ශ්‍රී ලංකාවේ යුනෙස්කෝ උරුම ලැයිස්තුව

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ යුනෙස්කෝ උරුම ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3880</id>
    <revision>
      <id>801653</id>
      <parentid>801498</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <origin>801653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57118" sha1="7tngecf5lm2k88uq5736c64e04lpvio" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{Infobox
| above = ශ්‍රී ලංකාවේ යුනෙස්කෝ උරුම ස්ථාන
| image =&lt;div style=&quot;display:flex; justify-content:center; align-items:center; gap:30px;&quot;&gt;
[[File:Emblem of Sri Lanka.svg|100px]]
&lt;br&gt;

[[File:Flag of UNESCO.svg|120px]]
&lt;/div&gt;
{{location map+ |Sri Lanka|float=right|width=270 |caption=ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක උරුම ස්ථාන පිහිටීම (හරිත තිත් ස්වභාවික ස්ථාන වේ, රතු තිත් සංස්කෘතික ස්ථාන වේ)|alt=Map of Sri Lanka with locations of World Heritage Sites |places=
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.30|N|long=80.64 |E|label=[[මහනුවර]] | position=left}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.9569|N|long=80.7597 |E|label=[[සීගිරිය]] | position=top}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=8.35|N|long=80.38 |E|label=[[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරය]] | position=right}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.05|N|long=80.22 |E|label=[[ගාලු කොටුව]] | position= bottom}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.933333|N|long=81.0 |E|label=[[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය]] | position=right}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.85|N|long=80.65 |E|label=[[රන්ගිරි දඹුලු ගල් විහරය]] | position=left}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.416667|N|long=80.5 |E|label=[[සිංහරාජ රක්ෂිතය]] | position=bottom|mark=Green pog.svg}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.45|N|long=80.8 |E|label=[[දුම්බර කඳුවැටිය]] | position=right|mark=Green pog.svg}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.813056 |long=80.484444|label=[[ශ්‍රී පාද කඳුවැටිය ආශ්‍රිත වනගත අභයභූමිය|ශ්‍රී පාද අභයභූමිය]] | position=left|mark=Green pog.svg}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.8  |long=80.8|label=[[හෝර්ටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය|හෝර්ටන් තැන්න]] | position=right|mark=Green pog.svg}}
}}
| header1 = සංඛ්‍යාත්මක තොරතුරු
| label1 = ලෝක උරුම ස්ථාන
| data1 =  8
| label2 = 
[[File:UNESCO World Heritage Convention Logo.svg|50px]]&lt;br&gt;ලෝක උරුම ස්ථාන 
| data2 ='''  8'''
| label3 = 
[[File:Man and the Biosphere Programme Logo.svg|40px]]&lt;br&gt;මිනිසා සහ ජෛවගෝල රක්ෂිත 
| data3 = ''' 4'''
| label4 = 
[[File:Unesco Memory of the World Logo (English).png|50px]]&lt;br&gt;ලෝක මතක උරුම 
| data4 = ''' 5'''
| label5 = 
[[File:Logo Unesco Intangible Cultural Heritage 02.svg|50px]]&lt;br&gt;
අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම 
| data5 = ''' 3'''
| label6= 
[[File:Geopark logo.png|50px]]&lt;br&gt;ගෝලීය භූ උද්‍යාන 
| data6 = '''0'''
| label7 = 
{{CSS image crop
| Image = Logotipo oficial de Granada Ciudad Creativa de la Unesco en Literatura.jpg
| bSize = 100
| cWidth = 50
| cHeight = 50
| oTop = 0
| oLeft = 50
}}
නිර්මාණශීලි නගර ජාල
| data7 =''' 0'''
| label8 = ලෝක උරුම පළමු ලියාපදිංචිය
| data8 = වර්ෂ 1982
| label9 = ලෝක උරුම නවතම ලියාපදිංචිය
| data9 = වර්ෂ 2010
}}
[[යුනෙස්කෝ|එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික සංවිධානය]] (UNESCO) විසින් 1972 දී පිහිටුවන ලද යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම සම්මුතියට අත්සන් තබා ඇති රටවල් විසින් නම් කරන ලද කැපී පෙනෙන විශ්වීය [[සංස්කෘතික උරුමයන්|සංස්කෘතික]] හෝ [[ස්වාභාවික උරුමයන්]] සහිත [[යුනෙස්කෝ ලෝක ‍උරුම අඩවි|ලෝක උරුම ස්ථාන]] නම් කරයි.&lt;ref name=&quot;convention&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=21 September 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt; සංස්කෘතික උරුමයන් යනු ස්මාරක (වාස්තු විද්‍යාත්මක කෘති, ස්මාරක මූර්ති හෝ සෙල්ලිපි වැනි), ගොඩනැගිලි කණ්ඩායම් සහ ස්ථාන (පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන ඇතුළුව) වලින් සමන්විත වේ. විද්‍යාව, සංරක්ෂණය හෝ ස්වාභාවික සුන්දරත්වය යන දෘෂ්ටි කෝණයෙන් වැදගත් වන ස්වාභාවික ලක්ෂණ (භෞතික හා ජීව විද්‍යාත්මක සැකැස්මන්ගෙන් සමන්විත), භූ විද්‍යාත්මක හා භෞතික විද්‍යාත්මක සැකැස්ම (වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සතුන් සහ ශාක විශේෂවල වාසස්ථාන ඇතුළුව) සහ ස්වාභාවික ස්ථාන ස්වාභාවික උරුමයන් ලෙස අර්ථ දැක්වේ.[[ශ්‍රී ලංකාව]] 1980 ජුනි 6 වන දින සම්මුතිය අනුමත කළේය.&lt;ref name=&quot;Sri Lanka2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519120812/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |archive-date=19 May 2021 |access-date=27 March 2022 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;යුනෙස්කෝ සම්මුතිය අනුව ප්‍රධාන උරුම කාණ්ඩ හතරක් වන අතර එක් එක් කාණ්ඩ යටතේ උරුමය කළමණාකරණය කිරීම සිදුවේ.එම කාණ්ඩ නම්,

*ලෝක උරුම ස්ථාන
*ජෛවගෝල රක්ෂිත
*ලෝක මතක උරුම
*අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම
*යුනෙස්කෝ ගෝලීය භූ උද්‍යාන
*යුනෙස්කෝ නිර්මාණශීලි නගර ජාල&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;

වර්තමානය වන විට, ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක උරුම ස්ථාන අටක් ලැයිස්තුවේ ඇත. පළමු ස්ථාන තුන වන [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව පුරාණ නගරය]], [[සීගිරිය- පුරාණ නගරය|සීගිරිය පුරාණ නගරය]] සහ [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුර පූජනීය නගරය]] 1982 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී. මෑත කාලීන ස්ථානය වන ශ්‍රී ලංකාවේ [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම්|මධ්‍යම කඳුකරය]] 2010 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී. මධ්‍යම කඳුකරය සහ [[සිංහරාජ වනාන්තරය|සිංහරාජ වන රක්ෂිතය]] ස්වාභාවික ස්ථාන වන අතර අනෙක් හය සංස්කෘතික වේ. ඊට අමතරව, ශ්‍රී ලංකාවේ තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ස්ථාන හයක් ඇත.

ඊට අමතරව ජෛවගෝල රක්ෂිත 4 ක්,ලෝක මතක උරුම 5 ක් සහ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම 3 ක් ද යුනෙස්කෝ සම්මුතිය යටතේ ශ්‍රී ලංකාවට හිමිව පවතී.කෙසේ නමුත් ගෝලීය භූ උද්‍යාන හෝ නිර්මාණශිලී නගර ජාල යන යුනෙස්කෝ කාණ්ඩ ඔස්සේ කිසිඳු උරුමයක් ශ්‍රී ලංකාව සතුව නොපවතී.ඊට අමතරව 1983–1989 කාලය තුළ ලෝක උරුම කමිටුවේ සාමාජිකයෙකු ලෙස රට සේවය කළේය.ශ්‍රී ලංකාව තුළ යුනෙස්කෝව සම්බන්ධීකරණය කිරීම,ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වගකිව යුතු නිල රාජ්‍ය ආයතය වශයෙන් 1949 දී පිහිටුවන ලද සහ 2024 අංක 38 දරණ යුනෙස්කෝව සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොමිෂන් සභා පනත යටතේ පිහිටුවන ලද '''&quot;යුනෙස්කෝව සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොමිෂන් සභාව (Sri Lanka National Commission for UNESCO)&quot;''' කටයුතු කරනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;Sri Lanka4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519120812/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |archive-date=19 May 2021 |access-date=27 March 2022 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;

== ලෝක උරුම ස්ථාන ==
යුනෙස්කෝව [[ලෝක උරුම අඩවිය#තේරීමේ නිර්ණායක|නිර්ණායක දහයක්]] යටතේ අඩවි ලැයිස්තුගත කරයි; සෑම ප්‍රවේශයක්ම අවම වශයෙන් එක් නිර්ණායකයක්වත් සපුරාලිය යුතුය. නිර්ණායක i සිට vi දක්වා සංස්කෘතික වන අතර vii හරහා x ස්වභාවික වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=12 June 2016|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
{{clear}}

{|class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; 
|-
|+ {{sronly|World Heritage Sites }}
! style=&quot;width:100px;&quot; scope=&quot;col&quot; | අඩවිය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ස්ථානය ([[Provinces of Sri Lanka|පලාත]])
! style=&quot;width:50px;&quot; scope=&quot;col&quot; | වර්ශය
! style=&quot;width:60px;&quot; scope=&quot;col&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}}
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;| විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[අනුරාධපුර (පෞරාණික නගරය)|අනුරාධපුර පූජනීය නගරය]]
| [[File:Ruwanweli Maha Seya - Anuradhapura.jpg|150px|Ruwanweli_Maha_Seya_-_Anuradhapura]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරුමැද]]
| 1982
| 200; ii, iii, vi (සංස්කෘතික)
| අනුරාධපුරය ශ්‍රී  ලංකා‌වේ අගනුවරක්ව පැවති අතර අදටත් ශ්‍රී ලාංකීය ශිෂ්ඨාචාර‍යේ සුරැකිව පවතින නටබුන් සදහා ලෝක ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. අනුරාධපුරය නගරය මුල් කරගත් ශිෂ්ඨාචාරය ආසියා‍වේ පැවති විශිෂ්ඨත ම එකකි. දැනට එක්සත් ජාතින්  ‍ලෝක උරුමයක් වන මෙය වර්තමාන අගනුවර වන ‍කොළඹ සිට කි.මී. 205 උතුරින්, උතුරු මැද පළාත මල්වතු ඔය ඉවුර මුල් කර‍ගෙන පිහිටා ති‍බේ. ක්‍රි.පූ 4 වන සියව‍සේ ආරම්භ වූ අනුරාධපුර රාජධානිය, 11 වන සියවස දක්වා ම දකුණු ආසිය‍‍වේ ස්ථාවරත ම ‍‍දේශපාලන හා ආර්ථීක මධ්‍යස්ථනයක් ‍ලෙස වැජඹුණි.‍ බෞද්ධ ලෝකයට පූජනීය නගරයක් වූ, වර්ග කි.මි. 40 පුරා විහිදුනු ‍‍බෞද්ධ ආරාම පිහිටා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/152972|title=Sacred City of Anuradhapura: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705150829/https://whc.unesco.org/document/152972|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/200/|title=Sacred City of Anuradhapura|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707093013/http://whc.unesco.org/en/list/200|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය]] 
| [[File:Polonnaruwa Vatadage.jpg|150px|alt=Ruins of a Buddhist temple]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරුමැද]]
| 1982
| 201; i, iii, vi (සංස්කෘතික)
|චෝල ආක්‍රමණිකයින් පරදවා පළමුවන විජයබා රජු විසින් අගනුවර කර ගත් ‍පොළොන්නරුව ලංකා‍වේ ‍දෙවන පැරණිතම නගරයයි. එනමුත් ‍පොළොන්නරු රාජධානි‍යේ වැදගත්ම චරිතය වන්නේ ඔහුගේ මුනුබුරු මහා පරාක්‍රමබාහු රජුය. කෙටි චෝල පාලන සමයේ දී ‍මෙම නගරය ජනනාත මංගලම් ‍ලෙස ද හදුන්වා ති‍බේ. එ‍හෙත් ඉන් පසු පත් වූ පාලකයින්‍ අතරින් නිශ්ශංකමල්ල රජු හැරුණු විට පත් වූ අ‍නෙක් පාලකයින් එතරම් සාර්ථක ‍නොවූහ. එම රජවරු ඇති කර ගත් දකුණු ඉන්දියානු විවාහ සම්බන්ධතා පසු කාලීනව ඇති වූ දකුණු ඉන්දියානු ආක්‍රමණවලට ද රාජධානිය දඹ‍දෙණියට සංක්‍රමණය වීමටද හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/152973|title=Ancient City of Polonnaruwa: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=28 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828103509/https://whc.unesco.org/document/152973|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/201/|title=Ancient City of Polonnaruwa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=28 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828103437/https://whc.unesco.org/en/list/201/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[සීගිරිය]]
| [[File:Sigiriya.jpg|150px|alt=A large granite rock with people walking toward it]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]]
| 1982
| 202; ii, iii, iv (සංස්කෘතික)
| සීගිරිය ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි පුරාණ නගර හා පර්වත බලකොටු සංකීර්ණයකි. මෙය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 වන සියවසේදී පළමුවන කාශ්‍යප රජු විසින් තම රාජකීය අගනුවර සහ මාළිගා සංකීර්ණය ලෙස සංවර්ධනය කරන ලද බව පිළිගැනේ. කාශ්‍යප රජුගේ පාලන සමයෙන් පසු සීගිරිය බෞද්ධ ආරාමයක් ලෙස භාවිතයට පත් වූ අතර, පසුකාලීනව එය අතහැර දමන ලදී.සීගිරි පර්වතයේ මුදුනෙහි රාජකීය මාළිගා සංකීර්ණයක නටබුන් පිහිටා ඇති අතර, එහි පහළ ප්‍රදේශවල සැලසුම්ගත උද්‍යාන, දිය අගල්, පවුරු සහ විවිධ ගොඩනැගිලිවල නටබුන් දැකගත හැකිය. සීගිරියේ ප්‍රධාන අංග අතර සිංහ දොරටුව, ප්‍රසිද්ධ බිතුසිතුවම් සහ කැටපත් පවුර විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි. ජල උද්‍යාන, පර්වත උද්‍යාන සහ ටෙරස් උද්‍යාන ඇතුළු එහි භූදර්ශන සැලසුම්කරණය පුරාණ ශ්‍රී ලාංකික ඉංජිනේරු හා කලාත්මක දක්ෂතාව පිළිබිඹු කරයි. සීගිරිය 1982 වසරේදී යුනෙස්කෝව විසින් ලෝක උරුම ස්ථානයක් ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/152974|title=Ancient City of Sigiriya: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705132910/https://whc.unesco.org/document/152974|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/202/|title=Ancient City of Sigiriya|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806053436/https://whc.unesco.org/en/list/202|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[මහනුවර]] පූජනීය නගරය 
| [[File:SL Kandy asv2020-01 img33 Sacred Tooth Temple.jpg|150px|alt=A Buddhist temple in white stone and a flag in front]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]]
| 1988
| 450; iv, vi (සංස්කෘතික)
| මහනුවර නගරයේ පිහිටා ඇති පූජනීය ස්ථානයක් වන දළදා මාලිගා‍වේ බුදුන් වහන්‍‍සේගේ දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත. රාජ්‍ය ‍දේශපාලන වැදගත් සංකේතයක් වන දන්ත ධාතූන් වහන්සේගේ හිමිකරු ර‍ටෙහි පාලකයා බව සැලකෙන මතයක් පුරාණ කාල‍යේ සිටම පවති. වර්ෂ 1592 සිට 1815 දක්වා කාල සීමාවෙහි දී ලංකාවේ අගනුවර ලෙස මහනුවර පැවති අතර දළදා මාලිගාව නිසාවෙන් මහනුවර නගරය එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කරනු ලැබීය. වසරකට වරක් ආගමික වතාවත් පැවැත්වී‍මේ අවස්ථාව අස්ගිරි මල්වතු ‍දෙපාර්ශවය අතර හුවමාරු ‍වේ. ත්‍රස්තවාදි ප්‍රහාරයකින් හානි සිදු වුවද දැන් සම්පුර්ණයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/153507|title=Sacred City of Kandy: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705171904/https://whc.unesco.org/document/153507|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/450/|title=Sacred City of Kandy|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=1 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220801225441/https://whc.unesco.org/en/list/450|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[සිංහරාජ රක්ෂිතය]]
| [[File:20160128 Sri Lanka 4107 Sinharaja Forest Reserve sRGB (25468886730).jpg|150px|alt=Look at a rain forest from above]]
| [[Sabaragamuwa Province|සබරගමු පලාත]] සහ [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණූ පලාත]]
| 1988
| 405; ix, x (ස්වභාවික)
| ශ්‍රී  ලංකා‌වේ  ව‍න උද්‍යානයක් වන සිංහරාජ වනය, යුනෙස්කෝව මගින් ‍ජෛව ගෝලීය රක්ෂිතයක් හා ලෝක උරුමයක් ‍ලෙස නම් කර ති‍බේ. නො ඉදුල් වැසි වනාන්තරයක් වන ‍මෙය, ළඟා වීමට ඇති අපහසු බව නිසා ම දැව කර්මාන්ත‍යේ ග්‍රහණ‍යෙන් මිදී ඇත. ‍මෙය 1889 දී ලෝක උරුමයක් ද 1978 දී ලෝක උරුමයක් ද ලෙස ද නම් කර තිබේ. නැගෙනහිර - බටහිර දිශා ඔස්සේ කි.මි. 21 ද උතුරු- නැගෙනහිර දිශා ඔස්සේ කි.මි. 7 පමණක් වුව ද ඉතා සරු ‍ජෛව විවිධත්වයකට සහ ආ‍වේනික වි‍ශේෂ (කෘමීන්, ශාක, උරගයන්, පක්ෂීන් සහ ක්ෂීර‍පායීන්) රැසකට ‍සෙවණ සපයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/405/|title=Sinharaja Forest Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=2 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220802042303/https://whc.unesco.org/en/list/405|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ගාලු කොටුව|පැරණි ගාලු නගරය සහ එහි බලකොටු]]
|[[File:Galle Fort.jpg|150px|alt=Aerial photo of Galle fort]]
|[[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු පලාත]]
| 1988
| 451; iv (සංස්කෘතික)
| ගාල්ල, ශ්‍රී  ලංකා‌වේ නිරිතදිග ‍වෙරළ තීර‍යේ ‍කොළඹ සිට කි.මි. 119 දුරින් පිහිටි නගරයකි. පෘතුගීසීන් පැමිණීමට ‍පෙර 16 වන සියව‍සේ දී ධීවර වරායක් ලෙස පැවති මෙය එවකට ගිම්මතිත්ත ‍ලෙස හදුන්වා ඇත. (ඉබන්බතුතා ක්වලි (Qali) ලෙස හදුන්වා ති‍බේ.) 18 වන සියව‍සේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයින් කොළඹ ප්‍රධාන වරාය ‍ලෙස සැලකීමට ‍පෙර ගාල්ල එහි දියුණු‍වේ උපරිමයට එළඹ තිබිණ. 2004.12.26 දින ඇති වු සුනාමි උවදුරින් නගරයට හානි සිදු වූ අතර දහස් ගනණක් ජීවිතක්ෂයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/153511|title=Old Town of Galle and its Fortifications: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705121023/https://whc.unesco.org/document/153511|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/451/|title=Old Town of Galle and its Fortifications|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=2 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220802020044/https://whc.unesco.org/en/list/451|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රන්ගිරි දඹුලු ගල් විහරය]] 
| [[File:Dambulla-buddhastupa.jpg|150px|alt=Stupa with sitting Buddhas around it in a cave with painted walls]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම පලාත]]
| 1991
| 561; i, iv (සංස්කෘතික)
| දඹුලු ‍ලෙන් විහාරය (රන්ගිරි දඹුලු ගල් විහාරය) රට මැද භාගයට වන්නට පිහිටි, ලෝක උරුමයක් ‍ලෙස නම් කර ඇති ස්ථානයකි.  ‍කොළඹින් කි.මි. 148 නැ‍ගෙනහිරින්ද මහනුවරින් කි.මි. 72 උතුරින්ද පිහිටා ඇති ‍මෙය ඉතා ‍හොදින් සුරැකිව ඇති විහාර සංකීර්ණයකි. තැනිතලාවෙන් මි.160 උසින් පිහිටි පර්වතයක, 80 ට අධික ‍ලෙන් සංඛ්‍යාවක් පවතින අතර ‍ලෙන් පහක් ආශ්‍රිතව විහාර අංගනය පිහිටා ඇත. බුද්ධ චරිතයට අදාළ ස්තූප සහ බිතු සිතුවම් නිසා ‍මෙම විහාරය ලෝක ප්‍රසිද්ධියට පත් වී ඇත. බුද්ධ ස්තූප 153, සිංහල රජුන්ගේ ප්‍රතිමා 3 සහ දැව ප්‍රතිමා 4 ක් වර්ග මි. 2100 ප්‍ර‍දේශයක පිහිටා ති‍බේ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/561|title=Rangiri Dambulla Cave Temple|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226001422/http://whc.unesco.org/en/list/561|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම්]] 
| [[File:Sri Pada 02.jpg|150px|alt=A mountain from far]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම පලාත]] සහ [[Sabaragamuwa Province|සබරගමුව පලාත]]
| 2010
| 1203; ix, x (ස්වභාවික)
| ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම් ලෝක උරුම දේපළ කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ: [[Peak Wilderness Protected Area|කඳු මුදුන වන සංරක්ෂණ ප්‍රදේශය]], [[Horton Plains National Park|හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානය]] සහ [[Knuckles Conservation Forest|නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]. මෙම කඳුකර වනාන්තර අසාමාන්‍ය පරාසයක ආවේණික ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ සඳහා වාසස්ථාන සපයන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වය සඳහා විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි. ශ්‍රී ලංකා දිවියා, බටහිර දම් පැහැති මුහුණැති කොළ වඳුරා සහ හෝර්ටන් තැන්න සිහින් ලෝරිස් වැනි තර්ජනයට ලක්වූ විශේෂද මෙහි දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1203|title=Central Highlands of Sri Lanka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1203|title=Central Highlands of Sri Lanka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226001427/http://whc.unesco.org/en/list/1203|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

=== තාවකාලික ලැයිස්තුව ===
ලෝක උරුම ලැයිස්තුවේ ලියා ඇති ස්ථාන වලට අමතරව, සාමාජික රටවලට නම් කිරීම සඳහා සලකා බැලිය හැකි තාවකාලික ස්ථාන ලැයිස්තුවක් පවත්වා ගත හැකිය. ලෝක උරුම ලැයිස්තුව සඳහා නාමයෝජනා පිළිගනු ලබන්නේ එම ස්ථානය කලින් තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ලැයිස්තුගත කර ඇත්නම් පමණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |title=Tentative Lists |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=7 October 2010 |archive-date=1 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401104537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;වර්තමානය වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ තාවකාලික ලැයිස්තුවේ අඩවි හයක් ඇත.&lt;ref name=&quot;Sri Lanka&quot;&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519120812/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |archive-date=19 May 2021 |access-date=27 March 2022 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; 

|+ {{sronly|Tentative sites }}
! style=&quot;width:100px;&quot; scope=&quot;col&quot; | අඩවිය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ස්ථානය ([[Provinces of Sri Lanka|පලාත]])
! style=&quot;width:50px;&quot; scope=&quot;col&quot; | වර්ශය
! style=&quot;width:60px;&quot; scope=&quot;col&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}}
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;| විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] 
| 
| [[Eastern Province, Sri Lanka|නැගෙනහිර]]
| 2006
| ii, v (සංස්කෘතික)
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5083/|title=Seruwila Mangala Raja Maha Vihara|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511225957/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5083/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ශ්‍රී ලංකාවේ මහවැලි ගඟ දිගේ සේරුවිල සිට ශ්‍රී පාදය පුරාණ වන්දනා මාර්ගය
| [[File:Adam's Peak - January 2020.jpg|150px|alt=A conical mountain]]
| අඩවි කිහිපයක්
| 2010
| ii, iii, vi (සංස්කෘතික)
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5531/|title=Seruwila to Sri Pada (Sacred Foot Print Shrine), Ancient pilgrim route along the Mahaweli river in Sri Lanka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511225958/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5531/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය|රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතයේ පිහිටි පුරාණ ආරියකර විහාරය]]
| [[File:Rajagala Archaeological Site 1.jpg|150px|alt=Temple ruins with several pillars standing]]
| [[Eastern Province, Sri Lanka|නැගෙනහිර]]
| 2020
| i, iii, iv (සංස්කෘතික)
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/|title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511225957/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ භාවනා ආරාම (පධානඝර)]]
| [[File:A resting place in Ritigala.jpg|150x150px|alt=A resting place in the Ritigala monastery]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද]], [[North Western Province, Sri Lanka|වයඹ]]
| 2024
| iii, iv, v (සංස්කෘතික)
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 June 2024 |title=Buddhist Meditation Monasteries of Ancient Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6774/ |access-date=30 June 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ශ්‍රී ලංකාවේ තේ සංස්කෘතික භූ දර්ශනය]]
| [[File:Tea plantation Haputale.jpg|150px|alt=Tea plantation (Dambatenne estates) at about 1800&amp;nbsp;m above sea level in Haputale, Hill Country]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]], [[Uva Province, Sri Lanka|ඌව]]
| 2025
| iv, v, vi(සංස්කෘතික)
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2025 |title=Sri Lanka’s Tea Cultural Landscape|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6888/|access-date=09 October 2025 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රිටිගල ස්වාභාවික දැඩි රක්‍ෂිතය|රිටිගල දැඩි ස්වභාව රක්ෂිතය]] 
| [[File:Pathway to Ritigala Monastery -SriLanka.png|center|150px]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද]]
| 2026
| xii,ix,x(ස්වභාවික)
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 March 2026 |title=Ritigala Strike Nature Reserve|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7008/|access-date= 15 June 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;
|}

==මිනිසා සහ ජෛවගෝල රක්ෂිත ==
යුනෙස්කෝවේ මිනිසා සහ ජෛවගෝල වැඩසටහන (Man and the Biosphere Programme – MAB) යනු මිනිසා සහ ස්වාභාවික පරිසරය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය තිරසාර ලෙස පවත්වාගෙන යාම අරමුණු කරගත් ජාත්‍යන්තර වැඩසටහනකි. මෙම වැඩසටහන යටතේ ස්වාභාවික පරිසර පද්ධති, ජෛව විවිධත්වය සහ ස්වාභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය කිරීමත්, ඒ සමඟ ප්‍රාදේශීය ජනතාවගේ තිරසාර සංවර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීමත් සඳහා ජෛවගෝල රක්ෂිත (Biosphere Reserves) නම් ප්‍රදේශ හඳුනාගෙන නම් කරනු ලැබේ.ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට ජෛවගෝල රක්ෂිත ස්ථාන 4 ක් පවතී.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=What are biosphere reserves?
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/wnbr/about
 |website=UNESCO
 |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+ {{sronly|ශ්‍රී ලංකාවේ යුනෙස්කෝ ජෛවගෝල රක්ෂිත}}
! style=&quot;width:180px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ජෛවගෝල රක්ෂිතය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:120px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ස්ථානය
! style=&quot;width:70px;&quot; scope=&quot;col&quot; | නම් කළ වර්ෂය
! style=&quot;width:100px;&quot; scope=&quot;col&quot; | වර්ග ප්‍රමාණය
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | විස්තරය

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[හුරුලු වන රක්ෂිතය|හුරුලු ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
|
[[File:Hurulu Eco Park 03.JPG|150px|Hurulu_Eco_Park_03]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද පළාත]]
| 1977
| 69,641 හෙක්ටයාර්
| ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයට අයත් සදාහරිත වනාන්තර පරිසර පද්ධතියක් වන මෙය අලි ඇතුළු විවිධ වනජීවීන් සඳහා වැදගත් වාසස්ථානයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Hurulu
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/list
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[සිංහරාජ වනාන්තරය|සිංහරාජ ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
| [[File:20160128 Sri Lanka 4132 Sinharaja Forest Preserve sRGB (25674474901).jpg|150px|alt=Sinharaja rainforest]]
| [[Sabaragamuwa Province|සබරගමුව]], [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු]]
| 1978
| 29,830 හෙක්ටයාර්
| ශ්‍රී ලංකාවේ පහතරට තෙත් කලාපයේ ඉතිරිව ඇති විශාලතම අඛණ්ඩ සදාහරිත වැසි වනාන්තර ප්‍රදේශය වන මෙය ශාක හා සත්ව විශේෂවල ඉහළ ආවේණිකත්වය හේතුවෙන් විශේෂ සංරක්ෂණ වැදගත්කමක් දරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Sinharaja
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/sinharaja
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[කන්නෙලිය වන රක්ෂිතය|කන්නෙලිය–දෙදියගල–නාකියාදෙනිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
| 
[[File:Raining in kanneliya forest.jpg|150px|Raining_in_kanneliya_forest]]
| [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු පළාත]]
| 2004
| 25,393 හෙක්ටයාර්
| කන්නෙලිය, දෙදියගල සහ නකියාදෙනිය යන එකිනෙකට සම්බන්ධ වනාන්තර ප්‍රදේශවලින් සමන්විත මෙම ජෛවගෝල රක්ෂිතය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු තෙත් කලාපයේ වැදගත් ජෛව විවිධත්ව හා ආවේණික විශේෂ සංරක්ෂණ ප්‍රදේශයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Kanneliya-Dediyagala-Nakiyadeniya
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/kanneliya-dediyagala-nakiyadeniya
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[බූන්දල ජාතික වනෝද්‍යානය|බූන්දල ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
| [[File:Three Elephants.jpg|150px|Three_Elephants]]
| [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු පළාත]]
| 2005
| 18,242 හෙක්ටයාර්
| ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙරළබඩ ජෛවගෝල රක්ෂිතය වන මෙය තෙත්බිම්, කලපු, වෙරළ සහ වියළි කලාපීය වනාන්තර ඇතුළු විවිධ පරිසර පද්ධතිවලින් සමන්විත වන අතර, සංක්‍රමණික හා දේශීය පක්ෂීන් සඳහා වැදගත් වාසස්ථානයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Bundala
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/bundala
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
|}

== ලෝක මතක උරුම ==

'''යුනෙස්කෝවේ ලෝක මතක වැඩසටහන''' ({{lang-en|Memory of the World Programme}}) යනු ලෝකයේ වැදගත් '''ලේඛනමය උරුම''' සංරක්ෂණය කිරීම, ඒවාට ප්‍රවේශය පුළුල් කිරීම සහ ඒවායේ වැදගත්කම පිළිබඳ මහජන දැනුවත්භාවය වැඩි කිරීම අරමුණු කරගත් යුනෙස්කෝ වැඩසටහනකි. මෙම වැඩසටහන 1992 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, ජාත්‍යන්තර වැදගත්කමක් සහිත ලේඛනමය උරුමයන් '''යුනෙස්කෝ ලෝක මතක ලේඛනය''' වෙත ඇතුළත් කරනු ලැබේ.2025 වන විට ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධ ලේඛනමය උරුමයන් පහක් යුනෙස්කෝවේ ලෝක මතක උරුම ලේඛනයට ඇතුළත් කර තිබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Memory of the World: About the programme
 |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/about
 |website=UNESCO
 |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+ {{sronly|ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධ යුනෙස්කෝ ලෝක මතක උරුම}}
! style=&quot;width:220px;&quot; scope=&quot;col&quot; | උරුමය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ලියාපදිංචි කළ වර්ෂය
! style=&quot;width:180px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ඉදිරිපත් කළ රට/රටවල්
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | විස්තරය

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමේ ලේඛන]]
| 
[[File:Dutch Coat of Arms Galle.jpg|150px|Dutch_Coat_of_Arms_Galle]]
| 2003
| ඉන්දියාව, ඉන්දුනීසියාව, නෙදර්ලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව සහ ශ්‍රී ලංකාව
| ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම (VOC) සම්බන්ධ ලේඛනාගාර එකතුවකි. එය ආසියාව හා අනෙකුත් ප්‍රදේශවල යටත්විජිත සහ වෙළඳ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් ලේඛනමය උරුමයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Archives of the Dutch East India Company
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/list
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ඉන්දියානු සාගර සුනාමි ලේඛන]]
| [[File:2004 Indian Ocean earthquake - affected countries.png|150px|2004_Indian_Ocean_earthquake_-_affected_countries]]
| 2017
| ඉන්දුනීසියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව
| 2004 ඉන්දියානු සාගර සුනාමි ව්‍යසනය හා ඊට අදාළ සිදුවීම්, ප්‍රතිචාර සහ බලපෑම් සම්බන්ධ ලේඛනමය ද්‍රව්‍ය එකතුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=The Indian Ocean Tsunami Archives
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/list
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[මහාවංසය|මහාවංසය]]
|[[File:Palm-leaf manuscript of Atthakatha.jpg|150px|alt=ශ්‍රී ලංකාවේ පුස්කොළ අත්පිටපතක්]]
| 2023
| ශ්‍රී ලංකාව
| ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ. 6 වන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 1815 දක්වා කාලය ආවරණය කරන වැදගත් ඓතිහාසික වංශකථාවකි. එය දකුණු ආසියාවේ ඉතිහාසය සහ බුද්ධාගම පිළිබඳ වැදගත් ලේඛනමය මූලාශ්‍රයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Mahavamsa, the Great Chronicle of Sri Lanka
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/mahavamsa-great-chronicle-sri-lanka-covering-period-6th-century-bce-1815-ce
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[පානදුරාවාදය|1873 පානදුරාවාදයට අදාළ ලේඛන]]
|[[File:Venerable Migettuwatte Gunananda Thera (1823-1890).jpg|100px|center|alt=පානදුරාවාදයට සහභාගී වූ මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි]]
&lt;br&gt;
[[File:Ola Scriptures And Art Works Of Venerable Migettuwatte Gunananda Thera.jpg|150px|center|alt=මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමියන්ට අදාළ පුස්කොළ ලේඛන]]
| 2025
| ශ්‍රී ලංකාව
| 1873 දී පැවැත්වුණු පානදුරාවාදයට අදාළ ලේඛන හතරක එකතුවකි. බෞද්ධ හා ක්‍රිස්තියානි නායකයන් අතර පැවති ආගමික සංවාදය සහ ඊට අදාළ ලිපි හුවමාරු මෙම ලේඛනවලට ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Documents Connected with the Pānadurā Vādaya (The Great Debate of Panadura) in 1873
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/register2025
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය]]
| [[File:Gall Trilingual Inscription.jpg|150px|alt=ගාල්ල ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය]]
| 2025
|  චීනය සහ ශ්‍රී ලංකාව
| චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂාවලින් සමන්විත ඓතිහාසික සෙල්ලිපියකි. එය සෙල්ලිපිය පිහිටවූ තැනැත්තන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදය වෙත සිදු කල පූජාවන් මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය ඇතුළු ආසියානු කලාපය අතර පැවති ඓතිහාසික සම්බන්ධතා පිළිබඳ වැදගත් සාක්ෂියකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya)
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/list
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
|}

== අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය යනු පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සම්ප්‍රේෂණය වන සාම්ප්‍රදායික දැනුම, කුසලතා, රංග කලාවන්, ශිල්පීය සම්ප්‍රදායන් සහ සංස්කෘතික භාවිතයන්ගෙන් සමන්විත උරුමයකි. UNESCO හි [[මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුව|මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුවට]] ශ්‍රී ලංකාවට අදාළ අංග තුනක් ඇතුළත් කර ඇත. ඒවා නම් 2018 දී ඇතුළත් කළ රූකඩ නාට්‍ය, 2021 දී ඇතුළත් කළ දුම්බර රටා කලාල නිෂ්පාදනයේ සාම්ප්‍රදායික ශිල්පය සහ 2025 දී ඇතුළත් කළ කිතුල් මැදීම/කිතුල් කැපීමේ පාරම්පරික තාක්ෂණයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Sri Lanka – Intangible Cultural Heritage
|url=https://ich.unesco.org/en/state/sri-lanka-LK
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+ {{sronly|ශ්‍රී ලංකාවේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය}}
! style=&quot;width:220px;&quot; scope=&quot;col&quot; | උරුමය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ලියාපදිංචි කළ වර්ෂය
! style=&quot;width:180px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ඉදිරිපත් කළ රට
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | විස්තරය

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රූකඩ නාට්‍ය]]
| [[File:AmbalangodaImMuseum.jpg|150px|Ambalangoda traditional puppets]]
| 2018
| ශ්‍රී ලංකාව
| ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික නූල් රූකඩ නාට්‍ය කලාවකි. මෙය විනෝදාස්වාදය සමඟ සමාජීය හා සංස්කෘතික පණිවිඩ සම්ප්‍රේෂණය කරන අතර, විශේෂයෙන් දකුණු වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවත එන කලා සම්ප්‍රදායකි. 2018 දී UNESCO මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Rūkada Nātya, traditional string puppet drama in Sri Lanka
|url=https://ich.unesco.org/en/RL/rukada-natya-traditional-string-puppet-drama-in-sri-lanka-01370
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[දුම්බර රටා කලාල]]
| [[File:Dumbara Rata.jpg|150px|Traditional Dumbara Rata Kalala]]
| 2021
| ශ්‍රී ලංකාව
| දුම්බර ප්‍රදේශයේ සාම්ප්‍රදායිකව නිපදවන අතින් වියන ලද කලාල වර්ගයකි. ස්වභාවික ශාක තන්තු සහ පාරම්පරික වියන ක්‍රම භාවිතයෙන් නිර්මාණය කරන මෙම කලාලවල සංකීර්ණ රටා සහ සාම්ප්‍රදායික මෝස්තර දැකිය හැක. දුම්බර රටා කලාල නිෂ්පාදනයේ සාම්ප්‍රදායික ශිල්පය 2021 දී UNESCO නියෝජිත ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Traditional craftsmanship of making Dumbara Ratā Kalāla
|url=https://ich.unesco.org/en/RL/traditional-craftsmanship-of-making-dumbara-rat-kal-la-01543
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Dumbara Weaving: Sri Lankan Art, Skill &amp; Village Life
|url=https://khiri.com/dumbara-weaving/
|publisher=Khiri Travel
|date=22 June 2023
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[කිතුල් මැදීම|කිතුල් මැදීම/කිතුල් කැපීම]]
| 
[[File:Kithul treacle.jpg|75px|center|Kithul_treacle]]&lt;br&gt;[[File:Life in the jungle.jpg|150px|Kithul tapping in Sri Lanka]]
| 2025
| ශ්‍රී ලංකාව
| කිතුල් ගසෙන් පැණි රස යුෂ ලබාගැනීම සඳහා පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සම්ප්‍රේෂණය වූ සාම්ප්‍රදායික දැනුම, කුසලතා සහ තාක්ෂණික ක්‍රමවේදයන්ගෙන් සමන්විත උරුමයකි. කිතුල් ගසට නැගීම, මල් දඬු සකස් කිරීම සහ යුෂ එකතු කිරීම වැනි ක්‍රියා මෙයට ඇතුළත් වේ. 2025 දී UNESCO මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Kithul Madeema/Kithul Kapeema, an ancient indigenous technology for tapping Kithul in Sri Lanka
|url=https://ich.unesco.org/en/RL/kithul-madeema-kithul-kapeema-an-ancient-indigenous-technology-for-tapping-kithul-in-sri-lanka-02318
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
|}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

==මේ අඩවියත් බලන්න==
*[[ශ්‍රී ලංකා‍වේ ‍ලෝක උරුමයන්]]
*[[ශ්‍රී ලංකාව]]

== බාහිර සබැඳි ==
*[http://whc.unesco.org/en/list යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි ලැයිස්තුව] &amp;mdash; නිල වෙබ් අඩවිය
*[http://terre.sans.frontiere.free.fr/page_a_voir_a_faire/top_100.htm ලොව ලස්සනම ස්ථාන 100 - 95 - සීගිරිය]
*[http://www.go2srilanka.com/destinations.html ගමනාන්ත - ශ්‍රී ලංකාව - ආකර්ෂණීය ස්ථාන] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106000919/http://www.go2srilanka.com/destinations.html |date=2007-11-06 }}
*[http://www.imagesofceylon.com ග්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ පින්තූර ]

{{Sri Lanka topics}}
{{World Heritage Sites in Sri Lanka}}
{{Lists of World Heritage Sites in Asia}}

[[Category:Lists of World Heritage Sites|Sri Lanka]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ පිහිටි ලෝක උරුම අඩවි| ]]
[[Category:Lists of tourist attractions in Sri Lanka|World Heritage Sites]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ලෝක උරුම ]]</text>
      <sha1>7tngecf5lm2k88uq5736c64e04lpvio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801656</id>
      <parentid>801653</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* ලෝක මතක උරුම */</comment>
      <origin>801656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57096" sha1="jizl26b1npc5799uudb5l32omcn5d31" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{Infobox
| above = ශ්‍රී ලංකාවේ යුනෙස්කෝ උරුම ස්ථාන
| image =&lt;div style=&quot;display:flex; justify-content:center; align-items:center; gap:30px;&quot;&gt;
[[File:Emblem of Sri Lanka.svg|100px]]
&lt;br&gt;

[[File:Flag of UNESCO.svg|120px]]
&lt;/div&gt;
{{location map+ |Sri Lanka|float=right|width=270 |caption=ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක උරුම ස්ථාන පිහිටීම (හරිත තිත් ස්වභාවික ස්ථාන වේ, රතු තිත් සංස්කෘතික ස්ථාන වේ)|alt=Map of Sri Lanka with locations of World Heritage Sites |places=
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.30|N|long=80.64 |E|label=[[මහනුවර]] | position=left}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.9569|N|long=80.7597 |E|label=[[සීගිරිය]] | position=top}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=8.35|N|long=80.38 |E|label=[[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරය]] | position=right}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.05|N|long=80.22 |E|label=[[ගාලු කොටුව]] | position= bottom}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.933333|N|long=81.0 |E|label=[[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය]] | position=right}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.85|N|long=80.65 |E|label=[[රන්ගිරි දඹුලු ගල් විහරය]] | position=left}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.416667|N|long=80.5 |E|label=[[සිංහරාජ රක්ෂිතය]] | position=bottom|mark=Green pog.svg}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=7.45|N|long=80.8 |E|label=[[දුම්බර කඳුවැටිය]] | position=right|mark=Green pog.svg}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.813056 |long=80.484444|label=[[ශ්‍රී පාද කඳුවැටිය ආශ්‍රිත වනගත අභයභූමිය|ශ්‍රී පාද අභයභූමිය]] | position=left|mark=Green pog.svg}}
{{location map~ |Sri Lanka|lat=6.8  |long=80.8|label=[[හෝර්ටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය|හෝර්ටන් තැන්න]] | position=right|mark=Green pog.svg}}
}}
| header1 = සංඛ්‍යාත්මක තොරතුරු
| label1 = ලෝක උරුම ස්ථාන
| data1 =  8
| label2 = 
[[File:UNESCO World Heritage Convention Logo.svg|50px]]&lt;br&gt;ලෝක උරුම ස්ථාන 
| data2 ='''  8'''
| label3 = 
[[File:Man and the Biosphere Programme Logo.svg|40px]]&lt;br&gt;මිනිසා සහ ජෛවගෝල රක්ෂිත 
| data3 = ''' 4'''
| label4 = 
[[File:Unesco Memory of the World Logo (English).png|50px]]&lt;br&gt;ලෝක මතක උරුම 
| data4 = ''' 5'''
| label5 = 
[[File:Logo Unesco Intangible Cultural Heritage 02.svg|50px]]&lt;br&gt;
අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම 
| data5 = ''' 3'''
| label6= 
[[File:Geopark logo.png|50px]]&lt;br&gt;ගෝලීය භූ උද්‍යාන 
| data6 = '''0'''
| label7 = 
{{CSS image crop
| Image = Logotipo oficial de Granada Ciudad Creativa de la Unesco en Literatura.jpg
| bSize = 100
| cWidth = 50
| cHeight = 50
| oTop = 0
| oLeft = 50
}}
නිර්මාණශීලි නගර ජාල
| data7 =''' 0'''
| label8 = ලෝක උරුම පළමු ලියාපදිංචිය
| data8 = වර්ෂ 1982
| label9 = ලෝක උරුම නවතම ලියාපදිංචිය
| data9 = වර්ෂ 2010
}}
[[යුනෙස්කෝ|එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක හා සංස්කෘතික සංවිධානය]] (UNESCO) විසින් 1972 දී පිහිටුවන ලද යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම සම්මුතියට අත්සන් තබා ඇති රටවල් විසින් නම් කරන ලද කැපී පෙනෙන විශ්වීය [[සංස්කෘතික උරුමයන්|සංස්කෘතික]] හෝ [[ස්වාභාවික උරුමයන්]] සහිත [[යුනෙස්කෝ ලෝක ‍උරුම අඩවි|ලෝක උරුම ස්ථාන]] නම් කරයි.&lt;ref name=&quot;convention&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=21 September 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt; සංස්කෘතික උරුමයන් යනු ස්මාරක (වාස්තු විද්‍යාත්මක කෘති, ස්මාරක මූර්ති හෝ සෙල්ලිපි වැනි), ගොඩනැගිලි කණ්ඩායම් සහ ස්ථාන (පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන ඇතුළුව) වලින් සමන්විත වේ. විද්‍යාව, සංරක්ෂණය හෝ ස්වාභාවික සුන්දරත්වය යන දෘෂ්ටි කෝණයෙන් වැදගත් වන ස්වාභාවික ලක්ෂණ (භෞතික හා ජීව විද්‍යාත්මක සැකැස්මන්ගෙන් සමන්විත), භූ විද්‍යාත්මක හා භෞතික විද්‍යාත්මක සැකැස්ම (වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සතුන් සහ ශාක විශේෂවල වාසස්ථාන ඇතුළුව) සහ ස්වාභාවික ස්ථාන ස්වාභාවික උරුමයන් ලෙස අර්ථ දැක්වේ.[[ශ්‍රී ලංකාව]] 1980 ජුනි 6 වන දින සම්මුතිය අනුමත කළේය.&lt;ref name=&quot;Sri Lanka2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519120812/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |archive-date=19 May 2021 |access-date=27 March 2022 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;යුනෙස්කෝ සම්මුතිය අනුව ප්‍රධාන උරුම කාණ්ඩ හතරක් වන අතර එක් එක් කාණ්ඩ යටතේ උරුමය කළමණාකරණය කිරීම සිදුවේ.එම කාණ්ඩ නම්,

*ලෝක උරුම ස්ථාන
*ජෛවගෝල රක්ෂිත
*ලෝක මතක උරුම
*අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම
*යුනෙස්කෝ ගෝලීය භූ උද්‍යාන
*යුනෙස්කෝ නිර්මාණශීලි නගර ජාල&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;

වර්තමානය වන විට, ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක උරුම ස්ථාන අටක් ලැයිස්තුවේ ඇත. පළමු ස්ථාන තුන වන [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව පුරාණ නගරය]], [[සීගිරිය- පුරාණ නගරය|සීගිරිය පුරාණ නගරය]] සහ [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුර පූජනීය නගරය]] 1982 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී. මෑත කාලීන ස්ථානය වන ශ්‍රී ලංකාවේ [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම්|මධ්‍යම කඳුකරය]] 2010 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී. මධ්‍යම කඳුකරය සහ [[සිංහරාජ වනාන්තරය|සිංහරාජ වන රක්ෂිතය]] ස්වාභාවික ස්ථාන වන අතර අනෙක් හය සංස්කෘතික වේ. ඊට අමතරව, ශ්‍රී ලංකාවේ තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ස්ථාන හයක් ඇත.

ඊට අමතරව ජෛවගෝල රක්ෂිත 4 ක්,ලෝක මතක උරුම 5 ක් සහ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම 3 ක් ද යුනෙස්කෝ සම්මුතිය යටතේ ශ්‍රී ලංකාවට හිමිව පවතී.කෙසේ නමුත් ගෝලීය භූ උද්‍යාන හෝ නිර්මාණශිලී නගර ජාල යන යුනෙස්කෝ කාණ්ඩ ඔස්සේ කිසිඳු උරුමයක් ශ්‍රී ලංකාව සතුව නොපවතී.ඊට අමතරව 1983–1989 කාලය තුළ ලෝක උරුම කමිටුවේ සාමාජිකයෙකු ලෙස රට සේවය කළේය.ශ්‍රී ලංකාව තුළ යුනෙස්කෝව සම්බන්ධීකරණය කිරීම,ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වගකිව යුතු නිල රාජ්‍ය ආයතය වශයෙන් 1949 දී පිහිටුවන ලද සහ 2024 අංක 38 දරණ යුනෙස්කෝව සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොමිෂන් සභා පනත යටතේ පිහිටුවන ලද '''&quot;යුනෙස්කෝව සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොමිෂන් සභාව (Sri Lanka National Commission for UNESCO)&quot;''' කටයුතු කරනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;Sri Lanka4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519120812/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |archive-date=19 May 2021 |access-date=27 March 2022 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;

== ලෝක උරුම ස්ථාන ==
යුනෙස්කෝව [[ලෝක උරුම අඩවිය#තේරීමේ නිර්ණායක|නිර්ණායක දහයක්]] යටතේ අඩවි ලැයිස්තුගත කරයි; සෑම ප්‍රවේශයක්ම අවම වශයෙන් එක් නිර්ණායකයක්වත් සපුරාලිය යුතුය. නිර්ණායක i සිට vi දක්වා සංස්කෘතික වන අතර vii හරහා x ස්වභාවික වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=12 June 2016|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
{{clear}}

{|class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; 
|-
|+ {{sronly|World Heritage Sites }}
! style=&quot;width:100px;&quot; scope=&quot;col&quot; | අඩවිය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ස්ථානය ([[Provinces of Sri Lanka|පලාත]])
! style=&quot;width:50px;&quot; scope=&quot;col&quot; | වර්ශය
! style=&quot;width:60px;&quot; scope=&quot;col&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}}
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;| විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[අනුරාධපුර (පෞරාණික නගරය)|අනුරාධපුර පූජනීය නගරය]]
| [[File:Ruwanweli Maha Seya - Anuradhapura.jpg|150px|Ruwanweli_Maha_Seya_-_Anuradhapura]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරුමැද]]
| 1982
| 200; ii, iii, vi (සංස්කෘතික)
| අනුරාධපුරය ශ්‍රී  ලංකා‌වේ අගනුවරක්ව පැවති අතර අදටත් ශ්‍රී ලාංකීය ශිෂ්ඨාචාර‍යේ සුරැකිව පවතින නටබුන් සදහා ලෝක ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. අනුරාධපුරය නගරය මුල් කරගත් ශිෂ්ඨාචාරය ආසියා‍වේ පැවති විශිෂ්ඨත ම එකකි. දැනට එක්සත් ජාතින්  ‍ලෝක උරුමයක් වන මෙය වර්තමාන අගනුවර වන ‍කොළඹ සිට කි.මී. 205 උතුරින්, උතුරු මැද පළාත මල්වතු ඔය ඉවුර මුල් කර‍ගෙන පිහිටා ති‍බේ. ක්‍රි.පූ 4 වන සියව‍සේ ආරම්භ වූ අනුරාධපුර රාජධානිය, 11 වන සියවස දක්වා ම දකුණු ආසිය‍‍වේ ස්ථාවරත ම ‍‍දේශපාලන හා ආර්ථීක මධ්‍යස්ථනයක් ‍ලෙස වැජඹුණි.‍ බෞද්ධ ලෝකයට පූජනීය නගරයක් වූ, වර්ග කි.මි. 40 පුරා විහිදුනු ‍‍බෞද්ධ ආරාම පිහිටා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/152972|title=Sacred City of Anuradhapura: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705150829/https://whc.unesco.org/document/152972|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/200/|title=Sacred City of Anuradhapura|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707093013/http://whc.unesco.org/en/list/200|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය]] 
| [[File:Polonnaruwa Vatadage.jpg|150px|alt=Ruins of a Buddhist temple]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරුමැද]]
| 1982
| 201; i, iii, vi (සංස්කෘතික)
|චෝල ආක්‍රමණිකයින් පරදවා පළමුවන විජයබා රජු විසින් අගනුවර කර ගත් ‍පොළොන්නරුව ලංකා‍වේ ‍දෙවන පැරණිතම නගරයයි. එනමුත් ‍පොළොන්නරු රාජධානි‍යේ වැදගත්ම චරිතය වන්නේ ඔහුගේ මුනුබුරු මහා පරාක්‍රමබාහු රජුය. කෙටි චෝල පාලන සමයේ දී ‍මෙම නගරය ජනනාත මංගලම් ‍ලෙස ද හදුන්වා ති‍බේ. එ‍හෙත් ඉන් පසු පත් වූ පාලකයින්‍ අතරින් නිශ්ශංකමල්ල රජු හැරුණු විට පත් වූ අ‍නෙක් පාලකයින් එතරම් සාර්ථක ‍නොවූහ. එම රජවරු ඇති කර ගත් දකුණු ඉන්දියානු විවාහ සම්බන්ධතා පසු කාලීනව ඇති වූ දකුණු ඉන්දියානු ආක්‍රමණවලට ද රාජධානිය දඹ‍දෙණියට සංක්‍රමණය වීමටද හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/152973|title=Ancient City of Polonnaruwa: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=28 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828103509/https://whc.unesco.org/document/152973|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/201/|title=Ancient City of Polonnaruwa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=28 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828103437/https://whc.unesco.org/en/list/201/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[සීගිරිය]]
| [[File:Sigiriya.jpg|150px|alt=A large granite rock with people walking toward it]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]]
| 1982
| 202; ii, iii, iv (සංස්කෘතික)
| සීගිරිය ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි පුරාණ නගර හා පර්වත බලකොටු සංකීර්ණයකි. මෙය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 වන සියවසේදී පළමුවන කාශ්‍යප රජු විසින් තම රාජකීය අගනුවර සහ මාළිගා සංකීර්ණය ලෙස සංවර්ධනය කරන ලද බව පිළිගැනේ. කාශ්‍යප රජුගේ පාලන සමයෙන් පසු සීගිරිය බෞද්ධ ආරාමයක් ලෙස භාවිතයට පත් වූ අතර, පසුකාලීනව එය අතහැර දමන ලදී.සීගිරි පර්වතයේ මුදුනෙහි රාජකීය මාළිගා සංකීර්ණයක නටබුන් පිහිටා ඇති අතර, එහි පහළ ප්‍රදේශවල සැලසුම්ගත උද්‍යාන, දිය අගල්, පවුරු සහ විවිධ ගොඩනැගිලිවල නටබුන් දැකගත හැකිය. සීගිරියේ ප්‍රධාන අංග අතර සිංහ දොරටුව, ප්‍රසිද්ධ බිතුසිතුවම් සහ කැටපත් පවුර විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි. ජල උද්‍යාන, පර්වත උද්‍යාන සහ ටෙරස් උද්‍යාන ඇතුළු එහි භූදර්ශන සැලසුම්කරණය පුරාණ ශ්‍රී ලාංකික ඉංජිනේරු හා කලාත්මක දක්ෂතාව පිළිබිඹු කරයි. සීගිරිය 1982 වසරේදී යුනෙස්කෝව විසින් ලෝක උරුම ස්ථානයක් ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/152974|title=Ancient City of Sigiriya: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705132910/https://whc.unesco.org/document/152974|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/202/|title=Ancient City of Sigiriya|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806053436/https://whc.unesco.org/en/list/202|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[මහනුවර]] පූජනීය නගරය 
| [[File:SL Kandy asv2020-01 img33 Sacred Tooth Temple.jpg|150px|alt=A Buddhist temple in white stone and a flag in front]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]]
| 1988
| 450; iv, vi (සංස්කෘතික)
| මහනුවර නගරයේ පිහිටා ඇති පූජනීය ස්ථානයක් වන දළදා මාලිගා‍වේ බුදුන් වහන්‍‍සේගේ දන්ත ධාතුව තැන්පත් කර ඇත. රාජ්‍ය ‍දේශපාලන වැදගත් සංකේතයක් වන දන්ත ධාතූන් වහන්සේගේ හිමිකරු ර‍ටෙහි පාලකයා බව සැලකෙන මතයක් පුරාණ කාල‍යේ සිටම පවති. වර්ෂ 1592 සිට 1815 දක්වා කාල සීමාවෙහි දී ලංකාවේ අගනුවර ලෙස මහනුවර පැවති අතර දළදා මාලිගාව නිසාවෙන් මහනුවර නගරය එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කරනු ලැබීය. වසරකට වරක් ආගමික වතාවත් පැවැත්වී‍මේ අවස්ථාව අස්ගිරි මල්වතු ‍දෙපාර්ශවය අතර හුවමාරු ‍වේ. ත්‍රස්තවාදි ප්‍රහාරයකින් හානි සිදු වුවද දැන් සම්පුර්ණයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/153507|title=Sacred City of Kandy: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705171904/https://whc.unesco.org/document/153507|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/450/|title=Sacred City of Kandy|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=1 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220801225441/https://whc.unesco.org/en/list/450|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[සිංහරාජ රක්ෂිතය]]
| [[File:20160128 Sri Lanka 4107 Sinharaja Forest Reserve sRGB (25468886730).jpg|150px|alt=Look at a rain forest from above]]
| [[Sabaragamuwa Province|සබරගමු පලාත]] සහ [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණූ පලාත]]
| 1988
| 405; ix, x (ස්වභාවික)
| ශ්‍රී  ලංකා‌වේ  ව‍න උද්‍යානයක් වන සිංහරාජ වනය, යුනෙස්කෝව මගින් ‍ජෛව ගෝලීය රක්ෂිතයක් හා ලෝක උරුමයක් ‍ලෙස නම් කර ති‍බේ. නො ඉදුල් වැසි වනාන්තරයක් වන ‍මෙය, ළඟා වීමට ඇති අපහසු බව නිසා ම දැව කර්මාන්ත‍යේ ග්‍රහණ‍යෙන් මිදී ඇත. ‍මෙය 1889 දී ලෝක උරුමයක් ද 1978 දී ලෝක උරුමයක් ද ලෙස ද නම් කර තිබේ. නැගෙනහිර - බටහිර දිශා ඔස්සේ කි.මි. 21 ද උතුරු- නැගෙනහිර දිශා ඔස්සේ කි.මි. 7 පමණක් වුව ද ඉතා සරු ‍ජෛව විවිධත්වයකට සහ ආ‍වේනික වි‍ශේෂ (කෘමීන්, ශාක, උරගයන්, පක්ෂීන් සහ ක්ෂීර‍පායීන්) රැසකට ‍සෙවණ සපයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/405/|title=Sinharaja Forest Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=2 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220802042303/https://whc.unesco.org/en/list/405|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ගාලු කොටුව|පැරණි ගාලු නගරය සහ එහි බලකොටු]]
|[[File:Galle Fort.jpg|150px|alt=Aerial photo of Galle fort]]
|[[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු පලාත]]
| 1988
| 451; iv (සංස්කෘතික)
| ගාල්ල, ශ්‍රී  ලංකා‌වේ නිරිතදිග ‍වෙරළ තීර‍යේ ‍කොළඹ සිට කි.මි. 119 දුරින් පිහිටි නගරයකි. පෘතුගීසීන් පැමිණීමට ‍පෙර 16 වන සියව‍සේ දී ධීවර වරායක් ලෙස පැවති මෙය එවකට ගිම්මතිත්ත ‍ලෙස හදුන්වා ඇත. (ඉබන්බතුතා ක්වලි (Qali) ලෙස හදුන්වා ති‍බේ.) 18 වන සියව‍සේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයින් කොළඹ ප්‍රධාන වරාය ‍ලෙස සැලකීමට ‍පෙර ගාල්ල එහි දියුණු‍වේ උපරිමයට එළඹ තිබිණ. 2004.12.26 දින ඇති වු සුනාමි උවදුරින් නගරයට හානි සිදු වූ අතර දහස් ගනණක් ජීවිතක්ෂයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/document/153511|title=Old Town of Galle and its Fortifications: Advisory Body Evaluation (ICOMOS) / Évaluation de l'organisation consultative (ICOMOS)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705121023/https://whc.unesco.org/document/153511|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/451/|title=Old Town of Galle and its Fortifications|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=2 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220802020044/https://whc.unesco.org/en/list/451|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රන්ගිරි දඹුලු ගල් විහරය]] 
| [[File:Dambulla-buddhastupa.jpg|150px|alt=Stupa with sitting Buddhas around it in a cave with painted walls]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම පලාත]]
| 1991
| 561; i, iv (සංස්කෘතික)
| දඹුලු ‍ලෙන් විහාරය (රන්ගිරි දඹුලු ගල් විහාරය) රට මැද භාගයට වන්නට පිහිටි, ලෝක උරුමයක් ‍ලෙස නම් කර ඇති ස්ථානයකි.  ‍කොළඹින් කි.මි. 148 නැ‍ගෙනහිරින්ද මහනුවරින් කි.මි. 72 උතුරින්ද පිහිටා ඇති ‍මෙය ඉතා ‍හොදින් සුරැකිව ඇති විහාර සංකීර්ණයකි. තැනිතලාවෙන් මි.160 උසින් පිහිටි පර්වතයක, 80 ට අධික ‍ලෙන් සංඛ්‍යාවක් පවතින අතර ‍ලෙන් පහක් ආශ්‍රිතව විහාර අංගනය පිහිටා ඇත. බුද්ධ චරිතයට අදාළ ස්තූප සහ බිතු සිතුවම් නිසා ‍මෙම විහාරය ලෝක ප්‍රසිද්ධියට පත් වී ඇත. බුද්ධ ස්තූප 153, සිංහල රජුන්ගේ ප්‍රතිමා 3 සහ දැව ප්‍රතිමා 4 ක් වර්ග මි. 2100 ප්‍ර‍දේශයක පිහිටා ති‍බේ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/561|title=Rangiri Dambulla Cave Temple|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226001422/http://whc.unesco.org/en/list/561|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම්]] 
| [[File:Sri Pada 02.jpg|150px|alt=A mountain from far]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම පලාත]] සහ [[Sabaragamuwa Province|සබරගමුව පලාත]]
| 2010
| 1203; ix, x (ස්වභාවික)
| ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම් ලෝක උරුම දේපළ කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ: [[Peak Wilderness Protected Area|කඳු මුදුන වන සංරක්ෂණ ප්‍රදේශය]], [[Horton Plains National Park|හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානය]] සහ [[Knuckles Conservation Forest|නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]. මෙම කඳුකර වනාන්තර අසාමාන්‍ය පරාසයක ආවේණික ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ සඳහා වාසස්ථාන සපයන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වය සඳහා විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි. ශ්‍රී ලංකා දිවියා, බටහිර දම් පැහැති මුහුණැති කොළ වඳුරා සහ හෝර්ටන් තැන්න සිහින් ලෝරිස් වැනි තර්ජනයට ලක්වූ විශේෂද මෙහි දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1203|title=Central Highlands of Sri Lanka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=3 October 2026}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1203|title=Central Highlands of Sri Lanka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=26 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226001427/http://whc.unesco.org/en/list/1203|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

=== තාවකාලික ලැයිස්තුව ===
ලෝක උරුම ලැයිස්තුවේ ලියා ඇති ස්ථාන වලට අමතරව, සාමාජික රටවලට නම් කිරීම සඳහා සලකා බැලිය හැකි තාවකාලික ස්ථාන ලැයිස්තුවක් පවත්වා ගත හැකිය. ලෝක උරුම ලැයිස්තුව සඳහා නාමයෝජනා පිළිගනු ලබන්නේ එම ස්ථානය කලින් තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ලැයිස්තුගත කර ඇත්නම් පමණි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |title=Tentative Lists |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=7 October 2010 |archive-date=1 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401104537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;වර්තමානය වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ තාවකාලික ලැයිස්තුවේ අඩවි හයක් ඇත.&lt;ref name=&quot;Sri Lanka&quot;&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519120812/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lk |archive-date=19 May 2021 |access-date=27 March 2022 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; 

|+ {{sronly|Tentative sites }}
! style=&quot;width:100px;&quot; scope=&quot;col&quot; | අඩවිය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ස්ථානය ([[Provinces of Sri Lanka|පලාත]])
! style=&quot;width:50px;&quot; scope=&quot;col&quot; | වර්ශය
! style=&quot;width:60px;&quot; scope=&quot;col&quot; data-sort-type=&quot;number&quot;| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}}
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;| විස්තරය
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] 
| 
| [[Eastern Province, Sri Lanka|නැගෙනහිර]]
| 2006
| ii, v (සංස්කෘතික)
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5083/|title=Seruwila Mangala Raja Maha Vihara|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511225957/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5083/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ශ්‍රී ලංකාවේ මහවැලි ගඟ දිගේ සේරුවිල සිට ශ්‍රී පාදය පුරාණ වන්දනා මාර්ගය
| [[File:Adam's Peak - January 2020.jpg|150px|alt=A conical mountain]]
| අඩවි කිහිපයක්
| 2010
| ii, iii, vi (සංස්කෘතික)
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5531/|title=Seruwila to Sri Pada (Sacred Foot Print Shrine), Ancient pilgrim route along the Mahaweli river in Sri Lanka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511225958/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5531/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය|රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතයේ පිහිටි පුරාණ ආරියකර විහාරය]]
| [[File:Rajagala Archaeological Site 1.jpg|150px|alt=Temple ruins with several pillars standing]]
| [[Eastern Province, Sri Lanka|නැගෙනහිර]]
| 2020
| i, iii, iv (සංස්කෘතික)
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/|title=Ancient Ariyakara Viharaya in the Rajagala Archaeological Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 August 2022|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511225957/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6454/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ භාවනා ආරාම (පධානඝර)]]
| [[File:A resting place in Ritigala.jpg|150x150px|alt=A resting place in the Ritigala monastery]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද]], [[North Western Province, Sri Lanka|වයඹ]]
| 2024
| iii, iv, v (සංස්කෘතික)
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 June 2024 |title=Buddhist Meditation Monasteries of Ancient Sri Lanka |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6774/ |access-date=30 June 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ශ්‍රී ලංකාවේ තේ සංස්කෘතික භූ දර්ශනය]]
| [[File:Tea plantation Haputale.jpg|150px|alt=Tea plantation (Dambatenne estates) at about 1800&amp;nbsp;m above sea level in Haputale, Hill Country]]
| [[Central Province, Sri Lanka|මධ්‍යම]], [[Uva Province, Sri Lanka|ඌව]]
| 2025
| iv, v, vi(සංස්කෘතික)
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 2025 |title=Sri Lanka’s Tea Cultural Landscape|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6888/|access-date=09 October 2025 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රිටිගල ස්වාභාවික දැඩි රක්‍ෂිතය|රිටිගල දැඩි ස්වභාව රක්ෂිතය]] 
| [[File:Pathway to Ritigala Monastery -SriLanka.png|center|150px]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද]]
| 2026
| xii,ix,x(ස්වභාවික)
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 March 2026 |title=Ritigala Strike Nature Reserve|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7008/|access-date= 15 June 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;
|}

==මිනිසා සහ ජෛවගෝල රක්ෂිත ==
යුනෙස්කෝවේ මිනිසා සහ ජෛවගෝල වැඩසටහන (Man and the Biosphere Programme – MAB) යනු මිනිසා සහ ස්වාභාවික පරිසරය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය තිරසාර ලෙස පවත්වාගෙන යාම අරමුණු කරගත් ජාත්‍යන්තර වැඩසටහනකි. මෙම වැඩසටහන යටතේ ස්වාභාවික පරිසර පද්ධති, ජෛව විවිධත්වය සහ ස්වාභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය කිරීමත්, ඒ සමඟ ප්‍රාදේශීය ජනතාවගේ තිරසාර සංවර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීමත් සඳහා ජෛවගෝල රක්ෂිත (Biosphere Reserves) නම් ප්‍රදේශ හඳුනාගෙන නම් කරනු ලැබේ.ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට ජෛවගෝල රක්ෂිත ස්ථාන 4 ක් පවතී.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=What are biosphere reserves?
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/wnbr/about
 |website=UNESCO
 |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+ {{sronly|ශ්‍රී ලංකාවේ යුනෙස්කෝ ජෛවගෝල රක්ෂිත}}
! style=&quot;width:180px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ජෛවගෝල රක්ෂිතය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:120px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ස්ථානය
! style=&quot;width:70px;&quot; scope=&quot;col&quot; | නම් කළ වර්ෂය
! style=&quot;width:100px;&quot; scope=&quot;col&quot; | වර්ග ප්‍රමාණය
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | විස්තරය

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[හුරුලු වන රක්ෂිතය|හුරුලු ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
|
[[File:Hurulu Eco Park 03.JPG|150px|Hurulu_Eco_Park_03]]
| [[North Central Province, Sri Lanka|උතුරු මැද පළාත]]
| 1977
| 69,641 හෙක්ටයාර්
| ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයට අයත් සදාහරිත වනාන්තර පරිසර පද්ධතියක් වන මෙය අලි ඇතුළු විවිධ වනජීවීන් සඳහා වැදගත් වාසස්ථානයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Hurulu
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/list
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[සිංහරාජ වනාන්තරය|සිංහරාජ ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
| [[File:20160128 Sri Lanka 4132 Sinharaja Forest Preserve sRGB (25674474901).jpg|150px|alt=Sinharaja rainforest]]
| [[Sabaragamuwa Province|සබරගමුව]], [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු]]
| 1978
| 29,830 හෙක්ටයාර්
| ශ්‍රී ලංකාවේ පහතරට තෙත් කලාපයේ ඉතිරිව ඇති විශාලතම අඛණ්ඩ සදාහරිත වැසි වනාන්තර ප්‍රදේශය වන මෙය ශාක හා සත්ව විශේෂවල ඉහළ ආවේණිකත්වය හේතුවෙන් විශේෂ සංරක්ෂණ වැදගත්කමක් දරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Sinharaja
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/sinharaja
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[කන්නෙලිය වන රක්ෂිතය|කන්නෙලිය–දෙදියගල–නාකියාදෙනිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
| 
[[File:Raining in kanneliya forest.jpg|150px|Raining_in_kanneliya_forest]]
| [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු පළාත]]
| 2004
| 25,393 හෙක්ටයාර්
| කන්නෙලිය, දෙදියගල සහ නකියාදෙනිය යන එකිනෙකට සම්බන්ධ වනාන්තර ප්‍රදේශවලින් සමන්විත මෙම ජෛවගෝල රක්ෂිතය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු තෙත් කලාපයේ වැදගත් ජෛව විවිධත්ව හා ආවේණික විශේෂ සංරක්ෂණ ප්‍රදේශයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Kanneliya-Dediyagala-Nakiyadeniya
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/kanneliya-dediyagala-nakiyadeniya
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[බූන්දල ජාතික වනෝද්‍යානය|බූන්දල ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]
| [[File:Three Elephants.jpg|150px|Three_Elephants]]
| [[Southern Province, Sri Lanka|දකුණු පළාත]]
| 2005
| 18,242 හෙක්ටයාර්
| ශ්‍රී ලංකාවේ එකම වෙරළබඩ ජෛවගෝල රක්ෂිතය වන මෙය තෙත්බිම්, කලපු, වෙරළ සහ වියළි කලාපීය වනාන්තර ඇතුළු විවිධ පරිසර පද්ධතිවලින් සමන්විත වන අතර, සංක්‍රමණික හා දේශීය පක්ෂීන් සඳහා වැදගත් වාසස්ථානයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Bundala
 |publisher=UNESCO Man and the Biosphere Programme
 |url=https://www.unesco.org/en/mab/bundala
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
|}

== ලෝක මතක උරුම ==

'''යුනෙස්කෝවේ ලෝක මතක වැඩසටහන''' ({{lang-en|Memory of the World Programme}}) යනු ලෝකයේ වැදගත් '''ලේඛනමය උරුම''' සංරක්ෂණය කිරීම, ඒවාට ප්‍රවේශය පුළුල් කිරීම සහ ඒවායේ වැදගත්කම පිළිබඳ මහජන දැනුවත්භාවය වැඩි කිරීම අරමුණු කරගත් යුනෙස්කෝ වැඩසටහනකි. මෙම වැඩසටහන 1992 දී ආරම්භ කරන ලද අතර, ජාත්‍යන්තර වැදගත්කමක් සහිත ලේඛනමය උරුමයන් '''යුනෙස්කෝ ලෝක මතක ලේඛනය''' වෙත ඇතුළත් කරනු ලැබේ.2025 වන විට ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධ ලේඛනමය උරුමයන් පහක් යුනෙස්කෝවේ ලෝක මතක උරුම ලේඛනයට ඇතුළත් කර තිබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title=Memory of the World: About the programme
 |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/about
 |website=UNESCO
 |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
 |access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+ {{sronly|ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධ යුනෙස්කෝ ලෝක මතක උරුම}}
! style=&quot;width:220px;&quot; scope=&quot;col&quot; | උරුමය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ලියාපදිංචි කළ වර්ෂය
! style=&quot;width:180px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ඉදිරිපත් කළ රට/රටවල්
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | විස්තරය

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමේ ලේඛන]]
| 
[[File:Dutch Coat of Arms Galle.jpg|150px|Dutch_Coat_of_Arms_Galle]]
| 2003
| ඉන්දියාව, ඉන්දුනීසියාව, නෙදර්ලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව සහ ශ්‍රී ලංකාව
| ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම (VOC) සම්බන්ධ ලේඛනාගාර එකතුවකි. එය ආසියාව හා අනෙකුත් ප්‍රදේශවල යටත්විජිත සහ වෙළඳ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් ලේඛනමය උරුමයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Archives of the Dutch East India Company
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/list
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ඉන්දියානු සාගර සුනාමි ලේඛන]]
| [[File:2004 Indian Ocean earthquake - affected countries.png|150px|2004_Indian_Ocean_earthquake_-_affected_countries]]
| 2017
| ඉන්දුනීසියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව
| 2004 ඉන්දියානු සාගර සුනාමි ව්‍යසනය හා ඊට අදාළ සිදුවීම්, ප්‍රතිචාර සහ බලපෑම් සම්බන්ධ ලේඛනමය ද්‍රව්‍ය එකතුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=The Indian Ocean Tsunami Archives
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/list
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[මහාවංශය]]
|[[File:Palm-leaf manuscript of Atthakatha.jpg|150px|alt=ශ්‍රී ලංකාවේ පුස්කොළ අත්පිටපතක්]]
| 2023
| ශ්‍රී ලංකාව
| ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ. 6 වන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 1815 දක්වා කාලය ආවරණය කරන වැදගත් ඓතිහාසික වංශකථාවකි. එය දකුණු ආසියාවේ ඉතිහාසය සහ බුද්ධාගම පිළිබඳ වැදගත් ලේඛනමය මූලාශ්‍රයකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Mahavamsa, the Great Chronicle of Sri Lanka
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/mahavamsa-great-chronicle-sri-lanka-covering-period-6th-century-bce-1815-ce
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[පානදුරාවාදය|1873 පානදුරාවාදයට අදාළ ලේඛන]]
|[[File:Venerable Migettuwatte Gunananda Thera (1823-1890).jpg|100px|center|alt=පානදුරාවාදයට සහභාගී වූ මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි]]
&lt;br&gt;
[[File:Ola Scriptures And Art Works Of Venerable Migettuwatte Gunananda Thera.jpg|150px|center|alt=මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමියන්ට අදාළ පුස්කොළ ලේඛන]]
| 2025
| ශ්‍රී ලංකාව
| 1873 දී පැවැත්වුණු පානදුරාවාදයට අදාළ ලේඛන හතරක එකතුවකි. බෞද්ධ හා ක්‍රිස්තියානි නායකයන් අතර පැවති ආගමික සංවාදය සහ ඊට අදාළ ලිපි හුවමාරු මෙම ලේඛනවලට ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Documents Connected with the Pānadurā Vādaya (The Great Debate of Panadura) in 1873
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/register2025
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය]]
| [[File:Gall Trilingual Inscription.jpg|150px|alt=ගාල්ල ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය]]
| 2025
|  චීනය සහ ශ්‍රී ලංකාව
| චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂාවලින් සමන්විත ඓතිහාසික සෙල්ලිපියකි. එය සෙල්ලිපිය පිහිටවූ තැනැත්තන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදය වෙත සිදු කල පූජාවන් මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය ඇතුළු ආසියානු කලාපය අතර පැවති ඓතිහාසික සම්බන්ධතා පිළිබඳ වැදගත් සාක්ෂියකි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya)
|url=https://www.unesco.org/en/memory-world/list
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
|}

== අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය යනු පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සම්ප්‍රේෂණය වන සාම්ප්‍රදායික දැනුම, කුසලතා, රංග කලාවන්, ශිල්පීය සම්ප්‍රදායන් සහ සංස්කෘතික භාවිතයන්ගෙන් සමන්විත උරුමයකි. UNESCO හි [[මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුව|මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුවට]] ශ්‍රී ලංකාවට අදාළ අංග තුනක් ඇතුළත් කර ඇත. ඒවා නම් 2018 දී ඇතුළත් කළ රූකඩ නාට්‍ය, 2021 දී ඇතුළත් කළ දුම්බර රටා කලාල නිෂ්පාදනයේ සාම්ප්‍රදායික ශිල්පය සහ 2025 දී ඇතුළත් කළ කිතුල් මැදීම/කිතුල් කැපීමේ පාරම්පරික තාක්ෂණයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Sri Lanka – Intangible Cultural Heritage
|url=https://ich.unesco.org/en/state/sri-lanka-LK
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+ {{sronly|ශ්‍රී ලංකාවේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය}}
! style=&quot;width:220px;&quot; scope=&quot;col&quot; | උරුමය
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:150px;&quot; scope=&quot;col&quot; | පිංතූරය
! style=&quot;width:80px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ලියාපදිංචි කළ වර්ෂය
! style=&quot;width:180px;&quot; scope=&quot;col&quot; | ඉදිරිපත් කළ රට
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | විස්තරය

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[රූකඩ නාට්‍ය]]
| [[File:AmbalangodaImMuseum.jpg|150px|Ambalangoda traditional puppets]]
| 2018
| ශ්‍රී ලංකාව
| ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික නූල් රූකඩ නාට්‍ය කලාවකි. මෙය විනෝදාස්වාදය සමඟ සමාජීය හා සංස්කෘතික පණිවිඩ සම්ප්‍රේෂණය කරන අතර, විශේෂයෙන් දකුණු වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවත එන කලා සම්ප්‍රදායකි. 2018 දී UNESCO මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Rūkada Nātya, traditional string puppet drama in Sri Lanka
|url=https://ich.unesco.org/en/RL/rukada-natya-traditional-string-puppet-drama-in-sri-lanka-01370
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[දුම්බර රටා කලාල]]
| [[File:Dumbara Rata.jpg|150px|Traditional Dumbara Rata Kalala]]
| 2021
| ශ්‍රී ලංකාව
| දුම්බර ප්‍රදේශයේ සාම්ප්‍රදායිකව නිපදවන අතින් වියන ලද කලාල වර්ගයකි. ස්වභාවික ශාක තන්තු සහ පාරම්පරික වියන ක්‍රම භාවිතයෙන් නිර්මාණය කරන මෙම කලාලවල සංකීර්ණ රටා සහ සාම්ප්‍රදායික මෝස්තර දැකිය හැක. දුම්බර රටා කලාල නිෂ්පාදනයේ සාම්ප්‍රදායික ශිල්පය 2021 දී UNESCO නියෝජිත ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Traditional craftsmanship of making Dumbara Ratā Kalāla
|url=https://ich.unesco.org/en/RL/traditional-craftsmanship-of-making-dumbara-rat-kal-la-01543
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Dumbara Weaving: Sri Lankan Art, Skill &amp; Village Life
|url=https://khiri.com/dumbara-weaving/
|publisher=Khiri Travel
|date=22 June 2023
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

|-
! scope=&quot;row&quot; | [[කිතුල් මැදීම|කිතුල් මැදීම/කිතුල් කැපීම]]
| 
[[File:Kithul treacle.jpg|75px|center|Kithul_treacle]]&lt;br&gt;[[File:Life in the jungle.jpg|150px|Kithul tapping in Sri Lanka]]
| 2025
| ශ්‍රී ලංකාව
| කිතුල් ගසෙන් පැණි රස යුෂ ලබාගැනීම සඳහා පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සම්ප්‍රේෂණය වූ සාම්ප්‍රදායික දැනුම, කුසලතා සහ තාක්ෂණික ක්‍රමවේදයන්ගෙන් සමන්විත උරුමයකි. කිතුල් ගසට නැගීම, මල් දඬු සකස් කිරීම සහ යුෂ එකතු කිරීම වැනි ක්‍රියා මෙයට ඇතුළත් වේ. 2025 දී UNESCO මානව වර්ගයාගේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරුමය පිළිබඳ නියෝජිත ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Kithul Madeema/Kithul Kapeema, an ancient indigenous technology for tapping Kithul in Sri Lanka
|url=https://ich.unesco.org/en/RL/kithul-madeema-kithul-kapeema-an-ancient-indigenous-technology-for-tapping-kithul-in-sri-lanka-02318
|publisher=UNESCO
|access-date=6 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
|}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

==මේ අඩවියත් බලන්න==
*[[ශ්‍රී ලංකා‍වේ ‍ලෝක උරුමයන්]]
*[[ශ්‍රී ලංකාව]]

== බාහිර සබැඳි ==
*[http://whc.unesco.org/en/list යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි ලැයිස්තුව] &amp;mdash; නිල වෙබ් අඩවිය
*[http://terre.sans.frontiere.free.fr/page_a_voir_a_faire/top_100.htm ලොව ලස්සනම ස්ථාන 100 - 95 - සීගිරිය]
*[http://www.go2srilanka.com/destinations.html ගමනාන්ත - ශ්‍රී ලංකාව - ආකර්ෂණීය ස්ථාන] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106000919/http://www.go2srilanka.com/destinations.html |date=2007-11-06 }}
*[http://www.imagesofceylon.com ග්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ පින්තූර ]

{{Sri Lanka topics}}
{{World Heritage Sites in Sri Lanka}}
{{Lists of World Heritage Sites in Asia}}

[[Category:Lists of World Heritage Sites|Sri Lanka]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ පිහිටි ලෝක උරුම අඩවි| ]]
[[Category:Lists of tourist attractions in Sri Lanka|World Heritage Sites]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ලෝක උරුම ]]</text>
      <sha1>jizl26b1npc5799uudb5l32omcn5d31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තර්ස්ටන් විද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5689</id>
    <revision>
      <id>801665</id>
      <parentid>801333</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gawesh Shanuka</username>
        <id>69331</id>
      </contributor>
      <origin>801665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14162" sha1="9t0a0iskkhf0gfs1l3ts7kur90xlbcg" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{More citations needed|date=October 2024}}
{{Copy edit|date=October 2024}}
{{දියුණු කරන්න}}}}
[[ගොනුව:Thurstan College.jpg|thumb|තර්ස්ටන් විද්‍යාලය - කොළඹ 07]]
{{Infobox School
 | name                    = තර්ස්ටන් විද්‍යාලය
 | image                   = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thurstan_College.jpg
 | motto                   = තමෙසො මා ජ්‍යෙතීර්ගමය&lt;br&gt;
(අදුරෙන් මා ආලෝකයට රැගෙන යන්න'')
 | city                    = [[කොළඹ 07]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකා]] {{flagicon|Sri Lanka}}
 | type                    = [[Public school (UK)|Public]]
 | established             = [[1950]]
College Day   -   11th January
 | founder                 = E.A නුගවෙල මහාතා
 | principal               = ප්‍රමුදිත වික්‍රමසිංහ
 | gender                  = [[පිරිමි]]
 | colours                 = නිල්,රන් හා රතු
{{color box|#1434A4}}{{color box|gold}}{{color box|#D10000}}
 | website                 = [http://www.thurstancollege.net/ www.thurstancollege.net]
}}
ක්‍රි.ව. 1950 දී ආරම්භ කරන ලද '''තර්ස්ටන් විද්‍යාලය''' කොළඹ නගරය තුළ පිහිටි ප්‍රධාන පෙලේ ජාතික පාසලකි. මෙහි සිසුන් 5000 කට වැඩි පිරිසක් ඉගෙනුම ලබයි.

==පිහිටීම==
[[ගොනුව:Thurstan College Colombo 07.jpg|thumb|Thurstan College - Colombo 7]]
'''කුරැදුවත්තේ''' ( කොළඹ07 ) එක් ‍පසෙකින් කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයටත්, අනෙක් පසින් කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයටත් මායිම්ව ශාස්ත්‍රීය කලාපයක් තුළ පිහිටා ඇත. 

==පාලනය==

මෙම අධ්‍යනායතනය, අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය යටතේ මෙහෙයවනු ලබන අතර පරිපාලනය විදුහල්පති විසින් සිදුවේ. විදුහල්පතිවර‍යාගේ පරිපාලන සහය සඳහා උප විදුහල්පතිවරයෙක් දායකත්වය සපයනු ලබන අතර. පාසල මූලික වශයෙන් ප්‍රාථමික අංශය, කනිෂ්ට අංශය සහ ජ්‍යේෂ්ඨ අංශය ලෙසින් අධ්‍යයන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. ඒ ඒ අධ්‍යයන අංශ සඳහා නියෝජ්‍ය විදුහල්පතිවරුන් පත් කර ඇත.

==විදුහල්පතිවරුන්==

ඩී.ඊ.එ. ෂොක්මන් මහතා: 1950.01.11-1955.12.31

එම්.ඩී. ගුණවර්ධන මහතා: 1956.01.01-1967.01.17

පී.එම්. ජයතිලක මහතා: 1967.02.01-1969.10.09

එස්. පණ්ඩිතසේකර මහතා: 1970.03.16-1974.04.30

ඒ.කේ. විද්‍යාසේකර මහතා: 1974.05.02-1978.01.20

පී.එස්. ගුණසේකර මහතා: 1978.01.24-1987.12.31

එච්.ඩී.එච්. පෙරේරා මහතා:1988.01.01-1992.10.20

එච්.ඩී.එම්.පී වීරතුංග මහතා:1992-2006

යයි.ඒ.එන්.ඩී යාපා මහතා:2006-2013

==නිවාස==

* සැන්ඩිමන්

* මැක්රේ

* ඩෙනම්

* රොබිසන්

==පහසුකම්==
අංග සම්පූර්ණ පිහිනුම්තටාකාංගනයක්,අංග සම්පූර්ණ ක්‍රීඩාංගන 02,අංග සම්පූර්ණ රගර් ක්‍රීඩාංගනයක්,ගෘහස්ථ ක්‍රිකට් ක්‍රිීඩාංගනයක්,අංග සම්පූර්ණ ටෙනිස් පිටියක්,අංග සම්පූර්ණ බාස්කට් බෝල් පිටියක්,නවීන විද්‍යාගාර,දේශන ශාලාවක්,රංග ශාලාවක් සහ නවීන පන්තිකාමර රැසක් පිහිටා ඇත.
[[ගොනුව:Thurstan College indoor cricket stadium.jpg|thumb|Indoor Cricket Stadium ]]
[[ගොනුව:TC Swmming Pool.jpg|thumb|Swimming pool ]]

==ක්‍රීඩා සංගම් ==

=== ක්‍රිකට් ===
තර්ස්ටන් වයස අවුරුදු 16න් පහළ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම පිහිටුවන ලද්දේ 1953දීය. තර්ස්ටන් පාසල් ක්‍රිකට් වාරය ආරම්භයේදී බිග් මැච් හෝ බැට්ල් ඔෆ් ද බ්‍රදර්ස් ලෙසින් හැඳින්වෙන වාර්ෂික ක්‍රිකට් හමුවකදී [[ඉසිපතන විදුහල|ඉසිපතන විද්‍යාලයට]] එරෙහිව ක්‍රීඩා කරයි. තරඟය 1963 සිට&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nation.lk/edition/sport-online/item/38800-isipathana-and-thurstan-play-out-big-match-draw.html|title=Isipathana and Thurstan play out big match draw|date=1 March 2015|newspaper=[[The Nation (Sri Lanka)|The Nation]]|access-date=12 June 2017|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304103910/http://www.nation.lk/edition/sport-online/item/38800-isipathana-and-thurstan-play-out-big-match-draw.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; පවත්වා ඇති අතර ක්‍රීඩා කළ තරඟ 63 න් 50 ක් ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් වී ඇත. තර්ස්ටන් විද්‍යාලය 8 වතාවක් සහ ඉසිපතන විද්‍යාලය 4 වතාවක් ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=54th Battle of the Brothers: Charana and Navod rescue Thurstan |url=https://archives1.dailynews.lk/2017/02/25/sports/108710/54th-battle-brothers-charana-and-navod-rescue-thurstan?page=1 |access-date=2024-10-03 |archive-date=2024-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007095719/https://archives1.dailynews.lk/2017/02/25/sports/108710/54th-battle-brothers-charana-and-navod-rescue-thurstan?page=1 }}&lt;/ref&gt;

==== සහෝදරයන්ගේ මහා ක්‍රිකට් තරගය ====
අඩ සියවසකටත් වඩා වැඩි කාලයක් මුලුල්ලේ වසරක් පසා '''බ්ලැක්හැම් විජේවර්ධන කුසලානය''' උදෙසා තර්ස්ටන් - ඉසිපතන මහා ක්‍රිකට් තරගාවලිය පවත්වනු ලබේ .එදා සිට මේ දක්වා ශ්‍රී ලංකාව තුල බාලක පාසල් ද්විත්වයක් අතර පවත්වන ලබන සාමකාමීම ක්‍රිකට් තරගාවලියයි.
මීට සමගාමීව එක් දින ක්‍රිකට් තරගාට
වලිය,විවාද තරග,බැඩ්මින්ටන් තරගාවලි,අාදි ශිෂ්‍ය ක්‍රිකට් තරඟ,රථ පෙලපාලි,පා පැදි පෙලපාලි පවත්වනු

=== රග්බි ===
තර්ස්ටන් රග්බි ක්‍රීඩාවට පිවිසි දෙවන රජයේ පාසල වන අතර එහි රග්බි සංගම් කණ්ඩායම 1957 දී පිහිටුවන ලදී. ඉසිපතන විද්‍යාලයේ සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිවාදීන් සමඟ ක්‍රීඩා කරන 'අබ්දුල් ජබාර් කුසලානයට' අමතරව, 'දියනේෂ් රාජරත්නම් අනුස්මරණ කුසලානය සඳහා වාර්ෂික හමුවීම් තිබේ. ', 1998 දී [[වෙස්ලි විද්‍යාලය|වෙස්ලි විද්‍යාලයට]] එරෙහිව ආරම්භ වූ අතර, 2001 දී ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය සමඟින් 'ග්‍රේෂන් ගුණවර්ධන අභියෝග කුසලානය'.

== සමිති සහ සංගම් ==

*බෞද්ධ සංගමය
*සාමාන්‍ය දැනීම සංගමය
*කෘෂිකර්ම සංගමය
*සිංහල භාෂා හා සාහිත්‍ය ඒකකය
*සිංහල කථික හා විවාද සංසඳය
*නව නිපැයුම්කරුවන්ගේ සංගමය
*චෙස් සංගමය
*මාධ්‍ය ඒකකය
*ගුවන් විදුලි සංගමය
*පරිගණක සංගමය
*තාරකා විද්‍යා සංගමය
*රසායන විද්‍යා සංගමය
*වාණිජ සංගමය
*කථික සමාජය
*ඉංග්‍රීසි නාට්‍ය සංගමය
*ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය සංගමය
*පරිසර සංගමය
*ගණිත සංගමය
*සංගීත කවය
*ඡායාරූප සංගමය
*ශාන්ත ජෝන් ගිලන් හමුදාව
*රතු කුරුස සංගමය
*තාරකා විද්‍යාත්මක සංගමය

==පාසල් ගීතය==
&lt;blockquote&gt;නැණ ආලෝකය දෙන විදුහල් මව

අප සුමගය සෙවනය සැමදා //

එහි අපි උගනිමු-නැණයෙන් පිබිදෙමු
  
විනයෙන් සැරසෙමු-අප මව්බිම සනහා

බස රස කැරුමට-රැස එහි වැඩුමට 

දෙස ඔසවනුවට-කැපවී හැම විට  

ලක් දිව නම් දැරු තර්ස්ටන් විදුහල  

සිසුවන් අප නිති දිරි වඩමු......// 

දිරි වඩමු......// &lt;/blockquote&gt;

* පද රචනය :දයානන්ද ගුණවර්ධන 
* සංගීතය :ලයනල් අල්ගම

=කීර්තිමත් ආදි සිසුන්=

=== මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ===
[[ගොනුව:Mahinda Rajapaksa 1.jpg|thumb|හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ]]
ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු ජනාධිපති සහ අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකු වන මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා කොළඹ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයෙන් බිහි වූ කීර්තිමත්ම ආදිශිෂ්‍යයෙකි. ඔහු 1957 වසරේදී තර්ස්ටන් විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ අතර, 1960 දශකය මැද භාගය දක්වා එහි අධ්‍යාපනය ලැබීය. පාසල් සමයේදී මළල ක්‍රීඩා, ක්‍රිකට් සහ රග්බී වැනි ක්‍රීඩාවලට හුරුවී සිටි ඔහු, දක්ෂ වාග්පටුයකු හා විවාදකයෙකු ලෙසද පාසල තුළ කැපී පෙනුණි. පසුව ඔහු කොළඹ නීති විද්‍යාලයෙන් නීතිඥවරයෙකු ලෙස සුදුසුකම් ලබා මෙරට ප්‍රමුඛ පෙළේ දේශපාලනඥයෙක් බවට පත්විය.

=== චන්ඳා ප්‍රනාන්දු මහතා ===
[[ගොනුව:Chandra fernando.jpg|thumb]]
ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවයේ ඉහළම තනතුර වන පොලිස්පති (IGP) ධුරය හෙබවූ ප්‍රකට ආදිශිෂ්‍යයෙකි. ඔහු කොළඹ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයෙන් මෙන්ම ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය තුලින් අධ්‍යාපනය ලබා, පසුව ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයෙන් නීතිවේදී උපාධියක් ද දිනාගත්තේය.2004 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට 2006 ඔක්තෝබර් මාසය දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ පොලිස්පතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. තර්ස්ටන් විද්‍යාලයෙන් බිහි වූ විනයගරුක සහ රට වෙනුවෙන් විශාල මෙහෙයක් ඉටු කළ කීර්තිමත් පුරවැසියන් අතර ඔහුට හිමිවන්නේ ප්‍රමුඛ ස්ථානයකි.

==External links==
*[http://www.thurstancollege.net/ Thurstan College Official Web site]

{{coord missing|Sri Lanka}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]</text>
      <sha1>9t0a0iskkhf0gfs1l3ts7kur90xlbcg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801668</id>
      <parentid>801665</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55321-96</username>
        <id>81593</id>
      </contributor>
      <comment>Photos upload</comment>
      <origin>801668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14525" sha1="d4xb10a5dfrljmpadkqz7wsjyzpg8wx" xml:space="preserve">{{Multiple issues|{{More citations needed|date=October 2024}}
{{Copy edit|date=October 2024}}
{{දියුණු කරන්න}}}}
[[ගොනුව:Thurstan College.jpg|thumb|තර්ස්ටන් විද්‍යාලය - කොළඹ 07]]
{{Infobox School
 | name                    = තර්ස්ටන් විද්‍යාලය
 | image                   = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thurstan_College.jpg
 | motto                   = තමෙසො මා ජ්‍යෙතීර්ගමය&lt;br&gt;
(අදුරෙන් මා ආලෝකයට රැගෙන යන්න'')
 | city                    = [[කොළඹ 07]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකා]] {{flagicon|Sri Lanka}}
 | type                    = [[Public school (UK)|Public]]
 | established             = [[1950]]
College Day   -   11th January
 | founder                 = E.A නුගවෙල මහාතා
 | principal               = ප්‍රමුදිත වික්‍රමසිංහ
 | gender                  = [[පිරිමි]]
 | colours                 = නිල්,රන් හා රතු
{{color box|#1434A4}}{{color box|gold}}{{color box|#D10000}}
 | website                 = [http://www.thurstancollege.net/ www.thurstancollege.net]
}}
ක්‍රි.ව. 1950 දී ආරම්භ කරන ලද '''තර්ස්ටන් විද්‍යාලය''' කොළඹ නගරය තුළ පිහිටි ප්‍රධාන පෙලේ ජාතික පාසලකි. මෙහි සිසුන් 5000 කට වැඩි පිරිසක් ඉගෙනුම ලබයි.

[[ගොනුව:Thurstan College Photo -1.jpg|thumb|Thurstan college ]]

==පිහිටීම==
[[ගොනුව:Thurstan College Colombo 07.jpg|thumb|Thurstan College - Colombo 7]]
'''කුරැදුවත්තේ''' ( කොළඹ07 ) එක් ‍පසෙකින් කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයටත්, අනෙක් පසින් කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයටත් මායිම්ව ශාස්ත්‍රීය කලාපයක් තුළ පිහිටා ඇත. 

==පාලනය==

මෙම අධ්‍යනායතනය, අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය යටතේ මෙහෙයවනු ලබන අතර පරිපාලනය විදුහල්පති විසින් සිදුවේ. විදුහල්පතිවර‍යාගේ පරිපාලන සහය සඳහා උප විදුහල්පතිවරයෙක් දායකත්වය සපයනු ලබන අතර. පාසල මූලික වශයෙන් ප්‍රාථමික අංශය, කනිෂ්ට අංශය සහ ජ්‍යේෂ්ඨ අංශය ලෙසින් අධ්‍යයන අංශ තුනකට බෙදා ඇත. ඒ ඒ අධ්‍යයන අංශ සඳහා නියෝජ්‍ය විදුහල්පතිවරුන් පත් කර ඇත.

==විදුහල්පතිවරුන්==

ඩී.ඊ.එ. ෂොක්මන් මහතා: 1950.01.11-1955.12.31

එම්.ඩී. ගුණවර්ධන මහතා: 1956.01.01-1967.01.17

පී.එම්. ජයතිලක මහතා: 1967.02.01-1969.10.09

එස්. පණ්ඩිතසේකර මහතා: 1970.03.16-1974.04.30

ඒ.කේ. විද්‍යාසේකර මහතා: 1974.05.02-1978.01.20

පී.එස්. ගුණසේකර මහතා: 1978.01.24-1987.12.31

එච්.ඩී.එච්. පෙරේරා මහතා:1988.01.01-1992.10.20

එච්.ඩී.එම්.පී වීරතුංග මහතා:1992-2006

යයි.ඒ.එන්.ඩී යාපා මහතා:2006-2013

==නිවාස==

* සැන්ඩිමන්

* මැක්රේ

* ඩෙනම්

* රොබිසන්

==පහසුකම්==
අංග සම්පූර්ණ පිහිනුම්තටාකාංගනයක්,අංග සම්පූර්ණ ක්‍රීඩාංගන 02,අංග සම්පූර්ණ රගර් ක්‍රීඩාංගනයක්,ගෘහස්ථ ක්‍රිකට් ක්‍රිීඩාංගනයක්,අංග සම්පූර්ණ ටෙනිස් පිටියක්,අංග සම්පූර්ණ බාස්කට් බෝල් පිටියක්,නවීන විද්‍යාගාර,දේශන ශාලාවක්,රංග ශාලාවක් සහ නවීන පන්තිකාමර රැසක් පිහිටා ඇත.
[[ගොනුව:Thurstan College basketball court.jpg|thumb|Basketball court ]]
[[ගොනුව:Thurstan College Canteen.jpg|thumb|Canteen ]]
[[ගොනුව:Thurstan College bus.jpg|thumb|Thurstan College Bus]]
[[ගොනුව:Thurstan College auditorium.jpg|thumb|Auditorium ]]
[[ගොනුව:Thurstan College indoor cricket stadium.jpg|thumb|Indoor Cricket Stadium ]]
[[ගොනුව:TC Swmming Pool.jpg|thumb|Swimming pool ]]

==ක්‍රීඩා සංගම් ==

=== ක්‍රිකට් ===
තර්ස්ටන් වයස අවුරුදු 16න් පහළ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම පිහිටුවන ලද්දේ 1953දීය. තර්ස්ටන් පාසල් ක්‍රිකට් වාරය ආරම්භයේදී බිග් මැච් හෝ බැට්ල් ඔෆ් ද බ්‍රදර්ස් ලෙසින් හැඳින්වෙන වාර්ෂික ක්‍රිකට් හමුවකදී [[ඉසිපතන විදුහල|ඉසිපතන විද්‍යාලයට]] එරෙහිව ක්‍රීඩා කරයි. තරඟය 1963 සිට&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nation.lk/edition/sport-online/item/38800-isipathana-and-thurstan-play-out-big-match-draw.html|title=Isipathana and Thurstan play out big match draw|date=1 March 2015|newspaper=[[The Nation (Sri Lanka)|The Nation]]|access-date=12 June 2017|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304103910/http://www.nation.lk/edition/sport-online/item/38800-isipathana-and-thurstan-play-out-big-match-draw.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; පවත්වා ඇති අතර ක්‍රීඩා කළ තරඟ 63 න් 50 ක් ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් වී ඇත. තර්ස්ටන් විද්‍යාලය 8 වතාවක් සහ ඉසිපතන විද්‍යාලය 4 වතාවක් ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=54th Battle of the Brothers: Charana and Navod rescue Thurstan |url=https://archives1.dailynews.lk/2017/02/25/sports/108710/54th-battle-brothers-charana-and-navod-rescue-thurstan?page=1 |access-date=2024-10-03 |archive-date=2024-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007095719/https://archives1.dailynews.lk/2017/02/25/sports/108710/54th-battle-brothers-charana-and-navod-rescue-thurstan?page=1 }}&lt;/ref&gt;

==== සහෝදරයන්ගේ මහා ක්‍රිකට් තරගය ====
අඩ සියවසකටත් වඩා වැඩි කාලයක් මුලුල්ලේ වසරක් පසා '''බ්ලැක්හැම් විජේවර්ධන කුසලානය''' උදෙසා තර්ස්ටන් - ඉසිපතන මහා ක්‍රිකට් තරගාවලිය පවත්වනු ලබේ .එදා සිට මේ දක්වා ශ්‍රී ලංකාව තුල බාලක පාසල් ද්විත්වයක් අතර පවත්වන ලබන සාමකාමීම ක්‍රිකට් තරගාවලියයි.
මීට සමගාමීව එක් දින ක්‍රිකට් තරගාට
වලිය,විවාද තරග,බැඩ්මින්ටන් තරගාවලි,අාදි ශිෂ්‍ය ක්‍රිකට් තරඟ,රථ පෙලපාලි,පා පැදි පෙලපාලි පවත්වනු

=== රග්බි ===
තර්ස්ටන් රග්බි ක්‍රීඩාවට පිවිසි දෙවන රජයේ පාසල වන අතර එහි රග්බි සංගම් කණ්ඩායම 1957 දී පිහිටුවන ලදී. ඉසිපතන විද්‍යාලයේ සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිවාදීන් සමඟ ක්‍රීඩා කරන 'අබ්දුල් ජබාර් කුසලානයට' අමතරව, 'දියනේෂ් රාජරත්නම් අනුස්මරණ කුසලානය සඳහා වාර්ෂික හමුවීම් තිබේ. ', 1998 දී [[වෙස්ලි විද්‍යාලය|වෙස්ලි විද්‍යාලයට]] එරෙහිව ආරම්භ වූ අතර, 2001 දී ඩී.එස්.සේනානායක විද්‍යාලය සමඟින් 'ග්‍රේෂන් ගුණවර්ධන අභියෝග කුසලානය'.

== සමිති සහ සංගම් ==

*බෞද්ධ සංගමය
*සාමාන්‍ය දැනීම සංගමය
*කෘෂිකර්ම සංගමය
*සිංහල භාෂා හා සාහිත්‍ය ඒකකය
*සිංහල කථික හා විවාද සංසඳය
*නව නිපැයුම්කරුවන්ගේ සංගමය
*චෙස් සංගමය
*මාධ්‍ය ඒකකය
*ගුවන් විදුලි සංගමය
*පරිගණක සංගමය
*තාරකා විද්‍යා සංගමය
*රසායන විද්‍යා සංගමය
*වාණිජ සංගමය
*කථික සමාජය
*ඉංග්‍රීසි නාට්‍ය සංගමය
*ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය සංගමය
*පරිසර සංගමය
*ගණිත සංගමය
*සංගීත කවය
*ඡායාරූප සංගමය
*ශාන්ත ජෝන් ගිලන් හමුදාව
*රතු කුරුස සංගමය
*තාරකා විද්‍යාත්මක සංගමය

==පාසල් ගීතය==
&lt;blockquote&gt;නැණ ආලෝකය දෙන විදුහල් මව

අප සුමගය සෙවනය සැමදා //

එහි අපි උගනිමු-නැණයෙන් පිබිදෙමු
  
විනයෙන් සැරසෙමු-අප මව්බිම සනහා

බස රස කැරුමට-රැස එහි වැඩුමට 

දෙස ඔසවනුවට-කැපවී හැම විට  

ලක් දිව නම් දැරු තර්ස්ටන් විදුහල  

සිසුවන් අප නිති දිරි වඩමු......// 

දිරි වඩමු......// &lt;/blockquote&gt;

* පද රචනය :දයානන්ද ගුණවර්ධන 
* සංගීතය :ලයනල් අල්ගම

=කීර්තිමත් ආදි සිසුන්=

=== මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ===
[[ගොනුව:Mahinda Rajapaksa 1.jpg|thumb|හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ]]
ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු ජනාධිපති සහ අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකු වන මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා කොළඹ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයෙන් බිහි වූ කීර්තිමත්ම ආදිශිෂ්‍යයෙකි. ඔහු 1957 වසරේදී තර්ස්ටන් විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ අතර, 1960 දශකය මැද භාගය දක්වා එහි අධ්‍යාපනය ලැබීය. පාසල් සමයේදී මළල ක්‍රීඩා, ක්‍රිකට් සහ රග්බී වැනි ක්‍රීඩාවලට හුරුවී සිටි ඔහු, දක්ෂ වාග්පටුයකු හා විවාදකයෙකු ලෙසද පාසල තුළ කැපී පෙනුණි. පසුව ඔහු කොළඹ නීති විද්‍යාලයෙන් නීතිඥවරයෙකු ලෙස සුදුසුකම් ලබා මෙරට ප්‍රමුඛ පෙළේ දේශපාලනඥයෙක් බවට පත්විය.

=== චන්ඳා ප්‍රනාන්දු මහතා ===
[[ගොනුව:Chandra fernando.jpg|thumb]]
ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවයේ ඉහළම තනතුර වන පොලිස්පති (IGP) ධුරය හෙබවූ ප්‍රකට ආදිශිෂ්‍යයෙකි. ඔහු කොළඹ තර්ස්ටන් විද්‍යාලයෙන් මෙන්ම ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය තුලින් අධ්‍යාපනය ලබා, පසුව ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයෙන් නීතිවේදී උපාධියක් ද දිනාගත්තේය.2004 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට 2006 ඔක්තෝබර් මාසය දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ පොලිස්පතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. තර්ස්ටන් විද්‍යාලයෙන් බිහි වූ විනයගරුක සහ රට වෙනුවෙන් විශාල මෙහෙයක් ඉටු කළ කීර්තිමත් පුරවැසියන් අතර ඔහුට හිමිවන්නේ ප්‍රමුඛ ස්ථානයකි.

==External links==
*[http://www.thurstancollege.net/ Thurstan College Official Web site]

{{coord missing|Sri Lanka}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]</text>
      <sha1>d4xb10a5dfrljmpadkqz7wsjyzpg8wx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දස මහා යෝධයෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8496</id>
    <revision>
      <id>801657</id>
      <parentid>780878</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:28:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55316-12</username>
        <id>81590</id>
      </contributor>
      <comment>/* සුරනිමල */</comment>
      <origin>801657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28050" sha1="2b8va5kt7qeg6dceg1bdrnbra6ym9ql" xml:space="preserve">'''දසමහා යෝධයෝ''' ලෙස සැළකෙන්නේ [[කාවන්තිස්ස රජ|කාවන්තිස්ස රජතුමා]] සහ [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජතුමා]] ළග සිටි සෙනිපතිවරුන් දස දෙනා ය. මොවුන් [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජතුමා]] හා දකුණු ඉන්දියානු ආක්‍රමණිකයෙකු වන [[එළාර රජු]] අතර පැවති යුද්ධයේ දී වැදගත් කාර්‍යභාරයක් ඉටු කරයි. [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජතුමාගේ]] පියා [[කාවන්තිස්ස රජ|කාවන්තිස්ස රජතුමාගේ]] රාජ්‍ය සමයෙහි දී, අනාගතයේදී තරුණ කුමරු හට සේවය කිරීම සඳහා මෙම සෙනිපතිවරුන් දස දෙනා රාජ්‍ය සේවයට තෝරා ගනු ලැබ ඇත. තම කණිටු සොහොයුරු [[තිස්ස]] හා සමග දුටුගැමුණුගේ සටන් අතරතුරදී, දස රණශූරයන් මධ්‍යස්ථ හා අපක්ෂපාතී  පිළිවෙතක් අනුගමනය කර ඇත්තේ දෙබෑයන් අතර හටගැනෙන එවන් වියවුලකදී එසේ අපක්ෂපාතීව සිටින බවට කාවන්තිස්ස රජු හට දිවුරා පොරොන්දු වීම නිසාවෙනි. රජුන් දෙදෙන (එනම් දුටුගැමුණු හා එළාර) අතර විජිතපුර හිදී වූ තීරණාත්මක සංග්‍රාමයෙහිදී නන්දිමිත්‍ර සමග නිර්මලයා (සුරනිමල), පුරයෙහි දක්ෂිණ ද්වාරය අත්පත් කර ගැනීම සඳහා සටන් මෙහෙය වූහ. මහාසෝණ (රිටිගල ජයසේන), ගෝඨයිම්බර හා ථෙරපුත්තාභය පූර්වදිශා ද්වාරය අත්පත් කරගනු වස්ද,  අනෙකුත් රණශූරයින් සතර දෙන උත්තර හා පෑළදිග ද්වාර ගනු වස්ද සටන් වැදුනහ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;දීපවංශය&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨ‍ය 90-95&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 4-15&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 16-44&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 45-48&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 55-63&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 64-67&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 78-81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 82-89&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;රාජාවලිය&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;රාජාවලිය&gt;ගුණසේකර, බී (සංස්). (1900). රාජාවලිය – අ හිස්ටොරිකල් නැරටිව් ඔෆ් සිංහලීස් කිංස්. යලි-මුද්‍රණය (1995). ඒසියන් එඩ්‍යුකේෂන් සර්විසස්. මදුරාසිය: ඉන්දියාව.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය&gt;[[විල්හෙල්ම් ගයිගර්|ගයිගර්, විල්හෙල්ම්]] (පරි. ජර්මානු); සහ බෝඩ්, මේබල් හේන්ස් (පරි. ඉංග්‍රීසි). (1912). මහාවංශ – ද ග්‍රේට් ක්‍රොනිකල් ඔෆ් සිලෝන්. යළි-මුද්‍රණය (2003). ඒසියන් එඩ්‍යුකේෂන් සර්විසස්. මදුරාසිය: ඉන්දියාව.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;සිල්වා ද සිල්වා, කේ.එම්. (2005). අ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන්. විජිත යාපා පබ්ලිකේෂන්ස්. කොළොඹ: ශ්‍රී ලංකාව, පිටු 15-17&lt;/ref&gt;

== නන්දිමිත්‍ර ==
[[ගොනුව:Nandimithra.jpg|thumb|308x308පික්|නන්දිමිත්‍ර]]

දස මහා යෝධයන්ගෙන් ප්‍රධාන සෙන්පතියෙකි නන්දිමිත්‍ර. ඔහු එළාර රජුගේ සේනාවෙහි සෙන්පතියෙකු වූ මිත්ත ගේ බෑණනුවන් ය. මොහු රාක්ෂස අංගම් රණශූරයෙකි. සැම තැන දණගා බඩගා යෑම වලක්වනු වස් කුඩා කළ මොහුව කුරහන්ගලකට බැඳ දමා තිබුනද,  ඔහුගේ මහත් ශක්තියෙහි බල මහිමයෙන් මහ බරැති කුරහන් ගලද ඇදගෙන තැන තැන යෑමට සමත් වීම ඔහු හට නන්දිමිත්‍ර යන නම පටබැඳීමට හේතු කාරක වීය. 
== සුරනිමල ==
Slayyyy

මහාවංශයට අනුව සුරනිමල, කොට්ටිවාල ප්‍රදේශයෙහි කණ්ඩකවිත්තික ග්‍රාමයෙහි සම්හ නමැති ගම් ප්‍රධානියෙකුගේ සත්වැනි පුත්‍රයා විය. තුරුණු වියෙහි වූ නිමල, කාවන්තිස්ස රජුගේ සුළු රැජිනකගේ පුත්‍රයෙකු වූ දීඝාභය කුමරුගේ සේවය සඳහා යවනු ලැබීය. කච්චකතිත්ථ නමැති තොටු‍පළ ප්‍රදේශය පාලනය කල දීඝාභය, ද්වාරමණ්ඩල ග්‍රාමයේ චේතිය කන්ද අසල විසූ කුණ්ඩලි නම් බ්‍රාහ්මණයෙකු වෙත දූත මෙහෙවරක් සඳහා නිමල යැව්වේය. කච්චකතිත්ථ සිට ද්වාරමණ්ඩල දක්වා වූ යොදුන් දහඅටකට වැඩි මෙම විශාල දුර තරණය කොට, ඉන් පසු තිසා වැවේ ස්නානය කරනු වස් අනුරාධපුරයටද ගොස් බ්‍රාහ්මණයා විසින් ත්‍යාග කල බොහෝ වටිනා පුණ්ණවද්දන වස්ත්‍රද අතැතිව නැවත කච්චකතිත්ථ හි තම ස්වාමී වූ කුමරු වෙත පැමිණීමට නිමල හට ගතවූයේ එක් දිනක් පමණි. නිමල මින් ඉක්බිතිව, සුර-නිමල යන නම් ලැබීය.

කාශ්‍යප බුදුන් සමයේ සතුන් මරමින් පවුකාර ජීවිතයක් ගත කළ මොහු රහත් නමකට දනක් දී උන්වහන්සේගේ බණ අසා යහපත් ජීවිතයක් ගතකොට නොයෙකුත් කුසල් කොට දෙව්ලොව බොහෝ සැප විඳ කාවන්තිස්ස රජුගේ පුතෙකු වන දීඝාභය රාජ කුමාරයාගේ ජනපදයක උපත ලැබීය.

ඇතුන් දස දෙනෙකුට බල ඇතත් කිසි වැඩක් නොකරණ කම්මැලියෙක් නිසා රාජ කුමාරයා ළඟ සේවයට පිටත් කරන ළදී. අධික වේගයෙන් ඇවිද ගිය ඔහු ඉතා කෙටි කාලයකදී එතැනට ළඟා විය. දීඝාභය කුමරු නොයෙකුත් ක්‍රම වලින් ඔහුගේ ශක්තිය පරීක්ෂා කර කාවන්තිස්ස රජු වෙත පිටත් කළේය. දොළොස් හැවිරිදි තරුණයා දුටු රජතුමා මෙතරම් ලාබාල කෙනෙකුට යෝධයෙක් විය හැකිදැයි සිතා කඩුවක් මුවහත් කිරීමට බාර දුන්නේය. ඉතා සුළු කාලයකින් මේ කටයුත්ත නිම කරණ ලදී. පසුව ගැමුණු රජු කාලයේ කඩු ශිල්පයේ කෙළ පැමිණි රණශූරයෙකු ලෙස ප්‍රකට වූ ඔහු එළාර රජුගේ ප්‍රබලම කඩු ශිල්පියා වූ දීඝජන්තු නම් පාතාක යෝධයා පරදවා මරා දැමීය.

අහසේ කරනම් හැසීමේ හපනෙකු වූ දීඝජන්තු සාධාරණ සටනකින් මරා දැමීම කළ නොහැකි බව දුටු බුද්ධිමත් විහාර මහ දේවිය උපක්‍රමයකින් ඔහු පැරදවීමට සිතා කුඩා කඳවුරු තිස් දෙකක් ඉදිකර ඒවායේ දුටුගැමුණු රජුගේ ස්වරූපයට සමාන ලෙස සකසන ළද පිළිරූ තැබීය. සත්‍ය වශයෙන් රජු සිටියේ 33වන බලකොටුවේය. එළාර රජුගේ අවසාන ආරක්ෂක වලල්ලේ සිටි දීඝජන්තු, ගැමුණු රජු මැරීමට සිතා එක හුස්මට අහසේ කරණම් ගසමින් ඉහත දෙතිස් බලකොටු වල දෙතිස් පිළිරූ වල හිස් කපමින් අවසාන බලකොටුවට ළඟා වෙත්ම සුරනිමල ඔහුට අපහාසාත්මක ලෙස අභියෝග කළේය. දැඩි වෙහෙසට හා කෝපයට පත්ව සිටියද දීඝජන්තු අභියෝගයෙන් පලා නොගොස් සුරනිමල වෙත අහසින් පාත් විය. සුරනිමල කළේ තමන්ගේ පළිහ ඔසවා ශරීරය ආවරණය කර ගැනීමයි. පළිහ සමඟම සුරනිමල දෙපළු කිරීමට තරම් පහරක් දීඝජන්තු එල්ල කළත් අවසාන මොහොතේ පළිහ අතහැර සසෙකට පැනීමට සුරනිමල සමත් විය. දීඝජන්තු පළිහ සමඟම බිම පතිත විය. නැවත නැගිටීමට පෙර සුරනිමල විසින් ඔහු මරා දමන ලදී.

තවත් ජනප්‍රවාදයක් කියන්නේ කාන්තාවන්ට ලොල් වූ දීඝජන්තුගේ අවධානය බිඳීමට විහාර මහා දේවිය ඇමක් වශයෙන් යොදා ගත් බවයි. කෙසේ වෙතත් දීඝජන්තු මිය ගිය පසු යුද්ධය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු අත්හැරි දෙමළ සේනාව පසුබැස ගිය බව කියවේ. මෙසේ සුරනිමල අධික වේගය හා කඩු ශිල්පය පිළබඳ නමක් දිනා සිටීය. තවත් එක් කාරණයක් සඳහා ඔහු ප්‍රකටය. එනම් රා බීමයි. විජිතපුර සටනට පෙර පැවති යෝධබල පරීක්ෂණයේදී විශාල රා මඩමක් තනිවම බී අවසාන කිරීමට නියෝග කරන ලදී. අන්‍ය යෝධයෝ මේ කටයුත්ත තමන්ට නුසුදුසු බව පවසා සිටියහ. සුරනිමල මේ කාර්යය ඉටු කළේය. පසු කාලයේ සුරනිමල බොහෝ පින්කම් කළ බව කියවේ.

== මහාසෝණ ==

මොහුව [[රිටිගල ජයසේන]] යන නමින්ද හදුන්වයි. රිටිගල දැනට උගන්වන රිටිගල විශුද්ධි අංගම් ශාස්ත්‍රය නැත්නම් අපි අහලා පුරුදු සුදලිය අංගම් පොර පරම්පරාවේ ද උරුමක්කාරයා වන්නේ මොහුය. එය රිටිගල පරපුරට ලබා දී ඇත්තේ මේ මහාසෝණ හෙවත් [[රිටිගල ජයසේන]] සේනාධිපතියායි. එය අදටත් එම ප්‍රදේශයේ උගන්වනු ලබයි.

මහාවංශයට අනුව මහාසෝන යෝධයා, කුළුම්බරී ප්‍රදේශයේ හුන්දරිවාපි ග්‍රාමයේ තිස්ස නමැත්තාට දාව අටවැනි පුතු ලෙස උපත ලබා ඇත. මහාසෝණ යෝධයා පිළිබඳව මූලාශ්‍ර වල දැක්වෙන තොරතුරු ද ඉතාම අල්පය. ලක්දිව රෝහණ ජනපදයෙහි කුටුම්බරිකන්නිකාවෙහි උපන් බව සහස්සවත්තුප්පකරණයේ වාර්තා කරයි. රසවාහිනිය දක්වන්නේ රෝහණයේ කදලුම්කන්නිකාවෙහි හුන්දරිවාපිගම උපන් බවයි.

මොහු සත් හැවිරිදි කල විසල් තල්ගස් මුලින් උදුරා දැමීමට තරම් ශක්තිමත් වූ බවත්, දස හැවිරිදි කල මහත් බල ඇති බවත්, පසුව ඇතුන් දස දෙනෙකුගේ ශක්තිය දැරූ බවද කියැවේ. දුටුගැමුණු රජුට යුද්ධය සඳහා සහය දුන් යක්ක සේනාවේ නායකයා මොහුයි. දුටුගැමුණු - එළාර යුද්ධයේදී, විජිතපුර බලකොටුව අල්ලා ගැනිම සඳහා සිදු වූ යුද්ධයේදී, මහාසෝණ යෝධයා පවුර කඩා වෙනම විවරයක් සදා ඉන් ඇතුළුව තල් රුකක් ගෙන සටන් කළ බව සඳහන් වේ.

== ගෝඨයිම්බර ==

දස මහා යෝධයන් අතරින් මේ ආත්මයේම නිවන් දුටු අය දෙදෙනෙකි. ගෝඨයිම්බර යෝධයා ඉන් එක් අයෙකි. කාශ්‍යප බුදුන් සමයේ සඟරුවනට දන්දුන් කුසලයෙන් දෙව්ලොව සම්පත් විඳ පසුව ලක්දිව බොහෝ සම්පත් ඇති පවුලක ඉපදිනි. ඇතුන් දස දෙනෙකුගේ බල ඇතිවද කම්මැලියෙකි. ශරීරයෙන් කොට නිසා නම සෑදිණි. කාවන්තිස්ස රජු මොහුගේ බල අසා ගෙන්වා ගත්තේය. පසුව මහාජත්‍ර නම් දෙමළ නායකයා මරණ ලද්දේ මොහු විසිනි. රා බීමට මෙන්ම උත්සව ශ්‍රීයෙන් ගත කිරීමට කැමති අයෙකි.

මෙවන් උත්සවයකදී [[මහාසෝණ]] හෙවත් [[රිටිගල ජයසේන]] මත් වී සිටි අවස්ථාවකදී ගෝඨයිම්බර යෝධයාගේ බිරිඳව වැළඳගෙන තිබේ. එයින් කිපුණු ගෝඨයිම්බර, මහාසෝණට බැණවැදී ඇති අතර එයින් තමාට ඇතිවූ ලැජ්ජාව ඉවසාගත නොහැකි වූ මහාසෝණ තමා හා ද්වන්ධ සටනකට එන ලෙස ගෝඨයිම්බරට අභියෝග කර ඇත. පසු දා තම්මැන්නා සොහොනේදී පැවැත්වෙන සටනේදී ගෝඨයිම්බර යෝධයා එල්ල කරන පා පහරින් මහාසෝණගේ හිස ගැළවී ගොස් කරඹ ගහක මුදුනේ රැදුනු බව සඳහන් වේ.

මෙම ජයග්‍රණයෙන් උදම් වූ යෝධයා සුරාවෙන් මත්ව රාජ මාලිගාවට ඇතුල් වීමට තැත් කළ අතර ගැමුණු රජුගේ නියෝගයෙන් එය වැලකිණි. මෙයින් ලජ්ජාවට හා කළකිරීමට පත් යෝධයා එදිනම ලංකාද්වීපය හැරදමා භාරත දේශය බලා පිටත්ව ගියේය.

රහතන්වහන්සේලා සොයමින් ගමන් කළ ඔහුට හිමාලයට යන ලෙස උපදෙස් ලැබිණි. හිමාලය පාමුල ගමකින් දැනගන්නට ලැබුනේ රහතන් වහන්සේලා පර්වත මුදුනේ වාසය කරන බවත් පිඬු සිඟා ගැනීමට පමණක් ගමට එන බවත්ය. මෙසේ මඟ විමසමින් ගමන් කරන විට ඔහු දුටුවේ ඍද්ධි බලයෙන් පමණක් යා හැකි උසකින් තිබූ විහාරයකි. මෙතෙක් වෙහෙස වීමෙන්ද රහතන්වහන්සේලා නොදුටු නිසා ශෝකයට පත් ඔහු පර්වත පාමුල තිබූ මහා හෙළකට පැන්නේය. ඔහුගේ පින් බලයෙන් මෙය දුටු රහත් නමක් ඍද්ධි බලයෙන් ඔහු අල්වා ඔහුගේ කථාවට සවන් දී මහණ කළ සේක. එතුමා සුළු කලකින් රහත් බවට පත් විය

== අභය (පසුව ථෙරපුත්තාභය) ==

කොට කන්ද අසබඩ කිට්ටි ග්‍රාමයේ රම්පති වූ රෝහණ නමැති ගෘහපතියාට දාව උපන් ගෝඨාභය, දස වස් හෝ දොළොස් වස් වන විට, පැසුණු මිනිසුන් සතර හෝ පස් දෙනෙකුට එසවිය නොහැකි මහා පාෂාණ ඔසවා වීසි කිරීමට සමත් වී ඇත. අභයගේ පියාණන් වූ රෝහණ, මහාසුම්ම නමැති තෙරණුවන්ගේ අනුග්‍රාහකයාව සිට තෙරණුවන්ගේ දහම් දෙසුමකට සවන් දී සෝවාන් නම් පළමු ඵලයට පත්වීලු. රෝහණ පසු කලෙක භික්ෂුවක ලෙස පැවදි බව ලැබ පසුව අරහත් ඵලයට පත් වීම නිසා, අභය ඉන්ඉක්බිතිව තෙරණුවන්ගේ පුතු ලෙස අරුත් දෙන ථෙර-පුත්-අභය ලෙස හැඳින්වීණි..

== මහාභරණ ==

[[මහාවංශය|මහාවංශයට]] අනුව භරණ උපත ලැබ ඇත්තේ කෝපකන්දර ග්‍රාමයේ කුමාර නමැත්තෙකුට දාවය. අවුරුදු දහයක හෝ දොළසක කොළුවෙකුව සිටියදී, වනයේ සාවුන් එලවාගෙන ගොස් උන් අල්වා පයින් මැඬීමට සමත් වූ බවද, පසුව දහසය විය වූ විට දිව ගොස්  කුරුමුවන්, ගෝනුන් හා වල්-හූරන් දඩයම් කිරීමට සමත් වූ බැවින්, මහත් යෝධයෙකු බවට පිළිගැනුමට ලක් වූ බව කියැවේ.

ගැමුණු කුමරා උපදින්නට සිටින් විට මවට දොළදුක් හතරක් පමණ උපන් බව දක්වා තිබේ. රියන් සියයක් දිග මී වදයක් සංඝයාට දී තමාද කෑම ඉන් එකකි. මෙය කුමරාගේ පින් බලයෙන්ම ඉටු විය. ඉතිරි දොළදුක් (තිසා වැවෙන් පැන් නෑමට හා බීමට, එළාර රජුගේ නායක යෝධයාගේ හිස කැපූ කඩුව සෝදා ජලය බීම, එළාර රජුගේ හිසේ  මහනෙල් මල් පැළදීම ) සංසිඳුවීමට වේළුසුමන ක්‍රියා කළේය. මේ සඳහා ඔහු තමා එළාර රජුට පක්ෂපාතී අයෙකු ළෙස හඟවා එළාර රජුගේ අස්ගාල රැක බලා ගැනීමේ කාර්යය බාර ගත්තේය. ඉන්පසු එහි සිටින ශක්තිමත්ම අසෙකු වන රණමද්දව නම් අසෙකු හොඳින් හික්මවා තබා ගත් ඔහු එක් දිනක තිසා වැවෙන් පැන් කළයක්, මහනෙල් මල් ආදිය සකස් කොට අශ්වයා සොරාගෙන තමා වේළුසුමන බව පවසා පළා ගියේය. ඔහු මරා දැමීමට සොලී රජු විසින් එවන ලද යෝධයන් දෙදෙනා ඔහු විසින් මරන ලදී. පසුව ඔහුගේ ගමන නැවැත්වීමට තැත් කළ මහවැලි ගඟේ වඩමන්න නම් තොට රැකවල් සිටි දහසක් පමණ දෙමළ සෙබළුන්ද ගඟේ අනක් පස රැකවල් සිටි ව්ඩ්ඨමාන නම් දෙමළ යෝධයා ඇතුළු දහසක් දෙනාද තනිවම සටන් කොට මරා දැමීමට ඔහු සමත් විය (මේ ස්ථාන දෙකට පිළිවෙලින් දහස්තොට හා දහස්මඬලාතොට යනුවෙන් ව්‍යවහාර විය). ගැමුණු කුමරු රජවන විට මොහු මැදිවියේ සිටින්නට ඇතැයි සිතිය හැක. මොහු සටන් කළේ බොහෝ විට අසු පිටය. ලක්දිව එක් සේසත් කිරීමෙන් පසු කුසල් කොට දෙව්ලොව උපන් බව දක්වා තිබේ.

== ඛංචදේව ==

නකුලනාග ප්ර්දේර්යෙහි මාහිසදෝනික ග්‍රාමයෙහි අභය නමැත්තාගේ බාලම පුතු ලෙස උපතේදී දේව යන නම් ලැබීය. මදක් කොරගැසීම නිසා කච්චදේව යන නම පටබැඳී ඇත. විශාල කුළුහරකුන් හඹා ගොස්, උන් වලගයෙන් අල්වා, ඔහුගේ හිසට උඩින් කරකවා පොළොවට ගසා දැමීමට මෙම තරුණ කොළුවා සමත් වී ඇත.

== ඵුස්සදේව ==
[[File:Phussadeva.jpg | thumb |295x295px|ඵුස්සදේව]][[මහාවංශය|මහාවංශයට]] අනුව සිට්ඨලපබ්බත විහාරය අසබඩ ගවිට නම් ග්‍රාමයේ උප්පල නමැත්තාගේ පුතු ලෙස ඵුස්සදේව මෙලොව එළිය දැක ඇත. කොළුවෙකු ලෙස විහාරය වෙත ගිය ඵුස්සදේව හට හක්ගෙඩිය හෙණ හඬ තරම් ශබ්දයකින් ලෙස පිඹීමට හැකිවීම නිසා උම්මාදඵුස්සදේව ලෙස නම් ලැබීය. පසුව ඵුස්සදේව, කිසිදා ඉලක්කය නොවරදන දුනුවායෙක් බවට පත් විය. දුටුගැමුණු රජතුමා හා එළාර රජුගේ සෙබලුන් සමග කල එක් සටනකදී මොහු එළාර රජුගේ ඉතා විශිෂ්ට සෙන්පතියකු දුනු ඊතල විදා මරා දමා ඇත.
== ලභියවසභ ==

ථුලධර කන්ද අසල, විහාරවාපි ග්‍රාමයෙහි ගෘහපති මත්තගේ පුතු ලෙස උපන් වසභ, ලභියවසභ – (දක්ෂකම්) ලාභි වසභ – ලෙස නම් ලැබුවේ ඔහුගේ මහත් ශරීර ශක්තිය හේතුවෙනි. විසිවන වියෙහි පසුවුනු වසභ මිනිසුන් දොළොසකු විසින් පවා ගෙනගිය නොහැකි පස් කන්දරාවක් කිසිදු වෙහෙසක් නොදරමින්ම තනිවම ගෙනගොස්  වසභ වැව තැනීමට දායක වී ඇත.


Now join our HVPTS whatsapp group for new information https://chat.whatsapp.com/IP6f3fxRtME9hw7nOZN4He&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</text>
      <sha1>2b8va5kt7qeg6dceg1bdrnbra6ym9ql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801658</id>
      <parentid>801657</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55316-12</username>
        <id>81590</id>
      </contributor>
      <comment>/* සුරනිමල */</comment>
      <origin>801658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28043" sha1="qguxjujcfguuyqla6wk9kvt411e4qr2" xml:space="preserve">'''දසමහා යෝධයෝ''' ලෙස සැළකෙන්නේ [[කාවන්තිස්ස රජ|කාවන්තිස්ස රජතුමා]] සහ [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජතුමා]] ළග සිටි සෙනිපතිවරුන් දස දෙනා ය. මොවුන් [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජතුමා]] හා දකුණු ඉන්දියානු ආක්‍රමණිකයෙකු වන [[එළාර රජු]] අතර පැවති යුද්ධයේ දී වැදගත් කාර්‍යභාරයක් ඉටු කරයි. [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජතුමාගේ]] පියා [[කාවන්තිස්ස රජ|කාවන්තිස්ස රජතුමාගේ]] රාජ්‍ය සමයෙහි දී, අනාගතයේදී තරුණ කුමරු හට සේවය කිරීම සඳහා මෙම සෙනිපතිවරුන් දස දෙනා රාජ්‍ය සේවයට තෝරා ගනු ලැබ ඇත. තම කණිටු සොහොයුරු [[තිස්ස]] හා සමග දුටුගැමුණුගේ සටන් අතරතුරදී, දස රණශූරයන් මධ්‍යස්ථ හා අපක්ෂපාතී  පිළිවෙතක් අනුගමනය කර ඇත්තේ දෙබෑයන් අතර හටගැනෙන එවන් වියවුලකදී එසේ අපක්ෂපාතීව සිටින බවට කාවන්තිස්ස රජු හට දිවුරා පොරොන්දු වීම නිසාවෙනි. රජුන් දෙදෙන (එනම් දුටුගැමුණු හා එළාර) අතර විජිතපුර හිදී වූ තීරණාත්මක සංග්‍රාමයෙහිදී නන්දිමිත්‍ර සමග නිර්මලයා (සුරනිමල), පුරයෙහි දක්ෂිණ ද්වාරය අත්පත් කර ගැනීම සඳහා සටන් මෙහෙය වූහ. මහාසෝණ (රිටිගල ජයසේන), ගෝඨයිම්බර හා ථෙරපුත්තාභය පූර්වදිශා ද්වාරය අත්පත් කරගනු වස්ද,  අනෙකුත් රණශූරයින් සතර දෙන උත්තර හා පෑළදිග ද්වාර ගනු වස්ද සටන් වැදුනහ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;දීපවංශය&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨ‍ය 90-95&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 4-15&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 16-44&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 45-48&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 55-63&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 64-67&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 78-81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය, පරිච්ඡේදය 23, පාඨය 82-89&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;රාජාවලිය&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;රාජාවලිය&gt;ගුණසේකර, බී (සංස්). (1900). රාජාවලිය – අ හිස්ටොරිකල් නැරටිව් ඔෆ් සිංහලීස් කිංස්. යලි-මුද්‍රණය (1995). ඒසියන් එඩ්‍යුකේෂන් සර්විසස්. මදුරාසිය: ඉන්දියාව.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;මහාවංශය&gt;[[විල්හෙල්ම් ගයිගර්|ගයිගර්, විල්හෙල්ම්]] (පරි. ජර්මානු); සහ බෝඩ්, මේබල් හේන්ස් (පරි. ඉංග්‍රීසි). (1912). මහාවංශ – ද ග්‍රේට් ක්‍රොනිකල් ඔෆ් සිලෝන්. යළි-මුද්‍රණය (2003). ඒසියන් එඩ්‍යුකේෂන් සර්විසස්. මදුරාසිය: ඉන්දියාව.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;සිල්වා ද සිල්වා, කේ.එම්. (2005). අ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන්. විජිත යාපා පබ්ලිකේෂන්ස්. කොළොඹ: ශ්‍රී ලංකාව, පිටු 15-17&lt;/ref&gt;

== නන්දිමිත්‍ර ==
[[ගොනුව:Nandimithra.jpg|thumb|308x308පික්|නන්දිමිත්‍ර]]

දස මහා යෝධයන්ගෙන් ප්‍රධාන සෙන්පතියෙකි නන්දිමිත්‍ර. ඔහු එළාර රජුගේ සේනාවෙහි සෙන්පතියෙකු වූ මිත්ත ගේ බෑණනුවන් ය. මොහු රාක්ෂස අංගම් රණශූරයෙකි. සැම තැන දණගා බඩගා යෑම වලක්වනු වස් කුඩා කළ මොහුව කුරහන්ගලකට බැඳ දමා තිබුනද,  ඔහුගේ මහත් ශක්තියෙහි බල මහිමයෙන් මහ බරැති කුරහන් ගලද ඇදගෙන තැන තැන යෑමට සමත් වීම ඔහු හට නන්දිමිත්‍ර යන නම පටබැඳීමට හේතු කාරක වීය. 
== සුරනිමල ==


මහාවංශයට අනුව සුරනිමල, කොට්ටිවාල ප්‍රදේශයෙහි කණ්ඩකවිත්තික ග්‍රාමයෙහි සම්හ නමැති ගම් ප්‍රධානියෙකුගේ සත්වැනි පුත්‍රයා විය. තුරුණු වියෙහි වූ නිමල, කාවන්තිස්ස රජුගේ සුළු රැජිනකගේ පුත්‍රයෙකු වූ දීඝාභය කුමරුගේ සේවය සඳහා යවනු ලැබීය. කච්චකතිත්ථ නමැති තොටු‍පළ ප්‍රදේශය පාලනය කල දීඝාභය, ද්වාරමණ්ඩල ග්‍රාමයේ චේතිය කන්ද අසල විසූ කුණ්ඩලි නම් බ්‍රාහ්මණයෙකු වෙත දූත මෙහෙවරක් සඳහා නිමල යැව්වේය. කච්චකතිත්ථ සිට ද්වාරමණ්ඩල දක්වා වූ යොදුන් දහඅටකට වැඩි මෙම විශාල දුර තරණය කොට, ඉන් පසු තිසා වැවේ ස්නානය කරනු වස් අනුරාධපුරයටද ගොස් බ්‍රාහ්මණයා විසින් ත්‍යාග කල බොහෝ වටිනා පුණ්ණවද්දන වස්ත්‍රද අතැතිව නැවත කච්චකතිත්ථ හි තම ස්වාමී වූ කුමරු වෙත පැමිණීමට නිමල හට ගතවූයේ එක් දිනක් පමණි. නිමල මින් ඉක්බිතිව, සුර-නිමල යන නම් ලැබීය.

කාශ්‍යප බුදුන් සමයේ සතුන් මරමින් පවුකාර ජීවිතයක් ගත කළ මොහු රහත් නමකට දනක් දී උන්වහන්සේගේ බණ අසා යහපත් ජීවිතයක් ගතකොට නොයෙකුත් කුසල් කොට දෙව්ලොව බොහෝ සැප විඳ කාවන්තිස්ස රජුගේ පුතෙකු වන දීඝාභය රාජ කුමාරයාගේ ජනපදයක උපත ලැබීය.

ඇතුන් දස දෙනෙකුට බල ඇතත් කිසි වැඩක් නොකරණ කම්මැලියෙක් නිසා රාජ කුමාරයා ළඟ සේවයට පිටත් කරන ළදී. අධික වේගයෙන් ඇවිද ගිය ඔහු ඉතා කෙටි කාලයකදී එතැනට ළඟා විය. දීඝාභය කුමරු නොයෙකුත් ක්‍රම වලින් ඔහුගේ ශක්තිය පරීක්ෂා කර කාවන්තිස්ස රජු වෙත පිටත් කළේය. දොළොස් හැවිරිදි තරුණයා දුටු රජතුමා මෙතරම් ලාබාල කෙනෙකුට යෝධයෙක් විය හැකිදැයි සිතා කඩුවක් මුවහත් කිරීමට බාර දුන්නේය. ඉතා සුළු කාලයකින් මේ කටයුත්ත නිම කරණ ලදී. පසුව ගැමුණු රජු කාලයේ කඩු ශිල්පයේ කෙළ පැමිණි රණශූරයෙකු ලෙස ප්‍රකට වූ ඔහු එළාර රජුගේ ප්‍රබලම කඩු ශිල්පියා වූ දීඝජන්තු නම් පාතාක යෝධයා පරදවා මරා දැමීය.

අහසේ කරනම් හැසීමේ හපනෙකු වූ දීඝජන්තු සාධාරණ සටනකින් මරා දැමීම කළ නොහැකි බව දුටු බුද්ධිමත් විහාර මහ දේවිය උපක්‍රමයකින් ඔහු පැරදවීමට සිතා කුඩා කඳවුරු තිස් දෙකක් ඉදිකර ඒවායේ දුටුගැමුණු රජුගේ ස්වරූපයට සමාන ලෙස සකසන ළද පිළිරූ තැබීය. සත්‍ය වශයෙන් රජු සිටියේ 33වන බලකොටුවේය. එළාර රජුගේ අවසාන ආරක්ෂක වලල්ලේ සිටි දීඝජන්තු, ගැමුණු රජු මැරීමට සිතා එක හුස්මට අහසේ කරණම් ගසමින් ඉහත දෙතිස් බලකොටු වල දෙතිස් පිළිරූ වල හිස් කපමින් අවසාන බලකොටුවට ළඟා වෙත්ම සුරනිමල ඔහුට අපහාසාත්මක ලෙස අභියෝග කළේය. දැඩි වෙහෙසට හා කෝපයට පත්ව සිටියද දීඝජන්තු අභියෝගයෙන් පලා නොගොස් සුරනිමල වෙත අහසින් පාත් විය. සුරනිමල කළේ තමන්ගේ පළිහ ඔසවා ශරීරය ආවරණය කර ගැනීමයි. පළිහ සමඟම සුරනිමල දෙපළු කිරීමට තරම් පහරක් දීඝජන්තු එල්ල කළත් අවසාන මොහොතේ පළිහ අතහැර සසෙකට පැනීමට සුරනිමල සමත් විය. දීඝජන්තු පළිහ සමඟම බිම පතිත විය. නැවත නැගිටීමට පෙර සුරනිමල විසින් ඔහු මරා දමන ලදී.

තවත් ජනප්‍රවාදයක් කියන්නේ කාන්තාවන්ට ලොල් වූ දීඝජන්තුගේ අවධානය බිඳීමට විහාර මහා දේවිය ඇමක් වශයෙන් යොදා ගත් බවයි. කෙසේ වෙතත් දීඝජන්තු මිය ගිය පසු යුද්ධය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු අත්හැරි දෙමළ සේනාව පසුබැස ගිය බව කියවේ. මෙසේ සුරනිමල අධික වේගය හා කඩු ශිල්පය පිළබඳ නමක් දිනා සිටීය. තවත් එක් කාරණයක් සඳහා ඔහු ප්‍රකටය. එනම් රා බීමයි. විජිතපුර සටනට පෙර පැවති යෝධබල පරීක්ෂණයේදී විශාල රා මඩමක් තනිවම බී අවසාන කිරීමට නියෝග කරන ලදී. අන්‍ය යෝධයෝ මේ කටයුත්ත තමන්ට නුසුදුසු බව පවසා සිටියහ. සුරනිමල මේ කාර්යය ඉටු කළේය. පසු කාලයේ සුරනිමල බොහෝ පින්කම් කළ බව කියවේ.

== මහාසෝණ ==

මොහුව [[රිටිගල ජයසේන]] යන නමින්ද හදුන්වයි. රිටිගල දැනට උගන්වන රිටිගල විශුද්ධි අංගම් ශාස්ත්‍රය නැත්නම් අපි අහලා පුරුදු සුදලිය අංගම් පොර පරම්පරාවේ ද උරුමක්කාරයා වන්නේ මොහුය. එය රිටිගල පරපුරට ලබා දී ඇත්තේ මේ මහාසෝණ හෙවත් [[රිටිගල ජයසේන]] සේනාධිපතියායි. එය අදටත් එම ප්‍රදේශයේ උගන්වනු ලබයි.

මහාවංශයට අනුව මහාසෝන යෝධයා, කුළුම්බරී ප්‍රදේශයේ හුන්දරිවාපි ග්‍රාමයේ තිස්ස නමැත්තාට දාව අටවැනි පුතු ලෙස උපත ලබා ඇත. මහාසෝණ යෝධයා පිළිබඳව මූලාශ්‍ර වල දැක්වෙන තොරතුරු ද ඉතාම අල්පය. ලක්දිව රෝහණ ජනපදයෙහි කුටුම්බරිකන්නිකාවෙහි උපන් බව සහස්සවත්තුප්පකරණයේ වාර්තා කරයි. රසවාහිනිය දක්වන්නේ රෝහණයේ කදලුම්කන්නිකාවෙහි හුන්දරිවාපිගම උපන් බවයි.

මොහු සත් හැවිරිදි කල විසල් තල්ගස් මුලින් උදුරා දැමීමට තරම් ශක්තිමත් වූ බවත්, දස හැවිරිදි කල මහත් බල ඇති බවත්, පසුව ඇතුන් දස දෙනෙකුගේ ශක්තිය දැරූ බවද කියැවේ. දුටුගැමුණු රජුට යුද්ධය සඳහා සහය දුන් යක්ක සේනාවේ නායකයා මොහුයි. දුටුගැමුණු - එළාර යුද්ධයේදී, විජිතපුර බලකොටුව අල්ලා ගැනිම සඳහා සිදු වූ යුද්ධයේදී, මහාසෝණ යෝධයා පවුර කඩා වෙනම විවරයක් සදා ඉන් ඇතුළුව තල් රුකක් ගෙන සටන් කළ බව සඳහන් වේ.

== ගෝඨයිම්බර ==

දස මහා යෝධයන් අතරින් මේ ආත්මයේම නිවන් දුටු අය දෙදෙනෙකි. ගෝඨයිම්බර යෝධයා ඉන් එක් අයෙකි. කාශ්‍යප බුදුන් සමයේ සඟරුවනට දන්දුන් කුසලයෙන් දෙව්ලොව සම්පත් විඳ පසුව ලක්දිව බොහෝ සම්පත් ඇති පවුලක ඉපදිනි. ඇතුන් දස දෙනෙකුගේ බල ඇතිවද කම්මැලියෙකි. ශරීරයෙන් කොට නිසා නම සෑදිණි. කාවන්තිස්ස රජු මොහුගේ බල අසා ගෙන්වා ගත්තේය. පසුව මහාජත්‍ර නම් දෙමළ නායකයා මරණ ලද්දේ මොහු විසිනි. රා බීමට මෙන්ම උත්සව ශ්‍රීයෙන් ගත කිරීමට කැමති අයෙකි.

මෙවන් උත්සවයකදී [[මහාසෝණ]] හෙවත් [[රිටිගල ජයසේන]] මත් වී සිටි අවස්ථාවකදී ගෝඨයිම්බර යෝධයාගේ බිරිඳව වැළඳගෙන තිබේ. එයින් කිපුණු ගෝඨයිම්බර, මහාසෝණට බැණවැදී ඇති අතර එයින් තමාට ඇතිවූ ලැජ්ජාව ඉවසාගත නොහැකි වූ මහාසෝණ තමා හා ද්වන්ධ සටනකට එන ලෙස ගෝඨයිම්බරට අභියෝග කර ඇත. පසු දා තම්මැන්නා සොහොනේදී පැවැත්වෙන සටනේදී ගෝඨයිම්බර යෝධයා එල්ල කරන පා පහරින් මහාසෝණගේ හිස ගැළවී ගොස් කරඹ ගහක මුදුනේ රැදුනු බව සඳහන් වේ.

මෙම ජයග්‍රණයෙන් උදම් වූ යෝධයා සුරාවෙන් මත්ව රාජ මාලිගාවට ඇතුල් වීමට තැත් කළ අතර ගැමුණු රජුගේ නියෝගයෙන් එය වැලකිණි. මෙයින් ලජ්ජාවට හා කළකිරීමට පත් යෝධයා එදිනම ලංකාද්වීපය හැරදමා භාරත දේශය බලා පිටත්ව ගියේය.

රහතන්වහන්සේලා සොයමින් ගමන් කළ ඔහුට හිමාලයට යන ලෙස උපදෙස් ලැබිණි. හිමාලය පාමුල ගමකින් දැනගන්නට ලැබුනේ රහතන් වහන්සේලා පර්වත මුදුනේ වාසය කරන බවත් පිඬු සිඟා ගැනීමට පමණක් ගමට එන බවත්ය. මෙසේ මඟ විමසමින් ගමන් කරන විට ඔහු දුටුවේ ඍද්ධි බලයෙන් පමණක් යා හැකි උසකින් තිබූ විහාරයකි. මෙතෙක් වෙහෙස වීමෙන්ද රහතන්වහන්සේලා නොදුටු නිසා ශෝකයට පත් ඔහු පර්වත පාමුල තිබූ මහා හෙළකට පැන්නේය. ඔහුගේ පින් බලයෙන් මෙය දුටු රහත් නමක් ඍද්ධි බලයෙන් ඔහු අල්වා ඔහුගේ කථාවට සවන් දී මහණ කළ සේක. එතුමා සුළු කලකින් රහත් බවට පත් විය

== අභය (පසුව ථෙරපුත්තාභය) ==

කොට කන්ද අසබඩ කිට්ටි ග්‍රාමයේ රම්පති වූ රෝහණ නමැති ගෘහපතියාට දාව උපන් ගෝඨාභය, දස වස් හෝ දොළොස් වස් වන විට, පැසුණු මිනිසුන් සතර හෝ පස් දෙනෙකුට එසවිය නොහැකි මහා පාෂාණ ඔසවා වීසි කිරීමට සමත් වී ඇත. අභයගේ පියාණන් වූ රෝහණ, මහාසුම්ම නමැති තෙරණුවන්ගේ අනුග්‍රාහකයාව සිට තෙරණුවන්ගේ දහම් දෙසුමකට සවන් දී සෝවාන් නම් පළමු ඵලයට පත්වීලු. රෝහණ පසු කලෙක භික්ෂුවක ලෙස පැවදි බව ලැබ පසුව අරහත් ඵලයට පත් වීම නිසා, අභය ඉන්ඉක්බිතිව තෙරණුවන්ගේ පුතු ලෙස අරුත් දෙන ථෙර-පුත්-අභය ලෙස හැඳින්වීණි..

== මහාභරණ ==

[[මහාවංශය|මහාවංශයට]] අනුව භරණ උපත ලැබ ඇත්තේ කෝපකන්දර ග්‍රාමයේ කුමාර නමැත්තෙකුට දාවය. අවුරුදු දහයක හෝ දොළසක කොළුවෙකුව සිටියදී, වනයේ සාවුන් එලවාගෙන ගොස් උන් අල්වා පයින් මැඬීමට සමත් වූ බවද, පසුව දහසය විය වූ විට දිව ගොස්  කුරුමුවන්, ගෝනුන් හා වල්-හූරන් දඩයම් කිරීමට සමත් වූ බැවින්, මහත් යෝධයෙකු බවට පිළිගැනුමට ලක් වූ බව කියැවේ.

ගැමුණු කුමරා උපදින්නට සිටින් විට මවට දොළදුක් හතරක් පමණ උපන් බව දක්වා තිබේ. රියන් සියයක් දිග මී වදයක් සංඝයාට දී තමාද කෑම ඉන් එකකි. මෙය කුමරාගේ පින් බලයෙන්ම ඉටු විය. ඉතිරි දොළදුක් (තිසා වැවෙන් පැන් නෑමට හා බීමට, එළාර රජුගේ නායක යෝධයාගේ හිස කැපූ කඩුව සෝදා ජලය බීම, එළාර රජුගේ හිසේ  මහනෙල් මල් පැළදීම ) සංසිඳුවීමට වේළුසුමන ක්‍රියා කළේය. මේ සඳහා ඔහු තමා එළාර රජුට පක්ෂපාතී අයෙකු ළෙස හඟවා එළාර රජුගේ අස්ගාල රැක බලා ගැනීමේ කාර්යය බාර ගත්තේය. ඉන්පසු එහි සිටින ශක්තිමත්ම අසෙකු වන රණමද්දව නම් අසෙකු හොඳින් හික්මවා තබා ගත් ඔහු එක් දිනක තිසා වැවෙන් පැන් කළයක්, මහනෙල් මල් ආදිය සකස් කොට අශ්වයා සොරාගෙන තමා වේළුසුමන බව පවසා පළා ගියේය. ඔහු මරා දැමීමට සොලී රජු විසින් එවන ලද යෝධයන් දෙදෙනා ඔහු විසින් මරන ලදී. පසුව ඔහුගේ ගමන නැවැත්වීමට තැත් කළ මහවැලි ගඟේ වඩමන්න නම් තොට රැකවල් සිටි දහසක් පමණ දෙමළ සෙබළුන්ද ගඟේ අනක් පස රැකවල් සිටි ව්ඩ්ඨමාන නම් දෙමළ යෝධයා ඇතුළු දහසක් දෙනාද තනිවම සටන් කොට මරා දැමීමට ඔහු සමත් විය (මේ ස්ථාන දෙකට පිළිවෙලින් දහස්තොට හා දහස්මඬලාතොට යනුවෙන් ව්‍යවහාර විය). ගැමුණු කුමරු රජවන විට මොහු මැදිවියේ සිටින්නට ඇතැයි සිතිය හැක. මොහු සටන් කළේ බොහෝ විට අසු පිටය. ලක්දිව එක් සේසත් කිරීමෙන් පසු කුසල් කොට දෙව්ලොව උපන් බව දක්වා තිබේ.

== ඛංචදේව ==

නකුලනාග ප්ර්දේර්යෙහි මාහිසදෝනික ග්‍රාමයෙහි අභය නමැත්තාගේ බාලම පුතු ලෙස උපතේදී දේව යන නම් ලැබීය. මදක් කොරගැසීම නිසා කච්චදේව යන නම පටබැඳී ඇත. විශාල කුළුහරකුන් හඹා ගොස්, උන් වලගයෙන් අල්වා, ඔහුගේ හිසට උඩින් කරකවා පොළොවට ගසා දැමීමට මෙම තරුණ කොළුවා සමත් වී ඇත.

== ඵුස්සදේව ==
[[File:Phussadeva.jpg | thumb |295x295px|ඵුස්සදේව]][[මහාවංශය|මහාවංශයට]] අනුව සිට්ඨලපබ්බත විහාරය අසබඩ ගවිට නම් ග්‍රාමයේ උප්පල නමැත්තාගේ පුතු ලෙස ඵුස්සදේව මෙලොව එළිය දැක ඇත. කොළුවෙකු ලෙස විහාරය වෙත ගිය ඵුස්සදේව හට හක්ගෙඩිය හෙණ හඬ තරම් ශබ්දයකින් ලෙස පිඹීමට හැකිවීම නිසා උම්මාදඵුස්සදේව ලෙස නම් ලැබීය. පසුව ඵුස්සදේව, කිසිදා ඉලක්කය නොවරදන දුනුවායෙක් බවට පත් විය. දුටුගැමුණු රජතුමා හා එළාර රජුගේ සෙබලුන් සමග කල එක් සටනකදී මොහු එළාර රජුගේ ඉතා විශිෂ්ට සෙන්පතියකු දුනු ඊතල විදා මරා දමා ඇත.
== ලභියවසභ ==

ථුලධර කන්ද අසල, විහාරවාපි ග්‍රාමයෙහි ගෘහපති මත්තගේ පුතු ලෙස උපන් වසභ, ලභියවසභ – (දක්ෂකම්) ලාභි වසභ – ලෙස නම් ලැබුවේ ඔහුගේ මහත් ශරීර ශක්තිය හේතුවෙනි. විසිවන වියෙහි පසුවුනු වසභ මිනිසුන් දොළොසකු විසින් පවා ගෙනගිය නොහැකි පස් කන්දරාවක් කිසිදු වෙහෙසක් නොදරමින්ම තනිවම ගෙනගොස්  වසභ වැව තැනීමට දායක වී ඇත.


Now join our HVPTS whatsapp group for new information https://chat.whatsapp.com/IP6f3fxRtME9hw7nOZN4He&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</text>
      <sha1>qguxjujcfguuyqla6wk9kvt411e4qr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20080</id>
    <revision>
      <id>801652</id>
      <parentid>801599</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11220" sha1="ikxehuz499aic98cfubej9fcndqxoy9" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | Former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ කොළඹ ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක්, විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>ikxehuz499aic98cfubej9fcndqxoy9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801661</id>
      <parentid>801652</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>801661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11288" sha1="fsr69t5kcymn4jpp3xhv71s26k6jub4" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | Former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ කොළඹ ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක්, විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.
== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>fsr69t5kcymn4jpp3xhv71s26k6jub4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801662</id>
      <parentid>801661</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11414" sha1="2ev31anzvh2rf64uf4j152gukqqwv3y" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | Former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
 | ශිෂ්‍යයින්              = විද්‍යාර්ථ වීර පුතුන්
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ කොළඹ ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් මෙන් ම විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>2ev31anzvh2rf64uf4j152gukqqwv3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801663</id>
      <parentid>801662</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11418" sha1="chmofq2oqp6e28jscnr4m1bvnpfavuq" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | Former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
 | ශිෂ්‍යයින්              = විද්‍යාර්ථ වීර පුතුන්
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ [[කොළඹ]] ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් මෙන් ම විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>chmofq2oqp6e28jscnr4m1bvnpfavuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801666</id>
      <parentid>801663</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19198" sha1="3e57m33m2fsy0kkk4t2vjyvt55ym3dy" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | Former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
 | ශිෂ්‍යයින්              = විද්‍යාර්ථ වීර පුතුන්
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ [[කොළඹ]] ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් මෙන් ම විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== විදුහල්පතිවරුන් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+1942 සිට වර්තමානය දක්වා විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරුන්
!ආලේඛ්‍යය
!නම
!ධුර කාලය
!සටහන්
|-
|[[ගොනුව:Mr. G.D.A. abeyrathne.jpg|thumb]]
|ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1942
|1948
|}
|විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති
|-
|[[ගොනුව:M.B.W. Madiwake.jpg|thumb]]
|එම්.බී.ඩබ්ලිව්. මැදිවක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1948
|1955
|}
|ලංකාවේ පළාත් පාලන හා නිවාස අමාත්‍යවරයා ලෙසත්, [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු]] සහ [[සෙනෙට් සභාව|සෙනෙට් සභිකයෙකු]] ලෙසත් කටයුතු කළේය.
|-
|[[ගොනුව:Athauda.jpg|thumb]]
|ඒ. අතාවුද
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1955
|1967
|}
|
|-
|[[ගොනුව:D.B. Dissanayake.jpg|thumb]]
|ඩී.බී.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1967
|1968
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Rasingolla.jpg|thumb]]
|පී.බී.රාසිංගොල්ල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1968
|1971
|}
|
|-
|
|ටී.බී.කරුණාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1971
|1974
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Pethiyagoda.jpg|thumb]]
|එම්.බී.පෙතියාගොඩ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1974
|1977
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Image of Mr. P.M.L Banda.jpg|thumb]]
|පී.එම්.එල්.බණ්ඩා
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1983
|1986
|}
|
|-
|
|ටී.බී.දමුණුපොල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1987
|1991
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Wijesingha.jpg|thumb]]
|එස්.එස්.සී.විජේසිංහ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1991
|1992
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. bandaranayake.jpg|thumb]]
|ඩබ්ලිව්.එම්.බණ්ඩාරනායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1992
|1995
|}
|
|-
|
|ඩබ්ලිව්.බී.ගුන්නෑපාන
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1995
|2006
|}
|විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ පුහුණුවක් ලැබූ විශේෂඥයෙකි.
|-
|[[ගොනුව:Mr.Alwis.jpg|thumb]]
|පී.ඒ.එස්.අල්විස්
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2006
|2013
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.ඒ.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2013
|2015
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. Ranjith Rajapakshe.jpg|thumb]]
|ලුතිනන් කර්නල් ආර්.යූ.කේ.රාජපක්ෂ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2015
|2018
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. M.R.P. Mayadunne.jpg|thumb]]
|මේජර් එම්.ආර්.පී.මායාදුන්නේ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2018
|2025
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.සේනාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2025
|2026
|}
|
|-
|
|සුගත් ශ්‍රීලාල්
|2026 සිට වර්තමානය දක්වා
|
|}

== විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය ==
විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය යනු විද්‍යාලයට සහාය වන ආයතනයකි; එහි සාමාජිකයෝ විද්‍යාලයේ ගුණාත්මකභාවය, ප්‍රමිතීන් සහ කීර්තිනාමය ඉහළ නැංවීම වෙනුවෙන් කටයුතු කරති.

== සංගම් සහ සමාජ ==

=== අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය ===
මහනුවර විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය යනු, ප්‍රාදේශීය රොටරි සමාජයේ (රොටරි දිස්ත්‍රික්කය 3220 - ශ්‍රී ලංකාව සහ මාලදිවයින) අනුග්‍රහය ලබන, සිසුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සේවා සංවිධානයකි. මෙය වයස අවුරුදු 12ත් 18ත් අතර සිසුන් අතර නායකත්ව කුසලතා වර්ධනය කිරීම, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවට සේවය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර අවබෝධය ප්‍රවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

=== විද්‍යා සංගමය ===
විද්‍යා සංගමය යනු පාසලේ ඇති ප්‍රමුඛතම අධ්‍යයන සංවිධානවලින් එකකි. විද්‍යාත්මක කුතුහලය, විචාරාත්මක චින්තනය සහ නවෝත්පාදනය පෝෂණය කිරීම අරමුණු කරගත් මෙම සංගමය, සිසුන්ට තම පෙළපොත් දැනුම ප්‍රායෝගික යෙදවුම් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට කදිම වේදිකාවක් සපයයි.

විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය සතු අධ්‍යයන විශිෂ්ටත්වයේ සම්ප්‍රදාය ඉදිරියට ගෙන යමින්, උසස් පෙළ විභාග සඳහා සිසුන් සූදානම් කිරීමටත්, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, පර්යේෂණ සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල අනාගත වෘත්තීන් සඳහා ඔවුන්ව සූදානම් කිරීමටත් මෙම සංගමය දායක වේ.&lt;ref&gt;https://www.schoolandcollegelistings.com/LK/Kandy/276251939213614/Vidyartha-College-Science-Society&lt;/ref&gt;

=== තාක්ෂණ සංගමය ===
තාක්ෂණ සංගමය කැපවී සිටින්නේ උද්‍යෝගිමත් ඉගෙනුම්කරුවන්, නිර්මාණකරුවන් සහ නවෝත්පාදකයින්ගෙන් සමන්විත ප්‍රජාවක් ගොඩනැගීම සඳහා ය. සැබෑ ලෝකයේ ගැටලු විසඳීම සඳහා තාක්ෂණය ප්‍රබලම මෙවලම බව ඔවුන් විශ්වාස කරයි.

ප්‍රායෝගික වැඩමුළු, සාමූහික ව්‍යාපෘති සහ ආකර්ෂණීය තරඟ හරහා, න්‍යායික දැනුම සහ ප්‍රායෝගික යෙදවුම් අතර පරතරය පියවීමටත්, සාමාජිකයින් ඩිජිටල් අනාගතය සඳහා සූදානම් කිරීමටත් මෙහිදී අරමුණු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vidyartha College Technology Society {{!}} Official Website |url=https://technology-society-vidyartha-college.netlify.app/ |access-date=2026-09-06 |website=technology-society-vidyartha-college.netlify.app}}&lt;/ref&gt;

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==


== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>3e57m33m2fsy0kkk4t2vjyvt55ym3dy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801667</id>
      <parentid>801666</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T15:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22391" sha1="lfzaziofttslfzimcget84r7dl88rj1" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | Former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
 | ශිෂ්‍යයින්              = විද්‍යාර්ථ වීර පුතුන්
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ [[කොළඹ]] ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් මෙන් ම විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== විදුහල්පතිවරුන් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+1942 සිට වර්තමානය දක්වා විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරුන්
!ආලේඛ්‍යය
!නම
!ධුර කාලය
!සටහන්
|-
|[[ගොනුව:Mr. G.D.A. abeyrathne.jpg|thumb]]
|ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1942
|1948
|}
|විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති
|-
|[[ගොනුව:M.B.W. Madiwake.jpg|thumb]]
|එම්.බී.ඩබ්ලිව්. මැදිවක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1948
|1955
|}
|ලංකාවේ පළාත් පාලන හා නිවාස අමාත්‍යවරයා ලෙසත්, [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු]] සහ [[සෙනෙට් සභාව|සෙනෙට් සභිකයෙකු]] ලෙසත් කටයුතු කළේය.
|-
|[[ගොනුව:Athauda.jpg|thumb]]
|ඒ. අතාවුද
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1955
|1967
|}
|
|-
|[[ගොනුව:D.B. Dissanayake.jpg|thumb]]
|ඩී.බී.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1967
|1968
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Rasingolla.jpg|thumb]]
|පී.බී.රාසිංගොල්ල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1968
|1971
|}
|
|-
|
|ටී.බී.කරුණාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1971
|1974
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Pethiyagoda.jpg|thumb]]
|එම්.බී.පෙතියාගොඩ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1974
|1977
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Image of Mr. P.M.L Banda.jpg|thumb]]
|පී.එම්.එල්.බණ්ඩා
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1983
|1986
|}
|
|-
|
|ටී.බී.දමුණුපොල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1987
|1991
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Wijesingha.jpg|thumb]]
|එස්.එස්.සී.විජේසිංහ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1991
|1992
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. bandaranayake.jpg|thumb]]
|ඩබ්ලිව්.එම්.බණ්ඩාරනායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1992
|1995
|}
|
|-
|
|ඩබ්ලිව්.බී.ගුන්නෑපාන
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1995
|2006
|}
|විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ පුහුණුවක් ලැබූ විශේෂඥයෙකි.
|-
|[[ගොනුව:Mr.Alwis.jpg|thumb]]
|පී.ඒ.එස්.අල්විස්
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2006
|2013
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.ඒ.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2013
|2015
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. Ranjith Rajapakshe.jpg|thumb]]
|ලුතිනන් කර්නල් ආර්.යූ.කේ.රාජපක්ෂ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2015
|2018
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. M.R.P. Mayadunne.jpg|thumb]]
|මේජර් එම්.ආර්.පී.මායාදුන්නේ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2018
|2025
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.සේනාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2025
|2026
|}
|
|-
|
|සුගත් ශ්‍රීලාල්
|2026 සිට වර්තමානය දක්වා
|
|}

== විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය ==
විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය යනු විද්‍යාලයට සහාය වන ආයතනයකි; එහි සාමාජිකයෝ විද්‍යාලයේ ගුණාත්මකභාවය, ප්‍රමිතීන් සහ කීර්තිනාමය ඉහළ නැංවීම වෙනුවෙන් කටයුතු කරති.

== සංගම් සහ සමාජ ==

=== අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය ===
මහනුවර විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය යනු, ප්‍රාදේශීය රොටරි සමාජයේ (රොටරි දිස්ත්‍රික්කය 3220 - ශ්‍රී ලංකාව සහ මාලදිවයින) අනුග්‍රහය ලබන, සිසුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සේවා සංවිධානයකි. මෙය වයස අවුරුදු 12ත් 18ත් අතර සිසුන් අතර නායකත්ව කුසලතා වර්ධනය කිරීම, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවට සේවය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර අවබෝධය ප්‍රවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

=== විද්‍යා සංගමය ===
විද්‍යා සංගමය යනු පාසලේ ඇති ප්‍රමුඛතම අධ්‍යයන සංවිධානවලින් එකකි. විද්‍යාත්මක කුතුහලය, විචාරාත්මක චින්තනය සහ නවෝත්පාදනය පෝෂණය කිරීම අරමුණු කරගත් මෙම සංගමය, සිසුන්ට තම පෙළපොත් දැනුම ප්‍රායෝගික යෙදවුම් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට කදිම වේදිකාවක් සපයයි.

විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය සතු අධ්‍යයන විශිෂ්ටත්වයේ සම්ප්‍රදාය ඉදිරියට ගෙන යමින්, උසස් පෙළ විභාග සඳහා සිසුන් සූදානම් කිරීමටත්, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, පර්යේෂණ සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල අනාගත වෘත්තීන් සඳහා ඔවුන්ව සූදානම් කිරීමටත් මෙම සංගමය දායක වේ.&lt;ref&gt;https://www.schoolandcollegelistings.com/LK/Kandy/276251939213614/Vidyartha-College-Science-Society&lt;/ref&gt;

=== තාක්ෂණ සංගමය ===
තාක්ෂණ සංගමය කැපවී සිටින්නේ උද්‍යෝගිමත් ඉගෙනුම්කරුවන්, නිර්මාණකරුවන් සහ නවෝත්පාදකයින්ගෙන් සමන්විත ප්‍රජාවක් ගොඩනැගීම සඳහා ය. සැබෑ ලෝකයේ ගැටලු විසඳීම සඳහා තාක්ෂණය ප්‍රබලම මෙවලම බව ඔවුන් විශ්වාස කරයි.

ප්‍රායෝගික වැඩමුළු, සාමූහික ව්‍යාපෘති සහ ආකර්ෂණීය තරඟ හරහා, න්‍යායික දැනුම සහ ප්‍රායෝගික යෙදවුම් අතර පරතරය පියවීමටත්, සාමාජිකයින් ඩිජිටල් අනාගතය සඳහා සූදානම් කිරීමටත් මෙහිදී අරමුණු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vidyartha College Technology Society {{!}} Official Website |url=https://technology-society-vidyartha-college.netlify.app/ |access-date=2026-09-06 |website=technology-society-vidyartha-college.netlify.app}}&lt;/ref&gt;

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==

* ජේසන් දිසානායක – ශ්‍රී ලංකා රග්බි සෙවන්ස් (rugby sevens) ක්‍රීඩක; 2018 ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලේදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vidyartha_College&amp;wvprov=sticky-header#cite_note-7&lt;/ref&gt;

* කොසල කුලසේකර – ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක සහ තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයා; ටෙස්ට් සහ එක්දින (ODI) ක්‍රිකට් තරඟවලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය (2011–2012)[8]

* රවි සෙනෙවිරත්න – මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්, හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පති (Senior DIG)[9]

* රොෂාන් රණසිංහ – දේශපාලනඥයා; හිටපු ක්‍රීඩා හා යෞවන කටයුතු අමාත්‍ය සහ වාරිමාර්ග අමාත්‍ය; පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (2010–2024)[10]

* තිවංක රණසිංහ – 'ලයිට් ෆ්ලයිවෙයිට්' (light flyweight) බර පන්තියේ බොක්සිං ක්‍රීඩකයා, 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ ලෝකඩ පදක්කම්ලාභී[11]

* සී. බී. රත්නායක – නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (1994–2000, 2001–2024)[12]

* ලොකු බණ්ඩාර අලුවිහාරේ – මහනුවර නගරාධිපති (2006–2010), විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ (OBA) පළමු සභාපති[13]

* මංජු වන්නිආරච්චි – ශ්‍රී ලාංකික බොක්සිං ක්‍රීඩකයා, 2010 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ 'බැන්ටම්වෙයිට්' (bantamweight) බර පන්තියේ රන් පදක්කම්ලාභී (පසුව එම පදක්කම අහිමි විය)[14]

* සුසිත් වීරසේකර – රියර් අද්මිරාල්, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ නියෝජ්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානී (2009–2011)[15]

* නලින් විජේසිංහ – ශ්‍රී ලාංකික රග්බි ක්‍රීඩක සහ පුහුණුකරු; විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ හිටපු නායක සහ පුහුණුකරු[16]&lt;br /&gt;
== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>lfzaziofttslfzimcget84r7dl88rj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801669</id>
      <parentid>801667</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23279" sha1="l0za4hzotlmgc9rt3f6v8teu83mg1e8" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | Former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
 | ශිෂ්‍යයින්              = විද්‍යාර්ථ වීර පුතුන්
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ [[කොළඹ]] ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් මෙන් ම විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== විදුහල්පතිවරුන් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+1942 සිට වර්තමානය දක්වා විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරුන්
!ආලේඛ්‍යය
!නම
!ධුර කාලය
!සටහන්
|-
|[[ගොනුව:Mr. G.D.A. abeyrathne.jpg|thumb]]
|ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1942
|1948
|}
|විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති
|-
|[[ගොනුව:M.B.W. Madiwake.jpg|thumb]]
|එම්.බී.ඩබ්ලිව්. මැදිවක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1948
|1955
|}
|ලංකාවේ පළාත් පාලන හා නිවාස අමාත්‍යවරයා ලෙසත්, [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු]] සහ [[සෙනෙට් සභාව|සෙනෙට් සභිකයෙකු]] ලෙසත් කටයුතු කළේය.
|-
|[[ගොනුව:Athauda.jpg|thumb]]
|ඒ. අතාවුද
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1955
|1967
|}
|
|-
|[[ගොනුව:D.B. Dissanayake.jpg|thumb]]
|ඩී.බී.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1967
|1968
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Rasingolla.jpg|thumb]]
|පී.බී.රාසිංගොල්ල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1968
|1971
|}
|
|-
|
|ටී.බී.කරුණාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1971
|1974
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Pethiyagoda.jpg|thumb]]
|එම්.බී.පෙතියාගොඩ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1974
|1977
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Image of Mr. P.M.L Banda.jpg|thumb]]
|පී.එම්.එල්.බණ්ඩා
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1983
|1986
|}
|
|-
|
|ටී.බී.දමුණුපොල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1987
|1991
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Wijesingha.jpg|thumb]]
|එස්.එස්.සී.විජේසිංහ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1991
|1992
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. bandaranayake.jpg|thumb]]
|ඩබ්ලිව්.එම්.බණ්ඩාරනායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1992
|1995
|}
|
|-
|
|ඩබ්ලිව්.බී.ගුන්නෑපාන
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1995
|2006
|}
|විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ පුහුණුවක් ලැබූ විශේෂඥයෙකි.
|-
|[[ගොනුව:Mr.Alwis.jpg|thumb]]
|පී.ඒ.එස්.අල්විස්
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2006
|2013
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.ඒ.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2013
|2015
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. Ranjith Rajapakshe.jpg|thumb]]
|ලුතිනන් කර්නල් ආර්.යූ.කේ.රාජපක්ෂ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2015
|2018
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. M.R.P. Mayadunne.jpg|thumb]]
|මේජර් එම්.ආර්.පී.මායාදුන්නේ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2018
|2025
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.සේනාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2025
|2026
|}
|
|-
|
|සුගත් ශ්‍රීලාල්
|2026 සිට වර්තමානය දක්වා
|
|}

== විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය ==
විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය යනු විද්‍යාලයට සහාය වන ආයතනයකි; එහි සාමාජිකයෝ විද්‍යාලයේ ගුණාත්මකභාවය, ප්‍රමිතීන් සහ කීර්තිනාමය ඉහළ නැංවීම වෙනුවෙන් කටයුතු කරති. විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ පළමු සභාපති ලොකු බණ්ඩා අලුවිහාරේ මැතිතුමා වේ.

== සංගම් සහ සමාජ ==

=== අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය ===
මහනුවර විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය යනු, ප්‍රාදේශීය රොටරි සමාජයේ (රොටරි දිස්ත්‍රික්කය 3220 - ශ්‍රී ලංකාව සහ මාලදිවයින) අනුග්‍රහය ලබන, සිසුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සේවා සංවිධානයකි. මෙය වයස අවුරුදු 12ත් 18ත් අතර සිසුන් අතර නායකත්ව කුසලතා වර්ධනය කිරීම, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවට සේවය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර අවබෝධය ප්‍රවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

=== විද්‍යා සංගමය ===
විද්‍යා සංගමය යනු පාසලේ ඇති ප්‍රමුඛතම අධ්‍යයන සංවිධානවලින් එකකි. විද්‍යාත්මක කුතුහලය, විචාරාත්මක චින්තනය සහ නවෝත්පාදනය පෝෂණය කිරීම අරමුණු කරගත් මෙම සංගමය, සිසුන්ට තම පෙළපොත් දැනුම ප්‍රායෝගික යෙදවුම් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට කදිම වේදිකාවක් සපයයි.

විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය සතු අධ්‍යයන විශිෂ්ටත්වයේ සම්ප්‍රදාය ඉදිරියට ගෙන යමින්, උසස් පෙළ විභාග සඳහා සිසුන් සූදානම් කිරීමටත්, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, පර්යේෂණ සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල අනාගත වෘත්තීන් සඳහා ඔවුන්ව සූදානම් කිරීමටත් මෙම සංගමය දායක වේ.&lt;ref&gt;https://www.schoolandcollegelistings.com/LK/Kandy/276251939213614/Vidyartha-College-Science-Society&lt;/ref&gt;

=== තාක්ෂණ සංගමය ===
තාක්ෂණ සංගමය කැපවී සිටින්නේ උද්‍යෝගිමත් ඉගෙනුම්කරුවන්, නිර්මාණකරුවන් සහ නවෝත්පාදකයින්ගෙන් සමන්විත ප්‍රජාවක් ගොඩනැගීම සඳහා ය. සැබෑ ලෝකයේ ගැටලු විසඳීම සඳහා තාක්ෂණය ප්‍රබලම මෙවලම බව ඔවුන් විශ්වාස කරයි.

ප්‍රායෝගික වැඩමුළු, සාමූහික ව්‍යාපෘති සහ ආකර්ෂණීය තරඟ හරහා, න්‍යායික දැනුම සහ ප්‍රායෝගික යෙදවුම් අතර පරතරය පියවීමටත්, සාමාජිකයින් ඩිජිටල් අනාගතය සඳහා සූදානම් කිරීමටත් මෙහිදී අරමුණු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vidyartha College Technology Society {{!}} Official Website |url=https://technology-society-vidyartha-college.netlify.app/ |access-date=2026-09-06 |website=technology-society-vidyartha-college.netlify.app}}&lt;/ref&gt;

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==

* [[:en:Jason_Dissanayake|ජේසන් දිසානායක]] – ශ්‍රී ලංකා රග්බි සෙවන්ස් (rugby sevens) ක්‍රීඩක; 2018 ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලේදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vidyartha_College&amp;wvprov=sticky-header#cite_note-7&lt;/ref&gt;

* [[:en:Kosala_Kulasekara|කෝසල කුලසේකර]] – ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක සහ තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩක; මොහු ටෙස්ට් සහ එක්දින (ODI) ක්‍රිකට් තරඟවලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය (2011–2012)&lt;ref&gt;https://www.cricbuzz.com/profiles/7823/kosala-kulasekara&lt;/ref&gt;

* රවි සෙනෙවිරත්න – මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්, හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පති &lt;ref&gt;https://pubsec.gov.lk/minister-and-secretary/&lt;/ref&gt;

* [[රොෂාන් රණසිංහ]] – දේශපාලනඥ; හිටපු ක්‍රීඩා හා යෞවන කටයුතු අමාත්‍ය සහ වාරිමාර්ග අමාත්‍ය; පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (2010–2024)&lt;ref&gt;https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3156&lt;/ref&gt;

* තිවංක රණසිංහ – 'ලයිට් ෆ්ලයිවෙයිට්'  බර පන්තියේ බොක්සිං ක්‍රීඩක, 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ ලෝකඩ පදක්කම්ලාභී&lt;ref&gt;https://www.newsfirst.lk/2018/04/13/commonwealth-games-2018-thiwanka-ranasinghe-wins-bronze-medal&lt;/ref&gt;

* [[සී. බී. රත්නායක]] – නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (1994–2000, 2001–2024)&lt;ref&gt;https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/299&lt;/ref&gt;

* ලොකු බණ්ඩාර අලුවිහාරේ – මහනුවර නගරාධිපති (2006–2010), විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ  පළමු සභාපති&lt;ref&gt;https://kandy.mc.gov.lk/History&lt;/ref&gt;

* [[මංජු වන්නිආරච්චි]] –  2010 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ 'බැන්ටම්වෙයිට්' බර පන්තියේ රන් පදක්කම්ලාභී ශ්‍රී ලංකා බොක්සිං ක්‍රීඩකයෙකි. (පසුව එම පදක්කම අහිමි විය)&lt;ref&gt;https://www.dawn.com/news/571400/sri-lanka-gets-first-boxing-gold-since-1938&lt;/ref&gt;

* [[:en:Susith_Weerasekara|සුසිත් වීරසේකර]] – රියර් අද්මිරාල්, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ නියෝජ්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානී (2009–2011)[https://en.wikipedia.org/wiki/Deputy_Chief_of_Staff_of_the_Sri_Lanka_Navy]

* [[:en:Nalin_Wijesinghe|නලින් විජේසිංහ]] – ශ්‍රී ලංකා රග්බි ක්‍රීඩක සහ පුහුණුකරු; විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ හිටපු නායක සහ පුහුණුකරු&lt;ref&gt;https://www.thepapare.com/know-your-schools-rugby-coaches-2022p2/&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>l0za4hzotlmgc9rt3f6v8teu83mg1e8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801670</id>
      <parentid>801669</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23671" sha1="0cvepxumft05u5honnlipjkbibgpcsv" xml:space="preserve">විද්‍යාලයීය නිවාස{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
 | pupils             = විද්‍යාර්ථ වීර පුතුන්
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ [[කොළඹ]] ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් මෙන් ම විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== විදුහල්පතිවරුන් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+1942 සිට වර්තමානය දක්වා විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරුන්
!ආලේඛ්‍යය
!නම
!ධුර කාලය
!සටහන්
|-
|[[ගොනුව:Mr. G.D.A. abeyrathne.jpg|thumb]]
|ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1942
|1948
|}
|විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති
|-
|[[ගොනුව:M.B.W. Madiwake.jpg|thumb]]
|එම්.බී.ඩබ්ලිව්. මැදිවක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1948
|1955
|}
|ලංකාවේ පළාත් පාලන හා නිවාස අමාත්‍යවරයා ලෙසත්, [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු]] සහ [[සෙනෙට් සභාව|සෙනෙට් සභිකයෙකු]] ලෙසත් කටයුතු කළේය.
|-
|[[ගොනුව:Athauda.jpg|thumb]]
|ඒ. අතාවුද
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1955
|1967
|}
|
|-
|[[ගොනුව:D.B. Dissanayake.jpg|thumb]]
|ඩී.බී.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1967
|1968
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Rasingolla.jpg|thumb]]
|පී.බී.රාසිංගොල්ල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1968
|1971
|}
|
|-
|
|ටී.බී.කරුණාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1971
|1974
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Pethiyagoda.jpg|thumb]]
|එම්.බී.පෙතියාගොඩ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1974
|1977
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Image of Mr. P.M.L Banda.jpg|thumb]]
|පී.එම්.එල්.බණ්ඩා
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1983
|1986
|}
|
|-
|
|ටී.බී.දමුණුපොල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1987
|1991
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Wijesingha.jpg|thumb]]
|එස්.එස්.සී.විජේසිංහ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1991
|1992
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. bandaranayake.jpg|thumb]]
|ඩබ්ලිව්.එම්.බණ්ඩාරනායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1992
|1995
|}
|
|-
|
|ඩබ්ලිව්.බී.ගුන්නෑපාන
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1995
|2006
|}
|විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ පුහුණුවක් ලැබූ විශේෂඥයෙකි.
|-
|[[ගොනුව:Mr.Alwis.jpg|thumb]]
|පී.ඒ.එස්.අල්විස්
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2006
|2013
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.ඒ.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2013
|2015
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. Ranjith Rajapakshe.jpg|thumb]]
|ලුතිනන් කර්නල් ආර්.යූ.කේ.රාජපක්ෂ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2015
|2018
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. M.R.P. Mayadunne.jpg|thumb]]
|මේජර් එම්.ආර්.පී.මායාදුන්නේ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2018
|2025
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.සේනාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2025
|2026
|}
|
|-
|
|සුගත් ශ්‍රීලාල්
|2026 සිට වර්තමානය දක්වා
|
|}

== විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය ==
විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය යනු විද්‍යාලයට සහාය වන ආයතනයකි; එහි සාමාජිකයෝ විද්‍යාලයේ ගුණාත්මකභාවය, ප්‍රමිතීන් සහ කීර්තිනාමය ඉහළ නැංවීම වෙනුවෙන් කටයුතු කරති. විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ පළමු සභාපති ලොකු බණ්ඩා අලුවිහාරේ මැතිතුමා වේ.

== සංගම් සහ සමාජ ==

=== අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය ===
මහනුවර විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය යනු, ප්‍රාදේශීය රොටරි සමාජයේ (රොටරි දිස්ත්‍රික්කය 3220 - ශ්‍රී ලංකාව සහ මාලදිවයින) අනුග්‍රහය ලබන, සිසුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සේවා සංවිධානයකි. මෙය වයස අවුරුදු 12ත් 18ත් අතර සිසුන් අතර නායකත්ව කුසලතා වර්ධනය කිරීම, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවට සේවය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර අවබෝධය ප්‍රවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

=== විද්‍යා සංගමය ===
විද්‍යා සංගමය යනු පාසලේ ඇති ප්‍රමුඛතම අධ්‍යයන සංවිධානවලින් එකකි. විද්‍යාත්මක කුතුහලය, විචාරාත්මක චින්තනය සහ නවෝත්පාදනය පෝෂණය කිරීම අරමුණු කරගත් මෙම සංගමය, සිසුන්ට තම පෙළපොත් දැනුම ප්‍රායෝගික යෙදවුම් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට කදිම වේදිකාවක් සපයයි.

විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය සතු අධ්‍යයන විශිෂ්ටත්වයේ සම්ප්‍රදාය ඉදිරියට ගෙන යමින්, උසස් පෙළ විභාග සඳහා සිසුන් සූදානම් කිරීමටත්, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, පර්යේෂණ සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල අනාගත වෘත්තීන් සඳහා ඔවුන්ව සූදානම් කිරීමටත් මෙම සංගමය දායක වේ.&lt;ref&gt;https://www.schoolandcollegelistings.com/LK/Kandy/276251939213614/Vidyartha-College-Science-Society&lt;/ref&gt;

=== තාක්ෂණ සංගමය ===
තාක්ෂණ සංගමය කැපවී සිටින්නේ උද්‍යෝගිමත් ඉගෙනුම්කරුවන්, නිර්මාණකරුවන් සහ නවෝත්පාදකයින්ගෙන් සමන්විත ප්‍රජාවක් ගොඩනැගීම සඳහා ය. සැබෑ ලෝකයේ ගැටලු විසඳීම සඳහා තාක්ෂණය ප්‍රබලම මෙවලම බව ඔවුන් විශ්වාස කරයි.

ප්‍රායෝගික වැඩමුළු, සාමූහික ව්‍යාපෘති සහ ආකර්ෂණීය තරඟ හරහා, න්‍යායික දැනුම සහ ප්‍රායෝගික යෙදවුම් අතර පරතරය පියවීමටත්, සාමාජිකයින් ඩිජිටල් අනාගතය සඳහා සූදානම් කිරීමටත් මෙහිදී අරමුණු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vidyartha College Technology Society {{!}} Official Website |url=https://technology-society-vidyartha-college.netlify.app/ |access-date=2026-09-06 |website=technology-society-vidyartha-college.netlify.app}}&lt;/ref&gt;

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==

* [[:en:Jason_Dissanayake|ජේසන් දිසානායක]] – ශ්‍රී ලංකා රග්බි සෙවන්ස් (rugby sevens) ක්‍රීඩක; 2018 ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලේදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vidyartha_College&amp;wvprov=sticky-header#cite_note-7&lt;/ref&gt;

* [[:en:Kosala_Kulasekara|කෝසල කුලසේකර]] – ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක සහ තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩක; මොහු ටෙස්ට් සහ එක්දින (ODI) ක්‍රිකට් තරඟවලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය (2011–2012)&lt;ref&gt;https://www.cricbuzz.com/profiles/7823/kosala-kulasekara&lt;/ref&gt;

* රවි සෙනෙවිරත්න – මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්, හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පති &lt;ref&gt;https://pubsec.gov.lk/minister-and-secretary/&lt;/ref&gt;

* [[රොෂාන් රණසිංහ]] – දේශපාලනඥ; හිටපු ක්‍රීඩා හා යෞවන කටයුතු අමාත්‍ය සහ වාරිමාර්ග අමාත්‍ය; පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (2010–2024)&lt;ref&gt;https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3156&lt;/ref&gt;

* තිවංක රණසිංහ – 'ලයිට් ෆ්ලයිවෙයිට්'  බර පන්තියේ බොක්සිං ක්‍රීඩක, 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ ලෝකඩ පදක්කම්ලාභී&lt;ref&gt;https://www.newsfirst.lk/2018/04/13/commonwealth-games-2018-thiwanka-ranasinghe-wins-bronze-medal&lt;/ref&gt;

* [[සී. බී. රත්නායක]] – නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (1994–2000, 2001–2024)&lt;ref&gt;https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/299&lt;/ref&gt;

* ලොකු බණ්ඩාර අලුවිහාරේ – මහනුවර නගරාධිපති (2006–2010), විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ  පළමු සභාපති&lt;ref&gt;https://kandy.mc.gov.lk/History&lt;/ref&gt;

* [[මංජු වන්නිආරච්චි]] –  2010 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ 'බැන්ටම්වෙයිට්' බර පන්තියේ රන් පදක්කම්ලාභී ශ්‍රී ලංකා බොක්සිං ක්‍රීඩකයෙකි. (පසුව එම පදක්කම අහිමි විය)&lt;ref&gt;https://www.dawn.com/news/571400/sri-lanka-gets-first-boxing-gold-since-1938&lt;/ref&gt;

* [[:en:Susith_Weerasekara|සුසිත් වීරසේකර]] – රියර් අද්මිරාල්, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ නියෝජ්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානී (2009–2011)[https://en.wikipedia.org/wiki/Deputy_Chief_of_Staff_of_the_Sri_Lanka_Navy]

* [[:en:Nalin_Wijesinghe|නලින් විජේසිංහ]] – ශ්‍රී ලංකා රග්බි ක්‍රීඩක සහ පුහුණුකරු; විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ හිටපු නායක සහ පුහුණුකරු&lt;ref&gt;https://www.thepapare.com/know-your-schools-rugby-coaches-2022p2/&lt;/ref&gt;

== විද්‍යාලයීය නිවාස ==
විද්‍යාලීය නිවාස වන්නේ:

පරාක්‍රම : නිල් {{color box|#1000A6}}

වික්‍රම : තද රතු {{color box|#EF0000}}

මහින්ද : කහ {{color box|#FAFF6E}}

නරේන්ද්‍ර : ලා නිල්  {{color box|#00FFFF}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>0cvepxumft05u5honnlipjkbibgpcsv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801671</id>
      <parentid>801670</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T16:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eggsplorer245</username>
        <id>80405</id>
      </contributor>
      <origin>801671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24717" sha1="pvvd7xurzjl2czq0v9bp2d1cqaoz62q" xml:space="preserve">විද්‍යාලයීය නිවාස{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Infobox School
 | name                    = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය
 | native_name             = &lt;small&gt;{{nobold|Vidyartha College}} &lt;br /&gt;{{nobold|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}&lt;/small&gt;
 | logo                    = File:Logo of Vidyartha College , Kandy.jpg
 | logo_size               = 
 | image                   = File:Vidyartha College Flag.png
 | image_size              = 
 | caption                 = විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ධජය
 | motto                   = {{lang|sa|විද්‍යා සර්වස්‍ය භුෂණම්}}
 | head_label              = විදුහල්පති
 | head                    = සුගත් ශ්‍රීලාල්
 | chaplain                = නුගගොල්ලේ උපරතන හිමි
 | type                    = රජයේ ජාතික පාසල - 1AB
 | religious_affiliation   = [[බුදු දහම]]
 | teaching_staff          = 180+
 | grades                  = 1–13
 | gender                  = බාලක
 | lower_age               = 5
 | upper_age               = 19
 | students                = 2900
 | established             = {{Start date and age|1942|05|18|df=y|p=yes}}
 | educational_authority   = අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
 | school_code             = 03381
 | motto_translation       = අධ්‍යාපනය උතුම්ම ආභරණයයි
 | address                 = කටුගස්තොට පාර
 | city                    = [[මහනුවර]]
 | province                = [[මධ්‍යම පළාත]]
 | country                 = {{flag|ශ්‍රී ලංකාව}}
 | coordinates             = {{coord|7.30583|80.63572|format=dms|display=title,inline}}
 | language                = [[සිංහල බස|සිංහල]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]
 | hours_in_day            = 07:30–13:30 [[Sri Lanka Standard Time|SLST]]
 | colors                  = තද නිල්, දිය නිල් සහ රත්තරන්&lt;br/&gt;{{color box|#002DAC}}{{Color box|#0088FF|border=darkgray}}{{Color box|#FFD700|border=darkgray}}
 | song                    = &quot;දේශප්‍රේමී අභිමාන සුපූජිත වීර සිසුන් බිහිවේවා&quot;
 | athletics               = ඔව්
 | nickname                = ව්‍යාඝ්‍රයින්
 | website                 = [https://www.vidyartha.lk vidyartha.lk]
 | picture                 = Vidyartha college.jpg
 | former Name             = රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය
 | pupils             = විද්‍යාර්ථ වීර පුතුන්
}}

'''විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය''' ({{Langx|en|Vidyartha College}}; {{Langx|ta|வித்தியார்த்த கல்லூரி}}) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ [[මහනුවර]] දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි රජයේ බාලක ජාතික පාසලකි&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://vidyartha.lk/&lt;/ref&gt;.විද්‍යාලයට අංශ දෙකක් ඇත: 1-5 ශ්‍රේණි ඇතුළත් ප්‍රාථමික අංශය; සහ 6-13 ශ්‍රේණිවල සිසුන් ඇතුළත් ද්විතීයික අංශය එම අංශ වේ.

== විද්‍යාලයීය ඉතිහාසය ==
1900 දශකයේ මුල් භාගයේදී මධ්‍යම පළාතේ බෞද්ධ දරුවන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා බොහෝමයක් පැවතියද, ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම්වල හිඟයක් විය&lt;ref&gt;https://rccs.hgnu.edu.cn/_upload/article/files/ac/38/ad3e99884686928f4e358b72263c/ded92b17-bb67-4139-9c48-4ad96d89ae24.pdf&lt;/ref&gt;. මෙම අඩුපාඩුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ටිකිරි බණ්ඩාර පනාබොක්කේ මහතා 1939 වසරේදී 'විද්‍යාර්ථ සංගමය'  පිහිටුවන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක වූ අනෙක් පුද්ගලයින් අතර [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|ටී. බී.]] [[:en:Tikiri_Bandara_Panabokke_II|පානබොක්කේ]], එම්. බී. පානබොක්කේ, එස්. එල්. රත්වත්තේ, ඒ. සී. එල්. රත්වත්තේ, [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව (ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[විලියම් ගොපල්ලව|ප්‍රථම ජනාධිපති)]]&lt;ref&gt;https://www.sundaytimes.lk/970914/plus12.html&lt;/ref&gt;, ටී. බී. රණරාජ, ඒ. බී. පින්නවල, කේ. බී. විජේකෝන්, ආර්. දිවිතොටවෙල, ඒ. රත්නායක, ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න (විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති), වෛද්‍ය එල්. බී. සෙනෙවිරත්න, එල්. එම්. කොස්වත්ත, එම්. බී. ඊ. සෙනෙවිරත්න සහ එම්. බී. කුළුගම්මන යන මහත්වරුන් විය. මෙම සංගමය විසින් පසුව කටුගස්තොට පාරේ උස් බිමක පිහිටා තිබූ 'රජ විද්‍යාලය/ කිංග්ස් කොලීජිය'  නම් පෞද්ගලික පාසලක් මිලදී ගන්නා ලදී. පසුව එහි නම 'විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය'  ලෙස වෙනස් කරන ලදී. සිසුන් හතළිහක් සහ ගුරුවරුන් හය දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පතිවරයා වූයේ ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න මහතායි. 1961 අගෝස්තු 1 වන දින රජය විසින් මෙම විද්‍යාලය තම පාලනය යටතට ගත් අතර, අද වන විටත් එය රජයේ පාලනය යටතේ පවතී.

== විද්‍යාලයීය සංවර්ධනය ==
විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ඉතා වේගයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ අතර, තවත් සිසුන් පිරිසකට ඇතුළත් වීමේ අවස්ථාව ලබා දීම සඳහා නේවාසිකාගාරයක් සහ ප්‍රධාන ශාලාවක් විද්‍යාලයට එක් කරන ලදී. මේ හේතුවෙන් [[අනුරාධපුරය]], [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව]], [[අම්පාර]] සහ [[මොණරාගල]] වැනි දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිසුන්ට ද විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව උදාවිය.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1954 වසරේදී විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම වරට [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|උසස් පෙළ]] විභාගය පවත්වන ලදී. ඉන් අනතුරුව විද්‍යාලය තුළ නව අධ්‍යයන අංශ කිහිපයක් ආරම්භ කෙරුණු අතර, ඒ අනුව 1958 දී [[විද්‍යාව|විද්‍යා අංශය]] ද, 1972 දී [[වානිජ විෂය අදාල වි්යාපාර වල විස්තර|වාණිජ අංශය]] ද, 1994 දී [[තොරතුරු තාක්‍ෂණය|තොරතුරු තාක්ෂණ අංශය]] ද ස්ථාපිත කරන ලදී. හිටපු විදුහල්පති එම්. ආර්. පී. මායාදුන්නේ මහතා විසින් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ අංශයක් ගොඩනැගීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගන්නා ලදී. වර්තමාන විදුහල්පති සුගත් ශ්‍රීලාල් මහතාගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, 2026 වසරේදී ගණිත අංශය සඳහා ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීම විශේෂ ජයග්‍රහණයක් විය.

1987 වසරේදී සී. කේ. ගජනායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් විද්‍යාලයේ [[කොළඹ]] ශාඛාව පිහිටුවන ලද අතර, ඔහු එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. මේ වන විට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් එච්. එම්. එන්. ක්‍රිෂ්ණරත්න (RSP, USP) මහතා කොළඹ ශාඛාවේ කටයුතු මෙහෙයවන අතර, රංජිත් වීරසිංහ මහතා එහි ගෞරවනීය ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

විද්‍යාලය ආරම්භ කරන අවධියේදී එහි තිබුණේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් මෙන් ම විදුහල්පතිවරයෙකු සහ ගුරුවරුන් 8 දෙනෙකු පමණි. අද වන විට සිසුන් 2,900 කට අධික පිරිසක් මෙම විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, ගුරු මණ්ඩලය 180 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

== විදුහල්පතිවරුන් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+1942 සිට වර්තමානය දක්වා විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරුන්
!ආලේඛ්‍යය
!නම
!ධුර කාලය
!සටහන්
|-
|[[ගොනුව:Mr. G.D.A. abeyrathne.jpg|thumb]]
|ජී. ඩී. ඒ. අබේරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1942
|1948
|}
|විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති
|-
|[[ගොනුව:M.B.W. Madiwake.jpg|thumb]]
|එම්.බී.ඩබ්ලිව්. මැදිවක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1948
|1955
|}
|ලංකාවේ පළාත් පාලන හා නිවාස අමාත්‍යවරයා ලෙසත්, [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු]] සහ [[සෙනෙට් සභාව|සෙනෙට් සභිකයෙකු]] ලෙසත් කටයුතු කළේය.
|-
|[[ගොනුව:Athauda.jpg|thumb]]
|ඒ. අතාවුද
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1955
|1967
|}
|
|-
|[[ගොනුව:D.B. Dissanayake.jpg|thumb]]
|ඩී.බී.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1967
|1968
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Rasingolla.jpg|thumb]]
|පී.බී.රාසිංගොල්ල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1968
|1971
|}
|
|-
|
|ටී.බී.කරුණාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1971
|1974
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Pethiyagoda.jpg|thumb]]
|එම්.බී.පෙතියාගොඩ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1974
|1977
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Image of Mr. P.M.L Banda.jpg|thumb]]
|පී.එම්.එල්.බණ්ඩා
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1983
|1986
|}
|
|-
|
|ටී.බී.දමුණුපොල
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1987
|1991
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Wijesingha.jpg|thumb]]
|එස්.එස්.සී.විජේසිංහ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1991
|1992
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. bandaranayake.jpg|thumb]]
|ඩබ්ලිව්.එම්.බණ්ඩාරනායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1992
|1995
|}
|
|-
|
|ඩබ්ලිව්.බී.ගුන්නෑපාන
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|1995
|2006
|}
|විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂ පුහුණුවක් ලැබූ විශේෂඥයෙකි.
|-
|[[ගොනුව:Mr.Alwis.jpg|thumb]]
|පී.ඒ.එස්.අල්විස්
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2006
|2013
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.ඒ.දිසානායක
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2013
|2015
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. Ranjith Rajapakshe.jpg|thumb]]
|ලුතිනන් කර්නල් ආර්.යූ.කේ.රාජපක්ෂ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2015
|2018
|}
|
|-
|[[ගොනුව:Mr. M.R.P. Mayadunne.jpg|thumb]]
|මේජර් එම්.ආර්.පී.මායාදුන්නේ
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2018
|2025
|}
|
|-
|
|ඩී.එම්.සේනාරත්න
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|2025
|2026
|}
|
|-
|
|සුගත් ශ්‍රීලාල්
|2026 සිට වර්තමානය දක්වා
|
|}

== විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය ==
විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය යනු විද්‍යාලයට සහාය වන ආයතනයකි; එහි සාමාජිකයෝ විද්‍යාලයේ ගුණාත්මකභාවය, ප්‍රමිතීන් සහ කීර්තිනාමය ඉහළ නැංවීම වෙනුවෙන් කටයුතු කරති. විද්‍යාර්ථ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ පළමු සභාපති ලොකු බණ්ඩා අලුවිහාරේ මැතිතුමා වේ.

== සංගම් සහ සමාජ ==

=== අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය ===
මහනුවර විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ අන්තර්ක්‍රියාකාරී සමාජය යනු, ප්‍රාදේශීය රොටරි සමාජයේ (රොටරි දිස්ත්‍රික්කය 3220 - ශ්‍රී ලංකාව සහ මාලදිවයින) අනුග්‍රහය ලබන, සිසුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සේවා සංවිධානයකි. මෙය වයස අවුරුදු 12ත් 18ත් අතර සිසුන් අතර නායකත්ව කුසලතා වර්ධනය කිරීම, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවට සේවය කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර අවබෝධය ප්‍රවර්ධනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

=== විද්‍යා සංගමය ===
විද්‍යා සංගමය යනු පාසලේ ඇති ප්‍රමුඛතම අධ්‍යයන සංවිධානවලින් එකකි. විද්‍යාත්මක කුතුහලය, විචාරාත්මක චින්තනය සහ නවෝත්පාදනය පෝෂණය කිරීම අරමුණු කරගත් මෙම සංගමය, සිසුන්ට තම පෙළපොත් දැනුම ප්‍රායෝගික යෙදවුම් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට කදිම වේදිකාවක් සපයයි.

විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය සතු අධ්‍යයන විශිෂ්ටත්වයේ සම්ප්‍රදාය ඉදිරියට ගෙන යමින්, උසස් පෙළ විභාග සඳහා සිසුන් සූදානම් කිරීමටත්, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, පර්යේෂණ සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල අනාගත වෘත්තීන් සඳහා ඔවුන්ව සූදානම් කිරීමටත් මෙම සංගමය දායක වේ.&lt;ref&gt;https://www.schoolandcollegelistings.com/LK/Kandy/276251939213614/Vidyartha-College-Science-Society&lt;/ref&gt;

=== තාක්ෂණ සංගමය ===
තාක්ෂණ සංගමය කැපවී සිටින්නේ උද්‍යෝගිමත් ඉගෙනුම්කරුවන්, නිර්මාණකරුවන් සහ නවෝත්පාදකයින්ගෙන් සමන්විත ප්‍රජාවක් ගොඩනැගීම සඳහා ය. සැබෑ ලෝකයේ ගැටලු විසඳීම සඳහා තාක්ෂණය ප්‍රබලම මෙවලම බව ඔවුන් විශ්වාස කරයි.

ප්‍රායෝගික වැඩමුළු, සාමූහික ව්‍යාපෘති සහ ආකර්ෂණීය තරඟ හරහා, න්‍යායික දැනුම සහ ප්‍රායෝගික යෙදවුම් අතර පරතරය පියවීමටත්, සාමාජිකයින් ඩිජිටල් අනාගතය සඳහා සූදානම් කිරීමටත් මෙහිදී අරමුණු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vidyartha College Technology Society {{!}} Official Website |url=https://technology-society-vidyartha-college.netlify.app/ |access-date=2026-09-06 |website=technology-society-vidyartha-college.netlify.app}}&lt;/ref&gt;

== කැපී පෙනෙන ආදි සිසුන් ==

* [[:en:Jason_Dissanayake|ජේසන් දිසානායක]] – ශ්‍රී ලංකා රග්බි සෙවන්ස් (rugby sevens) ක්‍රීඩක; 2018 ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙලේදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vidyartha_College&amp;wvprov=sticky-header#cite_note-7&lt;/ref&gt;

* [[:en:Kosala_Kulasekara|කෝසල කුලසේකර]] – ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක සහ තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩක; මොහු ටෙස්ට් සහ එක්දින (ODI) ක්‍රිකට් තරඟවලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කළේය (2011–2012)&lt;ref&gt;https://www.cricbuzz.com/profiles/7823/kosala-kulasekara&lt;/ref&gt;

* රවි සෙනෙවිරත්න – මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්, හිටපු ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පති &lt;ref&gt;https://pubsec.gov.lk/minister-and-secretary/&lt;/ref&gt;

* [[රොෂාන් රණසිංහ]] – දේශපාලනඥ; හිටපු ක්‍රීඩා හා යෞවන කටයුතු අමාත්‍ය සහ වාරිමාර්ග අමාත්‍ය; පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (2010–2024)&lt;ref&gt;https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3156&lt;/ref&gt;

* තිවංක රණසිංහ – 'ලයිට් ෆ්ලයිවෙයිට්'  බර පන්තියේ බොක්සිං ක්‍රීඩක, 2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ ලෝකඩ පදක්කම්ලාභී&lt;ref&gt;https://www.newsfirst.lk/2018/04/13/commonwealth-games-2018-thiwanka-ranasinghe-wins-bronze-medal&lt;/ref&gt;

* [[සී. බී. රත්නායක]] – නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී (1994–2000, 2001–2024)&lt;ref&gt;https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/299&lt;/ref&gt;

* ලොකු බණ්ඩාර අලුවිහාරේ – මහනුවර නගරාධිපති (2006–2010), විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ  පළමු සභාපති&lt;ref&gt;https://kandy.mc.gov.lk/History&lt;/ref&gt;

* [[මංජු වන්නිආරච්චි]] –  2010 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ 'බැන්ටම්වෙයිට්' බර පන්තියේ රන් පදක්කම්ලාභී ශ්‍රී ලංකා බොක්සිං ක්‍රීඩකයෙකි. (පසුව එම පදක්කම අහිමි විය)&lt;ref&gt;https://www.dawn.com/news/571400/sri-lanka-gets-first-boxing-gold-since-1938&lt;/ref&gt;

* [[:en:Susith_Weerasekara|සුසිත් වීරසේකර]] – රියර් අද්මිරාල්, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ නියෝජ්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානී (2009–2011)[https://en.wikipedia.org/wiki/Deputy_Chief_of_Staff_of_the_Sri_Lanka_Navy]

* [[:en:Nalin_Wijesinghe|නලින් විජේසිංහ]] – ශ්‍රී ලංකා රග්බි ක්‍රීඩක සහ පුහුණුකරු; විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලයේ හිටපු නායක සහ පුහුණුකරු&lt;ref&gt;https://www.thepapare.com/know-your-schools-rugby-coaches-2022p2/&lt;/ref&gt;

== විද්‍යාලයීය නිවාස ==
විද්‍යාලීය නිවාස වන්නේ:

පරාක්‍රම : නිල් {{color box|#1000A6}}

වික්‍රම : තද රතු {{color box|#EF0000}}

මහින්ද : කහ {{color box|#FAFF6E}}

නරේන්ද්‍ර : ලා නිල්  {{color box|#00FFFF}}

== සුරතලුන්ගේ සටන ==
[[:en:Battle_of_the_Babes|සුරතලුන්ගේ සටන]] වසර 3ක් හැර 1958 වසරේ සිට ශාන්ත සිල්වෙස්ටර් විද්‍යාලය සහ විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය අතර වාර්ෂිකව පවත්වාගෙන එනු ලැබේ. 2025 වසර වන විට තරඟ 65ක් පවත්වා ඇති අතර, ඉන් තරඟ 3ක් විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය ජයග්‍රහණය කර ඇති අතර තරඟ 46ක් ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් වී ඇත.&lt;ref&gt;https://archives.sundayobserver.lk/2008/03/23/spo07.asp&lt;/ref&gt; විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය අවසන් වරට ජයග්‍රහණය කළේ 1967 වසරේදීය.&lt;ref&gt;https://dailynews.lk/2025/05/12/sports/776011/battle-of-the-babes-ends-in-a-tame-draw/&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}{{SriLanka-school-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>pvvd7xurzjl2czq0v9bp2d1cqaoz62q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ටෝනාඩෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21628</id>
    <revision>
      <id>801678</id>
      <parentid>800141</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13184" sha1="khhq7malrhmoxdox20cup1eb3lwqaek" xml:space="preserve">{{About|කාලගුණ සංසිද්ධිය}}
{{For|මෙම වසර තුළ ටෝනාඩෝ|{{CURRENTYEAR}} වසර තුළ ටෝනාඩෝ}}
{{copyedit}}

{{Infobox weather type
|name = ටෝනාඩෝ
|image = F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg
|caption =  2007 ජුනි මස දී [[Canada|කැනඩාවේ]], [[Elie, Manitoba]] වෙත ලඟාවෙමින් පවතින ටෝනාඩෝවක්.
|area of occurrence=
|season= Primarily [[Spring (season)|spring]] and [[summer]], but can occur at any time of year with the right atmospheric conditions
|effect = [[Enhanced Fujita scale|Wind damage]]
}}
{{Weather|Storms}}
{{commons category|Tornadoes}}
{{commons category|Pictures of tornadoes}}
[[ගොනුව:Stoughton Tornado.jpg|thumb|300px|right|ටෝනාඩෝ වලාවක්]]

'''ටෝනාඩෝ''' කුණාටුවක් ({{en|Tornado}}) යනු විශාල කුණාටු වලාකුලක පහල මායිමේ සිට භූමිය දෙසට ගිලා බසින, එමෙන්ම වේගයෙන් කැරකෙන සුළං සහිත, ඇඹරෙන පුනීලයක් බඳු සුළං ප්‍රවාහයකි. ටෝනාඩෝව මධ්‍යයෙහි ඇත්‍‍‍තේ අඩු පීඩන සලාවකි.මෙම සලාව මගින් අවට වාතය වේගයෙන් ඒ දෙසට ඇද ගනී.වේගයෙන් භ්‍රමනය වෙමින් පැයට කි.මී 400-500 ත් අතර වේගයකින් හමායන මේ සුළං වලට නිවාස මුළුමනින්ම ගලවා දැමීමටත්, විශාල ට්‍රක් රථ,දුම්රිය පෙට්ටි වැනි දෑ ඉහලට ඔසවා විසි කිරීමටත් විශාල වෘක්ෂයන් උදුරා විනාශ කර දැමීමටත් හැකිය. ටෝනාඩෝ යුරෝපයේ , ආසියාවේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ වල බහුලව හා ප්‍රචණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහිය.

	
ටෝනාඩෝ නිර්මාණය වනුයේ කොතැනද? කවර වේලාවකද? යන්න නිවැරදිව පුරෝකතනය කිරීමට තවමත් විද්‍යාඥයින්ට හැකියාවක් නොමැත.එහෙත් මෙතෙක් කර ඇති අධ්‍යන වලින් පැහැදිලි වනුයේ ඒවා ශීත වාතස්කන්ධයට යටින් පිහිටි උණුසුම් වාතය විසින් ඉහල නැගීමට දරන පහර දීම තුලින් නිර්මාණය වන බවයි.එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ගුණාංග සහිත වාතස්කන්ධ හමුවීම කැළඹුම් සහිත කුණාටු වලාකුළු නිර්මාණයට අවශ්‍ය සුළිමය සුළං තත්වයක් බිහි කරයි.මේ සුළිමය ස්වභාවය තීව්‍රවෙත්ම,සලාව වලාකුලේ පත්ලෙන් මතුවී පොළව හා ගැටීම සිදුවනුයේ ටෝනාඩෝවක පරිද්දෙනි.සරළ ටෝනාඩෝවක් පුනීලයක හැඩය ගනී.එහෙත් එය සුන්බුන් රැස්කර ගන්නා තෙක් අහසේ තිබේදැයි දෘෂ්‍යමාන නොවේ.ටෝනාඩෝවට ඝණ අඳුරු පැහැය එක්වනුයේ එලෙස එකතු වන සුන්බුන් මගිනි.ටෝනාඩෝවක විනාශය රුඳෙනුයේ එහි සුළගේ වේගය හෝ විශ්කම්භය මත පමනක් නොවේ.එය බල පවත්වන කාලය හා එය ගැටෙන භූමියේ ස්වභාවය අනුවද වේ.

==ටෝනාඩෝ තීව්‍රතාවය මැනීම==

	
ටෝනාඩෝ කුණාටු වල තීව්‍රතාවය මැනීම සඳහා Fujita පරිමාණය යොදා ගැනේ.( F-පරිමාණය ) යොදා ගැනේ. පරිමාණය සුළං වේගය අනුව F 0 සිටF 5 දක්වා වෙනස් වන සුළුය. F0යනු පැයට කි.මී 64 -116 අතර වේ.F 5යනු සුළං වේගය පැයට කි.මී 419 - 512 අතර වේ.

==ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෝනාඩෝ==

	
1950 -1999 අතර කාල පරිච්ඡේදයේදී එක්සත් ජනපදය විසින් ටෝනාඩෝ කුණාටු 40,522ක් වාර්තා කොට තිබේ. එම ප්‍රමාණයේ සාමාන්‍ය වසරක‍ට කුණාටු 810 කි.මේවා අතුරින් දළ වශයෙන් සියයට 43ක් වනාහි F2 (පැයට කි.මී 181 -253 වේගය ) හා F3 (පැයට කි.මී 254 -332 වේගය ) පරිමානයට අයත් ඒවාය.1916 සහ 2000 අතර කාලයේදී එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලයින් 12,766ක් ටෝනාඩෝ බලපෑමෙන් මිය ගියේය.
[[ගොනුව:Occluded mesocyclone tornado5 - NOAA.jpg|right|300px]]


===එක්සත් ජනපදයට බලපෑ ප්‍රබල ටෝනාඩෝ===

*Tri-State ටෝනාඩෝව - එක්සත් ජනපදය 1925

	
1925 මාර්තු 18 වැනි දින ඉතාමත් වේගයෙන් චලනය වන ටෝනාඩෝවක් විසින් ඇමරිකානු ප්‍රාන්ත 3 ක් වන මිසුරි ,ඉලිනොයිස් සහ ඉන්දියානාවල 689 ක් ජීවිතක්ෂයට පත් කොට 1980 කට තුවාල සිදු කරන ලදී.ටෝනාටඩෝව ඇනාපොලිස් හරහා යන විට එහි මාර්ගය තරමක් පුළුල් සහිත වූ අතර එමගින් ප්‍රාන්තයට තරමක් හානි සිදු විය.ටෝනාඩෝව වටා අහස අඳුරු පැහැයකින් යුක්ත විය.අවසන් අවස්ථාව එළඹෙන තෙක් ටෝනාඩෝවේ පුනීල ලක්ෂණ දක්නට නොලැබිණ.

*ජැරල් ටෝනාඩෝව - එක්සත් ජනපදය 1997

	
1997  මැයි 27 දින ජැරල් වලින් උතුරට වන්නට දරුණු අකුණු කුණාටු වර්ධනය වීමට පටන් ගත්තේය.ටෝනාඩෝව වැකෝ ආසන්නයේදී භූමිය හා ගැටී නිවාස කිහිපයක් විනාශ වී තිබිණ.මීට ටික වේලාවකට පසුව තවත් ටෝනාඩෝවක් භූමිය හා ගැටීමෙන් මැරිනාහි මුහුදු යාත්‍රා 50 ක් විනාශ විය.
[[ගොනුව:Union City Oklahoma Tornado (mature).jpg|right|300px]]
[[ගොනුව:Dimmitt Tornado1 - NOAA.jpg|right|300px]]

==ටෝනාඩෝ විපත් අවම කර  ගැනීම==

විනාශකාරී ටෝනාඩෝ කුණාටු වලින් සිදුවන විශාල විනාශය හා හානි අවම කර ගැනීම සඳහා ඒවා කල් තියා හඳුනා ගෙන ජනතාවට අනතුරු හැඟවීමේ උපක්‍රම දියුණු කරනු සඳහා එක්සත් ජනපද රජය(USA)විසින් ටෝනාඩෝ වලට භාජනය වන බොහෝ ප්‍රදේශයන්හි කාලයක සිට විශාල උත්සාහයක් දරමින් සිටී.1977 සිට කාලගුණ විද්‍යාඥයින් ලබා ඇති සාර්ථකත්වය නම් ටෝනාඩෝ වලාකුල තුලින් සලාව මතුව ඒමට විනාඩි 25 කට කලින් Droppler Radar  මගින් එය හඳුනා ගැනීමට හැකියාව තිබීමයි.මෙය අනතුරුහැඟවීම් තරමක් කල්තියා ප්‍රකාශ කිරීමටත්, අනතුරට මුහුණ දෙන ජනතාව‍ට තම නිවෙස් ගම්බිම් අත්හැර ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා යාමටත් තරමක් ඉඩකඩ සලසයි.
[[ගොනුව:F2 tornado damage example.jpg|thumb|300px|ටෝනාඩෝ සිදුකල විපතක්]]

==ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ ==

* ධනපාල ඒ.එච්(2008) ස්වභාවික විපත් ,තරංජි ප්‍රින්ට්ස්

==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==

*[http://en.wikipedia.org/wiki/Tornado Tornado]
*[http://www.nssl.noaa.gov/edu/safety/tornadoguide.html Tornadoes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080624204058/http://www.nssl.noaa.gov/edu/safety/tornadoguide.html |date=2008-06-24 }}
*[https://web.archive.org/web/20110429174402/http://www.fema.gov/hazard/tornado/index.shtm Tornado]
*[http://www.howstuffworks.com/tornado.htm How Tornadoes Work]

[[ප්‍රවර්ගය:කුණාටු]]

==පින්තූර ගැලරිය==
ටෝනාඩෝ වලාවන් කිහිපයක්

&lt;gallery&gt;
 Image:Piedmont and Mulhall tornadoes - NOAA.jpg
 Image:Occluded mesocyclone tornado1 - NOAA.jpg
 Image:Wea00214 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg
 Image:Tornado view, June 2, 1929, Hardtner, Kansas.jpg
 Image:Tornade002.jpg


 &lt;/gallery&gt;


ටෝනාඩෝ විපත් කිහිපයක්

&lt;gallery&gt;
 Image:F2 tornado damage example.jpg
 Image:Woodward Iowa Tornado Damage.JPG
 Image:Birmingham_tornado_2005_damage.jpg
 Image:Omaha Tornado Damage 1913.jpg
 Image:Csptornado1.jpg

 &lt;/gallery&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{portal|Tornadoes|කාලගුණය}}

{{Div col|colwidth=25em}}
* [[Cultural significance of tornadoes]]
* [[Cyclone]]
* [[Derecho]]
* [[List of tornadoes and tornado outbreaks]]
**[[List of F5 and EF5 tornadoes]]
**[[List of F4 and EF4 tornadoes]]
***[[List of F4 and EF4 tornadoes (2020–present)]]
* [[List of tropical cyclone-spawned tornadoes]]
* [[List of tornadoes with confirmed satellite tornadoes]]
* [[Secondary flow]]
* [[Skipping tornado]]
* [[Space tornado]]
* [[Tornado preparedness]]
* [[Tornadoes of {{#time:Y}}]]
* [[Tropical cyclone]]
* [[Hypercane]]
* [[Typhoon]]
* [[Whirlwind]]
{{Div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links |wikt= |commons= |b= |n= |q= |s= |v= |voy=Tornado safety |species=no |d=no |display=Tornado }}
* [http://www.ncdc.noaa.gov/stormevents/ NOAA Storm Events Database 1950–present]
* [http://www.essl.org/ESWD European Severe Weather Database]
* [http://celebrating200years.noaa.gov/breakthroughs/tornadowarnings/welcome.html Tornado Detection and Warnings]
* [https://web.archive.org/web/20210505213816/http://www.ejssm.org/ Electronic Journal of Severe Storms Meteorology]
* [https://web.archive.org/web/20080624204058/http://www.nssl.noaa.gov/edu/safety/tornadoguide.html NOAA Tornado Preparedness Guide]
* [http://www.tornadohistoryproject.com/ Tornado History Project – Maps and statistics from 1950 to present]
* &quot;[http://scitation.aip.org/content/aip/magazine/physicstoday/article/67/9/10.1063/PT.3.2514 What we know and don’t know about tornado formation]&quot;, ''Physics Today'', September 2014
* [http://www.ncdc.noaa.gov/billions U.S. Billion-dollar Weather and Climate Disasters]

{{Cyclones}}
{{Nature}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ටෝනාඩෝ| ]]
[[Category:Weather hazards]]
[[Category:Severe weather and convection]]
[[Category:Types of cyclone]]
[[Category:Wind]]
[[Category:Spanish words and phrases]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්වාභාවික ව්‍යසන]]
[[ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි]]
[[Category:Hazards of outdoor recreation]]</text>
      <sha1>khhq7malrhmoxdox20cup1eb3lwqaek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලෝකඩ යුගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23291</id>
    <revision>
      <id>801664</id>
      <parentid>790524</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T14:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10152" sha1="qjy6szovpie5q0zq6zfgqmwe8qhhw9e" xml:space="preserve">== මුල්කාලීන ලෝකඩ යුගය == 

=== සුමේරියන්වරු ===


මොවුහු මෙසපොතේමියාව ආශ්‍රිතව ජීවත් වූහ. එබැවින් ලෝකයේ පැරණිතම ශිෂ්ටාඨාචාරයට හිමිකම් කියති. හයවැනි ශතවර්ෂයේ සිට සිව්වැනි ශතවර්ෂය දක්වා බැලිලෝනියාවේ නැගිටීම වනතෙක් මෙම සුමේරියන් ශිෂ්ටාචාරය පැවතිණි.


=== එලාම් ===


වර්තමාන ඉරානයේ පිහිටීමට නිරිත දිගින් වූ පහත්බිම්වල එලාම්වරු වාසය කළහ. ක්‍රි.පූ. 3200 දී අන්ශාන් (Aබිය්බ) ප්‍රදේශය කේන්ද්‍රකොටගත් රාජධානි කීපයක් පැවතී ඇත. ක්‍රි.ව. 2000 පමණ වන විට රාජධානිය කැසෙස්ථාන් පහත්බිම් කරා සේන්දු වූ අතර ඉන් පසුව සූසා ප්‍රදේශය කේන්ද්‍රකොට ගෙන රාජධානියේ ව්‍යාප්ත සිදුවිය. මෙම ශිෂ්ටාචාරය සුමේරියන් ශිෂ්ටාචාරයට සමකාලීනව පැවති බවට සාධක ඇත.

=== ඊජිප්තුව ===


පැරණි ඊජිප්තු රාජධානිය ක්‍රි.පූ. 3000 දී පමණ ආරම්භ විය. මුල් කාලයේ දී රාජධානිය තුළ වැඩි සාමකාමී බවක් නොපැවතුණු බව ඉතිහාසඥයෝ පෙන්වා දෙති. මෙ කල රාජධානියේ අගනුවර ලෙස සඳහන් වනුයේ මෙම්පීස් ය. මෙම රාජධානිය වර්තමානයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ පාරවෝවරුන් විසින් තනන ලද පිරමීඩ හේතුවෙනි.

=== ඇමොරයිට්ස්වරු ===


මොවුහු ක්‍රි.පූ. 2400 දී පමණ වර්තමාන සිරියාව ලෙස හඳුන්වන භූමියට බටහිර දිශාවෙන් ජීවත් වූ ගෝත්‍රික ජන කොට්ඨාශයකි.

        
== චීනය ==

&lt;br /&gt;
[[Image:Gefuding_Gui.jpg|thumb|ෂැන්ග් අධිරාජයෙන් සොයා ගැනුණු මිට දෙකේ ලෝකඩ බඳුනක්]] 

චීනය තුළ ලෝකඩ යුගය පැවතුණු කාලසීමාව තවමත් ඉතිහාසඥයින් විසින් නිවැරදිව හඳුනාගෙන නැත. ලෝකඩ යුගයේදී යුරෝපයේ ඇතිවූ විශේෂ වෙනස්කමක් වූයේ ගල් ආයුධ වෙනුවට ලෝකඩවලින් ආයුධ නිපදවීමයි. නමුත් මුල් කාලයේ පටන්ම චීනයේ යකඩ උණු කිරීමේ තාක්ෂණය පැවති නිසා, චීනය තුළ ලෝකඩ යුගය ආරම්භ වූ කාල සීමාවක් නිර්ණය කිරීම අපහසුය.ඒ පිළිබඳව ඇති එක් මතයක් වනුයේ චීන ලෝකඩ යුගය ක්‍රි.පූ. 2000-771 අතර අවධියේ එර්ලිටෝ සමයේදී පැවතුණු බවයි. එමෙන්ම චීනය මෙම ලෝකඩ තාක්ෂණය මෙසපොටේමියාවෙන් ලබාගන්නට ඇති බවටද ඇතැම් ඉතිහාසඥයෝ මත පළකරති.

ක්‍රි.ව. 6 වැනි ශතවර්ෂයේදී පමණ චීනය යකඩ සොයා ගත්තත් විවිධ උපකරණ තැනීමේදී මෙම යකඩ බහුලව භාවිතා කර නොමැත. කෙසේ වෙතත් ඒ වන විටත් ඔවුන් සතුව යකඩ උණුකිරීමේ තාක්ෂණය තිබූ බවට සාක්ෂි ඇත. ඔවුන් එ කල ලෝකඩ වලින් නිර්මාණය කළ මෙවලම්වලින් බහුතරයක් ගේදොර කටයුතුවලදී ප්‍රයෝජනයට ගන්නා දෑය.

== අරාබි ලෝකඩ යුගය == 

‘‘‘ මුල්කාලීන සංක්‍රමණ 

[[Image:NabateensRoutes.png|thumb|ප්‍රාග්-ඉස්ලාමික ආරාබියේ නැබටියන් වෙළෙඳ මාර්ග]]  
දැනට සොයාගෙන ඇති කරුණු අනුව අරාබි ඉතිහාසයේ මුල්ම අවධියේ වැඩිපුරම සඳහන් වී ඇත්තේ සංක්‍රමණිකයන් පිළිබඳවය. ක්‍රි.පූ. 3000 දී පමණ මෙම ජනයා අරාබි අර්ධද්වීපයේ සිට මෙසපොතේමියාවට සංක්‍රමණය වූ බවත් සඳහන් වේ. ඉතිහාසඥයින්ගේ මතය නම් පසුකාලීනව බැබිලෝනියානුවන් හා ඇසිරියන්වරුන් මොවුන්ගෙන් විකාශනය වූ බවය.  තවද එම කාලයේම අරාබි දේශයෙන් ඉවතට සංක්‍රමණය වූ තව පිරිසක් ඇමොරයිට්ස් හා කැනායිට්ස්වරුන් ලෙස පසුකාලීනව විකාශනය වූහ.
   
           
=== මාගාන් ===

මගාන් යනු එම කාලයේදී සුමේරියන්වරුන් හා වෙළෙඳ ගනුදෙනු කළ පිරිසකි. මෙම කාලයේදීම (දහවෙනි ශතවර්ෂයේදී) ඇඩයිඩ්ස් ගෝත්‍රිකයෝ අරාබි අර්ධද්වීපයේ දකුණින් රාජධානියක් පිහිටුවා ගනිමින් බලවත්ව ගොඩනැගුණහ.

=== තාවුද් ===


මෙම නමින් හැඳින්වෙන්නෝ මුල් යුගයේ වාසය කළ ආදි අරාබිවාසීහු ය. පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණවලදී මොවුන් එ කල නිර්මාණය කළ ශෛලමය නිර්මාණ හමුවී ඇත. ඒ යේමනයෙන් සහ මධ්‍ය අරාබි දේශයෙනි.

== යුරෝපය ==

{{මූලික|යුරෝපා ලෝකඩ යුගය}}

== මහා බ්‍රිතාන්‍යය ==

{{මූලික|බ්‍රිතාන්‍ය ලෝකඩ යුගය}}
{{මෙයද බලන්න|අත්ලාන්තික් ලෝකඩ යුගය}}
මහා බ්‍රිතාන්‍යය තුළ ලෝකඩ යුගය පැවතුණු බවට සඳහන් වන්නේ ක්‍රි.ව 2100-700 අතරය. නන් දෙසින් පැමිණි සංක්‍රමිණකයින්ගෙන් එ කල මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ ජනගහණය වඩාත් සමන්විත විය. සොහොන් බිම් වලින් හමුවූ ආදි වැසියන්ගේ මළ සිරුරු හා සම්බන්ධව සිදුකළ විද්‍යාත්මක පරික්ෂණවලට අනුව වර්තමාන ස්ටිස්ටර්ලන්තයට අයත් ප්‍රදේශවලින් මෙම සංක්‍රමණිකයන් මහා බ්‍රිතාන්‍යයට සංක්‍රමණය වූ බව පැහැදිලි වේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිශ්‍ර සංස්කෘතියක් බිහිවූ අතර සංක්‍රමණිකයන් එ කල පැවති සමාජ රටාවලට මනාව අනුගත වූ නිසා සාමකාමී වාතාවරණයක් පැවතිණි. 

ලෝකඩ යුගයේදී ඇතිවූ කාලගුණික විපර්යාසයක් නිසා ජනතාව කඳු ආශ්‍රිත පහත් මිටියාවත් වලට එක්වූහ.  එම නිසා ආර්ථීක වශයන් වර්ධනයක් සිදුවූව ද වනාන්තර විනාශය ද බහුලව සිදුවිය. ටින් හා තඹ ලෝහ නිස්සාරණය ආර්ථීක වර්ධනයට මහත් රුකුලක් විණි. ගෝත්‍රික ගති ලක්ෂණ පෙන්නුම් කළ සමාජය කල්යත්ම වඩාත් සංකීර්ණ විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුද්ගලයෙකු මියගිය විට එතෙක් පැවති සමූහ වළදැමීම වෙනුවට තනිව වළදැමීම සමාජමය වෙනස්කම් ද ඇතිවිණි.

{{Bronze Age footer}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ලෝකඩ යුගය]]</text>
      <sha1>qjy6szovpie5q0zq6zfgqmwe8qhhw9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බුධ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23841</id>
    <revision>
      <id>801700</id>
      <parentid>798228</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T02:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34624" sha1="p1j9mkxlail175myg53iracohn1kxcx" xml:space="preserve">{{කෙටි විස්තරය|සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකයකි}}
{{Infobox planet
| bgcolour = #D8BBA6
| name = බුධ
| symbol = [[File:Mercury symbol (fixed width).svg|24px|☿]]
| image = [[ගොනුව:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|240px|Mercury]]
| caption = [[MESSENGER]] බුධගේ ව්‍යාජ-වර්ණ ඡායාරූපයක්
| orbit_ref =&lt;ref name=horizons&gt;{{cite web
  | date=April 7, 2008 | first=Donald K. | last=Yeomans
  | url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons
  | title=HORIZONS System
  | publisher=NASA JPL | accessdate=2008-04-07 }}&lt;/ref&gt;
| epoch = [[J2000]]
| විහේලිකය = 69,816,900 km&lt;br /&gt;0.466&amp;nbsp;697 [[Astronomical unit|AU]]
| උපහේලිකය = 46,001,200 km&lt;br /&gt;0.307&amp;nbsp;499 AU
| semimajor = 57,909,100 km&lt;br /&gt;0.387&amp;nbsp;098 AU
| eccentricity = 0.205&amp;nbsp;630&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| period = [[දවස|පෘථිවි දින]] 87.9691&lt;br /&gt;බුධ ([[සූර්‍ය දින]]) 0.5
| synodic_period = දින 115.88&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| avg_speed = තත්පරයට කි.මී. 47.87&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| inclination = 7.005° [[en:Ecliptic]]&lt;br /&gt;3.38° [[en:Ecliptic#Ecliptic and planets|Sun’s equator]]&lt;br /&gt;6.34° to [[en:Invariable plane]]&lt;ref name=meanplane&gt;{{cite web
  |date=2009-04-03
  |title=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter
  |url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif
  |accessdate=2009-04-03|archiveurl=http://web.archive.org/20090420194536/home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif|archivedate=2009-04-20}} (produced with [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150524145440/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=2015-05-24 }} written by Aldo Vitagliano; see also [[Invariable plane]])&lt;/ref&gt;
| asc_node = 48.331°
| arg_peri = 29.124°
| mean_anomaly = 174.796°
| satellites = නැත
| physical_characteristics = yes
diameter = 4,880 km
| mean_radius = 2,439.7&amp;nbsp;±&amp;nbsp;1.0&amp;nbsp;km&lt;ref name=nasa&gt;{{cite web
  | date=May 28, 2009 | first=Kirk | last=Munsell
  | coauthors=Smith, Harman; Harvey, Samantha
  | url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mercury&amp;Display=Facts
  | title=Mercury: Facts &amp; Figures
  | work=Solar System Exploration
  | publisher=NASA | accessdate=2008-04-07 }}
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Seidelmann2007&gt;{{cite journal
  | last= Seidelmann| first= P. Kenneth
  | coauthors= Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; et al.
  | title= Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006
  | journal= Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy
  | volume=90 | pages=155–180 | year=2007
  | doi=10.1007/s10569-007-9072-y
  | url=http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y
  | accessdate=2007-08-28 | issn = 0923-2958 }}&lt;/ref&gt;
| flattening = 0&lt;ref name=Seidelmann2007/&gt;
| surface_area = 7.48{{e|7}}&amp;nbsp;km²&lt;ref name=nasa/&gt;
| volume = 6.083{{e|10}}&amp;nbsp;km³&lt;ref name=nasa/&gt;&lt;br /&gt;0.056 Earths
| mass = 3.3022{{e|23}}&amp;nbsp;kg&lt;ref name=nasa/&gt;
| density = 5.427&amp;nbsp;g/cm³&lt;ref name=nasa/&gt;
| surface_grav = තත්පරයට මීටර් 3.7&lt;ref name=nasa/&gt;
| escape_velocity = තත්පරයට කි.මී. 4.25&lt;ref name=nasa/&gt;
| sidereal_day = දින 58.646&lt;br /&gt;1407.5&amp;nbsp;[[hour|h]]&lt;ref name=nasa/&gt;
| rot_velocity = {{convert|10.892|km/h|m/s|abbr=on}}
| axial_tilt = 2.11′&amp;nbsp;±&amp;nbsp;0.1′&lt;ref name=Margot2007&gt;{{cite journal| last=Margot | first=L.J.| coauthors=Peale, S. J.; Jurgens, R. F.; Slade, M. A.; Holin, I. V.| title=Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core| url=https://archive.org/details/sim_science_2007-05-04_316_5825/page/n65 | journal=Science| year=2007 | volume=316 | pages=710–714| doi=10.1126/science.1140514
| bibcode=2007Sci...316..710M| pmid=17478713| issue=5825 }}&lt;/ref&gt;
| right_asc_north_pole = පැය 18 මිනිත්තු 44 තත්පර 2&lt;br /&gt;281.01°&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| declination = 61.45°&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| albedo = 0.119 ([[en:Bond albedo|bond]])&lt;br /&gt;
0.106 ([[en:Geometric albedo|geom.]])&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| magnitude = −2.3 සිට 5.7&lt;ref name=ephemeris&gt;{{cite web|last=Espenak|first=Fred|date=July 25, 1996|url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/mercury2.html| title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006|work=NASA Reference Publication 1349|publisher=NASA|accessdate=2008-05-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| angular_size = 4.5&quot; – 13&quot;&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot; /&gt;
| temperatures = yes
| temp_name1 = 0°N, 0°W &lt;!-- Vasavada et al. 1999--&gt;
| min_temp_1 = 100 K &lt;!-- (-173 °C) --&gt;
| mean_temp_1 = 340 K &lt;!-- (67 °C) --&gt;
| max_temp_1 = 700 K &lt;!-- (427 °C) --&gt;
| temp_name2 = 85°N, 0°W
| min_temp_2 = 80 K &lt;!-- (-193 °C) --&gt;
| mean_temp_2 = 200 K &lt;!-- (-73 °C) --&gt;
| max_temp_2 = 380 K &lt;!-- (106.85 °C) --&gt;
| pronounce =  {{IPAc-en|en-us-Mercury.ogg|ˈ|m|ɜr|k|j|ər|i}}
| atmosphere = yes
| surface_pressure = ඉතා අඩුය
| atmosphere_ref=&lt;ref name=&quot;nssdcMercury&quot;&gt;{{cite web|title=Mercury Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html|publisher=[[NASA]] Goddard Space Flight Center | date=November 30, 2007 |accessdate=2008-05-28 }}&lt;/ref&gt;
| atmosphere_composition = 42% අණුක [[ඔක්සිජන්]]&lt;br /&gt;29.0% [[සෝඩියම්]]&lt;br /&gt;22.0% [[හයිඩ්‍රජන්]]&lt;br /&gt;6.0% [[හීලියම්]]&lt;br /&gt;0.5% [[පොටෑසියම්]]&lt;br /&gt;[[ආගන්]], [[නයිට්‍රජන්]] සහ [[කාබන් ඩයොක්සයිඩ්]] සුළු වශයෙන්
}}

'''බුධ''' යනු [[හිරු|හිරුගේ]] සිට පළමු වැනියට පිහිටි [[සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය|සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ]] කුඩාම [[ග්‍රහලෝක|ග්‍රහලෝකය]] වේ. හිරුට ආසන්නයේම පිහිටා අති මෙය කි.මි.4,887 ක විශ්කම්භයකින් යුක්තය. අධික උෂ්ණත්වයකින් යුතු මෙම ග්‍රහයා තුල ජලය නොමැත.දිවාකාලයේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින් 673කි.එය රාත්‍රියට 175 කි. මෙහි ජීවී වාසයක් නොමැත. මෙහි චුම්බක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවිය මෙන් 1% කි.අභ්‍යන්තර මදය ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විත වීම එයට හේතුවයි. ඉලිප්සාකාර කක්ෂයක සූර්යයා වටා ගමන් කරන බුධ ග්‍රහයා තමා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 58ක් සහ පැය 15ක් ගත වන අතර සූර්යයා වටා එක් වරක් භ්‍රමණය වීමට දින 88ක් ගත වේ.

භෞතික ලෙස බුධ ග්‍රහයාගේ පෙනුම [[චන්ද්‍රයා|චන්ද්‍රයාගේ]] පෙනුමට සමාන වේ. එය ආවාට විශාල ප්‍රමාණයකින් සමන්විත අතර ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා හෝ එහි [[වායුගෝලය|වායුගෝලයක්]] ඇති බව සනාථ වී නැත. බුධ ග්‍රහයා සතුව විශාල යකඩ හරයක් ඇති අතර එමඟින් පෘථිවි‍යේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයෙන් 1% ක් පමණ වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් උත්පාදනය කරයි. එය අසාමාන්‍ය ලෙස ඝන ග්‍රහයක් වී ඇත්තේ එහි හරය විශාල වීම නිසාය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට උෂ්ණත්වය 90 – 700 k ( -180 සිට 430 සෙල්සියස්) දක්වා වන අතර සුර්යයාට පහලින් ඇති ලක්ෂය උණුසුමින් වැඩිම ස්ථානය වන අතර ධ්‍රැව අසල ඇති ආවාටවල පතුල සීතලම ස්ථානය වේ. 

බුධ ග්‍රහයා පිළිබඳ සිදුකර ඇති වාර්තාගත නිරීක්ෂණ ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහශ්‍රය දක්වා දිව යන අතර ක්‍රිස්තු පූර්ව හතරවන සියවසට පෙර ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් විශ්වාස කලේ එම ග්‍රහයා වස්තුන් දෙකක් බවය. [[ගොනුව:Mercury Internal Structure.svg|thumb|left|1. කබොල—100–300&amp;nbsp;km ඝන&lt;br /&gt; 2. පිට කබොල—600&amp;nbsp;km ඝන&lt;br /&gt; 3. මැද—1,800&amp;nbsp;km අර්ධවිෂ්කම්භය]]උදෑසන ඉර නැගෙන විට පමණක් දුටු ග්‍රහයා ඇපලෝ ලෙසටත් ඉර බැස යන විට දුටු ග්‍රහයා හර්මිස් ලෙසත් ඔවුන් විසින් නම් කරන ලදි. Mercury නමැති බුධ ග්‍රහයාගේ ඉංග්‍රීසි නම රෝමානු ජාතිකයන් විසින් තබන ලද අතර ඔවුහු එය නම් කළේ රෝමානු දෙවි මර්කරි සිහිපත් වීමට ය. ඔවුහු එය ග්‍රීක දෙව් හර්මිස්ට සම කළහ. බුධ ග්‍රහයාගේ තාරකා ලකුණ ලෙස භාවිතා වන්නේ නවීකරණය කරන ලද හර්මිස්ගේ Caduceus එකය.

බුධ ග්‍රහයාට උප ග්‍රහයන් නැත.මතුපිට ගිනි කඳු පිපිරීමෙන් නිර්මාණය වූ ආවාට (craters)වලින් යුක්තය.වායු ගෝලයක් නොමැති බැවින් ග්‍රහක සහ [[උල්කාපාත]] කඩා වැටීමේ අවදානම වැඩිය.බුධ ග්‍රහයා [[සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය#අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝක සහ බාහිර ග්‍රහලෝක|අභ්‍යන්තර ග්‍රහලෝකයක්]] ලෙස හැදින්⁣වේ.

==  අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය ==
පෘථිවිය වැනි පාෂාණමය දේහයක් සහිත බුධ ග්‍රහයා භෞමික ග්‍රහයින් හතරෙන් එකකි. කුඩාම භෞමික ග්‍රහයා මෙය වන අතර එහි සමකය හරහා විෂ්කම්භය 4879 km වේ. බුධ ග්‍රහයා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම ස්වභාවික චන්ද්‍රිකා වන [[ගැනිමීඩ් (චන්ද්‍රයා)|ගැනීමීඩ්]] සහ [[ටයිටන් (චන්ද්‍රයා)|ටයිටන්]] වලට වඩා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ය. බුධ ග්‍රහයා 70% ක් ලෝහ වලින් සහ 30% ක් සිලිකාමය ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත ‍වේ. මෙම ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය (5.43 g/cm3), සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහයන්ගෙන් දෙවැනියට වැඩිම ඝනත්වය වේ. එය පෘථිවියේ ඝනත්වයට වඩා අඩු වන්නේ ස්වල්ප වශයෙනි. ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචන බලපෑම ඉවත් කළහොත් බුධ ග්‍රහයා සෑදි ඇති ද්‍රව්‍ය තවත් ඝනත්වයෙන් වැඩි වන අතර සංකෝචනය නොවු ඝනත්වය 5.3g/cm3 වන අතර එවිට පෘථිවියේ ඝනත්වය 4.4g/cm3 වේ.

1.ක‍බොල්ල	 100 – 200 km ඝනකමින් යුක්තය

2.ප්‍රාවරණය	 600 km ඝනකමින් යුක්තය

3.හරය 	 1800 km අරයක් සහිතය


බුධ ග්‍රහයාගේ ඝනත්වය මඟින් එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පිළිබඳ නිගමන ලබා ගත හැකිය. පෘථිවියේ වැඩි ඝනත්වයට හේතුව ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචනය වන අතර බුධ ග්‍රහයා ඊට වඩා ඉතා කුඩා වන අතර ඇතුලු ප්‍ර‍දේශ එතරම් තදින් සංකෝචනය වී නැත. ‍එබැවින් එයට මෙතරම් ඉහළ ඝනත්වයක් හිමිවන්නට නම් එහි හරය විශාලවීම සහ යකඩ වලින් පිරී තිබිය යුතුය. භූ විද්‍යාඥයින් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට බුධ ග්‍රහයාගේ හරය එහි පරිමාවෙන් 42% ක් වන අතර පෘථිවිය සදහා මෙම ප්‍රතිශතය 17% කි. මෑත කාලීන පර්යේෂණ වලින් හෙළි වන්නේ බුධ ග්‍රහයා සතුව ද්‍රව වූ හරයක් ඇති බවයි.

හරය වටා කි.මී. 600 ක ප්‍රාවරණය ඇති අතර ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග විශාල දේහයක් ගැටීමෙන් එහි මුල් මැන්ටල ද්‍රව්‍ය බොහොමයක් ඉන් ඉවත් වී විශාල හරයට සාපේක්ෂව තුනී ප්‍රාවරණයක් ඉතිරි වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. 

බුධ ග්‍රහයාගේ ක‍‍‍බොල්ල කි.මී. 100-200 දක්වා ඝනකමකින් යුක්තය. බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ ඇති එක් විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ කිලෝමීටර ගණනාවක් දුරට විහිදෙන හෙල්වැටි දක්නට ලැබීමය. බුධ ග්‍රහයාගේ කබොල්ල ඝන තත්වයේ පවතින අවස්ථා‍වේදී එහි හරය සහ ප්‍රාවරණය සීතලවී සංකෝචනය වීම නිසා මෙම හෙල්වැටි සෑදෙන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. 

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අනෙකුත් ප්‍රධාන ග්‍රහයන් සැමට වඩා වැඩි යකඩ සංයුතියක් බුධ ග්‍රහයා සතුය. මෙය පැහැදිලි කිරීමට මත බොහොමයක් ඉදීරිපත් වී ඇත. බොහෝ දෙනා විසින් පිලිගත් මතය වන්නේ මුල් කාලයේ දී බුධ ග්‍රහයාගේ ලෝහ - සිලිකා අනුපාතය සාමාන්‍ය කොන්ඩ්‍රයිට් ධූම කේතු වලට සමාන වන්නට ඇති බවය. මෙම අනුපාතය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සාමාන්‍ය පාෂාණ ද්‍රව්‍ය වල ලක්ෂණයක් බවට විශ්වාස කෙ‍රේ. කෙසේ නමුදු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග ඇති වූ ගට්ටනයකින් එහි මුල් ප්‍රාවරණය සහ කබොල්ලෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගැලවී ගොස් හරය වැඩි වශයෙන් ඉතිරිවන්නට ඇත. පෘථිවි චන්ද්‍රයා සෑදුනු අයුරු පැහැදිලි කිරීමටත් මෙවැනිම ක්‍රියාවලියක් යෝජනා වී ඇත.
[[ගොනුව:4_Terrestrial_Planets_Size_Comp_True_Color.png|thumb| පෘථිවි ප්‍රමාණය සමග සැසඳිම (වම සිට දකුණට): බුද, [[සිකුරු]], [[පෘථිවිය]], සහ [[අඟහරු]]]]

== පෘෂ්ඨයේ භූ විද්‍යාව ==
[[ගොනුව: Mercury_in_color_c1000_700_430.png |thumb|alt=tiny globe|Messenger මඟින් සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලැබු බුධ ග්‍රහයාගේ ප්‍රථම අධි විභේදන දර්ශනය]]
බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨය චන්ද්‍රයාගේ පෘෂ්ඨයට සමාන වන අතර, විශාල තැනිතලා සහ ගැඹුරු ආවාට වලින් සමන්විත ය. ඉන් පෙනී යන්නේ එය වසර බිලියන ගණනක් තිස්සේ භූ විද්‍යාත්මකව නිෂ්ක්‍රීයව තිබී ඇති බවය. බුධ ග්‍රහයාගේ භූ විද්‍යාව පිළිබඳ අපගේ දැනුම 1975 මරිනර් යානය මත හා භෞමික නිර්ක්ෂණ මත තීරණය ‍වී ඇති බැවින් භෞමික ග්‍රහයින්ගෙන් අවම ලෙස තේරුම් ගෙන ඇති ග්‍රහයා මෙය වේ. මෑතක දී ගුවන්ගත කල Messenger අභ්‍යවකාශ යානයෙන් ලැබෙන දත්ත මඟින් මේ පිළිබඳව දැනුම වැඩි දියුණු වනු ඇත. උදාහරණ ලෙස මකුලුවෙක් (Spider) ලෙස හඳුන්වන විහිදී යන ද්‍රෝණිකා සහිත අසාමාන්‍ය ආවාටයක් විද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගෙන ඇත. 

වසර බිලියන 4.6 කට පෙර බුධ ග්‍රහයාගේ බිහිවීමෙන් ඉතා කෙටි කලක් තුල වල්ගාතරු හා ග්‍රහකවලින් බරපතල ප්‍රහාර එයට එල්ල වී තිබේ. ඉන්පසුව ද වරින් වර බරපතල ප්‍රහාරවලට එය ලක් වී තිබේ.

එම කාලයේදී ඉතා දරුණු ලෙස ග්‍රහ පෘෂ්ඨය මත ආවාට සෑදී ඇති අතර එය වෙත පැමිණෙන වස්තූන්ගේ වේගය අඩු කිරීමට හැකි වායුගෝලයක් බුධ ග්‍රහයා සතු නොවීම නිසා එහි මුළු පෘෂ්ඨයෙහිම පාහේ ආවාට සෑදී ඇත. මේ කාලයේ දී එහි ගිනි කඳු ක්‍රියාකාරී වූ අතර '‍ක‍රෝලිස් බේසම' වැනි ආවාට සම්පූර්ණයෙන් ම ‍ලෝ දිය (මැග්මා) වලින් පිරී ගොස් සද තලා බිම් බවට පත් වී ඇත.
== වායුගෝලය ==
දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සැලකිය යුතු වායු ගෝලයක් රදවා ගැනීමට බුධ ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වය ප්‍රමාණවත් නොවෙයි. [[හයිඩ්‍රජන්|හයිඩ්‍රජඩන්]], [[හීලියම්]], [[ඔක්සිජන්]], [[සෝඩියම්]], [[කැල්සියම්]] හා [[පොටෑසියම්]] අඩංගු විරල වායුගෝලයක් බුධ සතුය. එහි වායු ගෝලය අස්ථායීය. පරමාණු අඛණ්ඩව ක්ෂය වන අතර විවිධාකාර ප්‍රභව මගින් යලි පිරවේ. හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් පරමාණු ඇතැම් විට පැමිණෙන්නේ අභ්‍යවකාශයට ඇදී යාමට පෙර සුර්යය සුළං බුධගේ චුම්භක ගෝලය තුළට විසරණය වීමෙනි. හීලියම්, සෝඩියම් හා පොටෑසියම් සදහා තවත් ප්‍රභවයක් වන්නේ බුධගේ කබෝල්ල තුළ ඇති මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ විකිරණශීලි ක්ෂය වීමයි. බුධ මතුපිට උල්කාශ්ම ගැටීම නිසා පැමිණි ජල වාෂ්පද ඇතැම් විට දැක ගත හැක.
           
චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා චුම්භක ගෝලය දින 59 ක සෙමින් සිදු වන භ්‍රමණයක් පවතී. බුධට සැලකිය යුතු දළ වශයෙන් ගෝලීය චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් ඇත. මැරීනර් 10 මගින් ලබාගත් මිනුම් අනුව එය පෘථිවිය මෙන් 1.1% වාරයක් ප්‍රබල වේ. බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ද්වීද්‍රවීය වන අතර ග්‍රහලෝකයේ භ්‍රමණ අක්ෂය සමග ඒක රේඛීය වේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයද පෘථිවි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මෙන්ම උත්පාදනය වී ඇති බව පෙනේ. ද්‍රව හර අමුද්‍රව්‍යයන් හෝ අඩ වශයෙන් ඝන හරයක් වටකරගත් ජනකයකින් එය උත්පාදනය වී ඇත. එහි ද්‍රව්‍ය පවත්වා ගැනීමට සැකසී ඇති යාන්ත්‍රණයක් නම් ඉහළ කාක්ෂික විකේන්ද්‍රතාවක් පවතින කාලවලදී ප්‍රබල උදම් ආචරණයන් ඇතිවීමය.

බුධගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ග්‍රහලෝකය වටා පවතින සුර්යය සුළං පරාවර්තනයට ප්‍රමාණවත්ය. එමගින් චුම්භක ගෝලය ඇති වේ. එයද චුම්භක ගෝලය තුළදී සුර්යය සුළං ප්ලස්මාවන් රදවා ගැනීමට සමත් වන අතර එය ග්‍රහලෝකයේ කාලගුණ වෙනස්වීම්වලට දායකවේ.

== නිරීක්ෂණය කිරිම ==
[[ගොනුව: Mercury_in_color_c1000_700_430.png |thumb|alt=tiny globe|MESSENGER යානයෙන් ලබා ගත් බුධ ග්‍රහයාගේ ඡායාරූපයකි]]
බුධ ග්‍රහයාගේ දීප්තිය - 2.0 සිට 5.5 දක්වා වන අතර එය [[සිරියස්|සීරියස්ට]] වඩා දීප්තිමත් බවින් වැඩිය. බුධ ග්‍රහයා සූර්යයාට ආසන්නව පිහිටන නිසා සුර්යයාගේ දීප්තියට මුවා වීමෙන් එය නිරීක්ෂණය කිරීමට අපහසු වේ. එය නිරික්ෂණය කල හැක්කේ හිමිදිරි පාන්දර හෝ සවස් කාලයේ දී කෙටි කාල පරිච්ඡේදයක දී පමණි. හබල් ස්පේස් දුරදක්නයෙන් එය කිසිලෙසකින්වත් නිරීක්ෂණය කල නොහැකිය. ඒ දුරදක්නය සතුව සූර්යයාට ඉතා සමීපයෙන් එය නාභිගත වීම වළක්වන ආරක්ෂක උපක්‍රමයක් ඇති බැවිනි. 

චන්ද්‍රයා මෙන් බුධ ග්‍රහයාද පෘථිවියේ සිට බලන කල විවිධ අවධි පෙන්නුම් කරයි. අධර හමුවීමේ දී එය අලුත් වන අතර උත්තර හමුවීමේ දී එය සම්පූර්ණ වේ. මෙම අවස්ථා දෙකේදීම එය නොපෙනී යයි. 

බුධ ග්‍රහයාගේ අධර හමුවීම සෑම දින 116 කට වරක් ම සිදුවේ. නමුත් මෙම කාල පරාසය දින 111 සිට 121 දක්වා විය හැකිය. බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියට ආසන්නවම පැමිණෙන විට පෘථිවිය හා එය අතර දුර 82 Gm වේ. 

පෘථිවියේ දක්ෂිණ අර්ධගෝලයට වඩා හොඳින් උත්තර අර්ධගෝලයේ සිට බුධ ග්‍රහයා දැකගත හැකිය. වෙනත් ග්‍රහලෝක බොහොමයක් මෙන්ම බුධ ග්‍රහයාද පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණයක දී දැක ගැනීමට පුළුවනි. 

බුධ ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට බලන කල වැඩි ම දීප්තියකින් දිස්වන්නේ එහි හතරෙන් පංගුවක අවධියේ සිට සම්පූර්ණ වන අවධිය අතරතුරේ දීය. මේ අවධියේ දී පෘථිවියේ සිට බුධ ග්‍රහයාට ඇති දුර වැඩි නමුත් ග්‍රහ පෘෂ්ඨයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් ආලෝකමත් වන බැවින් මේ අවධියේ දී වැඩිම දීප්තියකින් දිස් වේ. නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා සැලකු විට නම් වැඩිම දීප්තියක් දක්නට ලැබෙන්නේ පෘථිවියේ සිට අවම දුරකින් පිහිටන අඩ සඳ හැඩැති අවධියේ දීය.

==කාක්ෂික හා භ්‍රමණය==
ග්‍රහලෝක අතර වඩාත් විකේන්ද්‍රික වන්නේ බුධගේ කාක්ෂිකයයි. සුර්යයාගේ සිට දුර කිලෝමීටර් මිලියන 46 සිට 70 දක්වා විචලනය වන එහි විකේන්ද්‍රිකතාව 0.21 කි. කාක්ෂිකය සම්පුර්ණ කිරීමට දින 88 ක් ගත වේ. ජ්‍යාමිතික වාන්තාකාර කාක්ෂිකය එකම උප ප්‍රධාන අක්ෂ දරයි. උප හේලිකය ආසන්නයේදී ග්‍රහලෝකයේ ඉහළ ප්‍රවේගය සෑම දින 5 ක කාලපරාසයකටම එය ආවරණය කරන විශාල දුරින් පැහැදිලි වේ. ගෝල වල ප්‍රමාණයන් ඒවායේ හිරුගේ සිට ඇති දුරට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ. සුර්යය කේන්ද්‍රික විචලනය වන දුර ප්‍රමාණයන් නිරූපණයට එය යොදා ගනී. භ්‍රමණ කාක්ෂික අනුනාදය 3:2 වන ග්‍රහලෝකයේ අක්ෂය වටා භ්‍රමණය සුර්යයා ගේ සිට විචලනය වන දුර සමග සංයෝජනය වී ඇති අතර මතුපිට උෂ්ණත්වයේ සංකිර්ණ විචලතාවයන් ඇති කරයි. 

බුධගේ කාක්ෂිකය පෘතුවි කාක්ෂික තලයට අංශක 7 ක් ආනත වන අතර එය රූපයේ වම්පස දක්වා ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සුර්යයාගේ මුහුණත හරහා බුධගේ සම්ප්‍රේෂණයන් ඇති වන්නෙ‍් ග්‍රහලෝකය සුර්යයා හා පෘතුවිය අතර පවතින එහි තලය හරහා යන විට පමණි. මෙය දළ වශයෙන් අවුරුදු 7 කට වරක් ඇති වෙයි. 

බුධගේ අක්ෂයේ ආනතිය 0.01 අංශක පමණක් වේ. මෙය බ්‍රහස්පතිට වඩා 300 වාරයක් කුඩා වේ. එය දෙවන කුඩාතම අක්ෂයේ ආනතිය දරණ ග්‍රහලෝකය වන අතර ආනතිය අංශක 3.1 කි. මෙහි අර්ථය වන්නේ ප්‍රදේශීය මධ්‍යන්‍යයේදී බුධගේ සමකයේ සිටින නිරීක්ෂකයෙකුට ශිකරයෙන් උතුරට හෝ දකුණට අංශක 0.01 කට වඩා  කිසිදා හිරු දැක ගත නොහැක. විලෝමය වශයෙන් ධ්‍රැවයන් අසලදී සුර්යයා අංශක 0.01 කට වඩා කිසිදා ශිතිජයෙන් ඉහළ නොනගී. 

බුධගේ මතුපිට ඇතැම් තැන්වල නිරීක්ෂකයෙකුට හිරු අඩක් නගිනු දැක ගත හැකිය. ඒ අතරම යලිත් හිරු නැගීමට පෙර එය ආපසු බැසීම දැක ගත හැකිය. මේ සියල්ල බුධගේ එක් දිනයක් තුළ දැක ගත හැක. මීට හේතු වන්නේ උපහේලිකයට දින 4 ක‍ට පෙර බුධගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය එහි කෝණික භ්‍රමණ ප්‍රවේගයට සර්වසම වන බැවින් උප හේලිකයේදී සුර්යයාගේ දෘෂ්‍ය චලනයක් දැක ගත නොහැකි බැවිනි. බුදගේ කෝණික කාක්ෂික ප්‍රවේගය ඉන් අනතුරුව කෝනික භ්‍රමණ ප්‍රවේගය ඉක්මවා යයි. එබැවින් හිරු දිස් වන්නේ ප්‍රතිගාමි දිශාවලක ගමන් කරන ලෙසය. මෙම ලක්ෂ්‍ය වලදී උපහේලිකයෙන් දින 4 කට පසුව සුර්යයාගේ සාමාන්‍ය දෘෂ්‍ය චලනය යලි ලගා කර ගැනේ.

== බාහිර සබැදි ==
* [http://history.nasa.gov/SP-423/sp423.htm Atlas of Mercury—NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110309045046/http://history.nasa.gov/SP-423/sp423.htm |date=2011-03-09 }}
* [http://planetarynames.wr.usgs.gov/jsp/SystemSearch2.jsp?System=Mercury Gazeteer of Planetary Nomenclature - Mercury (USGS)]
* [http://www.solarviews.com/eng/mercury.htm SolarViews.com—Mercury]
* [http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-49-mercury/ Astronomy Cast: Mercury]
* [https://web.archive.org/web/20080222023906/http://www.geody.com/?world=mercury Geody Mercury] World’s search engine that supports [[NASA World Wind]], [[Celestia]], and other applications.
* [http://btc.montana.edu/MESSENGER/Interactives/ANIMATIONS/Day_On_Mercury/day_on_mercury_full.htm A Day On Mercury] flash animation
* [http://www.psrd.hawaii.edu/Archive/Archive-Mercury.html Mercury articles in Planetary Science Research Discoveries]
* [http://www.esa.int/export/esaSC/120391_index_0_m.html ‘BepiColombo’, ESA’s Mercury Mission]
* [http://messenger.jhuapl.edu/ ‘Messenger’, NASA’s Mercury Mission]

== ආශ්‍රිත ==
{{reflist}}

{{සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය}}
[[ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක]]
[[ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝක]]
[[ප්‍රවර්ගය:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය]]
[[ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>p1j9mkxlail175myg53iracohn1kxcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>801677</id>
      <parentid>801402</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T00:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66262" sha1="o97wdn2rvw3ddkuk27br1epfbaddn45" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>o97wdn2rvw3ddkuk27br1epfbaddn45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:රටේ දත්ත සාඩීනියා රාජධානිය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>30543</id>
    <revision>
      <id>801672</id>
      <parentid>801606</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T20:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>71775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia.svg]] → [[File:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr.</comment>
      <origin>801672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="2w6wbzyu1rpopcc95wbg28dbop1riur" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|රටේ දත්තපෙන්වන්න&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = සාඩීනියා රාජධානිය
| shortname alias = සාඩීනියා 
| flag alias = War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg
| flag alias-1720 = Savoie flag.svg
| flag alias-1782 = War Ensign of the Savoyard States (1783-1802).gif
| flag alias-1816 = Flag of Kingdom of Sardinia (1848).svg
| flag alias-1848 = Flag of Italy (1861-1946).svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1720
| var2 = 1782
| var3 = 1816
| var4 = 1848
| related1 = සාඩීනියා 
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2w6wbzyu1rpopcc95wbg28dbop1riur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801676</id>
      <parentid>801672</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T22:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · The current name can be misleading. This flag represented the Savoyard monarchy in general, rather than just the Kingdom of Sardinia—part of the Savoyard domains—which was confine</comment>
      <origin>801676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="710" sha1="fd9v3x39f7ctq2g3dy9wgyfii32elzx" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|රටේ දත්තපෙන්වන්න&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = සාඩීනියා රාජධානිය
| shortname alias = සාඩීනියා 
| flag alias = War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg
| flag alias-1720 = Savoie flag.svg
| flag alias-1782 = War Ensign of the Savoyard States (1783-1802).gif
| flag alias-1816 = Civil Flag and civil Ensign of the Savoyard States (1816-1848).svg
| flag alias-1848 = Flag of Italy (1861-1946).svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1720
| var2 = 1782
| var3 = 1816
| var4 = 1848
| related1 = සාඩීනියා 
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fd9v3x39f7ctq2g3dy9wgyfii32elzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගිනි හාවා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36702</id>
    <revision>
      <id>801659</id>
      <parentid>452480</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* දකුණු ඇමරිකාව */ Fixed. (grammar)</comment>
      <origin>801659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52407" sha1="annaud644gefnwxwm111fial5psd2bb" xml:space="preserve">{{pp-vandalism|expiry=April 10, 2012|small=yes}}{{pp-move-indef}}
{{speciesbox
 | name                = Domestic guinea pig
 | image               = Two Adult Guinea Pigs (cropped).jpg
 | image_caption       = Two adult guinea pigs
 | status              = DOM
 | genus               = Cavia
 | species             = porcellus
 | authority           = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
 | synonyms            = {{species list
    |Mus porcellus| Linnaeus,&amp;nbsp;1758
    |Cavia cobaya| Pallas,&amp;nbsp;1766
    |Cavia anolaimae| Allen,&amp;nbsp;1916
    |Cavia cutleri| Bennett,&amp;nbsp;1836
    |Cavia leucopyga| Cabanis,&amp;nbsp;1848
    |Cavia longipilis| Fitzinger,&amp;nbsp;1879
    }}
}}

[[File:Two_adult_Guinea_Pigs_(Cavia_porcellus).jpg|thumb|&quot;ගිනී පිග්&quot;&lt;br /&gt;
රාජධානිය:	Animalia&lt;br /&gt;
වංශය:	Chordata&lt;br /&gt;
වර්ගය:	Mammalia&lt;br /&gt;
ගෝත්‍රය:	Rodentia&lt;br /&gt;
Suborder: Hystricomorpha&lt;br /&gt;
කුලය:	Caviidae&lt;br /&gt;
Subfamily: Caviinae&lt;br /&gt;
ගණය:	Cavia&lt;br /&gt;
විශේෂය:	C. porcellus]]කේවි යනුවෙන්ද හඳුන්වනු ලබන ගිනී පිග් [[රෝඩන්ට් කුලය|රෝඩන්ට් කුලයටත්]] පවුලටත් ගණයටත් අයත් විශේෂයකි. නම ගිනී පිග් වුවද මොවුන් ඌරු පවුලට අයිති හෝ ගිනියාවෙන් පැමිණි පිරිසක් නොවේ. ඔවුන්ගේ සම්භවය සිදු වී ඇත්තේ අන්දීස් කඳු ආශ්‍රිතවයි. [[ජීව රසායන විද්‍යාව]] හා [[දෙමුහුන්කරණය]] පදනම් වූ  අධ්‍යයනවලට අනුව ඔවුන්  වැනි කේවි විශේෂයන්ට ලඟ නෑකමක් දරන හීලෑ කොට්ඨාශයකි.එම නිසා මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව දැකිය නොහැක. වර්තමාන හා සංරක්ෂණය වූ සතුන්ගේ හිස්කබල සහ ඇටසැකිලි පිළිබඳ රූප විද්‍යාවට අනුව සහ අණුක සළකුණු පිළිබඳ මෑත අධ්‍යයනවලට අනුව මොවුන්ගේ පූර්වජයා බොහෝ දුරට Cavia tschudii විය හැකි බව හෙලිවිනි.
ගිනී පිග් දකුණු ඇමරිකානු ස්වදේශික ගෝත්‍රයන්ගේ ගැමි සංස්කෘතියේ  වැදගත් භූමිකාවක් නිරූපණය කරයි. ආහාර ලෙස , දේශීය වෙදකමට මෙන්ම ආගමික සමාජ උත්සව ලෙස ද ඔවුන් යොදා ගනු ලබයි. දකුණු ඇමරිකාවෙන් පිටත මොවුන්ගේ ජනනය වැඩි කිරීමට 1960 සිට උත්සහ දරා ඇත.
16 වන සියවසේ යුරෝපීය වෙළෙඳුන්ගේ හඳුන්වාදීමත් සමගම ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු   ලෙස බටහිර ජාතීන් අතර ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. ඔවුන්ගේ හීලෑ ස්වභාවය, ආහාර ලබාදීමේදී හා සුරතල් කිරීමේදී ඔවුන් දක්වන ප්‍රතිචාරය සහ රැක බලා ගැනීමේ සාපේක්ෂ පහසු භාවය නිසා ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු ලෙස ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී. ගිනී පිග් පැටව් තරගකාරීව බිහි කිරීම සඳහා වූ සංවිධාන ලොව පුරා බිහි වී ඇත. විවිධ පාට සහ සම්මිශ්‍රණ සහිත විශේෂ ගිනි පිග් වර්ග මොවුන් විසින් බිහි කරනු ලබයි.
ගිනී පිග්ලා ගැන ජීව විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ 17 වන සියවසේ සිට සිදු කෙරිණි. මෙම සතුන් 19 වැනි සහ 20 වැනි සියවස්වලදී පර්යේෂණ සඳහා බහුල ලෙස යොදා ගැනිණ.එම නිසා මොවුන් පර්යේෂණ විශේෂයක් ලෙස හැඳින්විණ. නමුත් දැන් මොවුන් වෙනුවට මීයන් වැනි අනික් රොඩන්ට් විශේෂ යොදා ගනී. මොවුන් තවමත් [[ළමා දියවැඩියාව]], [[ක්ෂය රෝගය]], [[ශීතාද රෝගය]] සහ ගර්භණී සංකූලතා වැනි මානව රෝගී තත්ව සඳහා පර්යේෂණ නිරූපක ලෙස යොදා ගනී.

== ඉතිහාසය ==
ගිනි පිග් සතුන් මුලින්ම ගෘහාශ්‍රිතව ඇති කර ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. 5000 ක් තරම් ඈත යුගයේදී ආහාර සඳහාය. ඒ දකුණු ඇමරිකාවේ [[අන්දීස් කඳු]] ආශ්‍රිත පෙදෙසේ ( වර්තමානයේදී දකුණු කොලොම්බියාව, ඉක්වදෝරය, බොලිවියාව හා පේරු රටවල්)විසූ ගෝත්‍රික ජනතාව විසිනි. එක්වදෝරයේ සහ පේරුහි කරන ලද පුරා විද්‍යාත්මක කැණීම්වලින් ක්‍රි.පූ 500 ත්  ක්‍රි.ව 500 ත් අතර යුගයකට අයත් ගිනි පිග් සත්වයන්ගේ චිත්‍ර ආලේපිත පිළිම හමු වී ඇත. පුරාණ පේරු වැසියන් සතුන්ට පුද පූජා පවත්වා ඇති අතර ගිනී පිග් සතුන් නිතරම ඔවුන්ගේ කලාකෘති වල ඇඳ ඇත.  ක්‍රි.ව 1200 පමණ සිට 1532 හි සිදු වූ ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණය වනතුරු සිදු වූ තෝරාගත් විශේෂයන් ජනනය, විවිධාකාරයේ ගිනි පිග් විශේෂ බිහි වීමට හේතු වී ඇත. සමහර නව විශේෂ සඳහා ද පදනම් වී ඇත්තේ ඔවුන්ය. ගිනි පිග් සතුන් එම කලාපයේ ආහාර මූලාශ්‍රයක් ලෙස තවමත් පවතී.අන්දීස් කඳුවැටි ආශ්‍රිතව මොවුන් ගෘහාශ්‍රිතව වාසය කරන අතර නිවැසියන් ආහාරයට ගෙන ඉවත දමන එළවලු කොටස්වලින් යැපේ.ගිනි පිග් සතුන් සම්බන්ධ වන ගැමි සම්ප්‍රදායන්ද බොහෝය.ඔවුන් තෑගි වශයෙන් හුවමාරු වන අතර සමාජ ආගමික උත්සවවල දී යොදා ගනු ලබයි. එසේම ව්‍යවහාරයේදී ඔවුන් උපමා රූපක ලෙසද නිතරම යොදා ගනු ලබයි. ඔවුන්ව පාරම්පරික වෛද්‍යය ක්‍රමයේදී [[කහ උණ]],[[රක්තවාතය]], [[සන්ධි ප්‍රදාහය]] හා [[උණ සන්නිපාතය]] වැනි රෝග හඳුනා ගැනීමට දේශීය වෛද්‍යයවරයන් විසින් යොදා ගනී. ඔවුන්ව රෝගින්ගේ සිරුරේ ඇතිල්ලීමට යොදා ගනු ලබන්නේ අද්භූත මාධ්‍යයක් ලෙස සලකායි.කලු ගිනි පිග් සතුන් මේ සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රයෝජනවත් ලෙස සැලකෙයි. සමහර විට රෝගය සුව වී ඇත්දැයි බැලීමට මෙම සතුන් කපා ඔවුන්ගේ බඩවැල් පරීක්ෂා කිරීම සිදු කරයි.මෙවැනි ක්‍රම බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය නොමැති හා එය පිළි නොගන්නා අන්දීස් ප්‍රදේශ වල සුලභව භාවිතා වේ.

ස්පාඤ්ඤ ලන්දේසි හා ඉංග්‍රීසි වෙ‍ළෙඳුන් ගිනී පිග් සතුන් යුරෝපයට ගෙන ආ අතර මෙම සතුන් විදේශීය සුරතල් සතුන් ලෙස ඉහල පැළැන්තිය අතර හා රාජකීයන්([[1 වෙනි එළිසබෙත් රැජන]]ද ඇතුලුව ) අතර ඉක්මනින් ජනප්‍රිය  විය.ගිනී පිග් සතුන් ගැන දැනට හඳුනාගත් පැරණිම ලියවිල්ල වාර්තා වන්නේ 1947 නි. ඒ සැන් ඩොමින්ගෝවල සතෙකු ගැන ඇති විස්තරයකිනි. මීට හේතුව කේවී සතුන් හිපැනියෝලා දූපත්වලට ආගන්තුක වීමයි.මුලින් විශ්වාස කරන ලද්දේ මෙම සතුන් ස්පාඤ්ඤ සංචාරකයන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද බවයි.කෙසේ වුවත් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත්වල මෑතක සිදු කරන ලද කැණීම් වලට අනුව මොවුන් සෙරමික් භාණ්ඩ තනන උයන් පල්ලන් විසින් මීට වසර 2500 කට පමණ පෙර දකුණු ඇමරිකාවෙන්  [[කැරීබියන් දූපත්]]වලට හඳුන්වා දී ඇතැයි සැලකේ.

== නම ==
මෙම විශේෂයේ විද්‍යාත්මක නාමය cavia porcellus වේ. Porcellus යන්නෙහි අදහස ලතින් භාෂාවෙන් පුංචි ඌරා යන්න ය. cavia යන්න [[නව ලතින් භාෂාව|නව ලතින් භාෂාවෙන්]] යෙදේ. එය පැමිණ ඇත්තේ වරක ප්‍රංශ ගිනියාවේ විසූ ගෝත්‍රිකයන් කොටසක් වූ ගලිබි ජාතිකයන් මෙම සතුන් හැඳින්වූ cabiai යන නමිනි. එය [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවේ]] savia සහ එයට එක් වී ඇති [[ටුපියානු භාෂාව|ටුපියානු භාෂාවේ]] sauja(මීයා) ඇසුරෙන් බිඳී ආ වචනයක් විය හැකිය. මොවුන්ට [[කියුචුවා භාෂාව|කියුචුවා භාෂාවෙන්]] (දකුණු ඇමරිකානු ප්‍රාදේශීය භාෂාවකි ) quvi හා jaca යන්නද [[ඉක්වදෝරය]], [[පේරු]] සහ [[බොලිවියා]] යන රටවල ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන්  cuy  හා cuyo යන්නද ව්‍යවහාර වෙයි.
මොවුන් ඇති කරන්නන් විසින් මොවුන්ට කේවි යන නමද විද්‍යාත්මක සහ විද්‍යාගාර කටයුතු වලදී සාමාන්‍යය නම වන ගිනී පිග් යන නමද භාවිතා කරනු ලබයි.

මොවුන්ට පිග් යන නම භාවිතා වීමට පටන් ගත් හේතුව පැහැදිලි නැත.මොවුන්ගේ වැඩීම ඌරන්ට සමානය. මොවුන් සිරුරට සාපේක්ෂව විශාල හිසක්,  මහත ගෙලක්,  රවුම් තට්ටම් සහ වලිගයක් නොමැතිව වැඩේ. මොවුන් නගන සමහර ශබ්ද ඌරන් නගන ශබ්දවලට සමාන වන අතර ආහාර ගැනීමට විශාල කාලයක් වැය කරති. මොවුන්ට කුඩා කූඩු තුළ විශාල කාලයක් සිටිය හැකි අතර එම නිසා පහසුවෙන්ම [[යුරෝපය|යුරෝපයට]] නැව් මගින් ප්‍රවාහනය කරනු ලබයි.

බොහෝ යුරෝපියානු භාෂාවල මෙම සතුන්ගේ නමට ඌරා යන ප්‍රත්‍ය යෙදෙයි. [[ජර්මානු භාෂාව|ජර්මානු භාෂාවෙන්]] කුඩා මුහුදු ඌරු පැටියා යන අදහස ඇති Meerschweinchen යන්න ව්‍යවහාර වේ. එය [[පෝලන්ත භාෂාව|පෝලන්ත භාෂාවට]]  świnka  moska ද [[රුසියානු භාෂාව]]ට  морская свинка ලෙසද [[හන්ගේරියානු භාෂාව]]ට  tengerimalac ලෙසද පරිවර්තනය වී භාවිතා වේ.මෙම නමේ නියම අදහස [[මධ්‍යයම උසස් ජර්මානු භාෂාව|මධ්‍යයම උසස් ජර්මානු භාෂාවෙන්]] ඩොල්ෆින් යන්නය. මොවුන් නගන සමහර ශබ්ද ඩොල්ෆින් සතුන් නගන ශබ්දවලට සමාන වේ යන අදහස ඇතුව එය භාවිතා කර ඇත. මොවුන්ට [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ භාෂාවෙන්]] Cochon d'Inde හා cobaye ලෙසද [[ලන්දේසි භාෂාව|ලන්දේසි භාෂාවෙන්]]  Guinees biggetje හෝ cavia ලෙසද [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවෙන්]] cobaia ලෙසද [[ස්පඤ්ඤ භාෂාව|ස්පඤ්ඤ භාෂාවෙන්]] conejillo de Indias ලෙසද [[චීන භාෂාව|චීන භාෂාවෙන්]] Holland pigs (荷蘭豬, hélánzhū)  ලෙසද සහ [[ජපන් භාෂාව|ජපන් භාෂාවෙන්]] モルモット(morumotto) ලෙසද ව්‍යවහාර වේ.

ගිනී පිග් හි ගිනියා යන වචනය ඇති වූයේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි නැත. එක අදහසක් නම් මුලදී මොවුන් ගිනියාව මාර්ගයෙන් යුරෝපයට ගෙන්වූ බවත් එම නිසා මිනිසුන් මොවුන් ගිනියාවෙන් ගෙන්වන බවට සිතන්නට පෙළඹුණු බවත්ය. Guinea pig යන වචනය ඉංග්‍රීසි භාෂාවේදී බොහෝ දුර ඈත නොදන්නා රටකට බොහෝ විට යෙදේ. එම නිසා මොවුන්ගේ විදේශිකත්වය හැඟවීමට මෙය යොදාගත්තා විය හැකිය. 

== පරිසරය හා ගති ලක්ෂණ ==

[[File:Nibbles and strips 2.jpg|thumb|&quot;වර්ණ දෙකකින් යුතු ඇබිසීනියානු ගිනී පිග් සතුන් දෙදෙනෙකු&quot;]]
ගිනී පිග් සතුන් රෝඩන්ට් විශේෂය සඳහා විශාලය. බර ග්‍රෑම්  700  ත්  1200  ත් අතරය (රාත්තල්  1.5 ත්  2.5 ත් අතර ) දිග සෙ.මී.  25 ත්  30 ත් අතරය (අඟල් 8 ත් 10ත්අතර ).  මොවුන් සාමාන්‍යයයෙන් වසර  4 ක් 5 ක් පමණ ජීවත් වේ. නමුත් සමහර සතුන් වසර 8 ක් පමණ ජීවත් වේ.  මෙතෙක් වැඩිම කාලයක් ජීවත් වූ සතා ලෙස සැලකෙන්නේ  2007  ගිනස් වාර්තා පොතේ සඳහන් අයුරින් වසර  14 ක් සහ මාස  10.5 ක් ජීවත්  වූ ගිනි පිග් සතෙකි.

1990  දශකයේදී, ගිනී පිග් වැනි සතුන් රොඩන්ට් ගණයට අයත් නොවන බවත් වෙනත් ක්ෂීරපායී ගණයක් ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කළයුතුය යන විද්‍යාත්මක අදහස ඉදිරිපත් විය. මේ නිසා සිදු කරන ලද බහු පරාස නියදි පරීක්ෂණවලට අනුව දැනට ඇති වර්ග කිරීම නිවැරදි බවට ක්ෂීරපායීන් පිළිබඳ ජීව විද්‍යාඥයින් අතර පොදු එකඟතාවක් ගොඩ නැගී ඇත.

=== ස්වභාවික පුරුදු ===

මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව හමු නොවෙයි. දකුණු ඇමරිකාවෙන් නිතර හමු වන කේවී විශේෂ වන Cavia aperea, Cavia fulgida හා Cavia tschudii ගෙන් මොවුන් පැවතගෙන එතැයි සැලකේ. ගෘහාශ්‍රිතව සිට වනගත වූවා යැයි සැලකෙන Cavia  anolaimae  හා Cavia  guianae, වැනි කේවි වර්ග  20 වැනි සියවසේදී හඳුනාගෙන ඇත. තණබිම්වලදී හමුවන කේවී සත්තු එළදෙනුන් මෙන් [[පරිසර විද්‍යාත්මක නිකේතන]] අත්කර ගෙන සිටිති. ඔවුහු වනයේදී සමාජශීලීව හා පිරිමි සතෙකු, ගැහැනු සතුන් කිහිප දෙනෙකු සහ කුඩා පැටවුන්ගෙන් සමන්විත කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වෙති. ඔවුහු තණකොල සහ වෙනත් කොල වර්ග ආහාරයට ගනිමින් කණ්ඩායම් වශයෙන් සංක්‍රමණය වන අතර ආහාර සුරක්ෂිත කිරීමක් සිදු නොකරති. ඔවුහු කූඩු හෝ ගුහා තැනීමක් සිදු නොකරති.  බොහෝ විට වෙනත් සතුන් ඉදිකල ගුහාවල හෝ පරිසරයේ හමුවන විවරවල සෙවන මොවුහු ලබාගනිති. මොවුහු නිශාචර හැසිරීමක් දක්වති. විලෝපිකයන් විරල සැඳෑ සහ රාත්‍රී කාලවල මොවුහු වැඩි ක්‍රියාශීලී බවක් පෙන්වති.

=== ගෘහාශ්‍රිත පුරුදු ===
[[File:Cat and guinea pigs.jpg|thumb|right|&quot;බළලා මෙම ගිනී පිග් සතුන් දෙදෙනා පිලි ගෙන ඇත. මෙය එක් එක් තනි සත්වයා මත වෙනස් වේ&quot;]]
ගෘහාශ්‍රිත සතුන්,  දෙතුන් දෙනෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් වශයෙන් දක්නට ලැබේ. ගැහැණු සතුන්ගෙන් යුතු කණ්ඩායම්,  ගැහැණු සතෙකු හා බෙලහීන පිරිමි සතෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් පොදුවේ දක්නට ලැබේ. මෙම සත්තු අනෙක් ගිනී පිග් සතුන් හඳුනාගැනීමට සහ ඔවුන් සමග බැඳීම් ඇති කර ගැනීමට හැකියාවක් දක්වති. පිරිමි සතුන් ඇසුරෙන් කළ පරීක්ෂණවලින් හෙලි වී ඇත්තේ ඔවුන් එසේ දන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන [[අන්තරාසර්ග ස්නායු ආවේග]] ප්‍රමාණය නොදන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන ප්‍රමාණයට වඩා ඉතා අඩු බවය. පිරිමි සතුන්ද කුඩා කාලයේදී හඳුන්වා දුන් විට, ඔවුන්ගේ කූඩුවල ප්‍රමාණවත් තරම් ඉඩක් ඇති විට සහ ගැහැනු සතකු නොමැති විට එකට කණ්ඩායම් ගැසීමට පෙළඹෙති. ගෘහාශ්‍රිත ගිනී පිග් සත්තු වෙනස් ජෛව විද්‍යාත්මක හැසිරීමක් පෙන්වති. කෙටි නින්දක් සහිත දිගු ක්‍රියාශීලී පරිච්ජේද මොවුහු ගත කරති. මොවුහු පැය  24  පුරාම පැතිරුණු අහඹු හැසිරීම් රටාවක් දක්වති. තද ආලෝකයට නිරාවරණය වීමට අකමැතිය. නිතිපතා සිදු කරන චර්යාවන් කිසිවක් නොමැතිය.

හීලෑ සත්තු කූඩු වල ජීවත් වෙති. සතුන් විශාල පිරිසක් අයිති සමහරු මොවුන්ට මුලු කාමරයක්ම වෙන් කර ඇත. කූඩු සඳහා තද වයර් දැල් යොදාගනිති. මෙම දැල් නිසා සමහර විට සතුන් ආබාධ වලට ගොදුරු වන අතර bumblefoot යන ආසාදනයට(පයේ ඇති වන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි ) ගොදුරුවීමටද ඉඩ ඇත. මොවුහු කූඩුවල ඉතා අපිරිසිදුව ජීවත් වෙති.  ඔවුහු ආහාර බඳුන්වලට පනින අතර ඇතිරිලිවලට මළ පහ කරති.  ඔවුන්ගේ මුත්‍රා කූඩු තුල කැටි ගැසෙන නිසා ඉවත් කිරීම අපහසු වෙයි. මොවුන්ගේ කූඩු පිරිසිදු කළපසු සහ කූඩුවෙන් ඉවත් කර නැවත ආපසු දැමූ පසු මොවුහු මුත්‍රා කිරීම මගින් සහ ශරීරයේ යටි කොටස ඇතිල්ලීමෙන් තම බල ප්‍රදේශය ලකුණු කිරීම සිදු කරති.

සාමාන්‍යයයෙන් මෙම සතුන් වෙනත් සත්වයින් සමග එකට ඇති කිරීම අසාර්ථකය. මෙමගින් ආසාදන පැතිරීම වැඩි විය හැකි අතරම අනික් සතුන් මොවුන් කෙරෙහි ප්‍රචණ්ඩ ලෙස ක්‍රියා කිරීමටද ඉඩ ඇත. විශාල සත්තු, මොවුන් තමන්ගේ ගොදුරු ලෙස හඳුනා ගනිති. හාවුන් සමග මොවුහු තරමක සාර්ථකත්වයක් දක්වති. 

=== හැසිරීම ===
[[File:Three_guinea_pigs_(Cavia_porcellus)_at_Keswick_Public_Library.jpg|thumb|&quot;ගිනී පිග් සතුන්ගේ අන්‍යෝන්‍ය සත්කාරය&quot;]]
ගිනී පිග් සත්තු කෑමවලට ඇති සංකීර්ණ මාවත් සොයා ගැනීමට සමත්කම් දක්වති. ඔවුහු එවැනි මං පෙත් මාස ගණනාවක් මතක තබාගෙන සිටිති. ඔවුන්ගේ ශක්තිමත්ම ගැටලු විසඳීමේ ක්‍රමෝපාය චලන වේ. මොවුන්ට කුඩා බාධක පැනිය හැකි වුවද ඉහල නැගිමේදී දුර්වලය. වේගවත්ද නොමැත. මොවුහු පහසුවෙන්ම තිගැස්සෙන අතර එක තැනම ගල් ගැසීම හෝ වේගයෙන් පලා යෑම සිදු කරති. විශාල කණ්ඩායමක් බියට පත් වූ විටකදී නොයෙක් දිශාවලට වේගයෙන් දිව යෑම සිදු කරති. මොවුහු උද්යෝගීමත් වූ විට අහසට කුඩා පිමි පැනීම සිදු කරති.  එමෙන්ම මොවුන් පිහිනීමටද ඉතා සමත්ය.

බොහෝ රොඩන්ට් වර්ග මෙන්ම ගිනී පිග් සතුන්ද එකිනෙකා පිරිසිදු කරගන්නා අතර ස්වයං පිරිසිදු කිරීම්ද කර ගනිති. ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් වෑස්සෙන කිරි වැනි ද්‍රවයක් කෙස්වල ඇතිල්ලීමක් මෙහිදී සිදු කරති. පිරිමි සතුන් එකිනෙකා ගේ හිස කෙස් සපා ගැනීම මගින් කණ්ඩායම තුල තමාගේ ආධිපත්යන පෙන්නුම් කරති. මෙය කන් සපාගැනීමෙන්,  නොයෙක් ශබ්ද පිට කිරීමෙන් හා හිසෙන් පහරදීමෙනුත් පෙන්නුම් කරනු ලබයි. 

මොවුන්ගේ දෘෂ්ටිය මිනිසුන්ගේ තරම් ප්‍රබල නොවුනත් අංශක  340 පුඵල් පරාසයක් ගනී. [[ද්විත්ව වර්ණ දෘෂ්ටිය|ද්විත්ව වර්ණ දෘෂ්ටියක්]] මොවුන්ට ඇත.  මොවුන්ට දියුණු ආග්‍රානයක්, ශ්‍රවනයක් සහ සන්වේදනයක් පිහිටා ඇත. කථනය තම වර්ගයා අතර සන්නිවේදනයේ ප්‍රාථමික මාධ්‍යය වේ.

== අභිජනනය ==

[[File:Fat Adie pictures 001.jpg|thumb|right|ගර්භණී සතෙකු ,පැටවුන් තිදෙනෙකු බිහි කිරීමට සතියකට පෙර]]
මොවුන්ට අවුරුද්ද මුලුල්ලේම පැටවුන් බෝ කිරීමේ හැකියාවක් ඇත.වසන්තයේදී එය උච්චස්ථානයට පත් වෙයි. අවුරුද්දකට  5  වරක් පමන පැටවුන් බෝ කිරීම සිදු කළහැකිය. ගර්භණී කාලය සාමාන්‍යයෙන් දින  63-68 ත් අතර කාලයක් පවතී.  දිගු කාලය හා පැටවුන්ගේ විශාල භාවය නිසා මව් සතුන් මහත් වී හැඩය වෙනස් වේ. අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂ මෙන් නොව අලුත බිහිවන පැටවුන් කෙස්,  දත්,  නිය සහ භාගික දෘෂ්ටියකින්ද යුක්තය. ඔවුහු ඉපදුණු විටම ගමන් කරන අතර මව් කිරි බොන අතර ඝන ආහාරද ගනිති. එක පැටව් ගැසීමකදී පැටවුන් 1-6 ත් අතර ප්‍රමාණයක් උපදින අතර සාමාන්‍යය ප්‍රමාණය  3 කි . මෙතෙක් වාර්තා වී ඇති උපරිම ගණන  17 කි. 

[[File:Guinea baby 1.jpg|thumb| බිහි වී පැය 8 කට පසු පැටවකු]]පැටවුන් කුඩා ගණනක් උපදින විට පැටවුන්ගේ විශාලත්වය වැඩි නිසා [[ප්‍රසූත අපහසුතා]] ඇතිවිය හැකි අතර, පැටවුන් ගණන වැඩි වුවහොත් මළ දරු උපත් සිදුවීමට ඉඩකඩ පවතී. පැටවුන්ගේ බිහිවීම වර්ධනයේ ඉහල අවධියකදී සිදු වන නිසා මවු කිරි හිඟ වීමෙන් පැටවුන් මිය යෑමේ සුලු අවදානමක්ද  පවතී. වෙනත් මවුවරුද කිරි දීමට සහය වෙති. 

පිරිමි සත්තු සති  3-5  ත් අතරත් ගැහැනු සත්තු සති  4  දී පමණත් ලිංගිකව පූර්ණත්වයට පැමිණෙති. ගැහැනු සතුන්ට ප්‍රසූතියකින් පැය 6 ත්  48  ත් අතර කාලයකදී නැවත ගැබ් ගැනීමට හැකි වුවත් එය සෞඛ්‍යාරක්ෂිත නැත. ගර්භණී අවස්ථාවේ ඇති වන [[ධූලකරක්ති අවස්ථාව]] නිසා බොහෝ මව්වරු මරණයට පත් වෙති. මෙය බොහෝ විට උෂ්ණාධික තත්ව නිසා ඇති වෙයි.

== ආහාර ==

[[File:Cavy eating grass.jpg|thumb|right|රිදී ඇගවුටි ගිනී පිග් සතෙකු ආහාර ගනිමින්]]
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික ආහාරය තණකොල ය. මොවුන්ගේ දත් ආහාර ඇඹරීමට හැකි අයුරින් පිහිටා ඇති අතර ඒවා ජීවිත කාලය පුරාවටම වර්ධනය වේ. ඔවුන්ට අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂවලට වඩා දිග බඩ වැලක් ඇත. මොවුහු තම මළපහද ආහාරයට එක් කර ගනිති. 

මොවුන් අලුත් පිදුරු කෑමට කැමතිය. එයට අමතරව [[ඇල්ෆල්ෆා පැලෑටිය|ඇල්ෆල්ෆා යන පැලෑටියද]] මොවුහු විශාල වශයෙන් කෑමට ප්‍රිය කරති.  නමුත් මෙම පැලෑටිය ප්‍රමාණය ඉක්මවා ගැනීමෙන් මොවුන්ට ස්ථුල බව සහ මුත්‍රා ගල් ඇති කරවයි. මෙහි ඇති අධික කැල්සියම් ප්‍රමාණය මෙයට හේතුවයි. නමුත් විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රවලට අනුව ඇල්ෆල්ෆා ඔවුන්ට [[ඇමයිනෝ අම්ල]], ‍‍[[ප්‍රෝටීන්]] සහ [[තන්තුමය ආහාර |තන්තු]] සපයන මූලාශ්‍රයක් ලෙස ක්‍රියා කරති.

අනෙක් බොහෝ ක්ෂීරපායීන් මෙන් නොව මෙම සතුන්ට තමන්ට අවශ්‍යය විටමින්  c  සංෂ්ලේශණය කර ගත නොහැකි අතර එය ආහාර මගින් ලබා ගත යුතු වේ. විටමින්  c  හිඟ වුවහොත් මොවුන් ශීතාද රෝගයට ගොදුරු විය හැකිය. මොවුන්ට දිනකට විටමින්  c  මිලි ග්රෑම්  10  ක් පමණ (ගර්භණී නම් 20 ක්) පමණ අවශ්‍යය වන අතර ඒවා නැවුම් එළවලු සහ පලතුරු මගින් (ඇපල්, කැරට්, ගෝවා හා නිවිති වැනි ) ලබා ගත හැකිය. මොවුන් සඳහා වන සමබල ආහාර වේලකට [[කැල්සියම්]] [[මැග්නීසියම්]] [[පොස්පරස්]] [[පොටෑසියම්]] සහ [[හයිඩ්‍රජන් අයන]] මෙන්ම  E,A,D  යන විටමින් වර්ගද අවශ්‍යය  වේ. සම බර නොවන ආහාරවලින් නොයෙක් සංකූලතා හා ප්‍රසව අපහසුතා ඇති විය හැකිය. ඔවුන්ගේ ආහාර පුරුදු වයස් ගත වූ පසු වෙනස් කළනොහැකි අතර අලුත් ආහාර වර්ග පුරුදු කිරීමට නොහැකිය. අලුත් පිදුරු හා වෙනත් ආහාර කෑමට දීම වඩාත් සුදුසුය. නිරතුරුව ආහාර දීමට පුරුදු වූ සතෙකුට ආහාර නොමැති වුවහොත් ඔවුන් තම කෙස් සැපීම සිදුකරති. මොවුන්ගේ දත් නිරතුරුව වැඩෙන නිසා මොවුන් රෙදි පත්තර කොල, රබර් ප්ලාස්ටික් වැනි දේ ලෑටි ගෑමට පුරුදුව සිටියි. 

කැකිල්ල, bryony,  buttercup,  charlock, deadly  nightshade,  foxglove,  hellebore,  hemlock,  Lily  of  the  Valley,  mayweed,  monkshood,  privet,  ragwort,  rhubarb,  speedwell,  toadflax,  සහ wild  celery වැනි ආහාර,  ලූණු, අයි වී සහ ඕක් කොල වැනි දේ මෙම සතුන්ට විෂ සහිතය.

== සෞඛ්‍යය ==
[[File:mvc-872s.jpg|thumb|වක්‍රගලස්ථම්ත්වය රෝගයෙන් පෙළෙන සතකු ]]
මෙම සතුන් ලක්වන පොදු අසනීප ලෙස ස්වසන රෝග, උදරාබාධ, ශීතාද රෝගය, [[විසර ගෙඩි]] හා උකුණන් සහ දිලීර නිසා ඇති වන රෝග දැක්විය හැකිය.

[[කීඩෑ කුෂ්ඨ]] නිසා කෙස් යාම, සුලු තුවාල හා ඇල්ලීමේදී ඇති වන වේදනාව රෝග ලක්ෂණ ලෙස ඇති විය හැකිය. උකුණන් නිසා ද මෙම සත්තු පීඩා විඳිති. කෙස් යෑම නොයෙක් හෝමෝන විපර්යාස නිසාද ඇතිවිය හැකිය. 

පිදුරු, බට වැනි ආගන්තුක ද්‍රවය ඇසට ඇතුලු වීම නිසා වේගයෙන් ඇසිපිය ගැසීම,  ඇසෙන් කඳුලු ගැලීම හා ඇසේ පටලයක් බැඳීම සිදු විය හැකිය. පිදුරු හා දුහුවිලි නිසා කිවිසුම් යෑම ද ඇති විය හැකිය.  අධික ලෙස කිවිසුම් යෑමට බොහෝ විට කාලගුණ වෙනස්වීම් ද  බලපායි. මෙය [[නිව්මෝනියාව]] ද විය හැකි අතර එසේ වුවහොත් තත්වය උග්‍ර වීමට ද ඉඩ ඇත.

මොවුන්ගේ ශරීරය තරබාරු නිසා අධික සීතලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් ඇත. සාමාන්‍යය ශරීර උෂ්ණත්වය ෆැරන්හයිට්  101-104 (සෙල්සියස් 38-40) අතර අගයක් ගනී. ඔවුන් අවට ප්‍රශස්ථ වායු උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් 18  ත්  24  ත් වන අතර  32 ට වඩා වැඩි උවහොත් ඔවුන් හයිපර්තර්මියාවට ගොදුරු වී මිය යා හැකිය ( මෙය ගර්භනී සතුන්ට අධිකව බලපායි ). මොවුන් සුලං සහිත හා නියඟය සහිත පරිසරයටත් ආර්ද්‍රතාව  30%-70% පිටත පරිසරයටත් සුදුසු නොවේ. 

බොහෝ රෝගවල රෝග ලක්ෂණ රෝගය උත්සන්න වන තුරු පෙන්නුම් නොකරන අතර පෙනිසිලින් වැනි [[ප්‍රතිජීවක ඖෂධ]]වලට මොවුන් දක්වන අධික සංවේදීතාවය නිසා ප්‍රතිකාර කිරීම අපහසුය. මොවුන්ගේ පාරම්පරික ජානමය රෝගාබාධ ද වාර්තා වී ඇත.

== සුරතලුන් ලෙස ==

[[File:Cavia porcellus 002.jpg|thumb|right|සතකු අල්ලාගෙන]]
මොවුන් මුල සිටම හොඳින් ඇති කළහොත් ඇල්ලීමට සහ රැගෙන යාම්වලට කීකරු වෙති.  එසේ වූ විටක සපන්නේ හෝ සූරන්නේ කලාතුරකිනි. මොවුන් කුලෑටි සතුන් කොටසක් වන අතර අවස්ථාවක් ලැබුණද කූඩුවෙන් මිදී පලා යෑමට උත්සහ නොකරති. එසේ වුවද  පුරුදු පරිසරයක නිදහසේ යෑමට සැලසූ විට ඔවුහු නිතරම විමසිල්ලෙන් ගමන් කරති. මොවුන් තම ස්වාමියාට පුරුදු වූ විට ඔහු හෝ ඇය පැමිණෙන විට විසිල් නාදයක් පිට කරති.  එමෙන්ම ඔවුන් තමන්ට කෑම ලබා දෙන ප්ලාස්ටික් බඳුන්වල ශබ්දයට හා කෑම තබා ඇති ශීතකරණයේ දොර විවෘත වන ශබ්දයට ද විසිල් නාදයකින් ප්‍රතිචාර දක්වති.

විශේෂිත රෝගී අවස්ථාවකදී හැරුණු විට මෙම සතුන් යුගල් වශයෙන් හෝ කණ්ඩායම් වශයෙන් තැබිය යුතුය. තනිවම සිටීම නිසා මොවුන් [[මානසික ආතතිය]]ට සහ [[විශාදය|විශාදයට]] ගොදුරු විය හැකිය. පිරිමි සතුන් වුවද කුඩා කළසිටම එකට තැබුවහොත් හොඳින් කණ්ඩායම් ලෙස ක්‍රියා කරති. ඔවුන් විරසක වන්නේ සම්පත් හිඟ වුවහොත් පමණි.

ගෘහාශ්‍රිත සතුන් විවිධ විශේෂවලින් ඇත. ඒ යුරෝපයට හා ඇමරිකාවට හඳුන්වා දුන් පසු සිදු වූ වර්ධනයන්ය. මොවුන් කෙස් සහ වර්ණ සංයෝජනයන් ගෙන් වෙනස්කම් දක්වයි. ඉංග්‍රීසි ශෝතයර්, ඇබිසිනියන්, පෙරුවියන්, ශෙල්ටී, ටෙක්ස්සෙල් යනු සාප්පුවලින් මිලදී ගැනීමට ඇති ජනප්‍රිය වර්ග කීපයකි. 

== සංස්කෘතික හා මාධ්‍ය බලපෑම==
[[File:Rene_the_long-haired_Satin_Peruvian_Guinea_pig.jpg|thumb|right|එළ නිල් පාට, තැඹිලි සහ සුදු සැටින් පේරු ගිනී පිග් සතෙකු(දිග ලොම් සහිත )]]
මිනිසුන්ගේ ගෘහ ජීවිතයේදී මොවුන් දක්වන ජනප්‍රිය භාවය නිසා මොවුන් සංස්කෘතියට සහ මාධ්‍යයටද එකතු වී ඇත.  මොවුන් සිටින සාහිත්ය කෘති කිහිපයක් නම් Beatrix Potter ගේ  The Fairy Caravan හා Michael Bond ගේ  Olga da Polga  series  for children, C. S. Lewis ගේ  The Magician's Nephew හා The Chronicles of Narnia  series,  Ellis Parker ගේ ButlerPigs Is Pigs හා David Gerrold ගේ  The Trouble with Tribbles වේ. 

එමෙන්ම  Shredderman Rules, Dr. Dolittle, Nick Jr. ගේ Wonder Pets හා Walt Disney Picturesල ගේ  G-Force යන චිත්‍රපටහී දී මොවුහු චරිත නිරූපනය කරති. ගිනී පිග් සතුන් විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණවලට යොදා ගැනීම  17 වන සියවස දක්වා ඈතට දිව යයි. එහිදී මාකෙලෝ මැල්පිගි හා කාලෝ ෆ්රැකස්සාටි යන විද්‍යාඥයන් දෙපල මෙම සතුන් යොදාගෙන ජෛව විජ්ජේදනයක් සිදු කර ඇත. 1980 දී [[අන්තෝනියෝ ලැවොයිසියර්]] තම කැලරිමීටර් පරීක්ෂණයට මෙම සතුන් යොදාගෙන ඇත. 19 වන සියවසේදී සොයා ගැනුණු [[රෝග පිළිබඳ විෂ බීජ න්‍යාය]] පිළිබඳ පර්යේෂණවලටද යොදාගනු ලැබුවේ මෙම සතුන්ය. මෙම සතුන් කිහිප විටකදී අභ්‍යයවකාශයටද යවා ඇත. 

Guinea pig යන ඉංග්‍රීසි වචනය ඕනෑම පර්යේෂණයක් සඳහා උපමා රූපකයක් වශයෙන් යෙදේ.

== විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ==

[[File:USDA-ARS Guinea Pig.jpg|thumb|ගිනී පිග් සතෙකු පරීක්ෂා කරන සත්ව විද්‍යාඥයෙකු]]
මෙම සත්තු 20 වැනි සියවස අග භාගය වනතෙක්ම ජනප්‍රිය විද්‍යාගාර සතුන් කොටසක් වූහ. 1960 දශකයේදී එක්සත් ජනපදයේ පමණක් වාර්ශිකව මෙම සතුන් මිලියන  2.5 ක්  පරීක්ෂණවලට ලක් කර ඇත එම ප්‍රමාණය 1990 දශකය මැදදී  375,000 ක් දක්වා අඩුවූ අතර දැන් එම ප්‍රමාණය පර්යේෂණ වලට ලක් කරන මුඵ සත්තු ප්‍රමාණයෙන්  2%  කි. 20 වැනි සියවස මැද භාගයේ සිට මොවුන් වෙනුවට මීයන් යොදා ගැනීම ආරම්භ වුනි. 

මොවුන් තවමත් ක්ෂය රෝගය සහ ශීතාද රෝගය  ආශ්‍රිත පරීක්ෂණ සඳහා යොදා ගනිති. මොවුන්  සතුව අසාමාන්‍යය [[ඉන්සියුලින්]] විකෘතියක් පවතී.  මෙය ප්‍රති ඉන්සියුලින් [[ප්‍රති දේහ]] නිපදවීමට යොදාගනිති.

ලොම් රහිත ගිනී පිග් විශේෂ 1980 දශකයේ සිට චර්ම රෝග පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගනිති. සමහර ලොම් රහිත විශේෂ සුරතලුන් ලෙස ඇති කරනු ලබන අතර මොවුන් ස්කිනිපිග් ලෙස හඳුන්වයි.

== ආහාර ==

මෙම සතුන් මුලින් ම ආහාර සඳහා ඇති කර ඇත්තේ අන්දීස් කඳු වැටිවලය. ඔවුන්ව අන්දීස් ප්‍රදේශවාසීන් විසින් සාම්ප්‍රදානුකූලව විශේෂ උත්සව අවස්ථා සඳහා වෙන් කර ගෙන සිටි සතුන් කොටසකි.  නමුත්  1960 දශකයේ සිට සාමාන්‍යය මිනිස් පාරිභෝජනයට ගෙන ඇත. එය පේරු රාජ්‍යයයේ සහ බොලිවියාවේ ආහාරවල ප්‍රධාන අංගයකි. ඉක්වදෝරයේ සමහර ප්‍රදේශ වල සහ කොලොම්බියාවේ ද මෙය ආහාරයට ගනී. මොවුන් සඳහා වැය වන්නේ කුඩා ඉඩ ප්‍රමාණයක් වීමත් ගමේ මෙන්ම නගරයේත් ඇති කළහැකි වීමත් නිසා සාම්ප්‍රදායික ආහාර වන ගව මස් හා සූකර මස්වලට වඩා මේවා ලාබදායී වී ඇත. මෙම සතුන් ගමේ සහ නගරයේ වෙළඳසැල්වලින් මිලදී ගත හැකිය. මේවා ‍ප්‍රෝටීන් අධික සහ මේදය හා කොලෙස්ට්‍රෝල් අඩු ආහාරයකි. හා මස් සහ කුකුල් මස්වලට සමානය. මේවා බැද, තම්බා හෝ කර කර ආහාරයට ගත් හැකි අතර ඉක්වදෝරයේ දී සුප් සෑදීමටද යොදා ගනිති.
=== දකුණු ඇමරිකාව ===
පේරුහි මිනිස්සු වර්ෂයකට මෙම සතුන් මිලියන 65 ක් පමණ ආහාරයට ගනිති. මෙම සත්තු පේරු හීදී තවමත් වැදගත් ආගමික කටයුතුවලදී පාවිච්චි වෙති. මෙයට අමතරව පේරුවේ සහ ඉක්වදෝරයේ නොයෙකුත් උත්සව අවස්ථා සඳහා මෙම සත්තු භාවිතා වෙති. ඇතැම් විටක දී මොවුන්ට විවිධ ඇඳුම් අන්දා තරඟ සඳහා යොදා ගනිති.

නිව්යෝක් නගරයේ සිටින අන්දීස් සංක්‍රමණිකයෝ මොවුන් ඇති කර මස් සඳහා විකිණීම සිදු කරති. පේරු පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාල විසින් 1960 දශකයේ පටන් වඩා විශාල ගිනී පිග් විශේෂ බිහි කිරීමට පර්යේෂණ පැවැත්වෙයි. මෙයට සමාන්තරව විශ්වවිද්‍යාල විසින් මොවුන් බිහි කිරීමේ ක්‍රමවේද වෙනස්කිරීමට පර්යේෂණ පවත්වනු ලැබ ඇත. 1990 හා 2000 දශකවලදී මෙම විශ්වවිද්‍යාල විසින් වඩා විශාල සතුන් යුරෝපයට, එක්සත් ජනපදයට සහ ජපානයට අපනයනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.

=== උප සහරා අප්‍රිකාව ===
බටහිර අප්‍රිකාවේ මෙම සතුන් ප්‍රචලිත කිරීමේ උත්සාහයන් ගෙන ඇත. මෙම සතුන් අප්‍රිකාවට හඳුන්වාදුන් කාලය සහ වර්ෂය තහවුරු වී නොමැත. කැමරූන් රාජ්යෙයේ මෙම සතුන් විශාල ලෙස පැතිරී ඇත.  කොන්ගෝ ජනරජයේදී මෙම සතුන් අර්ධනාගරික ප්‍රදේශවල මෙන්ම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ද [[ටැන්සානියාව|ටැන්සානියාවේදී]] ද  මෙම සතුන් හමුවේ. 

=== අනෙත් බටහිර රටවල ===
මේ හැරුණු විට මස් පිණිස ගිනි පිග් සතුන් ආහාරයට ගැනීම අනෙක් යුරෝපානු රටවල්වල සංස්කෘතිකමය වශයෙන් තහනම් මාතෘකාවකි.

{{Caviidae nav}}
{{Meat}}
{{portalbar|Mammals|Animals|Biology}}
{{Taxonbar|from=Q79803}}
{{Authority control}}</text>
      <sha1>annaud644gefnwxwm111fial5psd2bb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801660</id>
      <parentid>801659</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* සුරතලුන් ලෙස */ Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52441" sha1="gqjuvw7xa8juve5w1hff1b6r6p1wnkv" xml:space="preserve">{{pp-vandalism|expiry=April 10, 2012|small=yes}}{{pp-move-indef}}
{{speciesbox
 | name                = Domestic guinea pig
 | image               = Two Adult Guinea Pigs (cropped).jpg
 | image_caption       = Two adult guinea pigs
 | status              = DOM
 | genus               = Cavia
 | species             = porcellus
 | authority           = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
 | synonyms            = {{species list
    |Mus porcellus| Linnaeus,&amp;nbsp;1758
    |Cavia cobaya| Pallas,&amp;nbsp;1766
    |Cavia anolaimae| Allen,&amp;nbsp;1916
    |Cavia cutleri| Bennett,&amp;nbsp;1836
    |Cavia leucopyga| Cabanis,&amp;nbsp;1848
    |Cavia longipilis| Fitzinger,&amp;nbsp;1879
    }}
}}

[[File:Two_adult_Guinea_Pigs_(Cavia_porcellus).jpg|thumb|&quot;ගිනී පිග්&quot;&lt;br /&gt;
රාජධානිය:	Animalia&lt;br /&gt;
වංශය:	Chordata&lt;br /&gt;
වර්ගය:	Mammalia&lt;br /&gt;
ගෝත්‍රය:	Rodentia&lt;br /&gt;
Suborder: Hystricomorpha&lt;br /&gt;
කුලය:	Caviidae&lt;br /&gt;
Subfamily: Caviinae&lt;br /&gt;
ගණය:	Cavia&lt;br /&gt;
විශේෂය:	C. porcellus]]කේවි යනුවෙන්ද හඳුන්වනු ලබන ගිනී පිග් [[රෝඩන්ට් කුලය|රෝඩන්ට් කුලයටත්]] පවුලටත් ගණයටත් අයත් විශේෂයකි. නම ගිනී පිග් වුවද මොවුන් ඌරු පවුලට අයිති හෝ ගිනියාවෙන් පැමිණි පිරිසක් නොවේ. ඔවුන්ගේ සම්භවය සිදු වී ඇත්තේ අන්දීස් කඳු ආශ්‍රිතවයි. [[ජීව රසායන විද්‍යාව]] හා [[දෙමුහුන්කරණය]] පදනම් වූ  අධ්‍යයනවලට අනුව ඔවුන්  වැනි කේවි විශේෂයන්ට ලඟ නෑකමක් දරන හීලෑ කොට්ඨාශයකි.එම නිසා මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව දැකිය නොහැක. වර්තමාන හා සංරක්ෂණය වූ සතුන්ගේ හිස්කබල සහ ඇටසැකිලි පිළිබඳ රූප විද්‍යාවට අනුව සහ අණුක සළකුණු පිළිබඳ මෑත අධ්‍යයනවලට අනුව මොවුන්ගේ පූර්වජයා බොහෝ දුරට Cavia tschudii විය හැකි බව හෙලිවිනි.
ගිනී පිග් දකුණු ඇමරිකානු ස්වදේශික ගෝත්‍රයන්ගේ ගැමි සංස්කෘතියේ  වැදගත් භූමිකාවක් නිරූපණය කරයි. ආහාර ලෙස , දේශීය වෙදකමට මෙන්ම ආගමික සමාජ උත්සව ලෙස ද ඔවුන් යොදා ගනු ලබයි. දකුණු ඇමරිකාවෙන් පිටත මොවුන්ගේ ජනනය වැඩි කිරීමට 1960 සිට උත්සහ දරා ඇත.
16 වන සියවසේ යුරෝපීය වෙළෙඳුන්ගේ හඳුන්වාදීමත් සමගම ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු   ලෙස බටහිර ජාතීන් අතර ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. ඔවුන්ගේ හීලෑ ස්වභාවය, ආහාර ලබාදීමේදී හා සුරතල් කිරීමේදී ඔවුන් දක්වන ප්‍රතිචාරය සහ රැක බලා ගැනීමේ සාපේක්ෂ පහසු භාවය නිසා ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු ලෙස ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී. ගිනී පිග් පැටව් තරගකාරීව බිහි කිරීම සඳහා වූ සංවිධාන ලොව පුරා බිහි වී ඇත. විවිධ පාට සහ සම්මිශ්‍රණ සහිත විශේෂ ගිනි පිග් වර්ග මොවුන් විසින් බිහි කරනු ලබයි.
ගිනී පිග්ලා ගැන ජීව විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ 17 වන සියවසේ සිට සිදු කෙරිණි. මෙම සතුන් 19 වැනි සහ 20 වැනි සියවස්වලදී පර්යේෂණ සඳහා බහුල ලෙස යොදා ගැනිණ.එම නිසා මොවුන් පර්යේෂණ විශේෂයක් ලෙස හැඳින්විණ. නමුත් දැන් මොවුන් වෙනුවට මීයන් වැනි අනික් රොඩන්ට් විශේෂ යොදා ගනී. මොවුන් තවමත් [[ළමා දියවැඩියාව]], [[ක්ෂය රෝගය]], [[ශීතාද රෝගය]] සහ ගර්භණී සංකූලතා වැනි මානව රෝගී තත්ව සඳහා පර්යේෂණ නිරූපක ලෙස යොදා ගනී.

== ඉතිහාසය ==
ගිනි පිග් සතුන් මුලින්ම ගෘහාශ්‍රිතව ඇති කර ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. 5000 ක් තරම් ඈත යුගයේදී ආහාර සඳහාය. ඒ දකුණු ඇමරිකාවේ [[අන්දීස් කඳු]] ආශ්‍රිත පෙදෙසේ ( වර්තමානයේදී දකුණු කොලොම්බියාව, ඉක්වදෝරය, බොලිවියාව හා පේරු රටවල්)විසූ ගෝත්‍රික ජනතාව විසිනි. එක්වදෝරයේ සහ පේරුහි කරන ලද පුරා විද්‍යාත්මක කැණීම්වලින් ක්‍රි.පූ 500 ත්  ක්‍රි.ව 500 ත් අතර යුගයකට අයත් ගිනි පිග් සත්වයන්ගේ චිත්‍ර ආලේපිත පිළිම හමු වී ඇත. පුරාණ පේරු වැසියන් සතුන්ට පුද පූජා පවත්වා ඇති අතර ගිනී පිග් සතුන් නිතරම ඔවුන්ගේ කලාකෘති වල ඇඳ ඇත.  ක්‍රි.ව 1200 පමණ සිට 1532 හි සිදු වූ ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණය වනතුරු සිදු වූ තෝරාගත් විශේෂයන් ජනනය, විවිධාකාරයේ ගිනි පිග් විශේෂ බිහි වීමට හේතු වී ඇත. සමහර නව විශේෂ සඳහා ද පදනම් වී ඇත්තේ ඔවුන්ය. ගිනි පිග් සතුන් එම කලාපයේ ආහාර මූලාශ්‍රයක් ලෙස තවමත් පවතී.අන්දීස් කඳුවැටි ආශ්‍රිතව මොවුන් ගෘහාශ්‍රිතව වාසය කරන අතර නිවැසියන් ආහාරයට ගෙන ඉවත දමන එළවලු කොටස්වලින් යැපේ.ගිනි පිග් සතුන් සම්බන්ධ වන ගැමි සම්ප්‍රදායන්ද බොහෝය.ඔවුන් තෑගි වශයෙන් හුවමාරු වන අතර සමාජ ආගමික උත්සවවල දී යොදා ගනු ලබයි. එසේම ව්‍යවහාරයේදී ඔවුන් උපමා රූපක ලෙසද නිතරම යොදා ගනු ලබයි. ඔවුන්ව පාරම්පරික වෛද්‍යය ක්‍රමයේදී [[කහ උණ]],[[රක්තවාතය]], [[සන්ධි ප්‍රදාහය]] හා [[උණ සන්නිපාතය]] වැනි රෝග හඳුනා ගැනීමට දේශීය වෛද්‍යයවරයන් විසින් යොදා ගනී. ඔවුන්ව රෝගින්ගේ සිරුරේ ඇතිල්ලීමට යොදා ගනු ලබන්නේ අද්භූත මාධ්‍යයක් ලෙස සලකායි.කලු ගිනි පිග් සතුන් මේ සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රයෝජනවත් ලෙස සැලකෙයි. සමහර විට රෝගය සුව වී ඇත්දැයි බැලීමට මෙම සතුන් කපා ඔවුන්ගේ බඩවැල් පරීක්ෂා කිරීම සිදු කරයි.මෙවැනි ක්‍රම බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය නොමැති හා එය පිළි නොගන්නා අන්දීස් ප්‍රදේශ වල සුලභව භාවිතා වේ.

ස්පාඤ්ඤ ලන්දේසි හා ඉංග්‍රීසි වෙ‍ළෙඳුන් ගිනී පිග් සතුන් යුරෝපයට ගෙන ආ අතර මෙම සතුන් විදේශීය සුරතල් සතුන් ලෙස ඉහල පැළැන්තිය අතර හා රාජකීයන්([[1 වෙනි එළිසබෙත් රැජන]]ද ඇතුලුව ) අතර ඉක්මනින් ජනප්‍රිය  විය.ගිනී පිග් සතුන් ගැන දැනට හඳුනාගත් පැරණිම ලියවිල්ල වාර්තා වන්නේ 1947 නි. ඒ සැන් ඩොමින්ගෝවල සතෙකු ගැන ඇති විස්තරයකිනි. මීට හේතුව කේවී සතුන් හිපැනියෝලා දූපත්වලට ආගන්තුක වීමයි.මුලින් විශ්වාස කරන ලද්දේ මෙම සතුන් ස්පාඤ්ඤ සංචාරකයන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද බවයි.කෙසේ වුවත් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත්වල මෑතක සිදු කරන ලද කැණීම් වලට අනුව මොවුන් සෙරමික් භාණ්ඩ තනන උයන් පල්ලන් විසින් මීට වසර 2500 කට පමණ පෙර දකුණු ඇමරිකාවෙන්  [[කැරීබියන් දූපත්]]වලට හඳුන්වා දී ඇතැයි සැලකේ.

== නම ==
මෙම විශේෂයේ විද්‍යාත්මක නාමය cavia porcellus වේ. Porcellus යන්නෙහි අදහස ලතින් භාෂාවෙන් පුංචි ඌරා යන්න ය. cavia යන්න [[නව ලතින් භාෂාව|නව ලතින් භාෂාවෙන්]] යෙදේ. එය පැමිණ ඇත්තේ වරක ප්‍රංශ ගිනියාවේ විසූ ගෝත්‍රිකයන් කොටසක් වූ ගලිබි ජාතිකයන් මෙම සතුන් හැඳින්වූ cabiai යන නමිනි. එය [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවේ]] savia සහ එයට එක් වී ඇති [[ටුපියානු භාෂාව|ටුපියානු භාෂාවේ]] sauja(මීයා) ඇසුරෙන් බිඳී ආ වචනයක් විය හැකිය. මොවුන්ට [[කියුචුවා භාෂාව|කියුචුවා භාෂාවෙන්]] (දකුණු ඇමරිකානු ප්‍රාදේශීය භාෂාවකි ) quvi හා jaca යන්නද [[ඉක්වදෝරය]], [[පේරු]] සහ [[බොලිවියා]] යන රටවල ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන්  cuy  හා cuyo යන්නද ව්‍යවහාර වෙයි.
මොවුන් ඇති කරන්නන් විසින් මොවුන්ට කේවි යන නමද විද්‍යාත්මක සහ විද්‍යාගාර කටයුතු වලදී සාමාන්‍යය නම වන ගිනී පිග් යන නමද භාවිතා කරනු ලබයි.

මොවුන්ට පිග් යන නම භාවිතා වීමට පටන් ගත් හේතුව පැහැදිලි නැත.මොවුන්ගේ වැඩීම ඌරන්ට සමානය. මොවුන් සිරුරට සාපේක්ෂව විශාල හිසක්,  මහත ගෙලක්,  රවුම් තට්ටම් සහ වලිගයක් නොමැතිව වැඩේ. මොවුන් නගන සමහර ශබ්ද ඌරන් නගන ශබ්දවලට සමාන වන අතර ආහාර ගැනීමට විශාල කාලයක් වැය කරති. මොවුන්ට කුඩා කූඩු තුළ විශාල කාලයක් සිටිය හැකි අතර එම නිසා පහසුවෙන්ම [[යුරෝපය|යුරෝපයට]] නැව් මගින් ප්‍රවාහනය කරනු ලබයි.

බොහෝ යුරෝපියානු භාෂාවල මෙම සතුන්ගේ නමට ඌරා යන ප්‍රත්‍ය යෙදෙයි. [[ජර්මානු භාෂාව|ජර්මානු භාෂාවෙන්]] කුඩා මුහුදු ඌරු පැටියා යන අදහස ඇති Meerschweinchen යන්න ව්‍යවහාර වේ. එය [[පෝලන්ත භාෂාව|පෝලන්ත භාෂාවට]]  świnka  moska ද [[රුසියානු භාෂාව]]ට  морская свинка ලෙසද [[හන්ගේරියානු භාෂාව]]ට  tengerimalac ලෙසද පරිවර්තනය වී භාවිතා වේ.මෙම නමේ නියම අදහස [[මධ්‍යයම උසස් ජර්මානු භාෂාව|මධ්‍යයම උසස් ජර්මානු භාෂාවෙන්]] ඩොල්ෆින් යන්නය. මොවුන් නගන සමහර ශබ්ද ඩොල්ෆින් සතුන් නගන ශබ්දවලට සමාන වේ යන අදහස ඇතුව එය භාවිතා කර ඇත. මොවුන්ට [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ භාෂාවෙන්]] Cochon d'Inde හා cobaye ලෙසද [[ලන්දේසි භාෂාව|ලන්දේසි භාෂාවෙන්]]  Guinees biggetje හෝ cavia ලෙසද [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවෙන්]] cobaia ලෙසද [[ස්පඤ්ඤ භාෂාව|ස්පඤ්ඤ භාෂාවෙන්]] conejillo de Indias ලෙසද [[චීන භාෂාව|චීන භාෂාවෙන්]] Holland pigs (荷蘭豬, hélánzhū)  ලෙසද සහ [[ජපන් භාෂාව|ජපන් භාෂාවෙන්]] モルモット(morumotto) ලෙසද ව්‍යවහාර වේ.

ගිනී පිග් හි ගිනියා යන වචනය ඇති වූයේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි නැත. එක අදහසක් නම් මුලදී මොවුන් ගිනියාව මාර්ගයෙන් යුරෝපයට ගෙන්වූ බවත් එම නිසා මිනිසුන් මොවුන් ගිනියාවෙන් ගෙන්වන බවට සිතන්නට පෙළඹුණු බවත්ය. Guinea pig යන වචනය ඉංග්‍රීසි භාෂාවේදී බොහෝ දුර ඈත නොදන්නා රටකට බොහෝ විට යෙදේ. එම නිසා මොවුන්ගේ විදේශිකත්වය හැඟවීමට මෙය යොදාගත්තා විය හැකිය. 

== පරිසරය හා ගති ලක්ෂණ ==

[[File:Nibbles and strips 2.jpg|thumb|&quot;වර්ණ දෙකකින් යුතු ඇබිසීනියානු ගිනී පිග් සතුන් දෙදෙනෙකු&quot;]]
ගිනී පිග් සතුන් රෝඩන්ට් විශේෂය සඳහා විශාලය. බර ග්‍රෑම්  700  ත්  1200  ත් අතරය (රාත්තල්  1.5 ත්  2.5 ත් අතර ) දිග සෙ.මී.  25 ත්  30 ත් අතරය (අඟල් 8 ත් 10ත්අතර ).  මොවුන් සාමාන්‍යයයෙන් වසර  4 ක් 5 ක් පමණ ජීවත් වේ. නමුත් සමහර සතුන් වසර 8 ක් පමණ ජීවත් වේ.  මෙතෙක් වැඩිම කාලයක් ජීවත් වූ සතා ලෙස සැලකෙන්නේ  2007  ගිනස් වාර්තා පොතේ සඳහන් අයුරින් වසර  14 ක් සහ මාස  10.5 ක් ජීවත්  වූ ගිනි පිග් සතෙකි.

1990  දශකයේදී, ගිනී පිග් වැනි සතුන් රොඩන්ට් ගණයට අයත් නොවන බවත් වෙනත් ක්ෂීරපායී ගණයක් ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කළයුතුය යන විද්‍යාත්මක අදහස ඉදිරිපත් විය. මේ නිසා සිදු කරන ලද බහු පරාස නියදි පරීක්ෂණවලට අනුව දැනට ඇති වර්ග කිරීම නිවැරදි බවට ක්ෂීරපායීන් පිළිබඳ ජීව විද්‍යාඥයින් අතර පොදු එකඟතාවක් ගොඩ නැගී ඇත.

=== ස්වභාවික පුරුදු ===

මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව හමු නොවෙයි. දකුණු ඇමරිකාවෙන් නිතර හමු වන කේවී විශේෂ වන Cavia aperea, Cavia fulgida හා Cavia tschudii ගෙන් මොවුන් පැවතගෙන එතැයි සැලකේ. ගෘහාශ්‍රිතව සිට වනගත වූවා යැයි සැලකෙන Cavia  anolaimae  හා Cavia  guianae, වැනි කේවි වර්ග  20 වැනි සියවසේදී හඳුනාගෙන ඇත. තණබිම්වලදී හමුවන කේවී සත්තු එළදෙනුන් මෙන් [[පරිසර විද්‍යාත්මක නිකේතන]] අත්කර ගෙන සිටිති. ඔවුහු වනයේදී සමාජශීලීව හා පිරිමි සතෙකු, ගැහැනු සතුන් කිහිප දෙනෙකු සහ කුඩා පැටවුන්ගෙන් සමන්විත කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වෙති. ඔවුහු තණකොල සහ වෙනත් කොල වර්ග ආහාරයට ගනිමින් කණ්ඩායම් වශයෙන් සංක්‍රමණය වන අතර ආහාර සුරක්ෂිත කිරීමක් සිදු නොකරති. ඔවුහු කූඩු හෝ ගුහා තැනීමක් සිදු නොකරති.  බොහෝ විට වෙනත් සතුන් ඉදිකල ගුහාවල හෝ පරිසරයේ හමුවන විවරවල සෙවන මොවුහු ලබාගනිති. මොවුහු නිශාචර හැසිරීමක් දක්වති. විලෝපිකයන් විරල සැඳෑ සහ රාත්‍රී කාලවල මොවුහු වැඩි ක්‍රියාශීලී බවක් පෙන්වති.

=== ගෘහාශ්‍රිත පුරුදු ===
[[File:Cat and guinea pigs.jpg|thumb|right|&quot;බළලා මෙම ගිනී පිග් සතුන් දෙදෙනා පිලි ගෙන ඇත. මෙය එක් එක් තනි සත්වයා මත වෙනස් වේ&quot;]]
ගෘහාශ්‍රිත සතුන්,  දෙතුන් දෙනෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් වශයෙන් දක්නට ලැබේ. ගැහැණු සතුන්ගෙන් යුතු කණ්ඩායම්,  ගැහැණු සතෙකු හා බෙලහීන පිරිමි සතෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් පොදුවේ දක්නට ලැබේ. මෙම සත්තු අනෙක් ගිනී පිග් සතුන් හඳුනාගැනීමට සහ ඔවුන් සමග බැඳීම් ඇති කර ගැනීමට හැකියාවක් දක්වති. පිරිමි සතුන් ඇසුරෙන් කළ පරීක්ෂණවලින් හෙලි වී ඇත්තේ ඔවුන් එසේ දන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන [[අන්තරාසර්ග ස්නායු ආවේග]] ප්‍රමාණය නොදන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන ප්‍රමාණයට වඩා ඉතා අඩු බවය. පිරිමි සතුන්ද කුඩා කාලයේදී හඳුන්වා දුන් විට, ඔවුන්ගේ කූඩුවල ප්‍රමාණවත් තරම් ඉඩක් ඇති විට සහ ගැහැනු සතකු නොමැති විට එකට කණ්ඩායම් ගැසීමට පෙළඹෙති. ගෘහාශ්‍රිත ගිනී පිග් සත්තු වෙනස් ජෛව විද්‍යාත්මක හැසිරීමක් පෙන්වති. කෙටි නින්දක් සහිත දිගු ක්‍රියාශීලී පරිච්ජේද මොවුහු ගත කරති. මොවුහු පැය  24  පුරාම පැතිරුණු අහඹු හැසිරීම් රටාවක් දක්වති. තද ආලෝකයට නිරාවරණය වීමට අකමැතිය. නිතිපතා සිදු කරන චර්යාවන් කිසිවක් නොමැතිය.

හීලෑ සත්තු කූඩු වල ජීවත් වෙති. සතුන් විශාල පිරිසක් අයිති සමහරු මොවුන්ට මුලු කාමරයක්ම වෙන් කර ඇත. කූඩු සඳහා තද වයර් දැල් යොදාගනිති. මෙම දැල් නිසා සමහර විට සතුන් ආබාධ වලට ගොදුරු වන අතර bumblefoot යන ආසාදනයට(පයේ ඇති වන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි ) ගොදුරුවීමටද ඉඩ ඇත. මොවුහු කූඩුවල ඉතා අපිරිසිදුව ජීවත් වෙති.  ඔවුහු ආහාර බඳුන්වලට පනින අතර ඇතිරිලිවලට මළ පහ කරති.  ඔවුන්ගේ මුත්‍රා කූඩු තුල කැටි ගැසෙන නිසා ඉවත් කිරීම අපහසු වෙයි. මොවුන්ගේ කූඩු පිරිසිදු කළපසු සහ කූඩුවෙන් ඉවත් කර නැවත ආපසු දැමූ පසු මොවුහු මුත්‍රා කිරීම මගින් සහ ශරීරයේ යටි කොටස ඇතිල්ලීමෙන් තම බල ප්‍රදේශය ලකුණු කිරීම සිදු කරති.

සාමාන්‍යයයෙන් මෙම සතුන් වෙනත් සත්වයින් සමග එකට ඇති කිරීම අසාර්ථකය. මෙමගින් ආසාදන පැතිරීම වැඩි විය හැකි අතරම අනික් සතුන් මොවුන් කෙරෙහි ප්‍රචණ්ඩ ලෙස ක්‍රියා කිරීමටද ඉඩ ඇත. විශාල සත්තු, මොවුන් තමන්ගේ ගොදුරු ලෙස හඳුනා ගනිති. හාවුන් සමග මොවුහු තරමක සාර්ථකත්වයක් දක්වති. 

=== හැසිරීම ===
[[File:Three_guinea_pigs_(Cavia_porcellus)_at_Keswick_Public_Library.jpg|thumb|&quot;ගිනී පිග් සතුන්ගේ අන්‍යෝන්‍ය සත්කාරය&quot;]]
ගිනී පිග් සත්තු කෑමවලට ඇති සංකීර්ණ මාවත් සොයා ගැනීමට සමත්කම් දක්වති. ඔවුහු එවැනි මං පෙත් මාස ගණනාවක් මතක තබාගෙන සිටිති. ඔවුන්ගේ ශක්තිමත්ම ගැටලු විසඳීමේ ක්‍රමෝපාය චලන වේ. මොවුන්ට කුඩා බාධක පැනිය හැකි වුවද ඉහල නැගිමේදී දුර්වලය. වේගවත්ද නොමැත. මොවුහු පහසුවෙන්ම තිගැස්සෙන අතර එක තැනම ගල් ගැසීම හෝ වේගයෙන් පලා යෑම සිදු කරති. විශාල කණ්ඩායමක් බියට පත් වූ විටකදී නොයෙක් දිශාවලට වේගයෙන් දිව යෑම සිදු කරති. මොවුහු උද්යෝගීමත් වූ විට අහසට කුඩා පිමි පැනීම සිදු කරති.  එමෙන්ම මොවුන් පිහිනීමටද ඉතා සමත්ය.

බොහෝ රොඩන්ට් වර්ග මෙන්ම ගිනී පිග් සතුන්ද එකිනෙකා පිරිසිදු කරගන්නා අතර ස්වයං පිරිසිදු කිරීම්ද කර ගනිති. ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් වෑස්සෙන කිරි වැනි ද්‍රවයක් කෙස්වල ඇතිල්ලීමක් මෙහිදී සිදු කරති. පිරිමි සතුන් එකිනෙකා ගේ හිස කෙස් සපා ගැනීම මගින් කණ්ඩායම තුල තමාගේ ආධිපත්යන පෙන්නුම් කරති. මෙය කන් සපාගැනීමෙන්,  නොයෙක් ශබ්ද පිට කිරීමෙන් හා හිසෙන් පහරදීමෙනුත් පෙන්නුම් කරනු ලබයි. 

මොවුන්ගේ දෘෂ්ටිය මිනිසුන්ගේ තරම් ප්‍රබල නොවුනත් අංශක  340 පුඵල් පරාසයක් ගනී. [[ද්විත්ව වර්ණ දෘෂ්ටිය|ද්විත්ව වර්ණ දෘෂ්ටියක්]] මොවුන්ට ඇත.  මොවුන්ට දියුණු ආග්‍රානයක්, ශ්‍රවනයක් සහ සන්වේදනයක් පිහිටා ඇත. කථනය තම වර්ගයා අතර සන්නිවේදනයේ ප්‍රාථමික මාධ්‍යය වේ.

== අභිජනනය ==

[[File:Fat Adie pictures 001.jpg|thumb|right|ගර්භණී සතෙකු ,පැටවුන් තිදෙනෙකු බිහි කිරීමට සතියකට පෙර]]
මොවුන්ට අවුරුද්ද මුලුල්ලේම පැටවුන් බෝ කිරීමේ හැකියාවක් ඇත.වසන්තයේදී එය උච්චස්ථානයට පත් වෙයි. අවුරුද්දකට  5  වරක් පමන පැටවුන් බෝ කිරීම සිදු කළහැකිය. ගර්භණී කාලය සාමාන්‍යයෙන් දින  63-68 ත් අතර කාලයක් පවතී.  දිගු කාලය හා පැටවුන්ගේ විශාල භාවය නිසා මව් සතුන් මහත් වී හැඩය වෙනස් වේ. අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂ මෙන් නොව අලුත බිහිවන පැටවුන් කෙස්,  දත්,  නිය සහ භාගික දෘෂ්ටියකින්ද යුක්තය. ඔවුහු ඉපදුණු විටම ගමන් කරන අතර මව් කිරි බොන අතර ඝන ආහාරද ගනිති. එක පැටව් ගැසීමකදී පැටවුන් 1-6 ත් අතර ප්‍රමාණයක් උපදින අතර සාමාන්‍යය ප්‍රමාණය  3 කි . මෙතෙක් වාර්තා වී ඇති උපරිම ගණන  17 කි. 

[[File:Guinea baby 1.jpg|thumb| බිහි වී පැය 8 කට පසු පැටවකු]]පැටවුන් කුඩා ගණනක් උපදින විට පැටවුන්ගේ විශාලත්වය වැඩි නිසා [[ප්‍රසූත අපහසුතා]] ඇතිවිය හැකි අතර, පැටවුන් ගණන වැඩි වුවහොත් මළ දරු උපත් සිදුවීමට ඉඩකඩ පවතී. පැටවුන්ගේ බිහිවීම වර්ධනයේ ඉහල අවධියකදී සිදු වන නිසා මවු කිරි හිඟ වීමෙන් පැටවුන් මිය යෑමේ සුලු අවදානමක්ද  පවතී. වෙනත් මවුවරුද කිරි දීමට සහය වෙති. 

පිරිමි සත්තු සති  3-5  ත් අතරත් ගැහැනු සත්තු සති  4  දී පමණත් ලිංගිකව පූර්ණත්වයට පැමිණෙති. ගැහැනු සතුන්ට ප්‍රසූතියකින් පැය 6 ත්  48  ත් අතර කාලයකදී නැවත ගැබ් ගැනීමට හැකි වුවත් එය සෞඛ්‍යාරක්ෂිත නැත. ගර්භණී අවස්ථාවේ ඇති වන [[ධූලකරක්ති අවස්ථාව]] නිසා බොහෝ මව්වරු මරණයට පත් වෙති. මෙය බොහෝ විට උෂ්ණාධික තත්ව නිසා ඇති වෙයි.

== ආහාර ==

[[File:Cavy eating grass.jpg|thumb|right|රිදී ඇගවුටි ගිනී පිග් සතෙකු ආහාර ගනිමින්]]
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික ආහාරය තණකොල ය. මොවුන්ගේ දත් ආහාර ඇඹරීමට හැකි අයුරින් පිහිටා ඇති අතර ඒවා ජීවිත කාලය පුරාවටම වර්ධනය වේ. ඔවුන්ට අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂවලට වඩා දිග බඩ වැලක් ඇත. මොවුහු තම මළපහද ආහාරයට එක් කර ගනිති. 

මොවුන් අලුත් පිදුරු කෑමට කැමතිය. එයට අමතරව [[ඇල්ෆල්ෆා පැලෑටිය|ඇල්ෆල්ෆා යන පැලෑටියද]] මොවුහු විශාල වශයෙන් කෑමට ප්‍රිය කරති.  නමුත් මෙම පැලෑටිය ප්‍රමාණය ඉක්මවා ගැනීමෙන් මොවුන්ට ස්ථුල බව සහ මුත්‍රා ගල් ඇති කරවයි. මෙහි ඇති අධික කැල්සියම් ප්‍රමාණය මෙයට හේතුවයි. නමුත් විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රවලට අනුව ඇල්ෆල්ෆා ඔවුන්ට [[ඇමයිනෝ අම්ල]], ‍‍[[ප්‍රෝටීන්]] සහ [[තන්තුමය ආහාර |තන්තු]] සපයන මූලාශ්‍රයක් ලෙස ක්‍රියා කරති.

අනෙක් බොහෝ ක්ෂීරපායීන් මෙන් නොව මෙම සතුන්ට තමන්ට අවශ්‍යය විටමින්  c  සංෂ්ලේශණය කර ගත නොහැකි අතර එය ආහාර මගින් ලබා ගත යුතු වේ. විටමින්  c  හිඟ වුවහොත් මොවුන් ශීතාද රෝගයට ගොදුරු විය හැකිය. මොවුන්ට දිනකට විටමින්  c  මිලි ග්රෑම්  10  ක් පමණ (ගර්භණී නම් 20 ක්) පමණ අවශ්‍යය වන අතර ඒවා නැවුම් එළවලු සහ පලතුරු මගින් (ඇපල්, කැරට්, ගෝවා හා නිවිති වැනි ) ලබා ගත හැකිය. මොවුන් සඳහා වන සමබල ආහාර වේලකට [[කැල්සියම්]] [[මැග්නීසියම්]] [[පොස්පරස්]] [[පොටෑසියම්]] සහ [[හයිඩ්‍රජන් අයන]] මෙන්ම  E,A,D  යන විටමින් වර්ගද අවශ්‍යය  වේ. සම බර නොවන ආහාරවලින් නොයෙක් සංකූලතා හා ප්‍රසව අපහසුතා ඇති විය හැකිය. ඔවුන්ගේ ආහාර පුරුදු වයස් ගත වූ පසු වෙනස් කළනොහැකි අතර අලුත් ආහාර වර්ග පුරුදු කිරීමට නොහැකිය. අලුත් පිදුරු හා වෙනත් ආහාර කෑමට දීම වඩාත් සුදුසුය. නිරතුරුව ආහාර දීමට පුරුදු වූ සතෙකුට ආහාර නොමැති වුවහොත් ඔවුන් තම කෙස් සැපීම සිදුකරති. මොවුන්ගේ දත් නිරතුරුව වැඩෙන නිසා මොවුන් රෙදි පත්තර කොල, රබර් ප්ලාස්ටික් වැනි දේ ලෑටි ගෑමට පුරුදුව සිටියි. 

කැකිල්ල, bryony,  buttercup,  charlock, deadly  nightshade,  foxglove,  hellebore,  hemlock,  Lily  of  the  Valley,  mayweed,  monkshood,  privet,  ragwort,  rhubarb,  speedwell,  toadflax,  සහ wild  celery වැනි ආහාර,  ලූණු, අයි වී සහ ඕක් කොල වැනි දේ මෙම සතුන්ට විෂ සහිතය.

== සෞඛ්‍යය ==
[[File:mvc-872s.jpg|thumb|වක්‍රගලස්ථම්ත්වය රෝගයෙන් පෙළෙන සතකු ]]
මෙම සතුන් ලක්වන පොදු අසනීප ලෙස ස්වසන රෝග, උදරාබාධ, ශීතාද රෝගය, [[විසර ගෙඩි]] හා උකුණන් සහ දිලීර නිසා ඇති වන රෝග දැක්විය හැකිය.

[[කීඩෑ කුෂ්ඨ]] නිසා කෙස් යාම, සුලු තුවාල හා ඇල්ලීමේදී ඇති වන වේදනාව රෝග ලක්ෂණ ලෙස ඇති විය හැකිය. උකුණන් නිසා ද මෙම සත්තු පීඩා විඳිති. කෙස් යෑම නොයෙක් හෝමෝන විපර්යාස නිසාද ඇතිවිය හැකිය. 

පිදුරු, බට වැනි ආගන්තුක ද්‍රවය ඇසට ඇතුලු වීම නිසා වේගයෙන් ඇසිපිය ගැසීම,  ඇසෙන් කඳුලු ගැලීම හා ඇසේ පටලයක් බැඳීම සිදු විය හැකිය. පිදුරු හා දුහුවිලි නිසා කිවිසුම් යෑම ද ඇති විය හැකිය.  අධික ලෙස කිවිසුම් යෑමට බොහෝ විට කාලගුණ වෙනස්වීම් ද  බලපායි. මෙය [[නිව්මෝනියාව]] ද විය හැකි අතර එසේ වුවහොත් තත්වය උග්‍ර වීමට ද ඉඩ ඇත.

මොවුන්ගේ ශරීරය තරබාරු නිසා අධික සීතලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් ඇත. සාමාන්‍යය ශරීර උෂ්ණත්වය ෆැරන්හයිට්  101-104 (සෙල්සියස් 38-40) අතර අගයක් ගනී. ඔවුන් අවට ප්‍රශස්ථ වායු උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් 18  ත්  24  ත් වන අතර  32 ට වඩා වැඩි උවහොත් ඔවුන් හයිපර්තර්මියාවට ගොදුරු වී මිය යා හැකිය ( මෙය ගර්භනී සතුන්ට අධිකව බලපායි ). මොවුන් සුලං සහිත හා නියඟය සහිත පරිසරයටත් ආර්ද්‍රතාව  30%-70% පිටත පරිසරයටත් සුදුසු නොවේ. 

බොහෝ රෝගවල රෝග ලක්ෂණ රෝගය උත්සන්න වන තුරු පෙන්නුම් නොකරන අතර පෙනිසිලින් වැනි [[ප්‍රතිජීවක ඖෂධ]]වලට මොවුන් දක්වන අධික සංවේදීතාවය නිසා ප්‍රතිකාර කිරීම අපහසුය. මොවුන්ගේ පාරම්පරික ජානමය රෝගාබාධ ද වාර්තා වී ඇත.

== සුරතලුන් ලෙස ==

[[File:Cavia porcellus 002.jpg|thumb|right|සතකු අල්ලාගෙන]]
මොවුහු මුල සිටම හොඳින් ඇති කෙරුණ හොත් ඇල්ලීමට සහ රැගෙන යාම්වලට කීකරු වෙති. එසේ වූ විටක සපන්නේ හෝ සූරන්නේ කලාතුරකිනි. කුලෑටි සතුන් කොටසක් වන මොවුහු අවස්ථාවක් ලැබුණ ද කූඩුවෙන් මිදී පලා යෑමට උත්සහ නොකරති. එසේ වුවද පුරුදු පරිසරයක නිදහසේ යෑමට සැලසූ විට ඔවුහු නිතරම විමසිල්ලෙන් ගමන් කරති. මොවුහු තම ස්වාමියාට පුරුදු වූ විට ඔහු හෝ ඇය පැමිණෙන විට විසිල් නාදයක් පිට කරති. එමෙන්ම ඔවුහු තමන්ට කෑම ලබා දෙන ප්ලාස්ටික් බඳුන්වල ශබ්දයට හා කෑම තබා ඇති ශීතකරණයේ දොර විවෘත වන ශබ්දයට ද විසිල් නාදයකින් ප්‍රතිචාර දක්වති.

විශේෂිත රෝගී අවස්ථාවකදී හැරුණු විට මෙම සතුන් යුගල් වශයෙන් හෝ කණ්ඩායම් වශයෙන් තැබිය යුතුය. තනිවම සිටීම නිසා මොවුන් [[මානසික ආතතිය|මානසික ආතතියට]] සහ [[විශාදය|විශාදයට]] ගොදුරු විය හැකිය. පිරිමි සත්තු වුවද කුඩා කල සිටම එකට තැබුණ හොත් හොඳින් කණ්ඩායම් ලෙස ක්‍රියා කරති. ඔවුන් විරසක වන්නේ සම්පත් හිඟ වුවහොත් පමණි.

ගෘහාශ්‍රිත සතුන් විවිධ විශේෂවලින් ඇත. ඒ යුරෝපයට හා ඇමරිකාවට හඳුන්වා දුන් පසු සිදු වූ වර්ධනයන්ය. මොවුහු කෙස් සහ වර්ණ සංයෝජනයන් ගෙන් වෙනස්කම් දක්වති. ඉංග්‍රීසි ශෝතයර්, ඇබිසිනියන්, පෙරුවියන්, ශෙල්ටී, ටෙක්ස්සෙල් යනු සාප්පුවලින් මිලදී ගැනීමට ඇති ජනප්‍රිය වර්ග කීපයකි.

== සංස්කෘතික හා මාධ්‍ය බලපෑම==
[[File:Rene_the_long-haired_Satin_Peruvian_Guinea_pig.jpg|thumb|right|එළ නිල් පාට, තැඹිලි සහ සුදු සැටින් පේරු ගිනී පිග් සතෙකු(දිග ලොම් සහිත )]]
මිනිසුන්ගේ ගෘහ ජීවිතයේදී මොවුන් දක්වන ජනප්‍රිය භාවය නිසා මොවුන් සංස්කෘතියට සහ මාධ්‍යයටද එකතු වී ඇත.  මොවුන් සිටින සාහිත්ය කෘති කිහිපයක් නම් Beatrix Potter ගේ  The Fairy Caravan හා Michael Bond ගේ  Olga da Polga  series  for children, C. S. Lewis ගේ  The Magician's Nephew හා The Chronicles of Narnia  series,  Ellis Parker ගේ ButlerPigs Is Pigs හා David Gerrold ගේ  The Trouble with Tribbles වේ. 

එමෙන්ම  Shredderman Rules, Dr. Dolittle, Nick Jr. ගේ Wonder Pets හා Walt Disney Picturesල ගේ  G-Force යන චිත්‍රපටහී දී මොවුහු චරිත නිරූපනය කරති. ගිනී පිග් සතුන් විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණවලට යොදා ගැනීම  17 වන සියවස දක්වා ඈතට දිව යයි. එහිදී මාකෙලෝ මැල්පිගි හා කාලෝ ෆ්රැකස්සාටි යන විද්‍යාඥයන් දෙපල මෙම සතුන් යොදාගෙන ජෛව විජ්ජේදනයක් සිදු කර ඇත. 1980 දී [[අන්තෝනියෝ ලැවොයිසියර්]] තම කැලරිමීටර් පරීක්ෂණයට මෙම සතුන් යොදාගෙන ඇත. 19 වන සියවසේදී සොයා ගැනුණු [[රෝග පිළිබඳ විෂ බීජ න්‍යාය]] පිළිබඳ පර්යේෂණවලටද යොදාගනු ලැබුවේ මෙම සතුන්ය. මෙම සතුන් කිහිප විටකදී අභ්‍යයවකාශයටද යවා ඇත. 

Guinea pig යන ඉංග්‍රීසි වචනය ඕනෑම පර්යේෂණයක් සඳහා උපමා රූපකයක් වශයෙන් යෙදේ.

== විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ==

[[File:USDA-ARS Guinea Pig.jpg|thumb|ගිනී පිග් සතෙකු පරීක්ෂා කරන සත්ව විද්‍යාඥයෙකු]]
මෙම සත්තු 20 වැනි සියවස අග භාගය වනතෙක්ම ජනප්‍රිය විද්‍යාගාර සතුන් කොටසක් වූහ. 1960 දශකයේදී එක්සත් ජනපදයේ පමණක් වාර්ශිකව මෙම සතුන් මිලියන  2.5 ක්  පරීක්ෂණවලට ලක් කර ඇත එම ප්‍රමාණය 1990 දශකය මැදදී  375,000 ක් දක්වා අඩුවූ අතර දැන් එම ප්‍රමාණය පර්යේෂණ වලට ලක් කරන මුඵ සත්තු ප්‍රමාණයෙන්  2%  කි. 20 වැනි සියවස මැද භාගයේ සිට මොවුන් වෙනුවට මීයන් යොදා ගැනීම ආරම්භ වුනි. 

මොවුන් තවමත් ක්ෂය රෝගය සහ ශීතාද රෝගය  ආශ්‍රිත පරීක්ෂණ සඳහා යොදා ගනිති. මොවුන්  සතුව අසාමාන්‍යය [[ඉන්සියුලින්]] විකෘතියක් පවතී.  මෙය ප්‍රති ඉන්සියුලින් [[ප්‍රති දේහ]] නිපදවීමට යොදාගනිති.

ලොම් රහිත ගිනී පිග් විශේෂ 1980 දශකයේ සිට චර්ම රෝග පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගනිති. සමහර ලොම් රහිත විශේෂ සුරතලුන් ලෙස ඇති කරනු ලබන අතර මොවුන් ස්කිනිපිග් ලෙස හඳුන්වයි.

== ආහාර ==

මෙම සතුන් මුලින් ම ආහාර සඳහා ඇති කර ඇත්තේ අන්දීස් කඳු වැටිවලය. ඔවුන්ව අන්දීස් ප්‍රදේශවාසීන් විසින් සාම්ප්‍රදානුකූලව විශේෂ උත්සව අවස්ථා සඳහා වෙන් කර ගෙන සිටි සතුන් කොටසකි.  නමුත්  1960 දශකයේ සිට සාමාන්‍යය මිනිස් පාරිභෝජනයට ගෙන ඇත. එය පේරු රාජ්‍යයයේ සහ බොලිවියාවේ ආහාරවල ප්‍රධාන අංගයකි. ඉක්වදෝරයේ සමහර ප්‍රදේශ වල සහ කොලොම්බියාවේ ද මෙය ආහාරයට ගනී. මොවුන් සඳහා වැය වන්නේ කුඩා ඉඩ ප්‍රමාණයක් වීමත් ගමේ මෙන්ම නගරයේත් ඇති කළහැකි වීමත් නිසා සාම්ප්‍රදායික ආහාර වන ගව මස් හා සූකර මස්වලට වඩා මේවා ලාබදායී වී ඇත. මෙම සතුන් ගමේ සහ නගරයේ වෙළඳසැල්වලින් මිලදී ගත හැකිය. මේවා ‍ප්‍රෝටීන් අධික සහ මේදය හා කොලෙස්ට්‍රෝල් අඩු ආහාරයකි. හා මස් සහ කුකුල් මස්වලට සමානය. මේවා බැද, තම්බා හෝ කර කර ආහාරයට ගත් හැකි අතර ඉක්වදෝරයේ දී සුප් සෑදීමටද යොදා ගනිති.
=== දකුණු ඇමරිකාව ===
පේරුහි මිනිස්සු වර්ෂයකට මෙම සතුන් මිලියන 65 ක් පමණ ආහාරයට ගනිති. මෙම සත්තු පේරු හීදී තවමත් වැදගත් ආගමික කටයුතුවලදී පාවිච්චි වෙති. මෙයට අමතරව පේරුවේ සහ ඉක්වදෝරයේ නොයෙකුත් උත්සව අවස්ථා සඳහා මෙම සත්තු භාවිතා වෙති. ඇතැම් විටක දී මොවුන්ට විවිධ ඇඳුම් අන්දා තරඟ සඳහා යොදා ගනිති.

නිව්යෝක් නගරයේ සිටින අන්දීස් සංක්‍රමණිකයෝ මොවුන් ඇති කර මස් සඳහා විකිණීම සිදු කරති. පේරු පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාල විසින් 1960 දශකයේ පටන් වඩා විශාල ගිනී පිග් විශේෂ බිහි කිරීමට පර්යේෂණ පැවැත්වෙයි. මෙයට සමාන්තරව විශ්වවිද්‍යාල විසින් මොවුන් බිහි කිරීමේ ක්‍රමවේද වෙනස්කිරීමට පර්යේෂණ පවත්වනු ලැබ ඇත. 1990 හා 2000 දශකවලදී මෙම විශ්වවිද්‍යාල විසින් වඩා විශාල සතුන් යුරෝපයට, එක්සත් ජනපදයට සහ ජපානයට අපනයනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.

=== උප සහරා අප්‍රිකාව ===
බටහිර අප්‍රිකාවේ මෙම සතුන් ප්‍රචලිත කිරීමේ උත්සාහයන් ගෙන ඇත. මෙම සතුන් අප්‍රිකාවට හඳුන්වාදුන් කාලය සහ වර්ෂය තහවුරු වී නොමැත. කැමරූන් රාජ්යෙයේ මෙම සතුන් විශාල ලෙස පැතිරී ඇත.  කොන්ගෝ ජනරජයේදී මෙම සතුන් අර්ධනාගරික ප්‍රදේශවල මෙන්ම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ද [[ටැන්සානියාව|ටැන්සානියාවේදී]] ද  මෙම සතුන් හමුවේ. 

=== අනෙත් බටහිර රටවල ===
මේ හැරුණු විට මස් පිණිස ගිනි පිග් සතුන් ආහාරයට ගැනීම අනෙක් යුරෝපානු රටවල්වල සංස්කෘතිකමය වශයෙන් තහනම් මාතෘකාවකි.

{{Caviidae nav}}
{{Meat}}
{{portalbar|Mammals|Animals|Biology}}
{{Taxonbar|from=Q79803}}
{{Authority control}}</text>
      <sha1>gqjuvw7xa8juve5w1hff1b6r6p1wnkv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බොරෝබුදූර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42433</id>
    <revision>
      <id>801701</id>
      <parentid>748109</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T02:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8054" sha1="ee4pm5stccrfnaqi6b7uqi1f6t1ersi" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ගොඩනැගිල්ල
| image=Borobudur-Nothwest-view.jpg
| caption= බොරෝබුදූර්, යුනෙස්කෝ [[ලෝක උරුම අඩවිය|ලෝක උරුම අඩවියක්]], වයඹ දිශාවෙන් දර්ශනය වන අයුරු
| name=බොරෝබුදූර්
| map_type = Indonesia Java#Indonesia
| map_caption = ජාවා තුල පිහිටීම
| map_size=220
| coordinates = {{coord|-7.608|110.204|display=inline,title}}
| location_town=[[මේඝලං]], [[මධ්‍යම ජාවා]] අසල
| location_country=ඉන්දුනීසියාව
| architect=[[ගුණධර්ම]]
| client=[[ශෛලේන්ද්‍ර]]
| engineer=
| construction_start_date=
| completion_date=c. ක්‍රිව 825
| date_demolished=
| cost=
| structural_system=
| style=[[බෞද්ධ ස්ථූපය|ස්ථූප]] සහ [[ඉන්දුනීසියානු ආගමික ගොඩනැගිල්ල|ආගමික ගොඩනැගිලි]]
| size=
}}

{{තොරතුරුකොටුව ලෝක උරුම අඩවි
| WHS         = බොරෝබුදූර්
| Image       = [[ගොනුව:Borobudur Indonesia 2010 Bennylin 51.jpg|290px]]
| State Party = {{INA}}
| Type        = බෞද්ධ
| Criteria    = i, ii, vi
| ID          = 592
|Region      = [[ආසියාවේ හා ඕස්ට්‍රො‍ලේෂියාවෙහි ලෝක උරුම අඩවියන් ලැයිස්තුව|ආසියා-ශාන්තිකර]]
| Year        = 1991
| Session     = ke-15
| Link        = http://whc.unesco.org/en/list/592
}}

'''බොරෝබුදූර්''', හෝ '''බාරබුදූර්''', යනු [[ඉන්දුනීසියාව| ඉන්දුනීසියාවේ]], [[මධ්‍යම ජාවා]] හී [[මේඝලං පදවිය| මේඝලං]] හී පිහිටි ක්‍රි.ව. 9වන-සියවසේ ඉදිකල [[මහායාන]] [[බුද්ධාගම| බෞද්ධ]] [[බෞද්ධ ස්ථූපය|චෛත්‍යය සංකීර්ණයකි]]. එකිනෙක මත පිහිටවූ වේදිකා නවයකින් සමන්විත, හයක් චතුරස්‍රාකාර සහ තුනක් වෘත්තාකාර, මෙම සමාධිය මුදුනෙහි මධ්‍යම කොතක් වෙයි. මෙම සිද්ධස්ථානය අලංකාර  කිරීමට [[පේකඩ]] පුවරු 2,672 ක් සහ 504 [[බෞද්ධ කලාව |බෞද්ධ ප්‍රතිමා]] 504 ක් භාවිතා කර ඇත. මධ්‍යම කොත වට කොට  බෞද්ධ ප්‍රතිමා 72 පිහිටුවා ඇති අතර, එක එකක් සසිදුරු [[ස්තූපය|ස්තූපයක්]] තුල වෙයි.{{sfn|Soekmono|1976|pp=35-36}} එය ලෝකයේ විශාලතම බෞද්ධ සිද්ධස්ථානය වන අතර,&lt;ref name=&quot;Guiness&quot;&gt;
{{උපන්‍යාස වෙබ්
| url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/largest-buddhist-temple/
| title=ලාජස්ට් බුඩිස්ට් ටෙම්පල්
| publisher=ගිනස් වර්ල්ඩ් රෙකෝඩ්ස්
| work=[[ ගිනස් වර්ල්ඩ් රෙකෝඩ්ස්]]
| accessdate=27 ජනවාරි 2014
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JakartaPost1&quot;&gt;
{{උපන්‍යාස වෙබ් |url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html |title=ගිනස් නේම්ස් බොරෝබුදූර් වර්ල්ඩ්ස් ලාජසට් බුද්ධා ටෙම්පල් |author=පූර්නොමෝ සිස්වොප්‍රසෙට්ජො |date=4 ජූලි 2012 &lt;!-- , 4:50 PM 
 --&gt; |publisher=ද ජකාර්තා පෝස්ට් |accessdate=27 ජනවාරි 2014 |url-status = unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141105191424/http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html |archivedate=5 නොවැම්බර් 2014 }}&lt;/ref&gt; ලෝකයේ මහාත්ම බෞද්ධ සමාධින් අතුරින් එකක් වෙයි.&lt;ref name=&quot;unesco-whc&quot;&gt;
{{උපන්‍යාස වෙබ්
| url=http://whc.unesco.org/en/list/592
| title=බොරෝබුදූර් ටෙම්පල් කම්පවුන්ඩ්ස්
| publisher=[[යුනෙස්කෝ]]
| work=[[යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම මධ්‍යස්ථානය]]
| accessdate=28 දෙසැම්බර් 2008
}}&lt;/ref&gt;

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|Indonesia}}
* [[Ancient monuments of Java]]
* [[Architecture of Indonesia]]
* [[Candi of Indonesia]]
* [[Laguna Copperplate Inscription]]
* [[Ligor inscription]]
* [[Trail of Civilizations]]
* [[Unfinished Buddha]]

== සටහන් ==
{{notelist}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|1=30em|refs=
&lt;!--
--&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons and category|Borobudur|Borobudur}}
{{wikivoyage}}
* [https://web.archive.org/web/20150514044048/http://borobudurpark.com/ Official site of Borobudur, Prambanan, and Ratu Boko Park]
* [https://www.pbs.org/treasuresoftheworld/borobudur/blevel_2/blevel2_hidden_panels.html PBS page which talks about the hidden part of Borobudur, 160 reliefs buried.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211126045944/https://www.pbs.org/treasuresoftheworld/borobudur/blevel_2/blevel2_hidden_panels.html |date=2021-11-26 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=txujqGtB_6g Borobudur Temple Compounds short documentary] by UNESCO and NHK
* [https://www.youtube.com/watch?v=lWAj22H4qWg Learning From Borobudur documentary] about Borobudur's bas-reliefs stories of [[Jataka]]s, [[Lalitavistara]] and [[Gandavyuha]] in YouTube
* [http://rubens.anu.edu.au/htdocs/bycountry/indonesia/borobudur/ Australian National University's research project on Borobudur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140718090136/http://rubens.anu.edu.au/htdocs/bycountry/indonesia/borobudur/ |date=2014-07-18 }}
* [https://web.archive.org/web/20141228053135/http://masterpieces.asemus.museum/borobudur/ Analysis of Borobudur's hidden base]
* [https://web.archive.org/web/20141106215528/http://ghn.globalheritagefund.org/?id=856%2F Explore Borobudur on Global Heritage Network]
* [https://m.youtube.com/watch?feature=youtu.be&amp;v=Lv_GojoT1v4 Borobudur, Hening dalam Keagungan]
* [https://bimasbuddha.kemenag.go.id/borobudur/360/360/  360° virtual tour, Indonesian Directorate General of Buddhist Community Guidance]

{{Tourist attractions in Indonesia}}
{{World Heritage Sites in Indonesia}}
{{Buddhist Temples in Indonesia}}
{{Indonesia topics}}
{{Buddhism topics}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:බොරෝබුදූර්| ]]
[[Category:820s establishments]]
[[Category:9th-century establishments in Indonesia]]
[[Category:9th-century Buddhist temples]]
[[Category:Archaeoastronomy]]
[[Category:Archaeological sites in Indonesia]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දුනීසියාව තුළ පිහිටි බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]]
[[Category:Buddhist temples in Indonesia]]
[[Category:Former Buddhist temples]]
[[Category:Pyramids in Indonesia]]
[[Category:Shailendra dynasty]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දුනීසියාව තුළ පිහිටි ලෝක ‍උරුම අඩවි]]
[[Category:Cultural Properties of Indonesia in Central Java]]
[[Category:Tourist attractions in Central Java]]
[[Category:Religious buildings and structures in Central Java]]
[[Category:Buddhist relics]]</text>
      <sha1>ee4pm5stccrfnaqi6b7uqi1f6t1ersi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45979</id>
    <revision>
      <id>801680</id>
      <timestamp>2025-12-14T12:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;JJMC89 bot III</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Moving [[:Category:Mass murder in Sri Lanka]] to [[:Category:Mass murders in Sri Lanka]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2025 November 25#Mass murder]]</comment>
      <origin>801680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="l9hnlg69u83pvqrcd5m04mp02zds4zp" xml:space="preserve">{{cat main|List of massacres in Sri Lanka}}

[[Category:Massacres by country|Sri Lanka]]
[[Category:Massacres in Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]
[[Category:Mass murders in Sri Lanka]]
[[Category:War crimes in Sri Lanka]]</text>
      <sha1>l9hnlg69u83pvqrcd5m04mp02zds4zp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801681</id>
      <parentid>801680</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:Massacres_in_Sri_Lanka]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="l9hnlg69u83pvqrcd5m04mp02zds4zp" xml:space="preserve">{{cat main|List of massacres in Sri Lanka}}

[[Category:Massacres by country|Sri Lanka]]
[[Category:Massacres in Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]
[[Category:Mass murders in Sri Lanka]]
[[Category:War crimes in Sri Lanka]]</text>
      <sha1>l9hnlg69u83pvqrcd5m04mp02zds4zp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801683</id>
      <parentid>266506</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>801683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="1lvmszmp7j6bb3yvuv1dxdiizs3bzrb" xml:space="preserve">{{cat main|List of massacres in Sri Lanka}}

[[Category:Massacres by country|Sri Lanka]]
[[Category:Massacres in Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]
[[Category:Mass murders in Sri Lanka]]
[[Category:War crimes in Sri Lanka]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඝාතන - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>1lvmszmp7j6bb3yvuv1dxdiizs3bzrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801693</id>
      <parentid>801681</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Massacres in Sri Lanka]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="l9hnlg69u83pvqrcd5m04mp02zds4zp" xml:space="preserve">{{cat main|List of massacres in Sri Lanka}}

[[Category:Massacres by country|Sri Lanka]]
[[Category:Massacres in Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]
[[Category:Mass murders in Sri Lanka]]
[[Category:War crimes in Sri Lanka]]</text>
      <sha1>l9hnlg69u83pvqrcd5m04mp02zds4zp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801695</id>
      <parentid>801683</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:සමූලඝාතන - ශ්‍රී ලංකා]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="1lvmszmp7j6bb3yvuv1dxdiizs3bzrb" xml:space="preserve">{{cat main|List of massacres in Sri Lanka}}

[[Category:Massacres by country|Sri Lanka]]
[[Category:Massacres in Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]
[[Category:Mass murders in Sri Lanka]]
[[Category:War crimes in Sri Lanka]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඝාතන - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>1lvmszmp7j6bb3yvuv1dxdiizs3bzrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පල්ලියගොඩැල්ල සමූලඝාතනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51639</id>
    <revision>
      <id>801651</id>
      <parentid>779588</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (grammar)</comment>
      <origin>801651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4400" sha1="hj1tn8cx2vl1h3cr8avbiil87eouen3" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title      = පල්ලියගොඩැල්ල සමූලඝාතනය&lt;br&gt;Palliyagodella massacre
| image      = 
| caption    = 
| location   = [[පල්ලියගොඩැල්ල]]
| coordinates = 
| date       = 1991 ඔක්තෝම්බර් 15
| time       = 
| timezone   = [[UTC]]+5:30
| type       = වෙඩි තැබීම්
| fatalities = 182 ක්
| injuries   = 
| perp       = 
| perps      =[[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි]] (LTTE)
| susperp    = 
| weapons    = තුවක්කු
}}

'''පල්ලියගොඩැල්ල සමූලඝාතනය''' යනු දෙමළ කොටි ත්‍රස්ථවාදීන් විසින්, 1991 වර්ෂයේදී සිදුකරන ලද මුස්ලිම් ජන සංහාරයකි.

==සිදුවීම==
1991 ඔක්තෝම්බර් 15 වන දා පල්ලියගොඩැල්ල ගම්මානයට කඩා වැදුණු කොටි ත්‍රස්ථ සාමාජිකයෝ පිරිසක්, එම ගම්මානයේ සිටි කුඩා දරුවන් ද ඇතුළු මුස්ලිම් වැඩිහිටියන් 171 ඇතුළු 182 දෙනෙක් ඝාතනය කළ හ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.sundayobserver.lk/2013/03/03/fea01.asp |access-date=2014-03-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100518/http://www.sundayobserver.lk/2013/03/03/fea01.asp }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=GOSL&gt;[http://www.unhchr.ch/Huridocda/Huridoca.nsf/0/6bdc202089eb97848025671a00590c8c?OpenDocument Letter sent by the Permanent Representative of Sri Lanka to the Centre for Human Rights], [[Government of Sri Lanka]], 9 August 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.satp.org/satporgtp/sair/Archives/5_12.htm&lt;/ref&gt;
ශ්‍රී ලංකා හමුදාවන් පල්ලියගොඩැල්ල ගම්මානයේ වැසියන්ට සිය ආරක්ෂාව සලසා ගැනීම උදෙසා පතොරම්, තුවක්කු ලබා දී තුබුණ ද, එය ප්‍රමාණවත් නොවූ බව පැවසේ. මෙම ඝාතන සිදුකර ලද්දේ කාන්තා කොටි ත්‍රස්ථ සාමාජිකාවන් සහ ළමා කොටි සොල්දාදුවන් විසින් බවත් සඳහන්ය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.uthr.org/Reports/Report11/chapter7.htm#_Toc516039377 |access-date=2014-03-02 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190245/http://www.uthr.org/Reports/Report11/chapter7.htm#_Toc516039377 }}&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න==
* [[දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්තවාදීන් සිවිල් වැසියන්ට එල්ල කල ප්‍රහාර ලයිස්තුව]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

==වැඩිදුර කියවීම්==
* [[රොහාන් ගුණරත්න]]. (1998). ''Sri Lanka's Ethnic Crisis and National Security'', [[කොළඹ]]: South Asian Network on Conflict Research. ISBN 955-8093-00-9
* [[රොහාන් ගුණරත්න]]. (October 1, 1987). ''War and Peace in Sri Lanka: With a Post-Accord Report From Jaffna'', [[ශ්‍රී ලංකාව]]: Institute of Fundamental Studies. ISBN 955-8093-00-9
* Gunasekara, S.L. (November 4, 2003). ''The Wages of Sin'', ISBN 955-8552-01-1
* http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2006/09/060924_muttur_muslims.shtml
* http://www.satp.org/satporgtp/sair/Archives/5_12.htm
* http://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR1405/MR1405.ch3.pdf
* http://www.uthr.org/Reports/Report11/chapter7.htm#_Toc516039377 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303190245/http://www.uthr.org/Reports/Report11/chapter7.htm#_Toc516039377 |date=2016-03-03 }}
{{සැකිල්ල:දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි‎}}
[[ප්‍රවර්ගය:සිවිල් පුද්ගලයින් සමූලඝාතන - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>hj1tn8cx2vl1h3cr8avbiil87eouen3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රාමායණය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87563</id>
    <revision>
      <id>801674</id>
      <parentid>795649</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rotondus</username>
        <id>38531</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>සැකිල්ල</comment>
      <origin>801674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14930" sha1="nmb0xh423lzsb2eas83hh4s6x5afi17" xml:space="preserve">{{about|වාල්මිකී විසින් රචිත මුල් සංස්කෘත ප්‍රභේදය}} 
{{short description|වාල්මිකී විසින් රචිත පුරාතන සංස්කෘත වීර කාව්‍යය}}
{{Italic title}}
{{Infobox religious text
| subheader = '''रामायणम्'''
| image = Indischer Maler von 1780 001.jpg
| caption = [[රාම]] සිය පතිනිය වන [[සීතා]] සහ සොයුරු [[ලක්ෂ්මණ]] වනවාසයේ, අත්ලිපියකිනි, ක්‍රි.ව. 1780 පමණ
| author = [[වාල්මිකී]]
| religion = [[හින්දු ආගම]]
| language = [[සංස්කෘත]]
| verses = 24,000
}}
{{Hinduism small}}
{{Hindu scriptures and texts}}
'''''රාමායණය''''' ({{lang-sa|रामायणम्}},&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Rámáyan of Válmíki}}&lt;/ref&gt; {{IAST3|Rāmāyaṇam}} {{IPA-sa|ɽaːˈmaːjɐɳɐm|pron}}) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[පුරාතන ඉන්දියාව|පුරාතන ඉන්දියාවේ]] මහා [[සංස්කෘත සාහිත්‍යය|සංස්කෘත]] [[ඉන්දියානු වීර කාව්‍ය|වීර කාව්‍ය]] ද්විත්වය අතුරින් එකකි. අනෙක් මහා කාව්‍යය වන්නේ ''[[මහාභාරත|මහාභාරතය]]''යි. මෙම කාව්‍ය ද්වය මඟින් [[හින්දු]] [[ඉතිහාස]] සකස් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Ramayana-Indian-epic|title=Ramayana {{!}} Summary, Characters, &amp; Facts|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2020-02-18}}&lt;/ref&gt;

රාමායණය යනු ලෝක සාහිත්‍යයේ විශාලතම පුරාණ වීර කාව්‍යයන් අතුරින් එකකි. එය පද්‍ය 24,000කට ආසන්න ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වේ (බොහෝ විට ශ්ලෝක/අනුස්තුභ ආකාරයෙන් සකසා ඇත). කාණ්ඩ  හෙවත් පොත් හතකට බෙදා ඇති අතර පළමු සහ හත්වැන්න පසුව එකතු කිරීම් වේ.&lt;ref name=&quot;valmikiramayan.net&quot;/&gt; එය අයත් වන්නේ ඉතිහාස, අතීත සිදුවීම් (පූරාවෘත්ත), ආඛ්‍යාන ප්‍රභේදයන්ට වන අතර මිනිස් ජීවිතයේ අරමුණු පිළිබඳ ඉගැන්වීම් සමඟ අන්තර් සම්බන්ධිත වේ. පාඨයේ මුල්ම අදියර සඳහා විද්වතුන්ගේ ඇස්තමේන්තු ක්‍රි.පූ. 7 සිට 4 වැනි සියවස දක්වා පරාසයක පවතී,{{sfn|Goldman|1984|p=20–22}}&lt;ref name=&quot;Mumbai mirror&quot; /&gt; පසුකාලීන අවධීන් ක්‍රි.ව. 3 වැනි සියවස දක්වා විහිදේ.&lt;ref name=&quot;Brockington1998&quot;/&gt;

&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[//en.wikisource.org/wiki/The_Ramayana ''රාමායණයෙහි'']&lt;/span&gt; කාණ්ඩ හත පහත පරිදි වේ. 

#බල කාණ්ඩ 
#අයෝධ්‍යා කාණ්ඩ
#ආරණ්‍ය කාණ්ඩ
#කිෂ්කින්දා කාණ්ඩ
#  සුන්දර කාණ්ඩ
#  යුධ කාණ්ඩ
#  උත්තර කාණ්ඩ

==කතා සාරාංශය==
රාමායණය මගින් අයෝධ්‍යා රාජධානියේ දශරථ රජුට දාව [[රාම]] නම් දෙවි කෙනෙකුගේ උපත ලැබීම පිළිබඳවත්, වශිෂ්ඨ නම් වූ ඍෂිවරයා යටතේ ඔහු ගුරුහරුකම් ලැබීම සහ සහ ජනක රජුගේ දියණිය වන [[සීතා දේවිය|සීතා]] සිය මනාලිය වශයෙන් දිනාගැනීමේ තරඟාවලියේදී උතුම් වූ රුද්‍රගේ බලවත් දුන්න විශිෂ්ට ලෙස මෙහෙයවා රාම විසින් ඇයව දිනා ගැනීම ආදිය විස්තර කරනු ලබයි. වීර කාව්‍යයේ කේන්ද්‍රීය චරිත වන්නේ රාම සහ ඔහුගේ කැප වූ බිරිඳ සීතා ය. දශරථ රජු මහලු වියට පත් වූ පසු, තම වැඩිමහල් පුත්‍රයා වන රාම, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස අභිෂේක කිරීමට තීරණය කළ බව විවෘත සභාවේදී ප්‍රකාශ කරන අතර, ඒ අනුව රජ මාලිගයෙහි පිරිස ප්‍රීතියට පත් වෙති. නමුත් දශරථ රජුගේ දෙවන බිරිඳ වන කෛකෙයි රැජින, ඇගේ පුත්‍රයා වන භරතට රජකම ලබාදීම සඳහා තම ස්වාමිපුරුෂයා තම පුත් භාරතට පක්ෂව ඔහුගේ යෝජනාව වෙනස් කිරීමට තැත් කරයි. තම බිරිඳගේ රාජ්‍යය වූ මිථිලා රාජධානිය ලාංකේය යක්ඛ ගොත්‍රිකයෙකු වූ රාවණගෙන් බේරා ගැනීමට මලයපුත්‍රවතුන්ගේ බලපෑම මත, නීති විරෝධී ලෙස අසුර අස්ත්‍රය භාවිතා කිරීම හේතුවෙන්, තමා විසින් සිය කැමැත්තෙන් ම පිටුවහල් වීමට රාම තීරණය කරයි. සිය පියාගේ මෙන් ම, හිතවතුන්ගේ ද, මහජනයාගේ ද, විරෝධය මැද, රාම තම බිරිඳ සහ ඔහුගේ ප්‍රියතම අර්ධ සහෝදරයා වන ලක්ෂ්මණ  සමඟ දණ්ඩක වනයට විශ්‍රාම යයි. 

දශරථ රජු මිය ගිය විට, ඔහුගේ පුත් භරත අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස කැඳවනු ලැබේ. නමුත් ඔහු රාමගේ සිංහාසනය පැහැර ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරන අතර, රාමට සිංහාසනය ලබාදීම සඳහා වනයෙහි ඔහුව සොයනු ලබයි. රාම තම පියාගේ තීරණයට හරස් වීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, සිය රනින් වැඩ දැමූ පාවහන් ගලවා භරතට දෙන්නේ ඔහු සිංහාසනයෙන් ඉල්ලා අස්වීම සංකේතවත් කරමිනි. නමුත් නැවත පැමිණෙන භරත, රාමගේ පාවහන් සහ රාජ්‍යත්වයේ සලකුණ වන කහ පැහැති කුන්තය සිංහාසනය මත තබා තමන් රාම රජුගේ පූර්ණ බලධාරියා ලෙස කටයුතු කරණු ලබයි. දැන් රාම වනයේ දිගටම ගමන් කරන අතර, ශුද්ධ වූ පිළිවෙත්වල යෙදී සිටින වනයේ තාපසයන්ට අතවර කරන යක්ෂයින්ට එරෙහිව සටන් කිරීම ඔහුගේ මෙහෙවර බවට පත් වෙයි. මේ නිසා ලක්දිව වෙසෙන යක්ෂයන්ගේ රජු වන රාවණා, රාමගෙන් පළිගැනීමට සැලසුම් කරයි.

දණ්ඩක වනයේ දී, සීතා ගේ ආරක්ෂකයින් දෙදෙනා වන රාම සහ ලක්ෂ්මණ, ඔවුන් නොමඟ යැවීමට වනාන්තරයට යවන ලද රන් මුවෙකු පසුපස හඹා යාමේහි යෙදී සිටියදී, ලංකාවේ රාක්ෂස රජු වූ [[රාවණා රජ|රාවණා]], තාපස ඇඳුමින් වෙස්වළා ගෙන පැමිණ, සීතා තම අගනුවරට පැහැරගෙන යයි. ආපසු එන රාම ගේ බලාපොරොත්තු සුන් වී යයි. අද්භූත හඬක් ඔහුගේ සතුරන් ජය ගැනීමට සහ සීතා බේරා ගැනීමට මාර්ගය රාමට පවසයි. සීතා රාවණාගේ අවධානය දැඩි ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන අතර රාම සහ ඔහුගේ සොහොයුරා ඇයව බේරා ගැනීමට පිටත් වෙති. බොහෝ වික්‍රමාන්විත ක්‍රියාවලින් පසුව, ඔවුහු වඳුරන්ගේ රජු වන සුග්‍රීව සමඟ මිත්‍රත්වයට පත් වෙති. ලංකාවේ සීතා සිටින බව සොයා ගැනීමට [[හනුමාන්]] සමත් වන අතර වඳුරෝ ලංකාවට ගොඩබිමෙන් අපූරු පාලමක් ඉදිකරති. වඳුරු ජෙනරාල් [[හනුමාන්]] සහ රාවණාගේම සහෝදරයා වන [[විභීෂණ රජ|විභීෂණගේ]] සහාය ඇතිව ඔවුහු ලංකාවට පහර දෙති. රාමා, රාවණා මරා දමා සීතා ගලවා ගන්නා අතර ඇගේ නිර්මල බව පිළිබඳ සැක දුරු කිරීම සඳහා ගින්නෙන් පීඩා විඳින පරීක්ෂණයකට ලක් කරනු ලබයි. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් නැවත අයෝධ්‍යාවට පැමිණි විට, ජනතාව තවමත් රැජිනගේ නිර්මලකම ගැන ප්‍රශ්න කරන බව රාමාට දැනගන්නට ලැබෙන අතර ඔහු ඇයව වනාන්තරයට පිටුවහල් කරයි. එහිදී ඇයට වාල්මිකී මුනිවරයා (රාමායණයේ කීර්තිමත් කතුවරයා) හමුවන අතර ඔහුගේ ආරාමයේදී ඇය රාමගේ පුතුන් දෙදෙනා බිහි කරයි. පුතුන් වැඩිවිය පැමිණි විට පවුල නැවත එකතු වන නමුත් සීතා නැවතත් ඇගේ නිර්දෝෂීභාවය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු ඇද වැටෙන අතර ඇගේ මව වන මහී කාන්තාව විසින් ඇයව පිළිගෙන ගිලගනු ලබයි.

==උද්ධෘත==

{{Reflist|30em|refs=
&lt;ref name=&quot;Mumbai mirror&quot;&gt;{{cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/was-ram-born-in-ayodhya/articleshow/77380259.cms|title=Was Ram born in Ayodhya|first=Devdutt|last=Pattanaik|website=mumbaimirror|date=8 August 2020|access-date=8 August 2020|archive-date=14 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814150318/https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/was-ram-born-in-ayodhya/articleshow/77380259.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Brockington1998&quot;&gt;{{cite book|author=J. L. Brockington|title=The Sanskrit Epics|url=https://books.google.com/books?id=HR-_LK5kl18C&amp;pg=PA379|year=1998|publisher=BRILL|isbn=90-04-10260-4|pages=379–}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;valmikiramayan.net&quot;&gt;{{Cite web|url=https://valmikiramayan.net/|title=Valmiki Ramayana|website=valmikiramayan.net|access-date=19 May 2020|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913082833/https://www.valmikiramayan.net/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}

==බාහිර සබැඳි==

{{Wikiquote|Ramayana|රාමායණය}}
{{wikisourcelang|sa|रामायणम्|රාමායණ}}

{{Commons+cat|Ramayana|රාමායණ}}
* {{Britannica|490529}}|
* {{gutenberg|24869}}
* [https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-ramayana-of-valmiki The Ramayana of Valmiki] English translation by Hari Prasad Shastri, 1952 (revised edition with interwoven glossary)
* [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=1778&amp;Itemid=28 A condensed verse translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305194943/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=1778&amp;Itemid=28 |date=2021-03-05 }} by [[රොමේෂ් චුන්දර් දත්|Romesh Chunder Dutt]] sponsored by the [[ලිබර්ටි අරමුදල|Liberty Fund]]
* [https://web.archive.org/web/20130501055540/http://orias.berkeley.edu/hero/ramayana/index.html The ''Ramayana'' as a Monomyth] from UC Berkeley (archived)
*[https://exchange.umma.umich.edu/resources/23629 Collection: Art of the Ramayana]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} from the [[මිචිගන් විශ්වවිද්‍යාල කලා කෞතුකාගාරය|University of Michigan Museum of Art]]

{{Ramayana}}
{{Hindu Culture and Epics}}
{{රාමායණය පාදක කරගත් චිත්‍රපට}}
{{National epic poems}}
{{Portalbar|ඉන්දියාව|ඉන්දුනීසියාව|හින්දු ආගම|කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය|සාහිත්‍යය}}

[[Category:රාමායණය| ]]
[[Category:සංස්කෘත වීර කාව්‍ය]]
[[Category:හින්දු පාඨ ග්‍රන්ථ]]
[[Category:හින්දු කාව්‍ය කලාව]]
[[Category:රාම|*]]</text>
      <sha1>nmb0xh423lzsb2eas83hh4s6x5afi17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matrix theory</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91794</id>
    <revision>
      <id>801675</id>
      <parentid>488749</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anon0004</username>
        <id>75622</id>
      </contributor>
      <origin>801675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6" xml:space="preserve">{{delete}}</text>
      <sha1>35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96614</id>
    <revision>
      <id>801673</id>
      <parentid>519190</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T21:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>71775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia.svg]] → [[File:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr.</comment>
      <origin>801673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17604" sha1="ixd13obi59yjubdw07qckcvz0hm7cv7" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රට
 | native_name            = ''මොනර්කියා හිස්පානියෙයි''{{දිඅස|නූතන ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන්: ''මොනර්කියා ඩේ ස්පාඤ්ඤා''.}}
 | conventional_long_name = [[ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය|ස්පාඤ්ඤ රාජාණ්ඩුව]]&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books/about/De_monarchia_hispanica.html?id=alVBAAAAcAAJ Monarchia Hispanica].google.com, [http://digital.ub.uni-paderborn.de/eab/content/pageview/858016 Monarchia Hispaniae]. digital.ub.uni.&lt;/ref&gt;{{දිඅස| ස්පාඤ්ඤ රාජධානිය ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි (පැරණි ස්පාඤ්ඤ: ''රේනො ඩේ ස්පාඤ්ඤා'', නූතන ස්පාඤ්ඤ: ''රෙයිනො ඩෙ ස්පාඤ්ඤා'').&lt;ref&gt;[https://books.google.co.uk/books?id=YrTieE39TzEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Reyno+de+Espa%C3%B1a&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=CWNBVbTAOsS4ONT2gcgD&amp;ved=0CCkQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Reyno%20de%20Espa%C3%B1a&amp;f=false Reyno de España], google.com&lt;/ref&gt;}}
 | common_name            = ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය
 | era                    = මුල් නූතන යුගය
 | image_flag             = Flag of Cross of Burgundy.svg
 | flag_type              = [[බර්ගන්ඩි කුරුස ධජය]] [[බර්ගන්ඩි කුරුසය#හැබ්ස්බර්ග්වරු සහ ස්පාඤ්ඤය |( ප. 1525 සිට)]]
 | flag                   = 
 | image_coat             = Coat_of_Arms_of_Charles_II_of_Spain_(1668-1700).svg
 | symbol                 = ස්පාඤ්ඤයෙහි වංශ විහ්නය
 | symbol_type            = හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤයෙහි වංශ විහ්නය (1668–1700)
 | image_map              = MAPA DE ESPAÑA EN 1570.jpg
 | image_map_caption      = අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයෙහි 1570 සිතියම
 | year_start             = 1516
 | date_start             = 23 ජනවාරි
 | event_start            = {{නොඑතුම|[[පස්වන චාල්ස් රජ, ශුද්ධවූ රෝමානු අධිරාජයා |පළමුවන චාල්ස් රජුගේ]]}} සිංහාසනාරුඪ වීම
 | year_end               = 1700
 | date_end               = 1 නොවැම්බර්
 | event_end              = දෙවන චාල්ස් රජුගේ මරණය
 | event_post             = [[ස්පාඤ්ඤ අනුප‍්‍රාප්තික යුද්ධය]]&lt;!-- Optional: A crucial event that took place after &quot;event_end&quot; --&gt;
 | date_post              = 1701–1714
 | event_pre              = [[කැස්ටීල්හී පළමුවන පිලිප් රජු| කැස්ටීල්හී පළමුවන පිලිප් රජුගේ]] සිංහාසනාරූඪ වීම
 | date_pre               = 26 නොවැම්බර් 1504
 | event1                 = [[ලන්දේසි කැරැල්ල]]
 | date_event1            = 1568–1648
 | event2                 = [[අයිබීරියානු සංගමය]]
 | date_event2            = 1580–1640
 | event3                 = [[ප්‍රංශ-ස්පාඤ්ඤ යුද්ධය (1635–59)|ප්‍රංශ-ස්පාඤ්ඤ යුද්ධය]]
 | date_event3            = 1635–1659
 | event4                 = [[පෘතුගීසී පුනඃස්ථාපන යුද්ධය]]
 | date_event4            = 1640–1668
 | p1                     = කැස්ටීල් කිරීටය
 | flag_p1                = Banner of arms crown of Castille Habsbourg style.svg
 | p2                     = ඇරගෝන් කිරීටය
 | flag_p2                = Royal Banner of Arag%C3%B3n.svg
 | p3                     = නැවාර් රාජධානිය
 | flag_p3                = Bandera de Reino de Navarra.svg
 | p4                     = නේප්ල්ස් රාජධානිය
 | flag_p4                = Bandera de Nápoles - Trastámara.svg
 | p5                     = හැබ්ස්බර්ග් නෙදර්ලන්තය
 | flag_p5                = Bandera cruz de Borgoña 2.svg
 | border_p2              = no
 | s1                     = ස්පාඤ්ඤයෙහි ඉතිහාසය (1700–1810){{!}}බර්බන් ස්පාඤ්ඤය
 | flag_s1                = Bandera de España 1701-1760.svg
 | s5                     = ලන්දේසි ජනරජය
 | flag_s5                = Statenvlag.svg
 | s6                     = පීඩ්මාන්ට්-සාර්ඩීනියාව
 | flag_s6                = War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg
 | s8                     = අයිබීරියානු සංගමය
 | flag_s8                = Royal Coat of Arms of Spain (1580-1668).svg
 | s9                     =ශාන්ත ජෝන්ගේ නයිට්වරු
 | flag_s9                = Flag_of_the_Sovereign_Military_Order_of_Malta.svg
 | capital                = [[මැඩ්රිඩ්]] &lt;small&gt;(1516–1601; 1606–1700)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[වැලොයොලිඩ්]] &lt;small&gt;(1601–06)&lt;/small&gt;
 | government_type        = [[සංයුක්ත රාජාණ්ඩුව]]
 | religion               = [[රෝමානු කතෝලික සභාව]]
 | title_leader           = [[ස්පාඤ්ඤ රජුන්ගේ ලැයිස්තුව#හැබ්ස්බර්ග් රාජවංශය (1516–1700)|රජ]]
 | leader1                = [[පස්වන චාල්ස් රජ, ශුද්ධවූ රෝමානු අධිරාජයා |පළමුවන චාල්ස් රජ]]
 | year_leader1           = 1516–1556 &lt;small&gt;(පළමුවන)&lt;/small&gt;
 | leader2                = [[ස්පාඤ්ඤයෙහි දෙවන චාල්ස් රජ |දෙවන චාල්ස් රජ]]
 | year_leader2           = 1665–1700 &lt;small&gt;(අවසන්)&lt;/small&gt;
 | currency               = [[ස්පාඤ්ඤ රෙයාල්]] සහ අනෙක්වා
 | demonym                = [[ස්පැනියර්ඩ්වරු|ස්පාඤ්ඤ]], [[ස්පැනියර්ඩ්වරු|ස්පැනියර්ඩ්වරයා]]
 | area_km2               = 
 | area_rank              = 
 | GDP_PPP                = 
 | GDP_PPP_year           = 
 | HDI                    = 
 | HDI_year               = 
 | today                  = 
 | legislature            = [[කැස්ටීල් කෝර්ටේස්]]&lt;br /&gt;[[ඇරගෝන් කෝර්ටේස් |ඇරගෝන් රාජ සභාව]]&lt;br /&gt;[[කැට්ලාන් රාජ සභාව| කැටලෝනියා රාජ සභාව]]&lt;br /&gt;[[ වැලන්සියනෙස් කොර්ටේස්| වැලක්සියා රාජ සභාව]]&lt;br /&gt;[[ නැවාර් කෝර්ටේස්]]&lt;br /&gt;[[පොර්චුගීස් කෝර්ටේස්|පෘතුගාල රාජ සභාව]]
}}

'''හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය''' යනු 16වන සහ  18වන සියවස්  (1516–1713) අතරතුර [[හැබ්ස්බර්ග් රාජ වංශය|හැබ්ස්බර්ග් රාජ වංශයෙහි]]  ස්පාඤ්ඤ ශාඛාවෙහි රජුන් විසින් පාලනය කෙරුනු ([[මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර යුරෝපය|මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර යුරෝපයෙහි]] ඉතිහාසය තුල එහි භූමිකාව ආශ්‍රිත බලපෑමද හා සමගින්) භූමි බල ප්‍රදේශ මහත් සමූහයක් හැඳින්වීමට (වර්තමාන [[ස්පාඤ්ඤය]], [[රූසියොන්|අග්නි-දිග]] [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශයෙන්]] කොටසක්, අත්‍යන්තයෙහි [[පෘතුගාලය]], සහ [[අයිබීරියානු අර්ධද්වීපය|අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයෙන්]] බැහැර වෙනත් බොහෝ භූමි ප්‍රදේශද අඩංගු) භාවිතා කෙරුනු සමකාලීන ඉතිහාසකරණ පදයකි. හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය යනු [[සංයුක්ත රාජාණ්ඩුව|සංයුක්ත රාජාණ්ඩුවක්]] වූ අතර [[පෞද්ගලික සංගමය|පෞද්ගලික සංගමයක්]] විය. හැබ්ස්බර්ග් [[ස්පාඤ්ඤයෙහි රාජාණ්ඩුව |හිස්පැනික රජවරු]] (ප්‍රධාන වශයෙන් [[ස්පාඤ්ඤයෙහි පළමුවන චාල්ස් රජ |පළමුවන චාල්ස් රජු]] සහ [[ස්පාඤ්ඤයෙහි දෙවන පිලිප් රජ |දෙවන පිලිප් රජු]]) විසින් [[ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය]] පාලනය කිරීමෙහිදී ඔවුන්ගේ ආභාසයෙහි සහ බලයෙහි මුදුන්පෙත්තටම නැංගහ. [[ඇමරිකාවන්හී ස්පාඤ්ඤ විජිතකරණය |ඇමරිකාවන්]], [[ස්පාඤ්ඤ නැගෙනහිර ඉන්දියාව | නැගෙනහිර ඉන්දියාව]], යුරෝපයෙහි [[ස්පාඤ්ඤ නෙදර්ලන්තය|පහත් භූමි රටවල්, බෙල්ජියම, ලක්සම්බර්ග්]], සහ [[ඉතාලි කවුන්සිලය |ඉතාලිය සතුව දැනට පවතින භූමි ප්‍රදේශ]], [[ෆ්‍රොන්ෂ්-කොම්ටේ|ප්‍රංශය]] සහ [[රයින්ලෑන්ඩ්|ජර්මනිය]], වසර 1580 සිට 1640 දක්වා [[පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යය]], සහ උතුරු අප්‍රිකාවෙහි [[සෙවුටා]] සහ [[ඔරූන්]] වැනි කුඩා සංවෘත භුමි ප්‍රදේශ වැනි බොහෝ අනෙකුත් භුමි ප්‍රදේශ අඩංගු මහාද්වීප පහක බල ප්‍රදේශ ඔවුන් විසින් පාලනය කෙරිණි. [[ස්පාඤ්ඤයෙහි ඉතිහාසය |ස්පාඤ්ඤ ඉතිහාසයෙහි]] මෙම කාල සීමාව, &quot;[[අනාවරණ යුගය| ව්‍යාප්ති යුගය]]&quot; ලෙසින්ද හැඳින්විණි.

හැබ්ස්බර්ග්වරු හා සමගින්, 16වන සහ 17වන සියවස්හී වැඩි කාලයකදී යුරෝපයෙහි සහ ලෝකයෙහි මහත් [[දේශපාලනය|දේශපාලනමය]] සහ [[හමුදාව|හමුදාමය]] බලවතුන් අතරින් එකක් බවට ස්පාඤ්ඤය පත්විය. හැබ්ස්බර්ග් යුගය අතරතුර, කලාවන්හී සහ සාහිත්‍යයෙහි [[ස්පාඤ්ඤ ස්වර්ණමය යුගය| ස්පාඤ්ඤ ස්වර්ණමය යුගයෙහි]] ස්පාඤ්ඤය වැජඹුනු අතර, [[අවිලාහී තෙරේසා]], [[පේඩ්‍රෝ කැල්ඩරෝන් ඩෙ ලා බර්කා]], [[මිගෙල් ඩෙ ෂර්වන්ටෙස්]], [[ෆ්‍රැන්සිස්කො ඩෙ කිවේදෝ]], [[දියෙගෝ වෙලාක්වෙස්]], [[එල් ග්‍රේකෝ]], [[දොමින්ගෝ ඩෙ සෝතො]], [[ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සුවාරෙස්]] සහ [[ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ඩෙ විටෝරියා]] වැනි  ලෝකයෙහි මහත් කැපී පෙනෙන	 ලේඛකයන් සහ සිත්තරුන් සහ බලපෑම් ඇති කල ප්‍රාඥයන් නිපැයුහ.

මෙම කාලසීමාවෙහිදී විවිධ මහාද්වීප තුල වූ ස්පාඤඤ බල ප්‍රදේශ, ස්පාඤ්ඤය හෝ &quot;ස්පාඤ්ඤ&quot; ලෙසින් හැඳින්වුනු අතර, ඒවා මුලදී [[ඇරගෝන් රාජධානිය| ඇරගෝන්]], [[වැලන්සියා රාජධානිය | වැලන්සියා]], [[කැටලෝනියා සාමන්ත රාජ්‍යය]], [[කැස්ටීල් රාජධානිය|කැස්ටීල්]], [[ලෙයොන් රාජධානිය|ලෙයොන්]], [[නැවාර් රාජධානිය|නැවාර්]] සහ, 1580 වසරෙහි සිට, [[පෘතුගාල රාජධානිය |පෘතුගාල]] යන රාජධානිද අඩංගු සමස්ත [[අයිබීරියානු අර්ධද්වීපය]] ආවරණය කළේය. [[කැස්ටීල්හී පළමුවන ඉසබෙලා]] සහ [[ඇරගෝන්හී දෙවන ෆර්ඩිනැන්ඩ්]] අතර 1469 වසරෙහිදී සිදුවූ විවාහය නිසා [[කැස්ටීල් කිරීටය |කැස්ටීල්]] සහ [[ඇරගෝන් කිරීටය |ඇරගෝන්]] යන ප්‍රධාන කිරීට දෙක අතර සංගමයක් ඇතිවූ අතර, අත්‍යන්තයෙහිදී [[යථාර්ථ වශයෙන්]] ස්පාඤ්ඤයෙහි ඒකාබද්ධ කිරීමක් සිදු වීම දක්වා එය ව්‍යාප්ත වූයේ, 1492 වසරෙහිදී [[ග්‍රැනාඩා]] සහ 1512–1529 දී [[අයිබීරියානු නැවාර් ස්පාඤ්ඤය විසින් යටත්කිරීම|නැවාර් යටත්කිරීම]] සමගම ''[[රෙකොන්කසිතා]]'' මස්තකප්‍රාප්තිය වීමත් සමගය. [[හයවන ඇලෙක්සැන්ඩර් පාප්වහන්සේ]] විසින් වසර 1494දී &quot;[[ස්පාඤ්ඤයෙහි කතෝලික රජවරු |කතෝලික රජ සහ රැජන]]&quot; යන අභිධානය ඉසබෙලා සහ ෆර්ඩිනැන්ඩ් වෙත පිරිනැමුනු අතර,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=කාමෙන්|first=එච්.|title=ස්පේන් 1469–1714: අ සොසයිටි ඔෆ් කන්ෆ්ලික්ට් |date=2005|publisher=රූට්ලෙජ්:ඔක්ස්ෆර්ඩ්|page=37}}&lt;/ref&gt; ''මොනාකියා කතෝලිකා'' (කතෝලික රාජාණ්ඩුව, නූතන ස්පාඤ්ඤ: ''මොනර්කියා කැතොලිකා'') යන පදය ස්පාඤ්ඤ හැබ්ස්බර්ග් රාජාණ්ඩුව සඳහා දිගටම භාවිතා විය.

ස්පාඤ්ඤය ''[[නීති ප්‍රකාර| නීත්‍යනුකූල වශයෙන්]]'' එකීය රාජ්‍යයක් වශයෙන් සංස්ථාපිත වූයේ එහි පූර්ව බල ප්‍රදේශයන්හී බොහෝ කිරීටන්ට පසුව අනුප්‍රාප්තවූ 1707 වසරෙහි [[නුයේවා ප්ලැන්ටා ආඥා| නුයේවා ප්ලැන්ටා ආඥාවන්ට]] පසුවය. ස්පාඤ්ඤයෙහි අවසන් හැබ්ස්බර්ග් රජුවූ  [[ස්පාඤ්ඤයෙහි දෙවන චාල්ස් රජ |දෙවන චාල්ස් රජුගේ]] 1700 වසරෙහිදී සිදුවූ අභාවයෙන් පසුව, [[ස්පාඤ්ඤ අනුප‍්‍රාප්තික යුද්ධය]] නිසා සිදුවූ  [[බර්බන් ස්පාඤ්ඤය|බර්බන් රාජ වංශයෙහි]] [[ස්පාඤ්ඤයෙහි පස්වන පිලිප් රජ |පස්වන පිලිප් රජුගේ]] සිංහාසනාරූඪවීම නිසා  නව කේන්ද්‍රගත රාජ්‍ය සැදිල්ල ඇරඹිනි.

== සටහන්==
{{සටහන්ලැයිස්තුව}}

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>ixd13obi59yjubdw07qckcvz0hm7cv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පොල්කිච්චා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171419</id>
    <revision>
      <id>801699</id>
      <parentid>741252</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T02:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11150" sha1="1rgso7bvbv298u25k6snfjqxajjvzfv" xml:space="preserve">{{Short description|කුරුළු විශේෂය}}
{{Distinguish|Oriental magpie}}
{{Speciesbox
| name = Oriental magpie-robin
| image = Oriental magpie-robin (Copsychus saularis ceylonensis) male.jpg	
| image_caption = Male ''C. s. ceylonensis'', [[Sri Lanka]]
| image2 = Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)- Female after bath in Kolkata I IMG 8021.jpg
| image2_caption = Female ''C. s. saularis'', [[India]]
&lt;br/&gt;[[File:Magpie robin.ogg|thumb|Call]]
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2017 |amends=2016 |title=''Copsychus saularis'' |volume=2017 |page=e.T103893432A111178145 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T103893432A111178145.en |access-date=24 May 2018}}&lt;/ref&gt;
| genus = Copsychus
| species = saularis
| authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
| synonyms = ''Gracula saularis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1758}}
}}

'''පාන් කිරිත්තා''' එසේත් නැත්නම් '''පොල්කිච්චා''' යනු, [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුළ සුලභව හමුවන පක්ෂියෙකි. විද්‍යාත්මක නාමය Copsychus saularis වෙයි.


&lt;ref name=&quot;biodiversity-of-lk&quot; /&gt;පොල් කිච්චා දැකීම සුභද අසුබද

ස්වභාව දහම විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඇතැම් දේ පවා දැකීම සුභ අසුභ ලෙස මිනිසා විසින්ම වර්ගීකරණයකට ලක් කර ඇත.විටෙක මේවා මිථ්‍යා මත ලෙසද ගණන් ගැනේ.ඒත් මේ සෑම දෙයකම සුභ අසුභ සහ යම් සත්‍යතාවක්ද ඇතිි බව සැලකිය යුතුවේ.මන්ද යම්කිසි දෙයක් ජනගත වෙන්නට කිසියම් හෝ හේතුවක් තිබීම මාගේ විශ්වාසයයි.

ඒ අතර පොල් කිච්චා නම් කුරුල්ලා දැකීමේ විවිධ ප්‍රතිඵල ඇති බව මතයකි.oriental magpie Robin ලෙසින් හඳුන්වන ලද මේ කුරුල්ලා සොබා දහමේ පණිවිඩය රැගෙන උදෙන්ම අවිදි වී අපිට පණිවිඩ දෙන මියුරු නාද නිකුත් කරන කුරුල්ලෙක් වශයෙන්ද හැඳින්වේ.උදෑසනම පහයි තිහට පමණ අවදි වන නින්දෙන්ම පවා අපට ඇහෙන මීයුරු නාදය මේ කුරුල්ලාගේ වේ.ලස්සනට ගී කියන කුරුල්ලෙකු ලෙසින් හැදින් වේ.දිවයිනේ සෑම පළාතකම දක්නට ලැබෙන කුරුල්ලෙක්ද වේ.ඇතැම් ප්‍රදේශවල පාන් කිරිත්තා ලෙසින් හඳුන්වන්නේ මේ කුරුල්ලාමය.බංගලා දේශයේ ජාතික පක්ෂියාද වේ.

පොල් කිච්චන් වර්ග 04 ක් ශ්‍රී ලංකාවේ වාසය කරති.ඒ පොල් කිච්චා, වන පොල්කිච්චා, කළු පොල්කිච්චා,ඉන්දු නිල් සිටි කිච්චා ලෙසින්, පරිසරයේ සමතුලිතතාවය රඳවා ගන්නට ඉතාම හිතකර සක්‍රීයතාවයක් ලබා දෙන මේ කුරුල්ලා,මදුරුවන් (600 -700) කෘමි සතුන්,කැරපොත්තන් වැනි සතුන් ඇතුළුව කෘමීන් ප්‍රමාණයක් දිනකට ආහාරයට ගන්නා බව සත්ව ලෝක තොරතුරු සඳහන් කරනවා.කිරිල්ලිය වරකට නිල් පැහැයට හුරු බිත්තර තුනත් හතරක් පමණ ප්‍රමාණයක් දමන බව සඳහන් වෙනවා.ඒ සඳහා මාර්තු සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කාලය විශේෂිත බව සඳහන් වෙනවා.පොළොවේ සිට මීටර් තුනක් හතරක් පමණ උසක ගසක කුහරයක මේ සඳහා ඔහුගේ ස්ථානය සකසා ගන්නවා.(වසර දෙක සිට හත දක්වා කාලයක් ජීවත්වන බව ඒ ඒ විශේෂ අනුව සඳහන් වෙනවා)

ඉතින් මෙතරම් මිනිසාට යහපතක් උදාකරන මේ සත්වයා දැකීම අසුභ ලෙසද සුභ ලෙස ද විවිධ පණිවිඩ ගෙනදෙනව. පොල්කිච්චකු තනියම දැකීම අසුභ ලකුණක් ලෙසත් දුක්බර ආරංචියක් ගෙන එන බවත්,ඉර බැහැගෙන ගියාට පසුව දැකීම තවත් දුක් බරබව ජනප්‍රවාදයයි,දෙදෙනෙකු දැකීම සුභ සලකුණක් ලෙසද,ඇතැම් ප්‍රදේශවල දෙදෙනෙකු දැකීම තුළ කිසියම් ලියුම් වැනි පණිවිඩයක් රැගෙන එන බවද මතයයි.තවත් මතයක් නම් තනි පොල්කිච්චෙක් දුටු පසුව එය විපතකට නොපෙරළෙන්නට නම් තව අයෙකුටම පෙන්විය යුතුබවයි.බොහෝ ප්‍රදේශවල මූසල සතා,මූසල කුරුල්ලා ලෙසින්ද හැඳින්වේ.කෙසේ නමුත් දකින්නට සුභ නොමැති සතෙකු ලෙස පොල් කිච්චා හන්වඩු ගැසී ඇත.

අපේ රටේ පමණක් නොව දකුණු ආසියාව ඇතුළු රටවල් ගණනක ජීවත් වෙන මේ සත්ත්වයා තුළින් විවිධ මත නිකුත් කරන බවද ප්‍රසිද්ධ කරුණකි.ඇමරිකන් සංස්කෘතිය තුළ මේ සතා මියගිය ආත්මයන්ගේ පණිවිඩයක් රැකගෙන එනබවද,චීන සංස්කෘතිය තුළ වාසනාව රැගෙන එන බවද,බ්‍රිතාන්‍ය සංස්කෘතිය තුළ සොබාදම් වාසනාවේ සාස්තරකරුවකු ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි.ඒ අනුව නැගෙනහිර සංස්කෘතියන් තුළ වාසනාවද බටහිර රටවල් සංස්කෘතිය  තුළ නරක ආරංචිද ගෙනෙන බව මතයයි.

කෙසේ නමුත් කුරුලු ලෝකයේ මේ සඳහා තනිව ජීවත් වීමට හේතුව නම්,තම සහකරු හෝ සහකාරිය මිය ගියාටපසුව වෙනත් සහකරුවකු හෝ සහකාරියකු නොපැතීමයි.ඒ අතරින් සත්ව ලෝකයේ උතුම් සංකල්පයක් ඇති සතෙකි.ඒ මතයම (තනි සතෙකු දැකීම)ශ්‍රී ලංකාව තුළ ජනගත වූවා යන්නද සැකයකි,වර්තමානය තුළත් සහකරු මිය ගිය පසු සහකාරිය කාන්තාව කන වැන්දුම්( අසුභ සලකුණක්) ලෙස ශ්‍රී ලංකාව තුළ ජනගත වීමයි.ගවේෂණයට ලක් කළ පසු මේ සතා තනිවම දැකීම බහුල බව මාගේ අත්දැකීමයි.

කෙසේ නමුත් අතීතයට ගොස් ජනප්‍රවාද සලකා බැලූ  මෙම සතා තනියෙන් දුටු කළ යම් දුක්මුසු ආරංචි ලැබෙන බවද.වර්තමාන නගරබද සමාජය නම් මේ පිළිබඳව කිසිත් නොදන්නා බවයි.(කිසියම් අයෙකු විශ්වාස කල ද නොකළද ජනප්‍රවාද තොරතුරු සොයන මාගේ විශ්වාසය යමක් ජන ගත වන්නට  කිසියම් සත්‍යයක් තිබිය යුතුම බවයි.)තවද කිසි දෙයක් එක ලෙසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම බැහැර කිරීම ද නොකළ යුතුය.ඔබගේ සොයා  යෑමද ගවේෂණයද තොරතුරු සැපයීමද විශේෂ වෙයි.

සංජීව කුමාර රංගල්ල( ජ්‍යොතිෂ හා වාස්තු විද්‍යා උපදේශක,ජනශ්‍රැති පර්යේෂක) 

== අමතර අවධානයට ==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුළු නාමාවලිය]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;biodiversity-of-lk&quot;&gt;
{{cite web
|url=https://biodiversityofsrilanka.blogspot.com/2023/11/copsychus-saularis.html
|title=පොල්කිච්චා (Copsychus saularis)
|work=Biodiversity of Sri Lanka
|access-date=2024-09-28
}}
&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons and category|Copsychus saularis|Copsychus saularis}}
* [http://ibc.lynxeds.com/species/oriental-magpie-robin-copsychus-saularis Oriental Magpie Robin videos, photos &amp; sounds] on the Internet Bird Collection
* [https://web.archive.org/web/20200806092652/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Magpie-robin Magpie-robin] in Banglapedia
* [https://www.pettract.com/2020/11/oriental-magpie-robin-details.html Introduction to Oriental Magpie Robin]

{{Symbols of Bangladesh}}
{{Taxonbar|from=Q266761}}

[[Category:Copsychus|oriental magpie-robin]]
[[Category:Birds of China]]
[[Category:Birds of Indomalaya]]
[[Category:Birds described in 1758|oriental magpie-robin]]
[[Category:Taxa named by Carl Linnaeus|oriental magpie-robin]]
[[ප්‍රවර්ගය:කුරුල්ලෝ]]

{{bird-stub}}</text>
      <sha1>1rgso7bvbv298u25k6snfjqxajjvzfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තලපත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179169</id>
    <revision>
      <id>801679</id>
      <parentid>734553</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2590" sha1="fu5blhcwe88vb0z78ervpxyiip5ticy" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = තලපත්
| fossil_range = {{fossilrange|59|0}}[[Paleogene]] to present&lt;ref&gt;{{Cite journal |year=2002 |title=A compendium of fossil marine animal genera |url=http://strata.ummp.lsa.umich.edu/jack/showgenera.php?taxon=611&amp;rank=class |journal=Bulletins of American Paleontology |volume=364 |page=560 |access-date=2008-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220223520/http://strata.ummp.lsa.umich.edu/jack/showgenera.php?taxon=611&amp;rank=class |archive-date=2009-02-20 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| image = Sailfish (Duane Raver).png
| image_caption = Atlantic sailfish
| image2 = Naturalis Biodiversity Center - RMNH.ART.194 - Istiophorus platypterus (Shaw and Nodder) - Kawahara Keiga - 1823 - 1829 - Siebold Collection - new version.jpeg
| image2_caption =Indo-Pacific sailfish
| status = VU
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Collette, B. |author2=Acero, A. |author3=Amorim, A.F. |author4=Boustany, A. |author5=Canales Ramirez, C. |author6=Cardenas, G. |author7=Carpenter, K.E. |author8=de Oliveira Leite Jr. N. |author9=Di Natale, A. |author10=Die, D. |author11=Fox, W. |author12=Fredou, F.L. |author13=Graves, J. |author14=Guzman-Mora, A. |author15=Viera Hazin, F.H. |author16=Hinton, M. |author17=Juan Jorda, M. |author18=Minte Vera, C. |author19=Miyabe, N. |author20=Montano Cruz, R. |author21=Nelson, R. |author22=Oxenford, H. |author23=Restrepo, V. |author24=Salas, E. |author25=Schaefer, K. |author26=Schratwieser, J. |author27=Serra, R. |author28=Sun, C. |author29=Teixeira Lessa, R.P. |author30=Pires Ferreira Travassos, P.E. |author31=Uozumi, Y. |author32=Yanez, E. |display-authors=3 |year=2022 |title=''Istiophorus platypterus'' |journal=[[The IUCN Red List of Threatened Species]] |volume=2022 |page=e.T170338A46649664 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022.RLTS.T170338A46649664.en|doi-broken-date=1 November 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;(Note that the IUCN recognises one sailfish species)
| taxon = Istiophorus
| authority = [[Bernard Germain Étienne comte de La Ville-sur-Illon La Cépède|Lacépède]], 1801
| subdivision_ranks = Species
| subdivision = *''[[Istiophorus albicans]]'' {{small|([[Pierre André Latreille|Latreille]], 1804)}}l
*''[[Istiophorus platypterus]]'' {{small|([[George Shaw (biologist)|G. Shaw]], 1792)}}
| synonyms =
* ''Histiophorus'' {{small|G. Cuvier, 1832}}
* ''Nothistium'' {{small|Hermann, 1804}}
* ''Zanclurus'' {{small|Swainson, 1839}}
| type_species = ''[[Istiophorus platypterus|Scomber gladius]]''
| type_species_authority = {{small|([[George Shaw (biologist)|G. Shaw]], 1792)}}
}}</text>
      <sha1>fu5blhcwe88vb0z78ervpxyiip5ticy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:Wikipedia is not censored</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197192</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:විකිපීඩියාව කුමක් නොවන්නේද" />
    <revision>
      <id>801637</id>
      <timestamp>2025-08-12T00:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;1isall</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Change categorization templates (via [[w:en:User:Eejit43/scripts/redirect-helper|redirect-helper]])</comment>
      <origin>801637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="9mbyqdbp8nmmqlkx0a19glakuccjj16" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not censored]]

{{Redirect category shell|
{{R to project namespace}}
{{R to section}}
}}</text>
      <sha1>9mbyqdbp8nmmqlkx0a19glakuccjj16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801638</id>
      <parentid>801637</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:Wikipedia_is_not_censored]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="9mbyqdbp8nmmqlkx0a19glakuccjj16" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:What Wikipedia is not#Wikipedia is not censored]]

{{Redirect category shell|
{{R to project namespace}}
{{R to section}}
}}</text>
      <sha1>9mbyqdbp8nmmqlkx0a19glakuccjj16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197193</id>
    <revision>
      <id>801639</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="ql9g90zrzhl7zppyizw55av758htq9h" xml:space="preserve">කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය</text>
      <sha1>ql9g90zrzhl7zppyizw55av758htq9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801640</id>
      <parentid>801639</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[කන්නෙලිය වන රක්ෂිතය]] සිට [[කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="ql9g90zrzhl7zppyizw55av758htq9h" xml:space="preserve">කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය</text>
      <sha1>ql9g90zrzhl7zppyizw55av758htq9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801642</id>
      <parentid>801640</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>801642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="gwi6buxk99sr0dtd6withcrmi3unbrp" xml:space="preserve">කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය

==කන්නෙලිය වන රක්ෂිතය==
==දෙදියගල වන රක්ෂිතය==
==නාකියාදෙණිය වන රක්ෂිතය==</text>
      <sha1>gwi6buxk99sr0dtd6withcrmi3unbrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801643</id>
      <parentid>801642</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <origin>801643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="ctjqt0rns4jz80z1n6yvbupjfsmbs3k" xml:space="preserve">කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය

[[කන්නෙලිය වන රක්ෂිතය]]

==දෙදියගල වන රක්ෂිතය==
==නාකියාදෙණිය වන රක්ෂිතය==</text>
      <sha1>ctjqt0rns4jz80z1n6yvbupjfsmbs3k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801644</id>
      <parentid>801643</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>801644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="0u8n9utyvszfblbj7dmtdcekzefgz8u" xml:space="preserve">කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය

[[කන්නෙලිය වනරක්ෂිතය]]

==දෙදියගල වන රක්ෂිතය==
==නාකියාදෙණිය වන රක්ෂිතය==</text>
      <sha1>0u8n9utyvszfblbj7dmtdcekzefgz8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801645</id>
      <parentid>801644</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <origin>801645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="la9hfepyz5v25fqqurksspbepo6tbl1" xml:space="preserve">කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය

[[කන්නෙලිය වනරක්ෂිතය]]

[[දෙදියගල වන රක්ෂිතය]]

==නාකියාදෙණිය වන රක්ෂිතය==</text>
      <sha1>la9hfepyz5v25fqqurksspbepo6tbl1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801646</id>
      <parentid>801645</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T12:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <origin>801646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="0q6wuqs59nbhr4rwmjcltqixwzlbkb2" xml:space="preserve">කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය

[[කන්නෙලිය වනරක්ෂිතය]]

[[දෙදියගල වන රක්ෂිතය]]

[[නාකියාදෙණිය වන රක්ෂිතය]]</text>
      <sha1>0q6wuqs59nbhr4rwmjcltqixwzlbkb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කන්නෙලිය වන රක්ෂිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197194</id>
    <redirect title="කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය" />
    <revision>
      <id>801641</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[කන්නෙලිය වන රක්ෂිතය]] සිට [[කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151" sha1="at4b3tjkjme2vp841am539f60gng3xv" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[කන්නෙලිය-දෙදියගල-නාකියාදෙණිය ජෛවගෝල රක්ෂිතය]]</text>
      <sha1>at4b3tjkjme2vp841am539f60gng3xv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කන්නෙලිය වනරක්ෂිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197195</id>
    <revision>
      <id>801647</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'කන්නෙලිය' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="4z47rvh16d1ixdgt5j3bti9jqcqz72y" xml:space="preserve">කන්නෙලිය</text>
      <sha1>4z47rvh16d1ixdgt5j3bti9jqcqz72y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දෙදියගල වන රක්ෂිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197196</id>
    <revision>
      <id>801648</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'දෙදියගල' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="0vlpszvtw8eqh15anfl8scujhrmfd0z" xml:space="preserve">දෙදියගල</text>
      <sha1>0vlpszvtw8eqh15anfl8scujhrmfd0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නාකියාදෙණිය වන රක්ෂිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197197</id>
    <revision>
      <id>801649</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'නාකියාදෙණිය' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="t7e491gjumxnlnus618lc1e0f8rsskk" xml:space="preserve">නාකියාදෙණිය</text>
      <sha1>t7e491gjumxnlnus618lc1e0f8rsskk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හුරුලු වන රක්ෂිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197198</id>
    <revision>
      <id>801650</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'හුරුලු ජෛවගෝල රක්ෂිතය' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="t75a3rkltnitgpf813h3g4sx71gt63r" xml:space="preserve">හුරුලු ජෛවගෝල රක්ෂිතය</text>
      <sha1>t75a3rkltnitgpf813h3g4sx71gt63r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගමේ ලේඛන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197199</id>
    <revision>
      <id>801654</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'VOC' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3" sha1="eh9ueygmnqnhq1ony09hmp4b56q32g0" xml:space="preserve">VOC</text>
      <sha1>eh9ueygmnqnhq1ony09hmp4b56q32g0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඉන්දියානු සාගර සුනාමි ලේඛන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197200</id>
    <revision>
      <id>801655</id>
      <timestamp>2026-10-15T12:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'ඉන්දියානු සාගර සුනාමි ලේඛන' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="e8zezlk5cqjiifubb35r5i1lcmgi4dd" xml:space="preserve">ඉන්දියානු සාගර සුනාමි ලේඛන</text>
      <sha1>e8zezlk5cqjiifubb35r5i1lcmgi4dd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Massacres by country</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197202</id>
    <revision>
      <id>801682</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Massacres by country]]</comment>
      <origin>801682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8335" sha1="ms2ryxwu787s8vmh4zizma4q3xs71r4" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1364055920 || 2026-07-14T05:46:35Z || LaundryPizza03 || &lt;nowiki&gt;closed as no consensus, never de-tagged&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1353157724 || 2026-05-08T14:49:38Z || Marcocapelle || &lt;nowiki&gt;/* */ CfD nomination&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1207620612 || 2024-02-15T07:44:10Z || Lyndaship || &lt;nowiki&gt;discontinued portal (via [[WP:JWB]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1205495334 || 2024-02-09T20:04:01Z || AHI-3000 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1195499763 || 2024-01-14T02:55:31Z || XTheBedrockX || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:War crimes by country]]: &quot;*&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1190298877 || 2023-12-17T03:03:44Z || Max || &lt;nowiki&gt;/* top */rm red see also/main category link per [[Special:Permalink/1190295939#Remove see also to deleted list]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1182527515 || 2023-10-29T21:47:36Z || AHI-3000 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1182527124 || 2023-10-29T21:45:24Z || AHI-3000 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 982437189 || 2020-10-08T04:05:36Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Human rights abuses by country]]: &quot; &quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 981895174 || 2020-10-05T01:19:12Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Human rights abuses by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 981883511 || 2020-10-04T23:57:37Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;category compare&lt;/nowiki&gt;
|----
| 981883244 || 2020-10-04T23:55:33Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;category compare&lt;/nowiki&gt;
|----
| 981882318 || 2020-10-04T23:48:17Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Human rights abuses by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 981687020 || 2020-10-03T20:54:42Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Human rights abuses by country]]: &quot; &quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 981682242 || 2020-10-03T20:19:25Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Human rights abuses by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 978981650 || 2020-09-18T02:29:37Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;singular&lt;/nowiki&gt;
|----
| 978981561 || 2020-09-18T02:28:49Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;direct to article&lt;/nowiki&gt;
|----
| 978250867 || 2020-09-13T20:06:13Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Mass murders by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 969858922 || 2020-07-27T20:12:25Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;reinstate template per consensus at [[Template_talk:CatAutoTOC]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 963466592 || 2020-06-19T23:36:41Z || Justlettersandnumbers || &lt;nowiki&gt;where's the consensus for these edits&lt;/nowiki&gt;
|----
| 961827753 || 2020-06-10T16:34:49Z || 50.26.172.216 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 921965936 || 2019-10-19T01:00:56Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;replace links to deleted portals: [[Portal:Crime]] (aka [[Portal:Criminal justice]]) → [[Portal:Law]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 912983329 || 2019-08-29T04:12:15Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;remove links to deleted [[Portal:Death]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 888066169 || 2019-03-16T18:10:49Z || Elkost || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Massacres]]: &quot; &quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 817415721 || 2017-12-28T06:51:26Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;category refine&lt;/nowiki&gt;
|----
| 817415464 || 2017-12-28T06:48:58Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;category refine&lt;/nowiki&gt;
|----
| 801004246 || 2017-09-17T02:38:49Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;category create&lt;/nowiki&gt;
|----
| 731494861 || 2016-07-25T18:46:05Z || 95.133.149.157 || &lt;nowiki&gt;subcat rule&lt;/nowiki&gt;
|----
| 726900588 || 2016-06-25T05:33:15Z || 24.48.239.176 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 726351303 || 2016-06-21T16:40:37Z || Hermes7979 || &lt;nowiki&gt;Add &lt;!--Categories--&gt; / Add description&lt;/nowiki&gt;
|----
| 711469036 || 2016-03-23T01:51:47Z || PanchoS || &lt;nowiki&gt;-[[Category:Deaths by country]]; -[[Category:Violence by country]] using [[WP:HC|HotCat]]: redundant&lt;/nowiki&gt;
|----
| 700539511 || 2016-01-19T02:56:04Z || Giso6150 || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Violence by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 698446016 || 2016-01-06T04:22:52Z || Giso6150 || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Categories by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 681412287 || 2015-09-17T01:57:28Z || AvicBot || &lt;nowiki&gt;Bot: Fixing commonscat per [[:Category:Commons category template with no category set]]. ([[User talk:Avicennasis|Report error]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 669228285 || 2015-06-29T19:34:07Z || Fgnievinski || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Mass murder by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 668011182 || 2015-06-21T23:12:48Z || Slivicon || &lt;nowiki&gt;container cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 590258572 || 2014-01-11T19:32:59Z || Liz || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Man-made disasters by country]]: &quot;Massacres&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 546615834 || 2013-03-23T21:38:32Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 10 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7496867]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 539654948 || 2013-02-22T13:51:50Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Deaths by country]]: &quot; Massacres&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 539652172 || 2013-02-22T13:39:36Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Deaths by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 519163006 || 2012-10-22T07:54:24Z || JAnDbot || &lt;nowiki&gt;r2.7.2) (Robot: Adding nn, sv; removing pt; modifying ro&lt;/nowiki&gt;
|----
| 517359916 || 2012-10-12T09:42:34Z || Jenda H. || &lt;nowiki&gt;+ cs&lt;/nowiki&gt;
|----
| 512299120 || 2012-09-14T02:09:39Z || Ottawahitech || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Man-made disasters by country]]: &quot; Massacres&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 512296893 || 2012-09-14T01:56:06Z || Ottawahitech || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Man-made disasters by year]]; added [[Category:Man-made disasters by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 512296715 || 2012-09-14T01:55:03Z || Ottawahitech || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Man-made disasters by year]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 509841682 || 2012-08-29T22:24:16Z || Ceancata || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 471184135 || 2012-01-13T18:30:37Z || Reza1615 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 471183452 || 2012-01-13T18:26:16Z || Darafsh || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 424640491 || 2011-04-18T05:24:40Z || Esc2003 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 388639108 || 2010-10-04T08:18:41Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging catmore1/catmore2 per [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2010 September 10|TFD]], and renaming catmore/catmore2 per [[Template talk:cat main|discussion]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 386048388 || 2010-09-21T05:00:55Z || Eastlaw || &lt;nowiki&gt;bypass redirect, replaced: {{catmain| → {{Catmore| using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 327123953 || 2009-11-21T15:49:47Z || Blamed || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 326078747 || 2009-11-16T01:03:16Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[mk:Категорија:Масакри по земја]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 271178580 || 2009-02-16T19:50:33Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;refine cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 252555423 || 2008-11-18T12:13:35Z || Timeshifter || &lt;nowiki&gt;{{commons cat}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 250123345 || 2008-11-06T23:02:51Z || Jossi || &lt;nowiki&gt;rm unusal see also section&lt;/nowiki&gt;
|----
| 250091599 || 2008-11-06T20:15:42Z || Timeshifter || &lt;nowiki&gt;Undo. See [[Template:Cat see also]], [[Template:CatRel]]. 23,000 categories with &quot;see also&quot;: http://www.google.com/search?q=site:http://en.wikipedia.org/wiki/Category+%22see+also%22&lt;/nowiki&gt;
|----
| 249944805 || 2008-11-06T00:33:06Z || Jayjg || &lt;nowiki&gt;Reverted edits by [[Special:Contributions/Timeshifter|Timeshifter]] ([[User talk:Timeshifter|talk]]) to last version by AlnoktaBOT&lt;/nowiki&gt;
|----
| 248632046 || 2008-10-30T15:44:02Z || Timeshifter || &lt;nowiki&gt;see links&lt;/nowiki&gt;
|----
| 229839900 || 2008-08-04T20:10:14Z || AlnoktaBOT || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[ar:تصنيف:مذابح حسب البلد]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 223007851 || 2008-07-02T04:04:21Z || SieBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[ro:Categorie:Masacre după ţară]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 211255996 || 2008-05-09T13:51:10Z || Kbdank71 || &lt;nowiki&gt;[[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2008 May 2|CFD 2008 May 2]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 209628464 || 2008-05-02T04:19:50Z || Kevin1776 || &lt;nowiki&gt;nominate for renaming&lt;/nowiki&gt;
|----
| 155325944 || 2007-09-03T01:59:28Z || Kurieeto || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 95151316 || 2006-12-18T19:49:20Z || Kanatonian || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 95137366 || 2006-12-18T18:35:41Z || Kanatonian || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Massacres]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>ms2ryxwu787s8vmh4zizma4q3xs71r4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Massacres by country</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197203</id>
    <revision>
      <id>801684</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Massacres by country]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Massacres by country|history]])</comment>
      <origin>801684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="dm0jbuuqtg4u5dl8u9a3nrvy5x3z9fn" xml:space="preserve">{{container category}}
{{Portal|Current events|Law}}&lt;br /&gt;
This category is for articles that describe [[:massacre]]s in the country in which they occurred.  Compare to [[:Category:Massacres committed by countries]]

{{Commons category|Massacres by country}}
{{Cat main|Massacre}}
{{Category see also|Conflicts by country}}


{{Massacres}}
{{CatAutoTOC}}

&lt;!--Categories--&gt;
[[Category:Massacres| ]]
[[Category:Violence by country| ]]
[[Category:Mass murders by country| Massacres]]
[[Category:Human rights abuses by country| ]]
[[Category:War crimes by country|-]]</text>
      <sha1>dm0jbuuqtg4u5dl8u9a3nrvy5x3z9fn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Massacres in Asia</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197204</id>
    <revision>
      <id>801685</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Massacres in Asia]]</comment>
      <origin>801685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="865" sha1="noh1tcbflhhrw12lsvm65tkcxcxskm2" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 979454802 || 2020-09-20T21:40:20Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Murder in Asia]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 922220078 || 2019-10-20T19:19:55Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Man-made disasters in Asia]]: &quot;Massacres &quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 721690784 || 2016-05-23T13:38:04Z || PanchoS || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Disasters in Asia]]; added [[Category:Man-made disasters in Asia]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 717725541 || 2016-04-29T10:35:44Z || Wwikix || &lt;nowiki&gt;cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 717724156 || 2016-04-29T10:24:56Z || Wwikix || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 639535734 || 2014-12-25T01:15:56Z || Bohemian Baltimore || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Disasters in Asia]] [[Category:Massacres]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>noh1tcbflhhrw12lsvm65tkcxcxskm2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Massacres in Asia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197205</id>
    <revision>
      <id>801686</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Massacres in Asia]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Massacres in Asia|history]])</comment>
      <origin>801686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="psqd2nzc59okjr08hgceqcrfhp3d953" xml:space="preserve">[[Category:Massacres by continent|Asia]]
[[Category:Man-made disasters in Asia|Massacres ]]
[[Category:Murder in Asia]]</text>
      <sha1>psqd2nzc59okjr08hgceqcrfhp3d953</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Human rights abuses in Sri Lanka</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197206</id>
    <revision>
      <id>801687</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]</comment>
      <origin>801687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="k2e4cghzhsa58u1r5ip1buw3om822xe" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 496980813 || 2012-06-10T23:53:43Z || Good Olfactory || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Sri Lankan Civil War]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 492331991 || 2012-05-13T08:43:50Z || Tim! || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Human rights abuses]]; added [[Category:Human rights abuses by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 277219038 || 2009-03-14T17:38:50Z || Obi2canibe || &lt;nowiki&gt;added category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 170960229 || 2007-11-12T14:04:45Z || Cgingold || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 170960148 || 2007-11-12T14:03:59Z || Cgingold || &lt;nowiki&gt;another parent cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 168923513 || 2007-11-03T11:17:31Z || Netmonger || &lt;nowiki&gt;clean up  using [[Project:AutoWikiBrowser|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 147397860 || 2007-07-27T06:33:45Z || Pseudo-Richard || &lt;nowiki&gt;Adding [[Category:Human rights in Sri Lanka|*]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 147394001 || 2007-07-27T05:59:47Z || Pseudo-Richard || &lt;nowiki&gt;Creating [[:Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>k2e4cghzhsa58u1r5ip1buw3om822xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Human rights abuses in Sri Lanka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197207</id>
    <revision>
      <id>801688</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Human rights abuses in Sri Lanka]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Human rights abuses in Sri Lanka|history]])</comment>
      <origin>801688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="5tdp35nom750fhfwfy0wmy2izd6au52" xml:space="preserve">[[Category:Human rights abuses by country|Sri Lanka]]
[[Category:Human rights in Sri Lanka|*]]</text>
      <sha1>5tdp35nom750fhfwfy0wmy2izd6au52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Mass murders in Sri Lanka</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197208</id>
    <revision>
      <id>801689</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Mass murders in Sri Lanka]]</comment>
      <origin>801689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2082" sha1="aspni3w5jfttbabhsjdbm68hyv3o2d7" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1327456741 || 2025-12-14T12:11:47Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Category moved&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1327456731 || 2025-12-14T12:11:46Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;JJMC89 bot III moved page [[Category:Mass murder in Sri Lanka]] to [[Category:Mass murders in Sri Lanka]] without leaving a redirect: [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2025 November 25#Mass murder]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1327450689 || 2025-12-14T11:21:49Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Mass murder in Asia]] to [[:Category:Mass murders in Asia]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2025 November 25#Mass murder]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1327416513 || 2025-12-14T06:45:42Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Mass murder by country]] to [[:Category:Mass murders by country]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2025 November 25#Mass murder]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1324057523 || 2025-11-25T07:55:11Z || LaundryPizza03 || &lt;nowiki&gt;Tagging page for [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2025 November 25#Mass murder]] ([[User:Qwerfjkl/scripts/massXFD.js|via MassXfD.js]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 801016978 || 2017-09-17T04:39:04Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;category create&lt;/nowiki&gt;
|----
| 777630001 || 2017-04-28T09:50:17Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 721686800 || 2016-05-23T13:06:33Z || PanchoS || &lt;nowiki&gt;[[Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]: Copying from [[Category:Mass murder by country]] to [[Category:Mass murder in Asia]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547558628 || 2013-03-29T05:06:26Z || KLBot2 || &lt;nowiki&gt;Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikidata]] on [[:d:Q8611163]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 521488385 || 2012-11-05T09:29:20Z || Jayarathina || &lt;nowiki&gt;Adding [[:ta:பகுப்பு:இலங்கையில் படுகொலைகள்]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 477442805 || 2012-02-17T22:46:29Z || Kanatonian || &lt;nowiki&gt;s&lt;/nowiki&gt;
|----
| 477437788 || 2012-02-17T22:11:20Z || Kanatonian || &lt;nowiki&gt;+cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 477437712 || 2012-02-17T22:10:44Z || Kanatonian || &lt;nowiki&gt;+cat&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>aspni3w5jfttbabhsjdbm68hyv3o2d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Mass murders in Sri Lanka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197209</id>
    <revision>
      <id>801690</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Mass murders in Sri Lanka]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Mass murders in Sri Lanka|history]])</comment>
      <origin>801690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="knfl4vp28dje17dqmapx7tr2emecqaj" xml:space="preserve">[[Category:Mass murders by country|Sri Lanka]]
[[Category:Mass murders in Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Murder in Sri Lanka]]
[[Category:Man-made disasters in Sri Lanka]]</text>
      <sha1>knfl4vp28dje17dqmapx7tr2emecqaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:War crimes in Sri Lanka</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197210</id>
    <revision>
      <id>801691</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:War crimes in Sri Lanka]]</comment>
      <origin>801691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="swrhpvx3sgv4juoqcujo28nisymu43b" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1207074306 || 2024-02-13T22:33:31Z || AHI-3000 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 995849478 || 2020-12-23T05:55:15Z || Charles Essie || &lt;nowiki&gt;per the creation of [[:Category:War crimes in the Sri Lankan Civil War]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 992220738 || 2020-12-04T03:37:19Z || Lustead || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 992213795 || 2020-12-04T02:41:45Z || Lustead || &lt;nowiki&gt;[[Category:War crimes committed by country]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 964150758 || 2020-06-23T21:27:31Z || SpinnerLaserz || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 818720652 || 2018-01-05T05:17:00Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;category refine&lt;/nowiki&gt;
|----
| 733569954 || 2016-08-08T18:42:07Z || Charles Essie || &lt;nowiki&gt;Undid revision 733565841 by [[Special:Contributions/Charles Essie|Charles Essie]] ([[User talk:Charles Essie|talk]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 733565841 || 2016-08-08T18:08:33Z || Charles Essie || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 702031688 || 2016-01-28T00:49:03Z || Look2See1 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 660933732 || 2015-05-05T11:47:16Z || Shyamsunder || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:History of Sri Lanka]]; added [[Category:History of Sri Lanka (1948–present)]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 525654261 || 2012-11-30T04:52:16Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.2+) (Robot: Removing [[fa:رده:جنایات جنگی در سری لانکا]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 497900931 || 2012-06-16T18:14:46Z || Obi2canibe || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Sri Lankan Civil War]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 444153270 || 2011-08-10T22:47:50Z || Rezabot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[fa:رده:جنایات جنگی در سری لانکا]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 377030178 || 2010-08-04T00:00:02Z || BlueLotusLK || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 352475977 || 2010-03-28T05:01:43Z || 76.90.71.116 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 276090319 || 2009-03-09T18:59:34Z || Cgingold || &lt;nowiki&gt;inapt parent cat - reversing parent-child relat.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 252688895 || 2008-11-19T01:04:15Z || Good Olfactory || &lt;nowiki&gt;Quick-adding category &quot;Crime in Sri Lanka&quot; (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 205710742 || 2008-04-15T03:29:21Z || Nitraven || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 160480515 || 2007-09-26T15:06:36Z || Kbdank71 || &lt;nowiki&gt;per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2007 September 20|CFD 2007 Sep 20]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 159133054 || 2007-09-20T09:24:42Z || Rich Uncle Skeleton || &lt;nowiki&gt;cfd nomination&lt;/nowiki&gt;
|----
| 95530088 || 2006-12-20T15:35:22Z || Kanatonian || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:War crimes by country|Sri Lanka]]
[[Category:History of Sri Lanka]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>swrhpvx3sgv4juoqcujo28nisymu43b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:War crimes in Sri Lanka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197211</id>
    <revision>
      <id>801692</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:War crimes in Sri Lanka]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:War crimes in Sri Lanka|history]])</comment>
      <origin>801692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="dhcz3nqn13mem6a3jyfiqprrn3kpswd" xml:space="preserve">[[Category:War crimes by country|Sri Lanka]]
[[Category:Human rights abuses in Sri Lanka]]
[[Category:Military history of Sri Lanka]]
[[Category:Violence in Sri Lanka]]</text>
      <sha1>dhcz3nqn13mem6a3jyfiqprrn3kpswd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Massacres in Sri Lanka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197212</id>
    <revision>
      <id>801694</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Massacres in Sri Lanka]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="4lteix5ite5ff991jceehcdbtdw70bh" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන]]</text>
      <sha1>4lteix5ite5ff991jceehcdbtdw70bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801697</id>
      <parentid>801694</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="sf3l91bhe1n1tqn8adhaiws112hpx7z" xml:space="preserve">{{category redirect|ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන}}</text>
      <sha1>sf3l91bhe1n1tqn8adhaiws112hpx7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:සමූලඝාතන - ශ්‍රී ලංකා</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197213</id>
    <revision>
      <id>801696</id>
      <timestamp>2026-10-16T01:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:සමූලඝාතන - ශ්‍රී ලංකා]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="4lteix5ite5ff991jceehcdbtdw70bh" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන]]</text>
      <sha1>4lteix5ite5ff991jceehcdbtdw70bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801698</id>
      <parentid>801696</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T01:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="sf3l91bhe1n1tqn8adhaiws112hpx7z" xml:space="preserve">{{category redirect|ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමූලඝාතන}}</text>
      <sha1>sf3l91bhe1n1tqn8adhaiws112hpx7z</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>