University| url=http://www.mcmaster.ca/pres/chambercomm.html| accessdate = January 4, 2008 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20071016194015/http://mcmaster.ca/pres/chambercomm.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = October 16, 2007}}</ref><ref name=MACU>{{cite web| title = McMaster University Office of Public Relations| url=http://www.mcmaster.ca/opr/html/opr/fast_facts/main/studentEnrolment.html| accessdate = September 9, 2008}}</ref> ඔන්ටාරියෝහි පිහිටි [[Brock University]]] of [[St. Catherines]] මුලිකවම ගුරු පුහුණුව සදහා පිහිටුවන ලද්දකි.<ref name=BROCK>{{cite web| title = Brock University: Official web site| url=http://www.brocku.ca| accessdate = January 4, 2008}}</ref> හැමිල්ටන්හි විද්යාල අතර, * [[McMaster Divinity College]], 1957දි ඇරඹි [[Baptist Convention of Ontario and Quebec]] අනුබද්ධිත ක්‍රිස්තියානි පුජක විද්‍යාලයකි. * [[Mohawk College]],1967 ඇරඹි ව්‍යවහාරික කලා සහ තාක්ෂණය පුර්ණකාලීන සිසුන් 10,000ක්, අර්ධකාලීන සිසුන් 40,000ක් සහ පුහුණු සිසුන් 3000කින් යුක්ත වේ.<ref name=MOHAWK>{{cite web| title = Mohawk College of Applied Arts & Technology| url=http://www.mohawkcollege.ca/homepage.html| archiveurl=http://web.archive.org/web/20060516145009/http://www.mohawkcollege.ca/homepage.html| archivedate=May 16, 2006| accessdate = January 4, 2008}}</ref> * [[Columbia International College]] කැනඩාවේ විශාලතම පෞද්ගලික නවාතැන් සහිත පාසලයි. රටවල් 73කින් පැමිණි සිසුන් 1700ක් මෙහි ඉගෙනුම ලබයි.<ref name=Columbia>{{cite web| title = Columbia International College: At a glance| url=http://www.cic-totalcare.com/2/english/about.html| accessdate = Nov 21, 2013}}</ref> * [[Redeemer University College]], 1982දි ඇරඹි නිදහස් කලාව සහ විද්යාව පිලිබඳ පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාලයකි.<ref name=Redeemer>{{cite web| title = About Redeemer| url=http://www.redeemer.ca/about/| accessdate = January 4, 2008}}</ref> [[File:McMasterUMedical.jpg|thumb|left|McMaster සරසවි වෛද්‍ය ඒකකය]] හැමිල්ටන් කලා සංරක්ෂනාගාරය ප්‍රදේශයේ තරුණ නළු නිළියනට, නැටුම් කරුවනට, සංගීතඥයන්ට, ගායකයන්ට සහ දෘශ්‍ය කලාකරුවන්ට විවිධ අවස්ථා ගෙන එයි. මෙම පාසැල යතුරු පුවරු චිත්‍රාගාරයක්, විශාල නර්තන චිත්‍රාගාර කීපයකින්, නුර්තන ශාලා සහ 300 දෙනෙකුට ආසන පහසුකම් ඇති සංගීත ශාලාවකින් යුක්ත වෙයි. මෙහිදී HCA වැඩසටහන් 90කින් අවුරුදු 3-93ත් අතර ඕනෑම කෙනෙකුට තම කලා කුසලතා සංවර්ධනය සදහා එකම වහලක් යටින් සේවා ලබා ගත හැක.<ref name=hamcon>{{cite web| title = Hamilton Conservatory for the Arts| url=http://www.hcarts.ca/| accessdate = January 4, 2008}}</ref><!-- This citation applies to the paragraph in entirety --> 1973දි ඇරඹි [[හැමිල්ටන් සාහිත්‍ය කවුන්සිලය]] ලාභ උපයීම අරමුණු කර නොගත් ආයතනයක් වන අතර එමගින් මුලික කියවීම, ලිවීම, ඉංග්‍රීසි කතාකරන අය සදහා ගණිතය ලෙස විවිධ විෂය ඉගැන්වේ. මෙහිදී ඒක පුද්ගල ගුරු-ගෝල ආකාරයට නොමිලේ ඉගෙනුම් කටයුතු සිදු කෙරෙයි. හමිලන්හි Centre for Cultural Renewal and Cardus ද්වි බුද්ධි මණ්ඩලයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය,සමාජීය, සංස්කෘතික, ආර්ථික, අධ්‍යාපනය වැනි ක්ෂේස්ත්‍ර වල ක්‍රියාකාරීත්වයට සෘජුව දායක වන අතරම, LexView Policy Journal සහ Comment Magazine ප්‍රකාශයටපත් කරයි.<ref>[http://www.cardus.ca]</ref> == සංස්කෘතිය == {{Main|Culture of Hamilton, Ontario}} {{See also|Media in Hamilton, Ontario|People from Hamilton, Ontario}} [[File:DundurnCastleSummer.JPG|thumb|right|[[ඩුන්ඩර්න් මාලිගය]]]] හැමිල්ටන් නුවර සතු ඓතිහාසික සහ සාමාජීය පසුබිම විදහා දැක්වෙන ස්ථාන රාශියක් පවතියි. ඒ අතර [[Canadian Warplane Heritage Museum]], {{HMCS|Haida}} National Historic Site (කැනඩාවේ වඩාත් ප්‍රකට වන්දනාමාන කරන ස්ථානයකි),<ref name=HMCS>{{cite web| title = Parks Canada HMCS Haida website| url=http://www.pc.gc.ca/lhn-nhs/on/haida/index_e.asp| accessdate = January 4, 2008}}</ref> [[Dundurn Castle]] ([[Upper Canada]]හි අගමැති වෙසෙන නිල නිවසයි),<ref name=dundurn>{{cite web| title = Dundurn Castle|url=http://www.myhamilton.ca/myhamilton/CityandGovernment/CultureandRecreation/Arts_Culture_And_Museums/HamiltonCivicMuseums/Dundurn/| accessdate = January 4, 2008}}</ref> [[Royal Botanical Gardens, Ontario|Royal Botanical Gardens]], [[Canadian Football Hall of Fame]], [[African Lion Safari]] Park, [[Christ the King Cathedral (Hamilton)|Cathedral of Christ the King]] සහ Workers' Arts and Heritage Centre.<ref>[http://www.wahc-museum.ca/] Workers Arts and Heritage Centre Website</ref> වේ. 1914දි අරඹන ලද හමිල්ටන්හි කලා ගැලරිය ඔන්ටාරියෝහි තෙවන විශාලතම පොදු කලා ගැලරිය වේ.<ref name=ARTGALLERY>{{cite web| title = Art Gallery of Hamilton| url=http://www.artgalleryofhamilton.com| accessdate = July 21, 2008}}</ref> [[McMaster Museum of Art]] (MMA), 1967දි අරඹන ලද අතර මෙහි 7000කට අධික ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ එකතුවක් පවතී.<ref name=fbook>{{cite web|title=McMaster University Fact Book 2009–2010|url=http://www.mcmaster.ca/avpira/documents/factbook/FactBook20092010.pdf |date=November 2010|publisher=International Research & Analysis, McMaster University|accessdate=August 2, 2011}}</ref> ඒ අතර ඓතිහාසික, නවීන මෙන්ම අධ්‍යතන යුගයේ කලා ඇතුලත්ය. හැමිල්ටන් නුවර සතුව නාට්‍ය සංස්කෘතියද පවතී. වෘත්තීය සමාගමක් වන Theatre Aquarius සහ නවක සමාගම් Players' Guild of Hamilton සහ [[Hamilton Theatre Inc.]]හි ක්‍රියාකාරීන් වේ. [[Woody Harrelson]] රහස් පරීක්ෂකයකු ලෙස රංගනයේ යෙදුනු 2009 තිර ගත වූ ''[[Defendor]]'' චිත්‍රපටය රූ ගත කර ඇත්තේ මෙහිය. එහි "Hammer Town" ලෙස කිහිපවරක්ම යොදා ගෙන ඇත්තේ හැමිල්ටන් සහ ටොරොන්ටෝ ප්‍රදේශයි. == විශිෂ්ට පුද්ගලයන් == {{main|List of people from Hamilton, Ontario}} == සහෝදරි නගර == හැමිල්ටන් නුවර [[Flint, Michigan]] නුවර සහෝදරි නුවරක් ලෙස Canusa Gamesහිදී 1958දී එක්ව කටයුතු කර ඇති අතර එහිදී නවක ක්‍රීඩකයන් සදහා විශාල අවස්ථාවක් සැලසී ඇත.<ref name=memproj56 /> 1957 සිට පවත එන මෙම නුවර අතර සම්බන්ධය කැනඩාවේ මෙන්ම ඇමරිකාවේද පැරණිම සම්බන්ධතාවයි.<ref name=FLINTMICH>{{cite web| title = About Sister Cities of Flint Michigan| url=http://www.visitflint.org/sistercities/About_Sister_Cities_of_Flint.htm| accessdate = January 4, 2008|archiveurl = http://web.archive.org/web/20071019150808/http://www.visitflint.org/sistercities/About_Sister_Cities_of_Flint.htm |archivedate = October 19, 2007|url-status=dead}}</ref> මෙම නගරද හැමිල්ටන් නුවර හා සහෝදරි නගර ලෙස සැලකේ:<ref name = TWINNED/> {{Col-begin}} {{Col-break|width = 33%}} * {{flagicon|USA}} [[Pittsburgh]] (U.S.) * {{flagicon|JPN}} [[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]] (Japan) (since 1976)<ref>{{cite web| title = Hamilton Ontario Sister Cities| url=http://www.myhamilton.ca/myhamilton/CommunitiesAndOrganizations/communitiesofhamilton/sistercities| accessdate = 2008-01-24 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20070926234112/http://www.myhamilton.ca/myhamilton/CommunitiesAndOrganizations/communitiesofhamilton/sistercities <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-09-26}}</ref> * {{flagicon|CHN}} [[Ma'anshan]] (China) (since 1987)<ref>{{cite web| url=http://www.mundialization.ca/hamiltons-twin-cities/maanshan-china/| title=Maanshan, China| publisher=The Hamilton Mundialization Committee}}</ref> * {{flagicon|IND}} [[Mangalore]] (India) (since 1968)<ref>{{cite web| url=http://www.mundialization.ca/hamiltons-twin-cities/mangalore-india/| title=Mangalore, India| publisher=The Hamilton Mundialization Committee}}</ref> * {{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] (Mexico) (since 1993)<ref>{{cite web| url=http://www.mundialization.ca/hamiltons-twin-cities/monterrey-mexico/| title=Monterrey, Mexico| publisher=The Hamilton Mundialization Committee}}</ref> {{Col-break|width = 33%}} * {{flagicon|ITA}} [[Racalmuto]] (Italy) (since 1986)<ref>{{cite web| url=http://www.mundialization.ca/hamiltons-twin-cities/racalmuto-sicily-italy/| title=Racalmuto, Sicily Italy| publisher=The Hamilton Mundialization Committee}}</ref> * {{flagicon|USA}} [[Sarasota, Florida]] (U.S.) (since 1991)<ref name=sarasota>{{cite web|url=http://www.sarasotasistercities.org/Hamilton.html |title=Sarasota Sister Cities|accessdate=January 4, 2008}}</ref> * {{flagicon|CAN}} [[Shawinigan, Quebec]] (since 1958)<ref>{{cite web| url=http://www.mundialization.ca/hamiltons-twin-cities/shawinigan-quebec-canada/| title=Shawinigan, Quebec Canada| publisher=The Hamilton Mundialization Committee}}</ref> * {{flagicon|ITA}} [[Valle Peligna]] (Italy) (since 1990)<ref>{{cite web| url=http://www.mundialization.ca/hamiltons-twin-cities/valle-peligna-abruzzo-region-italy/| title=Valle Peligna, Abruzzo Region Italy| publisher=The Hamilton Mundialization Committee}}</ref> {{Col-break|width = 33%}} {{Col-end}} Other city relationships:<ref name=TWINNED>{{cite web| title = Hamilton Ontario Sister Cities| url=http://www.myhamilton.ca/myhamilton/CommunitiesAndOrganizations/communitiesofhamilton/sistercities| accessdate = January 4, 2008|archiveurl = http://web.archive.org/web/20070926234112/http://www.myhamilton.ca/myhamilton/CommunitiesAndOrganizations/communitiesofhamilton/sistercities |archivedate = September 26, 2007|url-status=dead}}</ref> * [[File:Flag of Brazil.svg|25px]] [[Porto Alegre]], ([[Brazil]]) == මේවාද බලන්න == {{Portal|Hamilton, Ontario }} * [[Greater Toronto and Hamilton Area]] * [[Hamilton ravine system]] * [[Metrolinx]] ==සටහන්== {{notelist}} == යොමුව == {{Reflist|2}} == බාහිර සම්බන්දක == {{Commons category|Hamilton, Ontario}} {{Wikivoyage|Hamilton (Ontario)|Hamilton, Ontario}} {{Geographic location <!-- This geo box is for DIRECTLY ADJACENT municipalities as standardized for all other municipalities --> | Centre = Hamilton | North = [[Burlington, Ontario|Burlington]] | Northeast = ''[[Lake Ontario]]'' | East = [[Grimsby, Ontario|Grimsby]]<br/>[[West Lincoln, Ontario|West Lincoln]] | Southeast = | South = [[Haldimand County]] | Southwest = [[County of Brant|Brant]] | West = [[North Dumfries, Ontario|North Dumfries]] | Northwest = [[Puslinch, Ontario|Puslinch]], [[Milton, Ontario|Milton]] }} {{Navboxes|list ={{Hamilton}} {{Roads in Hamilton, Ontario}} {{Commonwealth Games Host Cities}} {{Census metropolitan areas by size}} {{Subdivisions of Ontario}} {{World's most populated urban areas}}}} [[Category:Hamilton, Ontario| ]] [[Category:Niagara Escarpment]] [[Category:Populated places established in the 1810s]] [[Category:Populated places on the Great Lakes]] [[Category:Port settlements in Ontario]] pcy9fdbk5yleo8932r6n8s2l17ax683 0 91752 801189 779284 2026-10-08T08:37:17Z ~2026-54079-26 81480 /* */ 801189 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = | name = කොට්ටම්බා | image = Terminalia_catappa_(fruit).jpg | image_width = 250px | image_caption = කොට්ටම්බා ගෙඩි | regnum = [[Plantae]] | phylum = | classis = | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Combretaceae]] | genus = Terminalia | genus_authority = | species = T. catappa | binomial_name = Terminalia catappa | subdivision_ranks = Synonyms | subdivision = * ''Badamia commersonii'' Gaertn. * ''Buceras catappa'' (L.) Hitchc. * ''Catappa domestica'' Rumph. * ''Juglans catappa'' (L.) Lour. * ''Myrobalanus catappa'' (L.) Kuntze * ''Myrobalanus terminalia'' Poir. * ''Terminalia badamia'' DC. * ''Terminalia intermedia'' Bertero ex Spreng. * ''Terminalia latifolia'' Blanco * ''Terminalia moluccana'' Lam. * ''Terminalia myrobalana'' Roth * ''Terminalia ovatifolia'' Noronha * ''Terminalia paraensis'' Mart. * ''Terminalia procera'' Roxb. * ''Terminalia rubrigemmis'' Tul. * ''Terminalia subcordata'' Humb. & Bonpl. ex Willd. }} '''කොට්ටම්බා''' නැමැති ශාකය '''''Terminalia catappa''''' යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හදුන්වනු ලබයි. ගිණිකොන ආසියාතික රටවලට දේශීය වූ කොට්ටම්බා ශාකය ගර්ම කලාපීය රටවල් වන පකිස්ථානය, ඉන්දියාව ඇතුළු දකුණු ආසියාතික රටවල ව්‍යාප්තව ඇත. මෙම ශාකය ශ්‍රී ලංකාවට මැලේසියාවෙන් හඳුන්වා දී ඇති. කොට්ටම්බා ශාකය පත්‍ර විශාල වීම , සමාන්තර අතු විහිදීම ආදී ගති ලක්ෂණ හේතුවෙන් සෙවන ලබාදෙන ශාකයක් ලෙස හැඳින්වේ. එක ම ශාකය ගැහැණූ පිරිමි මල් හඳුනා ගත හැකිය. කොට්ටම්බා ගස ලුණු සහිත පසට ඔරොත්තු දෙන ශාකයක් වෙන හෙයින් මුහුදු වෙරළ ආශ්‍රිතව සිටුවීමට ගත හැකිය. කොට්ටම්බා ගෙඩි කුරුල්ලන් හා වවුලන්ගෙන් ව්‍යාප්ත වන අතර, ජලය පා වී ගොස් ව්‍යාප්ත වේ. කොට්ටම්බා ගෙඩි වල ඇති මදය ඉතා ප්‍රණිත ආහාරයක් ලෙස ආහාරයට ගත හැකිය. තවද ගෙඩි සහ මුල් අදිය ටැනින් සපයන අතර, මුළු ශාකයම ඖෂධීය ගුණාංගවලින් යුක්තය. විවිධ රෝග පාලනය කරමින් දීර්ඝායුෂ ලබා දෙන්නක් සේ සැළකෙන කොට්ටම්බා විසල් කොළ සහිතව අලංකාර රටාවකට අතු විහිදෙන, ශාකයක් . උදෑසනම පිපෙන පියකරු මල් නිසා ‘පුබුදන්නා ‘ ලෙස හැඳින්වෙනවා. ආසියානු අප්‍රිකානු ඕස්ට්‍රේලියානු රටවල් ගණනාවක දක්නට ලැබෙන ශාකය ප්‍රභේද 80කින් පමණ යුක්තයි. මෙරට බටු හා පෙතන් වශයෙන් ලොකු කුඩා දෙවර්ගයක් ඇති බව සඳහන්. යුරෝපීය රටවල වටිනා ඖෂධිය ආහාරයක් සේ සැලකෙන ආමන්ඩ් ඇටවලට රුවින් ගුණයෙන් කොට්ටන් ඇට සමානවන නිසාදෝ tropical almond, ඉන්දියන් ආමන්ඩ්, මලබාර් ආමන්ඩ්, යනාදි නම්වලින් කොට්ටම්බා හඳුන්වනු ලබනවා. ඉදුණු විට රතු හා කහ පැහැති ගෙඩි දක්නට ලැබෙන අතර පොත්ත අසල ඇති මාංශල කොටස පලතුරක් සේත්, ඝන ඇටය තුළ ඇති දුඹුරු පොත්තකින් වැසුණු සුදු මදය ඇට වර්ගයක් සේත් ආහාරයට ගනු ලබනවා. ඇටයේ පොත්ත හැර බැද කුඩුකර කිතුල් පැණි හා මිශ්‍රකර අග්ගලා සකසනවා. එය බැදීමෙන් මෙන්ම පිසීමෙන්ද, ආහාරයට ගත හැකි වුවත් වඩාත් ගුණදායක වන්නේ අමුවෙන් ආහාරයට ගැනීමෙනුයි. විටමින් E බහුල B-නියැසින් ප්‍රෝටීන්, යකඩ සින්ක් මැග්නීසියම් පොටෑසියම් තන්තු අසංතෘප්ත මේද ඇමයිනෝ අම්ල ආදි පෝෂක ගණනාවකින් සපිරි කොට්ටම්බා ප්‍රතිඔක්සිකාරක හා ප්‍රතිශක්තිකරණ ගුණවලින්ද පොහොසත්. එහි ඇති සෙලනියම් මැන්ගනිස් හා ෆැවනොයිඩ් සිරුරට හිතකර විශේෂ කාර්‍යයන් ඉටුකර දෙනවා. කොට්ටම්බා තරූෂ මැතිදුන් ආහාරයට ගැනීමට අධික රුචිකත්වයක් දක්වන ආහාරයක ==ඖෂධීය ගුණ== කොට්ටම්බා, වට්ටක්කා, කජු රටකජු වැනි ඇට වර්ග ආහාරයට ගැන්මෙන් දීර්ඝායුෂ හිමිවන බව බ්‍රිතාන්‍ය ආහාර සංවිධානය කළ පර්යේෂණයකින් හෙළිවී තිබෙනවා. අමෙරිකාවේ බූස්ටන් සරසවියේ පිළිකා පර්‍යේෂණාංශය වසර 20 ක් පුරා පුද්ගලයන් 119000 කගේ ජීවනරටා අධ්‍ය‍යනයෙන් කළ සොයා බැලීම්වල දී ද කොට්ටම්බා, ඇතුළු ඇට වර්ග ආහාරයෙන් දීර්ඝායුෂ ලැබෙන බව තහවුරුකර ගත්තා. ඒ අනුව දිනපතා ඇට මිට බැගින් හෝ ඊට වැඩියෙන් ආහාරයට ගත් අයගේ මරණ අනෙක් සාමාන්‍ය අයගේ මරණ අවස්ථාවන්ට වඩා පස් ගුණයක අඩුවීමක් පෙන්නුම් කළා. සතියකට වරක් පමණක් ඇට ආහාරයට ගත් අය ද එසේ නොගත් පිරිසට වඩා 7% කින් ජීවිත කාලය දිගු කරගත්තා. ඇට වර්ග, පිළිකා හා සටන් කළ හැකි සූක්ෂ්ම අණුක සහිත සෛලවලින් යුතු බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දුන්නා. කොට්ටන් ඇට මෙන්ම ලෙල්ල සහිත ප්‍රදේශයත් පෝෂ්‍ය ගුණයෙන් සාරවත්. එය ප්‍රෝටීන්වලින් පොහොසත් .තන්තු සහිත කහට රස මිශ්‍ර ලෙල්ල ආශ්‍රිත මදය, රුධිරගත සීනි පාලනයට උපකාරිවනවා. එය ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියටත් හිතකරයි. සම ඇස් දත් හදවත ආදී ශරීරාංග දිගුකලක් සුවපත්ව තැබීමේ හැකියාව කොට්ටන් සතුයි. දිනපතා ඇට ආහාරයට ගැන්මෙන් පිළිකා පමණක් නොව, හදවත් රෝග ද දියවැඩියාවද පාලනය වනවා. පිත්තාශයේ ගල් සෑදීම වළකිනවා. ස්ථූලතාව පාලනයවනවා. මනා රුධිර ධාවනයක් සිදුවන අතර කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පාලනය වනවා. ආඝාත අවදානමද අවමවනවා. කොට්ටන් සම රැක දෙන අතර චර්ම රෝග, ආසාදන, කුරුළෑ ලප කැළැල් දුරු කර පැහැපත් කර දෙනවා. කොට්ටන් ඇට හා අමු රෝස කැකුළු එළකිරෙන් අඹරා ගෑමෙන් සම පිරිසිදුවී සමේ වියළි බව දුරුවී පැහැපත් වන බව දේශීය වෛද්‍ය ලේඛන වල සඳහන්. ඇස්වල සුද ඇතිවීම, කල් දැමීමටත්, විවිධ ඇස් රෝග වළක්වාලීමටත් කොට්ටන්වලට හැකියි. එය දත් හා අස්ථි ද ශක්තිමත් කර දෙන්නක් වන අතර ඔස්ටියෝ පොරෝසිස් රෝග අවදානම අඩුකිරීමට දායකවනවා. හිසකෙස් වැටීම අඩුකර වර්ධනය කර දෙනවා. කොට්ටන් බැක්ටීරියා නාශක ගුණයෙන් ද යුක්තයි. එය අජීර්ණ පළවා හරින්නක්. ප්‍රති ප්‍රදාහ ගුණ සහිත එය සන්ධි ආබාධවලට එරෙහිවද ප්‍රතිචාර දක්වන්නක්. ස්නායු පද්ධතියේ මනා ක්‍රියාකාරිත්වයට කොට්ටන් උපකාරිවනවා. එය මොළය වියපත්වීම, පමාකරමින් මතක වර්ධනය කර දෙනවා. වියපත් වීමේ දී ඇතිවන වෙව්ළිම් අසමතුලිතතා ආදිය පාලනය කිරීමට ද උපකාරිවනවා. දිනපතා තේපානයේදී එක්කරගන්නා රස කැවිලි වෙනුවට කොට්ටන් ඇට ග්‍රෑම් 30ක් පමණ එක්කරගත හැක්කේ නම් එය ශරීර සෞඛ්‍යයට ඉතා හිතකරවෙනවා. ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} * IUCN>{{cite iucn | author1 = Thomson, L. | author2 = Evans, B. | name-list-style = amp | title = ''Terminalia catappa'' | page = e.T61989853A61989855 | year = 2019 | access-date = 4 March 2020}} * {{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=terminalia|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species}} * GRIN>{{GRIN | ''Terminalia catappa'' L. |36334 |access-date= 3 July 2016}} * {{cite book |title=''Noctes orientales''. Being a selection of essays read before the Straits Philosophical Society between years 1893 and 1910 |year=1913 |place=Singapore |agency=Kelly and Walsh |page=183 |type=Criticism |author=Hynnersley, C.W.S. |url=https://archive.org/stream/cu31924005465301#page/n205/mode/2up}} * {{cite book |page=122 |title=Deutsch Ost Afrika. Band X. Beitrage zu Naturgeschichte von Ostafrika |author=Stuhlmann, Franz |year=1909 |place=Berlin |publisher=Dietrich Reimer |url=https://archive.org/stream/beitrgezurkultur00stuh#page/122/mode/2up/}} 8u2ijbkejoxa52swlylu7tr6slx6lrr 801190 801189 2026-10-08T08:40:55Z ~2026-54079-26 81480 /* */ 801190 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = | name = කොට්ටම්බා | image = Terminalia_catappa_(fruit).jpg | image_width = 250px | image_caption = කොට්ටම්බා ගෙඩි | regnum = [[Plantae]] | phylum = | classis = | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Combretaceae]] | genus = Terminalia | genus_authority = | species = T. catappa | binomial_name = Terminalia catappa | subdivision_ranks = Synonyms | subdivision = * ''Badamia commersonii'' Gaertn. * ''Buceras catappa'' (L.) Hitchc. * ''Catappa domestica'' Rumph. * ''Juglans catappa'' (L.) Lour. * ''Myrobalanus catappa'' (L.) Kuntze * ''Myrobalanus terminalia'' Poir. * ''Terminalia badamia'' DC. * ''Terminalia intermedia'' Bertero ex Spreng. * ''Terminalia latifolia'' Blanco * ''Terminalia moluccana'' Lam. * ''Terminalia myrobalana'' Roth * ''Terminalia ovatifolia'' Noronha * ''Terminalia paraensis'' Mart. * ''Terminalia procera'' Roxb. * ''Terminalia rubrigemmis'' Tul. * ''Terminalia subcordata'' Humb. & Bonpl. ex Willd. }} '''කොට්ටම්බා''' නැමැති ශාකය '''''Terminalia catappa''''' යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හදුන්වනු ලබයි. ගිණිකොන ආසියාතික රටවලට දේශීය වූ කොට්ටම්බා ශාකය ගර්ම කලාපීය රටවල් වන පකිස්ථානය, ඉන්දියාව ඇතුළු දකුණු ආසියාතික රටවල ව්‍යාප්තව ඇත. මෙම ශාකය ශ්‍රී ලංකාවට මැලේසියාවෙන් හඳුන්වා දී ඇති. කොට්ටම්බා ශාකය පත්‍ර විශාල වීම , සමාන්තර අතු විහිදීම ආදී ගති ලක්ෂණ හේතුවෙන් සෙවන ලබාදෙන ශාකයක් ලෙස හැඳින්වේ. එක ම ශාකය ගැහැණූ පිරිමි මල් හඳුනා ගත හැකිය. කොට්ටම්බා ගස ලුණු සහිත පසට ඔරොත්තු දෙන ශාකයක් වෙන හෙයින් මුහුදු වෙරළ ආශ්‍රිතව සිටුවීමට ගත හැකිය. කොට්ටම්බා ගෙඩි කුරුල්ලන් හා වවුලන්ගෙන් ව්‍යාප්ත වන අතර, ජලය පා වී ගොස් ව්‍යාප්ත වේ. කොට්ටම්බා ගෙඩි වල ඇති මදය ඉතා ප්‍රණිත ආහාරයක් ලෙස ආහාරයට ගත හැකිය. තවද ගෙඩි සහ මුල් අදිය ටැනින් සපයන අතර, මුළු ශාකයම ඖෂධීය ගුණාංගවලින් යුක්තය. විවිධ රෝග පාලනය කරමින් දීර්ඝායුෂ ලබා දෙන්නක් සේ සැළකෙන කොට්ටම්බා විසල් කොළ සහිතව අලංකාර රටාවකට අතු විහිදෙන, ශාකයක් . උදෑසනම පිපෙන පියකරු මල් නිසා ‘පුබුදන්නා ‘ ලෙස හැඳින්වෙනවා. ආසියානු අප්‍රිකානු ඕස්ට්‍රේලියානු රටවල් ගණනාවක දක්නට ලැබෙන ශාකය ප්‍රභේද 80කින් පමණ යුක්තයි. මෙරට බටු හා පෙතන් වශයෙන් ලොකු කුඩා දෙවර්ගයක් ඇති බව සඳහන්. යුරෝපීය රටවල වටිනා ඖෂධිය ආහාරයක් සේ සැලකෙන ආමන්ඩ් ඇටවලට රුවින් ගුණයෙන් කොට්ටන් ඇට සමානවන නිසාදෝ tropical almond, ඉන්දියන් ආමන්ඩ්, මලබාර් ආමන්ඩ්, යනාදි නම්වලින් කොට්ටම්බා හඳුන්වනු ලබනවා. ඉදුණු විට රතු හා කහ පැහැති ගෙඩි දක්නට ලැබෙන අතර පොත්ත අසල ඇති මාංශල කොටස පලතුරක් සේත්, ඝන ඇටය තුළ ඇති දුඹුරු පොත්තකින් වැසුණු සුදු මදය ඇට වර්ගයක් සේත් ආහාරයට ගනු ලබනවා. ඇටයේ පොත්ත හැර බැද කුඩුකර කිතුල් පැණි හා මිශ්‍රකර අග්ගලා සකසනවා. එය බැදීමෙන් මෙන්ම පිසීමෙන්ද, ආහාරයට ගත හැකි වුවත් වඩාත් ගුණදායක වන්නේ අමුවෙන් ආහාරයට ගැනීමෙනුයි. විටමින් E බහුල B-නියැසින් ප්‍රෝටීන්, යකඩ සින්ක් මැග්නීසියම් පොටෑසියම් තන්තු අසංතෘප්ත මේද ඇමයිනෝ අම්ල ආදි පෝෂක ගණනාවකින් සපිරි කොට්ටම්බා ප්‍රතිඔක්සිකාරක හා ප්‍රතිශක්තිකරණ ගුණවලින්ද පොහොසත්. එහි ඇති සෙලනියම් මැන්ගනිස් හා ෆැවනොයිඩ් සිරුරට හිතකර විශේෂ කාර්‍යයන් ඉටුකර දෙනවා. කොට්ටම්බා සංසාණි සමීෂා මැතිණිය ආහාරයට ගැනීමට අධික රුචිකත්වයක් දක්වන ආහාරයක ==ඖෂධීය ගුණ== කොට්ටම්බා, වට්ටක්කා, කජු රටකජු වැනි ඇට වර්ග ආහාරයට ගැන්මෙන් දීර්ඝායුෂ හිමිවන බව බ්‍රිතාන්‍ය ආහාර සංවිධානය කළ පර්යේෂණයකින් හෙළිවී තිබෙනවා. අමෙරිකාවේ බූස්ටන් සරසවියේ පිළිකා පර්‍යේෂණාංශය වසර 20 ක් පුරා පුද්ගලයන් 119000 කගේ ජීවනරටා අධ්‍ය‍යනයෙන් කළ සොයා බැලීම්වල දී ද කොට්ටම්බා, ඇතුළු ඇට වර්ග ආහාරයෙන් දීර්ඝායුෂ ලැබෙන බව තහවුරුකර ගත්තා. ඒ අනුව දිනපතා ඇට මිට බැගින් හෝ ඊට වැඩියෙන් ආහාරයට ගත් අයගේ මරණ අනෙක් සාමාන්‍ය අයගේ මරණ අවස්ථාවන්ට වඩා පස් ගුණයක අඩුවීමක් පෙන්නුම් කළා. සතියකට වරක් පමණක් ඇට ආහාරයට ගත් අය ද එසේ නොගත් පිරිසට වඩා 7% කින් ජීවිත කාලය දිගු කරගත්තා. ඇට වර්ග, පිළිකා හා සටන් කළ හැකි සූක්ෂ්ම අණුක සහිත සෛලවලින් යුතු බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දුන්නා. කොට්ටන් ඇට මෙන්ම ලෙල්ල සහිත ප්‍රදේශයත් පෝෂ්‍ය ගුණයෙන් සාරවත්. එය ප්‍රෝටීන්වලින් පොහොසත් .තන්තු සහිත කහට රස මිශ්‍ර ලෙල්ල ආශ්‍රිත මදය, රුධිරගත සීනි පාලනයට උපකාරිවනවා. එය ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියටත් හිතකරයි. සම ඇස් දත් හදවත ආදී ශරීරාංග දිගුකලක් සුවපත්ව තැබීමේ හැකියාව කොට්ටන් සතුයි. දිනපතා ඇට ආහාරයට ගැන්මෙන් පිළිකා පමණක් නොව, හදවත් රෝග ද දියවැඩියාවද පාලනය වනවා. පිත්තාශයේ ගල් සෑදීම වළකිනවා. ස්ථූලතාව පාලනයවනවා. මනා රුධිර ධාවනයක් සිදුවන අතර කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පාලනය වනවා. ආඝාත අවදානමද අවමවනවා. කොට්ටන් සම රැක දෙන අතර චර්ම රෝග, ආසාදන, කුරුළෑ ලප කැළැල් දුරු කර පැහැපත් කර දෙනවා. කොට්ටන් ඇට හා අමු රෝස කැකුළු එළකිරෙන් අඹරා ගෑමෙන් සම පිරිසිදුවී සමේ වියළි බව දුරුවී පැහැපත් වන බව දේශීය වෛද්‍ය ලේඛන වල සඳහන්. ඇස්වල සුද ඇතිවීම, කල් දැමීමටත්, විවිධ ඇස් රෝග වළක්වාලීමටත් කොට්ටන්වලට හැකියි. එය දත් හා අස්ථි ද ශක්තිමත් කර දෙන්නක් වන අතර ඔස්ටියෝ පොරෝසිස් රෝග අවදානම අඩුකිරීමට දායකවනවා. හිසකෙස් වැටීම අඩුකර වර්ධනය කර දෙනවා. කොට්ටන් බැක්ටීරියා නාශක ගුණයෙන් ද යුක්තයි. එය අජීර්ණ පළවා හරින්නක්. ප්‍රති ප්‍රදාහ ගුණ සහිත එය සන්ධි ආබාධවලට එරෙහිවද ප්‍රතිචාර දක්වන්නක්. ස්නායු පද්ධතියේ මනා ක්‍රියාකාරිත්වයට කොට්ටන් උපකාරිවනවා. එය මොළය වියපත්වීම, පමාකරමින් මතක වර්ධනය කර දෙනවා. වියපත් වීමේ දී ඇතිවන වෙව්ළිම් අසමතුලිතතා ආදිය පාලනය කිරීමට ද උපකාරිවනවා. දිනපතා තේපානයේදී එක්කරගන්නා රස කැවිලි වෙනුවට කොට්ටන් ඇට ග්‍රෑම් 30ක් පමණ එක්කරගත හැක්කේ නම් එය ශරීර සෞඛ්‍යයට ඉතා හිතකරවෙනවා. ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} * IUCN>{{cite iucn | author1 = Thomson, L. | author2 = Evans, B. | name-list-style = amp | title = ''Terminalia catappa'' | page = e.T61989853A61989855 | year = 2019 | access-date = 4 March 2020}} * {{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=terminalia|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species}} * GRIN>{{GRIN | ''Terminalia catappa'' L. |36334 |access-date= 3 July 2016}} * {{cite book |title=''Noctes orientales''. Being a selection of essays read before the Straits Philosophical Society between years 1893 and 1910 |year=1913 |place=Singapore |agency=Kelly and Walsh |page=183 |type=Criticism |author=Hynnersley, C.W.S. |url=https://archive.org/stream/cu31924005465301#page/n205/mode/2up}} * {{cite book |page=122 |title=Deutsch Ost Afrika. Band X. Beitrage zu Naturgeschichte von Ostafrika |author=Stuhlmann, Franz |year=1909 |place=Berlin |publisher=Dietrich Reimer |url=https://archive.org/stream/beitrgezurkultur00stuh#page/122/mode/2up/}} 4nat52odobhdgn29sr04dzsl47dl2gr 801191 801190 2026-10-08T08:49:26Z ~2026-54079-26 81480 /* */ 801191 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = | name = කොට්ටම්බා | image = Terminalia_catappa_(fruit).jpg | image_width = 250px | image_caption = කොට්ටම්බා ගෙඩි | regnum = [[Plantae]] | phylum = | classis = | ordo = [[Myrtales]] | familia = [[Combretaceae]] | genus = Terminalia | genus_authority = | species = T. catappa | binomial_name = Terminalia catappa | subdivision_ranks = Synonyms | subdivision = * ''Badamia commersonii'' Gaertn. * ''Buceras catappa'' (L.) Hitchc. * ''Catappa domestica'' Rumph. * ''Juglans catappa'' (L.) Lour. * ''Myrobalanus catappa'' (L.) Kuntze * ''Myrobalanus terminalia'' Poir. * ''Terminalia badamia'' DC. * ''Terminalia intermedia'' Bertero ex Spreng. * ''Terminalia latifolia'' Blanco * ''Terminalia moluccana'' Lam. * ''Terminalia myrobalana'' Roth * ''Terminalia ovatifolia'' Noronha * ''Terminalia paraensis'' Mart. * ''Terminalia procera'' Roxb. * ''Terminalia rubrigemmis'' Tul. * ''Terminalia subcordata'' Humb. & Bonpl. ex Willd. }} '''කොට්ටම්බා''' නැමැති ශාකය '''''Terminalia catappa''''' යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හදුන්වනු ලබයි. ගිණිකොන ආසියාතික රටවලට දේශීය වූ කොට්ටම්බා ශාකය ගර්ම කලාපීය රටවල් වන පකිස්ථානය, ඉන්දියාව ඇතුළු දකුණු ආසියාතික රටවල ව්‍යාප්තව ඇත. මෙම ශාකය ශ්‍රී ලංකාවට මැලේසියාවෙන් හඳුන්වා දී ඇති. කොට්ටම්බා ශාකය පත්‍ර විශාල වීම , සමාන්තර අතු විහිදීම ආදී ගති ලක්ෂණ හේතුවෙන් සෙවන ලබාදෙන ශාකයක් ලෙස හැඳින්වේ. එක ම ශාකය ගැහැණූ පිරිමි මල් හඳුනා ගත හැකිය. කොට්ටම්බා ගස ලුණු සහිත පසට ඔරොත්තු දෙන ශාකයක් වෙන හෙයින් මුහුදු වෙරළ ආශ්‍රිතව සිටුවීමට ගත හැකිය. කොට්ටම්බා ගෙඩි කුරුල්ලන් හා වවුලන්ගෙන් ව්‍යාප්ත වන අතර, ජලය පා වී ගොස් ව්‍යාප්ත වේ. කොට්ටම්බා ගෙඩි වල ඇති මදය ඉතා ප්‍රණිත ආහාරයක් ලෙස ආහාරයට ගත හැකිය. තවද ගෙඩි සහ මුල් අදිය ටැනින් සපයන අතර, මුළු ශාකයම ඖෂධීය ගුණාංගවලින් යුක්තය. විවිධ රෝග පාලනය කරමින් දීර්ඝායුෂ ලබා දෙන්නක් සේ සැළකෙන කොට්ටම්බා විසල් කොළ සහිතව අලංකාර රටාවකට අතු විහිදෙන, ශාකයක් . උදෑසනම පිපෙන පියකරු මල් නිසා ‘පුබුදන්නා ‘ ලෙස හැඳින්වෙනවා. ආසියානු අප්‍රිකානු ඕස්ට්‍රේලියානු රටවල් ගණනාවක දක්නට ලැබෙන ශාකය ප්‍රභේද 80කින් පමණ යුක්තයි. මෙරට බටු හා පෙතන් වශයෙන් ලොකු කුඩා දෙවර්ගයක් ඇති බව සඳහන්. යුරෝපීය රටවල වටිනා ඖෂධිය ආහාරයක් සේ සැලකෙන ආමන්ඩ් ඇටවලට රුවින් ගුණයෙන් කොට්ටන් ඇට සමානවන නිසාදෝ tropical almond, ඉන්දියන් ආමන්ඩ්, මලබාර් ආමන්ඩ්, යනාදි නම්වලින් කොට්ටම්බා හඳුන්වනු ලබනවා. ඉදුණු විට රතු හා කහ පැහැති ගෙඩි දක්නට ලැබෙන අතර පොත්ත අසල ඇති මාංශල කොටස පලතුරක් සේත්, ඝන ඇටය තුළ ඇති දුඹුරු පොත්තකින් වැසුණු සුදු මදය ඇට වර්ගයක් සේත් ආහාරයට ගනු ලබනවා. ඇටයේ පොත්ත හැර බැද කුඩුකර කිතුල් පැණි හා මිශ්‍රකර අග්ගලා සකසනවා. එය බැදීමෙන් මෙන්ම පිසීමෙන්ද, ආහාරයට ගත හැකි වුවත් වඩාත් ගුණදායක වන්නේ අමුවෙන් ආහාරයට ගැනීමෙනුයි. විටමින් E බහුල B-නියැසින් ප්‍රෝටීන්, යකඩ සින්ක් මැග්නීසියම් පොටෑසියම් තන්තු අසංතෘප්ත මේද ඇමයිනෝ අම්ල ආදි පෝෂක ගණනාවකින් සපිරි කොට්ටම්බා ප්‍රතිඔක්සිකාරක හා ප්‍රතිශක්තිකරණ ගුණවලින්ද පොහොසත්. එහි ඇති සෙලනියම් මැන්ගනිස් හා ෆැවනොයිඩ් සිරුරට හිතකර විශේෂ කාර්‍යයන් ඉටුකර දෙනවා. ==ඖෂධීය ගුණ== කොට්ටම්බා, වට්ටක්කා, කජු රටකජු වැනි ඇට වර්ග ආහාරයට ගැන්මෙන් දීර්ඝායුෂ හිමිවන බව බ්‍රිතාන්‍ය ආහාර සංවිධානය කළ පර්යේෂණයකින් හෙළිවී තිබෙනවා. අමෙරිකාවේ බූස්ටන් සරසවියේ පිළිකා පර්‍යේෂණාංශය වසර 20 ක් පුරා පුද්ගලයන් 119000 කගේ ජීවනරටා අධ්‍ය‍යනයෙන් කළ සොයා බැලීම්වල දී ද කොට්ටම්බා, ඇතුළු ඇට වර්ග ආහාරයෙන් දීර්ඝායුෂ ලැබෙන බව තහවුරුකර ගත්තා. ඒ අනුව දිනපතා ඇට මිට බැගින් හෝ ඊට වැඩියෙන් ආහාරයට ගත් අයගේ මරණ අනෙක් සාමාන්‍ය අයගේ මරණ අවස්ථාවන්ට වඩා පස් ගුණයක අඩුවීමක් පෙන්නුම් කළා. සතියකට වරක් පමණක් ඇට ආහාරයට ගත් අය ද එසේ නොගත් පිරිසට වඩා 7% කින් ජීවිත කාලය දිගු කරගත්තා. ඇට වර්ග, පිළිකා හා සටන් කළ හැකි සූක්ෂ්ම අණුක සහිත සෛලවලින් යුතු බව පර්යේෂකයන් පෙන්වා දුන්නා. කොට්ටන් ඇට මෙන්ම ලෙල්ල සහිත ප්‍රදේශයත් පෝෂ්‍ය ගුණයෙන් සාරවත්. එය ප්‍රෝටීන්වලින් පොහොසත් .තන්තු සහිත කහට රස මිශ්‍ර ලෙල්ල ආශ්‍රිත මදය, රුධිරගත සීනි පාලනයට උපකාරිවනවා. එය ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියටත් හිතකරයි. සම ඇස් දත් හදවත ආදී ශරීරාංග දිගුකලක් සුවපත්ව තැබීමේ හැකියාව කොට්ටන් සතුයි. දිනපතා ඇට ආහාරයට ගැන්මෙන් පිළිකා පමණක් නොව, හදවත් රෝග ද දියවැඩියාවද පාලනය වනවා. පිත්තාශයේ ගල් සෑදීම වළකිනවා. ස්ථූලතාව පාලනයවනවා. මනා රුධිර ධාවනයක් සිදුවන අතර කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පාලනය වනවා. ආඝාත අවදානමද අවමවනවා. කොට්ටන් සම රැක දෙන අතර චර්ම රෝග, ආසාදන, කුරුළෑ ලප කැළැල් දුරු කර පැහැපත් කර දෙනවා. කොට්ටන් ඇට හා අමු රෝස කැකුළු එළකිරෙන් අඹරා ගෑමෙන් සම පිරිසිදුවී සමේ වියළි බව දුරුවී පැහැපත් වන බව දේශීය වෛද්‍ය ලේඛන වල සඳහන්. ඇස්වල සුද ඇතිවීම, කල් දැමීමටත්, විවිධ ඇස් රෝග වළක්වාලීමටත් කොට්ටන්වලට හැකියි. එය දත් හා අස්ථි ද ශක්තිමත් කර දෙන්නක් වන අතර ඔස්ටියෝ පොරෝසිස් රෝග අවදානම අඩුකිරීමට දායකවනවා. හිසකෙස් වැටීම අඩුකර වර්ධනය කර දෙනවා. කොට්ටන් බැක්ටීරියා නාශක ගුණයෙන් ද යුක්තයි. එය අජීර්ණ පළවා හරින්නක්. ප්‍රති ප්‍රදාහ ගුණ සහිත එය සන්ධි ආබාධවලට එරෙහිවද ප්‍රතිචාර දක්වන්නක්. ස්නායු පද්ධතියේ මනා ක්‍රියාකාරිත්වයට කොට්ටන් උපකාරිවනවා. එය මොළය වියපත්වීම, පමාකරමින් මතක වර්ධනය කර දෙනවා. වියපත් වීමේ දී ඇතිවන වෙව්ළිම් අසමතුලිතතා ආදිය පාලනය කිරීමට ද උපකාරිවනවා. දිනපතා තේපානයේදී එක්කරගන්නා රස කැවිලි වෙනුවට කොට්ටන් ඇට ග්‍රෑම් 30ක් පමණ එක්කරගත හැක්කේ නම් එය ශරීර සෞඛ්‍යයට ඉතා හිතකරවෙනවා. ==මූලාශ්‍ර== {{Reflist}} * IUCN>{{cite iucn | author1 = Thomson, L. | author2 = Evans, B. | name-list-style = amp | title = ''Terminalia catappa'' | page = e.T61989853A61989855 | year = 2019 | access-date = 4 March 2020}} * {{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=terminalia|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species}} * GRIN>{{GRIN | ''Terminalia catappa'' L. |36334 |access-date= 3 July 2016}} * {{cite book |title=''Noctes orientales''. Being a selection of essays read before the Straits Philosophical Society between years 1893 and 1910 |year=1913 |place=Singapore |agency=Kelly and Walsh |page=183 |type=Criticism |author=Hynnersley, C.W.S. |url=https://archive.org/stream/cu31924005465301#page/n205/mode/2up}} * {{cite book |page=122 |title=Deutsch Ost Afrika. Band X. Beitrage zu Naturgeschichte von Ostafrika |author=Stuhlmann, Franz |year=1909 |place=Berlin |publisher=Dietrich Reimer |url=https://archive.org/stream/beitrgezurkultur00stuh#page/122/mode/2up/}} idtzbc89jgbclz3d14kcedfr96e2eqi 15 153360 801184 665712 2026-10-07T16:45:46Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Book series introduced in 1955]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1955 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 665712 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 957070695 || 2020-05-16T21:14:47Z || JJMC89 bot III || <nowiki>Moving [[:Category:Media franchises introduced in 1955]] to [[:Category:Mass media franchises introduced in 1955]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]</nowiki> |---- | 897774968 || 2019-05-19T09:05:55Z || Dimadick || <nowiki></nowiki> |---- | 895639796 || 2019-05-05T16:56:15Z || Tom.Reding || <nowiki>Replace {{[[Template:Cat topic in year|Cat topic in year]]}} with {{[[Template:Navseasoncats|Navseasoncats]]}}</nowiki> |---- | 878353712 || 2019-01-14T10:15:07Z || Koavf || <nowiki>/* top */Remove per TfD, removed: {{popcat|date=October 2017}}</nowiki> |---- | 807746920 || 2017-10-29T22:34:32Z || J 1982 || <nowiki>[[WP:AES|←]]Created page with '{{cat topic in year|topic=book series introduced|year=1955}} {{popcat|date=October 2017}} [[Category:1955 in literature]] Category:Book series by year of intr...'</nowiki> |} motfo098pmrpdrq8sv6bxizo3eaz1qj 14 153361 801182 665713 2026-10-07T16:45:46Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Book series introduced in 1955]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1955 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 665713 wikitext text/x-wiki {{Navseasoncats}} [[Category:1955 in literature]] [[Category:Book series by year of introduction|1955]] [[Category:Mass media franchises introduced in 1955]] [[Category:Book series introduced in the 1950s|1955]] 3rh4kzi5bus82bo8vja8gfgy36fucqj 2 177795 801187 797924 2026-10-08T03:39:28Z IDB.S 52205 offline 801187 wikitext text/x-wiki offline oj38j56kb228zdygzencti77xqfrfr9 2 177842 801186 800556 2026-10-08T03:34:32Z IDB.S 52205 upd 801186 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Vandalism information|prefix=User:IDB.S/}}</noinclude> <noinclude> {{Mbox | name = name of the template | demospace = other | type = delete | image = [[File:Cmbox_deletion.png|40px]] | imageright = none | style=CSS values | textstyle=CSS values | text = මෙම පිටුව මකා දැමීමෙන් වළකින්න. <br/> <small>මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි.</small> | small = none | smallimage = none | smallimageright = none | smalltext = මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි. | plainlinks = yes }} </noinclude> {{#switch: {{{1}}} | level = 5 | sign = 03:34, 2026 ඔක්තෝබර් 8 (UTC) | info = පෙ.ව. 09.04 (SLST) [[User:IDB.S|IDB.S]]ට අනුව }} oz04jvybb1h9uuemysqob9wp58roozc 15 194752 801180 792031 2026-10-07T16:45:39Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Book series introduced in 2000]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:2000 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 792031 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1337255320 || 2026-02-08T10:02:26Z || JJMC89 bot III || <nowiki>Moving [[:Category:Mass media franchises introduced in 2000]] to [[:Category:Media franchises introduced in 2000]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]</nowiki> |---- | 957072920 || 2020-05-16T21:29:06Z || JJMC89 bot III || <nowiki>Moving [[:Category:Media franchises introduced in 2000]] to [[:Category:Mass media franchises introduced in 2000]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]</nowiki> |---- | 897766387 || 2019-05-19T07:21:55Z || Dimadick || <nowiki></nowiki> |---- | 895639957 || 2019-05-05T16:57:35Z || Tom.Reding || <nowiki>Replace {{[[Template:Cat topic in year|Cat topic in year]]}} with {{[[Template:Navseasoncats|Navseasoncats]]}}</nowiki> |---- | 878353782 || 2019-01-14T10:15:32Z || Koavf || <nowiki>/* top */Remove per TfD, removed: {{popcat|date=June 2017}}</nowiki> |---- | 787144990 || 2017-06-23T18:19:36Z || J 1982 || <nowiki>[[WP:AES|←]]Created page with '{{cat topic in year| topic=book series introduced| year=2000}} {{popcat|date=June 2017}} [[Category:2000 in literature]] Category:Book series by year of intro...'</nowiki> |} ogt78fl7cketch7r44ut0ulenb4b89h 14 194753 801178 792032 2026-10-07T16:45:38Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Book series introduced in 2000]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:2000 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 792032 wikitext text/x-wiki {{Navseasoncats}} [[Category:2000 in literature]] [[Category:Book series by year of introduction|2000]] [[Category:Media franchises introduced in 2000]] [[Category:Book series introduced in the 2000s|2000]] ki6uucg52w0kaxpjypztg6i99utir47 1 197126 801177 801175 2026-10-07T15:04:53Z IDB.S 52205 පිටුව වෙනුවට '{{Talk header}} {{Not a forum}}' ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් 801177 wikitext text/x-wiki {{Talk header}} {{Not a forum}} fm9l2e446nw3avvsp342858wxq3r9de 14 197127 801179 2026-10-07T16:45:38Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Book series introduced in 2000]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:2000 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 801179 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:2000 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] 4nd0b45trcsn7c4lu57p04a6gmb58v2 15 197128 801181 2026-10-07T16:45:39Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Book series introduced in 2000]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:2000 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 801181 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:2000 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] 2i6ywomd6b2u6zx5n8s9zc26ajhg0p6 14 197129 801183 2026-10-07T16:45:46Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Book series introduced in 1955]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1955 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 801183 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:1955 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] nptosimaw96rufvu6rbs4slnp8hanbi 15 197130 801185 2026-10-07T16:45:46Z Lee 85 Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Book series introduced in 1955]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1955 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 801185 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1955 වසර තුළ එළිදැක්වුනු කතා පොත් මාලා]] q38j12y7tos4rc7sgv32pqfu1u0lb96