බලංගොඩ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>බලංගොඩ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9494</id>
    <revision>
      <id>801756</id>
      <parentid>788631</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55542-70</username>
        <id>81616</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>801756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3450" sha1="6hk5xuxywfld91qwk7b070ybfun4lrk" xml:space="preserve">බලංගොඩ නගරය ශ්‍රී ලංකාවේ [[සබරගමුව පළාත|සබරගමුව පළාතේ]], රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ප්‍රධාන නගරයකි. මෙය බදුල්ල - කොළඹ 99 මාර්ගය ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති අතර, පළාතේ විශාල හා වැදගත් නගරයන් අතරට අයත් වේ. 2001 ජනගහන සංගණනය අනුව බලංගොඩ නගරයේ ජනගහනය 16,875 ක් පමණ වන අතර, වර්ග කිලෝමීටර් 16.2 ක භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරයි.

බලංගොඩ ප්‍රදේශය ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය දක්වා දිවෙන ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියයි. මෙම නගරය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම අගමැතිනිය වූ [[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක]] මහත්මිය, ප්‍රථම කතානායක [[ෆ්‍රැන්සිස් මොලමුරේ මහතා]], සහ ආචාර්ය [[බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රී නාහිමියන්]] වැනි ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් උපන් ස්ථානය ලෙස ද ප්‍රසිද්ධය.

භූගෝලීය වශයෙන් බලංගොඩ නගරය සබරගමුව කඳුවැටියට ආසන්නව පිහිටා ඇති අතර, තෙත් හා මධ්‍යම කලාපීය දේශගුණ ලක්ෂණ දැක්වෙයි. මෙහි ජනතාවගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය ගොවිතැන වන අතර, එළවළු, පලතුරු හා කුළුබඩු වගා කිරීම ප්‍රමුඛ වේ. එමෙන්ම, දේශීය පරිභෝජනය සඳහා වී වගාව (විශේෂයෙන් හෙල් මළු ක්‍රමයට) සිදුකරනු ලබයි. වාණිජමය වශයෙන් තේ වගාව ද මෙහි සිදුකෙරෙන අතර, මැණික් කර්මාන්තය සඳහා ද බලංගොඩ ප්‍රදේශය ප්‍රසිද්ධය.

අද වන විට බලංගොඩ නගරය සංචාරක කර්මාන්තය ද වර්ධනය වෙමින් පවතින ප්‍රදේශයකි. සමනල වැව, බෙලිහුල්ඔය සහ කල්තොට වැනි ස්ථාන සංචාරකයන් අතර ජනප්‍රියත්වයට පත්ව ඇත.
{{Clear}} 
http://t.me/TheBalangoda

==ආශ්‍රිත ලිපි==
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ නගර ලැයිස්තුව]]

{{ශ්‍රී ලංකාවේ නගර}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ලැයිස්තු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන]]</text>
      <sha1>6hk5xuxywfld91qwk7b070ybfun4lrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගිනි හාවා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36702</id>
    <revision>
      <id>801705</id>
      <parentid>801660</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T13:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52796" sha1="hg5yjq3owmxcevpauu3fb1naez882e2" xml:space="preserve">{{pp-vandalism|expiry=April 10, 2012|small=yes}}{{pp-move-indef}}
{{speciesbox
 | name                = Domestic guinea pig
 | image               = Two Adult Guinea Pigs (cropped).jpg
 | image_caption       = Two adult guinea pigs
 | status              = DOM
 | genus               = Cavia
 | species             = porcellus
 | authority           = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
 | synonyms            = {{species list
    |Mus porcellus| Linnaeus,&amp;nbsp;1758
    |Cavia cobaya| Pallas,&amp;nbsp;1766
    |Cavia anolaimae| Allen,&amp;nbsp;1916
    |Cavia cutleri| Bennett,&amp;nbsp;1836
    |Cavia leucopyga| Cabanis,&amp;nbsp;1848
    |Cavia longipilis| Fitzinger,&amp;nbsp;1879
    }}
}}

[[File:Two_adult_Guinea_Pigs_(Cavia_porcellus).jpg|thumb|&quot;ගිනී පිග්&quot;&lt;br /&gt;
රාජධානිය:	Animalia&lt;br /&gt;
වංශය:	Chordata&lt;br /&gt;
වර්ගය:	Mammalia&lt;br /&gt;
ගෝත්‍රය:	Rodentia&lt;br /&gt;
Suborder: Hystricomorpha&lt;br /&gt;
කුලය:	Caviidae&lt;br /&gt;
Subfamily: Caviinae&lt;br /&gt;
ගණය:	Cavia&lt;br /&gt;
විශේෂය:	C. porcellus]]කේවි යනුවෙන්ද හඳුන්වනු ලබන ගිනී පිග් [[රෝඩන්ට් කුලය|රෝඩන්ට් කුලයටත්]] පවුලටත් ගණයටත් අයත් විශේෂයකි. නම ගිනී පිග් වුවද මොවුහු ඌරු පවුලට අයිති හෝ ගිනියාවෙන් පැමිණි පිරිසක් හෝ නො වෙති. ඔවුන්ගේ සම්භවය සිදු වී ඇත්තේ අන්දීස් කඳු ආශ්‍රිතවයි. [[ජීව රසායන විද්‍යාව]] හා [[දෙමුහුන්කරණය]] පදනම් වූ  අධ්‍යයනවලට අනුව ඔවුන් වැනි කේවි විශේෂයන්ට ලඟ නෑකමක් දරන හීලෑ කොට්ඨාශයකි. එම නිසා මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව දැකිය නොහැක. වර්තමාන හා සංරක්ෂණය වූ සතුන්ගේ හිස්කබල සහ ඇටසැකිලි පිළිබඳ රූප විද්‍යාවට අනුව සහ අණුක සලකුණු පිළිබඳ මෑත අධ්‍යයනවලට අනුව මොවුන්ගේ පූර්වජයා බොහෝ දුරට Cavia tschudii විය හැකි බව හෙළිවිණි.
ගිනී පිග් දකුණු ඇමරිකානු ස්වදේශික ගෝත්‍රයන්ගේ ගැමි සංස්කෘතියේ වැදගත් භූමිකාවක් නිරූපණය කරයි. ආහාර ලෙස, දේශීය වෙදකමට මෙන්ම ආගමික සමාජ උත්සව ලෙස ද ඔවුහු යොදා ගැනෙති. දකුණු ඇමරිකාවෙන් පිටත මොවුන්ගේ ජනනය වැඩි කිරීමට 1960 සිට උත්සහ දැරී ඇත.
16 වන සියවසේ යුරෝපීය වෙළෙඳුන්ගේ හඳුන්වාදීමත් සමගම ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු ලෙස බටහිර ජාතීන් අතර ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්විය. ඔවුන්ගේ හීලෑ ස්වභාවය, ආහාර ලබාදීමේදී හා සුරතල් කිරීමේදී ඔවුන් දක්වන ප්‍රතිචාරය සහ රැක බලා ගැනීමේ සාපේක්ෂ පහසු භාවය නිසා ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු ලෙස ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී. ගිනී පිග් පැටවුන් තරගකාරීව බිහි කිරීම සඳහා වූ සංවිධාන ලොව පුරා බිහි වී ඇත. විවිධ පාට සහ සම්මිශ්‍රණ සහිත විශේෂ ගිනි පිග් වර්ග මොවුන් විසින් බිහි කරනු ලබයි.
ගිනී පිග්ලා ගැන ජීව විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ 17 වන සියවසේ සිට සිදු කෙරිණි. මෙම සත්තු 19 වැනි සහ 20 වැනි සියවස්වලදී පර්යේෂණ සඳහා බහුල ලෙස යොදා ගැනුණ හ. එම නිසා මොවුහු පර්යේෂණ විශේෂයක් ලෙස හැඳින්වුණ හ. නමුත් දැන් මොවුන් වෙනුවට මීයන් වැනි අනික් රොඩන්ට් විශේෂ යොදා ගැනේ. මොවුහු තවමත් [[ළමා දියවැඩියාව]], [[ක්ෂය රෝගය]], [[ශීතාද රෝගය]] සහ ගර්භණී සංකූලතා වැනි මානව රෝගී තත්ත්ව සඳහා පර්යේෂණ නිරූපක ලෙස යොදා ගැනෙති.

== ඉතිහාසය ==
ගිනි පිග් සතුන් මුලින්ම ගෘහාශ්‍රිතව ඇති කර ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. 5000 ක් තරම් ඈත යුගයේදී ආහාර සඳහාය. ඒ දකුණු ඇමරිකාවේ [[අන්දීස් කඳු]] ආශ්‍රිත පෙදෙසේ ( වර්තමානයේදී දකුණු කොලොම්බියාව, ඉක්වදෝරය, බොලිවියාව හා පේරු රටවල්)විසූ ගෝත්‍රික ජනතාව විසිනි. එක්වදෝරයේ සහ පේරුහි කරන ලද පුරා විද්‍යාත්මක කැණීම්වලින් ක්‍රි.පූ 500 ත්  ක්‍රි.ව. 500 ත් අතර යුගයකට අයත් ගිනි පිග් සත්වයන්ගේ චිත්‍ර ආලේපිත පිළිම හමු වී ඇත. පුරාණ පේරු වැසියෝ සතුන්ට පුද පූජා පවත්වා ඇති අතර ගිනී පිග් සතුන් නිතරම ඔවුන්ගේ කලාකෘතිවල ඇඳ ඇත.  ක්‍රි.ව. 1200 පමණ සිට 1532 හි සිදු වූ ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණය වනතුරු සිදු වූ තෝරාගත් විශේෂයන් ජනනය, විවිධාකාරයේ ගිනි පිග් විශේෂ බිහි වීමට හේතු වී ඇත. සමහර නව විශේෂ සඳහා ද පදනම් වී ඇත්තේ ඔවුන්ය. ගිනි පිග් එම කලාපයේ ආහාර මූලාශ්‍රයක් ලෙස තවමත් පවතී. මොවුහු අන්දීස් කඳුවැටි ආශ්‍රිතව ගෘහාශ්‍රිතව වාසය කරන අතර නිවැසියන් ආහාරයට ගෙන ඉවත දමන එළවළු කොටස්වලින් යැපෙති. ගිනි පිග් සතුන් සම්බන්ධ වන ගැමි සම්ප්‍රදායන් ද බොහෝය. ඔවුහු තෑගි වශයෙන් හුවමාරු වන අතර සමාජ ආගමික උත්සවවල දී යොදා ගනු ලබති. එසේම ව්‍යවහාරයේදී ඔවුහු උපමා රූපක ලෙසද නිතරම යොදා ගනු ලබති. ඔවුන්ව පාරම්පරික වෛද්‍යය ක්‍රමයේදී [[කහ උණ]],[[රක්තවාතය]], [[සන්ධි ප්‍රදාහය]] හා [[උණ සන්නිපාතය]] වැනි රෝග හඳුනා ගැනීමට දේශීය වෛද්‍යයවරයන් විසින් යොදා ගනී. ඔවුන්ව රෝගින්ගේ සිරුරේ ඇතිල්ලීමට යොදා ගනු ලබන්නේ අද්භූත මාධ්‍යයක් ලෙස සලකායි.කලු ගිනි පිග් සතුන් මේ සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රයෝජනවත් ලෙස සැලකෙයි. සමහර විට රෝගය සුව වී ඇත්දැයි බැලීමට මෙම සතුන් කපා ඔවුන්ගේ බඩවැල් පරීක්ෂා කිරීම සිදු කරයි. මෙවැනි ක්‍රම බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය නොමැති හා එය නොපිළිගන්නා අන්දීස් ප්‍රදේශ වල සුලභව භාවිතා වේ.

ස්පාඤ්ඤ, ලන්දේසි හා ඉංග්‍රීසි වෙ‍ළෙඳුන් ගිනී පිග් සතුන් යුරෝපයට ගෙන ආ අතර මෙම සතුන් විදේශීය සුරතල් සතුන් ලෙස ඉහල පැළැන්තිය අතර හා රාජකීයන් ([[1 වෙනි එළිසබෙත් රැජන]] ද ඇතුලුව) අතර ඉක්මනින් ජනප්‍රිය විය. ගිනී පිග් සතුන් ගැන දැනට හඳුනාගත් පැරණිම ලියවිල්ල වාර්තා වන්නේ 1947 නි. ඒ සැන් ඩොමින්ගෝවල ඇති සතෙකු ගැන විස්තරයකිනි. මීට හේතුව කේවී සතුන් හිපැනියෝලා දූපත්වලට ආගන්තුක වීමයි. මුලින් විශ්වාස කරන ලද්දේ මෙම සතුන් ස්පාඤ්ඤ සංචාරකයන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද බවයි. කෙසේ වුවත් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත්වල මෑතක සිදු කරන ලද කැණීම්වලට අනුව මොවුන් සෙරමික් භාණ්ඩ තනන උයන් පල්ලන් විසින් මීට වසර 2500 කට පමණ පෙර දකුණු ඇමරිකාවෙන් [[කැරීබියන් දූපත්]]වලට හඳුන්වා දෙනු ලැබැ ඇතැ යි සැලකේ.

== නම ==
මෙම විශේෂයේ විද්‍යාත්මක නාමය cavia porcellus වේ. Porcellus යන්නෙහි අදහස ලතින් භාෂාවෙන් පුංචි ඌරා යන්න ය. cavia යන්න [[නව ලතින් භාෂාව|නව ලතින් භාෂාවෙන්]] යෙදේ. එය පැමිණ ඇත්තේ වරක ප්‍රංශ ගිනියාවේ විසූ ගෝත්‍රිකයන් කොටසක් වූ ගලිබි ජාතිකයන් මෙම සතුන් හැඳින්වූ cabiai යන නමිනි. එය [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවේ]] savia සහ එයට එක් වී ඇති [[ටුපියානු භාෂාව|ටුපියානු භාෂාවේ]] sauja (මීයා) ඇසුරෙන් බිඳී ආ වචනයක් විය හැකිය. මොවුන්ට [[කියුචුවා භාෂාව|කියුචුවා භාෂාවෙන්]] (දකුණු ඇමරිකානු ප්‍රාදේශීය භාෂාවකි) quvi හා jaca යන්නද [[ඉක්වදෝරය]], [[පේරු]] සහ [[බොලිවියා]] යන රටවල ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් cuy හා cuyo යන්නද ව්‍යවහාර වෙයි.
මොවුන් ඇති කරන්නන් විසින් මොවුන්ට කේවි යන නමද විද්‍යාත්මක සහ විද්‍යාගාර කටයුතුවල දී සාමාන්‍යය නම වන ගිනී පිග් යන නම ද භාවිතා කරනු ලබයි.

මොවුන්ට පිග් යන නම භාවිතා වීමට පටන් ගත් හේතුව පැහැදිලි නැත. මොවුන්ගේ වැඩීම ඌරන්ට සමානය. මොවුහු සිරුරට සාපේක්ෂව විශාල හිසක්, මහත ගෙලක්, රවුම් තට්ටම් සහ වලිගයක් නොමැතිව වැඩෙති. මොවුන් නඟන සමහර ශබ්ද ඌරන් නගන ශබ්දවලට සමාන වන අතර ආහාර ගැනීමට මොවුහු විශාල කාලයක් වැය කරති. කුඩා කූඩු තුළ විශාල කාලයක් සිටීමේ හැකියාව ඇති මොවුහු එම නිසා පහසුවෙන්ම [[යුරෝපය|යුරෝපයට]] නැව් මගින් ප්‍රවාහනය කරනු ලබති.

බොහෝ යුරෝපියානු භාෂාවල මෙම සතුන්ගේ නමට ඌරා යන ප්‍රත්‍ය යෙදෙයි. [[ජර්මානු භාෂාව|ජර්මානු භාෂාවෙන්]] කුඩා මුහුදු ඌරු පැටියා යන අදහස ඇති Meerschweinchen යන්න ව්‍යවහාර වේ. එය [[පෝලන්ත භාෂාව|පෝලන්ත භාෂාවට]]  świnka  moska ද [[රුසියානු භාෂාව|රුසියානු භාෂාවට]]  морская свинка (~ මොර්ස්කායා ස්වීන්කා) ලෙස ද [[හන්ගේරියානු භාෂාව|හන්ගේරියානු භාෂාවට]]  tengerimalac ලෙසද පරිවර්තනය වී භාවිතා වේ. මෙම නමේ නියම අදහස [[මධ්‍යයම උසස් ජර්මානු භාෂාව|මධ්‍යයම උසස් ජර්මානු භාෂාවෙන්]] ඩොල්ෆින් යන්නය. මොවුන් නඟන සමහර ශබ්ද ඩොල්ෆින් සතුන් නගන ශබ්දවලට සමාන වේ යන අදහස ඇතුව එය භාවිතා කර ඇත. මොවුන්ට [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ භාෂාවෙන්]] Cochon d'Inde හා cobaye ලෙසද [[ලන්දේසි භාෂාව|ලන්දේසි භාෂාවෙන්]]  Guinees biggetje හෝ cavia ලෙස ද [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවෙන්]] cobaia ලෙස ද [[ස්පඤ්ඤ භාෂාව|ස්පඤ්ඤ භාෂාවෙන්]] conejillo de Indias ලෙස ද [[චීන භාෂාව|චීන භාෂාවෙන්]] Holland pigs (荷蘭豬, hélánzhū)  ලෙස ද සහ [[ජපන් භාෂාව|ජපන් භාෂාවෙන්]] モルモット(morumotto) ලෙස ද ව්‍යවහාර වේ.

'ගිනී පිග්' හි 'ගිනියා' යන වචනය ඇති වූයේ කෙසේ ද යන්න පැහැදිලි නැත. එක අදහසක් නම් මුලදී මොවුන් ගිනියාව මාර්ගයෙන් යුරෝපයට ගෙන්වුණු බවත් එම නිසා මිනිසුන් මොවුන් ගිනියාවෙන් ගෙන්වන බවට සිතන්නට පෙළඹුණු බවත්ය. Guinea pig යන වචනය ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ දී බොහෝ දුර ඈත නොදන්නා රටකට බොහෝ විට යෙදේ. එම නිසා මොවුන්ගේ විදේශිකත්වය හැඟවීමට මෙය යොදාගැනුණා විය හැකිය. 

== පරිසරය හා ගති ලක්ෂණ ==

[[File:Nibbles and strips 2.jpg|thumb|&quot;වර්ණ දෙකකින් යුතු ඇබිසීනියානු ගිනී පිග් සතුන් දෙදෙනෙකු&quot;]]
ගිනී පිග් සත්තු රෝඩන්ට් විශේෂය සඳහා විශාලය. බර ග්‍රෑම්  700 ත්  1200 ත් අතරය (රාත්තල්  1.5 ත්  2.5 ත් අතර ) දිග සෙ.මී. 25 ත් 30 ත් අතරය (අඟල් 8 ත් 10ත් අතර). මොවුහු සාමාන්‍යයයෙන් වසර  4 ක් 5 ක් පමණ ජීවත් වෙති. නමුත් සමහර සත්තු වසර 8 ක් පමණ ජීවත් වෙති. මෙතෙක් වැඩිම කාලයක් ජීවත් වූ සතා ලෙස සැලකෙන්නේ 2007 ගිනස් වාර්තා පොතේ සඳහන් අයුරින් වසර 14 ක් සහ මාස 10.5 ක් ජීවත් වූ ගිනි පිග් සතෙකි.

1990  දශකයේ දී, ගිනී පිග් වැනි සතුන් රොඩන්ට් ගණයට අයත් නොවන බවත් වෙනත් ක්ෂීරපායී ගණයක් ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කළ යුතුය යන විද්‍යාත්මක අදහස ඉදිරිපත් විය. මේ නිසා සිදු කරන ලද බහු පරාස නියදි පරීක්ෂණවලට අනුව දැනට ඇති වර්ග කිරීම නිවැරදි බවට ක්ෂීරපායීන් පිළිබඳ ජීව විද්‍යාඥයින් අතර පොදු එකඟතාවක් ගොඩ නැඟී ඇත.

=== ස්වභාවික පුරුදු ===

මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව හමු නොවෙයි. දකුණු ඇමරිකාවෙන් නිතර හමු වන කේවී විශේෂ වන Cavia aperea, Cavia fulgida හා Cavia tschudii ගෙන් මොවුන් පැවතගෙන එතැයි සැලකේ. ගෘහාශ්‍රිතව සිට වනගත වූවා යැයි සැලකෙන Cavia  anolaimae හා Cavia  guianae, වැනි කේවි වර්ග 20 වැනි සියවසේ දී හඳුනාගැනී ඇත. තණබිම්වල දී හමුවන කේවී සත්තු එළදෙනුන් මෙන් [[පරිසර විද්‍යාත්මක නිකේතන]] අත්කර ගෙන සිටිති. ඔවුහු වනයේ දී සමාජශීලීව හා පිරිමි සතෙකු, ගැහැනු සතුන් කිහිප දෙනෙකු සහ කුඩා පැටවුන්ගෙන් සමන්විත කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වෙති. ඔවුහු තණකොල සහ වෙනත් කොල වර්ග ආහාරයට ගනිමින් කණ්ඩායම් වශයෙන් සංක්‍රමණය වන අතර ආහාර සුරක්ෂිත කිරීමක් සිදු නොකරති. ඔවුහු කූඩු හෝ ගුහා තැනීමක් සිදු නොකරති.  බොහෝ විට වෙනත් සතුන් ඉදිකළ ගුහාවල හෝ පරිසරයේ හමුවන විවරවල සෙවණ මොවුහු ලබාගනිති. මොවුහු නිශාචර හැසිරීමක් දක්වති. විලෝපිකයන් විරල සැඳෑ සහ රාත්‍රී කාලවල මොවුහු වැඩි ක්‍රියාශීලී බවක් පෙන්වති.

=== ගෘහාශ්‍රිත පුරුදු ===
[[File:Cat and guinea pigs.jpg|thumb|right|&quot;බළලා මෙම ගිනී පිග් සතුන් දෙදෙනා පිලි ගෙන ඇත. මෙය එක් එක් තනි සත්වයා මත වෙනස් වේ&quot;]]
ගෘහාශ්‍රිත සතුන්, දෙතුන් දෙනෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් වශයෙන් දක්නට ලැබේ. ගැහැනු සතුන්ගෙන් යුතු කණ්ඩායම්, ගැහැනු සතෙකු හා බෙලහීන පිරිමි සතෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් පොදුවේ දක්නට ලැබේ. මෙම සත්තු අනෙක් ගිනී පිග් සතුන් හඳුනාගැනීමට සහ ඔවුන් සමග බැඳීම් ඇති කර ගැනීමට හැකියාවක් දක්වති. පිරිමි සතුන් ඇසුරෙන් කෙරුණු පරීක්ෂණවලින් හෙළි වී ඇත්තේ ඔවුන් එසේ දන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන [[අන්තරාසර්ග ස්නායු ආවේග]] ප්‍රමාණය නොදන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන ප්‍රමාණයට වඩා ඉතා අඩු බවය. පිරිමි සත්තු ද කුඩා කාලයේ දී හඳුන්වා දුන් විට, ඔවුන්ගේ කූඩුවල ප්‍රමාණවත් තරම් ඉඩක් ඇති විට සහ ගැහැනු සතකු නොමැති විට එකට කණ්ඩායම් ගැසීමට පෙළඹෙති. ගෘහාශ්‍රිත ගිනී පිග් සත්තු වෙනස් ජෛව විද්‍යාත්මක හැසිරීමක් පෙන්වති. කෙටි නින්දක් සහිත දිගු ක්‍රියාශීලී පරිච්ඡේද මොවුහු ගත කරති. මොවුහු පැය 24 පුරාම පැතිරුණු අහඹු හැසිරීම් රටාවක් දක්වති. තද ආලෝකයට නිරාවරණය වීමට අකමැතිය. නිතිපතා සිදු කරන චර්යාවන් කිසිවක් නොමැතිය.

හීලෑ සත්තු කූඩු වල ජීවත් වෙති. සතුන් විශාල පිරිසක් අයිති සමහරු මොවුන්ට මුලු කාමරයක්ම වෙන් කර ඇත. කූඩු සඳහා තද වයර් දැල් යොදාගැනේ. මෙම දැල් නිසා සමහර විට සතුන් ආබාධවලට ගොදුරු වන අතර bumblefoot යන ආසාදනයට (පයේ ඇති වන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි) ගොදුරුවීමට ද ඉඩ ඇත. මොවුහු කූඩුවල ඉතා අපිරිසිදුව ජීවත් වෙති. ඔවුහු ආහාර බඳුන්වලට පනින අතර ඇතිරිලිවලට මළ පහ කරති. ඔවුන්ගේ මුත්‍රා කූඩු තුළ කැටි ගැසෙන නිසා ඉවත් කිරීම අපහසු වෙයි. මොවුන්ගේ කූඩු පිරිසිදු කළ පසු සහ කූඩුවෙන් ඉවත් කර නැවත ආපසු දැමූ පසු මොවුහු මුත්‍රා කිරීම මගින් සහ ශරීරයේ යටි කොටස ඇතිල්ලීමෙන් තම බල ප්‍රදේශය ලකුණු කිරීම සිදු කරති.

සාමාන්‍යයයෙන් මෙම සතුන් වෙනත් සත්වයින් සමග එකට ඇති කිරීම අසාර්ථකය. මෙ මගින් ආසාදන පැතිරීම වැඩි විය හැකි අතරම අනික් සතුන් මොවුන් කෙරෙහි ප්‍රචණ්ඩ ලෙස ක්‍රියා කිරීමටද ඉඩ ඇත. විශාල සත්තු, මොවුන් තමන්ගේ ගොදුරු ලෙස හඳුනා ගනිති. හාවුන් සමග මොවුහු තරමක සාර්ථකත්වයක් දක්වති. 

=== හැසිරීම ===
[[File:Three_guinea_pigs_(Cavia_porcellus)_at_Keswick_Public_Library.jpg|thumb|&quot;ගිනී පිග් සතුන්ගේ අන්‍යෝන්‍ය සත්කාරය&quot;]]
ගිනී පිග් සත්තු කෑමවලට ඇති සංකීර්ණ මාවත් සොයා ගැනීමට සමත්කම් දක්වති. ඔවුහු එවැනි මං පෙත් මාස ගණනාවක් මතක තබාගෙන සිටිති. ඔවුන්ගේ ශක්තිමත්ම ගැටලු විසඳීමේ ක්‍රමෝපාය චලන වේ. මොවුන්ට කුඩා බාධක පැනිය හැකි වුවද ඉහල නැඟීමේ දී දුර්වලය. වේගවත්ද නොමැත. මොවුහු පහසුවෙන්ම තිගැස්සෙන අතර එක තැනම ගල් ගැසීම හෝ වේගයෙන් පලා යෑම සිදු කරති. විශාල කණ්ඩායමක් බියට පත් වූ විටක දී නොයෙක් දිශාවලට වේගයෙන් දිව යෑම සිදු කරති. මොවුහු උද්යෝගීමත් වූ විට අහසට කුඩා පිමි පැනීම සිදු කරති. එ මෙන්ම මොවුහු පිහිනීමටද ඉතා සමත්හු ය.

බොහෝ රොඩන්ට් වර්ග මෙන්ම ගිනී පිග් සත්තු ද එකිනෙකා පිරිසිදු කරගන්නා අතර ස්වයං පිරිසිදු කිරීම්ද කර ගනිති. සිය ඇස්වලින් වෑස්සෙන කිරි වැනි ද්‍රවයක් කෙස්වල ඇතිල්ලීමක් මෙහිදී සිදු කරති. පිරිමි සත්තු එකිනෙකා ගේ හිස කෙස් සපා ගැනීම මගින් කණ්ඩායම තුළ තමාගේ ආධිපත්යන පෙන්නුම් කරති. මෙය කන් සපාගැනීමෙන්, නොයෙක් ශබ්ද පිට කිරීමෙන් හා හිසෙන් පහරදීමෙනුත් පෙන්නුම් කරනු ලබයි. 

මොවුන්ගේ දෘෂ්ටිය මිනිසුන්ගේ තරම් ප්‍රබල නොවුණත් අංශක  340 පුඵල් පරාසයක් ගනී. [[ද්විත්ව වර්ණ දෘෂ්ටිය|ද්විත්ව වර්ණ දෘෂ්ටියක්]] මොවුන්ට ඇත.  මොවුන්ට දියුණු ආග්‍රානයක්, ශ්‍රවනයක් සහ සන්වේදනයක් පිහිටා ඇත. කථනය තම වර්ගයා අතර සන්නිවේදනයේ ප්‍රාථමික මාධ්‍යය වේ.

== අභිජනනය ==

[[File:Fat Adie pictures 001.jpg|thumb|right|ගර්භණී සතෙකු ,පැටවුන් තිදෙනෙකු බිහි කිරීමට සතියකට පෙර]]
මොවුන්ට අවුරුද්ද මුළුල්ලේම පැටවුන් බෝ කිරීමේ හැකියාවක් ඇත. වසන්තයේ දී එය උච්චස්ථානයට පත් වෙයි. අවුරුද්දකට 5 වරක් පමණ පැටවුන් බෝ කිරීම සිදු කළ හැකිය. ගර්භණී කාලය සාමාන්‍යයෙන් දින 63-68 ත් අතර කාලයක් පවතී. දිගු කාලය හා පැටවුන්ගේ විශාල භාවය නිසා මව් සතුන් මහත් වී හැඩය වෙනස් වේ. අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂ මෙන් නොව අලුත බිහිවන පැටවු කෙස්,  දත්, නිය සහ භාගික දෘෂ්ටියකින් ද යුක්ත ය. ඔවුහු ඉපදුණු විටම ගමන් කරන අතර මව් කිරි බොන අතර ඝන ආහාරද ගනිති. එක පැටව් ගැසීමකදී පැටවුන් 1-6 ත් අතර ප්‍රමාණයක් උපදින අතර සාමාන්‍යය ප්‍රමාණය 3 කි. මෙතෙක් වාර්තා වී ඇති උපරිම ගණන 17 කි. 

[[File:Guinea baby 1.jpg|thumb| බිහි වී පැය 8 කට පසු පැටවකු]]පැටවුන් කුඩා ගණනක් උපදින විට පැටවුන්ගේ විශාලත්වය වැඩි නිසා [[ප්‍රසූත අපහසුතා]] ඇතිවිය හැකි අතර, පැටවුන් ගණන වැඩි වුවහොත් මළ දරු උපත් සිදුවීමට ඉඩකඩ පවතී. පැටවුන්ගේ බිහිවීම වර්ධනයේ ඉහල අවධියකදී සිදු වන නිසා මවු කිරි හිඟ වීමෙන් පැටවුන් මිය යෑමේ සුළු අවදානමක් ද පවතී. වෙනත් මවුවරු ද කිරි දීමට සහය වෙති. 

පිරිමි සත්තු සති  3-5 ත් අතරත් ගැහැනු සත්තු සති 4 දී පමණත් ලිංගිකව පූර්ණත්වයට පැමිණෙති. ගැහැනු සතුන්ට ප්‍රසූතියකින් පැය 6 ත්  48  ත් අතර කාලයකදී නැවත ගැබ් ගැනීමට හැකි වුවත් එය සෞඛ්‍යාරක්ෂිත නැත. ගර්භණී අවස්ථාවේ ඇති වන [[ධූලකරක්ති අවස්ථාව]] නිසා බොහෝ මව්වරු මරණයට පත් වෙති. මෙය බොහෝ විට උෂ්ණාධික තත්ත්ව නිසා ඇති වෙයි.

== ආහාර ==

[[File:Cavy eating grass.jpg|thumb|right|රිදී ඇගවුටි ගිනී පිග් සතෙකු ආහාර ගනිමින්]]
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික ආහාරය තණකොළ ය. මොවුන්ගේ දත් ආහාර ඇඹරීමට හැකි අයුරින් පිහිටා ඇති අතර ඒවා ජීවිත කාලය පුරාවටම වර්ධනය වේ. ඔවුන්ට අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂවලට වඩා දිග බඩ වැලක් ඇත. මොවුහු තම මළපහද ආහාරයට එක් කර ගනිති. 

මොවුන් අලුත් පිදුරු කෑමට කැමතිය. එයට අමතරව [[ඇල්ෆල්ෆා පැලෑටිය|ඇල්ෆල්ෆා යන පැලෑටියද]] මොවුහු විශාල වශයෙන් කෑමට ප්‍රිය කරති. නමුත් මෙම පැලෑටිය ප්‍රමාණය ඉක්මවා ගැනීම මොවුන්ට ස්ථුල බව සහ මුත්‍රා ගල් ඇති කරවයි. මෙහි ඇති අධික කැල්සියම් ප්‍රමාණය මෙයට හේතුවයි. නමුත් විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රවලට අනුව ඇල්ෆල්ෆා ඔවුන්ට [[ඇමයිනෝ අම්ල]], ‍‍[[ප්‍රෝටීන්]] සහ [[තන්තුමය ආහාර |තන්තු]] සපයන මූලාශ්‍රයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

අනෙක් බොහෝ ක්ෂීරපායීන් මෙන් නොව මෙම සතුන්ට තමන්ට අවශ්‍යය විටමින් c සංෂ්ලේශණය කර ගත නොහැකි අතර එය ආහාර මගින් ලබා ගත යුතු වේ. විටමින් c හිඟ වුවහොත් මොවුන් ශීතාද රෝගයට ගොදුරු විය හැකිය. මොවුන්ට දිනකට විටමින් c මිලි ග්රෑම් 10 ක් පමණ (ගර්භණී නම් 20 ක්) පමණ අවශ්‍යය වන අතර ඒවා නැවුම් [[එළවළු]] සහ [[පලතුරු]] මගින් (ඇපල්, කැරට්, ගෝවා හා නිවිති වැනි ) ලබා ගත හැකිය. මොවුන් සඳහා වන සමබල ආහාර වේලකට [[කැල්සියම්]] [[මැග්නීසියම්]] [[පොස්පරස්]] [[පොටෑසියම්]] සහ [[හයිඩ්‍රජන් අයන]] මෙන්ම  E,A,D  යන විටමින් වර්ගද අවශ්‍යය වේ. සම බර නොවන ආහාරවලින් නොයෙක් සංකූලතා හා ප්‍රසව අපහසුතා ඇති විය හැකිය. ඔවුන්ගේ ආහාර පුරුදු වයස් ගත වූ පසු වෙනස් කළනොහැකි අතර අලුත් ආහාර වර්ග පුරුදු කිරීමට නොහැකිය. අලුත් පිදුරු හා වෙනත් ආහාර කෑමට දීම වඩාත් සුදුසුය. නිරතුරුව ආහාර දීමට පුරුදු වූ සතෙකුට ආහාර නොමැති වුවහොත් ඔවුහු තම කෙස් සැපීම සිදුකරති. මොවුන්ගේ දත් නිරතුරුව වැඩෙන නිසා මොවුහු රෙදි පත්තර කොල, රබර් ප්ලාස්ටික් වැනි දේ ලෑටි ගෑමට පුරුදුව සිටිති. 

කැකිල්ල, bryony,  buttercup,  charlock, deadly  nightshade,  foxglove,  hellebore,  hemlock,  Lily  of  the  Valley,  mayweed,  monkshood,  privet,  ragwort,  rhubarb,  speedwell,  toadflax,  සහ wild  celery වැනි ආහාර,  ලූණු, අයි වී සහ ඕක් කොල වැනි දේ මෙම සතුන්ට විෂ සහිතය.

== සෞඛ්‍යය ==
[[File:mvc-872s.jpg|thumb|වක්‍රගලස්ථම්ත්වය රෝගයෙන් පෙළෙන සතකු ]]
මෙම සතුන් ලක්වන පොදු අසනීප ලෙස ස්වසන රෝග, උදරාබාධ, ශීතාද රෝගය, [[විසර ගෙඩි]] හා උකුණන් සහ දිලීර නිසා ඇති වන රෝග දැක්විය හැකිය.

[[කීඩෑ කුෂ්ඨ]] නිසා කෙස් යාම, සුළු තුවාල හා ඇල්ලීමේදී ඇති වන වේදනාව රෝග ලක්ෂණ ලෙස ඇති විය හැකිය. උකුණන් නිසා ද මෙම සත්තු පීඩා විඳිති. කෙස් යෑම නොයෙක් හෝමෝන විපර්යාස නිසාද ඇතිවිය හැකිය. 

පිදුරු, බට වැනි ආගන්තුක ද්‍රවය ඇසට ඇතුලු වීම නිසා වේගයෙන් ඇසිපිය ගැසීම, ඇසෙන් කඳුලු ගැලීම හා ඇසේ පටලයක් බැඳීම සිදු විය හැකිය. පිදුරු හා දුහුවිලි නිසා කිවිසුම් යෑම ද ඇති විය හැකිය.  අධික ලෙස කිවිසුම් යෑමට බොහෝ විට කාලගුණ වෙනස්වීම් ද බලපායි. මෙය [[නිව්මෝනියාව]] ද විය හැකි අතර එසේ වුවහොත් තත්වය උග්‍ර වීමට ද ඉඩ ඇත.

මොවුන්ගේ ශරීරය තරබාරු නිසා අධික සීතලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් ඇත. සාමාන්‍යය ශරීර උෂ්ණත්වය ෆැරන්හයිට්  101-104 (සෙල්සියස් 38-40) අතර අගයක් ගනී. ඔවුන් අවට ප්‍රශස්ථ වායු උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් 18 ත් 24 ත් වන අතර 32 ට වඩා වැඩි උවහොත් ඔවුන් හයිපර්තර්මියාවට ගොදුරු වී මිය යා හැකිය (මෙය ගර්භනී සතුන්ට අධිකව බලපායි). මොවුහු සුලං සහිත හා නියඟය සහිත පරිසරයටත් ආර්ද්‍රතාව  30%-70% පිටත පරිසරයටත් සුදුසු නො වෙති. 

බොහෝ රෝගවල රෝග ලක්ෂණ රෝගය උත්සන්න වන තුරු පෙන්නුම් නො කරන අතර පෙනිසිලින් වැනි [[ප්‍රතිජීවක ඖෂධ|ප්‍රතිජීවක ඖෂධවලට]] මොවුන් දක්වන අධික සංවේදීතාවය නිසා ප්‍රතිකාර කිරීම අපහසුය. මොවුන්ගේ පාරම්පරික ජානමය රෝගාබාධ ද වාර්තා වී ඇත.

== සුරතලුන් ලෙස ==

[[File:Cavia porcellus 002.jpg|thumb|right|සතකු අල්ලාගෙන]]
මොවුහු මුල සිටම හොඳින් ඇති කෙරුණ හොත් ඇල්ලීමට සහ රැගෙන යාම්වලට කීකරු වෙති. එසේ වූ විටක සපන්නේ හෝ සූරන්නේ කලාතුරකිනි. කුලෑටි සතුන් කොටසක් වන මොවුහු අවස්ථාවක් ලැබුණ ද කූඩුවෙන් මිදී පලා යෑමට උත්සහ නොකරති. එසේ වුවද පුරුදු පරිසරයක නිදහසේ යෑමට සැලසූ විට ඔවුහු නිතරම විමසිල්ලෙන් ගමන් කරති. මොවුහු තම ස්වාමියාට පුරුදු වූ විට ඔහු හෝ ඇය පැමිණෙන විට විසිල් නාදයක් පිට කරති. එමෙන්ම ඔවුහු තමන්ට කෑම ලබා දෙන ප්ලාස්ටික් බඳුන්වල ශබ්දයට හා කෑම තබා ඇති ශීතකරණයේ දොර විවෘත වන ශබ්දයට ද විසිල් නාදයකින් ප්‍රතිචාර දක්වති.

විශේෂිත රෝගී අවස්ථාවකදී හැරුණු විට මෙම සතුන් යුගල් වශයෙන් හෝ කණ්ඩායම් වශයෙන් තැබිය යුතුය. තනිවම සිටීම නිසා මොවුන් [[මානසික ආතතිය|මානසික ආතතියට]] සහ [[විශාදය|විශාදයට]] ගොදුරු විය හැකිය. පිරිමි සත්තු වුවද කුඩා කල සිටම එකට තැබුණ හොත් හොඳින් කණ්ඩායම් ලෙස ක්‍රියා කරති. ඔවුන් විරසක වන්නේ සම්පත් හිඟ වුවහොත් පමණි.

ගෘහාශ්‍රිත සතුන් විවිධ විශේෂවලින් ඇත. ඒ යුරෝපයට හා ඇමරිකාවට හඳුන්වා දුන් පසු සිදු වූ වර්ධනයන්ය. මොවුහු කෙස් සහ වර්ණ සංයෝජනයන් ගෙන් වෙනස්කම් දක්වති. ඉංග්‍රීසි ශෝතයර්, ඇබිසිනියන්, පෙරුවියන්, ශෙල්ටී, ටෙක්ස්සෙල් යනු සාප්පුවලින් මිලදී ගැනීමට ඇති ජනප්‍රිය වර්ග කීපයකි.

== සංස්කෘතික හා මාධ්‍ය බලපෑම==
[[File:Rene_the_long-haired_Satin_Peruvian_Guinea_pig.jpg|thumb|right|එළ නිල් පාට, තැඹිලි සහ සුදු සැටින් පේරු ගිනී පිග් සතෙකු(දිග ලොම් සහිත )]]
මිනිසුන්ගේ ගෘහ ජීවිතයේදී මොවුන් දක්වන ජනප්‍රිය භාවය නිසා මොවුහු සංස්කෘතියට සහ මාධ්‍යයටද එකතු වී ඇත.  මොවුන් සිටින සාහිත්ය කෘති කිහිපයක් නම් Beatrix Potter ගේ  The Fairy Caravan හා Michael Bond ගේ  Olga da Polga  series  for children, C. S. Lewis ගේ  The Magician's Nephew හා The Chronicles of Narnia  series,  Ellis Parker ගේ ButlerPigs Is Pigs හා David Gerrold ගේ  The Trouble with Tribbles වේ. 

එමෙන්ම  Shredderman Rules, Dr. Dolittle, Nick Jr. ගේ Wonder Pets හා Walt Disney Picturesල ගේ  G-Force යන චිත්‍රපටහී දී මොවුහු චරිත නිරූපනය කරති. ගිනී පිග් සතුන් විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණවලට යොදා ගැනීම  17 වන සියවස දක්වා ඈතට දිව යයි. එහිදී මාකෙලෝ මැල්පිගි හා කාලෝ ෆ්රැකස්සාටි යන විද්‍යාඥයෝ දෙපල මෙම සතුන් යොදාගෙන ජෛව විජ්ජේදනයක් සිදු කර ඇත. 1980 දී [[අන්තෝනියෝ ලැවොයිසියර්]] තම කැලරිමීටර් පරීක්ෂණයට මෙම සතුන් යොදාගෙන ඇත. 19 වන සියවසේදී සොයා ගැනුණු [[රෝග පිළිබඳ විෂ බීජ න්‍යාය]] පිළිබඳ පර්යේෂණවලටද යොදාගනු ලැබුවේ මෙම සතුන්ය. මෙම සත්තු කිහිප විටක දී අභ්‍යයවකාශයටද යවනු ලැබැ ඇත.

Guinea pig යන ඉංග්‍රීසි වචනය ඕනෑම පර්යේෂණයක් සඳහා උපමා රූපකයක් වශයෙන් යෙදේ.

== විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ==

[[File:USDA-ARS Guinea Pig.jpg|thumb|ගිනී පිග් සතෙකු පරීක්ෂා කරන සත්ව විද්‍යාඥයෙක්]]
මෙම සත්තු 20 වැනි සියවස අග භාගය වනතෙක්ම ජනප්‍රිය විද්‍යාගාර සතුන් කොටසක් වූහ. 1960 දශකයේදී එක්සත් ජනපදයේ පමණක් වාර්ශිකව මෙම සත්තු මිලියන  2.5 ක්  පරීක්ෂණවලට ලක් කෙරී ඇත. එම ප්‍රමාණය 1990 දශකය මැද දී 375,000 ක් දක්වා අඩුවූ අතර දැන් එම ප්‍රමාණය පර්යේෂණ වලට ලක් කරන මුඵ සත්තු ප්‍රමාණයෙන්  2% කි. 20 වැනි සියවස මැද භාගයේ සිට මොවුන් වෙනුවට මීයන් යොදා ගැනීම ආරම්භ විණි. 

මොවුහු තවමත් ක්ෂය රෝගය සහ ශීතාද රෝගය ආශ්‍රිත පරීක්ෂණ සඳහා යොදා ගැනෙති. මොවුන් සතුව අසාමාන්‍යය [[ඉන්සියුලින්]] විකෘතියක් පවතී.  මෙය ප්‍රති ඉන්සියුලින් [[ප්‍රති දේහ]] නිපදවීමට යොදාගනිති.

ලොම් රහිත ගිනී පිග් විශේෂ 1980 දශකයේ සිට චර්ම රෝග පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගැනෙති. සමහර ලොම් රහිත විශේෂ සුරතලුන් ලෙස ඇති කරනු ලබන අතර මොවුහු ස්කිනිපිග් ලෙස හැඳින්වෙති.

== ආහාර ==

මෙම සතුන් මුලින් ම ආහාර සඳහා ඇති කර ඇත්තේ අන්දීස් කඳු වැටිවලය. ඔවුහු අන්දීස් ප්‍රදේශවාසීන් විසින් සාම්ප්‍රදානුකූලව විශේෂ උත්සව අවස්ථා සඳහා වෙන් කර ගනු ලැබැ සිටි සතුන් කොටසකි. නමුත්  1960 දශකයේ සිට සාමාන්‍යය මිනිස් පාරිභෝජනයට ගෙන ඇත. එය පේරු රාජ්‍යයයේ සහ බොලිවියාවේ ආහාරවල ප්‍රධාන අංගයකි. ඉක්වදෝරයේ සමහර ප්‍රදේශවල සහ කොලොම්බියාවේ ද මෙය ආහාරයට ගැනේ. මොවුන් සඳහා වැය වන්නේ කුඩා ඉඩ ප්‍රමාණයක් වීමත් ගමේ මෙන්ම නගරයේත් ඇති කළ හැකි වීමත් නිසා සාම්ප්‍රදායික ආහාර වන ගව මස් හා සූකර මස්වලට වඩා මේවා ලාබදායී වී ඇත. මෙම සතුන් ගමේ සහ නගරයේ වෙළෙඳසැල්වලින් මිලදී ගත හැකිය. මේවා ‍ප්‍රෝටීන් අධික සහ මේදය හා කොලෙස්ට්‍රෝල් අඩු ආහාරයකි. හා මස් සහ කුකුළු මස්වලට සමානය. මේවා බැද, තම්බා හෝ කර කර ආහාරයට ගත් හැකි අතර ඉක්වදෝරයේ දී සුප් සෑදීමටද යොදා ගැනේ.
=== දකුණු ඇමරිකාව ===
පේරුහි මිනිස්සු වර්ෂයකට මෙම සතුන් මිලියන 65 ක් පමණ ආහාරයට ගනිති. මෙම සත්තු පේරු හීදී තවමත් වැදගත් ආගමික කටයුතුවලදී පාවිච්චි වෙති. මෙයට අමතරව පේරුවේ සහ ඉක්වදෝරයේ නොයෙකුත් උත්සව අවස්ථා සඳහා මෙම සත්තු භාවිතා වෙති. ඇතැම් විටක දී ඔවුහු මොවුන්ට විවිධ ඇඳුම් අන්දා තරඟ සඳහා යොදා ගනිති.

නිව්යෝක් නගරයේ සිටින අන්දීස් සංක්‍රමණිකයෝ මොවුන් ඇති කර මස් සඳහා විකිණීම සිදු කරති. පේරු පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාල විසින් 1960 දශකයේ පටන් වඩා විශාල ගිනී පිග් විශේෂ බිහි කිරීමට පර්යේෂණ පැවැත්වෙයි. මෙයට සමාන්තරව විශ්වවිද්‍යාල විසින් මොවුන් බිහි කිරීමේ ක්‍රමවේද වෙනස්කිරීමට පර්යේෂණ පවත්වනු ලැබ ඇත. 1990 හා 2000 දශකවලදී මෙම විශ්වවිද්‍යාල විසින් වඩා විශාල සතුන් යුරෝපයට, එක්සත් ජනපදයට සහ ජපානයට අපනයනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.

=== උප සහරා අප්‍රිකාව ===
බටහිර අප්‍රිකාවේ මෙම සතුන් ප්‍රචලිත කිරීමේ උත්සාහයන් ගෙන ඇත. මෙම සතුන් අප්‍රිකාවට හඳුන්වාදුන් කාලය සහ වර්ෂය තහවුරු වී නොමැත. කැමරූන් රාජ්‍යයේ මෙම සතුන් විශාල ලෙස පැතිරී ඇත.  කොන්ගෝ ජනරජයේ දී මෙම සතුන් අර්ධනාගරික ප්‍රදේශවල මෙන්ම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ද [[ටැන්සානියාව|ටැන්සානියාවේ]] දී ද මෙම සතුන් හමුවේ. 

=== අනෙත් බටහිර රටවල ===
මේ හැරුණු විට මස් පිණිස ගිනි පිග් සතුන් ආහාරයට ගැනීම අනෙක් යුරෝපානු රටවල්වල සංස්කෘතිකමය වශයෙන් තහනම් මාතෘකාවකි.

{{Caviidae nav}}
{{Meat}}
{{portalbar|Mammals|Animals|Biology}}
{{Taxonbar|from=Q79803}}
{{Authority control}}</text>
      <sha1>hg5yjq3owmxcevpauu3fb1naez882e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජෛව ස්කන්ධ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39536</id>
    <revision>
      <id>801749</id>
      <parentid>469301</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>801749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4826" sha1="4hhu4mfee89m2oa3dsrddizb5bfncml" xml:space="preserve">[[File:Špalek na štípání.jpg|thumb|දැව එදිනෙදා භාවිතයට ගන්නා ජෛව ස්කන්ධ ප්‍රභවයකි.]]
ජෛව ස්කන්ධ යනු නූතනයේ ජීවත් වු ජීවින්ගෙන් ව්‍යුත්පන්න වු ද්‍රව්‍යයකි. මෙයට ශාක, සතුන් හා ඔවුන්ගේ අතුරුඵල ඇතුළත් වෙයි. උදාහරණ ලෙස පොහොර, ගෙවතු අපද්‍රව්‍ය හා බෝග අවශේෂ යන සියල්ල ජෛව ස්කන්ධ ප්‍රභව වෙයි. එය පෙට්‍රෝලියම්, ගල් අඟුරු හා න්‍යෂ්ටික ඉන්ධන වැනි අනෙකුත් ස්වාභාවික සම්පත් ‍මෙන් නොව පුනර්ජනනය කළ හැකි ශක්ති ප්‍රභවයක් වන අතර කාබන් චක්‍රය මත පදනම් වෙයි. 

සත්ත්ව අපද්‍රව්‍ය විනාශ කළ නොහැකි හා වැළැක්විය නොහැකි දූෂකයක් වන අතර එය කර්මාන්ත ප්‍රමාණයේ ගොවිතැන් වල සිටිනා සතුන් මගින් මූලිකව නිෂ්පාදනය වෙයි. වොෂින්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන් විසින් පොහොර ජෛව ස්කන්ධ බවට හැරවීමට ක්‍රමයක් සොයා ගෙන ඇත. 2008 අප්‍රේල් මාසයේ දී රූපණ තාක්ෂණයේ සහය ද සමග අතිශය දරුණු ලෙස මිශ්‍ර කිරීම තුළින් ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ට අතිරේක ශක්තිය බවට හැරවීමට සහය දිය හැකි බව නිරීක්ෂණය විය. එමගින් ගොවීන්ට ඔවුන්ගේ අපද්‍රව්‍ය ලෙහෙසියෙන්ම කළමණාකරණයට හා ඒවා ශක්තිය බවට හැරවීමට ක්‍රමයක් ඇති විය. විශේෂයෙන්ම ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදන සදහා වැවුණු කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ද ඇත. ඒවාට මූලිකවම එක්සත් ජනපදයේ ඉරිඟු, ස්විච්ග්‍රාස් හා සෝයා බෝංචි ; යුරෝපයේ රේප්සීඩ්, තිරිඟු හා බීට් ; බ්‍රසීලයේ ; ගිනිකොණ දිග ආසියාවේ පාම් තෙල් හා මිස්කැන්තස් ; චීනයේ බඩ ඉරිඟු හා මඤ්ඤෝක්කා හා ඉන්දියාවේ ජැත්‍රෝපා ඇතුළත් වෙයි. කංසා ද ජෛව ඉන්ධනයක් ලෙස කටයුතු කරන බවට තහවුරු වී ඇත. කර්මාන්ත, කෘෂිකර්මය, වනාන්තර හා ගෘහස්ථ කටයුතු වල ජෛව ජීර්ණය විය හැකි අපද්‍රව්‍ය ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදනය සදහා යොදා ගත හැකිවෙයි. එය ජීව වායු නිපදවීම සදහා නිර්වායු ජීර්ණය භාවිතයෙන් හෝ දියුණු පරම්පරාවේ ජෛව ඉන්ධන භාවිතයෙන් සිදු කළ හැක. උදාහරණ වලට පිදුරු, ලී, පොහොර, සහල් පොතු, මළ ද්‍රව්‍ය හා ආහාර අපද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වෙයි. එමනිසා ජෛව ස්කන්ධ ඉන්ධන භාවිතය අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ භාවිතයට මෙන්ම ඉන්ධන සුරක්ෂිත බවට හා දේශ ගුණික වෙනස්වීම් වැළැක්වීමට සහය ලබාදෙයි. එනමුත් වෙන්වෙන් ගත් කළ‍මෙම ප්‍රශ්න සදහා ඒවා විස්තර සහිත විසදුමක් නොවේ.

== අමතර අවධානයට ==
*[[Biotic material]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

[[Category:Biomass| ]]</text>
      <sha1>4hhu4mfee89m2oa3dsrddizb5bfncml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එස්‌. මහින්ද හිමි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45054</id>
    <revision>
      <id>801781</id>
      <parentid>719799</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T05:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* බෞද්ධ භික්ෂුභාවය සහ ලංකාවේ ජීවිතය */ Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18589" sha1="ndeqgpsbths6bbwrwi41it0kh73vhhd" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name        = පූජ්‍ය ඇස්. මහින්ද හිමි 
| image       = Venerable Tibet Sikkim Mahinda Thera (c.1901-1951).jpg
| caption     = 
| birth_name  = පෙම්පා ටෙන්ඩුපි සර්කි චෙරින්
| birth_date  = 1901 
| birth_place = [[ගංටොක්]], [[සිකිම්]] 
| death_date  = {{death date and age|1951|03|16|1901|01|01}} 
| death_place = [[ලංකාව|ලංකාවේ]], [[පානදුර|පානදුරේ]], [[මහ බෙල්ලන]]
| death_cause = 
| resting_place_coordinates = 
| residence   = [[ලංකාව]]
| ethnicity   = [[සිකිමියානු]]
| other_names = සිකිම් මහින්ද හිමි, &lt;br /&gt;ටිබෙට් ජාතික ඇස්. මහින්ද හිමි 
| known_for   = [[කවියා]],&lt;br /&gt;[[ගත් කතු වර]],&lt;br /&gt;[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් අරගලය|ශ්‍රී ලාංකික නිදහස් ව්‍යාපාරය]]
| education   = විද්‍යෝදය පිරිවෙන, [[මරදාන]] 
| notable_works = නිදහසේ දැහැන, &lt;br /&gt;නිදහසේ මන්ත්‍රය, &lt;br /&gt;ලංකා මාතා, &lt;br /&gt;ජාතික තොටිල්ල, &lt;br /&gt;අද ලක් මාතාවගේ පුතු, &lt;br /&gt;නිදහස, &lt;br /&gt;විදේශිකයෙකුගෙන් ලක් මවට නමස්කාරයක්, &lt;br /&gt;සිංහල ජාතිය
| religion    = [[ථේරවාද බුද්ධාගම|බෞද්ධ]]
| signature   = 
}}

'''ඇස්. මහින්ද හිමි''' හෝ '''ටිබෙට් ජාතික ඇස්. මහින්ද හිමි''' ලෙසින් සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වෙන, '''සිකිම් මහින්ද හිමි''' යනු, [[සිකිම්]] රාජ්‍යයේ උපත ලබා [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවට]] සංක්‍රමණය වී මහණවූ බෞද්ධ භික්ෂුවකි. උන්වහන්සේ, කවියෙකු සහ ගත් කතු වරයෙකු වන අතර, සිංහල ජාතික වයාපාරයට සම්බන්ධ වී කටයුතු කර ඇත. උන්වහන්සේ පැමිණ ඇත්තේ සිකිම් වෙතින් වුවද, තමන්  [[ටිබෙටය|ටිබෙට් ජාතික]] යැයි එතුමන් විසින් පවසන්නට ඇත්තේ, බොහෝ විට ලංකාවේ ටිබෙටය බෙහෙවින් ජනප්‍රියව පැවති නිසා වන්නට ඇත. 

තරුණ වියෙහි ලංකාවට (වර්තමානයෙහි  [[ශ්‍රී ලංකාව]]) පැමිණි මහින්ද හිමි බෞද්ධ භික්ෂුවක් ලෙසින් පැවිදි බව ලැබීය. [[සිංහල භාෂාව]] ඉගෙනගත් උන්වහන්සේ, කවියෙකු වී, ඔවුන්ගේ නිදහස වෙනුවෙන් සටන් කරන මෙන් ලාංකිකයන් පොළඹවමින්, ස්වදේශාලය ඔවුන් සිත් වල කාවද්දමින් සාහිත්‍ය කෘතීන් කිහිපයක් බිහි කලේය. උන්වහන්සේ වර්තමානයෙහි ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෙක් ලෙසින් සැලකෙයි.

==මුල් දිවිය==

මධ්‍යම ආසියාවේ හිමාලය කදු  වැටියේ  සීකිම් (SIKKIM) දේශයට උතුරු සීමාවේ ටිබෙටය නම් බෞද්ධ දේශයේ 1901 ජන්ම ලාභය ලද  මහින්ද හිමියන්ට දෙමාපියන් විසින් එස්‌. කේ. තෂිනම්ගල් ලෙස නම් තබන ලදී. එතුමාගේ පවුල ජීවත්වූයේ සිකිම් හී අගනුවර වන  [[ගංටොක්]] නුවරය . කුඩා  අවධියේම දෙමාපියන් අහිමි වූ තෂිනම්ගසල්ට සොහොයුරන් තිදෙනකු වූ බවට තොරතුරු හමු වේ.  ඒ අතර තුන්වන සොයුරු සීකිම් පුණ්‌නජි හිමි නමින් පැවිදිව සිටි අතර කුඩා තෂිනම්ගසල්  හට රැකවරණ සැපයූයේ උන්වහන්සේය. වැඩිමල් සොහොයුරා [[කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලය|කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලයෙහි]] ටිබෙට්‌  භාෂාව පිළිබඳව කථිකාචාර්යවරයකු ලෙස කීර්තිමත් සේවයක්‌ කළ අයෙකි. දෙවැනි සොයුරා  ටිබෙට්‌ රජුගේ අගමැති ලෙස රාජ්‍ය පාලනයට සම්බන්ධ වී තිබේ.

සීකිම් පූණ්‌නජි හිමිගේ මිත්‍රයෙකු වූ ජර්මන් ජාතික ඥනාතිලෝක හිමිගේ අවශ්‍යතාව  මත සීකිම් පූණ්‌නජි හිමියන්ට ද ලංකාවට වැඩම කිරීමට සිදුවිය. එසේ සීකිම් පුණ්‌නජි  හිමියන් හා ජර්මන් ජාතික ඥනාතිලෝක හිමියන් සමගින් කුඩා තෂිනම්ගසල්ට ද ලංකාවට  පැමිණීමට සිදුවිය. ඒ 1912 වර්ෂයේය. කුඩා තෂිනම්ගසල් ලංකාවට පැමිණීම සිදුවූයේ ඒ  අයුරිනි. දොඩම්දූවේ පොල්ගස්‌දූව ආරාමය මෙම තිදෙනාගේම වාසස්‌ථානය විය. පසුව  අධ්‍යාපනය ලැබීමට පුණ්‌නජි හිමියන් සමගින් මරදාන මාලිගාකන්ද විෙද්‍යාදය පිරිවෙනට  ගිය තෂිනම්ගසල් එහිදී සිංහල, පාලි, සංස්‌කෘත ආදි භාෂාද බුදුදහම හා නක්‍ෂත්‍රය වැනි  විෂයන් ද ඉගෙන ගත්තේය. පසුව දොඩංදූව ශෛලබිම්බාරාමයේදී තෂිනම්ගසල් පැවිදි භාවයට  පත්වන්නේ ටිබෙට්‌ එස්‌. මහින්ද හිමි නමිනි. ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකායට අයත්  රත්ගම සිරි චූලසුමන හිමියන්ගේ ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස උන්වහන්සේ එදා පැවිදිව දොඩංදූවේ වාසය  කරන අතර තම සද්ධිවිහාරික දොඩංදූවේ ජිනරතන හිමියන්ගේ ඇසුරින් තම සහජ කවිත්වය ඔප්නංවා  ගත්තේය. ටිබෙට්‌ එස්‌. මහින්ද හිමියන් මහා කවියකු බවට පත්කරන ලද්දේ දොඩංදූවේ ජිනරතන  හිමියන්ගේ ගුරු හරුකම් මගිනි. ජිනරතන හිමියන් අප්‍රකට වුවත් දක්‍ෂ කවියෙකි.&lt;ref name=&quot;childhood&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පුවත්|url=http://www.dailynews.lk/2009/05/20/fea30.asp|title=කර්ටන් ඕපන්ස් ඔන් වෙන් ටිබෙට් එස් මහින්දස් චයිල්ඩ්හුඩ්|last=එදිරිසිංහ|first=පද්මා|date=20 මැයි 2009|work=ඩේලි නිව්ස්|accessdate=29 ජනවාරි 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;book&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=ආරියරත්න|first=සුනිල්|title=පූජිත ජීවිත|publisher=ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික, අධ්‍යාපන සහ ප්‍රවෘත්ති අමාත්‍යාංශය|year=1989|pages=155–160|language=සිංහල}}&lt;/ref&gt;

==බෞද්ධ භික්ෂුභාවය සහ ලංකාවේ ජීවිතය ==
දකුණු [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව |ලංකාවේ]], [[පොල්ගස්දූව|පොල්ගස්දූවේ]] පන්සලක නවාතැන් ගත් සොහොයුරෝ දෙදෙන ඥානාලෝක නමැති භික්ෂුවක් යටතේ බුද්ධාගම උගත් හ. ඉන්පසු උන්වහන්සේ  [[මරදාන|මරදානේ]], [[විද්‍යෝදය පිරිවෙන]] වෙත යැවුණු අතර ඉංග්‍රීසි උගැන්ම සඳහා පාසලකට ඇතුළු කරන ලද හ. ඉන් අනතුරුව, පොල්ගස්දූවේ පන්සල වෙත යළි පැමිණි උන්වහන්සේ, [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] සහ [[පාලි]] භාෂා උගත් හ. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; [[පළමුවන ලෝක යුද්ධය]] ඇරඹෙත්ම, ජර්මන් ජාතිකයකු වූ, උන්වහන්සේගේ උපාධ්‍ය ඥානාලෝක හිමියෝ, අත්අඩංගුවට පත් වූ හ. මෙම කාලය වන විට උන්වහන්සේගේ සොහොයුරු සිකිම් පුන්නජි හිමියන් අපවත්ව සිටි බවක් පෙනෙන අතර,&lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; රජය විසින් මහින්ද හිමියෝ දෙවරක් සිර අඩස්සියේ ලනු ලැබූ හ.&lt;ref name=&quot;budusarana&quot; /&gt;

උන්වහන්සේ පසු කලෙක සිකිම් මහින්ද ලෙසින්  [[අමරපුර නිකාය|අමරපුර නිකායේ]] පැවිදි බව ලැබූ මුත් එස්. මහින්ද (ඇස්. මහින්ද) ලෙසින් සිය නම භාවිතා කළ සේක. ටිබෙට්‌ එස්‌. මහින්ද හිමියෝ ප්‍රාචීන මධ්‍යම විභාගයන් ද සමත් වී ඇත. 1930 ජුනි 16 දින පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පරිවේනාධිපති ලුණුපොකුණේ ශ්‍රී ධම්මානන්ද නාහිමි වෙතින් සියම් මහා නිකායේ පැවිදි භාවය ලබාගත් හ. තමන් වහන්සේ [[ටිබෙටය|ටිබෙට් ජාතිකයකු]] ලෙසින් හඳුන්වාගන්නට ඇත්තේ, එම රට ආසියාවේ ප්‍රමුඛ බෞද්ධ රටක් ලෙස එ කල ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධව පැවතීම නිසා විය හැක. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; 1934 සිට 1936 දක්වා එස්. මහින්ද හිමියෝ [[ආනන්ද විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ, ආනන්ද විද්‍යාලයේ]] ගුරුවරුයෙකුව සේවය කළහ.&lt;ref name=&quot;Nalanda College Buddhist Association&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පුවත්|url=http://ncba.nalanda.sch.lk/?page_id=76|title=රිලිජස් ඉන්ස්ට්‍රක්ටර්ස් |date= |work=නාලන්දා විද්‍යාල බෞද්ධ සංගමය - NCBA|accessdate=7 අගෝස්තු 2012}}&lt;/ref&gt;

== සාහිත්‍යමය කර්තව්‍යයන් සහ ජාතිකවාදය == 

ඇස්. මහින්ද හිමියන් ඉතා ඉක්මණින් සිංහල භාෂාව පිළිබඳ නිපුණතාවය ලබාගත් අතර කවියෙකු මෙන්ම කතුවරයෙකු ලෙසද සිය ස්ථාවරත්වය ගොඩ නගා ගත්තේය. උන්වහන්සේ පොත් 40කටත් වඩා රචනා කර ඇති අතර ඉන් බොහොමයක්ම දේශානුරාගය වඩවන ඒවා විය. මහින්ද හිමියන්ගේ පළමු පොත  '&lt;nowiki/&gt;'''ඔවා මුතු දම''' වන අතර අවසන් පොත ලෙස '&lt;nowiki/&gt;'''ශ්‍රී පාද'&lt;nowiki/&gt;''' විශ්වාස කෙරෙයි. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; උන්වහන්සේ බොහෝවිට ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත ශ්‍රී විභූතිය සහ වර්තමාන ජනයාගේ දුර්වලකම් වෙත අවධානය යොමු කරමින් ඔවුන් නිදහස උදෙසා වැඩ කිරීමට පෙළඹවීම කෙරෙහි සිය අවධානය යොමු කළේය. මහින්ද හිමියන් ළමා පොත් කිහිපයක්ද රචනා කර ඇත. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Herath|first=R. B.|title=Sri Lankan Ethnic Crisis: Towards a Resolution|publisher=Trafford Publishing|year=2002|pages=101|isbn=978-1-55369-793-0|url=http://books.google.lk/books?id=Aqcqn6M18TwC&amp;pg=PA101#v=onepage&amp;q=&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;budusarana&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lakehouse.lk/budusarana/2006/09/14/Budu15.pdf|title=Ven. S. Mahinda Patriot of Literary Fame|last=Gunatilaka |first=Kumudu |date=14 September 2006|work=Budusarana|accessdate=29 January 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt;'''ඇස්. මහින්ද  හිමියන්ගේ ප්‍රසිද්ධ කෘති ''' &lt;ref name=&quot;observer&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sundayobserver.lk/2008/05/25/jun03.asp|title=S. Mahinda Thera: Poet and freedom fighter |date=25 May 2008 |work=Sunday Observer|accessdate=29 January 2010}}&lt;/ref&gt;

*''නිදහසේ දැහැන''
*''නිදහසේ මන්ත්‍රය''
*''ජාතික තොටිල්ල''
*''අද ලක් මවගේ පුත්තු''
*''විදේශිකයකුගෙන් ලක් මවට නමස්කාරයක්''
*''සිංහල ජාතිය''
*''ලංකා මාතා''
*''නිදහස''


මහින්ද හිමියන් ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරයේ පදනම වූ අමද්‍යප ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයෙකුද විය. 1948 දී නිදහස ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව එතුමන්ගේ නිදහස් ව්‍යාපාරය උදෙසා වූ සාහිත්‍යමය දායකත්වය සලකා ජාතික වීරයෙක් ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt;අති පූජ්‍ය ඇස්. මහින්ද හිමියෝ 1951 මැයි 16 වන දා අපවත් වී වදාළහ. &lt;ref name=&quot;observer&quot; /&gt;

== මහින්ද හිමිගේ කවි ==
තුම් නිදහස් රුකෙහී සෙවනැල්ලෙහි සිංහලයෝ සැතපෙත්වා!

ගම් බිර දම් සහ පෙම් සමගී රස කා අතරත් පැතිරේවා!

හිම් කොට සිව් සයුරත් සුනෙරත් රුදු දෑ කුල බේ දුරුවේවා!

'''පෙම් බර ලක්මව සව් සැපතින් වැජඹේ! වැ ජඹේ! වැජඹේවා'''&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;.කරුමෙන් වාසනාවෙන් මහිමයෙන් පිට 

.කිසිවක්‌ නොසැලකේ යන මහ මුසා බස.

.පෙර කරුමයේ හැටියට ඔහෙ හිටපල්ලා

.යන දරුමයේ සැබවක්‌ නැත දැන ගල්ලා

.ලොව උරුමයේ අපටත් හිමි දැය ඉල්ලා

.බැරි කරුමයේ කිම සටනට සැර සෙල්ලා.


මෙලොවින් පරලොවින් වියයුතු යහපත  ට
මගපෙන්වීම යන අදහස පෙරටු කො    ට
තෙපලන්නේ නම්පිය තෙපුලක් මියුරුකො ට
මිතුරන් මිසක සතුරෝ නොම වෙති ඔහු ට

== මූලාශ්‍ර==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==ආශ්‍රිත==
* [[සාගර පලන්සූරිය]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=VJ_zlWOfViY&amp;list=PLE2cDF_-Sy_UjymVkyAPWGHDy2UXPnlrQ&amp;index=66 Pinbara Udesana (පින්බර උදෑසන) | 2017-02-12 | 8.30 AM (නාලන්දා විද්‍යාලය (කොළඹ 10))]


[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:භික්‍ෂූහූ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1901 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1951 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයීය, පීඨය]]</text>
      <sha1>ndeqgpsbths6bbwrwi41it0kh73vhhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801782</id>
      <parentid>801781</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T06:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* සාහිත්‍යමය කර්තව්‍යයන් සහ ජාතිකවාදය */ Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18584" sha1="gxhncfzebjx2vu23bad26yemk5ob1ao" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name        = පූජ්‍ය ඇස්. මහින්ද හිමි 
| image       = Venerable Tibet Sikkim Mahinda Thera (c.1901-1951).jpg
| caption     = 
| birth_name  = පෙම්පා ටෙන්ඩුපි සර්කි චෙරින්
| birth_date  = 1901 
| birth_place = [[ගංටොක්]], [[සිකිම්]] 
| death_date  = {{death date and age|1951|03|16|1901|01|01}} 
| death_place = [[ලංකාව|ලංකාවේ]], [[පානදුර|පානදුරේ]], [[මහ බෙල්ලන]]
| death_cause = 
| resting_place_coordinates = 
| residence   = [[ලංකාව]]
| ethnicity   = [[සිකිමියානු]]
| other_names = සිකිම් මහින්ද හිමි, &lt;br /&gt;ටිබෙට් ජාතික ඇස්. මහින්ද හිමි 
| known_for   = [[කවියා]],&lt;br /&gt;[[ගත් කතු වර]],&lt;br /&gt;[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් අරගලය|ශ්‍රී ලාංකික නිදහස් ව්‍යාපාරය]]
| education   = විද්‍යෝදය පිරිවෙන, [[මරදාන]] 
| notable_works = නිදහසේ දැහැන, &lt;br /&gt;නිදහසේ මන්ත්‍රය, &lt;br /&gt;ලංකා මාතා, &lt;br /&gt;ජාතික තොටිල්ල, &lt;br /&gt;අද ලක් මාතාවගේ පුතු, &lt;br /&gt;නිදහස, &lt;br /&gt;විදේශිකයෙකුගෙන් ලක් මවට නමස්කාරයක්, &lt;br /&gt;සිංහල ජාතිය
| religion    = [[ථේරවාද බුද්ධාගම|බෞද්ධ]]
| signature   = 
}}

'''ඇස්. මහින්ද හිමි''' හෝ '''ටිබෙට් ජාතික ඇස්. මහින්ද හිමි''' ලෙසින් සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වෙන, '''සිකිම් මහින්ද හිමි''' යනු, [[සිකිම්]] රාජ්‍යයේ උපත ලබා [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවට]] සංක්‍රමණය වී මහණවූ බෞද්ධ භික්ෂුවකි. උන්වහන්සේ, කවියෙකු සහ ගත් කතු වරයෙකු වන අතර, සිංහල ජාතික වයාපාරයට සම්බන්ධ වී කටයුතු කර ඇත. උන්වහන්සේ පැමිණ ඇත්තේ සිකිම් වෙතින් වුවද, තමන්  [[ටිබෙටය|ටිබෙට් ජාතික]] යැයි එතුමන් විසින් පවසන්නට ඇත්තේ, බොහෝ විට ලංකාවේ ටිබෙටය බෙහෙවින් ජනප්‍රියව පැවති නිසා වන්නට ඇත. 

තරුණ වියෙහි ලංකාවට (වර්තමානයෙහි  [[ශ්‍රී ලංකාව]]) පැමිණි මහින්ද හිමි බෞද්ධ භික්ෂුවක් ලෙසින් පැවිදි බව ලැබීය. [[සිංහල භාෂාව]] ඉගෙනගත් උන්වහන්සේ, කවියෙකු වී, ඔවුන්ගේ නිදහස වෙනුවෙන් සටන් කරන මෙන් ලාංකිකයන් පොළඹවමින්, ස්වදේශාලය ඔවුන් සිත් වල කාවද්දමින් සාහිත්‍ය කෘතීන් කිහිපයක් බිහි කලේය. උන්වහන්සේ වර්තමානයෙහි ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෙක් ලෙසින් සැලකෙයි.

==මුල් දිවිය==

මධ්‍යම ආසියාවේ හිමාලය කදු  වැටියේ  සීකිම් (SIKKIM) දේශයට උතුරු සීමාවේ ටිබෙටය නම් බෞද්ධ දේශයේ 1901 ජන්ම ලාභය ලද  මහින්ද හිමියන්ට දෙමාපියන් විසින් එස්‌. කේ. තෂිනම්ගල් ලෙස නම් තබන ලදී. එතුමාගේ පවුල ජීවත්වූයේ සිකිම් හී අගනුවර වන  [[ගංටොක්]] නුවරය . කුඩා  අවධියේම දෙමාපියන් අහිමි වූ තෂිනම්ගසල්ට සොහොයුරන් තිදෙනකු වූ බවට තොරතුරු හමු වේ.  ඒ අතර තුන්වන සොයුරු සීකිම් පුණ්‌නජි හිමි නමින් පැවිදිව සිටි අතර කුඩා තෂිනම්ගසල්  හට රැකවරණ සැපයූයේ උන්වහන්සේය. වැඩිමල් සොහොයුරා [[කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලය|කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලයෙහි]] ටිබෙට්‌  භාෂාව පිළිබඳව කථිකාචාර්යවරයකු ලෙස කීර්තිමත් සේවයක්‌ කළ අයෙකි. දෙවැනි සොයුරා  ටිබෙට්‌ රජුගේ අගමැති ලෙස රාජ්‍ය පාලනයට සම්බන්ධ වී තිබේ.

සීකිම් පූණ්‌නජි හිමිගේ මිත්‍රයෙකු වූ ජර්මන් ජාතික ඥනාතිලෝක හිමිගේ අවශ්‍යතාව  මත සීකිම් පූණ්‌නජි හිමියන්ට ද ලංකාවට වැඩම කිරීමට සිදුවිය. එසේ සීකිම් පුණ්‌නජි  හිමියන් හා ජර්මන් ජාතික ඥනාතිලෝක හිමියන් සමගින් කුඩා තෂිනම්ගසල්ට ද ලංකාවට  පැමිණීමට සිදුවිය. ඒ 1912 වර්ෂයේය. කුඩා තෂිනම්ගසල් ලංකාවට පැමිණීම සිදුවූයේ ඒ  අයුරිනි. දොඩම්දූවේ පොල්ගස්‌දූව ආරාමය මෙම තිදෙනාගේම වාසස්‌ථානය විය. පසුව  අධ්‍යාපනය ලැබීමට පුණ්‌නජි හිමියන් සමගින් මරදාන මාලිගාකන්ද විෙද්‍යාදය පිරිවෙනට  ගිය තෂිනම්ගසල් එහිදී සිංහල, පාලි, සංස්‌කෘත ආදි භාෂාද බුදුදහම හා නක්‍ෂත්‍රය වැනි  විෂයන් ද ඉගෙන ගත්තේය. පසුව දොඩංදූව ශෛලබිම්බාරාමයේදී තෂිනම්ගසල් පැවිදි භාවයට  පත්වන්නේ ටිබෙට්‌ එස්‌. මහින්ද හිමි නමිනි. ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකායට අයත්  රත්ගම සිරි චූලසුමන හිමියන්ගේ ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස උන්වහන්සේ එදා පැවිදිව දොඩංදූවේ වාසය  කරන අතර තම සද්ධිවිහාරික දොඩංදූවේ ජිනරතන හිමියන්ගේ ඇසුරින් තම සහජ කවිත්වය ඔප්නංවා  ගත්තේය. ටිබෙට්‌ එස්‌. මහින්ද හිමියන් මහා කවියකු බවට පත්කරන ලද්දේ දොඩංදූවේ ජිනරතන  හිමියන්ගේ ගුරු හරුකම් මගිනි. ජිනරතන හිමියන් අප්‍රකට වුවත් දක්‍ෂ කවියෙකි.&lt;ref name=&quot;childhood&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පුවත්|url=http://www.dailynews.lk/2009/05/20/fea30.asp|title=කර්ටන් ඕපන්ස් ඔන් වෙන් ටිබෙට් එස් මහින්දස් චයිල්ඩ්හුඩ්|last=එදිරිසිංහ|first=පද්මා|date=20 මැයි 2009|work=ඩේලි නිව්ස්|accessdate=29 ජනවාරි 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;book&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=ආරියරත්න|first=සුනිල්|title=පූජිත ජීවිත|publisher=ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික, අධ්‍යාපන සහ ප්‍රවෘත්ති අමාත්‍යාංශය|year=1989|pages=155–160|language=සිංහල}}&lt;/ref&gt;

==බෞද්ධ භික්ෂුභාවය සහ ලංකාවේ ජීවිතය ==
දකුණු [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව |ලංකාවේ]], [[පොල්ගස්දූව|පොල්ගස්දූවේ]] පන්සලක නවාතැන් ගත් සොහොයුරෝ දෙදෙන ඥානාලෝක නමැති භික්ෂුවක් යටතේ බුද්ධාගම උගත් හ. ඉන්පසු උන්වහන්සේ  [[මරදාන|මරදානේ]], [[විද්‍යෝදය පිරිවෙන]] වෙත යැවුණු අතර ඉංග්‍රීසි උගැන්ම සඳහා පාසලකට ඇතුළු කරන ලද හ. ඉන් අනතුරුව, පොල්ගස්දූවේ පන්සල වෙත යළි පැමිණි උන්වහන්සේ, [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] සහ [[පාලි]] භාෂා උගත් හ. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; [[පළමුවන ලෝක යුද්ධය]] ඇරඹෙත්ම, ජර්මන් ජාතිකයකු වූ, උන්වහන්සේගේ උපාධ්‍ය ඥානාලෝක හිමියෝ, අත්අඩංගුවට පත් වූ හ. මෙම කාලය වන විට උන්වහන්සේගේ සොහොයුරු සිකිම් පුන්නජි හිමියන් අපවත්ව සිටි බවක් පෙනෙන අතර,&lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; රජය විසින් මහින්ද හිමියෝ දෙවරක් සිර අඩස්සියේ ලනු ලැබූ හ.&lt;ref name=&quot;budusarana&quot; /&gt;

උන්වහන්සේ පසු කලෙක සිකිම් මහින්ද ලෙසින්  [[අමරපුර නිකාය|අමරපුර නිකායේ]] පැවිදි බව ලැබූ මුත් එස්. මහින්ද (ඇස්. මහින්ද) ලෙසින් සිය නම භාවිතා කළ සේක. ටිබෙට්‌ එස්‌. මහින්ද හිමියෝ ප්‍රාචීන මධ්‍යම විභාගයන් ද සමත් වී ඇත. 1930 ජුනි 16 දින පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පරිවේනාධිපති ලුණුපොකුණේ ශ්‍රී ධම්මානන්ද නාහිමි වෙතින් සියම් මහා නිකායේ පැවිදි භාවය ලබාගත් හ. තමන් වහන්සේ [[ටිබෙටය|ටිබෙට් ජාතිකයකු]] ලෙසින් හඳුන්වාගන්නට ඇත්තේ, එම රට ආසියාවේ ප්‍රමුඛ බෞද්ධ රටක් ලෙස එ කල ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධව පැවතීම නිසා විය හැක. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; 1934 සිට 1936 දක්වා එස්. මහින්ද හිමියෝ [[ආනන්ද විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ, ආනන්ද විද්‍යාලයේ]] ගුරුවරුයෙකුව සේවය කළහ.&lt;ref name=&quot;Nalanda College Buddhist Association&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පුවත්|url=http://ncba.nalanda.sch.lk/?page_id=76|title=රිලිජස් ඉන්ස්ට්‍රක්ටර්ස් |date= |work=නාලන්දා විද්‍යාල බෞද්ධ සංගමය - NCBA|accessdate=7 අගෝස්තු 2012}}&lt;/ref&gt;

== සාහිත්‍යමය කර්තව්‍යයන් සහ ජාතිකවාදය == 

ඇස්. මහින්ද හිමියෝ ඉතා ඉක්මනින් සිංහල භාෂාව පිළිබඳ නිපුණතාවය ලබාගත් අතර කවියෙකු මෙන්ම කතුවරයෙකු ලෙස ද සිය ස්ථාවරත්වය ගොඩ නඟා ගත්තෝ ය. උන්වහන්සේ පොත් 40කටත් වඩා රචනා කර ඇති අතර ඉන් බොහොමයක්ම දේශානුරාගය වඩවන ඒවා විය. මහින්ද හිමියන්ගේ පළමු පොත  '&lt;nowiki/&gt;'''ඔවා මුතු දම''' වන අතර අවසන් පොත ලෙස '&lt;nowiki/&gt;'''ශ්‍රී පාද'&lt;nowiki/&gt;''' විශ්වාස කෙරෙයි. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt; උන්වහන්සේ බොහෝවිට ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත ශ්‍රී විභූතිය සහ වර්තමාන ජනයාගේ දුර්වලකම් වෙත අවධානය යොමු කරමින් ඔවුන් නිදහස උදෙසා වැඩ කිරීමට පෙළඹවීම කෙරෙහි සිය අවධානය යොමු කළෝය. මහින්ද හිමියෝ ළමා පොත් කිහිපයක්ද රචනා කර ඇත. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Herath|first=R. B.|title=Sri Lankan Ethnic Crisis: Towards a Resolution|publisher=Trafford Publishing|year=2002|pages=101|isbn=978-1-55369-793-0|url=http://books.google.lk/books?id=Aqcqn6M18TwC&amp;pg=PA101#v=onepage&amp;q=&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;budusarana&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lakehouse.lk/budusarana/2006/09/14/Budu15.pdf|title=Ven. S. Mahinda Patriot of Literary Fame|last=Gunatilaka |first=Kumudu |date=14 September 2006|work=Budusarana|accessdate=29 January 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt;'''ඇස්. මහින්ද  හිමියන්ගේ ප්‍රසිද්ධ කෘති ''' &lt;ref name=&quot;observer&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sundayobserver.lk/2008/05/25/jun03.asp|title=S. Mahinda Thera: Poet and freedom fighter |date=25 May 2008 |work=Sunday Observer|accessdate=29 January 2010}}&lt;/ref&gt;

*''නිදහසේ දැහැන''
*''නිදහසේ මන්ත්‍රය''
*''ජාතික තොටිල්ල''
*''අද ලක් මවගේ පුත්තු''
*''විදේශිකයකුගෙන් ලක් මවට නමස්කාරයක්''
*''සිංහල ජාතිය''
*''ලංකා මාතා''
*''නිදහස''


මහින්ද හිමියෝ ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරයේ පදනම වූ අමද්‍යප ව්‍යාපාරයේ සාමාජිකයෙකුද වූ හ. 1948 දී නිදහස ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව එතුමන්ගේ නිදහස් ව්‍යාපාරය උදෙසා වූ සාහිත්‍යමය දායකත්වය සලකා ජාතික වීරයෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලද හ. &lt;ref name=&quot;book&quot; /&gt;අති පූජ්‍ය ඇස්. මහින්ද හිමියෝ 1951 මැයි 16 වන දා අපවත් වී වදාළහ. &lt;ref name=&quot;observer&quot; /&gt;

== මහින්ද හිමිගේ කවි ==
තුම් නිදහස් රුකෙහී සෙවනැල්ලෙහි සිංහලයෝ සැතපෙත්වා!

ගම් බිර දම් සහ පෙම් සමගී රස කා අතරත් පැතිරේවා!

හිම් කොට සිව් සයුරත් සුනෙරත් රුදු දෑ කුල බේ දුරුවේවා!

'''පෙම් බර ලක්මව සව් සැපතින් වැජඹේ! වැ ජඹේ! වැජඹේවා'''&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;.කරුමෙන් වාසනාවෙන් මහිමයෙන් පිට 

.කිසිවක්‌ නොසැලකේ යන මහ මුසා බස.

.පෙර කරුමයේ හැටියට ඔහෙ හිටපල්ලා

.යන දරුමයේ සැබවක්‌ නැත දැන ගල්ලා

.ලොව උරුමයේ අපටත් හිමි දැය ඉල්ලා

.බැරි කරුමයේ කිම සටනට සැර සෙල්ලා.


මෙලොවින් පරලොවින් වියයුතු යහපත  ට
මගපෙන්වීම යන අදහස පෙරටු කො    ට
තෙපලන්නේ නම්පිය තෙපුලක් මියුරුකො ට
මිතුරන් මිසක සතුරෝ නොම වෙති ඔහු ට

== මූලාශ්‍ර==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==ආශ්‍රිත==
* [[සාගර පලන්සූරිය]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=VJ_zlWOfViY&amp;list=PLE2cDF_-Sy_UjymVkyAPWGHDy2UXPnlrQ&amp;index=66 Pinbara Udesana (පින්බර උදෑසන) | 2017-02-12 | 8.30 AM (නාලන්දා විද්‍යාලය (කොළඹ 10))]


[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:භික්‍ෂූහූ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1901 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1951 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයීය, පීඨය]]</text>
      <sha1>gxhncfzebjx2vu23bad26yemk5ob1ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:British Museum</title>
    <ns>10</ns>
    <id>71408</id>
    <revision>
      <id>801764</id>
      <parentid>800959</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>801764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17469" sha1="c4ct2d70ytd1xt17w15en44748xsm0u" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = British Museum
|state = {{{state&lt;includeonly&gt;|autocollapse&lt;/includeonly&gt;}}}
|title = [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය]]
|bodyclass = hlist
|groupstyle = text-align: left;

| group1 = ගොඩනැගිලි
| list1  =
* [[Queen Elizabeth II Great Court|මහා අංගණය]]
* [[රජුගේ පුස්තකාලය]]
* [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාර කියවීමේ කාමරය|වෘත්තාකාර කියවීම් කාමරය]]

| group2 = දෙපාර්තමේන්තු&lt;br /&gt;සහ භාණ්ඩ
| list2  = {{Navbox|subgroup| groupstyle = text-align: left;background-color: #eee;
| group1 = [[British Museum Department of Africa, Oceania and the Americas|අප්‍රිකාව, ඕෂනියාව&lt;br/&gt;සහ ඇමරිකා]]
| list1  =
* [[Akan Drum]]
* [[Apapa Hoard]]
* [[Aubin Codex]]
* [[බෙනින් ලෝකඩ ප්‍රතිම]]
* [[Benin ivory mask]]
* [[Briggs Enigma]]
* [[Bronze Head from Ife]]
* [[Bronze Head of Queen Idia]]
* [[Codex Kingsborough]]
* [[Codex Waecker-Gotter]]
* [[Codex Zouche-Nuttall]]
*[[Copán Bench Panel]]
* [[Crystal skull]]
* [[Deity Figure from Rarotonga]]
* [[Double-headed serpent]]
* [[ඉතියෝපියානු කුරුසය]]
* [[Fenton Vase]]
* [[Gweagal shield]]
* [[Heva Tūpāpāʻu]]
* [[Hoa Hakananai'a]]
* [[Archaeology of Igbo-Ukwu|Igbo-Ukwu]]
* [[Ikom monoliths|Ikom monolith]]
* [[La Bouche du Roi (artwork)]]
* [[Luzira Head]]
* [[Kayung totem pole]]
* [[කූ]] රුව 
* [[Mahiole]]
* [[Mangareva Statue]]
* [[Relocation of moai|Moai Hava]]
* [[Ndop (Kuba)|Ndop figures]] 
* [[Paracas textile]]
* [[Rongorongo text J]]
* [[Rongorongo text K]]
* [[Rongorongo text L]]
* [[Statue of A'a from Rurutu]]
* [[Taíno ritual seat]]
* [[Te Rā (sail)]]
* [[Teotihuacan Ocelot]]
* ''[[Throne of Weapons]]''
* ''[[Tree of Life (Kester)|Tree of Life]]''
* [[Tulum Stela 1]]
* [[Yaxchilan Lintel 24]]
* [[Zemi Figures from Vere, Jamaica]]

| group2 = [[British Museum Department of Ancient Egypt and Sudan|පුරාතන ඊජිප්තුව&lt;br/&gt;සහ සූඩානය]]
| list2  =
* [[Abbott Papyrus]]
* [[ඇබයිඩොස් රාජාවලිය (දෙවන රැම්සීස්)]]
* [[අමර්ණ ලිපි]]
* [[අමෙන්හොටෙප් III]]
* [[Battlefield Palette]]
* [[Chester Beatty Medical Papyrus]]
* [[Colossal quartzite statue of Amenhotep III]]
* [[Colossal red granite statue of Amenhotep III|Colossal head of Amenhotep III]]
* [[Dramatic Ramesseum Papyrus]]
* [[ඊජිප්තියානු ගණිතමය හම් පොතනුව]]
* [[El-Amra clay model of cattle]]
* [[Gayer-Anderson cat]]
* [[Gebelein predynastic mummies]]
* [[ගීසා හි මහා ස්ෆින්ක්සය|ගීසා මහා ස්ෆින්ක්සයේ]] රැවුල
* [[Greenfield papyrus]]
* [[Hamadab Stela]]
* [[Hathor]] Capital
* Mummy of [[Henutmehyt]]
* [[Hornedjitef]]
* [[Instruction of Any]]
* [[Hunters Palette]]
* [[Katebet]]
* [[Khaemweset]]
* [[ලන්ඩන් වෛද්‍ය පැපිරසය]]
* [[MacGregor plaque]]
* [[Min Palette]]
* [[Nenkhefetkai]]
* [[Nubkheperre Intef]]
* [[Obelisks of Nectanebo II]]
* Sarcophagos of [[Nectanebo II]]
* Sarcophagos of [[Pahemnetjer]]
* [[Papyrus of Ani]]
* [[Papyrus Anastasi I]]
* [[Papyrus D’Orbiney]]
* [[Papyrus Harris I]]
* [[Papyrus Harris 500]]
* [[Papyrus Hood]]
* [[Papyrus Lansing]]
* [[Papyrus Oxyrhynchus 90]]
* [[Papyrus Salt 124]]
* [[Paser Crossword Stela]]
* [[Phoenician Harpocrates statues]]
* [[Prudhoe Lions]]
* [[Ramesses VI]] Sarcophagus
* [[රයින්ඩ් ගණිතමය පැපිරසය]]
* [[Rhind Mathematical Papyrus 2/n table]]
* [[Rosemarie and Dietrich Klemm Collection]]
* [[රොසෙටා පාෂාණය]]
* [[Sekhmet statues]]
* [[Shabaka Stone]]
* [[Sphinx of Taharqo]]
* [[Statues of Amun in the form of a ram protecting King Taharqa|Amun in the form of a ram protecting King Taharqa]]
* [[Statue of Horemheb and Amenia]]
* [[Tale of Two Brothers]]
* [[Tomb of Nebamun]]
* [[Unlucky Mummy]]
* [[Younger Memnon]]

| group3 = [[British Museum Department of Asia|ආසියාව]]
| list3  =
* [[Admonitions Scroll]]
* [[අහින් පොෂ්]] ස්තූප පුරාවස්තූන්
* [[Aphsad inscription of Ādityasena]]
* [[අමරාවතී කිරිගරුඬ කැටයම්]]
* [[ධාර් හි අම්බිකා ප්‍රතිමාව]]
* [[Amitābha Buddha from Hancui]]
* [[බිමාරාන් කරඬුව]]
* [[Buddhapad Hoard]]
* [[Cracked Ice screen]]
* [[David Vases]]
* [[Dhaneswar Khera Buddha image inscription]]
* ''[[කනගාවා එපිට මහා රළ]]''
* [[Gudivada]] Stupa relics
* [[හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය]]
* [[Huixian Bronze Hu]]
* [[Jade terrapin from Allahabad]]
* [[Kakiemon elephants (British Museum)|Kakiemon elephants]]
* [[Kang Hou gui]]
* [[කණිෂ්ක කරඬුව]]
* [[Klang Bell]]
* [[Kulu Vase]]
* [[මාණික්‍යාලා ස්තූප‍ය|මාණික්‍යාලා ස්තූප]] කෞතුක වස්තූන්
* [[මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය]]
* [[Miraculous Image of Liangzhou]]
* [[Mogao Christian painting]]
* [[Moon jar]]
* [[Percival David Foundation of Chinese Art]]
* [[අශෝක ස්තම්භ#මහා ස්තම්භලේඛ|අශෝක ස්තම්භය, මීරට්]]
* [[Sambas Treasure]]
* [[සාංචි යක්ෂි රුව]]
* [[ගන්ධාරයෙන් හමුවූ හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව|ගන්ධාර හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව]]
* [[සුල්තාන්ගන්ජ් බුද්ධ ප්‍රතිමාව]]
* [[Stamp seal (BM 119999)]]
* [[Tang dynasty tomb figures of Liu Tingxun]]
* [[Taxila copper plate]]
* [[තාරා දේවි පිළිමය|තාරා ප්‍රතිමාව]]
* [[Thanjavur Shiva]]
* [[Vishnu Nicolo Seal]]
* [[වාර්දාක් බඳුන]]
* One of the [[Yixian glazed pottery luohans]]

| group4 = [[British Museum Department of Greece and Rome|ග්‍රීසිය&lt;br/&gt;සහ රෝමය]]
| list4  =
* [[ඇබර්ඩීන් හිස]]
* [[Aegina Treasure]]
* [[Aineta aryballos]]
* [[Apollo of Cyrene]]
* [[Apotheosis of Homer]]
* [[Archangel ivory]]
* [[Arcisate Treasure]]
* [[Armento Rider]]
* [[Arundel Head]]
* [[Asclepius of Milos]]
* [[Barber Cup and Crawford Cup]]
* [[Bassae Frieze]]
* [[Beaurains Treasure]]
* [[Blacas Cameo]]
* [[Boscoreale Treasure]]
* [[Boy with Thorn]]
* [[Braganza Brooch]]
* [[Bronze votive figure from Pizzidimonte]]
* [[Bronze Head of Hypnos from Civitella d'Arna|Bronze head of Hypnos]]
* [[Burgon vase]]
* [[Bursa Treasure]]
* [[කැම්පෝ යෙමිනි වීනස්]]
* [[Caubiac Treasure]]
* [[Chaourse Treasure]]
* [[Chatsworth Head]]
* [[Chatuzange Treasure]]
* [[Choiseul-Gouffier Apollo]]
* [[Colossal Head of Faustina the Elder from Sardis]]
* [[Demeter of Knidos]]
* [[Didyma]] statues
* [[Dionysus Sardanapalus]]
* ''[[කවපෙත්ත විසිකරන්නා]]''
* [[Elgin Amphora]]
* [[එල්ජින් කිරිගරුඬ කැටයම්]]
* [[Euphorbos plate]]
* [[Farnese Diadumenos]]
* [[François Tomb]]
* [[Guilford Puteal]]
* [[Harpy Tomb]]
* [[Herculean Sarcophagus of Genzano]]
* [[Isis Tomb, Vulci|Isis Tomb]]
* [[Jennings Dog]]
* [[නිඩොස් හි සිංහයා]]
* [[Lycurgus Cup]]
* [[Macmillan aryballos]]
* [[Mâcon Treasure]]
* [[Mainz Gladius]]
* Statue of [[Mausolus]] and [[Artemisia II of Caria]]
* [[Meidias Hydria]]
* [[Meroë Head]]
* [[Minoan Bull-leaper]]
* [[Nereid Monument]]
* [[Oscan Tablet]]
* [[Oxyrhynchus Papyri|Papyri of Oxyrhynchus]]
** [[Papyrus Oxyrhynchus 84|84]]
** [[Papyrus Oxyrhynchus 85|85]]
** [[Papyrus Oxyrhynchus 102|102]]
** [[Papyrus Oxyrhynchus 103|103]]
* [[Paramythia Hoard]]
* [[Pericles with the Corinthian helmet|Pericles bust]]
* [[Petelia Gold Tablet]]
* [[Piranesi Vase]]
* [[Portland Vase]]
* [[Priene inscription of Alexander the Great|Priene dedicatory inscription]]
* [[Alexander the Great's edict to Priene|Priene edict inscription]]
* [[Rondanini Faun]]
* [[San Sosti Axe-Head]]
* [[Sant'Angelo Muxaro Patera]]
* [[Sarcophagus of Seianti Hanunia Tlesnasa]]
* [[Satala Aphrodite]]
* [[Strangford Apollo]]
* [[ආර්ටිමිස් දේවස්ථානය]]ට අයත් ස්තම්භ බෙරය
* [[Tomb of Payava]]
* [[Tourdan Situla]]
* Townley collection
** [[Townley Antinous|Antinous]]
** [[Townley Caryatid|Caryatid]]
** [[Townley Discobolus|Discobolus]]
** [[Townley Hadrian|Hadrian]]
** [[Townley Vase|Vase]]
** [[Townley Venus|Venus]]
* Column from [[Treasury of Atreus]]
* [[Uerdingen Hoard]]
* [[Vaison Diadumenos]]
* [[Warren Cup]]
* [[Xanten Horse-Phalerae]]

| group5 = [[British Museum Department of the Middle East|මැද පෙරදිග]]
| list5  =
* [[Adam and Eve cylinder seal]]
* [[Ain Sakhri figurine]]
* [[Amarna letter EA 9]]
* [[Amarna letter EA 19]]
* [[Amarna letter EA 26]]
* [[Amarna letter EA 35]]
* [[Amarna letter EA 147]]
* [[Amarna letter EA 161]]
* [[Amran Tablets]]
* [[Ayn Ghazal statues]]
* [[Antiochus cylinder]]
* [[Assyrian lion weights]]
* [[Assyrian statue (BM 124963)]]
* [[Azekah Inscription]]
* [[Babylonian Chronicles]]
* [[Babylonian Map of the World]]
* [[Balawat Gates]]
* [[Blacas ewer]]
* [[Black Obelisk of Shalmaneser III]]
* [[බර්නී උන්නතය]]
* [[Blau Monuments]]
* [[Carchemish Phoenician inscription]]
* [[Carthage Tariff]]
* [[Carthage tower model]]
* [[Cave of Nicanor]]
* [[Complaint tablet to Ea-nāṣir]]
* [[Copper Bull]]
* [[Cylinders of Nabonidus]]
* [[සයිරස් සිලින්ඩරය]]
* [[East India House Inscription]]
* [[Enlil-bānī land grant kudurru]]
* [[Estate of Takil-ana-ilīšu kudurru]]
* [[Gilgamesh flood myth|Flood tablet (Gilgamesh)]]
* [[God on the Winged Wheel coin]]
* [[Hedwig glass]]
* [[Idalion bilingual]]
* [[Idalion Temple inscriptions]]
* [[Jar of Xerxes I]]
* [[Kition Necropolis Phoenician inscriptions]]
* [[Kurkh Monoliths]]
* [[Lachish letters]]
* [[Lachish reliefs]]
* [[Lakh Mazar]]
* [[Lamassu]]
* [[Land grant to Ḫasardu kudurru]]
* [[Land grant to Marduk-zākir-šumi kudurru]]
* [[Library of Ashurbanipal]]
* ''[[අෂුර්බනිපාල්ගේ සිංහ දඩයම|අශුර්බනිපාල්ගේ සිංහ දඩයම]]''
* [[Lyres of Ur]]
* [[Musicians plate]]
* [[Nabonidus Chronicle]]
* [[Nebo-Sarsekim Tablet]]
* [[Nimrud ivories]]
* [[Oxus Treasure]]
* [[Phoenician metal bowls]]
* [[Palmer Cup]]
* [[Plastered human skulls]]
* [[Punic-Libyan bilinguals]]
* [[Ram in a Thicket]]
* [[Rassam cylinder]]
* [[Royal Game of Ur]]
* [[Royal Steward inscription]]
* [[Sennacherib's Annals|Taylor Prism]]
* [[Son of Baalshillek marble base]]
* [[Standard of Ur]]
* [[Statue of Ashurnasirpal II]]
* [[Stela of Ashurnasirpal II]]
* [[Stela of Shamshi-Adad V]]
* [[Statue of Idrimi]]
* [[Tablet of Shamash]]
* [[Tamassos bilinguals]]
* [[Tell al-'Ubaid Copper Lintel]]
* [[Tell Brak Head]]
* [[Tell el-Ajjul gold hoards]]
* Two of the [[Tripolitania Punic inscriptions]]
* [[Venus tablet of Ammisaduqa]]
* [[Ur Box inscription]]
* [[Uruk Trough]]
* [[White Obelisk]]
* [[Ziwiye hoard]]

| group6 = [[British Museum Department of Prehistory and Europe|ප්‍රාග්ඓතිහාසික&lt;br/&gt;සහ යුරෝපය]]
| list6  =
* [[Ædwen's brooch]]
* [[The Armada Service]]
* [[Asante Ewer]]
* Part of the [[Asyut Treasure]]
* [[Artres Treasure]]
* [[Basse Yutz Flagons]]
* [[Battersea Cauldron]]
* [[Battersea Shield]]
* [[Beeston Tor Hoard]]
* [[Bell Shrine of St. Cuileáin]]
* [[Bell Shrine of Conall Cael]]
* [[Bergamo Treasure]]
* [[Belluno Treasure]]
* [[Borradaile Triptych]]
* [[Breadalbane Brooch]]
* [[Miniature altarpiece (WB.232)|Boxwood altar]]
* [[Canterbury Astrolabe Quadrant]]
* [[Capheaton Treasure]]
* [[Carthage Treasure]]
* [[Corbridge Lanx]]
* [[Cordoba Treasure]]
* [[Cuerdale Hoard]]
* [[Desborough Mirror]]
* [[Domagnano Treasure]]
* [[Dowris Hoard]]
* [[Dunaverney flesh-hook]]
* [[Dunstable Swan Jewel]]
* [[Empress pepper pot]]
* [[Esquiline Treasure]]
* [[First Cyprus Treasure]]
* [[Folkton Drums]]
* [[Forsbrook Pendant]]
* [[Franks Casket]]
* [[Fuller Brooch]]
* [[Ghisi Shield]]
* [[Gray's Inn Lane Hand Axe]]
* [[Great Torc from Snettisham]]
* [[Guilden Morden boar]]
* [[Guisborough Helmet]]
* [[Hinton St Mary Mosaic]]
* [[Holy Thorn Reliquary]]
* [[Hoxne Hoard]]
* [[Icon of the Triumph of Orthodoxy]]
* [[Ipswich Hoard]]
* [[John Grandisson Triptych]]
* [[Kells Crozier]]
* [[Kendrick's Cave Decorated Horse Jaw]]
* [[Kirkoswald hoard]]
* [[Khachkar]]
* [[Lacock Cup]]
* [[Lampsacus Treasure]]
* [[Langdon Bay hoard]]
* [[Lewis chessmen]]
* [[Game pieces of the Lewis chessmen hoard]]
* [[Lilleberge Viking Burial]]
* [[Lindow Man]]
* [[Little Thetford flesh-hook]]
* [[Llanllyfni lunula]]
* [[Lochar Moss Torc]]
* [[Londesborough Brooch]]
* [[Lothair Crystal]]
* One of the [[Magdeburg Ivories]]
* [[Martynivka Treasure]]
* [[Mammoth spear thrower]]
* [[Mechanical Galleon]]
* [[Meyrick Helmet]]
* [[Mildenhall Treasure]]
* [[Milton Keynes Hoard]]
* [[Miniature altarpiece (WB.232)]]
* [[Moel Hebog shield]]
* [[Mold gold cape]]
* [[Montastruc decorated stone (Palart 518)]]
* [[Mooghaun North Hoard]]
* [[Ourense Torcs]]
* [[Oxborough Dirk]]
* [[Penrith Hoard]]
* [[Pentney Hoard]]
* [[Prunay Vase]]
* [[Reliquary of Saint Eustace]]
* [[Reliquaries of Saint Thomas Becket]]
* [[Rhos Rydd Shield]]
* [[Ribchester Helmet]]
* [[Rillaton gold cup]]
* [[Ringlemere Cup]]
* [[Robin Hood Cave Horse]]
* [[Royal Gold Cup]]
* [[Saint-Denis Crystal]]
* [[Savernake Horn]]
* [[Seax of Beagnoth]]
* [[Sedgeford Torc]]
* [[Sheffield Cross]]
* [[Ship's chronometer from HMS Beagle]]
* [[Shorwell helmet]]
* [[Shropshire bulla]]
* [[Sintra Collar]]
* [[Snettisham Hoard]]
* [[Snettisham Jeweller's Hoard]]
* [[Staffordshire Moorlands Pan]]
* [[Stony Stratford Hoard]]
* [[Strickland Brooch]]
* [[Sutton Hoo trove]]
* [[Sutton Hoo helmet]]
* [[Sutton Hoo purse-lid]]
* [[Sutri Treasure]]
* [[Sweet Track]]
* ''[[Swimming Reindeer]]''
* [[Taplow Barrow]]
* [[Thetford Hoard]]
* [[Tromsø Burial]]
* [[Tudor Heart Pendant]]
* [[Vale of York Hoard]]
* [[Vindolanda tablets|Vindolanda Tablets]]
* [[Undley bracteate]]
* [[Waddesdon Bequest]]
* [[Wandsworth Shield]]
* [[Waterloo Helmet]]
* [[Water Newton Treasure]]
* [[Wernher Triptych]]
* [[Witcham Gravel helmet]]
* [[Winchester Hoard]]
* [[Witham Shield]]
* [[Wolverine pendant of Les Eyzies]]

| group7 = [[British Museum Department of Prints and Drawings|මුද්‍රණ සහ&lt;br/&gt;රේඛා චිත්‍ර]]
| list7  =
* ''[[Allegory of Abundance]]''
* ''[[The Ancient of Days]]''
* ''[[The Disasters of War]]''
* ''[[Dürer's Rhinoceros]]''
* ''[[Epifania (Michelangelo drawing)|Epifania]]''
* ''[[The Fall of Phaeton (Michelangelo)]]''
* ''[[Head of a Walrus]]''
* ''[[I Modi]]''
* ''[[Isabella Brant (drawing)|Isabella Brant]]''
* ''[[John White (colonist and artist)]]''
* ''[[Libro de' Disegni]]''
* ''[[Portrait of a Young Woman (van der Weyden)]]''
* ''[[Study for the Madonna of the Cat]]''
* ''[[The Tale of The Flopsy Bunnies#Illustrations|The Tale of the Flopsy Bunnies]]''
* ''[[Triumphal Arch (woodcut)|Triumphal Arch]]''
* ''[[Vollard Suite]]''

| group8 = වෙනත්
| list8 =
* [[British Museum Department of Coins and Medals|කාසි සහ පදක්කම්]]
* [[British Museum Department of Conservation and Scientific Research|සංරක්ෂණය සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ]]
* [[British Museum Department of Libraries and Archives|පුස්තකාල සහ ලේඛනාගාර]]
* [[Portable Antiquities Scheme|ජංගම පුරාවස්තු සහ නිධාන]]
* ''[[A History of the World in 100 Objects]]''
}}

| group3 = ප්‍රදර්ශන
| list3  =
* ''[[The Citi Exhibition: Manga]]''
* ''[[Hajj: Journey to the Heart of Islam]]''
* ''[[Shakespeare: Staging the World]]''

| group4 = වෙනත්
| list4  =
* [[Blythe House]]
* [[බ්‍රිතානය කෞතුකාගාර පනත]]
* [[Dingwall Beloe Lecture Series|Dingwall Beloe Lectures]]
* [[List of films shot at the British Museum|Films shot at the British Museum]]
* [[Private Case]]
* [[British Museum#Contested artefacts|Repatriation controversy]]
* [[Secretum (British Museum)|Secretum]]
* Staff
** [[List of directors of the British Museum|Directors]]
** [[The British Museum Friends|Friends]]
** [[List of keepers of the British Museum|Keepers]]
** [[Royal Commission on the British Museum]]
** [[List of trustees of the British Museum|Trustees]]

| belowclass = hlist
| below =
* {{Icon|Category}} [[:Category:බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය|ප්‍රවර්ගය]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{Collapsible option}}
[[Category:British Museum templates]]
[[Category:United Kingdom buildings and structures navigational boxes]]
[[Category:Museum navigational boxes]]
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c4ct2d70ytd1xt17w15en44748xsm0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නැදුන්ගමුවේ විජය රාජා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76626</id>
    <revision>
      <id>801770</id>
      <parentid>767666</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T03:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[නැදුන්ගමුව රාජා]] සිට [[නැදුන්ගමුවේ විජය රාජා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>767666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6160" sha1="o7z1ylcu7fmddwn4tninvahsfgfw4v7" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සත්වයා
| name                    = නැදුන්ගමුව රාජා හස්තියා 
| image                   = Nadungamuwa Raja.jpg
| image_size              = 
| caption                 =
| birth_name              = 
| othername               = 
| species                 = [[ඉන්දියානු ඇතා ]] 
| breed                   = 
| gender                  = පුරුෂ
| birth_date              =  1953 පමණ
| birth_place             = [[මයිසූර් ප්‍රාන්තය]], [[ඉන්දියාව]] 
| death_date              =2022 මාර්තු 7 
| death_place             =
| resting_place           = 
| resting_place_coordinates = 
| relativeage             = 
| nationality             = 
| occupation              = 
| employer                = 
| role                    = [[ඇසළ පෙරහැර |ඇසළ මංගල්‍යයෙහි]] ප්‍රධාන කරඬුව වැඩමවා යන්නා
| years_active            = 2005-2022
| known                   = 
| tricks                  = 
| awards                  = 
| title                   = 
| term                    = 
| predecessor             = මිල්ලන්ගොඩ රාජා 

| successor               = කතරගම වාසනා 
| owner                   = හර්ෂ ධර්මවිජය
| parents                 = 
| children                = 
| weight                  = 
| height                  = අඩි 11.5 
| appearance              = 
| namedafter              = 
| website                 = 
}}

'''නැදුන්ගමුව රාජා''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රි ලංකාවෙහි]] [[මහනුවර]] පැවැත්වෙන  [[ඇසළ පෙරහැර |ඇසල මංගල්‍යයෝත්සවයෙහිදී]] ප්‍රධාන කරඬුව වර්තමානයෙහිදී වැඩමවාගෙන යන්නාවූ  සහ 1953 වසරෙහිදී පමණ  [[මයිසූර් ප්‍රාන්තය |මයිසූරයෙහි]]  උපන් [[ඉන්දියානු අලියා |ඉන්දියානු දළ ඇතෙකි]]. රාජා යනු, ඔහුගේ ඥාතියෙකුගේ නිදන්ගත ව්‍යාධියක් සුව කිරීම වෙනුවෙන් ප්‍රතිගුණ සැලකීමක් ලෙසින් , පිළියන්දල නීලම්මහර පන්සලෙහි වාසීව සිටි දේශීය වෙදැදුරු ස්වාමීන්වහන්සේට   මයිසූර් [[මහරාජා]] විසින් ත්‍යාග කොට පූජා කෙරුණු ඇත් පැටවුන් දෙදෙනාගෙන් එක් පැටවෙකු වන අතර, අනෙකා වන්නේ දැනට මියැදී ඇති ගංගාරාමයෙහි නවම් රාජා වෙයි. 1978 වසරෙහිදී, එකල පසිඳු ආයුර්වේද වෙදැදුරෙකු වූ  නැදුන්ගමුව ප්‍රදේශයෙහි ධර්මවිජය වෙද රාළහාමි (වර්තමාන හිමිකරු [[හර්ෂ ධර්මවිජය]] මහතාගේ පියා) විසින්, දෙවන හිමිකරු (හොරණ ප්‍රදේශයෙහි පුද්ගලයෙකු) වෙතින් ඇතා මිලදී ගන්නා ලද අතර එතැන් පටන් ජීවත්වූ ගමවූ නැදුන්ගමුව අනුව යමින් ඌ නම් කෙරිණි.2022/3/7 දින නැදුන්ගමුව රාජා  මියගියේය.තවද මිය යන විට 12 වතාවක් කරඬුව වඩමවා ඇති මෙම හස්තිරාජයා වසර 17ක් පුරාවට [[සෙංකඩගල පෙරහැර මංගල්‍යය|මහනුවර ඇසල පෙරහැරට]]සම්බන්ධ වී ඇත.

==මෙයද බලන්න ==
*[[රාජා (අලියා)|රාජා]]
*[[හෙයියන්තුඩුව  රාජා (අලියා)|හෙයියන්තුඩුව රාජා]] 
*[[මිල්ලන්ගොඩ රාජා]]
* [[කණ්ඩුල (අලියා)|කණ්ඩුල]]

== ආශ්‍රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{ආශ්‍රඇරඹුම}}
*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=මිරු|first=|title=නැදුන්ගමුව රාජා, අ සිම්බල් ඔෆ් මැජස්ටි |url=http://www.sundayobserver.lk/2012/08/19/jun04.asp|accessdate=12 පෙබරවාරි 2014|newspaper=සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් |date=19 අගෝස්තු 2012}}

*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=මදුරප්පෙරුම|first=අජිත්|title=අටවැනි වරටත් දළදා කරඬුව වැඩම කරවන නැදුන්ගමුවේ රාජා|url=http://www.lankadeepa.lk/index.php/articles/53387|accessdate=12 පෙබරවාරි 2014|newspaper=ලංකාදීප|date=15 ජූලි 2012|language=සිංහල}}

*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=වෙනස|first=|title=නැදුන්ගමුව රාජා (දේව පුර ඇතුන්)|url=https://www.youtube.com/watch?v=Te0KBYy_QOQ|accessdate=14 පෙබරවාරි 2014|publisher=අයිටීඑන්|date=|language=සිංහල}}

{{ආශ්‍රඅග}}

[[ප්‍රවර්ගය:1953 සත්ව උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රත්‍යෙක අලි]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රත්‍යෙක සතුන්]]</text>
      <sha1>o7z1ylcu7fmddwn4tninvahsfgfw4v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801772</id>
      <parentid>801770</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T03:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* මෙයද බලන්න */</comment>
      <origin>801772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6217" sha1="4aepmtlry7w77pc38ce4lf0olrq75ga" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සත්වයා
| name                    = නැදුන්ගමුව රාජා හස්තියා 
| image                   = Nadungamuwa Raja.jpg
| image_size              = 
| caption                 =
| birth_name              = 
| othername               = 
| species                 = [[ඉන්දියානු ඇතා ]] 
| breed                   = 
| gender                  = පුරුෂ
| birth_date              =  1953 පමණ
| birth_place             = [[මයිසූර් ප්‍රාන්තය]], [[ඉන්දියාව]] 
| death_date              =2022 මාර්තු 7 
| death_place             =
| resting_place           = 
| resting_place_coordinates = 
| relativeage             = 
| nationality             = 
| occupation              = 
| employer                = 
| role                    = [[ඇසළ පෙරහැර |ඇසළ මංගල්‍යයෙහි]] ප්‍රධාන කරඬුව වැඩමවා යන්නා
| years_active            = 2005-2022
| known                   = 
| tricks                  = 
| awards                  = 
| title                   = 
| term                    = 
| predecessor             = මිල්ලන්ගොඩ රාජා 

| successor               = කතරගම වාසනා 
| owner                   = හර්ෂ ධර්මවිජය
| parents                 = 
| children                = 
| weight                  = 
| height                  = අඩි 11.5 
| appearance              = 
| namedafter              = 
| website                 = 
}}

'''නැදුන්ගමුව රාජා''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රි ලංකාවෙහි]] [[මහනුවර]] පැවැත්වෙන  [[ඇසළ පෙරහැර |ඇසල මංගල්‍යයෝත්සවයෙහිදී]] ප්‍රධාන කරඬුව වර්තමානයෙහිදී වැඩමවාගෙන යන්නාවූ  සහ 1953 වසරෙහිදී පමණ  [[මයිසූර් ප්‍රාන්තය |මයිසූරයෙහි]]  උපන් [[ඉන්දියානු අලියා |ඉන්දියානු දළ ඇතෙකි]]. රාජා යනු, ඔහුගේ ඥාතියෙකුගේ නිදන්ගත ව්‍යාධියක් සුව කිරීම වෙනුවෙන් ප්‍රතිගුණ සැලකීමක් ලෙසින් , පිළියන්දල නීලම්මහර පන්සලෙහි වාසීව සිටි දේශීය වෙදැදුරු ස්වාමීන්වහන්සේට   මයිසූර් [[මහරාජා]] විසින් ත්‍යාග කොට පූජා කෙරුණු ඇත් පැටවුන් දෙදෙනාගෙන් එක් පැටවෙකු වන අතර, අනෙකා වන්නේ දැනට මියැදී ඇති ගංගාරාමයෙහි නවම් රාජා වෙයි. 1978 වසරෙහිදී, එකල පසිඳු ආයුර්වේද වෙදැදුරෙකු වූ  නැදුන්ගමුව ප්‍රදේශයෙහි ධර්මවිජය වෙද රාළහාමි (වර්තමාන හිමිකරු [[හර්ෂ ධර්මවිජය]] මහතාගේ පියා) විසින්, දෙවන හිමිකරු (හොරණ ප්‍රදේශයෙහි පුද්ගලයෙකු) වෙතින් ඇතා මිලදී ගන්නා ලද අතර එතැන් පටන් ජීවත්වූ ගමවූ නැදුන්ගමුව අනුව යමින් ඌ නම් කෙරිණි.2022/3/7 දින නැදුන්ගමුව රාජා  මියගියේය.තවද මිය යන විට 12 වතාවක් කරඬුව වඩමවා ඇති මෙම හස්තිරාජයා වසර 17ක් පුරාවට [[සෙංකඩගල පෙරහැර මංගල්‍යය|මහනුවර ඇසල පෙරහැරට]]සම්බන්ධ වී ඇත.

==මෙයද බලන්න ==
*[[රාජා (අලියා)|රාජා]]
*[[හෙයියන්තුඩුව  රාජා (අලියා)|හෙයියන්තුඩුව රාජා]] 
*[[මිල්ලන්ගොඩ රාජා]]
*[[කණ්ඩුල (අලියා)|කණ්ඩුල]]
*[[කාවන්තිස්ස හස්තියා]]

== ආශ්‍රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{ආශ්‍රඇරඹුම}}
*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=මිරු|first=|title=නැදුන්ගමුව රාජා, අ සිම්බල් ඔෆ් මැජස්ටි |url=http://www.sundayobserver.lk/2012/08/19/jun04.asp|accessdate=12 පෙබරවාරි 2014|newspaper=සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් |date=19 අගෝස්තු 2012}}

*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=මදුරප්පෙරුම|first=අජිත්|title=අටවැනි වරටත් දළදා කරඬුව වැඩම කරවන නැදුන්ගමුවේ රාජා|url=http://www.lankadeepa.lk/index.php/articles/53387|accessdate=12 පෙබරවාරි 2014|newspaper=ලංකාදීප|date=15 ජූලි 2012|language=සිංහල}}

*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=වෙනස|first=|title=නැදුන්ගමුව රාජා (දේව පුර ඇතුන්)|url=https://www.youtube.com/watch?v=Te0KBYy_QOQ|accessdate=14 පෙබරවාරි 2014|publisher=අයිටීඑන්|date=|language=සිංහල}}

{{ආශ්‍රඅග}}

[[ප්‍රවර්ගය:1953 සත්ව උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රත්‍යෙක අලි]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රත්‍යෙක සතුන්]]</text>
      <sha1>4aepmtlry7w77pc38ce4lf0olrq75ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උපාංග අතර අන්තර්ජාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79085</id>
    <revision>
      <id>801766</id>
      <parentid>623666</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T18:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>801766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5427" sha1="oaj2bflfjek46mmb7uquoek3p7v7dup" xml:space="preserve">[[File:Internet of Things.jpg|thumb|Drawing representing the Internet of things (IoT).]]
උපාංග පදනම් කරගත් අන්තර්ජාලය/සාර්වද්‍රව්‍ය අන්තර්ජාලය (internet of things - IoT) යනු භෞතික වස්තුය සහ උපකරණ අතර ජාලකරණය යි.  මෙහි දී භෞතික වස්තු වශයෙන් නිවාස රථවාහන වැනි දෑද ඇතුළත් වන අතර මෘදුකාංග, සංවේදක, ඇක්චුවේටර, සහ ජාල සබදතාවන් සදහා අවශ්‍ය පරිගණකමය උපකරණ කාවැද්දීම තුළින් මේ ආකාරයෙන් ගෘහ උපකරණ, නිවාස, වාහන ඇතුලු සෑම දෙයක් ම පරිගණක මෙන් ම ජාලගත කරනු ලැබීමට සහ එමගින් ඒවාට පරිසරය පිළිබද තතු ලබාගනිමින් සහ අනෙකුත් උපකරණ සමග දත්ත හුවමාරු කරගනිමින් වඩා කාර්යක්ෂම ව හැසිරීමට සහ ස්වයංකරණයට ([https://en.wikipedia.org/wiki/Automation automation]) අවස්ථාව ලබා දී ඇත. පරිගණකමය ඇගලුම් තාක්ෂණය ([https://en.wikipedia.org/wiki/Wearable_technology wearable computing technology]) , බුහුටි උපකරණ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Smart_device smart devices]), වළාකුළු පරිගණක ([https://en.wikipedia.org/wiki/Cloud_computing cloud computing]), කාවැද්දූ පරිගණක ([https://en.wikipedia.org/wiki/Embedded_system embedded computing]) වැනි  පරිගණක තාක්ෂණය ඇසුරු කරගත් නව වර්ධනයන් මේ සමග අත්වැල් බැදගෙන ඇත.  

මෙහිදී සෑම වස්තුවක් ම ඒ තුළ කාවද්දා ඇති පරිගණකමය උපකරණ තුළින් නිශ්චිත වශයෙන් හදුනා ගැනෙන අතර වත්මන් අන්තර්ජාල යටිතලය හරහා අන්තර්සබදතා පැවැත්වීමට සමත් වෙයි. 

පවතින සහ නැගී එන සුවිශේෂී පරිගණක ආශ්‍රිත තාක්ෂණයන් යොදාගනිමින් උපාංග එකිනෙක සම්බන්ධීකරණය තුළින් උසස් ගණයේ සේවා සැපයීමට අවස්ථාව ලබාදෙමින් තොරතුරු සමාජය පිණිස ගෝලීය යටිතලයක් නිර්මාණය කරන්නක් ලෙස  Global Standards Initiative on Internet of Things විසින් මෙය නිර්වචනය කර තිබේ. 

එ මෙන් ම මෙම නිර්වචනය උදෙසා වස්තුවක් යන්න නිශ්චිත වශයෙන් තාක්ෂණික ව හදුනාගත හැකි සහ සන්නිවේදන ජාලයන් තුළට අන්තර්ග්‍රහණය කරගත හැකි වූ ඕනෑම වස්තුවක්; එනම්, භෞතික ලෝකයේ (භෞතික) වස්තුවක් වශයෙන් හෝ අතථ්‍ය  ලෝකයේ (අතථ්‍ය) වස්තුවක් වශයෙන් හදුනා ගත යුතු බව ද එහි දැක්වේ.  උපාංග පදනම් කරගත් අන්තර්ජාලය විසින් උපාංගයන් දුරස්ථ ව සංවේදනය කිරීමට සහ හසුරුවීමට පවතින ජාලකරණ යටිතලයන් ඔස්සේ අවස්ථාව ලබාදෙන අතර ඒ තුළ භෞතික ලෝකය සහ පරිගණකමය පද්ධති අතර වඩාත් ශක්තිමත් සබදතාවයක් ගොඩ නැංවේ. එමගින් කාර්යක්ෂතාව සහ නිරවද්‍යතාවය ඉහළ නැංවීමටත් මිනිස් ශ්‍රමය අවම කරගැනීමට අමතර වශයෙන් ආර්ථික ප්‍රතිලාභයන් ලැබීමටත් හැකි වෙයි. 

2025 වනවිට උපාංග පාදක කරගත් අන්තර්ජාලය තුළ බිලියන 30කට ආසන්න උපාංග සංඛ්‍යාවක් සාමාජිකත්වය දරනු ඇති බවට විශේෂඥයෝ ඇස්තමේන්තු කරති. the Internet of Things යන යෙදුම 1999දී කෙවින් ඇෂ්ටන් පබදින ලදී.

[[ප්‍රවර්ගය:තොරතුරු තාක්ෂණය]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිගණක තාක්ෂණය]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිගණකවේදය]]</text>
      <sha1>oaj2bflfjek46mmb7uquoek3p7v7dup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Gandhara</title>
    <ns>10</ns>
    <id>94801</id>
    <revision>
      <id>801763</id>
      <parentid>800958</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>801763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5860" sha1="4qrwbunukpzhzib7epw2d7v6lxd9vsn" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Gandhara
| title     = [[ගන්ධාර|ගන්ධාරය]]
| state        = {{{state|autocollapse}}}
| listclass = hlist
|image =
| group1 =ඉතිහාසය
| list1  =
* [[ගන්ධාර (රාජධානිය)|ගන්ධාර රාජධානිය]]
* [[ඇකිමේනීය ඉන්දු නිම්න ආක්‍රමණය]]
* [[ඉන්දියාවේ ග්‍රීක ආක්‍රමණ]]
* [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
* [[ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානිය]]
*[[ඉන්දු-ග්‍රීක රාජධානිය]]
* [[ඉන්දු-සිතියානුවෝ]]
* [[Indo-Parthians]]
* [[කුෂාණ අධිරාජ්‍යය]]
* [[Alchon Huns]] 
* [[තුර්ක් ශාහිවරු]]
* [[Hindu Shahi]]s
* [[Ghaznavid Empire]]

| group2 = සංස්කෘතිය
| list2  =
* [[ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාව]]
* [[ග්‍රීක-බුද්ධාගම්]]
* [[Hellenistic influence on Indian art]]
* [[Silk Road transmission of Buddhism]]
* [[:Commons:Category:Art of Gandhara by museum|කෞතුකාගාරය අනුව ගන්ධාර කලාව]]

| group3 = පුරාවිද්‍යාව
| list3 =
{{Navbox|child
| group1 = [[පෙශාවර්]] ද්‍රෝණිය
| list1  =
* [[තඛ්ත්-ඉ-බාහි]]
* [[සාහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල්]]
* [[බාහෝ ඪේරි]]
* [[අසීස් ඪේරි]]
* [[ශාජි-කී-ඪේරි]]
* [[කණිෂ්ක ස්තූපය]]
* [[ලෝරියාන් තංගයි]]
* [[ජමාල් ගර්හි]]
* [[:Commons:Category:Yusufzai|යුසුෆ්සායි‎]]
* [[:Commons:Category:Sikri Yusufzai stupa|සික්රි යුසුෆ්සායි]]
* [[බුත්කාර ස්තූපය]]
* [[භාමාලා ස්තූපය|භාමාලා]]
* [[:Commons:Category:Aziz Dheri Stupa|අසීස් ඪේරි]]
* [[:Commons:Category:Shingardara stupa|ශින්ගාර්දාරා]] 
* [[:Commons:Category:Ali Masjid Stupa|අලි මස්ජිදය]]
* [[:Commons:Category:Sphola Stupa|ස්ඵෝලා]] 
* [[අහින් පොෂ්]]
* [[:Commons:Category:Ancient art of the Swat valley|ස්වාට්]]
* [[සයිදු ශරීෆ් ස්තූපය|සයිදු ශරීෆ්]]
* [[:File:Early stupa 6 meters in diameter with fallen umbrella on side in Chakpat near Chakdara.jpg|චක්පට්]]
* [[බාරීකොට්]]
* [[චාර්සද්දා]]
* [[පුෂ්කලාවතී]]
* [[රාණිගට්]]
* [[හෂ්ට්නගර්]]
* [[සික්රි ස්තූපය]]

| group2 = [[තක්ෂිලා]]
| list2  =
* [[සිර්කප්]]
*[[ධර්මරාජික]]
*[[ජෝලියන්]]
*[[කලවාන්]]
*[[මෝහ්රා මුරාදු]]
*[[ජන්ඩියාල්]]
*[[කුණාල ස්තූපය]]
*[[:File:Lalchak Monastery in Taxila.jpg|ලාල්චක් ආරාමය]]
* [[:Commons:Category:Badalpur Buddhist stupa and monastery|බදල්පූර්]]
* [[:Commons:Category:Buddhist remains around Bhallar stupa, Taxila|භල්ලර්]]
* [[මාණික්‍යාලා ස්තූපය|මාන්කියාලා]] 
* [[භීර් ගොඩැල්ල]]

| group3 = නැගෙනහිර [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
| list3  =
* [[හඩ්ඩා, ඇෆ්ඝනිස්තානය|හඩ්ඩා]]
**[[තාපා ශෝටර්]]
**[[ශඛීල්-ඉ-ඝූන්ඩි ස්තූපය| ශඛීල්-ඉ-ඝූන්ඩි]]
**[[Commons:Category:Tapa-i Kafariha Monastery|තාපා-ඉ කෆාරිහා]]
*[[ශොතෝරාක් ආරාමය|ශොතෝරාක්]]
*[[පෛතාවා]]
*[[බිමාරාන්]]
* [[මෙස් අයිනක්]]
* [[ෆොන්ඩුකිස්තාන් ආරාමය|ෆොන්ඩුකිස්තාන්]]
* [[ඛෙයර් ඛානේ]]
* [[ස්ඵෝලා ස්තූපය]]
* [[තෙපේ සර්දාර්|තාපා සර්දාර්]]
* [[නාරෙන්ජ් කන්ද|තෙපේ නාරෙන්ජ්]]
* [[තෙපේ මාන්ජාන්]]
}}
| group4 = කෞතුක වස්තූන්
| list4  =
* [[තක්ෂිලාවේ අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[බිමාරාන් කරඬුව]]
* [[කණිෂ්ක කරඬුව]]
* [[ශිලා පලත]]
* [[බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා]]
* [[බූනර් උන්නත කැටයම්]]
* [[සප්තඍෂි තිලා ප්‍රතිමාව]]
* [[Post-Mauryan coinage of Gandhara]]
* [[Kabul hoard]]
* [[ශීන්කෝට් කරඬුව]]
* [[රුඛූනා කරඬුව]]
* [[බෙග්‍රාම් හි නිධානය]]
* [[වාර්දාක් බඳුන]]
* [[ගන්ධාර සිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව (ටෝකියෝ)|සිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව]]
* ''[[බ්‍රසල්ස් බුද්ධ ප්‍රතිමාව]]''
* [[බාජෝර් කරඬුව]]
* [[ඉන්ද්‍රවර්මන්ගේ රිදී කරඬුව]]
* [[හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය]]
* [[ගාර්ඩීස් ගණේශ ප්‍රතිමාව| ගාර්ඩීස් ගණේශ]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
	
[[Category:India templates]]
[[ප්‍රවර්ගය:බුද්ධාගම පිළිබඳ සැකිලි]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4qrwbunukpzhzib7epw2d7v6lxd9vsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:ජෛව ස්කන්ධ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>96299</id>
    <revision>
      <id>801748</id>
      <parentid>518029</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>801748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="09zsw8vki6kg7bgbskhvhisyuxfwb8j" xml:space="preserve">{{Talk header}}

== biomass ==

what are the problems of niomass

[[විශේෂ:දායකත්ව/2402:D000:8104:F927:B569:63A2:50FB:4DE6|2402:D000:8104:F927:B569:63A2:50FB:4DE6]] 12:24, 17 ඔක්තෝබර් 2022 (යූටීසී)</text>
      <sha1>09zsw8vki6kg7bgbskhvhisyuxfwb8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:පරිවෘත්තිය</title>
    <ns>14</ns>
    <id>107873</id>
    <revision>
      <id>801744</id>
      <parentid>573874</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Metabolism]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:පරිවෘත්තිය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>573874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="t5fl5atmp85ra8xcc4yjfmofmhwqmz3" xml:space="preserve">{{short description|Wikipedia content category}} 
{{Commons category}}
{{Metabolism|state=collapsed}}
{{Cat main|Metabolism|Metabolic pathway}}
{{Category see also|selfref=y|Amino acid metabolic pathway templates|Carb metabolic pathway templates|Lipid metabolic pathway templates|Nucleotide metabolic pathway templates|TCA and ETC metabolic pathway templates}}
{{self reference|Articles in this category are under improvement and management by the '''[[our:WikiProject Molecular and Cellular Biology/Metabolic Pathways task force|Metabolic Pathways task force]]'''.}}

{{CatAutoTOC}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජෛව රසායන විද්‍යාව]]
[[Category:Cellular processes]]
[[Category:Underwater diving physiology]]</text>
      <sha1>t5fl5atmp85ra8xcc4yjfmofmhwqmz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ජෛව ක්‍රියාවලි</title>
    <ns>14</ns>
    <id>107878</id>
    <revision>
      <id>801732</id>
      <parentid>583012</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:ජෛවීය ක්‍රියාවලි]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ජෛව ක්‍රියාවලි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>566786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="322" sha1="gag6xchu48b3c3xuld8wytwlpaaxh79" xml:space="preserve">{{portal|Biology}}
{{Commons category|Biological processes}}
Articles relating to [[biological process]]es. A phenomenon marked by changes that lead to a particular result, mediated by one or more [[gene]] products.

[[ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව|Processes]]
[[Category:Systems biology]]</text>
      <sha1>gag6xchu48b3c3xuld8wytwlpaaxh79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:ආගමික චරිතාපදාන තොරතුරු පැනලය/testcases</title>
    <ns>10</ns>
    <id>158639</id>
    <revision>
      <id>801785</id>
      <parentid>680138</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T08:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:L|Copyright violation]]: https://www.vaticannews.va/es/mundo/news/2020-02/maestro-zen-pomnyun-recibira-premio-niwano-paz.html, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Túrelio|Túrelio]] විසින් [[c:File:PomnyunSunim.jpg|PomnyunSunim.jpg]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>801785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="bv05a4kvlusp16h6cgglqcyxslz6cf9" xml:space="preserve">{{Testcases notice}}{{clear}}

{{TOC left|top=0}}
{{-}}
==Acharya Vidyasagar==
{{testcase table
| name = Vidyasagar
| honorific_prefix = ''Sant Shiromani Acharya Shri'' 108
| honorific_suffix = ''Ji Maharaj''
| image = Acharya5 (cropped).jpg 
| alt = Vidyasagar
| caption = Acharya Vidyasagar, a prominent ''[[Digambara monk]]''
| religion = [[Jainism]]
| sect = ''[[Digambara]]''
| birth_name = Vidyadhar
| birth_date = {{Birth date and age|1946|10|10|df=y}}
| birth_place = [[Sadalga]], [[Belgaum district]], [[Karnataka]]
| father = Mallappa (Mallinath)
| mother = Shrimanti
| initiation_date = 30 June 1968
| initiation_place = [[Ajmer]]
| initiator = ''Acharya'' [[Gyansagar]]
| predecessor = ''Acharya'' [[Gyansagar]]
| disciples = [[Pramansagar]], [[Sudhasagar]], [[Kshamasagar]], [[Guptisagar]]
| works = ''Mukamati''
| website = {{URL|http://www.vidyasagar.net}}
}}

==All Params==
{{testcase table
| honorific_prefix = {{{honorific_prefix}}}
| name = {{{name}}}
| honorific-suffix = {{{honorific-suffix}}}
| native name = {{{native name}}}
| native_name_lang = {{{native_name_lang}}}
| image = {{{image}}}
| image_upright = {{{image_upright}}}
| alt = {{{alt}}}
| caption = {{{caption}}}
| religion = {{{religion}}}
| denomination = {{{denomination}}}
| school = {{{school}}}
| lineage = {{{lineage}}}
| sect = {{{sect}}}
| subsect = {{{subsect}}}
| temple = {{{temple}}}
| order = {{{order}}}
| institute = {{{institute}}}
| church = {{{church}}}
| education = {{{education}}}
| alma_mater = {{{alma_mater}}}
| other_names = {{{other_names}}}
| dharma_names = {{{dharma_names}}}
| monastic_name = {{{monastic_name}}}
| pen_name = {{{pen_name}}}
| posthumous_name = {{{posthumous_name}}}
| nationality = {{{nationality}}}
| flourished = {{{flourished}}}
| founder = {{{founder}}}
| philosophy = {{{philosophy}}}
| known_for = {{{known_for}}}
| home_town = {{{home_town}}}
| birth_name = {{{birth_name}}}
| birth_date = {{{birth_date}}}
| birth_place = {{{birth_place}}}
| death_date = {{{death_date}}}
| death_place = {{{death_place}}}
| death_cause = {{{death_cause}}}
| resting place = {{{resting place}}}
| resting place coordinates = {{{resting place coordinates}}}
| spouse = {{{spouse}}}
| partner = {{{partner}}}
| children = {{{children}}}
| parents = {{{parents}}}
| mother = {{{mother}}}
| father = {{{father}}}
| location = {{{location}}}
| title = {{{title}}}
| period = {{{period}}}
| consecration = {{{consecration}}}
| predecessor = {{{predecessor}}}
| successor = {{{successor}}}
| reason = {{{reason}}}
| rank = {{{rank}}}
| teacher = {{{teacher}}}
| reincarnation of = {{{reincarnation of}}}
| students = {{{students}}}
| initiated = {{{initiated}}}
| works = {{{works}}}
| ordination = {{{ordination}}}
| initiation = {{{initiation}}}
| initiation_date = {{{initiation_date}}}
| initiation_place = {{{initiation_place}}}
| initiator = {{{initiator}}}
| profession = {{{profession}}}
| previous post = {{{previous post}}}
| present post = {{{present post}}}
| post = {{{post}}}
| website = {{{website}}}
| signature = {{{signature}}}
| background = {{{background}}}
}}

==Placement of website in minimal infobox==
{{testcase table
| honorific_prefix = Venerable
| image    =
| religion = [[Buddhism]]
| school   = [[Korean Seon|Seon]]
| founder  = {{URL|https://www.jungtosociety.org/|Jungto Society}}
| website  = {{URL|https://pomnyun.com/}}
| module =

}}</text>
      <sha1>bv05a4kvlusp16h6cgglqcyxslz6cf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඩොමිනිකානු ජනරජයේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178839</id>
    <revision>
      <id>801765</id>
      <parentid>797274</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T17:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Monumento a los Héroes de la Restauración 2013.jpg|]], හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Krd|Krd]] විසින් [[c:File:Monumento_a_los_Héroes_de_la_Restauración_2013.jpg|Monumento_a_los_Héroes_de_la_Restauración_2013.jpg]] ගොනුව</comment>
      <origin>801765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92718" sha1="92yygqs869t65iumuz6dti4lmocs4nl" xml:space="preserve">=== පූර්ව-කොලොම්බියානු යුගය ===
[[File:Copia_de_Cacicazgos_de_la_Hispaniola.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Copia_de_Cacicazgos_de_la_Hispaniola.png|වම|thumb|හිස්පැනියෝලා හි කැසික්ඩොම් පහ]]
{{multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 265
| image1            = Pictografia igneri.jpg
| image2            = Taíno pictographs Cuevas de las Maravillas.jpg
| image3            = LosTresOjos.JPG
| footer            = [[පොමියර් ගුහා]] යනු සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් වලට උතුරින් පිහිටි ගුහා 55 කින් සමන්විත මාලාවකි. කැරිබියන් දූපත් වල වසර 2,000 ක් පැරණි පාෂාණ කලා එකතුව ඒවායේ අඩංගු වේ.
| align             = left
}}

කැරිබියන් දූපත් මුලින්ම පදිංචි වූයේ වසර 6,000 කට පමණ පෙර මධ්‍යම ඇමරිකාවෙන් හෝ උතුරු දකුණු ඇමරිකාවෙන් ආරම්භ වූ දඩයම්-එකතු කරන්නන් විසිනි. ටයිනෝහි අරවාකන් භාෂාව කතා කරන මුතුන් මිත්තන් ක්‍රි.පූ. 1 වන සහස්‍රයේදී දකුණු ඇමරිකාවේ සිට කැරිබියන් වෙත සංක්‍රමණය වූ අතර ක්‍රි.ව. 600 දී පමණ හිස්පැනියෝලා වෙත ළඟා විය.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Fernandes|first1=Daniel M.|last2=Sirak|first2=Kendra A.|last3=Ringbauer|first3=Harald|last4=Sedig|first4=Jakob|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Cheronet|first6=Olivia|last7=Mah|first7=Matthew|last8=Mallick|first8=Swapan|last9=Olalde|first9=Iñigo|last10=Culleton|first10=Brendan J.|last11=Adamski|first11=Nicole|date=2021-02-04|title=A genetic history of the pre-contact Caribbean|journal=Nature|language=en|volume=590|issue=7844|pages=103–110|bibcode=2021Natur.590..103F|doi=10.1038/s41586-020-03053-2|issn=0028-0836|pmc=7864882|pmid=33361817|last12=Bernardos|first12=Rebecca|last13=Bravo|first13=Guillermo|last14=Broomandkhoshbacht|first14=Nasreen|last15=Callan|first15=Kimberly}}&lt;/ref&gt; මෙම අරවාකන් ජනයා ගොවිතැන, මසුන් ඇල්ලීම,&lt;ref name=&quot;Encarta&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=Dominican Republic |encyclopedia=Encarta |publisher=Microsoft Corporation |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563569_7/Dominican_Republic.html |access-date=June 6, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114170306/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563569_7/Dominican_Republic.html |archive-date=November 14, 2007 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; දඩයම් කිරීම සහ එක්රැස් කිරීම සහ සෙරමික් භාණ්ඩ පුළුල් ලෙස නිෂ්පාදනය කිරීමේ නිරත වූහ.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; 1492 දී හිස්පැනියෝලා හි ජනගහනයේ ඇස්තමේන්තු පුළුල් ලෙස වෙනස් වන අතර එය දස දහස් ගණනක&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nationalgeographic.com/history/2020/12/invaders-nearly-wiped-out-caribbeans-first-people-long-before-spanish-came-dna-reveals/|title=Invaders nearly wiped out Caribbean's first people long before Spanish came, DNA reveals|last1=Lawler|first1=Andrew|date=December 23, 2020|work=National Geographic|archive-url=https://web.archive.org/web/20201223160603/https://www.nationalgeographic.com/history/2020/12/invaders-nearly-wiped-out-caribbeans-first-people-long-before-spanish-came-dna-reveals/|archive-date=December 23, 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සිට මිලියන 2 දක්වා පරාසයක පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Keegan |first=William |title=Death Toll |url=http://www.millersville.edu/~columbus/data/ant/KEEGAN08.ANT |archive-url=https://web.archive.org/web/20080321191857/http://www.millersville.edu/~columbus/data/ant/KEEGAN08.ANT |archive-date=March 21, 2008 |access-date=June 19, 2008 |publisher=[[Millersville University]], from [[Archaeology (magazine)|Archaeology]] (January/February 1992, p. 55)}}&lt;/ref&gt; 1492 වන විට, දිවයින ටයිනෝ ප්‍රධාන රාජ්‍ය පහකට බෙදා තිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Roberto Cassá|title=Los Indios de Las Antillas|url=https://books.google.com/books?id=oJ-wJ49cNwAC&amp;pg=PA126|access-date=August 15, 2012|year=1992|publisher=Editorial Abya Yala|isbn=978-84-7100-375-1|pages=126–|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111004223/https://books.google.com/books?id=oJ-wJ49cNwAC&amp;pg=PA126#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Samuel M.|last=Wilson|year=1990|title=Hispaniola: Caribbean Chiefdoms in the Age of Columbus|url=https://archive.org/details/hispaniolacaribb0000wils|publisher=Univ. of Alabama Press|page=[https://archive.org/details/hispaniolacaribb0000wils/page/110 110]|isbn=978-0-8173-0462-1}}&lt;/ref&gt; මුළු දිවයින සඳහාම ටයිනෝ නාමය අයයිටි හෝ ක්විස්කෙයා විය.&lt;ref name=&quot;anghiera&quot;&gt;{{cite book|last=Anglería|first=Pedro Mártir de|title=Décadas del Nuevo Mundo, Tercera Década, Libro&amp;nbsp;VII|publisher=Editorial Bajel|year=1949|location=Buenos Aires|language=es}}&lt;/ref&gt;

=== යුරෝපීය යටත් විජිතකරණය ===
ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් 1492 දෙසැම්බර් 5 වන දින ඇමරිකාවට කළ ඔහුගේ මුහුදු ගමන් හතරෙන් පළමු අවස්ථාවේදී දිවයිනට පැමිණියේය. ඔහු එම භූමිය ස්පාඤ්ඤය සඳහා හිමිකර ගත් අතර එහි විවිධ දේශගුණය සහ භූමි ප්‍රදේශය නිසා එය ලා එස්පානෝලා ලෙස නම් කළේය, එය ඔහුට ස්පාඤ්ඤ භූ දර්ශනය සිහිපත් කළේය.&lt;ref&gt;[http://www.catholictradition.org/Tradition/christopher-columbus.htm Christopher Columbus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141016024039/http://www.catholictradition.org/Tradition/christopher-columbus.htm|date=October 16, 2014}}. Catholictradition.org. Retrieved on April 2, 2014.&lt;/ref&gt; 1496 දී, ක්‍රිස්ටෝපර්ගේ සහෝදරයා වූ බර්තොලමෙව් කොලොම්බස්, &quot;නව ලෝකයේ&quot; බටහිර යුරෝපයේ පළමු ස්ථිර ජනාවාසය වන සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ නගරය ඉදි කළේය. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් වතු ආර්ථිකයක් නිර්මාණය කළහ.&lt;ref name=&quot;transat&quot;&gt;{{cite book|last=Rawley|first=James A.|author2=Behrendt, Stephen D.|author2-link=Stephen D. Behrendt|title=The Transatlantic Slave Trade: A History|publisher=University of Nebraska Press|year=2005|page=49|isbn=978-0-8032-3961-6|url=https://books.google.com/books?id=Sn5pK8rbR5MC&amp;pg=PA49|access-date=January 11, 2024|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111005716/https://books.google.com/books?id=Sn5pK8rbR5MC&amp;pg=PA49#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

මුලදී, මිත්‍රශීලී සබඳතාවලින් පසුව, ෂරගුවාවේ කාන්තා ප්‍රධානී ඇනකෝනා සහ ඇගේ හිටපු සැමියා වන මගුවානාහි ප්‍රධානී කඕනබෝ මෙන්ම ගුවාකනගරික්ස්, ගුවාමා, හැටුයි සහ එන්රික්විලෝ යන ප්‍රධානීන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ටයිනෝස් ජයග්‍රහණයට විරුද්ධ විය. දෙවැන්නාගේ සාර්ථකත්වයන් ඔහුගේ ජනතාවට දිවයිනේ ස්වාධීන වාසස්ථානයක් ලබා දුන්නේය. 1492 න් පසු වසර කිහිපයක් ඇතුළත, වසූරිය,&lt;ref&gt;&quot;[http://www.smithsonianmag.com/people-places/what-became-of-the-taino-73824867/ What Became of the Taíno?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161011062036/http://www.smithsonianmag.com/people-places/what-became-of-the-taino-73824867/|date=October 11, 2016}}&quot;. ''[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]]'' October 2011&lt;/ref&gt; සරම්ප සහ යුරෝපීයයන් සමඟ පැමිණි අනෙකුත් රෝග හේතුවෙන් ටයිනොස් ජනගහනය තියුනු ලෙස පහත වැටුණි.&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[http://www.dshs.texas.gov/preparedness/bt_public_history_smallpox.shtm &quot;History of Smallpox&amp;nbsp;– Smallpox Through the Ages&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106211915/http://www.dshs.texas.gov/preparedness/bt_public_history_smallpox.shtm|date=November 6, 2016}}. ''Texas Department of State Health Services.''&lt;/ref&gt; අඩුවෙමින් පවතින ටයිනොස් වෙනුවට අප්‍රිකානු වහලුන් ආනයනය කරන ලදී.

රට තුළ පිරිසිදු ටයිනොස් පිළිබඳ අවසාන වාර්තාව 1864 සිට ය. තවමත්, ටයිනෝ ජීව විද්‍යාත්මක උරුමය අන්තර් මිශ්‍ර වීම හේතුවෙන් නොනැසී පැවතුනි. 1514 සංගණන වාර්තාවලින් හෙළි වන්නේ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ස්පාඤ්ඤ පිරිමින්ගෙන් 40% ක් ටයිනෝ කාන්තාවන් සමඟ විවාහ වී ඇති බවත්,&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Ferbel Azcarate|first=Pedro J.|date=December 2002|title=Not Everyone Who Speaks Spanish is from Spain: Taíno Survival in the 21st Century Dominican Republic|url=http://www.kacike.org/FerbelEnglish.pdf|url-status=dead|journal=KACIKE: The Journal of Caribbean Amerindian History and Anthropology|issue=Special|issn=1562-5028|archive-url=https://web.archive.org/web/20040617195321/http://www.kacike.org/FerbelEnglish.pdf|archive-date=June 17, 2004|access-date=September 24, 2009}}&lt;/ref&gt; සහ වර්තමාන ඩොමිනිකන් ජාතිකයින් කිහිප දෙනෙකු ටයිනෝ පරම්පරාවක් ඇති බවත්ය.

[[File:Treaty_of_Aranjuez_English.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Treaty_of_Aranjuez_English.svg|thumb|අරන්ජුවෙස් ගිවිසුමෙන් පසු (1777) හිස්පැනියෝලා හි මායිම් තත්ත්වය පෙන්වන සිතියමක්.]]
1697 දී රිස්වික් ගිවිසුම වන විට, දිවයිනේ බටහිර තුනෙන් එකක් ප්‍රංශයට පවරා දුන් විට, සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ජනගහනය සුදු ජාතිකයින් කිහිප දහස් ගණනක්, කළු වහලුන් 30,000 ක් සහ ටයිනෝවරුන් කිහිප දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විය.{{sfn|Scheina|2003|p=341}} 1789 වන විට ජනගහනය 125,000 දක්වා වර්ධනය වූ නමුත් සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ නව ලෝකයේ ස්පාඤ්ඤයේ අඩු ධනවත් හා උපායමාර්ගික වැදගත්කමක් ඇති යටත් විජිතයක් ලෙස පැවතුනි.{{sfn|Scheina|2003|p=341}} සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ජනගහන සංයුතිය, කැරිබියානු දූපත්වල ධනවත්ම යටත් විජිතය වන අසල්වැසි ප්‍රංශ යටත් විජිතයක් වූ ශාන්ත-ඩොමින්ගෝ හි ජනගහන සංයුතියට වඩා තියුණු ලෙස වෙනස් විය. එහි ජනගහනය මිලියන භාගයක් වූ අතර එහි ජනගහනයෙන් 90% ක් වහල්භාවයට පත් වූ අතර සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ මෙන් හතර ගුණයක් වැඩි විය.&lt;ref name=&quot;google48&quot;&gt;{{cite book|editor-last=Knight|editor-first=Franklin W.|title=General history of the Caribbean|date=1997|publisher=Unesco|location=London|isbn=978-92-3-103146-5|page=48|edition=1. publ.|url=https://books.google.com/books?id=ppGJBmQVJjEC&amp;pg=PR2|access-date=April 30, 2015|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111004217/https://books.google.com/books?id=ppGJBmQVJjEC&amp;pg=PR2#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Dominican Republic – THE FIRST COLONY |url=http://countrystudies.us/dominican-republic/3.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101213213711/http://countrystudies.us/dominican-republic/3.htm |archive-date=December 13, 2010 |access-date=August 16, 2016}}&lt;/ref&gt;

1795 දී, පිරිනීස් යුද්ධයේ පරාජයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්පාඤ්ඤය බාසල් ගිවිසුම මගින් සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ප්‍රංශයට භාර දුන්නේය. ශාන්ත-ඩොමින්ගෝ 1804 ජනවාරි 1 වන දින ප්‍රංශයෙන් හයිටි ලෙස නිදහස ලබා ගත්තේය. 1809 දී, ප්‍රංශ ජාතිකයන් දිවයිනෙන් නෙරපා හරින ලද අතර සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ නැවත ස්පාඤ්ඤ පාලනයට පැමිණියේය.{{sfn|Scheina|2003|p=342}}

=== අකාලික නිදහස සහ හයිටි වාඩිලෑම ===
ඩොමිනිකන් කුමන්ත්‍රණකරුවන් වන ජෝස් ලියෝකාඩියෝ, පේද්‍රෝ ද සේඩා සහ පේද්‍රෝ හෙන්රිකේස් විසින් මෙහෙයවන ලද අසාර්ථක 1812 කැරැල්ල ඇතුළු විවිධ විරුද්ධ කණ්ඩායම් විසින් වසර දොළහක අතෘප්තිය සහ අසාර්ථක නිදහස් කුමන්ත්‍රණවලින් පසුව, සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි හිටපු ලුතිනන්-ආණ්ඩුකාර (ඉහළ පරිපාලක) ජෝස් නූනෙස් ද කැසෙරෙස්, 1821 නොවැම්බර් 30 වන දින ස්පාඤ්ඤ කිරීටයෙන් යටත් විජිතයේ නිදහස ස්පාඤ්ඤ හයිටි ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. මෙම කාල පරිච්ඡේදය කෙටිකාලීන නිදහස ලෙසද හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;Bethell1986&quot;&gt;{{cite book|author=H. Hoetink|editor=Leslie Bethell|title=The Cambridge History of Latin America|chapter-url=https://books.google.com/books?id=X4axAmBS-7wC&amp;pg=PA287|volume=V, Circa 1870 to 1930|date=May 29, 1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-24517-3|page=287|chapter=The Dominican Republic c. 1870–930|access-date=October 27, 2016|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111004150/https://books.google.com/books?id=X4axAmBS-7wC&amp;pg=PA287#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

අලුතින් ස්වාධීන වූ ජනරජය මාස දෙකකට පසු අවසන් විය, එය ජීන්-පියරේ බෝයර්ගේ නායකත්වය යටතේ හයිටි විසින් අත්පත් කරගෙන ඈඳා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;guitar&quot;&gt;{{cite web |last=Guitar |first=Lynne |title=History of the Dominican Republic |url=http://www.hispaniola.com/dominican_republic/info/history.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070601040005/http://www.hispaniola.com/dominican_republic/info/history.php |archive-date=June 1, 2007 |access-date=May 29, 2007 |publisher=Hola.com |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; වසර විසි දෙකක් තිස්සේ, හයිටි පාලනය කළේ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ, එය පාර්ටි ඩි එල්'එස්ට් ලෙස හැඳින්වූ අතර එය යටත් විජිත භූමියක් ලෙස සලකමිනි. නොගෙවූ හයිටි හමුදාව ඩොමිනිකන් ජනතාවගෙන් සම්පත් සහ ඉඩම් වන්දි නොමැතිව ලබා ගැනීමෙන් තමන්ව නඩත්තු කළේය.{{sfn|Scheina|2003|p=343}}

=== පළමු ජනරජය (1844–1861) ===
[[File:Flag_of_the_Dominican_Republic_(up_to_1844).svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flag_of_the_Dominican_Republic_(up_to_1844).svg|thumb|ඩොමිනිකන් ජනරජයේ මුල් ධජය (1849 දක්වා)]]
1838 දී, ජුවාන් පැබ්ලෝ ඩුආර්ටේ විසින් ලා ට්‍රිනිටාරියා නමින් රහස් සමාජයක් ආරම්භ කරන ලද අතර, එය කිසිදු විදේශ මැදිහත්වීමකින් තොරව සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි සම්පූර්ණ නිදහස අපේක්ෂා කළේය.&lt;ref name=&quot;pons&quot;&gt;{{cite book|first=Frank|last=Moya Pons|author-link=Frank Moya Pons|title=The Dominican Republic: A National History|edition=August 1, 1998|page=543|publisher=Markus Wiener Publishers; 2nd edition|isbn=978-1-55876-191-9|year=1998}}&lt;/ref&gt;{{rp|පි147–149}} එසේම, ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ඩෙල් රොසාරියෝ සැන්චෙස් සහ රේමන් මාටියාස් මෙලා, ලා ට්‍රිනිටාරියා හි ආරම්භක සාමාජිකයින් අතර නොසිටියද, නිදහස සඳහා වූ සටනේදී තීරණාත්මක විය. ඩුආර්ටේ, මෙලා සහ සැන්චෙස් ඩොමිනිකන් ජනරජයේ ආරම්භක පියවරුන් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;[http://www.colonialzone-dr.com/people_history-sanchez.html Francisco del Rosario Sánchez One of the Padres de la Patria / Fathers of the Patriotism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024184605/http://www.colonialzone-dr.com/people_history-sanchez.html|date=October 24, 2012}}&amp;nbsp;– Colonial Zone-Dominican Republic (DR)&amp;nbsp;– Retrieved November 3, 2012.&lt;/ref&gt;

1844 පෙබරවාරි 27 වන දින, ලා ට්‍රිනිටාරියා හි සාමාජිකයින් හයිටියෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කළහ. ඔවුන්ට සහාය දැක්වූයේ ධනවත් ගව පාලකයෙකු වන පෙඩ්‍රෝ සැන්ටානා විසිනි, ඔහු නව ජනරජයේ හමුදාවේ ජෙනරාල් බවට පත්විය. ඉන් පසු දශක කිහිපය කුරිරු පාලනය, කල්ලිවාදය, ආර්ථික දුෂ්කරතා, රජයේ වේගවත් වෙනස්කම් සහ දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් සඳහා පිටුවහල් කිරීමෙනි. ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදීන් වන සැන්ටානා සහ බුවනවෙන්චුරා බේස් බොහෝ විට බලය දැරූ අතර, දෙදෙනාම අත්තනෝමතික ලෙස පාලනය කළහ. නව ජාතිය ප්‍රධාන බලවතෙකුට ඈඳා ගැනීම සඳහා ඔවුන් තරඟකාරී සැලසුම් ප්‍රවර්ධනය කළහ. ඩොමිනිකන් ජනරජයේ පළමු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව 1844 නොවැම්බර් 6 වන දින සම්මත කරන ලද අතර, 1845 දී එහි ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් 230,000 ක් (සුදු ජාතිකයින් 100,000; කළු ජාතිකයින් 40,000; සහ මුලටෝ 90,000) විය.{{sfn|Scheina|2003|p=343}}

{{multiple image
| align             = right
| image1            = Santana.gif
| width1            = 150
| alt1              = 
| caption1          = 
| image2            = Buenaventura Baéz.gif
| width2            = 134
| alt2              = 
| caption2          = 
| footer            = ඩොමිනිකන් ජනරජයේ පළමු ජනරජ කාලය තුළ එයට නායකත්වය දුන් ''කවුඩිලෝස්'' [[පේද්‍රෝ සැන්ටානා]] සහ [[බුනැවෙන්ටුරා බාස්]]
}}

1844 මාර්තු මාසයේදී හයිටි ආක්‍රමණය කළ නමුත් ඩොමිනිකන්වරු දැඩි විරෝධයක් එල්ල කළ අතර හයිටි ජාතිකයින්ට දැඩි හානි සිදු කළහ.&lt;ref name=&quot;Bethell&quot;&gt;{{cite book|last1=Bethell|first1=Leslie|title=The Cambridge History of Latin America: Volume 3|url=https://archive.org/details/cambridgehistory0000beth|url-access=registration|date=1984|publisher=Cambridge University Press|pages=[https://archive.org/details/cambridgehistory0000beth/page/267 267]}}&lt;/ref&gt; අප්‍රේල් 15 වන විට ඩොමිනිකන් හමුදා ගොඩබිම සහ මුහුද යන දෙකෙහිම හයිටි හමුදා පරාජය කර තිබුණි.{{sfn|Scheina|2003|p=344}} 1844 ජූලි මස මුලදී, ජනරජයේ ජනාධිපති පදවිය භාර ගන්නා ලෙස ඔහුගේ අනුගාමිකයින් ඩුආර්ටේගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. ඩුආර්ටේ එකඟ වූ නමුත් නිදහස් මැතිවරණ සංවිධානය කළහොත් පමණි. කෙසේ වෙතත්, ජූලි 12 වන දින සැන්ටානාගේ හමුදා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ අල්ලා ගත් අතර, ඔවුන් ඩොමිනිකන් ජනරජයේ සැන්ටානා පාලකයා ලෙස ප්‍රකාශ කළහ. පසුව සන්තානා මෙලා, ඩුආර්ටේ සහ සැන්චෙස් සිරගත කළේය. 1845 පෙබරවාරි 27 වන දින, සන්ටානා, ලා ට්‍රිනිටේරියා හි වීරවරිය වූ මාරියා ට්‍රිනිඩෑඩ් සැන්චෙස් සහ තවත් අය කුමන්ත්‍රණය කිරීම සඳහා මරණ දඬුවම නියම කළාය.

1849 අප්‍රේල් මාසයේදී ලාස් කැරේරාස් සටනේදී තුන්වන හයිටි ආක්‍රමණය පරාජය කිරීමෙන් පසු, සන්ටානා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ වෙත ගමන් කර කුමන්ත්‍රණයකින් ජනාධිපති මැනුවෙල් ජිමෙනස් (සන්ටානා ජනාධිපති ධුරයෙන් නෙරපා දැමූ) බලයෙන් පහ කළේය. ඔහුගේ නියෝගය පරිදි, කොංග්‍රසය බුවනවෙන්ටුරා බේස් ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ නමුත් බේස් සන්ටානාගේ රූකඩයක් ලෙස සේවය කිරීමට අකමැති විය. 1849 නොවැම්බර්-දෙසැම්බර් මාසවලදී, ඩොමිනිකන් නාවිකයින් හයිටි වෙරළ තීරයන් වැටලූ අතර, ඩේම් මාරි දක්වා වෙරළබඩ ගම්මාන කොල්ල කෑ අතර, අල්ලා ගත් සතුරු නැව්වල කාර්ය මණ්ඩලය මරා දැමූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Baur|first1=John E.|date=October 1949|title=Faustin Soulouque, Emperor of Haiti His Character and His Reign|journal=The Americas|volume=6|issue=2|page=143|doi=10.2307/978436|issn=0003-1615|jstor=978436|s2cid=210429049}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Littell |first1=Eliakim |last2=Littell |first2=Robert S. |date=September 4, 1850 |title=Littell's Living Age |url=https://books.google.com/books?id=A1dIAQAAMAAJ&amp;pg=PA127 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240111010516/https://books.google.com/books?id=A1dIAQAAMAAJ&amp;pg=PA127#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=January 11, 2024 |access-date=January 11, 2024 |publisher=T. H. Carter &amp; Company |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; 1855 නොවැම්බර් මාසයේදී හයිටි විසින් කරන ලද සිව්වන සහ අවසාන ආක්‍රමණය 1856 ජනවාරි 27 වන විට ඩොමිනිකන් හමුදා විසින් පරාජය කරන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දහස් ගණනක් හයිටි ජාතිකයින් තුවාල ලැබූහ.{{sfn|Scheina|2003|p=347}} නැවතත් සන්තානා සහ බායිස් දේශපාලන ආධිපත්‍යය සඳහා එකිනෙකාට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කළ අතර, බායිස් පළමු ගැටුම ජයග්‍රහණය කර 1857 දී සන්තානා නෙරපා හරින ලද අතර, සන්තානා දෙවන ගැටුම ජයග්‍රහණය කර 1859 දී බේස් නෙරපා හරින ලදී.

=== ප්‍රතිසංස්කරණ ජනරජය ===
[[File:Jura_del_gobernador_y_capitán_general_de_Santo_Domingo,_don_Pedro_Santana_(Museo_del_Prado).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jura_del_gobernador_y_capit%C3%A1n_general_de_Santo_Domingo,_don_Pedro_Santana_(Museo_del_Prado).jpg|thumb|පේද්‍රෝ සන්තානා නව ස්පාඤ්ඤ පළාතේ ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් ලෙස දිවුරුම් දෙයි.]]
1861 දී, ඔහුගේ විරුද්ධවාදීන් බොහෝ දෙනෙකු සිරගත කිරීමෙන්, පිටුවහල් කිරීමෙන් සහ මරණ දඬුවම නියම කිරීමෙන් පසුව සහ දේශපාලන හා ආර්ථික හේතූන් මත, සන්තානා ස්පාඤ්ඤයේ දෙවන ඉසබෙලා රැජිනගෙන් ඩොමිනිකන් ජනරජයේ පාලනය නැවත ලබා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. වසර 40 කට පෙර එහි ප්‍රධාන භූමි ඇමරිකානු යටත් විජිත අහිමි වීම සමඟ එකඟ නොවූ ස්පාඤ්ඤය, රට නැවත යටත් විජිතයක් බවට පත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book|editor1-last=Bulmer|editor1-first=Martin|editor2-last=Solomos|editor2-first=John|title=Gender, Race and Religion: Intersections and Challenges|date=2014|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt; කියුබානු සහ පුවර්ටෝ රිකෝ ස්වේච්ඡා සේවකයින්ගේ බලඇණි සහ ස්පාඤ්ඤ හමුදා සමඟ පෙලගැසුණු ඩොමිනිකන්වරුන් 12,000 කින් ශක්තිමත් කරන ලද ස්පාඤ්ඤ භටයින් 30,000 ක් විසින් දිවයින අත්පත් කර ගන්නා ලදී.{{sfn|Scheina|2003|p=347}} යටත් විජිත බලයක් ලෙස ස්පාඤ්ඤය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට බිය වූ හයිටි කැරලිකරු සිල්වේන් සල්නේව්, ස්වාධීන ජාතිය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට උත්සාහ කරන විප්ලවවාදීන්ට රැකවරණය සහ සැපයුම් ලබා දුන්නේය. ප්‍රතිසංස්කරණ යුද්ධය ලෙස හැඳින්වෙන සිවිල් යුද්ධයෙන් 50,000 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Charles Nach Mback|title=Haïti République Dominicaine-Une Île pour deux (1804–1916)|date=March 26, 2003|publisher=KARTHALA Editions|isbn=9782811137113|url=https://books.google.com/books?id=XuWdtKnKz4gC|access-date=October 2, 2020|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111010142/https://books.google.com/books?id=XuWdtKnKz4gC|url-status=live}}&lt;/ref&gt;[[File:Puerto_Plata_Cathedrale.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Puerto_Plata_Cathedrale.JPG|thumb|පුවර්ටෝ ප්ලාටා හි ශාන්ත පිලිප් අපොස්තුළු ආසන දෙව්මැදුර 1863 යුද්ධයේදී විනාශ වූ අතර 1870 දී නැවත ගොඩනඟන ලදී.]]
යුද්ධය ආරම්භ වූයේ 1863 අගෝස්තු 16 වන දින ය. සැප්තැම්බර් මැද භාගය වන විට සන්තියාගෝහි ස්පාඤ්ඤ බලකොටුවට පුවර්ටෝ ප්ලාටා වෙත පසුබැසීමට සිදු විය. ඩොමිනිකන්වරු පුවර්ටෝ ප්ලාටා වරායට බෝම්බ හෙලා නගරයේ වැඩි කොටසක් විනාශ කළහ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1863/11/28/news/the-insurrection-in-hayti-translation-of-the-declaration-of-independence.html|title=THE INSURRECTION IN HAYTI.; Translation of the Declaration of Independence.|date=November 28, 1863|work=The New York Times|access-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20180111173614/http://www.nytimes.com/1863/11/28/news/the-insurrection-in-hayti-translation-of-the-declaration-of-independence.html|archive-date=January 11, 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1863/11/02/archives/the-santo-domingo-rebellion-full-details-of-the-insurrectionthe.html|title=The Santo Domingo Rebellion: Full Details of the Insurrection{{snd}}The Burning and Sacking of Puerto Plate.|date=November 2, 1863|work=The New York Times|access-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706183846/https://www.nytimes.com/1863/11/02/archives/the-santo-domingo-rebellion-full-details-of-the-insurrectionthe.html|archive-date=6 July 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; දකුණේ, ස්පාඤ්ඤ හමුදා නගර කිහිපයකින් කැරලිකරුවන් පලවා හැරීමට සහ හයිටියට සාර්ථක විය. කෙසේ වෙතත්, අසුවා අල්ලා ගැනීම මිල අධික උත්සාහයක් බව ඔප්පු වූ අතර, මාස දෙකක සටන් සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින්ට සැලකිය යුතු ජීවිත හානි සිදුවිය.&lt;ref name=&quot;Jan&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1864/01/20/archives/from-st-domingo-the-capture-of-azuaoperations-of-the-dominican.html|title=From St. Domingo; The Capture of Azua – Operations of the Dominican Guerrillas – The Spaniards Defeated in two Battles – The Spanish Prospect Unfavorable.|date=January 20, 1864|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; කියුබාවේ ස්පාඤ්ඤ හමුදා උතුරු වෙරළ තීරයේ මොන්ටේ ක්‍රිස්ටිට පහර දී අල්ලා ගත් නමුත් දැඩි හානි සිදුවිය.{{sfn|Scheina|2003|p=348}} 
1865 වන විට, ඩොමිනිකන් හමුදා ස්පාඤ්ඤ හමුදා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ වෙත සීමා කර තිබූ අතර, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් අගනුවරෙන් පිටතට යාමට බිය විය.{{sfn|Scheina|2003|p=349}} වසර දෙකකට ආසන්න සටනකින් පසු, ස්පාඤ්ඤය 1865 ජූලි මාසයේදී දිවයින අතහැර දැමීය. එක් හමුදා ඉතිහාසඥයෙක් ඇස්තමේන්තු කරන්නේ ස්පාඤ්ඤ තුවාලකරුවන් 10,888 ක් සටන්වලදී මිය ගිය හෝ තුවාල ලැබූ බවත්, කහ උණෙන් දහස් ගණනක් මිය ගිය බවත්ය. ස්පාඤ්ඤය වෙනුවෙන් සටන් කරන ඩොමිනිකන් හමුදා තුවාල ලැබූවන් 10,000 ක්.{{sfn|Clodfelter|2017|p=306}} තවත් හමුදා ඉතිහාසඥයෙක් ඇස්තමේන්තු කරන්නේ ස්පාඤ්ඤය 18,000 ක් මිය ගිය බවත්, ඔවුන් සමඟ සටන් කරන ඩොමිනිකන්වරුන්, කියුබානුවන් සහ පුවර්ටෝ රිකානුවන් ඇතුළත් නොවන බවත්ය.{{sfn|Scheina|2003|p=349}} ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව නිදහස සඳහා සටන් කළ ඩොමිනිකන්වරු 4,000 කට අධික පිරිසක් මිය ගියහ.

ඊළඟ වසරවලදී දේශපාලන ආරවුල් නැවතත් පැවතුනි; යුධ නායකයින් පාලනය කළහ, හමුදා කැරලි අතිශයින් සුලභ විය, සහ ජාතිය ණය රැස් කළේය. අනුප්‍රාප්තික ජනාධිපතිවරුන් දෙදෙනෙකු සහාය දැක්වූ එක්සත් ජනපදයට රට ඈඳා ගැනීමේ ඔහුගේ සැලැස්මට අනුව ක්‍රියා කිරීමට බේස්ගේ වාරය දැන් පැමිණියේය. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති යුලිසස් එස්. ග්‍රාන්ට් සමනාහි නාවික කඳවුරක් සහ අලුතින් නිදහස් වූ අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන් නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා ස්ථානයක් ද අපේක්ෂා කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book|title=U.S. Grant: American Hero, American Myth|last=Waugh|first=Joan|page=137|url=https://books.google.com/books?id=AnH6-AlKACUC&amp;pg=PA137|publisher=[[UNC Press]]|year=2009|isbn=978-0-8078-3317-9|access-date=January 11, 2024|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111005233/https://books.google.com/books?id=AnH6-AlKACUC&amp;pg=PA137#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1870 දී එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාවේදී ගිවිසුම පරාජයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;guitar&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hidalgo|first=Dennis|year=1997|title=Charles Sumner and the Annexation of the Dominican Republic|url=https://www.academia.edu/277925|url-status=live|journal=Itinerario|volume=21|issue=2|pages=51–66|doi=10.1017/S0165115300022841|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816001342/https://www.academia.edu/277925|archive-date=August 16, 2021|access-date=December 19, 2017|s2cid=163872610}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=U.S. Senate: Art &amp; History Home &gt; Origins &amp; Development &gt; Powers &amp; Procedures &gt; Treaties |url=https://www.senate.gov/artandhistory/history/common/briefing/Treaties.htm#5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107073857/http://www.senate.gov/artandhistory/history/common/briefing/Treaties.htm#5 |archive-date=January 7, 2021 |access-date=October 17, 2008 |publisher=[[United States Senate]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Atkins|first=G. Pope|author2=Larman Curtis Wilson|title=The Dominican Republic and the United States: From Imperialism to Transnationalism|url=https://books.google.com/books?id=MkBlfCf8I-YC&amp;pg=PA27|publisher=University of Georgia Press|year=1998|isbn=978-0-8203-1931-5|page=27|access-date=January 11, 2024|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111005233/https://books.google.com/books?id=MkBlfCf8I-YC&amp;pg=PA27#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1874 දී බේස් බලයෙන් පහ කරන ලදී, ආපසු පැමිණියේය, 1878 දී සදහටම බලයෙන් පහ කරන ලදී.

1880 ගණන්වලදී රටට සාපේක්ෂ සාමය ඇති වූ අතර, එය ජෙනරාල් උලිසස් හියුරෝ බලයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;countrystudies&quot;&gt;{{cite web |title=Dominican Republic&amp;nbsp;– Ulises Heureaux, 1882–99 |url=http://countrystudies.us/dominican-republic/8.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20060923042018/http://countrystudies.us/dominican-republic/8.htm |archive-date=September 23, 2006 |access-date=December 23, 2007 |publisher=[[Library of Congress]]; Federal Research Division}}&lt;/ref&gt; &quot;ලිලීස්&quot;, නව ජනාධිපතිවරයා ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ අන්වර්ථ නාමයෙන්, ජාතිය ණය බරකට ඇද දැමූ අතර, එයින් ලැබෙන ආදායමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඔහුගේ පුද්ගලික භාවිතය සඳහා සහ ඔහුගේ පොලිස් රාජ්‍යය පවත්වාගෙන යාම සඳහා භාවිතා කළේය.&lt;ref name=&quot;countrystudies&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langley|first=Lester D.|title=The Banana Wars|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=978-0-8420-5047-0|page=20|url=https://books.google.com/books?id=Xc1RBfZd3pcC&amp;pg=PA20|year=2002|access-date=January 11, 2024|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111005339/https://books.google.com/books?id=Xc1RBfZd3pcC&amp;pg=PA20#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1899 දී, ඔහු ඝාතනය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ඔහු නායකත්වය දුන් සාපේක්ෂ සන්සුන් භාවය ඩොමිනිකන් ආර්ථිකයේ දියුණුවට ඉඩ සැලසීය. සීනි කර්මාන්තය නවීකරණය කරන ලදී,&lt;ref name=&quot;Hall&quot;&gt;{{cite book|last=Hall|first=Michael R.|title=Sugar and Power in the Dominican Republic|publisher=[[Greenwood Press]]|year=2000|isbn=978-0-313-31127-7|url=https://archive.org/details/sugarpowerindo00mich}}&lt;/ref&gt;{{rp|පි10}} සහ රට විදේශීය සේවකයින් සහ සංක්‍රමණිකයන් ආකර්ෂණය කර ගත්තේය. 19 වන සියවසේ අග භාගයේදී ලෙබනන්, සිරියානු, තුර්කි සහ පලස්තීන ජාතිකයන් රටට පැමිණීමට පටන් ගත්හ.&lt;ref name=&quot;Brown&quot;&gt;{{cite book|last=Brown, Isabel Zakrzewski|url=https://archive.org/details/culturecustomsof00brow|title=Culture and customs of the Dominican Republic|date=1999|publisher=Greenwood Press|isbn=0-313-30314-2|location=Westport, CT|oclc=41256263|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; 1916–24 එක්සත් ජනපද ආක්‍රමණය අතරතුර, ගැවිලෙරෝස් ලෙස හැඳින්වෙන ගම්බද ප්‍රදේශවලින් පැමිණි ගොවීන්, එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් මරා දැමුවා පමණක් නොව, ගම්බද ප්‍රදේශ හරහා ගමන් කරන අරාබි වෙළෙන්දන්ටද පහර දී මරා දැමූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Dominican Republic and its Arab Assimilation |url=http://www.abreureport.com/2015/08/the-dominican-republic-and-its-arab.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928033911/http://www.abreureport.com/2015/08/the-dominican-republic-and-its-arab.html |archive-date=September 28, 2019 |access-date=September 28, 2019}}&lt;/ref&gt;

=== 20 වන සියවස (1900–1930) ===
[[File:Alejandro_Woss_y_Gil.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alejandro_Woss_y_Gil.jpg|දකුණ|thumb|1903 දී ජනාධිපති ඇලෙජැන්ඩ්‍රෝ වොස් වයි ගිල් බලයට පත්වීම.]]1902 සිට, කෙටි කාලීන ආණ්ඩු නැවතත් සම්මතයක් බවට පත් වූ අතර, රටේ සමහර ප්‍රදේශවල කොඩිලෝවරුන් විසින් ඔවුන්ගේ බලය පැහැර ගන්නා ලදී. තවද, ජාතික රජය බංකොලොත් වූ අතර යුරෝපීය ණයහිමියන්ට ණය ගෙවීමට නොහැකි වූ අතර, ප්‍රංශය, ජර්මනිය සහ ඉතාලිය විසින් මිලිටරි මැදිහත්වීමේ තර්ජනයට මුහුණ දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;cs9&quot;&gt;{{cite web |title=Dominican Republic&amp;nbsp;– Renewed conflict, 1899–1916 |url=http://countrystudies.us/dominican-republic/9.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706222617/http://countrystudies.us/dominican-republic/9.htm |archive-date=July 6, 2009 |access-date=October 19, 2008 |work=Country Studies |publisher=[[Library of Congress]]; Federal Research Division}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද ජනාධිපති තියඩෝර් රූස්වෙල්ට් යුරෝපීය මැදිහත්වීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කළේය, බොහෝ දුරට අනාගත පැනමා ඇළට යන මාර්ග ආරක්ෂා කිරීම සඳහා. යුරෝපීය බලවතුන් පලවා හැරීමට, මොන්රෝ මූලධර්මයට ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධ රූස්වෙල්ට් සහසම්බන්ධය ප්‍රකාශ කිරීමට සහ ඩොමිනිකන් රජයට ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වූ ඩොමිනිකන් රේගු පරිපාලනය සඳහා ඔහුගේ 1905 ඩොමිනිකන් ගිවිසුම ලබා ගැනීමට ඔහු කුඩා මිලිටරි මැදිහත්වීමක් කළේය. 1906 ගිවිසුමක් මගින් මෙම විධිවිධානය වසර 50 ක් පැවතීමට සපයා ඇත. ඩොමිනිකන් ජනරජයේ අතිමහත් විදේශ ණය අඩු කිරීම සඳහා රේගු ආදායමෙන් කොටසක් භාවිතා කිරීමට එක්සත් ජනපදය එකඟ වූ අතර එම ණය සඳහා වගකීම භාර ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Encarta&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cs9&quot; /&gt;

වසර හයක් බලයේ සිටීමෙන් පසු, ජනාධිපති රාමන් කැසෙරස් (ඔහු විසින්ම හියුරෝ ඝාතනය කරන ලදී)&lt;ref name=&quot;countrystudies&quot; /&gt; 1911 දී ඝාතනය කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ වසර ගණනාවක් මහා දේශපාලන අස්ථාවරත්වයක් සහ සිවිල් යුද්ධයක් පැවතීමයි. විලියම් හොවාර්ඩ් ටාෆ්ට් සහ වුඩ්‍රෝ විල්සන් පරිපාලනයන් විසින් එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීම සෑම අවස්ථාවකම ලබා ගත්තේ කෙටි විවේකයක් පමණි. 1914 දී දේශපාලන අවහිරයක් බිඳ වැටුණේ විල්සන් විසින් ඩොමිනිකන්වරුන්ට ජනාධිපතිවරයෙකු තෝරා ගන්නා ලෙස හෝ එක්සත් ජනපදය විසින් ජනාධිපතිවරයෙකු පනවන ආකාරය දකින ලෙස අවසාන නිවේදනයක් නිකුත් කිරීමෙන් පසුවය. තාවකාලික ජනාධිපතිවරයෙකු තෝරා ගන්නා ලද අතර, එම වසරේම සාපේක්ෂව නිදහස් මැතිවරණ මගින් හිටපු ජනාධිපති (1899–1902) ජුවාන් ඉසිඩ්‍රෝ ජිමෙනස් පෙරෙයිරා නැවත බලයට පත් කරන ලදී. ඔහුගේ හිටපු යුද ලේකම් ඩෙසිඩෙරියෝ ඇරියස් ඔහුව බලයෙන් පහ කිරීමට උපාමාරු දැමීමත් සමඟ සහ ඇරියස්ට එරෙහිව එක්සත් ජනපදයෙන් හමුදා ආධාර පිරිනැමීමක් නොතකා, ජිමෙනස් 1916 මැයි 7 වන දින ඉල්ලා අස්විය.&lt;ref name=&quot;congress&quot;&gt;{{cite web |title=Dominican Republic: Occupation by the United States, 1916–1924 |url=http://countrystudies.us/dominican-republic/10.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101213215941/http://countrystudies.us/dominican-republic/10.htm |archive-date=December 13, 2010 |access-date=May 29, 2007 |work=Country Studies |publisher=[[Library of Congress]]; Federal Research Division}}&lt;/ref&gt; මේ අනුව විල්සන් ඩොමිනිකන් ජනරජය එක්සත් ජනපදය අත්පත් කර ගැනීමට නියෝග කළේය.[[File:Ocupacion-1916.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ocupacion-1916.jpg|thumb|1916 දී එක්සත් ජනපද මැරීන් බළකාය ඩොමිනිකන් භූමියට ගොඩබසින අයුරු.]]
[[File:FortalezaPOP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:FortalezaPOP.jpg|thumb|ඩොමිනිකන් කැරලිකරුවන් 500 දෙනෙකුට එරෙහි සටනකින් පසු 1916 ජුනි 1 වන දින එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් 133 දෙනෙකු විසින් සැන් ෆෙලිපේ කොටුව අල්ලා ගන්නා ලද අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එක්සත් ජනපද හමුදා කිහිපයක් මිය ගියහ.{{sfn|Musicant|1990|p=249}}]]
[[File:USMC_Fortaleza_Ozama_from_river_1922_restored.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USMC_Fortaleza_Ozama_from_river_1922_restored.jpg|thumb|1922 දී ඩොමිනිකන් ජනරජය එක්සත් ජනපදය විසින් අත්පත් කර ගැනීමේදී ඔසාමා බලකොටුවට ඉහළින් ලෙලදෙන එක්සත් ජනපද ධජය.]]
1916 මැයි 16 වන දින එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් ගොඩ බැස අගනුවර සහ අනෙකුත් වරායන් අල්ලා ගත් අතර, ජෙනරාල් ඇරියස් ඔහුගේ අභ්‍යන්තර සන්තියාගෝ බලකොටුවට ආපසු පැමිණියේය.{{sfn|Scheina|2003b|p=49}} එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් සහ ඇරියස්ගේ හමුදා අතර සැලකිය යුතු ආයුධ විෂමතාවයක් දෙවැන්නාගේ පරාජයට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Rhodes|first1=Edward|title=Presence, Prevention, and Persuasion: A Historical Analysis of Military Force and Political Influence|date=2004|publisher=Lexington Books|page=163}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ඩොමිනිකන්වරුන්ට මැෂින් තුවක්කුවක් හමු වූ පළමු අවස්ථාව සනිටුහන් කළේය.{{sfn|Musicant|1990|p=252}} ජෙනරාල් ඇරියස් ඩොමිනිකන් ආණ්ඩුකාරවරයාට යටත් වීමට සමගාමීව ජූලි 5 වන දින සන්තියාගෝහි සාම දූත පිරිසක් නගරය යටත් කළහ. නොවැම්බර් 29 වන දින වයිස් අද්මිරාල් හැරී ෂෙපර්ඩ් නැප්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් නාවික හමුදාව සහ මැරීන් බළකාය යටතේ එක්සත් ජනපදය විසින් පිහිටුවන ලද හමුදා රජය ඩොමිනිකන්වරුන් විසින් පුළුල් ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද නමුත් සංවිධානාත්මක ප්‍රතිරෝධය නතර විය.{{sfn|Scheina|2003b|p=52}}

වාඩිලා ගැනීමේ තන්ත්‍රය බොහෝ ඩොමිනිකන් නීති සහ ආයතන තබා ගත් අතර බොහෝ දුරට සාමාන්‍ය ජනතාව සන්සුන් කළේය. වාඩිලාගෙන සිටි රජය ඩොමිනිකන් ආර්ථිකය පුනර්ජීවනය කළේය, ජාතියේ ණය අඩු කළේය, අවසානයේ රටේ සියලුම ප්‍රදේශ එකිනෙකට සම්බන්ධ කළ මාර්ග ජාලයක් ගොඩනඟා, සටන් කරන පක්ෂග්‍රාහී ඒකක ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා වෘත්තීය ජාතික ආරක්ෂක බළකායක් නිර්මාණය කළේය.&lt;ref name=&quot;congress&quot; /&gt; ඊට අමතරව, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවන්ගේ බිම් මට්ටමේ සහයෝගය සහ ඩොමිනිකන් සහ එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් දෙදෙනාගේම සහාය ඇතිව, එක්සත් ජනපද වාඩිලාගැනීමේදී ඩොමිනිකන් අධ්‍යාපන ක්‍රමය සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් විය. 1918 සහ 1920 අතර, පාසල් තුන්සියයකට වඩා රට පුරා ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Rodríguez|first1=Alexa|date=2022|title=A Narrative from the Margins: Community and Agency during the US Occupation of the Dominican Republic, 1916-1924|journal=History of Education Quarterly|volume=63|issue=2|pages=179–197|doi=10.1017/heq.2022.38|doi-access=free|s2cid=254350899}}&lt;/ref&gt; හයිටියේ මැරීන් භටයින් විසින් භාවිතා කරන ලද බලහත්කාර ශ්‍රම ක්‍රමය ඩොමිනිකන් ජනරජයේ බොහෝ දුරට නොතිබුණි.{{sfn|Gleijeses|1978|p=17}}

එක්සත් ජනපද රජයේ පාලනය 1922 ඔක්තෝබර් මාසයේදී අවසන් වූ අතර 1924 මාර්තු මාසයේදී මැතිවරණ පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;congress&quot; /&gt; ජයග්‍රාහකයා වූයේ හිටපු ජනාධිපති (1902–03) හොරාසියෝ වැස්කේස් ය. ඔහු 1924 ජූලි 13 වන දින පදවි ප්‍රාප්ත වූ අතර අවසාන එක්සත් ජනපද හමුදා සැප්තැම්බර් මාසයේදී පිටව ගියේය.{{sfn|Musicant|1990|p=284}} 1930 දී, වාඩිලාගැනීමේදී එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් විසින් පුහුණුව ලැබූ ජෙනරාල් රෆායෙල් ටෘජිලෝ,&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1975/06/13/archives/trujillo-regime-cruel-ruthless-dominican-dictator-ruled-30-years.html|title=TRUJILLO REGIME CRUEL, RUTHLESS|date=June 13, 1975|work=The New York Times|access-date=June 2, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230602135023/https://www.nytimes.com/1975/06/13/archives/trujillo-regime-cruel-ruthless-dominican-dictator-ruled-30-years.html|archive-date=June 2, 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt; වස්කේස්ගේ රජයට එරෙහි හමුදා කැරැල්ලකින් පසුව බලය අල්ලා ගත්තේය.

1930 සැප්තැම්බර් මාසයේදී සැන් සෙනොන් සුළි කුණාටුව සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ විනාශ කිරීමෙන් පසු ටෘජිලෝ තම බලය තහවුරු කර ගත් අතර, පුද්ගලයින් 8,000 ක් මිය ගියේය. හිටපු කෞඩිලෝවරුන් කිහිප දෙනෙකු මුලින් නව ඒකාධිපතියාට විරුද්ධ විය. ජෙනරාල් සිප්‍රියානෝ බෙන්කොස්මේ නැගිටීමක් මෙහෙයවූ නමුත් 1930 නොවැම්බර් මාසයේදී පුවර්ටෝ ප්ලාටා අසල හමුදාව සමඟ ඇති වූ ගැටුමකදී පරාජයට පත් වී මිය ගියේය. ජෙනරාල් ඩෙසිඩේරියෝ ඇරියස් ද අසාර්ථක විය, ඊළඟ වසරේ ජුනි මාසයේදී මාඕ අසල සටනකදී මිය ගියේය.{{sfn|Gleijeses|1978|p=22}}

=== ටෘජිලෝ යුගය (1930–1961) ===
[[File:Rafael_L._Trujillo_en_la_silla_presidencial_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rafael_L._Trujillo_en_la_silla_presidencial_(cropped).jpg|thumb|රෆායෙල් ටෘජිලෝ වසර 31 ක (1930–1961) ඒකාධිපති පාලනයක් පැනවීය.]]
රෆායෙල් ටෘජිලෝගේ දීර්ඝ හා යකඩ හස්ත පාලන සමයේදී සැලකිය යුතු ආර්ථික වර්ධනයක් සිදු වූ නමුත්, ධනයෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඒකාධිපතියා සහ අනෙකුත් පාලන තන්ත්‍ර අංග විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. රෝහල්, සායන, පාසල්, මාර්ග සහ වරායන් ගොඩනැගීමත් සමඟ සෞඛ්‍ය සේවා, අධ්‍යාපනය සහ ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයන්හි ප්‍රගතියක් දක්නට ලැබුණි. ටෘජිලෝ වැදගත් නිවාස ඉදිකිරීම් වැඩසටහනක් ද ක්‍රියාත්මක කළ අතර විශ්‍රාම වැටුප් සැලැස්මක් ද ආරම්භ කළේය. අවසානයේ ඔහු 1935 දී හයිටි සමඟ අවිවාදිත දේශසීමාවක් සාකච්ඡා කළ අතර 1956 වෙනුවට 1941 දී වසර 50 ක රේගු ගිවිසුමේ අවසානය සාක්ෂාත් කර ගත්තේය. ඔහු 1947 දී රට ණයෙන් නිදහස් කළේය.&lt;ref name=&quot;Encarta&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Galvan&quot;&gt;{{cite book|author=Javier A. Galván|title=Latin American Dictators of the 20th Century: The Lives and Regimes of 15 Rulers|url=https://books.google.com/books?id=6AdAEQi2WZwC&amp;pg=PA49|year=2012|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-0016-1|page=49|access-date=February 13, 2018|archive-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240111005250/https://books.google.com/books?id=6AdAEQi2WZwC&amp;pg=PA49#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙය නිරපේක්ෂ මර්දනය සහ විපක්ෂයට එරෙහිව මිනීමැරුම්, වධහිංසා සහ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රම බහුලව භාවිතා කිරීම සමඟ සිදු විය.

ටෘජිලෝ විරෝධී ක්‍රියාකාරකම්වලට සහභාගී වීමෙන් පසු නිව් යෝර්ක් නගරයේ ඩොමිනිකානුවන් කිහිප දෙනෙකු ඝාතනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; 1937 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ඩොමිනිකන් හමුදා ටෘජිලෝගේ නියෝග යටතේ හයිටි-ඩොමිනිකන් දේශසීමාව දිගේ හයිටි පිරිමින්, කාන්තාවන් සහ ළමයින් 10,000 සිට 15,000 දක්වා පිරිසක් ඝාතනය කළහ.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී, ටෘජිලෝ සංකේතාත්මකව මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ගේ පැත්ත ගත් අතර, ජර්මානු යූ-බෝට්ටු ඩොමිනිකන් වෙළඳ නැව් දෙකක් - ජැමෙයිකාවේ සැන් රෆායෙල් සහ ෆෝර්ට්-ඩි-ෆ්‍රාන්ස් ඔබ්බට ජනාධිපති ටෘජිලෝ - කැරිබියන් දූපත් වල ඩොමිනිකන් මිනිසුන් සහිත නැව් හතරක් සමඟ ටෝපිඩෝ කර ගිල්වා දැමීය. රට යුද්ධයට මිලිටරි දායකත්වයක් ලබා නොදුන් නමුත් ඩොමිනිකන් සීනි සහ අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන මිත්‍ර පාක්ෂික යුද ප්‍රයත්නයට සහාය වූ අතර, ඩොමිනිකන් ජනරජය නාසි පීඩාවෙන් පලා යන යුදෙව් සරණාගතයින් ද පිළිගත්තේය.

ටෘජිලෝගේ පාලනය යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් හි අවි ගබඩාව රයිෆල්, මැෂින් තුවක්කු සහ පතොරම් නිෂ්පාදනය කළේය.{{sfn|Scheina|2003b|p=175}} කියුබාවේ ෆිදෙල් කැස්ත්‍රෝ බලයෙන් පහ කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා කුලී හේවායන් 3,000 කින් යුත් විදේශීය හමුදාවක් ද ටෘජිලෝ විසින් පිහිටුවන ලදී. මේජර් විලියම් මෝගන් ඩොලර් මිලියනයකට ප්‍රහාරය මෙහෙයවීමට එකඟ වූ නමුත්, කුමන්ත්‍රණය ගැන දැනගත් කැස්ත්‍රෝ, ඒ ගැන දැනගෙන මෝගන්ට ඒ ගැන වාර්තා කරන ලෙස උපදෙස් දුන්නේය. ටෘජිලෝව රවටා විශ්වාස කළේ මෝගන් ට්‍රිනිඩෑඩ් අල්ලා ගත් බවයි. 1959 අගෝස්තු 13 වන දින, හමුදා උපදේශකයින් සහ සැපයුම් රැගෙන ඩොමිනිකන් ජනරජයේ සිට පියාසර කරන ලද C-47 ප්‍රවාහනයක් ට්‍රිනිඩෑඩ් ගුවන්තොටුපළට ගොඩ බැස්සේය. කැස්ත්‍රෝ ගුවන් යානය සහ එහි සිටි දස දෙනා අල්ලා ගත් අතර කියුබාව පුරා සැකකරුවන් 4,000 ක් පමණ අත්අඩංගුවට ගත්හ.{{sfn|Scheina|2003b|p=240}}

1960 නොවැම්බර් 25 වන දින, ටෘජිලෝගේ හෙංචයියන් ලාස් මාරිපෝසාස් (සමනලුන්) යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන මිරාබල් සහෝදරියන් හතර දෙනාගෙන් තිදෙනෙකු මරා දැමූහ. ඔවුන්ගේ ස්වාමිපුරුෂයන් සමඟ, සහෝදරියන් ප්‍රචණ්ඩ කැරැල්ලකින් ටෘජිලෝ බලයෙන් පහ කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කරමින් සිටියහ. කාන්තාවන්ට එරෙහි හිංසනය තුරන් කිරීමේ ජාත්‍යන්තර දිනය ඔවුන්ගේ මරණ සංවත්සරය වන විට සමරනු ලැබේ.

[[File:1960._Junio,_24._Atentado_a_Rómulo_Betancourt_en_Los_Próceres.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1960._Junio,_24._Atentado_a_R%C3%B3mulo_Betancourt_en_Los_Pr%C3%B3ceres.jpg|thumb|1960 ජුනි 24 වන දින කැරකස් හි සිදු වූ ඝාතන උත්සාහයෙන් පසුව, වෙනිසියුලානු ජනාධිපතිවරයා සහ ඔහුගේ ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා තුවාල ලබා ගුවන් හමුදා කර්නල්වරයෙකු සහ පොලිස් නිලධාරියෙකු මිය ගියේය. අගෝස්තු මාසයේදී, ඩොමිනිකන් ජනරජයේ ආක්‍රමණශීලීත්වය හෙළා දැකීමට සහ ආයුධ සම්බාධක පැනවීමට OAS ඒකමතිකව ඡන්දය දුන්නේය.{{sfn|Scheina|2003b|p=256}}]]දිගු කලක් තිස්සේ, එක්සත් ජනපදය සහ ඩොමිනිකන් ප්‍රභූව ටෘජිලෝ රජයට සහාය දැක්වූහ. දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ගේ ඝාතන, හයිටි ජාතිකයන් සමූලඝාතනය කිරීම සහ අනෙකුත් රටවලට එරෙහිව ටෘජිලෝගේ කුමන්ත්‍රණ නොතකා මෙම සහයෝගය පැවතුනි.&lt;ref name=&quot;Wucker&quot;&gt;{{cite web |last=Wucker |first=Michele |title=Why the Cocks Fight: Dominicans, Haitians and the Struggle for Hispaniola |url=http://www.ling.upenn.edu/courses/Fall_2003/ling001/wucker.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831131817/http://www.ling.upenn.edu/courses/Fall_2003/ling001/wucker.html |archive-date=August 31, 2018 |access-date=December 26, 2007 |work=Windows on Haiti}}&lt;/ref&gt; ටෘජිලෝගේ නියෝජිතයන් වෙනිසියුලානු ජනාධිපති රොමුලෝ බෙටන්කෝට්ව කාර් බෝම්බයකින් ඝාතනය කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් පසුව, ඔහු ටෘජිලෝගේ දැඩි විවේචකයෙකු වූ බැවින්, ටෘජිලෝගේ නියෝජිතයන් 1960 දී අවසානයේ ටෘජිලෝ සමඟ බිඳී ගියේය.&lt;ref name=&quot;locdr11&quot;&gt;{{cite web |title=Dominican Republic&amp;nbsp;– The era of Trujillo |url=http://countrystudies.us/dominican-republic/11.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623160133/http://countrystudies.us/dominican-republic/11.htm |archive-date=June 23, 2011 |access-date=June 9, 2007 |work=Country Studies |publisher=[[Library of Congress]]; Federal Research Division}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|date=September 5, 1960|title=Trying to Topple Trujillo|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,826562,00.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161106155313/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,826562,00.html|archive-date=November 6, 2016|access-date=December 26, 2007|magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}&lt;/ref&gt; බෙටන්කෝට් කියුබාවේ පිටුවහල්ව සිටියදී, ටෘජිලෝගේ නියෝජිතයන් මහ දවල් හවානා වීදියකදී ඔහුට වස එන්නත් කිරීමට උත්සාහ කළහ.&lt;ref name=&quot;Sifakis&quot;&gt;{{cite book|last1=Carl Sifakis|title=Encyclopedia of assassinations: more than 400 infamous attacks that changed the course of history|url=https://archive.org/details/encyclopediaofas0000sifa_a6m0|date=2013|publisher=Skyhorse Publishing, Inc.|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofas0000sifa_a6m0/page/105 105]–106}}&lt;/ref&gt;

එහි නියෝජිතයින් ටෘජිලෝගේ සාර්ථක ඝාතන උත්සාහයට ඔහුගේ සහාය ඇති බව තහවුරු කිරීමෙන් පසුව, ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය (OAS), එහි ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, සාමාජික රාජ්‍යයකට එරෙහිව සම්බාධක පැනවීය.{{sfn|Gleijeses|1978|p=28}} 1960 අගෝස්තු 26 වන දින එක්සත් ජනපදය ඩොමිනිකන් ජනරජය සමඟ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා අත්හැර දැමූ අතර 1961 ජනවාරි මාසයේදී ට්‍රක් රථ, කොටස්, බොරතෙල්, පෙට්‍රල් සහ අනෙකුත් ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන අපනයනය අත්හිටුවන ලදී. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩ්වයිට් ඩී. අයිසන්හවර් ද රටේ ප්‍රධාන අපනයනය වන ඩොමිනිකන් සීනි මිලදී ගැනීම් විශාල ලෙස කපා හැරීම සඳහා OAS සම්බාධකවලින් ප්‍රයෝජන ගත්තේය. මෙම ක්‍රියාව අවසානයේ ඩොමිනිකන් ජනරජයට ඩොලර් 22,000,000 කට ආසන්න ආදායමක් අහිමි විය, එම අවස්ථාවේ එහි ආර්ථිකය ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙමින් තිබුණි. ටෘජිලෝ වියදම් කළ හැකි තත්වයකට පත්ව සිටි අතර, ඩොමිනිකන් ජනරජය තුළ සිටි විරුද්ධවාදීන් තර්ක කළේ ඝාතනය ඔහුව ඉවත් කිරීමට ඇති එකම නිශ්චිත මාර්ගය බවයි.&lt;ref name=&quot;Cord Meyer&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.umsl.edu/~thomaskp/plwordab.htm|last=Ameringer|first=Charles D.|title=U.S. Foreign Intelligence: The Secret Side of American history|edition=1990|publisher=Lexington Books|isbn=978-0669217803|date=January 1, 1990|access-date=January 11, 2024|archive-date=June 10, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610085607/http://www.umsl.edu/~thomaskp/plwordab.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web |date=November 24, 1972 |title=The Kaplans of the CIA – Approved For Release 2001/03/06 CIA-RDP84-00499R001000100003-2 |url=https://www.cia.gov/library/readingroom/docs/CIA-RDP84-00499R001000100003-2.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412055748/https://www.cia.gov/library/readingroom/docs/CIA-RDP84-00499R001000100003-2.pdf |archive-date=April 12, 2019 |access-date=January 17, 2019 |publisher=Central Intelligence Agency |pages=3–6}}&lt;/ref&gt; 1961 මැයි 31 වන දින, වෙනිසියුලාව ඩොමිනිකන් ජනරජයට අයත් ආයුධවලින් සන්නද්ධව රජය පෙරලා දැමීමට කුමන්ත්‍රණය කළ පුද්ගලයින් කිහිප දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත්තේය.{{sfn|Scheina|2003b|p=257}} පෙර දින ටෘජිලෝ ඝාතනය කිරීමෙන් තර්ජනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් විය.
=== ටෘජිලෝ-පශ්චාත් (1961–1996) ===
[[File:Juan_Bosch_(1963).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Juan_Bosch_(1963).jpg|thumb|ටෘජිලෝගෙන් පසු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ පළමු ජනාධිපතිවරයා වන ජුවාන් බොෂ්]]
1961 මැයි 30 වන දින, ඩොමිනිකන් විරුද්ධවාදීන් විසින් ටෘජිලෝ වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ඒකාධිපතියාගේ පුත් රම්ෆිස් ටෘජිලෝ, සන්නද්ධ හමුදා අණදෙන නිලධාරියා ලෙස ඉදිරි මාස 6 සඳහා රජයේ තථ්‍ය පාලනය යටතේ සිටියේය. ටෘජිලෝගේ සහෝදරයන් වන හෙක්ටර් බියෙන්වෙනිඩෝ සහ ජෝස් ඇරිස්මෙන්ඩි ටෘජිලෝ, නැවත රටට පැමිණ ජනාධිපති බලගුවර්ට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කළහ. 1961 නොවැම්බර් 18 වන දින, සැලසුම් කළ කුමන්ත්‍රණයක් වඩාත් පැහැදිලි වූ විට, ටෘජිලෝවරු &quot;ඒකාධිපති ආධිපත්‍යය නැවත තහවුරු කිරීමට&quot; උත්සාහ කළහොත් එක්සත් ජනපදය &quot;නිෂ්ක්‍රීයව නොසිටින&quot; බවට එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් ඩීන් රස්ක් අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කළේය. මෙම අනතුරු ඇඟවීමෙන් පසුව සහ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ඉදිරිපිටට යාත්‍රා 14 කින් යුත් එක්සත් ජනපද නාවික කාර්ය සාධක බලකායක් පැමිණීමෙන් පසුව, රම්ෆිස් සහ ඔහුගේ මාමා නොවැම්බර් 19 වන දින රටින් පලා ගියහ. 1962 ජනවාරි 4 වන දින OAS සිය සම්බාධක ඉවත් කළේය.{{sfn|Gleijeses|1978|p=62}}

1963 පෙබරවාරි මාසයේදී, වාමාංශික ජුවාන් බොෂ් ​​යටතේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ රජයක් බලයට පත් වූ නමුත් සැප්තැම්බර් මාසයේදී හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් එය පෙරලා දමන ලදී. 1965 අප්‍රේල් 24 වන දින, දෙවන හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් මිලිටරිය විසින් පත් කරන ලද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් රීඩ් කබ්රාල් බලයෙන් පහ කරන ලදී.{{sfn|Musicant|1990|p=363}} විරුද්ධ පක්ෂපාතීවාදීන්ගේ ටැංකි ප්‍රහාර, ප්‍රහාර සහ ගුවන් බෝම්බ ප්‍රහාර නොතකා, බොෂ් ​​හිතවාදී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවාදීන් අගනුවරෙන් වැඩි කොටසක් පාලනය කළහ. අප්‍රේල් 26 වන විට, සන්නද්ධ සිවිල් වැසියන් 5,000 ක් මුල් කැරලිකාර හමුදා නියාමකයින් 1,500 ඉක්මවා ගියහ. දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම කැරලිකරුවන්ගේ පාලනය යටතේ පවතින රේඩියෝ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ, වඩාත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාමාර්ග සහ සියලුම පොලිස් නිලධාරීන් ඝාතනය කිරීම සඳහා ඉල්ලා සිටීමට පටන් ගත්තේය.

අප්‍රේල් 28 වන දින, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ලින්ඩන් බී. ජොන්සන් ඇමරිකානු පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ වෙත එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් යෙදවූ අතර, පසුව එක්සත් ජනපද හමුදා භටයින් 24,000 දක්වා පුළුල් විය.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; අප්‍රේල් 30 වන දින, 82 වන ගුවන් හමුදා අංශයේ බලඇණි දෙකක් සැන් ඉසිඩ්‍රෝ ගුවන් තොටුපළට ගොඩ බැස්සේය. පැය කිහිපයකට පසු, එක්සත් ජනපද හමුදා ඩුආර්ටේ පාලම තරණය කර එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය ආරක්ෂා කරන මැරීන් භටයින් සඳහා කොරිඩෝවක් ලබා ගැනීමට නියමිතව සිටි පක්ෂපාතීවාදීන් සමඟ සම්බන්ධ විය. කෙසේ වෙතත්, පක්ෂපාතීවාදීන් ඒ වෙනුවට සැන් ඉසිඩ්‍රෝ ගුවන් තොටුපළට ඉවත් විය.{{sfn|Scheina|2003b|p=276}} මැයි 2 වන දින, එක්සත් ජනපද හමුදාවන්ට සම්බන්ධ වීමට අවසර දෙන ලද අතර, තුවක්කුකරුවන් රහිත ව්‍යවස්ථාදායකයින් නගරයේ ගිනිකොන දෙසින් පසුබැස ගියහ. මැයි 6 වන දින, ඇමරිකානු හමුදා සඳහා සහාය වීම සඳහා අන්තර්-ඇමරිකානු සාම බලකායක් පිහිටුවීමට එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් OAS වෙත ඒත්තු ගැන්වීය. පහත සඳහන් රටවල් ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් විය: බ්‍රසීලය (සොල්දාදුවන් 1,250), කොස්ටාරිකාව (පොලිස් නිලධාරීන් 25), හොන්ඩුරාස් (සොල්දාදුවන් 250), නිකරගුවාව (සොල්දාදුවන් 164) සහ පැරගුවේ (සොල්දාදුවන් 286).{{sfn|Scheina|2003b|p=277}}

එක්සත් ජනපද සහ OAS සාම සාධක හමුදා වසරකට වැඩි කාලයක් රට තුළ රැඳී සිටි අතර 1966 දී ජෝකින් බලගුවර් විසින් ජයග්‍රහණය කරන ලද මැතිවරණය අධීක්ෂණය කිරීමෙන් පසු පිටව ගියහ. ඔහු ටෘජිලෝගේ අවසාන රූකඩ ජනාධිපතිවරයා විය.&lt;ref name=&quot;Encarta&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;civil war&quot;&gt;{{cite web |title=Dominican Republic&amp;nbsp;– Civil War and United States Intervention, 1965 |url=http://countrystudies.us/dominican-republic/13.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20060923042607/http://countrystudies.us/dominican-republic/13.htm |archive-date=September 23, 2006 |access-date=January 11, 2024 |publisher=[[Library of Congress]]}}&lt;/ref&gt; බලගුවර් ජනාධිපති ලෙස වසර 12 ක් බලයේ සිටියේය. ඔහුගේ ධුර කාලය මානව හිමිකම් සහ සිවිල් නිදහස මර්දනය කිරීමේ කාල පරිච්ඡේදයක් විය.&lt;ref name=&quot;govinfo&quot;&gt;{{cite web |title=Congressional Bills 117th Congress |url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/BILLS-117hr2725ih/html/BILLS-117hr2725ih.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120200122/https://www.govinfo.gov/content/pkg/BILLS-117hr2725ih/html/BILLS-117hr2725ih.htm |archive-date=January 20, 2023 |access-date=December 22, 2022 |website=[[GovInfo]]}}&lt;/ref&gt; ධනවතුන් සහ දුප්පතුන් අතර වර්ධනය වන විෂමතාවය හේතුවෙන් ඔහුගේ පාලනය විවේචනයට ලක් විය. කෙසේ වෙතත්, පසුකාලීන ධුර කාලයකදී 1992 දී නිම කරන ලද විශාල නිවාස ව්‍යාපෘති, ක්‍රීඩා සංකීර්ණ, සිනමාහල්, කෞතුකාගාර, ජල නල, මාර්ග, මහාමාර්ග සහ දැවැන්ත කොලොම්බස් ප්‍රදීපාගාරය ඉදිකිරීම ඇතුළත් අභිලාෂකාමී යටිතල පහසුකම් වැඩසටහනක් සඳහා එය ප්‍රශංසා කරන ලදී.

1978 දී, ඩොමිනිකන් විප්ලවවාදී පක්ෂයේ (PRD) විපක්ෂ අපේක්ෂක ඇන්ටෝනියෝ ගුස්මාන් ෆර්නැන්ඩස් විසින් බලගුවර් ජනාධිපති ධුරයට පත් කරන ලදී. 1979 අගෝස්තු මාසයේදී ඩේවිඩ් සුළි කුණාටුව ඩොමිනිකන් ජනරජයට බලපෑ අතර එමඟින් පුද්ගලයින් 2,000 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගිය අතර 200,000 කට නිවාස අහිමි විය. සුළි කුණාටුව ඩොලර් බිලියන 1 කට වඩා හානියක් සිදු කළේය. 1982 දී සැල්වදෝර් ජෝර්ජ් බ්ලැන්කෝ යටතේ තවත් PRD ජයග්‍රහණයක් ලැබුණි. 1986 දී බලගුවර් නැවත ජනාධිපති ධුරයට පත් වූ අතර 1990 සහ 1994 දී නැවත තේරී පත් වූ අතර, පසුව ඔහු සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි හිටපු නගරාධිපතිවරයෙකු වූ පීආර්ඩී අපේක්ෂක ජෝස් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ පීනා ගෝමස් පරාජය කළේය. 1994 මැතිවරණ දෝෂ සහිත වූ අතර, ජාත්‍යන්තර පීඩනයක් ගෙන ආ අතර, එයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් බලගුවර් 1996 දී තවත් ජනාධිපති තරඟයක් සැලසුම් කළේය. බලගුවර් අපේක්ෂකයෙකු නොවීය. පීඑස්ආර්සී අපේක්ෂකයා වූයේ ඔහුගේ උප ජනාධිපති ජසින්ටෝ පෙයිනාඩෝ ගැරිගෝසා ය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1996/03/28/world/longtime-ruler-overshadows-dominican-republic-election.html|title=Longtime Ruler Overshadows Dominican Republic Election|last=Rohter|first=Larry|date=March 28, 1996|work=[[The New York Times]]|access-date=November 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181121161810/https://www.nytimes.com/1996/03/28/world/longtime-ruler-overshadows-dominican-republic-election.html|archive-date=November 21, 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== 1996–වර්තමානය ===
1996 දී, ජෝකින් බලගුවර් සහ සමාජ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රතිසංස්කරණ පක්ෂයේ සහාය ඇතිව, දේශප්‍රේමී පෙරමුණ ලෙස හැඳින්වෙන සන්ධානයක ලියොනෙල් ෆර්නැන්ඩස් ඩොමිනිකන් විමුක්ති පක්ෂය (PLD) සඳහා පළමු ජයග්‍රහණය ලබා ගත් අතර,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1996/07/02/world/lawyer-raised-in-new-york-to-lead-dominican-republic.html|title=Lawyer Raised in New York to Lead Dominican Republic|last=Rohter|first=Larry|date=July 2, 1996|work=The New York Times|access-date=November 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181121161715/https://www.nytimes.com/1996/07/02/world/lawyer-raised-in-new-york-to-lead-dominican-republic.html|archive-date=November 21, 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; බොෂ් ​​විසින් PRD හැර යාමෙන් පසු 1973 දී ආරම්භ කරන ලදී. ෆර්නැන්ඩස් වේගයෙන් වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් අධීක්ෂණය කළේය: වර්ධනය සාමාන්‍යයෙන් වසරකට 7.7% ක් විය, විරැකියාව පහත වැටුණි, සහ විනිමය හා උද්ධමන අනුපාත ස්ථාවර විය.&lt;ref name=&quot;coha&quot;&gt;{{cite web |last=Patterson |first=Claudia |date=October 4, 2004 |title=President Leonel Fernández: Friend or Foe of Reform? |url=http://www.coha.org/2004/10/president-leonel-fernandez-friend-or-foe-of-reform/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081107015518/http://www.coha.org/2004/10/president-leonel-fernandez-friend-or-foe-of-reform/ |archive-date=November 7, 2008 |work=Council on Hemispheric Affairs}}&lt;/ref&gt;[[File:Protestas_dominicanas_en_Santo_Domingo_2020.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Protestas_dominicanas_en_Santo_Domingo_2020.jpg|thumb|2020 ඩොමිනිකන් ජනරජයේ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ප්ලාසා ඩි ලා බන්ඩෙරා හි විරෝධතා]]

2000 දී, PRD හි හිපොලිටෝ මෙජියා මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය. මෙය ආර්ථික කරදරවලින් පිරුණු කාලයක් විය.&lt;ref name=&quot;coha&quot; /&gt; මෙජියා යටතේ, ඩොමිනිකන් ජනරජය 2003 ඉරාක ආක්‍රමණය අතරතුර, බහුජාතික ප්ලස් අල්ට්‍රා බළකායේ කොටසක් ලෙස එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ සන්ධානයට සහභාගී වූ අතර, කිසිදු හානියක් සිදු නොවීය. 2008 දී, ෆර්නැන්ඩස් තුන්වන වාරයක් සඳහා තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;ussdnote&quot;&gt;{{cite web |date=October 22, 2012 |title=U.S. Relations With the Dominican Republic |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/35639.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604183842/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/35639.htm |archive-date=June 4, 2019 |access-date=May 21, 2019 |publisher=[[United States Department of State]]}}&lt;/ref&gt; ෆර්නැන්ඩස් සහ PLD රට තාක්‍ෂණිකව ඉදිරියට ගෙන ගිය මුලපිරීම් සඳහා ගෞරවය හිමි වේ. ඔහුගේ පරිපාලනයට දූෂණ චෝදනා එල්ල විය.&lt;ref name=&quot;coha&quot; /&gt;

PLD පක්ෂයේ ඩැනිලෝ මෙඩිනා 2012 දී ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ අතර 2016 දී නැවත තේරී පත් විය. අපරාධවල සැලකිය යුතු වැඩිවීමක්, රජයේ දූෂණයක් සහ දුර්වල අධිකරණ පද්ධතියක් ඔවුන්ගේ පරිපාලන කාලය යටපත් කිරීමට තර්ජනය කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Corcino |first=Panky |title=Suicidio en OISOE destapa gran escándalo de corrupción gestión Medina |url=http://www.7dias.com.do/portada/2015/10/02/i197751_suicidio-oisoe-destapa-gran-escandalo-corrupcion-gestion-medina.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180404134459/http://www.7dias.com.do/portada/2015/10/02/i197751_suicidio-oisoe-destapa-gran-escandalo-corrupcion-gestion-medina.html |archive-date=April 4, 2018 |access-date=April 3, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Redacción |title=Súper Tucanos y Sobornos – Cronología del Proceso de Adquisición DJ4658885 |url=https://m.diariolibre.com/noticias/justicia/super-tucano-y-soborno-cronologia-del-proceso-de-adquisicion-DJ4658885 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180414234205/https://m.diariolibre.com/noticias/justicia/super-tucano-y-soborno-cronologia-del-proceso-de-adquisicion-DJ4658885 |archive-date=April 14, 2018 |access-date=January 23, 2017}}&lt;/ref&gt; 2020 මැතිවරණයේදී (මෙඩිනාගේ රජයට එරෙහිව රට තුළ විරෝධතා ඇති වී සති කිහිපයකට පසු) විපක්ෂ අපේක්ෂක ලුයිස් අබිනාඩර් විසින් ඔහුගෙන් පසු පත් වූ අතර එය මධ්‍යම-වාම ඩොමිනිකන් විමුක්ති පක්ෂයේ (PLD) වසර 16 ක බලයේ අවසානය සනිටුහන් කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-53268860|title=Change in Dominican Republic as opposition wins presidency|date=July 6, 2020|work=BBC News|access-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705210130/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-53268860|archive-date=July 5, 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-dominicanrepublic-politics-idUSKCN25D04W|title=Dominican Republic's new president takes office warning of tough recovery|date=August 17, 2020|work=Reuters|access-date=January 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230222205457/https://www.reuters.com/article/us-dominicanrepublic-politics-idUSKCN25D04W|archive-date=February 22, 2023|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2024 මැයි මාසයේදී, ජනාධිපති ලුයිස් අබිනාඩර් මැතිවරණයෙන් දෙවන වරටත් ජයග්‍රහණය කළේය. අසල්වැසි හයිටියෙන් සංක්‍රමණය වීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ දැඩි ප්‍රතිපත්ති ඡන්දදායකයින් අතර ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/20/dominican-republic-president-abinader-wins-second-term|title=Dominican Republic President Abinader wins second term|work=Al Jazeera|language=en}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>92yygqs869t65iumuz6dti4lmocs4nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196612</id>
    <revision>
      <id>801774</id>
      <parentid>801453</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T03:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>801774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1422" sha1="5xu21zyldajuawpkau5d5pnkf2z0vwv" xml:space="preserve">2025 දී ලෝක මතක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කරන ලදී

{{Infobox monument
| name                 = ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය
| native_name          = Galle Trilingual Inscription
| native_name_lang     = en
| image                = 
| image_size           = 250px
| caption              = 
| location             = [[ගාල්ල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| coordinates          = {{coord|6|02|N|80|13|E|display=inline,title}}
| type                 = ශිලා ලේඛනය
| material             = ගල්
{{designation list | embed=yes
   | designation1 = MOW
   | designation1_offname =
[[File:Unesco Memory of the World Logo (English).png|100px]]&lt;br /&gt;ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය
   | designation1_date = 2025
   | designation1_type = ශිලා ලේඛන
   | designation1_criteria = 
   | designation1_number = 
   | designation1_free1name = නාමයෝජනා වර්ෂය
   | designation1_free1value = 2023
   | designation1_free2name = නාමයෝජනා කළ රටවල්
   | designation1_free2value = [[චීනය]] සහ [[ශ්‍රී ලංකාව]]
   | designation1_free3name = ලේඛන වර්ගය
   | designation1_free3value = පුවරු සහ ගල් ලේඛන
}}
}}</text>
      <sha1>5xu21zyldajuawpkau5d5pnkf2z0vwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801775</id>
      <parentid>801774</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T03:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>801775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1421" sha1="8g49q6dtllvbrsv2bjsiq6fr3m0d4ey" xml:space="preserve">2025 දී ලෝක මතක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කරන ලදී

{{Infobox monument
| name                 = ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය
| native_name          = Galle Trilingual Inscription
| native_name_lang     = en
| image                = 
| image_size           = 250px
| caption              = 
| location             = [[ගාල්ල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| coordinates          = {{coord|6|02|N|80|13|E|display=inline,title}}
| type                 = ශිලා ලේඛනය
| material             = ගල්
{{designation list | embed=yes
   | designation1 = MOW
   | designation1_offname =
[[File:Unesco Memory of the World Logo (English).png|100px]]&lt;br /&gt;ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය
   | designation1_date = 2025
   | designation1_type = ශිලා ලේඛන
   | designation1_criteria = 
   | designation1_number = 
   | designation1_free1name = නාමයෝජනා වර්ෂය
   | designation1_free1value = 2023
   | designation1_free2name = නාමයෝජනා කළ රටවල්
   | designation1_free2value = [[චීනය]] සහ [[ශ්‍රී ලංකාව]]
   | designation1_free3name = ලේඛන වර්ගය
   | designation1_free3value = පුවරු සහ ගල් ලේඛන}}
}}</text>
      <sha1>8g49q6dtllvbrsv2bjsiq6fr3m0d4ey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එස්.ඩී. බණ්ඩාරනායක</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197039</id>
    <revision>
      <id>801780</id>
      <parentid>800865</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T05:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added 3 more references from newspapers</comment>
      <origin>801780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24420" sha1="6ampp1ik0m47bv4kjhzn3s2xqj3m5df" xml:space="preserve">{{Short description|ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක් (1917–2014)}}

{{Infobox officeholder
| honorific_prefix   = [[ගරු]]
| name               = එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක
| honorific_suffix   = පා.ම.
| image              = S. D. Bandaranayake with Mao Zedong 1966.jpg
|caption = 1966 දී බීජිං නුවරදී එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා සහ ඔහුගේ බිරිඳ, සභාපති [[මාඕ සේතුං]], [[චෞ එන්ලායි]], කාං ෂෙං සහ ලින් බියාඕ සමඟ
| office             = [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]]
| parliament         = ලංකා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය
| predecessor        = [[පී. පී. ජයවර්ධන]]
| successor          = ඒ. ටී. බස්නායක
| term_start         = 1952
| term_end           = 1970
| office2            = [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]]
| parliament2        = ශ්‍රී ලංකා ජාතික රාජ්‍ය සභාව / පාර්ලිමේන්තුව
| predecessor2       = ඒ. ටී. බස්නායක
| successor2         = ආසනය අහෝසි කරන ලදී
| term_start2        = 1977
| term_end2          = 1989
| birth_date         = {{birth date|df=yes|1917|12|1}}
| birth_place        = [[මාතර]], ලංකාව
| death_date         = {{death date and age|df=yes|2014|6|3|1917|12|1}}
| death_place        = [[කොළඹ]], ශ්‍රී ලංකාව
| spouse             = ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක
| party              = [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]]
| otherparty         = [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)]] (තථ්‍ය වශයෙන්; 1965–1970)&lt;br&gt;ස්වාධීන (1970)

| children           = [[පණ්ඩු බණ්ඩාරනායක]] ඇතුළු 3 දෙනෙක්
| alma_mater         = [[ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, ගල්කිස්ස]]&lt;br&gt;ට්‍රැවන්කෝර් විශ්වවිද්‍යාලය (ඉන්දියාව)
| occupation         = දේශපාලනඥ, කෘෂිකාර්මික
}}

'''සැමුවෙල් ඩයස් බණ්ඩාරනායක''' (1917 දෙසැම්බර් 1 – 2014 ජුනි 3), හෙවත් '''එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක''' (ජනප්‍රිය නාමය: ''ඉඹුල්ගොඩ වීරයා''), යනු ප්‍රකට සමාජවාදී දේශපාලනඥයෙකු සහ [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ ආසනය]] දිගු කලක් නියෝජනය කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.parliament.lk/si/members-of-parliament/directory-of-members/viewMember/2103/ |title=ගරු බණ්ඩාරනායක, සැමුවෙල් ඩයස්, පා.ම. |work=මන්ත්‍රීවරුන් පිළිබඳ නාමාවලිය |publisher=[[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව]] |access-date=16 සැප්තැම්බර් 2020}}&lt;/ref&gt;1966 ඔක්තෝබර් මාසයේදී බණ්ඩාරනායක මහතා සිය බිරිඳ වූ ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක සමඟ චීනයේ සංචාරයක නිරත විය. එහිදී බීජිං නුවරදී චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සභාපති [[මාඕ සේතුං]], අග්‍රාමාත්‍ය [[චෞ එන්ලායි]], ආරක්ෂක අමාත්‍‍ය ලින් බියාඕ සහ කාං ෂෙං ඇතුළු ඉහළ පෙළේ චීන නායකයන් හමුවී සාකච්ඡා පැවැත්වීය.&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Chairman Mao and Comrade Lin Piao Receive Friends From All Over the World |magazine=පීකිං රිවිව් (Peking Review) |volume=10 |issue=42 |date=13 ඔක්තෝබර් 1967 |pages=10–11 |location=බීජිං |language=en}}&lt;/ref&gt;

මුලදී [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන්]] (ශ්‍රීලනිප) පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ හෙතෙම, දැඩි අධිරාජ්‍ය-විරෝධී ස්ථාවරයක සිටි වාමාංශිකයෙකි. 1960 දශකයේ අගභාගයේදී [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] ප්‍රමුඛ [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල)]] පාර්ලිමේන්තු හඬ බවට පත් වූ ඔහු, 1966 යාපනයේ ඓතිහාසික කුල-විරෝධී ජනතා අරගලයට සෘජුවම සහාය පළ කළේය. පසුව [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|1971 අප්‍රේල් කැරැල්ලට]] සම්බන්ධ වීම හේතුවෙන් සිරදඬුවම් විඳි අතර, 1977 සිට 1989 දක්වා නැවතත් ගම්පහ මන්ත්‍රීවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.

== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==
සැමුවෙල් ඩයස් බණ්ඩාරනායක උපන්නේ සියනෑ කෝරළයේ ප්‍රභූ පවුලකය. ඔහුගේ පියා කොන්රඩ් පීටර් ඩයස් බණ්ඩාරනායක මුහන්දිරම්වරයා වූ අතර, මව මාතර ඒකනායක මුදලිවරයාගේ දියණිය වූවාය. ඔහුගේ සීයා වූයේ කොන්රඩ් (පීටර්) පේත්‍රස් ඩයස් විජයවර්ධන බණ්ඩාරනායක මහා මුදලිවරයාය. ඔහු හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය [[එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]] මහතාගේ ඥාති සහෝදරයෙකි.

හෙතෙම [[ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, ගල්කිස්ස|ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන්]] සහ මාතර ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබීය. පසුව ඉන්දියාවේ ට්‍රැවන්කෝර් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් කෘෂිකර්මය හැදෑරීය. ඉන්දියාවේ සිටියදී ඉන්දීය නිදහස් සටනින් පෙළඹුණු ඔහු [[සුභාෂ් චන්ද්‍ර බෝස්]] සහ [[රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්]] වැනි නායකයන් හමුවිය. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ලංකාවට පැමිණි ඔහු, ලංකා කෘෂිකාර්මික බලකායේ කොමදෝරුවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot;&gt;{{cite web |last=Jeyaraj |first=D. B. S. |title=Former Gampaha MP S.D. Bandaranayake the Colourful Maverick Known as &quot;Imbulgoda Veeraya&quot; Passes Away at 97 Years of Age |url=http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/30424 |date=14 ජුනි 2014 |access-date=21 මැයි 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027175649/http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/30424 |archive-date=27 ඔක්තෝබර් 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන දිවිය ==

=== මුල් කාලීන පාර්ලිමේන්තු දිවිය සහ ඉඹුල්ගොඩ සිදුවීම (1952–1965) ===
1951 දී ආරම්භ වූ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයට එක්වූ බණ්ඩාරනායක මහතා [[1952 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1952 මහා මැතිවරණයේදී]] ගම්පහ ආසනයෙන් ප්‍රථම වරට පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. ඉන්පසු [[1956 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1956]], [[1960 මාර්තු ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1960 මාර්තු]], [[1960 ජූලි ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1960 ජූලි]] සහ [[1965 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1965]] යන මැතිවරණවලදී ද අඛණ්ඩව එම ආසනය ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

1957 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී බණ්ඩාරනායක-චෙල්වනායගම් ගිවිසුමට එරෙහිව [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] විසින් [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන]] මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් නුවර බලා ආරම්භ කළ පාගමන කොළඹ-නුවර පාරේ ඉඹුල්ගොඩදී පාර හරහා වාඩිවී අවහිර කිරීමට ඔහු කටයුතු කළේය. මෙම සිදුවීම නිසා ඔහු ජනතාව අතර &quot;ඉඹුල්ගොඩ වීරයා&quot; ලෙස ප්‍රකට විය.&lt;ref&gt;{{cite news |title=JR's Kandy march against B-C Pact |url=https://www.ft.lk/columns/JR-s-Kandy-march-against-B-C-Pact/4-724979 |newspaper=Daily FT |date=23 ඔක්තෝබර් 2021 |access-date=27 මැයි 2022}}&lt;/ref&gt;

අධිරාජ්‍ය-විරෝධී ස්ථාවරයක සිටි ඔහු සමාජවාදී රටවල් සමඟ දැඩි සබඳතා පැවැත්වීය. 1963 දෙසැම්බරයේදී [[උතුරු කොරියාව|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන කොරියානු ජනරජයේ]] නිල වෙළඳ නියෝජිත පිරිස ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවේදී, තේජා ගුණවර්ධන ඇතුළු පිරිස සමඟ එම දූත පිරිස පිළිගැනීමට සහභාගී වූ ප්‍රධාන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා වූයේ ඔහුය.&lt;ref&gt;{{cite news 
|title=ලංකාවට පැමිණි මහජන කොරියානු වෙළඳ ඇමති
|newspaper=තොලිලාලි
|date=14 දෙසැම්බර් 1963 
|page=7
|url= https://noolaham.net/project/280/27946/27946.pdf
|location=කොළඹ 
|language=ta
}}&lt;/ref&gt;

=== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල) පාර්ලිමේන්තු හඬ (1965–1970) ===
[[1965 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1965 මැතිවරණයෙන්]] පසු, ඩඩ්ලි සේනානායක රජය හමුවේ ශ්‍රීලනිප නායකත්වය ගත් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව කලකිරුණු බණ්ඩාරනායක මහතා, [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] ප්‍රමුඛ මාඕවාදී [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)]] සමඟ සමීප සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගත්තේය. 1965 සිට 1970 දක්වා කාලය තුළ එම පක්ෂයේ පාර්ලිමේන්තු නියෝජිතයා ලෙස කටයුතු කළේ ඔහුය.&lt;ref name=&quot;May Day&quot;&gt;{{cite news |title=කොළඹදී ගම්පහ පා.ම. අත්අඩංගුවට |newspaper=[[ඊළනාඩු (පුවත්පත)|ඊළනාඩු]] |date=1969-05-02 |url=https://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%88%E0%AE%B4%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%81_1969.05.02 |page=1 |language=ta}}&lt;/ref&gt; 

==== 1966 යාපනයේ කුල-විරෝධී අරගලයට සහාය දැක්වීම ====
1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ නායකත්වයෙන් යාපනය අර්ධද්වීපයේ ඓතිහාසික කුල-විරෝධී මහා ජනතා නැගිටීම ආරම්භ විය. ඩඩ්ලි සේනානායක රජය සහ පොලිසිය ඉඩම් හිමි ප්‍රභූන්ට පක්ෂපාතීව මර්දනය දියත් කළ අවස්ථාවේදී, එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා සෘජුවම යාපනයට පැමිණියේය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot;&gt;{{cite book |last=Subramaniam |first=Valliammai |title=Oru Communist Inaiyar Valvin Santhippukal [කොමියුනිස්ට් යුවළකගේ ජීවිත හමුවීම්] |year=2023|url=https://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%92%E0%AE%B0%E0%AF%81_%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E0%AE%AF%E0%AF%82%E0%AE%A9%E0%AE%BF%E0%AE%B8%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AF%8D_%E0%AE%87%E0%AE%A3%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%B4%E0%AF%8D%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D_%E0%AE%9A%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |location=[[කේ.ඒ. එස් සත්‍යමනෛ පුස්තකාලය]] |language=ta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;පාර්ලිමේන්තුවේ එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක&quot;&gt;{{cite news |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1966.11.25 |title=පාර්ලිමේන්තුවේ එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක - තොලිලාලි 1966.11.25 |newspaper=තොලිලාලි |date=1966-11-25 |language=ta}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;නූලහම්_41260&quot;&gt;{{cite news 
| title = එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක පාර්ලිමේන්තුවේදී
| url = https://noolaham.net/project/413/41260/41260.pdf 
| date = 1968-07-23 
| publisher = නූලහම් ව්‍යාපෘතිය 
| access-date = 2026-09-20
| newspaper = [[ඊළනාඩු (පුවත්පත)|ඊළනාඩු]]
| language = ta
}}&lt;/ref&gt;


පක්ෂයේ උතුරු පළාත් ලේකම් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සමඟ එක්ව ගම්මාන වෙත ගිය ඔහු, කුල පීඩිත ජනයාට භාවිතය තහනම් කර කම්බි ගසා තිබූ ළිං සහ කෝවිල් පරීක්ෂා කළ අතර, චුන්නාකම් සහ සංගානෙයි ප්‍රදේශවල පොලිස් පහරකෑමට ලක්වූ විපතට පත් පවුල් හමුවිය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot; /&gt; ඉන්පසු පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණි ඔහු, උතුරේ වැඩවසම් කුල ක්‍රමයට එරෙහිව සහ රජයේ පොලිස් මර්දනය හෙළා දකිමින් ආන්දෝලනාත්මක කතා පැවැත්වීය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot; /&gt; 

1969 මැයි 1 දින කොළඹදී පැවති මැයි දින පෙළපාලි තහනම නොතකා, පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය (CTUF) මෙහෙයවූ උද්ඝෝෂණයට නායකත්වය දීම හේතුවෙන් ඔහු අත්අඩංගුවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;
&lt;ref name=&quot;May Day&quot;/&gt;

=== 1970 මැතිවරණය සහ 1971 ජවිපෙ කැරැල්ල ===
[[1970 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1970 මැතිවරණයේදී]] ධනපති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ වර්ජනය කිරීමට පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තීරණය කළ නමුත්, බණ්ඩාරනායක ඊට එකඟ නොවී විනය කඩකරමින් ගම්පහ ආසනයට ස්වාධීන අපේක්ෂකයෙකු ලෙස තරඟ කළේය. එහිදී ඡන්ද 1,061ක් පමණක් ලබා ගනිමින් ඔහු පරාජයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slelections.gov.lk/pdf/Results_1970%20GENERAL%20ELECTION.pdf |title=Results of the Parliamentary General Election - 1970 |publisher=මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව |access-date=1 ඔක්තෝබර් 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයෙන් ඉවත්වීමෙන් පසු ඔහු [[රෝහණ විජේවීර]] ප්‍රමුඛ [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] (ජවිපෙ) තරුණ ව්‍යාපාරයට සමීප විය. ඔහු ජවිපෙ &quot;පන්ති පහ&quot; දේශපාලන පන්තිවලට සහභාගී විය.&lt;ref name=&quot;island&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.island.lk/2007/03/27/opinion1.html |title=The 1971 Insurrection and the Criminal Justice Commission |newspaper=The Island |date=27 මාර්තු 2007 |access-date=21 මැයි 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110954/http://www.island.lk/2007/03/27/opinion1.html |archive-date=4 මාර්තු 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|1971 අප්‍රේල් කැරැල්ලෙන්]] පසු සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක රජය විසින් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිසම (CJC) මගින් විභාග කළ ප්‍රධාන නඩුවේදී (Inquiry No. 1) ඔහු වරදකරු කරනු ලැබූ අතර, වසර දෙකක අත්හිටවූ සිරදඬුවමක් නියම විය.&lt;ref name=&quot;island&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news 
|title=Death of senior SLFP politician S. D. Bandaranayake 
|newspaper=Daily News 
|date=4 ජුනි 2014 
|url=http://www.dailynews.lk/?q=local/death-senior-slfp-politician-s-d-bandaranayake 
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813132728/http://www.dailynews.lk/?q=local%2Fdeath-senior-slfp-politician-s-d-bandaranayake 
|archive-date=13 අගෝස්තු 2014 
|access-date=21 මැයි 2015 
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

=== නැවත පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණීම (1977–1989) ===
[[1977 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1977 මහා මැතිවරණයේදී]] ශ්‍රීලනිපය රට පුරා දැවැන්ත පරාජයක් ලැබූ අවස්ථාවේදී පවා, බණ්ඩාරනායක මහතා ඡන්ද 28,141ක් ලබා ගනිමින් ගම්පහ ආසනය විශිෂ්ට ලෙස ජයග්‍රහණය කළේය. මුළු රටෙන්ම ශ්‍රීලනිපයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන් අටදෙනා අතරින් එක් අයෙකු වූයේ ඔහුය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slelections.gov.lk/pdf/Results_1977%20GENERAL%20ELECTION.pdf |title=Results of the Parliamentary General Election - 1977 |publisher=මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව |access-date=1 ඔක්තෝබර් 2020}}&lt;/ref&gt;

1978 දී පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළ මතවාදී භේදයක් හටගත් විට, [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]], සමල් ද සිල්වා සහ [[එස්.කේ. සෙන්තිවේල්]] ප්‍රමුඛ බහුතර කණ්ඩායම පිහිටවූ [[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී පක්ෂය|නව-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පක්ෂයේ (NDMLP)]] නායකයන් සමඟද ඔහු සමීප සබඳතාවක් පැවැත්වීය.&lt;ref&gt;{{cite book |title=The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year |publisher=NDMLP |date=2013 |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/new-democracy/ND49.pdf|location=කොළඹ}}&lt;/ref&gt; 1989 දී සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය හඳුන්වා දෙන තෙක්ම ඔහු ගම්පහ ආසනයේ මන්ත්‍රීවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

== පවුල ==
ඔහු විවාහ වී සිටියේ ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක මහත්මිය සමඟය. ඔහුගේ පුත් [[පණ්ඩු බණ්ඩාරනායක]], 1994 සහ 2010 අතර කාලය තුළ [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ]] නියෝජනය කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු හා නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයෙකු විය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා 2014 ජුනි 3 වන දින කොළඹදී අභාවප්‍රාප්ත විය. මියයන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 96 කි.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}


== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:2014 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1917 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයේ ආදි ශිෂ්‍යයෝ]]</text>
      <sha1>6ampp1ik0m47bv4kjhzn3s2xqj3m5df</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801783</id>
      <parentid>801780</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T06:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 1966 යාපනයේ කුල-විරෝධී අරගලයට සහාය දැක්වීම */ Links updated</comment>
      <origin>801783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24730" sha1="lbrrzwg46kvpye4aczo2gv04thfh72g" xml:space="preserve">{{Short description|ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක් (1917–2014)}}

{{Infobox officeholder
| honorific_prefix   = [[ගරු]]
| name               = එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක
| honorific_suffix   = පා.ම.
| image              = S. D. Bandaranayake with Mao Zedong 1966.jpg
|caption = 1966 දී බීජිං නුවරදී එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා සහ ඔහුගේ බිරිඳ, සභාපති [[මාඕ සේතුං]], [[චෞ එන්ලායි]], කාං ෂෙං සහ ලින් බියාඕ සමඟ
| office             = [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]]
| parliament         = ලංකා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය
| predecessor        = [[පී. පී. ජයවර්ධන]]
| successor          = ඒ. ටී. බස්නායක
| term_start         = 1952
| term_end           = 1970
| office2            = [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]]
| parliament2        = ශ්‍රී ලංකා ජාතික රාජ්‍ය සභාව / පාර්ලිමේන්තුව
| predecessor2       = ඒ. ටී. බස්නායක
| successor2         = ආසනය අහෝසි කරන ලදී
| term_start2        = 1977
| term_end2          = 1989
| birth_date         = {{birth date|df=yes|1917|12|1}}
| birth_place        = [[මාතර]], ලංකාව
| death_date         = {{death date and age|df=yes|2014|6|3|1917|12|1}}
| death_place        = [[කොළඹ]], ශ්‍රී ලංකාව
| spouse             = ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක
| party              = [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]]
| otherparty         = [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)]] (තථ්‍ය වශයෙන්; 1965–1970)&lt;br&gt;ස්වාධීන (1970)

| children           = [[පණ්ඩු බණ්ඩාරනායක]] ඇතුළු 3 දෙනෙක්
| alma_mater         = [[ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, ගල්කිස්ස]]&lt;br&gt;ට්‍රැවන්කෝර් විශ්වවිද්‍යාලය (ඉන්දියාව)
| occupation         = දේශපාලනඥ, කෘෂිකාර්මික
}}

'''සැමුවෙල් ඩයස් බණ්ඩාරනායක''' (1917 දෙසැම්බර් 1 – 2014 ජුනි 3), හෙවත් '''එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක''' (ජනප්‍රිය නාමය: ''ඉඹුල්ගොඩ වීරයා''), යනු ප්‍රකට සමාජවාදී දේශපාලනඥයෙකු සහ [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ ආසනය]] දිගු කලක් නියෝජනය කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.parliament.lk/si/members-of-parliament/directory-of-members/viewMember/2103/ |title=ගරු බණ්ඩාරනායක, සැමුවෙල් ඩයස්, පා.ම. |work=මන්ත්‍රීවරුන් පිළිබඳ නාමාවලිය |publisher=[[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව]] |access-date=16 සැප්තැම්බර් 2020}}&lt;/ref&gt;1966 ඔක්තෝබර් මාසයේදී බණ්ඩාරනායක මහතා සිය බිරිඳ වූ ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක සමඟ චීනයේ සංචාරයක නිරත විය. එහිදී බීජිං නුවරදී චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සභාපති [[මාඕ සේතුං]], අග්‍රාමාත්‍ය [[චෞ එන්ලායි]], ආරක්ෂක අමාත්‍‍ය ලින් බියාඕ සහ කාං ෂෙං ඇතුළු ඉහළ පෙළේ චීන නායකයන් හමුවී සාකච්ඡා පැවැත්වීය.&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Chairman Mao and Comrade Lin Piao Receive Friends From All Over the World |magazine=පීකිං රිවිව් (Peking Review) |volume=10 |issue=42 |date=13 ඔක්තෝබර් 1967 |pages=10–11 |location=බීජිං |language=en}}&lt;/ref&gt;

මුලදී [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන්]] (ශ්‍රීලනිප) පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ හෙතෙම, දැඩි අධිරාජ්‍ය-විරෝධී ස්ථාවරයක සිටි වාමාංශිකයෙකි. 1960 දශකයේ අගභාගයේදී [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] ප්‍රමුඛ [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල)]] පාර්ලිමේන්තු හඬ බවට පත් වූ ඔහු, 1966 යාපනයේ ඓතිහාසික කුල-විරෝධී ජනතා අරගලයට සෘජුවම සහාය පළ කළේය. පසුව [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|1971 අප්‍රේල් කැරැල්ලට]] සම්බන්ධ වීම හේතුවෙන් සිරදඬුවම් විඳි අතර, 1977 සිට 1989 දක්වා නැවතත් ගම්පහ මන්ත්‍රීවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.

== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==
සැමුවෙල් ඩයස් බණ්ඩාරනායක උපන්නේ සියනෑ කෝරළයේ ප්‍රභූ පවුලකය. ඔහුගේ පියා කොන්රඩ් පීටර් ඩයස් බණ්ඩාරනායක මුහන්දිරම්වරයා වූ අතර, මව මාතර ඒකනායක මුදලිවරයාගේ දියණිය වූවාය. ඔහුගේ සීයා වූයේ කොන්රඩ් (පීටර්) පේත්‍රස් ඩයස් විජයවර්ධන බණ්ඩාරනායක මහා මුදලිවරයාය. ඔහු හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය [[එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]] මහතාගේ ඥාති සහෝදරයෙකි.

හෙතෙම [[ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, ගල්කිස්ස|ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන්]] සහ මාතර ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබීය. පසුව ඉන්දියාවේ ට්‍රැවන්කෝර් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් කෘෂිකර්මය හැදෑරීය. ඉන්දියාවේ සිටියදී ඉන්දීය නිදහස් සටනින් පෙළඹුණු ඔහු [[සුභාෂ් චන්ද්‍ර බෝස්]] සහ [[රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්]] වැනි නායකයන් හමුවිය. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ලංකාවට පැමිණි ඔහු, ලංකා කෘෂිකාර්මික බලකායේ කොමදෝරුවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot;&gt;{{cite web |last=Jeyaraj |first=D. B. S. |title=Former Gampaha MP S.D. Bandaranayake the Colourful Maverick Known as &quot;Imbulgoda Veeraya&quot; Passes Away at 97 Years of Age |url=http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/30424 |date=14 ජුනි 2014 |access-date=21 මැයි 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027175649/http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/30424 |archive-date=27 ඔක්තෝබර් 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන දිවිය ==

=== මුල් කාලීන පාර්ලිමේන්තු දිවිය සහ ඉඹුල්ගොඩ සිදුවීම (1952–1965) ===
1951 දී ආරම්භ වූ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයට එක්වූ බණ්ඩාරනායක මහතා [[1952 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1952 මහා මැතිවරණයේදී]] ගම්පහ ආසනයෙන් ප්‍රථම වරට පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. ඉන්පසු [[1956 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1956]], [[1960 මාර්තු ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1960 මාර්තු]], [[1960 ජූලි ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1960 ජූලි]] සහ [[1965 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1965]] යන මැතිවරණවලදී ද අඛණ්ඩව එම ආසනය ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

1957 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී බණ්ඩාරනායක-චෙල්වනායගම් ගිවිසුමට එරෙහිව [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] විසින් [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන]] මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් නුවර බලා ආරම්භ කළ පාගමන කොළඹ-නුවර පාරේ ඉඹුල්ගොඩදී පාර හරහා වාඩිවී අවහිර කිරීමට ඔහු කටයුතු කළේය. මෙම සිදුවීම නිසා ඔහු ජනතාව අතර &quot;ඉඹුල්ගොඩ වීරයා&quot; ලෙස ප්‍රකට විය.&lt;ref&gt;{{cite news |title=JR's Kandy march against B-C Pact |url=https://www.ft.lk/columns/JR-s-Kandy-march-against-B-C-Pact/4-724979 |newspaper=Daily FT |date=23 ඔක්තෝබර් 2021 |access-date=27 මැයි 2022}}&lt;/ref&gt;

අධිරාජ්‍ය-විරෝධී ස්ථාවරයක සිටි ඔහු සමාජවාදී රටවල් සමඟ දැඩි සබඳතා පැවැත්වීය. 1963 දෙසැම්බරයේදී [[උතුරු කොරියාව|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන කොරියානු ජනරජයේ]] නිල වෙළඳ නියෝජිත පිරිස ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවේදී, තේජා ගුණවර්ධන ඇතුළු පිරිස සමඟ එම දූත පිරිස පිළිගැනීමට සහභාගී වූ ප්‍රධාන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා වූයේ ඔහුය.&lt;ref&gt;{{cite news 
|title=ලංකාවට පැමිණි මහජන කොරියානු වෙළඳ ඇමති
|newspaper=තොලිලාලි
|date=14 දෙසැම්බර් 1963 
|page=7
|url= https://noolaham.net/project/280/27946/27946.pdf
|location=කොළඹ 
|language=ta
}}&lt;/ref&gt;

=== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල) පාර්ලිමේන්තු හඬ (1965–1970) ===
[[1965 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1965 මැතිවරණයෙන්]] පසු, ඩඩ්ලි සේනානායක රජය හමුවේ ශ්‍රීලනිප නායකත්වය ගත් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව කලකිරුණු බණ්ඩාරනායක මහතා, [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] ප්‍රමුඛ මාඕවාදී [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)]] සමඟ සමීප සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගත්තේය. 1965 සිට 1970 දක්වා කාලය තුළ එම පක්ෂයේ පාර්ලිමේන්තු නියෝජිතයා ලෙස කටයුතු කළේ ඔහුය.&lt;ref name=&quot;May Day&quot;&gt;{{cite news |title=කොළඹදී ගම්පහ පා.ම. අත්අඩංගුවට |newspaper=[[ඊළනාඩු (පුවත්පත)|ඊළනාඩු]] |date=1969-05-02 |url=https://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%88%E0%AE%B4%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%81_1969.05.02 |page=1 |language=ta}}&lt;/ref&gt; 

==== 1966 යාපනයේ කුල-විරෝධී අරගලයට සහාය දැක්වීම ====
1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ]] නායකත්වයෙන් [[යාපනයේ කුල විරෝධී අරගලය (1966 ඔක්තෝබර් 21 නැගිටීම)|යාපනය අර්ධද්වීපයේ ඓතිහාසික කුල-විරෝධී මහා ජනතා නැගිටීම]] ආරම්භ විය. ඩඩ්ලි සේනානායක රජය සහ පොලිසිය ඉඩම් හිමි ප්‍රභූන්ට පක්ෂපාතීව මර්දනය දියත් කළ අවස්ථාවේදී, එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා සෘජුවම යාපනයට පැමිණියේය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot;&gt;{{cite book |last=Subramaniam |first=Valliammai |title=Oru Communist Inaiyar Valvin Santhippukal [කොමියුනිස්ට් යුවළකගේ ජීවිත හමුවීම්] |year=2023|url=https://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%92%E0%AE%B0%E0%AF%81_%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E0%AE%AF%E0%AF%82%E0%AE%A9%E0%AE%BF%E0%AE%B8%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AF%8D_%E0%AE%87%E0%AE%A3%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%B4%E0%AF%8D%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D_%E0%AE%9A%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |location=[[කේ.ඒ. එස් සත්‍යමනෛ පුස්තකාලය]] |language=ta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;පාර්ලිමේන්තුවේ එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක&quot;&gt;{{cite news |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1966.11.25 |title=පාර්ලිමේන්තුවේ එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක - තොලිලාලි 1966.11.25 |newspaper=තොලිලාලි |date=1966-11-25 |language=ta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;නූලහම්_41260&quot;&gt;{{cite news 
| title = එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක පාර්ලිමේන්තුවේදී
| url = https://noolaham.net/project/413/41260/41260.pdf 
| date = 1968-07-23 
| publisher = නූලහම් ව්‍යාපෘතිය 
| access-date = 2026-09-20
| newspaper = [[ඊළනාඩු (පුවත්පත)|ඊළනාඩු]]
| language = ta
}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ උතුරු පළාත් ලේකම් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සමඟ එක්ව ගම්මාන වෙත ගිය ඔහු, කුල පීඩිත ජනයාට භාවිතය තහනම් කර කම්බි ගසා තිබූ ළිං සහ කෝවිල් පරීක්ෂා කළ අතර, චුන්නාකම් සහ සංගානෙයි ප්‍රදේශවල පොලිස් පහරකෑමට ලක්වූ විපතට පත් පවුල් හමුවිය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot; /&gt; ඉන්පසු පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණි ඔහු, උතුරේ වැඩවසම් කුල ක්‍රමයට එරෙහිව සහ රජයේ පොලිස් මර්දනය හෙළා දකිමින් ආන්දෝලනාත්මක කතා පැවැත්වීය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot; /&gt; 

1969 මැයි 1 දින කොළඹදී පැවති මැයි දින පෙළපාලි තහනම නොතකා, [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] සහ ලංකා වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය (CTUF) මෙහෙයවූ උද්ඝෝෂණයට නායකත්වය දීම හේතුවෙන් ඔහු අත්අඩංගුවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;
&lt;ref name=&quot;May Day&quot;/&gt;

=== 1970 මැතිවරණය සහ 1971 ජවිපෙ කැරැල්ල ===
[[1970 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1970 මැතිවරණයේදී]] ධනපති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ වර්ජනය කිරීමට පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තීරණය කළ නමුත්, බණ්ඩාරනායක ඊට එකඟ නොවී විනය කඩකරමින් ගම්පහ ආසනයට ස්වාධීන අපේක්ෂකයෙකු ලෙස තරඟ කළේය. එහිදී ඡන්ද 1,061ක් පමණක් ලබා ගනිමින් ඔහු පරාජයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slelections.gov.lk/pdf/Results_1970%20GENERAL%20ELECTION.pdf |title=Results of the Parliamentary General Election - 1970 |publisher=මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව |access-date=1 ඔක්තෝබර් 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයෙන් ඉවත්වීමෙන් පසු ඔහු [[රෝහණ විජේවීර]] ප්‍රමුඛ [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] (ජවිපෙ) තරුණ ව්‍යාපාරයට සමීප විය. ඔහු ජවිපෙ &quot;පන්ති පහ&quot; දේශපාලන පන්තිවලට සහභාගී විය.&lt;ref name=&quot;island&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.island.lk/2007/03/27/opinion1.html |title=The 1971 Insurrection and the Criminal Justice Commission |newspaper=The Island |date=27 මාර්තු 2007 |access-date=21 මැයි 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110954/http://www.island.lk/2007/03/27/opinion1.html |archive-date=4 මාර්තු 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|1971 අප්‍රේල් කැරැල්ලෙන්]] පසු සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක රජය විසින් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිසම (CJC) මගින් විභාග කළ ප්‍රධාන නඩුවේදී (Inquiry No. 1) ඔහු වරදකරු කරනු ලැබූ අතර, වසර දෙකක අත්හිටවූ සිරදඬුවමක් නියම විය.&lt;ref name=&quot;island&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news 
|title=Death of senior SLFP politician S. D. Bandaranayake 
|newspaper=Daily News 
|date=4 ජුනි 2014 
|url=http://www.dailynews.lk/?q=local/death-senior-slfp-politician-s-d-bandaranayake 
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813132728/http://www.dailynews.lk/?q=local%2Fdeath-senior-slfp-politician-s-d-bandaranayake 
|archive-date=13 අගෝස්තු 2014 
|access-date=21 මැයි 2015 
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

=== නැවත පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණීම (1977–1989) ===
[[1977 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1977 මහා මැතිවරණයේදී]] ශ්‍රීලනිපය රට පුරා දැවැන්ත පරාජයක් ලැබූ අවස්ථාවේදී පවා, බණ්ඩාරනායක මහතා ඡන්ද 28,141ක් ලබා ගනිමින් ගම්පහ ආසනය විශිෂ්ට ලෙස ජයග්‍රහණය කළේය. මුළු රටෙන්ම ශ්‍රීලනිපයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන් අටදෙනා අතරින් එක් අයෙකු වූයේ ඔහුය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slelections.gov.lk/pdf/Results_1977%20GENERAL%20ELECTION.pdf |title=Results of the Parliamentary General Election - 1977 |publisher=මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව |access-date=1 ඔක්තෝබර් 2020}}&lt;/ref&gt;

1978 දී පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළ මතවාදී භේදයක් හටගත් විට, [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]], සමල් ද සිල්වා සහ [[එස්.කේ. සෙන්තිවේල්]] ප්‍රමුඛ බහුතර කණ්ඩායම පිහිටවූ [[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී පක්ෂය|නව-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පක්ෂයේ (NDMLP)]] නායකයන් සමඟද ඔහු සමීප සබඳතාවක් පැවැත්වීය.&lt;ref&gt;{{cite book |title=The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year |publisher=NDMLP |date=2013 |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/new-democracy/ND49.pdf|location=කොළඹ}}&lt;/ref&gt; 1989 දී සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය හඳුන්වා දෙන තෙක්ම ඔහු ගම්පහ ආසනයේ මන්ත්‍රීවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

== පවුල ==
ඔහු විවාහ වී සිටියේ ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක මහත්මිය සමඟය. ඔහුගේ පුත් [[පණ්ඩු බණ්ඩාරනායක]], 1994 සහ 2010 අතර කාලය තුළ [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ]] නියෝජනය කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු හා නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයෙකු විය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා 2014 ජුනි 3 වන දින කොළඹදී අභාවප්‍රාප්ත විය. මියයන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 96 කි.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}


== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:2014 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1917 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයේ ආදි ශිෂ්‍යයෝ]]</text>
      <sha1>lbrrzwg46kvpye4aczo2gv04thfh72g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801784</id>
      <parentid>801783</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T06:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 1966 යාපනයේ කුල-විරෝධී අරගලයට සහාය දැක්වීම */ cite book</comment>
      <origin>801784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25096" sha1="r6cl0fg7y2qzo0o62zr0spv3uzv6gk0" xml:space="preserve">{{Short description|ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක් (1917–2014)}}

{{Infobox officeholder
| honorific_prefix   = [[ගරු]]
| name               = එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක
| honorific_suffix   = පා.ම.
| image              = S. D. Bandaranayake with Mao Zedong 1966.jpg
|caption = 1966 දී බීජිං නුවරදී එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා සහ ඔහුගේ බිරිඳ, සභාපති [[මාඕ සේතුං]], [[චෞ එන්ලායි]], කාං ෂෙං සහ ලින් බියාඕ සමඟ
| office             = [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]]
| parliament         = ලංකා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය
| predecessor        = [[පී. පී. ජයවර්ධන]]
| successor          = ඒ. ටී. බස්නායක
| term_start         = 1952
| term_end           = 1970
| office2            = [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]]
| parliament2        = ශ්‍රී ලංකා ජාතික රාජ්‍ය සභාව / පාර්ලිමේන්තුව
| predecessor2       = ඒ. ටී. බස්නායක
| successor2         = ආසනය අහෝසි කරන ලදී
| term_start2        = 1977
| term_end2          = 1989
| birth_date         = {{birth date|df=yes|1917|12|1}}
| birth_place        = [[මාතර]], ලංකාව
| death_date         = {{death date and age|df=yes|2014|6|3|1917|12|1}}
| death_place        = [[කොළඹ]], ශ්‍රී ලංකාව
| spouse             = ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක
| party              = [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]]
| otherparty         = [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)]] (තථ්‍ය වශයෙන්; 1965–1970)&lt;br&gt;ස්වාධීන (1970)

| children           = [[පණ්ඩු බණ්ඩාරනායක]] ඇතුළු 3 දෙනෙක්
| alma_mater         = [[ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, ගල්කිස්ස]]&lt;br&gt;ට්‍රැවන්කෝර් විශ්වවිද්‍යාලය (ඉන්දියාව)
| occupation         = දේශපාලනඥ, කෘෂිකාර්මික
}}

'''සැමුවෙල් ඩයස් බණ්ඩාරනායක''' (1917 දෙසැම්බර් 1 – 2014 ජුනි 3), හෙවත් '''එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක''' (ජනප්‍රිය නාමය: ''ඉඹුල්ගොඩ වීරයා''), යනු ප්‍රකට සමාජවාදී දේශපාලනඥයෙකු සහ [[ගම්පහ මැතිවරණ කොට්ඨාසය (1947–1989)|ගම්පහ ආසනය]] දිගු කලක් නියෝජනය කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.parliament.lk/si/members-of-parliament/directory-of-members/viewMember/2103/ |title=ගරු බණ්ඩාරනායක, සැමුවෙල් ඩයස්, පා.ම. |work=මන්ත්‍රීවරුන් පිළිබඳ නාමාවලිය |publisher=[[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව]] |access-date=16 සැප්තැම්බර් 2020}}&lt;/ref&gt;1966 ඔක්තෝබර් මාසයේදී බණ්ඩාරනායක මහතා සිය බිරිඳ වූ ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක සමඟ චීනයේ සංචාරයක නිරත විය. එහිදී බීජිං නුවරදී චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සභාපති [[මාඕ සේතුං]], අග්‍රාමාත්‍ය [[චෞ එන්ලායි]], ආරක්ෂක අමාත්‍‍ය ලින් බියාඕ සහ කාං ෂෙං ඇතුළු ඉහළ පෙළේ චීන නායකයන් හමුවී සාකච්ඡා පැවැත්වීය.&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Chairman Mao and Comrade Lin Piao Receive Friends From All Over the World |magazine=පීකිං රිවිව් (Peking Review) |volume=10 |issue=42 |date=13 ඔක්තෝබර් 1967 |pages=10–11 |location=බීජිං |language=en}}&lt;/ref&gt;

මුලදී [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන්]] (ශ්‍රීලනිප) පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ හෙතෙම, දැඩි අධිරාජ්‍ය-විරෝධී ස්ථාවරයක සිටි වාමාංශිකයෙකි. 1960 දශකයේ අගභාගයේදී [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] ප්‍රමුඛ [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල)]] පාර්ලිමේන්තු හඬ බවට පත් වූ ඔහු, 1966 යාපනයේ ඓතිහාසික කුල-විරෝධී ජනතා අරගලයට සෘජුවම සහාය පළ කළේය. පසුව [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|1971 අප්‍රේල් කැරැල්ලට]] සම්බන්ධ වීම හේතුවෙන් සිරදඬුවම් විඳි අතර, 1977 සිට 1989 දක්වා නැවතත් ගම්පහ මන්ත්‍රීවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.

== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==
සැමුවෙල් ඩයස් බණ්ඩාරනායක උපන්නේ සියනෑ කෝරළයේ ප්‍රභූ පවුලකය. ඔහුගේ පියා කොන්රඩ් පීටර් ඩයස් බණ්ඩාරනායක මුහන්දිරම්වරයා වූ අතර, මව මාතර ඒකනායක මුදලිවරයාගේ දියණිය වූවාය. ඔහුගේ සීයා වූයේ කොන්රඩ් (පීටර්) පේත්‍රස් ඩයස් විජයවර්ධන බණ්ඩාරනායක මහා මුදලිවරයාය. ඔහු හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය [[එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක]] මහතාගේ ඥාති සහෝදරයෙකි.

හෙතෙම [[ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලය, ගල්කිස්ස|ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන්]] සහ මාතර ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබීය. පසුව ඉන්දියාවේ ට්‍රැවන්කෝර් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් කෘෂිකර්මය හැදෑරීය. ඉන්දියාවේ සිටියදී ඉන්දීය නිදහස් සටනින් පෙළඹුණු ඔහු [[සුභාෂ් චන්ද්‍ර බෝස්]] සහ [[රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්]] වැනි නායකයන් හමුවිය. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ලංකාවට පැමිණි ඔහු, ලංකා කෘෂිකාර්මික බලකායේ කොමදෝරුවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot;&gt;{{cite web |last=Jeyaraj |first=D. B. S. |title=Former Gampaha MP S.D. Bandaranayake the Colourful Maverick Known as &quot;Imbulgoda Veeraya&quot; Passes Away at 97 Years of Age |url=http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/30424 |date=14 ජුනි 2014 |access-date=21 මැයි 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027175649/http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/30424 |archive-date=27 ඔක්තෝබර් 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන දිවිය ==

=== මුල් කාලීන පාර්ලිමේන්තු දිවිය සහ ඉඹුල්ගොඩ සිදුවීම (1952–1965) ===
1951 දී ආරම්භ වූ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයට එක්වූ බණ්ඩාරනායක මහතා [[1952 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1952 මහා මැතිවරණයේදී]] ගම්පහ ආසනයෙන් ප්‍රථම වරට පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. ඉන්පසු [[1956 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1956]], [[1960 මාර්තු ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1960 මාර්තු]], [[1960 ජූලි ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1960 ජූලි]] සහ [[1965 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1965]] යන මැතිවරණවලදී ද අඛණ්ඩව එම ආසනය ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

1957 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී බණ්ඩාරනායක-චෙල්වනායගම් ගිවිසුමට එරෙහිව [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] විසින් [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන]] මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් නුවර බලා ආරම්භ කළ පාගමන කොළඹ-නුවර පාරේ ඉඹුල්ගොඩදී පාර හරහා වාඩිවී අවහිර කිරීමට ඔහු කටයුතු කළේය. මෙම සිදුවීම නිසා ඔහු ජනතාව අතර &quot;ඉඹුල්ගොඩ වීරයා&quot; ලෙස ප්‍රකට විය.&lt;ref&gt;{{cite news |title=JR's Kandy march against B-C Pact |url=https://www.ft.lk/columns/JR-s-Kandy-march-against-B-C-Pact/4-724979 |newspaper=Daily FT |date=23 ඔක්තෝබර් 2021 |access-date=27 මැයි 2022}}&lt;/ref&gt;

අධිරාජ්‍ය-විරෝධී ස්ථාවරයක සිටි ඔහු සමාජවාදී රටවල් සමඟ දැඩි සබඳතා පැවැත්වීය. 1963 දෙසැම්බරයේදී [[උතුරු කොරියාව|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන කොරියානු ජනරජයේ]] නිල වෙළඳ නියෝජිත පිරිස ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවේදී, තේජා ගුණවර්ධන ඇතුළු පිරිස සමඟ එම දූත පිරිස පිළිගැනීමට සහභාගී වූ ප්‍රධාන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා වූයේ ඔහුය.&lt;ref&gt;{{cite news 
|title=ලංකාවට පැමිණි මහජන කොරියානු වෙළඳ ඇමති
|newspaper=තොලිලාලි
|date=14 දෙසැම්බර් 1963 
|page=7
|url= https://noolaham.net/project/280/27946/27946.pdf
|location=කොළඹ 
|language=ta
}}&lt;/ref&gt;

=== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල) පාර්ලිමේන්තු හඬ (1965–1970) ===
[[1965 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1965 මැතිවරණයෙන්]] පසු, ඩඩ්ලි සේනානායක රජය හමුවේ ශ්‍රීලනිප නායකත්වය ගත් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව කලකිරුණු බණ්ඩාරනායක මහතා, [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] ප්‍රමුඛ මාඕවාදී [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)]] සමඟ සමීප සබඳතාවක් ගොඩනඟා ගත්තේය. 1965 සිට 1970 දක්වා කාලය තුළ එම පක්ෂයේ පාර්ලිමේන්තු නියෝජිතයා ලෙස කටයුතු කළේ ඔහුය.&lt;ref name=&quot;May Day&quot;&gt;{{cite news |title=කොළඹදී ගම්පහ පා.ම. අත්අඩංගුවට |newspaper=[[ඊළනාඩු (පුවත්පත)|ඊළනාඩු]] |date=1969-05-02 |url=https://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%88%E0%AE%B4%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%81_1969.05.02 |page=1 |language=ta}}&lt;/ref&gt; 

==== 1966 යාපනයේ කුල-විරෝධී අරගලයට සහාය දැක්වීම ====
1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ]] නායකත්වයෙන් [[යාපනයේ කුල විරෝධී අරගලය (1966 ඔක්තෝබර් 21 නැගිටීම)|යාපනය අර්ධද්වීපයේ ඓතිහාසික කුල-විරෝධී මහා ජනතා නැගිටීම]] ආරම්භ විය. ඩඩ්ලි සේනානායක රජය සහ පොලිසිය ඉඩම් හිමි ප්‍රභූන්ට පක්ෂපාතීව මර්දනය දියත් කළ අවස්ථාවේදී, එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා සෘජුවම යාපනයට පැමිණියේය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot;&gt;{{cite book |last=Subramaniam |first=Valliammai |title=Oru Communist Inaiyar Valvin Santhippukal [කොමියුනිස්ට් යුවළකගේ ජීවිත හමුවීම්] |year=2023|url=https://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%92%E0%AE%B0%E0%AF%81_%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E0%AE%AF%E0%AF%82%E0%AE%A9%E0%AE%BF%E0%AE%B8%E0%AF%8D%E0%AE%9F%E0%AF%8D_%E0%AE%87%E0%AE%A3%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%B4%E0%AF%8D%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D_%E0%AE%9A%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D |location=[[කේ.ඒ. එස් සත්‍යමනෛ පුස්තකාලය]] |language=ta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;පාර්ලිමේන්තුවේ එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක&quot;&gt;{{cite news |url=http://noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%A4%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%BF_1966.11.25 |title=පාර්ලිමේන්තුවේ එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක - තොලිලාලි 1966.11.25 |newspaper=තොලිලාලි |date=1966-11-25 |language=ta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;නූලහම්_41260&quot;&gt;{{cite news 
| title = එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක පාර්ලිමේන්තුවේදී
| url = https://noolaham.net/project/413/41260/41260.pdf 
| date = 1968-07-23 
| publisher = නූලහම් ව්‍යාපෘතිය 
| access-date = 2026-09-20
| newspaper = [[ඊළනාඩු (පුවත්පත)|ඊළනාඩු]]
| language = ta
}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ උතුරු පළාත් ලේකම් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] සමඟ එක්ව ගම්මාන වෙත ගිය ඔහු, කුල පීඩිත ජනයාට භාවිතය තහනම් කර කම්බි ගසා තිබූ ළිං සහ කෝවිල් පරීක්ෂා කළ අතර, චුන්නාකම් සහ සංගානෙයි ප්‍රදේශවල පොලිස් පහරකෑමට ලක්වූ විපතට පත් පවුල් හමුවිය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;සෙන්තිවේල්-කේඒඑස්&quot;&gt;{{cite book 
| last = සෙන්තිවේල් 
| first = එස්. කේ. 
| title = Dedicated Fighter for Equality: Memories of Comrade K.A.S 
| publisher = සත්‍යමනෛ 
| language = en 
| url = https://books.google.com.au/books?id=i94aEgAAQBAJ 
| page = 67, 88,91, and 117
}}&lt;/ref&gt;ඉන්පසු පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණි ඔහු, උතුරේ වැඩවසම් කුල ක්‍රමයට එරෙහිව සහ රජයේ පොලිස් මර්දනය හෙළා දකිමින් ආන්දෝලනාත්මක කතා පැවැත්වීය.&lt;ref name=&quot;valliammai&quot; /&gt; 

1969 මැයි 1 දින කොළඹදී පැවති මැයි දින පෙළපාලි තහනම නොතකා, [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] සහ ලංකා වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය (CTUF) මෙහෙයවූ උද්ඝෝෂණයට නායකත්වය දීම හේතුවෙන් ඔහු අත්අඩංගුවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;
&lt;ref name=&quot;May Day&quot;/&gt;

=== 1970 මැතිවරණය සහ 1971 ජවිපෙ කැරැල්ල ===
[[1970 ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1970 මැතිවරණයේදී]] ධනපති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ වර්ජනය කිරීමට පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තීරණය කළ නමුත්, බණ්ඩාරනායක ඊට එකඟ නොවී විනය කඩකරමින් ගම්පහ ආසනයට ස්වාධීන අපේක්ෂකයෙකු ලෙස තරඟ කළේය. එහිදී ඡන්ද 1,061ක් පමණක් ලබා ගනිමින් ඔහු පරාජයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slelections.gov.lk/pdf/Results_1970%20GENERAL%20ELECTION.pdf |title=Results of the Parliamentary General Election - 1970 |publisher=මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව |access-date=1 ඔක්තෝබර් 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයෙන් ඉවත්වීමෙන් පසු ඔහු [[රෝහණ විජේවීර]] ප්‍රමුඛ [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] (ජවිපෙ) තරුණ ව්‍යාපාරයට සමීප විය. ඔහු ජවිපෙ &quot;පන්ති පහ&quot; දේශපාලන පන්තිවලට සහභාගී විය.&lt;ref name=&quot;island&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.island.lk/2007/03/27/opinion1.html |title=The 1971 Insurrection and the Criminal Justice Commission |newspaper=The Island |date=27 මාර්තු 2007 |access-date=21 මැයි 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110954/http://www.island.lk/2007/03/27/opinion1.html |archive-date=4 මාර්තු 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|1971 අප්‍රේල් කැරැල්ලෙන්]] පසු සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක රජය විසින් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිසම (CJC) මගින් විභාග කළ ප්‍රධාන නඩුවේදී (Inquiry No. 1) ඔහු වරදකරු කරනු ලැබූ අතර, වසර දෙකක අත්හිටවූ සිරදඬුවමක් නියම විය.&lt;ref name=&quot;island&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news 
|title=Death of senior SLFP politician S. D. Bandaranayake 
|newspaper=Daily News 
|date=4 ජුනි 2014 
|url=http://www.dailynews.lk/?q=local/death-senior-slfp-politician-s-d-bandaranayake 
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813132728/http://www.dailynews.lk/?q=local%2Fdeath-senior-slfp-politician-s-d-bandaranayake 
|archive-date=13 අගෝස්තු 2014 
|access-date=21 මැයි 2015 
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

=== නැවත පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණීම (1977–1989) ===
[[1977 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය|1977 මහා මැතිවරණයේදී]] ශ්‍රීලනිපය රට පුරා දැවැන්ත පරාජයක් ලැබූ අවස්ථාවේදී පවා, බණ්ඩාරනායක මහතා ඡන්ද 28,141ක් ලබා ගනිමින් ගම්පහ ආසනය විශිෂ්ට ලෙස ජයග්‍රහණය කළේය. මුළු රටෙන්ම ශ්‍රීලනිපයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන් අටදෙනා අතරින් එක් අයෙකු වූයේ ඔහුය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slelections.gov.lk/pdf/Results_1977%20GENERAL%20ELECTION.pdf |title=Results of the Parliamentary General Election - 1977 |publisher=මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව, ශ්‍රී ලංකාව |access-date=1 ඔක්තෝබර් 2020}}&lt;/ref&gt;

1978 දී පීකිං කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළ මතවාදී භේදයක් හටගත් විට, [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]], සමල් ද සිල්වා සහ [[එස්.කේ. සෙන්තිවේල්]] ප්‍රමුඛ බහුතර කණ්ඩායම පිහිටවූ [[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී පක්ෂය|නව-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පක්ෂයේ (NDMLP)]] නායකයන් සමඟද ඔහු සමීප සබඳතාවක් පැවැත්වීය.&lt;ref&gt;{{cite book |title=The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year |publisher=NDMLP |date=2013 |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/new-democracy/ND49.pdf|location=කොළඹ}}&lt;/ref&gt; 1989 දී සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය හඳුන්වා දෙන තෙක්ම ඔහු ගම්පහ ආසනයේ මන්ත්‍රීවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

== පවුල ==
ඔහු විවාහ වී සිටියේ ඩොරින් ඩයස් බණ්ඩාරනායක මහත්මිය සමඟය. ඔහුගේ පුත් [[පණ්ඩු බණ්ඩාරනායක]], 1994 සහ 2010 අතර කාලය තුළ [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ]] නියෝජනය කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු හා නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයෙකු විය.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

එස්. ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා 2014 ජුනි 3 වන දින කොළඹදී අභාවප්‍රාප්ත විය. මියයන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 96 කි.&lt;ref name=&quot;dbsj&quot; /&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{reflist}}


== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:2014 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1917 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයේ ආදි ශිෂ්‍යයෝ]]</text>
      <sha1>r6cl0fg7y2qzo0o62zr0spv3uzv6gk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>යාපනයේ කුල විරෝධී අරගලය (1966 ඔක්තෝබර් 21 නැගිටීම)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197041</id>
    <revision>
      <id>801789</id>
      <parentid>801028</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T11:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathiamanai</username>
        <id>81252</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added cite linksupdated</comment>
      <origin>801789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33626" sha1="ix631js0ylx77oote96mx0k7kcvl8h8" xml:space="preserve">{{Infobox civil conflict
| title = යාපනයේ කුල විරෝධී අරගලය&lt;br /&gt;(1966 ඔක්තෝබර් 21 නැගිටීම)
| partof = ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ සාධාරණත්ව හා මානව හිමිකම් අරගල
| partof = ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ සාධාරණත්ව හා මානව හිමිකම් අරගල
| image = S. D. Bandaranaike addressing anti-caste meeting in Jaffna c. 1967.png
| caption = යාපනයේ පැවති කුල විරෝධී රැස්වීමක් [[එස්.ඩී. බණ්ඩාරනායක]] මහතා අමතන අයුරු. වේදිකාවේ වී. ඒ. කන්දසාමි, සුබෙයිර් ඉලන්කීරන්, [[ නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්|එන්. ෂන්මුගදාසන්]] සහ [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] අසුන්ගෙන සිටිති (1967 පමණ).
| date = 1966 ඔක්තෝබර් 21 – 1974
| place = [[යාපනය]], උතුරු පළාත, [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| goals = කුල පීඩනය හා අස්පෘශ්‍යතාවය අහෝසි කිරීම, තේ කඩ හා ආපනශාලාවල සමානාත්මතාවය, කෝවිල් ප්‍රවේශය, පොදු ලිං සහ සුසාන භූමි සමානව භාවිත කිරීමේ අයිතිය
| methods = මහජන පාගමන්, සත්‍යග්‍රහ, සෘජු ක්‍රියාකාරකම්, පිකටින්, නීතිමය සටන්
| status = ජයග්‍රාහී සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණය; පොදු ස්ථානවල පැවති විවෘත අස්පෘශ්‍යතාවය බිඳවැටීම
| side1 = '''පීඩිත ජනතා පෙරමුණ:'''&lt;br /&gt;* අස්පෘශ්‍යතාවය පිටුදැකීමේ මහජන ව්‍යාපාරය&lt;br /&gt;* ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාක්ස්-ලෙනින්වාදී / පීකිං පිල)&lt;br /&gt;* ප්‍රගතිශීලී වෘත්තීය සමිති සහ වාමාංශික බලවේග&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''නායකයන්:''' &lt;br /&gt;* [[ නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්|එන්. ෂන්මුගදාසන්]]&lt;br /&gt;* වෛද්‍ය එස්. වී. සීනිවාසගම් &lt;br /&gt;* [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] &lt;br /&gt;*  වී. ඒ. කන්දසාමි &lt;br /&gt;* ඩී. ඩී. පෙරේරා&lt;br /&gt;* [[එස්.ඩී. බණ්ඩාරනායක]]&lt;br /&gt;* සුබෙයිර් ඉලන්කීරන් &lt;br /&gt;* එස්. ටී. එන්. නාගරත්නම්&lt;br /&gt;*  කේ. ඩැනියෙල් &lt;br /&gt;*[[එස්.කේ. සෙන්තිවේල්]]&lt;br /&gt;
| side2 = '''වැඩවසම් බලවේග:'''&lt;br /&gt;* ඉහළ කුල වැඩවසම් ප්‍රභූන්&lt;br /&gt;* සාම්ප්‍රදායික කොන්සර්වේටිව් කණ්ඩායම්&lt;br /&gt;* රජයේ පොලිස් යාන්ත්‍රණය (තහනම් කිරීම් හා මර්දනය)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''ප්‍රතිවාදී පාර්ශ්වය:'''&lt;br /&gt;* [[සී. සුන්දරලිංගම්]] (කෝවිල් ප්‍රවේශ විරෝධී)&lt;br /&gt;* ආර්. සුන්දරලිංගම් (පොලිස් අධිකාරී)&lt;br&gt;* තම්බිපිල්ලෙයි සිවලිංගම් (සභාපති)
* ටී. ආරුමුගස්වාමි (ප්‍රධාන ලේකම්)
* එම්. ඥානප්‍රකාශම්
* පණ්ඩිතර් එම්. කන්දයියා
* ඒ. සරවණමුත්තු
* එම්. පූපාලසිංගම්
* පී. කන්දයියා කුරුක්කල්

'''ප්‍රධාන පූජකවරු (කුරුක්කල්වරු):'''
* ශිවශ්‍රී එස්. කුමාරස්වාමි කුරුක්කල්
* බ්‍රහ්මශ්‍රී එස්. තුරෙයිස්වාමි කුරුක්කල්
* බ්‍රහ්මශ්‍රී කේ. බාලසුන්දර කුරුක්කල්
* බ්‍රහ්මශ්‍රී ඒ. ආනන්දනටේස කුරුක්කල්
* බ්‍රහ්මශ්‍රී වී. සබාරත්න කුරුක්කල්
* බ්‍රහ්මශ්‍රී එස්. ඩී. ෂන්මුගනාථ කුරුක්කල්
* බ්‍රහ්මශ්‍රී ඩී. සුන්දරමූර්ති අයියර්
* මුත්තුස්වාමි කුරුක්කල්

'''සාම්ප්‍රදායික විද්වතුන්:'''
* පණ්ඩිතමණි එස්. කණපතිපිල්ලෙයි
* පුලවර් ටී. කුමාරස්වාමිපිල්ලෙයි
* තිරු ජී. සභාපති දේශිකර්

'''කෝවිල් භාරකරුවන් සහ නියෝජිතයින්:'''
* සී. මයිල්වාගනම්
* එස්. ත්‍යාගරාජා
* එස්. පොන්නුතුරෙයි අයියර්
* එම්. වෛද්‍යලිංගම්
| casualties1 = 10 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්විය (ප්‍රහාර, පොලිස් වෙඩි තැබීම් සහ පිපිරීම් හේතුවෙන්); සිය ගණනක් තුවාල ලැබූහ
| casualties2 = 
}}

'''යාපනයේ කුල විරෝධී අරගලය''' (හෙවත් '''1966 ඔක්තෝබර් 21 නැගිටීම''' හෝ '''සුන්නාකම් නැගිටීම''') යනු ශ්‍රී ලංකාවේ [[යාපනය|යාපනය අර්ධද්වීපයේ]] පැවති උග්‍ර කුල පීඩනයට සහ අස්පෘශ්‍යතාවයට එරෙහිව දියත් වූ ඓතිහාසික මහජන විමුක්ති අරගලයකි&lt;ref name=&quot;KAS_Volume&quot;&gt;{{cite book |title=Comrade K.A. Subramaniam (KAS) Commemoration Volume|url=https://noolaham.net/project/1156/115519/115519.pdf  |date=1989-12-30 |publisher=K. A. Subramaniam Commemoration Committee |location=Jaffna |pages=15, 43–46}}&lt;/ref&gt;. 1966 ඔක්තෝබර් 21 වන දින [[සුන්නාකම්]] නගරයෙන් ඇරඹි මෙම අරගලය, [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පිල)]] සහ පීඩිත ජනතා සංවිධානවල නායකත්වයෙන් උතුරු පළාත පුරා සමාජ විප්ලවයක් දක්වා වර්ධනය විය&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;&gt;{{cite book |last=සෙන්තිවේල් |first=සි. කා. |last2=රවීන්ද්‍රන් |first2=නඩේසන් |title=Casteism in Sri Lanka and Struggles Against It |year=2026 |publisher=South Vision |location=Chennai| pages = 95-100 
| language = en 
| url = https://books.google.com/books/about/CASTEISM_AND_ANTI_CASTE_STRUGGLES_IN_SRI.html?id=ZRQXEgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;Abeysekera1989&quot;&gt;{{cite book |last=Abeysekera |first=Vernon |title=Images of Jaffna: A Government Agent's Recollections |year=1989 | url = https://noolaham.org/wiki/index.php/Images_of_Jaffna |publisher=SLAM Publishing Service |location=Pascoe Vale South, Victoria |isbn=0-7316-5344-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DailyNews2016&quot;&gt;{{cite news |title=Casteism Vs. Social Justice |newspaper=Daily News |date=2016-10-29 |url=https://www.dailynews.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kadirgamar2020&quot;&gt;{{cite news |last=Kadirgamar |first=Ahilan |title=Breaking the Silence on Caste |newspaper=Daily Mirror |date=2020-02-17 |url=https://www.dailymirror.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vaitheespara2007&quot;&gt;{{cite paper |last=Vaitheespara |first=Ravi |title=The Wisdom of Hindsight: Sanmugathasan, The Left and the National Crisis in Sri Lanka |journal=University of Manitoba |year=2007 |pages=5–6, 39}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TempleEntryNorth&quot;&gt;{{cite book |author=All Ceylon Saiva (Hindu) Practices and Observances Protection Society |title=Temple Entry Movement in the North: Speeches made by the President (Mr. Thambipillai Sivalingam, J. P.) |url=https://noolaham.org/wiki/index.php/Temple_Entry_Movement_in_The_North |date=January 1968 |publisher=All Ceylon Saiva (Hindu) Practices and Observances Protection Society |location=Chunnakam |access-date=29 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== ඓතිහාසික පසුබිම ==
යාපන දෙමළ සමාජයේ ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා තේසවළමෙයි සාම්ප්‍රදායික නීති හා වැඩවසම් ඉඩම් හිමි ක්‍රමය මත පදනම් වූ දරුණු කුල ධූරාවලියක් පැවතුණි&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;. මෙම වැඩවසම් ව්‍යුහය හරහා ඉඩම් හිමි වෙල්ලාල ප්‍රභූ පන්තිය සමාජයේ පූර්ණ ආධිපත්‍යය තහවුරු කරගෙන සිටියේය&lt;ref name=&quot;Pfaffenberger1982&quot;&gt;{{cite book |last=Pfaffenberger |first=Bryan |title=Caste in Tamil Culture: The Religious Foundations of Sudra Domination in Tamil Sri Lanka |year=1982 |publisher=Syracuse University |location=New York}}&lt;/ref&gt;. දෙමළ ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ වූ පීඩිත (පංචමර්) කුලවල ජනතාවට විවිධ මූලික සමාජ අයිතිවාසිකම් අමානුෂික ලෙස අහිමි කර තිබුණි&lt;ref name=&quot;Russell1982&quot;&gt;{{cite book |last=Russell |first=Jane |title=Communal Politics under the Donoughmore Constitution, 1931–1947 |year=1982 |publisher=Tisara Prakasakayo |location=Colombo}}&lt;/ref&gt;:
* ප්‍රධාන හින්දු කෝවිල්වලට ඇතුළුවීම සහ වන්දනාමාන කිරීම තහනම් කිරීම&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;.
* තේ කඩ හා ආපනශාලාවලදී වෙනම ටින් කෝප්ප හෝ පොල් කටු භාවිතය සහ අසුන් ගැනීම තහනම් කිරීම&lt;ref name=&quot;KAS_Volume&quot;/&gt;.
* පොදු ලිංවලින් ජලය ලබාගැනීම වැළැක්වීම සහ සුසාන භූමිවලදී මළසිරුරු ආදාහනය කිරීම තහනම් කර වළදැමීමට බලකිරීම&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;.
* පාසල්වල සම අසුන් තහනම් කිරීම, සපත්තු පැළඳීම, කුඩ භාවිතය, බයිසිකල් පැදීම සහ දණහිසෙන් පහළට හෝ සිරුරේ ඉහළ කොටස වැසෙන සේ ඇඳුම් ඇඳීම තහනම් කිරීම&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;.

1957 වසරේදී එස්. ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක රජය විසින් &quot;1957 අංක 21 දරන සමාජ ආබාධිත වැළැක්වීමේ පනත&quot; (Social Disabilities Prevention Act No. 21 of 1957) සම්මත කරන ලදී&lt;ref name=&quot;SocialDisabilitiesAct&quot;&gt;{{cite book |title=Acts of Ceylon: Social Disabilities Prevention Act, No. 21 of 1957 |year=1957 |publisher=Government Press |location=Colombo}}&lt;/ref&gt;. මෙම පනත මඟින් කුලය මුල් කරගෙන සමාන අයිතිවාසිකම් අහිමි කිරීම දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් බවට පත් කළද, උතුරු ප්‍රදේශයේ පැවති ප්‍රමුඛ කුල වැඩවසම් බලපෑම සහ පරිපාලනමය නොසැලකිලිමත්කම හේතුවෙන් එය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක නොවීය&lt;ref name=&quot;Uyangoda2014&quot;&gt;{{cite paper |last=Uyangoda |first=Jayadeva |title=Irreconcilability of Reconciliation: Thinking beyond Solitudes |journal=KAS Memorial Lecture Series |year=2014 |location=Jaffna}}&lt;/ref&gt;. මේ නිසා පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමය හෝ අධිකරණය මත පමණක් විශ්වාසය නොතබා, පීඩිත ජනතාව එක්රැස් කර සෘජු ක්‍රියාකාරී මහජන අරගල පෙරට ගත යුතු බව [[ නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්|එන්. ෂන්මුගදාසන්]]  සහ [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] ඇතුළු [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල)]] නායකයෝ අවධාරණය කළහ&lt;ref name=&quot;Shanmugathasan1972&quot;&gt;{{cite book |last=Shanmugathasan |first=N. |title=A Marxist Looks at the History of Ceylon |year=1972 |publisher=Colombo}}&lt;/ref&gt;.

== 1966 ඔක්තෝබර් 21 නැගිටීම ==
1966 ඔක්තෝබර් 21 දින සුන්නාකම් නගරයට දහස් ගණනක් වූ කම්කරුවෝ, ගොවීහු සහ පීඩිත ජනයා එක්රැස් වූහ&lt;ref name=&quot;Eelanadu_Oct22&quot;&gt;{{cite news |title=Chunnakam Anti-Untouchability Upsurge Rally |newspaper=Eelanadu |date=1966-10-22 |url=https://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%88%E0%AE%B4%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%81_1966.10.22 |page=1}}&lt;/ref&gt;. &quot;කුල ක්‍රමය විනාශ වේවා! සමානාත්මතා යුක්තිය දිනේවා!&quot; යන ප්‍රධාන සටන් පාඨය පෙරදැරි කරගනිමින් සුන්නාකම් සිට යාපනය නගරය දක්වා දැවැන්ත විරෝධතා පාගමනක් ආරම්භ විය&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;.

කුල පීඩනය වැඩවසම් සූරාකෑමක් සහ පන්තිමය බෙදීමක් ලෙස සැලකූ ඩී. ඩී. පෙරේරා සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී [[එස්.ඩී. බණ්ඩාරනායක]] වැනි සිංහල නායකයන්ද, ප්‍රගතිශීලී ලේඛක සුබෙයිර් ඉලන්කීරන් වැනි මුස්ලිම් ක්‍රියාකාරිකයන්ද, මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පන්ති සමගි ප්‍රතිපත්තිය මත පදනම්ව ජාති හා ආගම් සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට යමින් පීඩිත දෙමළ වැඩකරන ජනතාවගේ සමාන අයිතිවාසිකම් අරගලයට උරෙන් උර ගැටී සෘජු සහයෝගය දැක්වූහ&lt;ref name=&quot;KAS_Volume&quot;/&gt;. පාගමන වළක්වාලීමට පොලිසිය විසින් කඳුළු ගෑස් සහ බැටන් ප්‍රහාර එල්ල කරන ලද අතර නායකයෝ රැසක් අත්අඩංගුවට පත්වූහ&lt;ref name=&quot;Tholilali1966&quot;&gt;{{cite news |title=Revolutionary Upsurge of Oppressed Masses |newspaper=Tholilali |date=1966-10-28 |page=1}}&lt;/ref&gt;.

== ප්‍රධාන අරගල හා ව්‍යාප්තිය ==
මෙම නැගිටීම සංවිධානාත්මකව ඉදිරියට ගෙනයාම සඳහා &quot;අස්පෘශ්‍යතාවය පිටුදැකීමේ මහජන ව්‍යාපාරය&quot; පිහිටුවන ලදී&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;&gt;{{cite book |title=Anti-Untouchability Mass Movement Conference Souvenir |date=1969-01-17 |publisher=Anti-Untouchability Mass Movement |location=Jaffna |pages=7–14}}&lt;/ref&gt;.

=== තේ කඩ සමානාත්මතා සටන (1966–1967) ===
සුන්නාකම්, සංගානෙයි, කරවැඩ්ඩි සහ නෙල්ලියඩි වැනි ප්‍රදේශවල තේ කඩ හා ආපනශාලාවලට කඩා වැදී සියලු දෙනාට එක හා සමානව වීදුරු කෝප්පවල තේ ලබාදෙන ලෙස බලකෙරිණි&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;. මෙම සෘජු ක්‍රියාකාරකම්වලදී වැඩවසම් මැර කණ්ඩායම් විසින් එල්ල කරන ලද ප්‍රහාර හමුවේ චින්නර් කාර්තිකේසු සහ වන්නියන් කුමරේසු ඝාතනයට ලක්වූහ&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;/&gt;.

=== මාවිට්ටපුරම් කෝවිල් ප්‍රවේශය (1968) ===
1968 වසරේදී ඓතිහාසික මාවිට්ටපුරම් කන්දසාමි කෝවිලට පීඩිත ජනතාව ඇතුළු කිරීම සඳහා ඓතිහාසික සත්‍යග්‍රහයක් දියත් විය&lt;ref name=&quot;Kearney1971&quot;&gt;{{cite book |last=Kearney |first=Robert N. |title=Trade Unions and Politics in Ceylon |url=https://archive.org/details/tradeunionspolit00kear |year=1971 |publisher=University of California Press |location=Berkeley}}&lt;/ref&gt;. කොන්සර්වේටිව් දේශපාලනඥයකු වූ සී. සුන්දරලිංගම් මහතාගේ නායකත්වයෙන් යුත් පිරිස් කෝවිල් දොරටු අවහිර කරමින් දැඩි විරෝධතාවයක නිරත වූහ&lt;ref name=&quot;Suntharalingam1968&quot;&gt;{{cite book |last=Suntharalingam |first=C. |title=Behind the Gate: The Maviddapuram Temple Entry Agitation |year=1968 |publisher=Jaffna}}&lt;/ref&gt;. ගැටුම්කාරී වාතාවරණය මධ්‍යයේ වුවද, 1957 අංක 21 දරන සමාජ ආබාධිත වැළැක්වීමේ පනත ප්‍රකාරව පීඩිත ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් තහවුරු කිරීමට එවකට යාපනය දිසාපති (GA) [[වර්නන් අබේසේකර]] මහතා ගත් දැඩි පරිපාලනමය ක්‍රියාමාර්ග වැඩවසම් ඉහළ කුල කොන්සර්වේටිව් පාර්ශ්වවල දැඩි විරෝධයට ලක්විය&lt;ref name=&quot;Abeysekera1989&quot;/&gt;. අවසානයේදී නීතියේ බලය සහ ජනතා සත්‍යග්‍රහ අරගලය ජයග්‍රහණය කරමින් කෝවිල් දොරටු විවෘත කරවා ගැනීමට ව්‍යාපාරය සමත් විය&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;.&lt;ref name=&quot;සෙන්තිවේල්-කේඒඑස්&quot;&gt;{{cite book 
| last = සෙන්තිවේල් 
| first = එස්. කේ. 
| title = Dedicated Fighter for Equality: Memories of Comrade K.A.S 
| publisher = Google Books
| language = en 
| url = https://books.google.com.au/books?id=i94aEgAAQBAJ 
| page = 82-89
}}&lt;/ref&gt;

=== පොලිස් භූමිකාව සහ 1969 මැයි දින ගැටුම ===
1966 සිට 1972 දක්වා උතුරු පළාත් භාර පොලිස් අධිකාරී (SP) ලෙස කටයුතු කළ ආර්. සුන්දරලිංගම් මහතා, 1968 මාවිට්ටපුරම් කෝවිල් ප්‍රවේශයේදී නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ දැරීම හේතුවෙන් වැඩවසම් ප්‍රභූ පාර්ශ්වවල විරෝධයට ලක්ව සිටියේය&lt;ref name=&quot;Suntharalingam1968&quot;/&gt;. කෙසේ වෙතත්, 1969 මැයි 1 වන දිනට වෙසක් පොහොය යෙදී තිබීම හේතුවෙන් රජය විසින් රටපුරා පනවා තිබූ මැයි දින පෙළපාලි තහනම යාපනය තුළ දැඩිව ක්‍රියාත්මක කිරීමට පොලිසිය පියවර ගත්තේය&lt;ref name=&quot;Thiruselvam2018&quot;&gt;{{cite book |last=Subramaniam |first=Valliammai |title=Life Encounters of a Communist Spouse |year=2024 |publisher=South Vision Books |url=https://noolaham.net/project/1139/113811/113811.pdf |location=Chennai |isbn=978-81-961262-1-6 |pages=151–154}}&lt;/ref&gt;. මෙම අවස්ථාවේදී පෙළපාලිය ආරම්භ වන ස්ථානය සහ වේලාව පිළිබඳ රහසිගත තොරතුරු ලබාගැනීමට පොලිස් අධිකාරී සුන්දරලිංගම් මහතා 'ඊළනාඩු' කර්තෘ එස්. එම්. ගෝපාලරත්නම් (ගෝපු) වෙත දිගින් දිගටම දුරකථනයෙන් අමතමින් උත්සාහ කළද, සංවිධායකයන්ගේ දැඩි රහස්‍යභාවය හේතුවෙන් එය ව්‍යර්ථ විය&lt;ref name=&quot;KAS_Gopu&quot;&gt;{{cite book |last=ගෝපාලරත්නම් |first=එස්. එම්. |title=Comrade KAS Commemoration Volume |chapter=KAS - A Symbol of Humanity |date=1989-12-30 |publisher=K. A. Subramaniam Commemoration Committee |location=Jaffna |pages=43–46}}&lt;/ref&gt;.

මෙම තහනම නොතකා, ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං පිල) මෙහෙයවීමෙන් සුවිශේෂී උපායමාර්ගික සැලසුමක් ක්‍රියාත්මක විය. පෙළපාලිකරුවන් සිය ගණනක් කස්තුරියාර් වීදියේ පිහිටි වින්ඩ්සර් සහ රාජා සිනමාහල්වලට සාමාන්‍ය ප්‍රේක්ෂකයන් ලෙස ඇතුළු වී, සවස දර්ශනය අවසන් වූ වහාම රතු කොඩි ප්‍රදර්ශනය කරමින් [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]ගේ නායකත්වයෙන් ප්‍රධාන වීථියට පිවිස දැවැන්ත පෙළපාලියක් ආරම්භ කළහ&lt;ref name=&quot;KAS_Gopu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Thiruselvam2018&quot;/&gt;.

පොලිස් මුරපොළවල් අබිබවා ඉදිරියට ඇදුණු මෙම පෙළපාලියට පොලිසිය විසින් කඳුළු ගෑස් සහ දරුණු බැටන් ප්‍රහාර එල්ල කරන ලද අතර, යාපන නගරය &quot;කුරුක්ෂේත්‍ර යුද පිටියක් බඳු විය&quot; යනුවෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී එස්. එම්. ගෝපාලරත්නම් (ගෝපු) සටහන් කර ඇත&lt;ref name=&quot;KAS_Gopu&quot;/&gt;. මෙහිදී [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]] බරපතළ තුවාල ලබා රෝහල්ගත කර අත්අඩංගුවට පත්විය&lt;ref name=&quot;Eelanadu_May2&quot;&gt;{{cite news |title=Police Baton Charge and Tear Gas on May Day Rally; Leaders Arrested |newspaper=Eelanadu |date=1969-05-02 |page=1|url=https://www.noolaham.org/wiki/index.php/%E0%AE%88%E0%AE%B4%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%81_1969.05.02 |language=ta}}&lt;/ref&gt;. මෙම පොලිස් ප්‍රහාරය සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් පිළිබඳව එවකට ගම්පහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී [[එස්.ඩී. බණ්ඩාරනායක]] මහතා විසින් පාර්ලිමේන්තුවේදීද රජයට දැඩි විරෝධය පළ කරමින් හඬ නගන ලදී&lt;ref name=&quot;ValliammaiCh17&quot;&gt;{{cite book |last=Subramaniam |first=Valliammai |title=Life Encounters of a Communist Spouse |year=2024 |publisher=South Vision Books |location=Chennai |isbn=978-81-961262-1-6 |pages=43–46}}&lt;/ref&gt;. ලේඛක ඊ. ආර්. තිරුචෙල්වම් ඇතුළු මාධ්‍යවේදීන් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම 1969 මැයි දින පෙළපාලිය යනු 1966 ඔක්තෝබර් 21 දින ඇරඹි සමාජ විමුක්ති හා පන්ති අරගලයේ තීරණාත්මක අඛණ්ඩ වර්ධනයක් බවයි&lt;ref name=&quot;Thiruselvam2018&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Pathivu2018&quot;&gt;{{cite web |title=The 1969 May Day Rally as a Continuation of the 1966 October 21 Upsurge |url=https://www.pathivu.com/2018/04/blog-post_730.html |publisher=Pathivu |date=2018-04-30 |access-date=2026-09-22}}&lt;/ref&gt;.

== ජීවිත පරිත්‍යාග කළ ක්‍රියාකාරිකයෝ ==
මෙම අරගල මාලාවේදී සාමූහික විමුක්තිය වෙනුවෙන් දිවි පිදූ ක්‍රියාකාරිකයන් දස දෙනාගේ නාමලේඛනය මෙසේය&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;/&gt;:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%; text-align: left;&quot;
|+ '''කුල විරෝධී අරගලයේදී දිවි පිදූවන්'''
|- style=&quot;background-color: #eaecf0; text-align: center;&quot;
! අංකය !! නම !! ප්‍රදේශය !! මියගිය දිනය / කාලය !! සිදුවීම
|-
| 1 || '''චින්නර් කාර්තිකේසු''' || [[සංගානෙයි]] || 1967 ජූලි 21 || සංගානෙයි තේ කඩ ප්‍රවේශ සටනේදී වැඩවසම් මැර ප්‍රහාරයකින් ඝාතනය විය.&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;/&gt;
|-
| 2 || '''වන්නියන් කුමරේසු''' || [[සංගානෙයි]] || 1967 ජූලි / අගෝස්තු || තේ කඩ අරගලයෙන් පසු එල්ල වූ වෙඩි ප්‍රහාරයකින් මියගියේය; ඔහුගේ අවමංගල පෙරහැරටද වෙඩි තබන ලදී.&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;/&gt;
|-
| 3 || '''රත්නම්''' || මන්ඩුවිල් (මට්ටුවිල්) || 1967–1968 අතර || අස්පෘශ්‍යතා විරෝධී ගැටුමකදී ප්‍රහාරයකට ලක්ව මියගියේය.&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;/&gt;
|-
| 4 || '''සන්ඩිලිපායි වයිත්ති''' || [[සන්ඩිලිපායි]] || 1968 ට පෙර || කුල ආධිපත්‍යයට එරෙහි සටනේදී පහරදී ඝාතනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;/&gt;
|-
| 5 || '''මා. සීවරත්නම්''' || කන්පොල්ලෙයි || 1970 පෙබරවාරි 12 || මැර ප්‍රහාරවලින් ආරක්ෂා වීම සඳහා ආත්මාරක්ෂක බෝම්බ සකස් කිරීමේදී සිදුවූ අහඹු පිපිරීමකින් මියගියේය.&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;
|-
| 6 || '''කි. වේලුම්මයිලුම්''' || කන්පොල්ලෙයි || 1970 පෙබරවාරි 12 || කන්පොල්ලෙයි පිපිරීමෙන් මියගියේය.&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;
|-
| 7 || '''ක. සෙල්වරාජා''' || කන්පොල්ලෙයි || 1970 පෙබරවාරි 12 || කන්පොල්ලෙයි පිපිරීමෙන් මියගියේය.&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;
|-
| 8 || '''මු. කන්දයියා''' || [[කරවැඩ්ඩි]] || 1968–1969 අතර || වඩමාරච්චි ප්‍රදේශයේ සමානාත්මතා උද්ඝෝෂණ අතරතුර ඝාතනය විය.&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;
|-
| 9 || '''අරියරත්නම්''' || [[අච්චුවේලි]] || 1968–1969 අතර || කෝවිල් හා තේ කඩ සටන්වලදී ප්‍රහාරයකට ලක්ව මියගියේය.&lt;ref name=&quot;Mass_Movement_Souvenir&quot;/&gt;
|-
| 10 || '''ක. නල්ලප්පු''' || [[සංගානෙයි]] || 1974 ජූනි 30 || 1974 ජූනි 6 වන දින සංගානෙයි පොලිස් ස්ථානාධිපති සිල්වාට එල්ල වූ ප්‍රහාරයෙන් පසු පොලිස් මෙහෙයුමකදී වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sathiamanai1974&quot;&gt;{{cite web |title=1974 June 30 Nallappu Incident |url=https://sathiamanai.blogspot.com/1974/06/1974-june-30.html |publisher=Sathiamanai Records |access-date=2026-09-22}}&lt;/ref&gt;
|}

== ඓතිහාසික වැදගත්කම සහ සමාජ පරිවර්තනය ==
1966 ඔක්තෝබර් 21 නැගිටීම උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ ඉතිහාසය වෙනස් කළ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් විය&lt;ref name=&quot;Sivasegaram2007&quot;&gt;{{cite book |last=සිවසෙගරම් |first=එස්. |title=Foreword: Casteism in Sri Lanka and Struggles Against It |year=2007 |publisher=South Vision |location=Chennai|year=2026 |publisher=South Vision |location=Chennai| pages = 12-15 
| language = en 
| url = https://books.google.com/books/about/CASTEISM_AND_ANTI_CASTE_STRUGGLES_IN_SRI.html?id=ZRQXEgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;. මෙම ව්‍යාපාරය හරහා පාසල්, පොදු ප්‍රවාහනය, ආපනශාලා සහ සුසාන භූමිවල පැවති විවෘත අස්පෘශ්‍යතාවය මුලිනුපුටා දැමීමට හැකි විය&lt;ref name=&quot;Senthiwel_Book&quot;/&gt;. වැඩවසම් කුල ආධිපත්‍යය බිඳහෙළා දෙමළ සමාජය තුළ පීඩිත ජනතාවට සමාන මිනිසුන් ලෙස හිස ඔසවා ජීවත්වීමේ අයිතිය තහවුරු කිරීමට මෙම අරගලය සෘජුවම දායක විය&lt;ref name=&quot;Thillainathan1990&quot;&gt;{{cite news |last=Thillainathan |first=S. |date=1990-03-19 |title=Caste and its struggles in Jaffna |newspaper=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] | pages = 17-18
| language = en 
| url = https://books.google.com/books/about/CASTEISM_AND_ANTI_CASTE_STRUGGLES_IN_SRI.html?id=ZRQXEgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;.

== ආශ්‍රේය ලේඛන ==
{{Reflist|2}}

== වැඩිදුර කියවීම් ==
* [[කේ.ඒ. සුබ්‍රමනියම්]]
* [[එස්.ඩී. බණ්ඩාරනායක ]]
* [[එස්.කේ. සෙන්තිවේල් ]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ කුල ක්‍රමය]]

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍‍රික්කය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:කුල ක්‍රමය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට්වාදය]]</text>
      <sha1>ix631js0ylx77oote96mx0k7kcvl8h8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:විවික්ත ගණිතය මාතෘකා</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197173</id>
    <revision>
      <id>801776</id>
      <parentid>801375</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T04:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>801776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2536" sha1="8gj6gscm60b74muizy2aygt6mnr9mab" xml:space="preserve">{{Navbox
| name  = විවික්ත ගණිතය මාතෘකා
| title = [[විවික්ත ගණිතය]]
| state = autocollapse
| above = [[Outline of discrete mathematics|විවික්ත ගණිතය වටසන]] • [[Mathematics portal]]

| group1 = Core disciplines
| list1  = [[Set theory]] • [[Number theory]] • [[Combinatorics]] • [[Graph theory]] • [[Mathematical logic]] • [[Discrete geometry]] • [[Information theory]] • [[Game theory]] • [[Automata theory]] • [[Coding theory]] • [[Computational geometry]] • [[Discrete optimization]]

| group2 = Concepts
| list2  = Functions • [[Relations (mathematics)|Relations]] • [[Binary relation]] • [[Equivalence relation]] • [[Order theory]] • [[Partially ordered set]] • Proofs ([[Mathematical induction]] • [[Contradiction]] • [[Counterexample]]) • [[Algorithmics]] • [[Computability theory]] • [[Computational complexity theory]]

| group3 = Sets
| list3  = [[Set (mathematics)]] • [[Empty set]] • [[Subset]] • [[Union (set theory)|Union]] • [[Intersection (set theory)|Intersection]] • [[Complement (set theory)|Complement]] • [[Symmetric difference]] • [[Cartesian product]] • [[Power set]] • [[Multiset]]

| group4 = Arithmetic &amp; Algebra
| list4  = [[Modular arithmetic]] • [[Fundamental theorem of arithmetic]] • [[Euclidean algorithm]] • [[Elementary algebra]] • [[Linear equation]] • [[Quadratic equation]] • [[Recurrence relation]] • [[Finite difference]] • Groups • [[Cryptography]]

| group5 = Combinatorics &amp; Probability
| list5  = [[Permutation]] • [[Combination]] • [[Factorial]] • [[Pascal's triangle]] • [[Combinatorial proof]] • [[Probability]] • [[Random variable]] • [[Sample space]] • [[Event (probability theory)|Event]] • [[Conditional probability]] • [[Independence (probability theory)|Independence]] • [[Markov chain]]

| group6 = Logic
| list6  = [[Propositional logic]] • [[Logical operator]] • [[Truth table]] • [[De Morgan's laws]] • [[Modal logic]] • [[If and only if]] • [[Necessary and sufficient condition]] • [[Contrapositive]] • [[Vacuous truth]]

| group7 = Associated mathematicians
| list7  = [[Leonhard Euler]] • [[Paul Erdős]] • [[Claude Shannon]] • [[Donald Knuth]] • [[Aristotle]]

| below = [[List of discrete mathematics topics]] • [[Outline of discrete mathematics]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Navbox documentation}}
[[Category:Discrete Mathematics navigational boxes| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8gj6gscm60b74muizy2aygt6mnr9mab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801777</id>
      <parentid>801776</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T04:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[සැකිල්ල:Discrete mathematics topics]] සිට [[සැකිල්ල:විවික්ත ගණිතය මාතෘකා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2536" sha1="8gj6gscm60b74muizy2aygt6mnr9mab" xml:space="preserve">{{Navbox
| name  = විවික්ත ගණිතය මාතෘකා
| title = [[විවික්ත ගණිතය]]
| state = autocollapse
| above = [[Outline of discrete mathematics|විවික්ත ගණිතය වටසන]] • [[Mathematics portal]]

| group1 = Core disciplines
| list1  = [[Set theory]] • [[Number theory]] • [[Combinatorics]] • [[Graph theory]] • [[Mathematical logic]] • [[Discrete geometry]] • [[Information theory]] • [[Game theory]] • [[Automata theory]] • [[Coding theory]] • [[Computational geometry]] • [[Discrete optimization]]

| group2 = Concepts
| list2  = Functions • [[Relations (mathematics)|Relations]] • [[Binary relation]] • [[Equivalence relation]] • [[Order theory]] • [[Partially ordered set]] • Proofs ([[Mathematical induction]] • [[Contradiction]] • [[Counterexample]]) • [[Algorithmics]] • [[Computability theory]] • [[Computational complexity theory]]

| group3 = Sets
| list3  = [[Set (mathematics)]] • [[Empty set]] • [[Subset]] • [[Union (set theory)|Union]] • [[Intersection (set theory)|Intersection]] • [[Complement (set theory)|Complement]] • [[Symmetric difference]] • [[Cartesian product]] • [[Power set]] • [[Multiset]]

| group4 = Arithmetic &amp; Algebra
| list4  = [[Modular arithmetic]] • [[Fundamental theorem of arithmetic]] • [[Euclidean algorithm]] • [[Elementary algebra]] • [[Linear equation]] • [[Quadratic equation]] • [[Recurrence relation]] • [[Finite difference]] • Groups • [[Cryptography]]

| group5 = Combinatorics &amp; Probability
| list5  = [[Permutation]] • [[Combination]] • [[Factorial]] • [[Pascal's triangle]] • [[Combinatorial proof]] • [[Probability]] • [[Random variable]] • [[Sample space]] • [[Event (probability theory)|Event]] • [[Conditional probability]] • [[Independence (probability theory)|Independence]] • [[Markov chain]]

| group6 = Logic
| list6  = [[Propositional logic]] • [[Logical operator]] • [[Truth table]] • [[De Morgan's laws]] • [[Modal logic]] • [[If and only if]] • [[Necessary and sufficient condition]] • [[Contrapositive]] • [[Vacuous truth]]

| group7 = Associated mathematicians
| list7  = [[Leonhard Euler]] • [[Paul Erdős]] • [[Claude Shannon]] • [[Donald Knuth]] • [[Aristotle]]

| below = [[List of discrete mathematics topics]] • [[Outline of discrete mathematics]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Navbox documentation}}
[[Category:Discrete Mathematics navigational boxes| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8gj6gscm60b74muizy2aygt6mnr9mab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MOS:WEASEL</title>
    <ns>126</ns>
    <id>197190</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රචනාකරණයේ අත්පොත/විමසිල්ලෙන් භාවිතා කළ යුතු වදන්" />
    <revision>
      <id>801704</id>
      <parentid>801633</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T12:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Manual of Style/Words to watch#Unsupported attributions]] to [[විකිපීඩියා:රචනාකරණයේ අත්පොත/විමසිල්ලෙන් භාවිතා කළ යුතු වදන්]]</comment>
      <origin>801704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="hmteyk42yb3aaqvz7q4zl7oltol4tnu" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රචනාකරණයේ අත්පොත/විමසිල්ලෙන් භාවිතා කළ යුතු වදන්#Unsupported attributions]]

{{Redirect category shell|
{{R to project namespace}}
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to subpage}}
{{R from hatnote}}
}}</text>
      <sha1>hmteyk42yb3aaqvz7q4zl7oltol4tnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MOS:AWW</title>
    <ns>126</ns>
    <id>197191</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රචනාකරණයේ අත්පොත/විමසිල්ලෙන් භාවිතා කළ යුතු වදන්" />
    <revision>
      <id>801703</id>
      <parentid>801635</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T12:14:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Manual of Style/Words to watch#Unsupported attributions]] to [[විකිපීඩියා:රචනාකරණයේ අත්පොත/විමසිල්ලෙන් භාවිතා කළ යුතු වදන්]]</comment>
      <origin>801703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="hmteyk42yb3aaqvz7q4zl7oltol4tnu" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රචනාකරණයේ අත්පොත/විමසිල්ලෙන් භාවිතා කළ යුතු වදන්#Unsupported attributions]]

{{Redirect category shell|
{{R to project namespace}}
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to subpage}}
{{R from hatnote}}
}}</text>
      <sha1>hmteyk42yb3aaqvz7q4zl7oltol4tnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:Wikipedia is not censored</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197192</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:විකිපීඩියාව කුමක් නොවන්නේද" />
    <revision>
      <id>801702</id>
      <parentid>801638</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T12:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:What Wikipedia is not#Wikipedia is not censored]] to [[විකිපීඩියා:විකිපීඩියාව කුමක් නොවන්නේද]]</comment>
      <origin>801702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="37c7f06h27t7jcvkwzqo9jsixetgomv" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:විකිපීඩියාව කුමක් නොවන්නේද#Wikipedia is not censored]]

{{Redirect category shell|
{{R to project namespace}}
{{R to section}}
}}</text>
      <sha1>37c7f06h27t7jcvkwzqo9jsixetgomv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197215</id>
    <revision>
      <id>801706</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Photosynthesis]]</comment>
      <origin>801706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8521" sha1="6v3mjw1w9qk12okkceb2wq84kve89l2" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 952666740 || 2020-04-23T12:59:08Z || 50.26.172.216 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 875930306 || 2018-12-30T00:14:34Z || JarrahTree || &lt;nowiki&gt;ce&lt;/nowiki&gt;
|----
| 553601431 || 2013-05-05T08:11:06Z || NotWith || &lt;nowiki&gt;cleanup&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547812973 || 2013-03-30T13:48:37Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 48 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8791160]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 527720554 || 2012-12-12T16:38:38Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[ka:კატეგორია:ფოტოსინთეზი]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 524389988 || 2012-11-22T18:28:52Z || SPhotographer || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 524185542 || 2012-11-21T13:08:11Z || ElphiBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[uk:Категорія:Фотосинтез]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 517820990 || 2012-10-14T23:07:46Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[an:Categoría:Fotosintesi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 517657477 || 2012-10-14T00:59:06Z || MastiBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Removing [[an:Categoría:Fotosintesis]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 517633660 || 2012-10-13T21:33:50Z || Xqbot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[be:Катэгорыя:Фотасінтэз]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 516028126 || 2012-10-04T20:31:06Z || JackieBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.2) (Robot: Adding [[fa:رده:نورساخت]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 506137628 || 2012-08-06T22:40:33Z || Xelgen || &lt;nowiki&gt;+iw to hy:wp&lt;/nowiki&gt;
|----
| 471383010 || 2012-01-14T20:54:58Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[gl:Categoría:Fotosíntese]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 465095790 || 2011-12-10T09:46:25Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[bg:Категория:Фотосинтеза]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 464179044 || 2011-12-05T07:48:34Z || 134.32.43.121 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 461840381 || 2011-11-21T22:25:04Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[fi:Luokka:Yhteyttäminen]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 438004867 || 2011-07-06T06:20:15Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[lv:Kategorija:Fotosintēze]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 433438724 || 2011-06-09T19:48:56Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[et:Kategooria:Fotosüntees]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 420602529 || 2011-03-25T03:07:05Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.6.4) (robot Adding: [[eu:Kategoria:Fotosintesia]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 403781856 || 2010-12-22T23:13:04Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.5.2) (robot Adding: [[ca:Categoria:Fotosíntesi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 398877606 || 2010-11-25T23:28:34Z || ArthurBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[hi:श्रेणी:प्रकाश संश्लेषण]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 395625264 || 2010-11-08T22:21:17Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[it:Categoria:Fotosintesi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 394379140 || 2010-11-02T13:59:23Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[nn:Kategori:Fotosyntese]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 389818512 || 2010-10-10T03:34:37Z || 204.174.87.29 || &lt;nowiki&gt;io&lt;/nowiki&gt;
|----
| 388218190 || 2010-10-02T03:50:46Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging catmore/catmain/catmore1/catmore2 per discussion and [[WP:TFD]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 385377912 || 2010-09-17T16:07:59Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ga:Catagóir:Fótaisintéis]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 383260118 || 2010-09-06T15:15:30Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[gv:Ronney:Co-haaghey sollysh]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 382697709 || 2010-09-03T16:23:04Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[gv:Ronney:Co-haaghey sollys]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 371235679 || 2010-07-01T17:53:06Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[sh:Kategorija:Fotosinteza]], [[su:Kategori:Potosintésis]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 364638379 || 2010-05-28T09:33:21Z || Zorrobot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[ja:Category:光合成]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 363992748 || 2010-05-24T20:59:21Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[az:Kateqoriya:Fotosintez]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 355258951 || 2010-04-11T02:28:05Z || MalafayaBot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[ml:വർഗ്ഗം:പ്രകാശസംശ്ലേഷണം]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 313562724 || 2009-09-13T13:07:44Z || Almabot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ml:വര്‍ഗ്ഗം:പ്രകാശസംശ്ലേഷണം]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 272867178 || 2009-02-24T02:12:08Z || Borgx || &lt;nowiki&gt;+id&lt;/nowiki&gt;
|----
| 265334086 || 2009-01-20T19:15:07Z || Zorrobot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[pl:Kategoria:Fotosynteza]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 258157522 || 2008-12-15T17:44:14Z || Fryed-peach || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 254655856 || 2008-11-28T20:02:36Z || Maksim-bot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[eo:Kategorio:Fotosintezo]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 251731089 || 2008-11-14T08:04:26Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[oc:Categoria:Fotosintèsi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 233362056 || 2008-08-21T17:15:26Z || 78.20.241.235 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 229474879 || 2008-08-02T21:52:09Z || Lascorz || &lt;nowiki&gt;+an&lt;/nowiki&gt;
|----
| 225104593 || 2008-07-11T22:11:18Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Commons cat fix&lt;/nowiki&gt;
|----
| 219484168 || 2008-06-15T13:18:12Z || Alnokta || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 202781919 || 2008-04-02T12:00:43Z || Cantor || &lt;nowiki&gt;ru-iwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 194511136 || 2008-02-27T21:56:31Z || Jumbuck || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[is:Flokkur:Ljóstillífun]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 188632008 || 2008-02-02T17:55:21Z || Glenn || &lt;nowiki&gt;+{{Commonscat|Photosynthesis}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 188631614 || 2008-02-02T17:53:01Z || Glenn || &lt;nowiki&gt;+da&lt;/nowiki&gt;
|----
| 182708028 || 2008-01-07T10:34:57Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[zh:Category:光合作用]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 175447834 || 2007-12-03T09:31:20Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[ro:Categorie:Fotosinteză]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 166928391 || 2007-10-25T06:42:03Z || JAnDbot || &lt;nowiki&gt;robot  Removing: [[zh:光合作用]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 160740800 || 2007-09-27T18:10:03Z || TadejM || &lt;nowiki&gt;+iw: sl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 145584405 || 2007-07-19T03:00:44Z || A-lú-mih || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 118872403 || 2007-03-29T20:53:41Z || Ivan Bajlo || &lt;nowiki&gt;+sr&lt;/nowiki&gt;
|----
| 107441592 || 2007-02-12T00:37:17Z || PDH || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98169809 || 2007-01-03T13:24:26Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;rm redundant metabolism category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98169747 || 2007-01-03T13:23:55Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 95092902 || 2006-12-18T14:17:08Z || DHN-bot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[vi:Thể loại:Quang hợp]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 88387646 || 2006-11-17T08:29:35Z || JAnDbot || &lt;nowiki&gt;robot  Removing: [[th:หมวดหมู่:การสังเคราะห์ด้วยแสง]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 81538305 || 2006-10-15T05:23:59Z || Viriditas || &lt;nowiki&gt;rm cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 81314140 || 2006-10-14T00:31:47Z || Escarbot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[lt:Kategorija:Fotosintezė]], [[pt:Categoria:Fotossíntese]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 80180887 || 2006-10-08T09:16:45Z || Mion || &lt;nowiki&gt;cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 79837442 || 2006-10-06T13:00:25Z || Mion || &lt;nowiki&gt;+nl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 64152690 || 2006-07-16T18:52:20Z || Pavel Vozenilek || &lt;nowiki&gt;+[[cs:Kategorie:Fotosyntéza]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 63886042 || 2006-07-15T01:41:50Z || Meco || &lt;nowiki&gt;interlingua (interlanguage) +no&lt;/nowiki&gt;
|----
| 46302783 || 2006-03-31T10:52:34Z || Bluebot || &lt;nowiki&gt;Unicodifying  using [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 37272402 || 2006-01-29T22:58:26Z || Mushin || &lt;nowiki&gt;[[WP:AWB|AWB assisted]] clean up&lt;/nowiki&gt;
|----
| 26787105 || 2005-10-29T12:37:44Z || Lerdsuwa || &lt;nowiki&gt;+th&lt;/nowiki&gt;
|----
| 25779422 || 2005-10-17T23:19:35Z || Shaddack || &lt;nowiki&gt;[[Category:Photochemistry]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 25665716 || 2005-10-16T15:59:57Z || 200.11.242.33 || &lt;nowiki&gt;interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 16521124 || 2005-04-10T21:32:05Z || Bryan Derksen || &lt;nowiki&gt;[[Category:Phototrophs]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 12135992 || 2005-04-10T19:06:06Z || Cacycle || &lt;nowiki&gt;[[Category:Metabolism]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 12129964 || 2005-03-26T20:09:53Z || Wikiborg || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 11549055 || 2005-03-23T00:28:18Z || Nina Gerlach || &lt;nowiki&gt;+de&lt;/nowiki&gt;
|----
| 11413052 || 2005-02-08T03:16:04Z || 218.236.244.238 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 10053917 || 2005-01-09T15:28:26Z || Kokoriko || &lt;nowiki&gt;etymology&lt;/nowiki&gt;
|----
| 9230971 || 2005-01-06T23:57:51Z || 82.35.40.33 || &lt;nowiki&gt;etymology&lt;/nowiki&gt;
|----
| 9160884 || 2004-09-08T04:34:40Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;{{catmore}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 5733100 || 2004-06-06T01:53:57Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;[[Category:Plant physiology]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 3961515 || 2004-06-05T21:47:41Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;new category&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>6v3mjw1w9qk12okkceb2wq84kve89l2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801718</id>
      <parentid>801706</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Photosynthesis]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8521" sha1="6v3mjw1w9qk12okkceb2wq84kve89l2" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 952666740 || 2020-04-23T12:59:08Z || 50.26.172.216 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 875930306 || 2018-12-30T00:14:34Z || JarrahTree || &lt;nowiki&gt;ce&lt;/nowiki&gt;
|----
| 553601431 || 2013-05-05T08:11:06Z || NotWith || &lt;nowiki&gt;cleanup&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547812973 || 2013-03-30T13:48:37Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 48 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8791160]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 527720554 || 2012-12-12T16:38:38Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[ka:კატეგორია:ფოტოსინთეზი]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 524389988 || 2012-11-22T18:28:52Z || SPhotographer || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 524185542 || 2012-11-21T13:08:11Z || ElphiBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[uk:Категорія:Фотосинтез]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 517820990 || 2012-10-14T23:07:46Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[an:Categoría:Fotosintesi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 517657477 || 2012-10-14T00:59:06Z || MastiBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Removing [[an:Categoría:Fotosintesis]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 517633660 || 2012-10-13T21:33:50Z || Xqbot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[be:Катэгорыя:Фотасінтэз]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 516028126 || 2012-10-04T20:31:06Z || JackieBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.2) (Robot: Adding [[fa:رده:نورساخت]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 506137628 || 2012-08-06T22:40:33Z || Xelgen || &lt;nowiki&gt;+iw to hy:wp&lt;/nowiki&gt;
|----
| 471383010 || 2012-01-14T20:54:58Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[gl:Categoría:Fotosíntese]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 465095790 || 2011-12-10T09:46:25Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[bg:Категория:Фотосинтеза]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 464179044 || 2011-12-05T07:48:34Z || 134.32.43.121 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 461840381 || 2011-11-21T22:25:04Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[fi:Luokka:Yhteyttäminen]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 438004867 || 2011-07-06T06:20:15Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[lv:Kategorija:Fotosintēze]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 433438724 || 2011-06-09T19:48:56Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[et:Kategooria:Fotosüntees]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 420602529 || 2011-03-25T03:07:05Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.6.4) (robot Adding: [[eu:Kategoria:Fotosintesia]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 403781856 || 2010-12-22T23:13:04Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.5.2) (robot Adding: [[ca:Categoria:Fotosíntesi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 398877606 || 2010-11-25T23:28:34Z || ArthurBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[hi:श्रेणी:प्रकाश संश्लेषण]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 395625264 || 2010-11-08T22:21:17Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[it:Categoria:Fotosintesi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 394379140 || 2010-11-02T13:59:23Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[nn:Kategori:Fotosyntese]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 389818512 || 2010-10-10T03:34:37Z || 204.174.87.29 || &lt;nowiki&gt;io&lt;/nowiki&gt;
|----
| 388218190 || 2010-10-02T03:50:46Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging catmore/catmain/catmore1/catmore2 per discussion and [[WP:TFD]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 385377912 || 2010-09-17T16:07:59Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ga:Catagóir:Fótaisintéis]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 383260118 || 2010-09-06T15:15:30Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[gv:Ronney:Co-haaghey sollysh]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 382697709 || 2010-09-03T16:23:04Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[gv:Ronney:Co-haaghey sollys]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 371235679 || 2010-07-01T17:53:06Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[sh:Kategorija:Fotosinteza]], [[su:Kategori:Potosintésis]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 364638379 || 2010-05-28T09:33:21Z || Zorrobot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[ja:Category:光合成]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 363992748 || 2010-05-24T20:59:21Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[az:Kateqoriya:Fotosintez]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 355258951 || 2010-04-11T02:28:05Z || MalafayaBot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[ml:വർഗ്ഗം:പ്രകാശസംശ്ലേഷണം]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 313562724 || 2009-09-13T13:07:44Z || Almabot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ml:വര്‍ഗ്ഗം:പ്രകാശസംശ്ലേഷണം]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 272867178 || 2009-02-24T02:12:08Z || Borgx || &lt;nowiki&gt;+id&lt;/nowiki&gt;
|----
| 265334086 || 2009-01-20T19:15:07Z || Zorrobot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[pl:Kategoria:Fotosynteza]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 258157522 || 2008-12-15T17:44:14Z || Fryed-peach || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 254655856 || 2008-11-28T20:02:36Z || Maksim-bot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[eo:Kategorio:Fotosintezo]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 251731089 || 2008-11-14T08:04:26Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[oc:Categoria:Fotosintèsi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 233362056 || 2008-08-21T17:15:26Z || 78.20.241.235 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 229474879 || 2008-08-02T21:52:09Z || Lascorz || &lt;nowiki&gt;+an&lt;/nowiki&gt;
|----
| 225104593 || 2008-07-11T22:11:18Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Commons cat fix&lt;/nowiki&gt;
|----
| 219484168 || 2008-06-15T13:18:12Z || Alnokta || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 202781919 || 2008-04-02T12:00:43Z || Cantor || &lt;nowiki&gt;ru-iwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 194511136 || 2008-02-27T21:56:31Z || Jumbuck || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[is:Flokkur:Ljóstillífun]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 188632008 || 2008-02-02T17:55:21Z || Glenn || &lt;nowiki&gt;+{{Commonscat|Photosynthesis}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 188631614 || 2008-02-02T17:53:01Z || Glenn || &lt;nowiki&gt;+da&lt;/nowiki&gt;
|----
| 182708028 || 2008-01-07T10:34:57Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[zh:Category:光合作用]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 175447834 || 2007-12-03T09:31:20Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[ro:Categorie:Fotosinteză]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 166928391 || 2007-10-25T06:42:03Z || JAnDbot || &lt;nowiki&gt;robot  Removing: [[zh:光合作用]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 160740800 || 2007-09-27T18:10:03Z || TadejM || &lt;nowiki&gt;+iw: sl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 145584405 || 2007-07-19T03:00:44Z || A-lú-mih || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 118872403 || 2007-03-29T20:53:41Z || Ivan Bajlo || &lt;nowiki&gt;+sr&lt;/nowiki&gt;
|----
| 107441592 || 2007-02-12T00:37:17Z || PDH || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98169809 || 2007-01-03T13:24:26Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;rm redundant metabolism category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98169747 || 2007-01-03T13:23:55Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 95092902 || 2006-12-18T14:17:08Z || DHN-bot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[vi:Thể loại:Quang hợp]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 88387646 || 2006-11-17T08:29:35Z || JAnDbot || &lt;nowiki&gt;robot  Removing: [[th:หมวดหมู่:การสังเคราะห์ด้วยแสง]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 81538305 || 2006-10-15T05:23:59Z || Viriditas || &lt;nowiki&gt;rm cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 81314140 || 2006-10-14T00:31:47Z || Escarbot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[lt:Kategorija:Fotosintezė]], [[pt:Categoria:Fotossíntese]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 80180887 || 2006-10-08T09:16:45Z || Mion || &lt;nowiki&gt;cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 79837442 || 2006-10-06T13:00:25Z || Mion || &lt;nowiki&gt;+nl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 64152690 || 2006-07-16T18:52:20Z || Pavel Vozenilek || &lt;nowiki&gt;+[[cs:Kategorie:Fotosyntéza]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 63886042 || 2006-07-15T01:41:50Z || Meco || &lt;nowiki&gt;interlingua (interlanguage) +no&lt;/nowiki&gt;
|----
| 46302783 || 2006-03-31T10:52:34Z || Bluebot || &lt;nowiki&gt;Unicodifying  using [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 37272402 || 2006-01-29T22:58:26Z || Mushin || &lt;nowiki&gt;[[WP:AWB|AWB assisted]] clean up&lt;/nowiki&gt;
|----
| 26787105 || 2005-10-29T12:37:44Z || Lerdsuwa || &lt;nowiki&gt;+th&lt;/nowiki&gt;
|----
| 25779422 || 2005-10-17T23:19:35Z || Shaddack || &lt;nowiki&gt;[[Category:Photochemistry]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 25665716 || 2005-10-16T15:59:57Z || 200.11.242.33 || &lt;nowiki&gt;interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 16521124 || 2005-04-10T21:32:05Z || Bryan Derksen || &lt;nowiki&gt;[[Category:Phototrophs]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 12135992 || 2005-04-10T19:06:06Z || Cacycle || &lt;nowiki&gt;[[Category:Metabolism]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 12129964 || 2005-03-26T20:09:53Z || Wikiborg || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 11549055 || 2005-03-23T00:28:18Z || Nina Gerlach || &lt;nowiki&gt;+de&lt;/nowiki&gt;
|----
| 11413052 || 2005-02-08T03:16:04Z || 218.236.244.238 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 10053917 || 2005-01-09T15:28:26Z || Kokoriko || &lt;nowiki&gt;etymology&lt;/nowiki&gt;
|----
| 9230971 || 2005-01-06T23:57:51Z || 82.35.40.33 || &lt;nowiki&gt;etymology&lt;/nowiki&gt;
|----
| 9160884 || 2004-09-08T04:34:40Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;{{catmore}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 5733100 || 2004-06-06T01:53:57Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;[[Category:Plant physiology]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 3961515 || 2004-06-05T21:47:41Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;new category&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>6v3mjw1w9qk12okkceb2wq84kve89l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197216</id>
    <revision>
      <id>801707</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Photosynthesis]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Photosynthesis|history]])</comment>
      <origin>801707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="rrolzazwnvir8q54n6eruwigispn9ag" xml:space="preserve">{{Commons cat|Photosynthesis}}
'''Photosynthesis''' (from the [[Greek language|Greek]] ''phos'' = light and ''synthesis'' = combination) is a [[biochemistry|biochemical]] process by which the energy of [[light]] is converted into chemical energy in [[plant]]s, [[algae]], and certain [[bacterium|bacteria]].

{{Cat more|Photosynthesis}}

[[Category:Biochemistry]]
[[Category:Photochemistry]]
[[Category:Plant metabolism|P]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>rrolzazwnvir8q54n6eruwigispn9ag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801716</id>
      <parentid>801707</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Photosynthesis]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="rrolzazwnvir8q54n6eruwigispn9ag" xml:space="preserve">{{Commons cat|Photosynthesis}}
'''Photosynthesis''' (from the [[Greek language|Greek]] ''phos'' = light and ''synthesis'' = combination) is a [[biochemistry|biochemical]] process by which the energy of [[light]] is converted into chemical energy in [[plant]]s, [[algae]], and certain [[bacterium|bacteria]].

{{Cat more|Photosynthesis}}

[[Category:Biochemistry]]
[[Category:Photochemistry]]
[[Category:Plant metabolism|P]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>rrolzazwnvir8q54n6eruwigispn9ag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:සෛලීය ශ්වසනය</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197217</id>
    <revision>
      <id>801708</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Cellular respiration]]</comment>
      <origin>801708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4987" sha1="2c785hgd2jamvzui0hn1m618j2qdjzj" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1055306706 || 2021-11-15T03:16:29Z || MB || &lt;nowiki&gt;rmv redlink portal&lt;/nowiki&gt;
|----
| 818847078 || 2018-01-05T23:05:56Z || Avicenno || &lt;nowiki&gt;/* top */Adding portal using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 626156516 || 2014-09-19T01:07:37Z || Qxukhgiels || &lt;nowiki&gt;remove vandalism &amp; unnecessary description&lt;/nowiki&gt;
|----
| 553857527 || 2013-05-06T22:55:04Z || 98.215.94.66 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 550445037 || 2013-04-15T08:57:51Z || 123.3.175.5 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 548737907 || 2013-04-04T22:17:43Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7014419]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 543795963 || 2013-03-13T08:33:42Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 24 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7014419]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 543593035 || 2013-03-12T09:29:46Z || 217.31.39.22 || &lt;nowiki&gt;skiw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 511739805 || 2012-09-10T19:55:32Z || Paucabot || &lt;nowiki&gt;+ca&lt;/nowiki&gt;
|----
| 505456230 || 2012-08-02T18:04:13Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[th:หมวดหมู่:การหายใจระดับเซลล์]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 498452115 || 2012-06-20T05:20:27Z || ساجد امجد ساجد || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 478412761 || 2012-02-23T11:47:20Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[bg:Категория:Клетъчно дишане]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 420679838 || 2011-03-25T16:57:32Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[eu:Kategoria:Zelularen arnasketa]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 390581105 || 2010-10-13T21:43:52Z || Dcirovic || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 388214130 || 2010-10-02T03:21:29Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging catmore/catmain/catmore1/catmore2 per discussion and [[WP:TFD]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 366151623 || 2010-06-05T06:44:32Z || Tjmoel || &lt;nowiki&gt;[[:id:Kategori:Respirasi seluler]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357244880 || 2010-04-20T18:02:27Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ko:분류:세포 호흡]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 356435698 || 2010-04-16T19:11:32Z || DSisyphBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[fr:Catégorie:Respiration cellulaire]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 324505497 || 2009-11-07T19:26:51Z || Chaojoker || &lt;nowiki&gt;+hy&lt;/nowiki&gt;
|----
| 276091179 || 2009-03-09T19:03:41Z || Darkicebot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[su:Kategori:Cellular respiration]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 275437722 || 2009-03-06T18:09:39Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[bs:Kategorija:Ćelijsko disanje]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 266810967 || 2009-01-27T20:13:15Z || Gwib || &lt;nowiki&gt;iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 256589675 || 2008-12-08T08:55:26Z || Victor-435 || &lt;nowiki&gt;ru:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 255794626 || 2008-12-04T06:16:36Z || SebastianHelm || &lt;nowiki&gt;Removed category &quot;Energy conversion&quot; (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 231757963 || 2008-08-13T20:52:49Z || Ganimoth || &lt;nowiki&gt;+cs interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 215388556 || 2008-05-27T23:43:21Z || SamatBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[hu:Kategória:Sejtlégzés]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 187265746 || 2008-01-27T15:46:47Z || Kauczuk || &lt;nowiki&gt;pl:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 183786702 || 2008-01-12T05:11:17Z || 91.86.21.19 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 178995418 || 2007-12-19T17:57:06Z || DHN-bot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[vi:Thể loại:Hô hấp tế bào]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 175045171 || 2007-12-01T12:58:14Z || 82.137.200.18 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 165876197 || 2007-10-20T17:21:58Z || KocjoBot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[sl:Kategorija:Celično dihanje]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 160879968 || 2007-09-28T09:13:47Z || TadejM || &lt;nowiki&gt;replaced definition; previous was incorrect&lt;/nowiki&gt;
|----
| 107441459 || 2007-02-12T00:36:37Z || PDH || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98170159 || 2007-01-03T13:27:10Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98169946 || 2007-01-03T13:25:26Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 67897109 || 2006-08-05T22:27:33Z || 201.38.57.112 || &lt;nowiki&gt;interwiki pt&lt;/nowiki&gt;
|----
| 65256879 || 2006-07-22T19:45:30Z || Txomin || &lt;nowiki&gt;iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 43477565 || 2006-03-12T20:22:48Z || BorisTM || &lt;nowiki&gt;[[Category:Cell biology]] parent category of [[Category:Metabolism]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 36585793 || 2006-01-25T02:24:48Z || Michael Shields || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 31404651 || 2005-12-15T00:59:34Z || Ffaarr || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 16521429 || 2005-06-24T17:18:11Z || Fingers-of-Pyrex || &lt;nowiki&gt;cat sort&lt;/nowiki&gt;
|----
| 15760737 || 2005-06-24T17:17:13Z || Fingers-of-Pyrex || &lt;nowiki&gt;+cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 15760687 || 2005-04-10T19:06:24Z || Cacycle || &lt;nowiki&gt;[[Category:Metabolism]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 12129975 || 2004-12-27T04:03:52Z || Lexor || &lt;nowiki&gt;+cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 8846647 || 2004-09-08T04:36:31Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;{{catmore}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 5733120 || 2004-06-13T10:33:19Z || Lexor || &lt;nowiki&gt;[[Category:Cell biology]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 4068413 || 2004-06-06T00:50:49Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;new category&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>2c785hgd2jamvzui0hn1m618j2qdjzj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801738</id>
      <parentid>801708</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Cellular respiration]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:සෛලීය ශ්වසනය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4987" sha1="2c785hgd2jamvzui0hn1m618j2qdjzj" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1055306706 || 2021-11-15T03:16:29Z || MB || &lt;nowiki&gt;rmv redlink portal&lt;/nowiki&gt;
|----
| 818847078 || 2018-01-05T23:05:56Z || Avicenno || &lt;nowiki&gt;/* top */Adding portal using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 626156516 || 2014-09-19T01:07:37Z || Qxukhgiels || &lt;nowiki&gt;remove vandalism &amp; unnecessary description&lt;/nowiki&gt;
|----
| 553857527 || 2013-05-06T22:55:04Z || 98.215.94.66 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 550445037 || 2013-04-15T08:57:51Z || 123.3.175.5 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 548737907 || 2013-04-04T22:17:43Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7014419]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 543795963 || 2013-03-13T08:33:42Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 24 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7014419]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 543593035 || 2013-03-12T09:29:46Z || 217.31.39.22 || &lt;nowiki&gt;skiw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 511739805 || 2012-09-10T19:55:32Z || Paucabot || &lt;nowiki&gt;+ca&lt;/nowiki&gt;
|----
| 505456230 || 2012-08-02T18:04:13Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[th:หมวดหมู่:การหายใจระดับเซลล์]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 498452115 || 2012-06-20T05:20:27Z || ساجد امجد ساجد || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 478412761 || 2012-02-23T11:47:20Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[bg:Категория:Клетъчно дишане]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 420679838 || 2011-03-25T16:57:32Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[eu:Kategoria:Zelularen arnasketa]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 390581105 || 2010-10-13T21:43:52Z || Dcirovic || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 388214130 || 2010-10-02T03:21:29Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging catmore/catmain/catmore1/catmore2 per discussion and [[WP:TFD]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 366151623 || 2010-06-05T06:44:32Z || Tjmoel || &lt;nowiki&gt;[[:id:Kategori:Respirasi seluler]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357244880 || 2010-04-20T18:02:27Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ko:분류:세포 호흡]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 356435698 || 2010-04-16T19:11:32Z || DSisyphBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[fr:Catégorie:Respiration cellulaire]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 324505497 || 2009-11-07T19:26:51Z || Chaojoker || &lt;nowiki&gt;+hy&lt;/nowiki&gt;
|----
| 276091179 || 2009-03-09T19:03:41Z || Darkicebot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[su:Kategori:Cellular respiration]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 275437722 || 2009-03-06T18:09:39Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[bs:Kategorija:Ćelijsko disanje]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 266810967 || 2009-01-27T20:13:15Z || Gwib || &lt;nowiki&gt;iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 256589675 || 2008-12-08T08:55:26Z || Victor-435 || &lt;nowiki&gt;ru:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 255794626 || 2008-12-04T06:16:36Z || SebastianHelm || &lt;nowiki&gt;Removed category &quot;Energy conversion&quot; (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 231757963 || 2008-08-13T20:52:49Z || Ganimoth || &lt;nowiki&gt;+cs interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 215388556 || 2008-05-27T23:43:21Z || SamatBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[hu:Kategória:Sejtlégzés]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 187265746 || 2008-01-27T15:46:47Z || Kauczuk || &lt;nowiki&gt;pl:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 183786702 || 2008-01-12T05:11:17Z || 91.86.21.19 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 178995418 || 2007-12-19T17:57:06Z || DHN-bot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[vi:Thể loại:Hô hấp tế bào]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 175045171 || 2007-12-01T12:58:14Z || 82.137.200.18 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 165876197 || 2007-10-20T17:21:58Z || KocjoBot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[sl:Kategorija:Celično dihanje]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 160879968 || 2007-09-28T09:13:47Z || TadejM || &lt;nowiki&gt;replaced definition; previous was incorrect&lt;/nowiki&gt;
|----
| 107441459 || 2007-02-12T00:36:37Z || PDH || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98170159 || 2007-01-03T13:27:10Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 98169946 || 2007-01-03T13:25:26Z || Zephyris || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 67897109 || 2006-08-05T22:27:33Z || 201.38.57.112 || &lt;nowiki&gt;interwiki pt&lt;/nowiki&gt;
|----
| 65256879 || 2006-07-22T19:45:30Z || Txomin || &lt;nowiki&gt;iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 43477565 || 2006-03-12T20:22:48Z || BorisTM || &lt;nowiki&gt;[[Category:Cell biology]] parent category of [[Category:Metabolism]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 36585793 || 2006-01-25T02:24:48Z || Michael Shields || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 31404651 || 2005-12-15T00:59:34Z || Ffaarr || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 16521429 || 2005-06-24T17:18:11Z || Fingers-of-Pyrex || &lt;nowiki&gt;cat sort&lt;/nowiki&gt;
|----
| 15760737 || 2005-06-24T17:17:13Z || Fingers-of-Pyrex || &lt;nowiki&gt;+cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 15760687 || 2005-04-10T19:06:24Z || Cacycle || &lt;nowiki&gt;[[Category:Metabolism]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 12129975 || 2004-12-27T04:03:52Z || Lexor || &lt;nowiki&gt;+cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 8846647 || 2004-09-08T04:36:31Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;{{catmore}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 5733120 || 2004-06-13T10:33:19Z || Lexor || &lt;nowiki&gt;[[Category:Cell biology]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 4068413 || 2004-06-06T00:50:49Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;new category&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>2c785hgd2jamvzui0hn1m618j2qdjzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:සෛලීය ශ්වසනය</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197218</id>
    <revision>
      <id>801709</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Cellular respiration]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Cellular respiration|history]])</comment>
      <origin>801709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="lzdx93c0afw4m057zjwb4r3ehm00e7j" xml:space="preserve">{{Cat main|Cellular respiration}}

[[Category:Biochemistry]]
[[Category:Exercise physiology]]
[[Category:Metabolism|Cellular respiration]]
[[Category:Respiration]]</text>
      <sha1>lzdx93c0afw4m057zjwb4r3ehm00e7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801736</id>
      <parentid>801709</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Cellular respiration]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:සෛලීය ශ්වසනය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="lzdx93c0afw4m057zjwb4r3ehm00e7j" xml:space="preserve">{{Cat main|Cellular respiration}}

[[Category:Biochemistry]]
[[Category:Exercise physiology]]
[[Category:Metabolism|Cellular respiration]]
[[Category:Respiration]]</text>
      <sha1>lzdx93c0afw4m057zjwb4r3ehm00e7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Quantum biology</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197219</id>
    <revision>
      <id>801710</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Quantum biology]]</comment>
      <origin>801710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="tnicomr6jex5w7g5n7qnmedqrlk21ce" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1129217406 || 2022-12-24T04:41:15Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Quantum mechanics]]: &quot;Biology&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129217262 || 2022-12-24T04:40:04Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;Commonscat template.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 763030567 || 2017-01-31T23:54:45Z || Jaguar || &lt;nowiki&gt;/* top */add portals using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 662408705 || 2015-05-15T05:57:53Z || PaulGWiki || &lt;nowiki&gt;Undid revision 662408188 by [[Special:Contributions/PaulGWiki|PaulGWiki]] ([[User talk:PaulGWiki|talk]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 662408188 || 2015-05-15T05:51:44Z || PaulGWiki || &lt;nowiki&gt;Added Biophysics as main parent category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 662405281 || 2015-05-15T05:19:28Z || PaulGWiki || &lt;nowiki&gt;added parent categories Biology and Quantum mechanics&lt;/nowiki&gt;
|----
| 662403292 || 2015-05-15T04:55:35Z || PaulGWiki || &lt;nowiki&gt;added {{cat main}}&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>tnicomr6jex5w7g5n7qnmedqrlk21ce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Quantum biology</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197220</id>
    <revision>
      <id>801711</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Quantum biology]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Quantum biology|history]])</comment>
      <origin>801711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="f4syo8in50rl4xvhibth7qz8cbyp8m9" xml:space="preserve">{{Portal|Biology}}
{{Commonscat|Quantum biology}}
{{Cat main|Quantum biology}}

[[Category:Biology]]
[[Category:Quantum mechanics|Biology]]
[[Category:Biophysics]]</text>
      <sha1>f4syo8in50rl4xvhibth7qz8cbyp8m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Photochemistry</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197221</id>
    <revision>
      <id>801712</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Photochemistry]]</comment>
      <origin>801712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="9hntkoo8vek8bubbqymyiwkcirvz3lk" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1173007260 || 2023-08-30T18:04:30Z || Fgnievinski || &lt;nowiki&gt;Moving from [[Category:Chemistry]] to [[Category:Subfields of chemistry]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 572973377 || 2013-09-15T04:19:12Z || Cgingold || &lt;nowiki&gt;removed inapt parent category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547859123 || 2013-03-30T19:04:08Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 29 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8692110]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 482201896 || 2012-03-16T14:52:18Z || Jpbowen || &lt;nowiki&gt;Categories, intro ordering&lt;/nowiki&gt;
|----
| 469876965 || 2012-01-06T10:17:06Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;r2.7.2) (Robot: Adding [[eu:Kategoria:Fotokimika]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 465095864 || 2011-12-10T09:47:23Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[bg:Категория:Фотохимия]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 455220238 || 2011-10-12T15:31:17Z || Amirobot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[fa:رده:فتوشیمی]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 443330084 || 2011-08-06T11:31:11Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[ro:Categorie:Fotochimie]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 420622610 || 2011-03-25T07:04:57Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[ja:Category:光化学]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 394378696 || 2010-11-02T13:56:36Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[nn:Kategori:Fotokjemi]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 388614724 || 2010-10-04T05:10:33Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging catmore1/catmore2 per [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2010 September 10|TFD]], and renaming catmore/catmore2 per [[Template talk:cat main|discussion]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 383942634 || 2010-09-10T01:27:10Z || Eastlaw || &lt;nowiki&gt;catmore instead of &quot;main&quot;, replaced: {{Main → {{Catmore using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 379969852 || 2010-08-20T15:01:41Z || Escarbot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[is:Flokkur:Ljósefnafræði]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 366570639 || 2010-06-07T14:44:55Z || SmackBot || &lt;nowiki&gt;FIx up portal template and general fixes&lt;/nowiki&gt;
|----
| 351661278 || 2010-03-23T23:16:33Z || 94.165.142.41 || &lt;nowiki&gt;interlink&lt;/nowiki&gt;
|----
| 334459632 || 2009-12-28T04:50:24Z || ArthurBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[lv:Kategorija:Fotoķīmija]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 323088258 || 2009-10-31T11:59:52Z || Choij || &lt;nowiki&gt;+zh&lt;/nowiki&gt;
|----
| 297897923 || 2009-06-22T11:44:59Z || MastiBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[pl:Kategoria:Fotochemia]], [[uk:Категорія:Фотохімія]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 296666435 || 2009-06-16T01:33:00Z || 216.86.113.139 || &lt;nowiki&gt;io&lt;/nowiki&gt;
|----
| 283798111 || 2009-04-14T15:38:29Z || Glenn || &lt;nowiki&gt;+da&lt;/nowiki&gt;
|----
| 280576303 || 2009-03-30T04:24:11Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Adding [[Template:Commons_cat|commons cat]] link to [[Commons:Category:Photochemistry]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 260519527 || 2008-12-28T17:56:16Z || EugeneZelenko || &lt;nowiki&gt;+ Interwikis&lt;/nowiki&gt;
|----
| 231816008 || 2008-08-14T02:32:06Z || GermanX || &lt;nowiki&gt;+es&lt;/nowiki&gt;
|----
| 229807886 || 2008-08-04T17:12:39Z || AlnoktaBOT || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[ar:تصنيف:كيمياء ضوئية]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 220113816 || 2008-06-18T10:12:31Z || Alexbot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[ko:분류:광화학]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 202373760 || 2008-03-31T20:23:10Z || Orci || &lt;nowiki&gt;korr. interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 170905765 || 2007-11-12T05:16:15Z || Shaddack || &lt;nowiki&gt;see also microwave chemistry&lt;/nowiki&gt;
|----
| 166125618 || 2007-10-21T20:42:17Z || Frap || &lt;nowiki&gt;Added portal&lt;/nowiki&gt;
|----
| 166024229 || 2007-10-21T10:05:54Z || KyleRGiggs || &lt;nowiki&gt;clean up  using [[Project:AutoWikiBrowser|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 154204166 || 2007-08-28T17:02:30Z || 91.86.31.16 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 125385596 || 2007-04-24T02:58:28Z || Phe-bot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[pt:Categoria:Fotoquímica]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 109387845 || 2007-02-19T21:15:18Z || Kostisl || &lt;nowiki&gt;interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 103670229 || 2007-01-27T20:21:24Z || Uvainio || &lt;nowiki&gt;fi&lt;/nowiki&gt;
|----
| 97005064 || 2006-12-28T21:34:44Z || 62.240.165.146 || &lt;nowiki&gt;cs:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 96337002 || 2006-12-24T22:49:40Z || Borgx || &lt;nowiki&gt;+id&lt;/nowiki&gt;
|----
| 95092935 || 2006-12-18T14:17:28Z || DHN-bot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[vi:Thể loại:Quang hoá học]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 83819422 || 2006-10-26T10:35:26Z || Mion || &lt;nowiki&gt;+introtext&lt;/nowiki&gt;
|----
| 81284891 || 2006-10-13T21:18:54Z || Mion || &lt;nowiki&gt;de&lt;/nowiki&gt;
|----
| 80180041 || 2006-10-08T09:07:04Z || Mion || &lt;nowiki&gt;kat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 79835521 || 2006-10-06T12:44:40Z || Mion || &lt;nowiki&gt;+nl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 54423633 || 2006-05-21T22:28:53Z || Pflatau || &lt;nowiki&gt;photochemistry is not optics&lt;/nowiki&gt;
|----
| 25779385 || 2005-10-17T23:18:58Z || Shaddack || &lt;nowiki&gt;cat&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>9hntkoo8vek8bubbqymyiwkcirvz3lk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Photochemistry</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197222</id>
    <revision>
      <id>801713</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Photochemistry]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Photochemistry|history]])</comment>
      <origin>801713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="424" sha1="hqglr2vk7ye19wxh4bw2d3p0grljy2y" xml:space="preserve">{{Portal|Chemistry}}
{{Commons category|Photochemistry}}

{{Cat main|Photochemistry}}

'''Photochemistry''', a sub-discipline of [[chemistry]], is the study of the interactions between [[atoms]], small [[molecules]], and light (or [[electromagnetic radiation]]).

See also [[:Category:Microwave chemistry]] for study of chemical reactions influenced by [[microwaves]].

[[Category:Subfields of chemistry]]
[[Category:Light]]</text>
      <sha1>hqglr2vk7ye19wxh4bw2d3p0grljy2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant metabolism</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197223</id>
    <revision>
      <id>801714</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Plant metabolism]]</comment>
      <origin>801714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="537" sha1="5te2oua4u2bo4njjtc6laoqnknt7sbp" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1055388852 || 2021-11-15T16:07:55Z || MB || &lt;nowiki&gt;rmv redlink portal&lt;/nowiki&gt;
|----
| 818847168 || 2018-01-05T23:06:35Z || Avicenno || &lt;nowiki&gt;/* top */Adding portal using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 817961387 || 2017-12-31T16:45:20Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;Commons template.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 743558685 || 2016-10-10T05:32:52Z || Caftaric || &lt;nowiki&gt;cleanup&lt;/nowiki&gt;
|----
| 553601453 || 2013-05-05T08:11:29Z || NotWith || &lt;nowiki&gt;stub&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>5te2oua4u2bo4njjtc6laoqnknt7sbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Plant metabolism</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197224</id>
    <revision>
      <id>801715</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Plant metabolism]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant metabolism|history]])</comment>
      <origin>801715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="6q946unbk6pi9eegrn2x74fuhobjra0" xml:space="preserve">{{Commons}}

[[Category:Metabolism]]
[[Category:Plant physiology|Metabolism]]</text>
      <sha1>6q946unbk6pi9eegrn2x74fuhobjra0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Photosynthesis</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197225</id>
    <revision>
      <id>801717</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Photosynthesis]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="pm5w70lzg595vlyso3hzu5nkjxtea9o" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය]]</text>
      <sha1>pm5w70lzg595vlyso3hzu5nkjxtea9o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801720</id>
      <parentid>801717</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="8rxpimfuklfyzfibz48e0b5hdx898to" xml:space="preserve">{{category redirect|ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය}}</text>
      <sha1>8rxpimfuklfyzfibz48e0b5hdx898to</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Photosynthesis</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197226</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය" />
    <revision>
      <id>801719</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Photosynthesis]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="muovbml72h80mr2q32o6jafs98nkggc" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය]]</text>
      <sha1>muovbml72h80mr2q32o6jafs98nkggc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ප්‍රභාසංස්ලේෂණය</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197227</id>
    <revision>
      <id>801721</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>801721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="8rxpimfuklfyzfibz48e0b5hdx898to" xml:space="preserve">{{category redirect|ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය}}</text>
      <sha1>8rxpimfuklfyzfibz48e0b5hdx898to</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ශාක සෛල</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197228</id>
    <revision>
      <id>801722</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Plant cells]]</comment>
      <origin>801722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1918" sha1="rq0h2odsqv1aeqtss32niz382o1dxwl" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 547725853 || 2013-03-30T01:17:53Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;Bot: Migrating 9 langlinks, now provided by Wikidata on [[d:Q8765083]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 536394993 || 2013-02-03T19:00:33Z || Makecat-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[pl:Kategoria:Komórka roślinna]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 534233178 || 2013-01-21T22:34:13Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[sk:Kategória:Rastlinná bunka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 508257266 || 2012-08-20T08:46:32Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[ml:വർഗ്ഗം:സസ്യകോശങ്ങൾ]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 418738472 || 2011-03-14T06:10:53Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[zh:Category:植物细胞]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 411740559 || 2011-02-03T07:48:49Z || WikitanvirBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[cs:Kategorie:Rostlinná buňka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 340683516 || 2010-01-29T08:16:55Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ru:Категория:Клетки растений]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 335253700 || 2010-01-01T08:19:01Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[es:Categoría:Células vegetales]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 331803312 || 2009-12-15T13:22:08Z || Shureg || &lt;nowiki&gt;Quick-adding category [[:Category:Plant anatomy|Plant anatomy]] (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 208530325 || 2008-04-27T14:40:41Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Adding [[Template:Commons_cat|commons cat]] link to [[Commons:Category:Plant cells]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 192272998 || 2008-02-18T09:56:29Z || DHN-bot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[vi:Thể loại:Tế bào thực vật]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 74263679 || 2006-09-07T03:21:59Z || Escarbot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[fr:Catégorie:Cellule végétale]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 74004010 || 2006-09-05T19:48:24Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;CL&lt;/nowiki&gt;
|----
| 73386135 || 2006-09-02T12:01:28Z || Kaarel || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>rq0h2odsqv1aeqtss32niz382o1dxwl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801728</id>
      <parentid>801722</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant cells]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ශාක සෛල]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1918" sha1="rq0h2odsqv1aeqtss32niz382o1dxwl" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 547725853 || 2013-03-30T01:17:53Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;Bot: Migrating 9 langlinks, now provided by Wikidata on [[d:Q8765083]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 536394993 || 2013-02-03T19:00:33Z || Makecat-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[pl:Kategoria:Komórka roślinna]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 534233178 || 2013-01-21T22:34:13Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[sk:Kategória:Rastlinná bunka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 508257266 || 2012-08-20T08:46:32Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[ml:വർഗ്ഗം:സസ്യകോശങ്ങൾ]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 418738472 || 2011-03-14T06:10:53Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[zh:Category:植物细胞]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 411740559 || 2011-02-03T07:48:49Z || WikitanvirBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[cs:Kategorie:Rostlinná buňka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 340683516 || 2010-01-29T08:16:55Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ru:Категория:Клетки растений]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 335253700 || 2010-01-01T08:19:01Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[es:Categoría:Células vegetales]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 331803312 || 2009-12-15T13:22:08Z || Shureg || &lt;nowiki&gt;Quick-adding category [[:Category:Plant anatomy|Plant anatomy]] (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 208530325 || 2008-04-27T14:40:41Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Adding [[Template:Commons_cat|commons cat]] link to [[Commons:Category:Plant cells]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 192272998 || 2008-02-18T09:56:29Z || DHN-bot~enwiki || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[vi:Thể loại:Tế bào thực vật]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 74263679 || 2006-09-07T03:21:59Z || Escarbot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[fr:Catégorie:Cellule végétale]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 74004010 || 2006-09-05T19:48:24Z || Fuelbottle || &lt;nowiki&gt;CL&lt;/nowiki&gt;
|----
| 73386135 || 2006-09-02T12:01:28Z || Kaarel || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>rq0h2odsqv1aeqtss32niz382o1dxwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ශාක සෛල</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197229</id>
    <revision>
      <id>801723</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Plant cells]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant cells|history]])</comment>
      <origin>801723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="j22t2kqjyhilqre1lexubud1bkdrda5" xml:space="preserve">[[Open Biomedical Ontologies|CL]]:0000610
{{Commons cat|Plant cells}}

[[Category:Eukaryotic cells]]
[[Category:Plant anatomy]]</text>
      <sha1>j22t2kqjyhilqre1lexubud1bkdrda5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801726</id>
      <parentid>801723</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Plant cells]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ශාක සෛල]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="j22t2kqjyhilqre1lexubud1bkdrda5" xml:space="preserve">[[Open Biomedical Ontologies|CL]]:0000610
{{Commons cat|Plant cells}}

[[Category:Eukaryotic cells]]
[[Category:Plant anatomy]]</text>
      <sha1>j22t2kqjyhilqre1lexubud1bkdrda5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant anatomy</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197230</id>
    <revision>
      <id>801724</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Plant anatomy]]</comment>
      <origin>801724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7542" sha1="iqhf5c9t73w5unauehs5llb466c3yy6" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1246971775 || 2024-09-22T03:17:29Z || Anomalous+0 || &lt;nowiki&gt;sort&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1167470698 || 2023-07-27T23:32:58Z || NicoScribe || &lt;nowiki&gt;better sort key for category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 954117371 || 2020-04-30T19:32:23Z || 50.26.172.216 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 795008249 || 2017-08-11T12:17:52Z || Caftaric || &lt;nowiki&gt;cleanup&lt;/nowiki&gt;
|----
| 753313878 || 2016-12-06T12:35:10Z || Caftaric || &lt;nowiki&gt;cleanup&lt;/nowiki&gt;
|----
| 664930222 || 2015-05-31T22:36:19Z || Minerv || &lt;nowiki&gt;+ Category:Plant morphology&lt;/nowiki&gt;
|----
| 664928658 || 2015-05-31T22:23:15Z || Minerv || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 544013892 || 2013-03-14T04:53:36Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 45 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q5918182]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 531237525 || 2013-01-04T09:01:46Z || Makecat-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[vi:Thể loại:Phân loại cây]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 527569640 || 2012-12-11T18:02:15Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[ka:კატეგორია:მცენარეთა ანატომია]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 520436722 || 2012-10-29T15:09:18Z || ScAvenger || &lt;nowiki&gt;+ lv:interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 493356935 || 2012-05-19T15:45:34Z || Rezabot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[lt:Kategorija:Augalų anatomija]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 492843172 || 2012-05-16T10:31:09Z || MastiBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.2) (Robot: Adding [[fi:Luokka:Kasvianatomia]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 492494103 || 2012-05-14T09:49:02Z || AvocatoBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[hu:Kategória:Növényi anatómia]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 489017728 || 2012-04-24T17:26:44Z || Tigershrike || &lt;nowiki&gt;+cy:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 485415805 || 2012-04-03T23:35:25Z || AvocatoBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[ro:Categorie:Anatomie vegetală]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 485113828 || 2012-04-02T06:04:57Z || ساجد امجد ساجد || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 470452949 || 2012-01-09T15:57:53Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[la:Categoria:Anatomia plantarum]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 467081766 || 2011-12-21T20:52:53Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[gl:Categoría:Anatomía vexetal]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 446175257 || 2011-08-22T16:45:57Z || JoergenB || &lt;nowiki&gt;+ cat; iw + sv&lt;/nowiki&gt;
|----
| 442393173 || 2011-07-31T19:01:17Z || MastiBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[mwl:Catadorie:Anatomie begetal]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 442362578 || 2011-07-31T15:09:20Z || WikiGT~enwiki || &lt;nowiki&gt;+pt&lt;/nowiki&gt;
|----
| 432309096 || 2011-06-03T06:50:59Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[eu:Kategoria:Landare anatomia]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 429139065 || 2011-05-14T21:12:17Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.6.4) (robot Adding: [[mrj:Категори:Кушкыш анатоми]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 407843449 || 2011-01-14T14:21:25Z || Kolyma || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 406891208 || 2011-01-09T16:11:20Z || FoxBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[af:Kategorie:Plantanatomie]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 383257596 || 2010-09-06T14:58:40Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[gv:Ronney:Ronsaghey-kirpey lossreeyn]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 379970309 || 2010-08-20T15:04:53Z || Jaguarlaser || &lt;nowiki&gt;+mk&lt;/nowiki&gt;
|----
| 379466779 || 2010-08-17T20:52:22Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[be:Катэгорыя:Анатомія раслін]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 366608205 || 2010-06-07T18:03:40Z || Vegetator || &lt;nowiki&gt;skiw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 363989768 || 2010-05-24T20:41:38Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[az:Kateqoriya:Bitki anatomiyası]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 361836953 || 2010-05-13T06:49:23Z || JAnDbot || &lt;nowiki&gt;robot Removing: [[mk:Категорија:Растителна анатомија]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357237325 || 2010-04-20T17:20:09Z || Forstbirdo || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 352006587 || 2010-03-25T17:55:28Z || Saamb || &lt;nowiki&gt;[[fa:رده:کالبدشناسی گیاهان]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 350023639 || 2010-03-15T16:11:08Z || ArthurBot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[an:Categoría:Anatomía vechetal]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 325962573 || 2009-11-15T11:14:45Z || Chaojoker || &lt;nowiki&gt;+hy&lt;/nowiki&gt;
|----
| 320963563 || 2009-10-20T07:36:13Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[nl:Categorie:Plantenanatomie]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 320962731 || 2009-10-20T07:25:41Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ko:분류:식물해부학]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 305262656 || 2009-07-31T11:48:33Z || Nk || &lt;nowiki&gt;bg fix&lt;/nowiki&gt;
|----
| 295452101 || 2009-06-09T21:21:26Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ar:تصنيف:تشريح النبات]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 280041956 || 2009-03-27T17:20:05Z || Drgarden || &lt;nowiki&gt;[[th:หมวดหมู่:กายวิภาคศาสตร์ของพืช]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 274033621 || 2009-03-01T02:12:41Z || 216.86.113.139 || &lt;nowiki&gt;io&lt;/nowiki&gt;
|----
| 273632817 || 2009-02-27T11:14:53Z || Darkicebot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[simple:Category:Plant anatomy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 272028176 || 2009-02-20T08:20:10Z || JAnDbot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[tr:Kategori:Bitki anatomisi]], [[uk:Категорія:Анатомія рослин]] Removing: [[fr:Catégorie:Morphologie végétale]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 258968983 || 2008-12-19T12:54:51Z || Cantor || &lt;nowiki&gt;interwiki&lt;/nowiki&gt;
|----
| 247180460 || 2008-10-23T14:57:38Z || EugeneZelenko || &lt;nowiki&gt;+ mk:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 240332866 || 2008-09-23T00:45:46Z || 81.184.155.12 || &lt;nowiki&gt;iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 232690916 || 2008-08-18T14:16:46Z || Vanisheduser12345 || &lt;nowiki&gt;clean up  using [[Project:AutoWikiBrowser|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 221670576 || 2008-06-25T15:31:14Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Commons cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 154555153 || 2007-08-30T08:08:49Z || 88.17.42.118 || &lt;nowiki&gt;iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 154488557 || 2007-08-29T23:42:40Z || Martin Rizzo || &lt;nowiki&gt;+interwiki [[es:Categoría:Anatomía vegetal]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 130482912 || 2007-05-13T05:45:54Z || Gurch || &lt;nowiki&gt;Revert edit(s) by [[Special:Contributions/75.132.139.104|75.132.139.104]] to last version by [[Special:Contributions/Eleassar|Eleassar]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 123411937 || 2007-04-17T01:28:37Z || 75.132.139.104 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 107060462 || 2007-02-10T11:30:25Z || TadejM || &lt;nowiki&gt;+iw: sl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 95358521 || 2006-12-19T19:30:59Z || Rigadoun || &lt;nowiki&gt;tighter cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 94375993 || 2006-12-14T22:11:00Z || Barbaking || &lt;nowiki&gt;add interwiki it:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 88319193 || 2006-11-17T00:24:50Z || Pegship || &lt;nowiki&gt;sort&lt;/nowiki&gt;
|----
| 87320403 || 2006-11-12T11:34:37Z || 83.143.176.108 || &lt;nowiki&gt;small&lt;/nowiki&gt;
|----
| 83940556 || 2006-10-26T23:07:32Z || Bejnar || &lt;nowiki&gt;fix link&lt;/nowiki&gt;
|----
| 83813928 || 2006-10-26T09:36:34Z || Borgx || &lt;nowiki&gt;+id&lt;/nowiki&gt;
|----
| 83602700 || 2006-10-25T09:08:08Z || Gilliam || &lt;nowiki&gt;+ et:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 56172099 || 2006-05-31T18:26:12Z || Appleseed || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 41933535 || 2006-03-02T18:50:43Z || Pasky || &lt;nowiki&gt;iw: cs&lt;/nowiki&gt;
|----
| 38048331 || 2006-02-03T20:52:57Z || Altenmann || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 27896420 || 2005-11-10T05:51:00Z || Jfurr1981 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 25575010 || 2005-10-15T10:04:19Z || HenkvD || &lt;nowiki&gt;sisterlinks project&lt;/nowiki&gt;
|----
| 24143976 || 2005-09-27T09:14:30Z || Brya || &lt;nowiki&gt;defining the category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 18667273 || 2005-07-12T11:41:59Z || 82.124.195.104 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 17528397 || 2005-06-06T01:02:24Z || DanielCD || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 14769177 || 2005-05-16T12:18:02Z || DanielCD || &lt;nowiki&gt;[[Category:Botany]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>iqhf5c9t73w5unauehs5llb466c3yy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Plant anatomy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197231</id>
    <revision>
      <id>801725</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Plant anatomy]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant anatomy|history]])</comment>
      <origin>801725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="406" sha1="1e5zivq0p4pko6lp4lskm7x2saimsti" xml:space="preserve">{{Commons cat|Plant anatomy}}
'''''[[Plant anatomy]]''''' is that field in botany that needs to cut into plants to be able to study its subject, as opposed to &quot;plant morphology&quot; (see [[:category:Plant morphology]]) that can study its subject without resorting to a knife.

{{DEFAULTSORT:Anatomy}}
[[Category:Plant morphology|anat]]
[[Category:Anatomy|;Plant]]
[[Category:Branches of botany]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>1e5zivq0p4pko6lp4lskm7x2saimsti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Plant cells</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197232</id>
    <revision>
      <id>801727</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Plant cells]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ශාක සෛල]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="9o078jqh3i7k31qxwg6tshs3gjnz5mu" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ශාක සෛල]]</text>
      <sha1>9o078jqh3i7k31qxwg6tshs3gjnz5mu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801730</id>
      <parentid>801727</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="k4tn7o8sg4da3gqobtt52bq6yqln273" xml:space="preserve">{{category redirect|ශාක සෛල}}</text>
      <sha1>k4tn7o8sg4da3gqobtt52bq6yqln273</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant cells</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197233</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ශාක සෛල" />
    <revision>
      <id>801729</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Plant cells]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ශාක සෛල]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="rtpsmihfnfvamb2jt6y534rpt9owy7p" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ශාක සෛල]]</text>
      <sha1>rtpsmihfnfvamb2jt6y534rpt9owy7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Photosynthesis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197235</id>
    <redirect title="ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය" />
    <revision>
      <id>801731</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>801731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ktinv9enb5esxvfc2eyhkourqps8i9t" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය]]</text>
      <sha1>ktinv9enb5esxvfc2eyhkourqps8i9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ජෛවීය ක්‍රියාවලි</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197236</id>
    <revision>
      <id>801733</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:ජෛවීය ක්‍රියාවලි]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ජෛව ක්‍රියාවලි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="q176b1rhcmwld23qslg6yx6w4ifr1i3" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ජෛව ක්‍රියාවලි]]</text>
      <sha1>q176b1rhcmwld23qslg6yx6w4ifr1i3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801734</id>
      <parentid>801733</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="6nbn2090y43sr3h612o9unvggqugdzr" xml:space="preserve">{{category redirect|ජෛව ක්‍රියාවලි}}</text>
      <sha1>6nbn2090y43sr3h612o9unvggqugdzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ජෛව ක්‍රියාවලී</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197237</id>
    <revision>
      <id>801735</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>801735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="6nbn2090y43sr3h612o9unvggqugdzr" xml:space="preserve">{{category redirect|ජෛව ක්‍රියාවලි}}</text>
      <sha1>6nbn2090y43sr3h612o9unvggqugdzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Cellular respiration</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197238</id>
    <revision>
      <id>801737</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Cellular respiration]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:සෛලීය ශ්වසනය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="865asp037eis9w9ans9f0o8u5s3ao7v" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:සෛලීය ශ්වසනය]]</text>
      <sha1>865asp037eis9w9ans9f0o8u5s3ao7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801746</id>
      <parentid>801737</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="rm0o5jozzltebk57c1q3pgvxsx402yp" xml:space="preserve">{{category redirect|සෛලීය ශ්වසනය}}</text>
      <sha1>rm0o5jozzltebk57c1q3pgvxsx402yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Cellular respiration</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197239</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:සෛලීය ශ්වසනය" />
    <revision>
      <id>801739</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Cellular respiration]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:සෛලීය ශ්වසනය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="m3dgnsl5cccid3g7ewm6sr585xzb5zw" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:සෛලීය ශ්වසනය]]</text>
      <sha1>m3dgnsl5cccid3g7ewm6sr585xzb5zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Exercise physiology</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197240</id>
    <revision>
      <id>801740</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Exercise physiology]]</comment>
      <origin>801740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3642" sha1="5bzjd18rlgx3on544qludcig888rkx7" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1372976233 || 2026-09-03T08:01:05Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;Moving from [[Category:Endurance games]] to [[Category:Endurance sports]] split [[Category:endurance games]] from [[Category:endurance sports]]  using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1243672127 || 2024-09-02T20:10:01Z || HeyElliott || &lt;nowiki&gt;[[WP:SORTKEY]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1046513495 || 2021-09-26T02:45:37Z || Footwiks || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1046513413 || 2021-09-26T02:45:05Z || Footwiks || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1000907651 || 2021-01-17T09:10:56Z || 80.43.136.183 || &lt;nowiki&gt;de:Kategorie:Sportphysiologie&lt;/nowiki&gt;
|----
| 975675867 || 2020-08-29T20:20:09Z || Mike Peel || &lt;nowiki&gt;Change {{Commons}} to {{Commons category}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 913011083 || 2019-08-29T09:19:05Z || Epipelagic || &lt;nowiki&gt;trim cats&lt;/nowiki&gt;
|----
| 869332104 || 2018-11-17T23:12:08Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;Commons and Cat main templates.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 818978946 || 2018-01-06T18:08:36Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 777794745 || 2017-04-29T09:02:07Z || Avicenno || &lt;nowiki&gt;It ia a category not article!&lt;/nowiki&gt;
|----
| 653093190 || 2015-03-23T01:15:28Z || Redheylin || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Dance science]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 577685148 || 2013-10-18T08:27:15Z || Malcolma || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Sports instruction]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547403953 || 2013-03-28T07:41:02Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 6 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8430468]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 534836480 || 2013-01-25T15:37:46Z || Makecat-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[war:Kaarangay:Physiolohiya han pag-ehersisyo]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 516018207 || 2012-10-04T19:34:14Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[fa:رده:فیزیولوژی ورزشی]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 498453315 || 2012-06-20T05:32:37Z || ساجد امجد ساجد || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 479992806 || 2012-03-03T15:55:26Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Speedily moving category Exercise to [[:Category:Physical exercise]] per [[WP:CFDS|CFDS]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 478225188 || 2012-02-22T09:52:05Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[sr:Категорија:Физиологија вежбања]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 414733523 || 2011-02-19T04:40:27Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[zh:Category:运动生理学]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 373011332 || 2010-07-12T03:01:04Z || Cgingold || &lt;nowiki&gt;Removed [[:Category:Physiology]]; Adding category [[:Category:Human physiology]] (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357541495 || 2010-04-22T02:45:25Z || ChongDae || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 350829507 || 2010-03-19T18:13:49Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ko:분류:운동생리학]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 300104719 || 2009-07-03T19:55:13Z || Cbscott || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 250465949 || 2008-11-08T17:00:18Z || RandomP || &lt;nowiki&gt;rv August mangling&lt;/nowiki&gt;
|----
| 232132484 || 2008-08-15T16:31:00Z || 200.68.70.169 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 232132417 || 2008-08-15T16:30:37Z || 200.68.70.169 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 148675609 || 2007-08-02T07:58:13Z || Dekimasu || &lt;nowiki&gt;Disambiguation, link to [[Athlete]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 77335035 || 2006-09-23T10:12:25Z || Dekimasu || &lt;nowiki&gt;Disambiguation link repair&lt;/nowiki&gt;
|----
| 49348915 || 2006-04-20T21:47:32Z || Muchness || &lt;nowiki&gt;bypass dab&lt;/nowiki&gt;
|----
| 36595600 || 2006-01-25T03:52:50Z || Michael Shields || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 36584919 || 2006-01-25T02:16:16Z || Michael Shields || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>5bzjd18rlgx3on544qludcig888rkx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Exercise physiology</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197241</id>
    <revision>
      <id>801741</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Exercise physiology]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Exercise physiology|history]])</comment>
      <origin>801741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="m1dqvd760k72etcxbiqfhs5yu3bjpac" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Cat main}}

'''[[Exercise physiology]]''' is &quot;the identification of [[physiology|physiological]] mechanisms underlying physical activity, the comprehensive delivery of treatment services concerned with the analysis, improvement, and maintenance of [[health]] and [[physical fitness|fitness]], rehabilitation of [[Coronary heart disease|heart disease]] and other chronic diseases and/or disabilities, and the professional guidance and counsel of [[Sportsperson|athlete]]s and others interested in athletics, sports training, and human adaptability to acute and chronic [[exercise]].&quot; [http://www.asep.org/]

[[Category:Athletic training]]
[[Category:Dance science]]
[[Category:Endurance sports]]
[[Category:Human physiology]]
[[Category:Physical exercise|physiology]]
[[Category:Physiology]]
[[Category:Sports instruction]]
[[Category:Sports science]]

[[de:Kategorie:Sportphysiologie]]</text>
      <sha1>m1dqvd760k72etcxbiqfhs5yu3bjpac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Respiration</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197242</id>
    <revision>
      <id>801742</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Respiration]]</comment>
      <origin>801742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5868" sha1="7zad15ra74out1y5m70yj3tnzxmq39i" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 945804936 || 2020-03-16T06:51:50Z || Chongkian || &lt;nowiki&gt;same commons name&lt;/nowiki&gt;
|----
| 732399814 || 2016-07-31T18:52:19Z || Bamyers99 || &lt;nowiki&gt;Undid revision 732088539 by [[Special:Contributions/84.231.25.95|84.231.25.95]] ([[User talk:84.231.25.95|talk]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 732088539 || 2016-07-29T14:56:06Z || 84.231.25.95 || &lt;nowiki&gt;yy1eeeuuo&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547596082 || 2013-03-29T11:08:02Z || KLBot2 || &lt;nowiki&gt;Bot: Migrating 40 interwiki links, now provided by [[Wikidata]] on [[:d:Q8657550]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 530351422 || 2012-12-29T21:12:11Z || Xqbot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[el:Κατηγορία:Αναπνοή]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 530143405 || 2012-12-28T13:59:03Z || EmausBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[ga:Catagóir:Riospráid]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 511739624 || 2012-09-10T19:54:17Z || Paucabot || &lt;nowiki&gt;+ca&lt;/nowiki&gt;
|----
| 503647095 || 2012-07-22T20:45:40Z || Xqbot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[be:Катэгорыя:Дыханне]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 493375062 || 2012-05-19T18:00:14Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[ka:კატეგორია:სუნთქვა]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 452957813 || 2011-09-28T23:15:13Z || Amirobot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[fa:رده:تنفس]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 432623401 || 2011-06-05T03:55:14Z || Sanya3 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 430985245 || 2011-05-26T09:30:10Z || MacTire02 || &lt;nowiki&gt;+gv&lt;/nowiki&gt;
|----
| 426681327 || 2011-04-30T06:02:54Z || Ripchip Bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[bg:Категория:Дишане]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 415391997 || 2011-02-22T21:52:48Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[ia:Categoria:Respiration]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 390580722 || 2010-10-13T21:41:23Z || Dcirovic || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 390487020 || 2010-10-13T12:31:34Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[tk:Kategoriýa:Dem alyş]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 388220350 || 2010-10-02T04:05:55Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging catmore1/catmore2 per [[WP:TFD]], and renaming catmore2 per [[Template talk:cat main|discussion]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 386359596 || 2010-09-22T17:37:03Z || SporkBot || &lt;nowiki&gt;Merging Catmore1 with Catmore2 per [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2010 September 10|WP:TFD]] outcome&lt;/nowiki&gt;
|----
| 385029919 || 2010-09-15T19:23:12Z || Faigl.ladislav || &lt;nowiki&gt;cs iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 375330713 || 2010-07-25T06:59:33Z || JhsBot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[ro:Categorie:Respirație]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357572367 || 2010-04-22T06:39:38Z || Sasajid || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 356443427 || 2010-04-16T19:49:03Z || DSisyphBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[hy:Կատեգորիա:Շնչառություն]], [[ru:Категория:Дыхание]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 350206054 || 2010-03-16T14:22:00Z || Muro Bot || &lt;nowiki&gt;robot Modifying: [[an:Categoría:Respiración]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 342738098 || 2010-02-08T17:46:56Z || TXiKiBoT || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[ro:Categorie:Respiraţie]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 327118931 || 2009-11-21T15:08:59Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[an:Categoría:Respirazión]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 301866113 || 2009-07-13T14:45:07Z || PbBR8498 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 275436757 || 2009-03-06T18:04:57Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[bs:Kategorija:Disanje]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 253256838 || 2008-11-21T20:24:37Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[oc:Categoria:Respiracion]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 251624843 || 2008-11-13T20:36:58Z || Nallimbot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[ko:분류:호흡]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 249445976 || 2008-11-03T17:54:57Z || NjardarBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[nn:Kategori:Respirasjonssystemet]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 236434667 || 2008-09-05T12:24:15Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[lb:Kategorie:Ootmung]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 225168459 || 2008-07-12T06:59:54Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[es:Categoría:Respiración]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 210019104 || 2008-05-04T01:47:22Z || Delldot on a public computer || &lt;nowiki&gt;[[WP:UNDO|Undid]] revision 188841752 by [[Special:Contributions/71.255.72.192|71.255.72.192]] ([[User talk:71.255.72.192|talk]]) -- rvv&lt;/nowiki&gt;
|----
| 209697555 || 2008-05-02T14:20:21Z || HenkvD || &lt;nowiki&gt;+ af:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 208916605 || 2008-04-29T03:03:30Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Adding [[Template:Commons_cat|commons cat]] link to [[Commons:Category:Respiration]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 188841752 || 2008-02-03T17:58:31Z || 71.255.72.192 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 187267375 || 2008-01-27T15:58:13Z || Kauczuk || &lt;nowiki&gt;pl:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 185070927 || 2008-01-17T21:53:04Z || TadejM || &lt;nowiki&gt;iw: sl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 184890569 || 2008-01-17T02:51:40Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: [[zh:Category:呼吸]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 183781198 || 2008-01-12T04:26:33Z || 91.86.21.19 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 175045423 || 2007-12-01T13:00:47Z || 82.137.200.18 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 161296158 || 2007-09-30T10:29:34Z || Davin || &lt;nowiki&gt;.nl&lt;/nowiki&gt;
|----
| 102934542 || 2007-01-24T17:13:50Z || ELLusKa 86 || &lt;nowiki&gt;iw&lt;/nowiki&gt;
|----
| 101275293 || 2007-01-17T06:11:26Z || -1g || &lt;nowiki&gt;link to japanese&lt;/nowiki&gt;
|----
| 100842862 || 2007-01-15T09:56:31Z || 88.153.178.87 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 38295650 || 2006-02-05T10:55:33Z || 84.174.170.102 || &lt;nowiki&gt;de:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 28660120 || 2005-11-18T10:01:04Z || Jumbuck || &lt;nowiki&gt;robot  Adding: is&lt;/nowiki&gt;
|----
| 28484142 || 2005-11-16T07:18:18Z || Marc Venot || &lt;nowiki&gt;io&lt;/nowiki&gt;
|----
| 26813548 || 2005-10-29T19:24:00Z || Arisa || &lt;nowiki&gt;+cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 19110300 || 2005-07-18T22:27:10Z || Altenmann || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 17055604 || 2004-12-27T03:54:04Z || Lexor || &lt;nowiki&gt;Fmt&lt;/nowiki&gt;
|----
| 8846401 || 2004-12-27T03:52:45Z || Lexor || &lt;nowiki&gt;Recat into sharper cat.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 8846362 || 2004-12-24T04:06:41Z || Gtrmp || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>7zad15ra74out1y5m70yj3tnzxmq39i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Respiration</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197243</id>
    <revision>
      <id>801743</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Respiration]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Respiration|history]])</comment>
      <origin>801743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="evnt5ien0ml4t505vw731pxsn6x91x0" xml:space="preserve">{{Cat more|Respiration (physiology)|l1=Respiration}}
{{Commons category}}

[[Category:Animal physiology]]</text>
      <sha1>evnt5ien0ml4t505vw731pxsn6x91x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Metabolism</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197244</id>
    <revision>
      <id>801745</id>
      <timestamp>2026-10-16T14:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Metabolism]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:පරිවෘත්තිය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="jaio5bkdcsqw43xvyj4xari910b0l27" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:පරිවෘත්තිය]]</text>
      <sha1>jaio5bkdcsqw43xvyj4xari910b0l27</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801747</id>
      <parentid>801745</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r6fi4bk8ae0mzsynzpt8myz5p1wndhy" xml:space="preserve">{{category redirect|පරිවෘත්තිය}}</text>
      <sha1>r6fi4bk8ae0mzsynzpt8myz5p1wndhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ජෛව ස්කන්ධ</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197245</id>
    <revision>
      <id>801750</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Biomass]]</comment>
      <origin>801750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1970" sha1="78qwgwu5ibkx1g9fdgds206b92ozcts" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 547148646 || 2013-03-26T23:04:02Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 11 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8300803]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 535809894 || 2013-01-31T04:29:14Z || Makecat-bot || &lt;nowiki&gt;Robot: Adding {{Commons category|Biomass}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 531248969 || 2013-01-04T11:13:52Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[vi:Thể loại:Nhiên liệu rắn]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 531248905 || 2013-01-04T11:13:20Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[vi:Thể loại:Sinh khối]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 529774286 || 2012-12-26T01:08:29Z || Zorrobot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[da:Kategori:Biomasse]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 509247504 || 2012-08-26T13:47:38Z || JYBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[sk:Kategória:Biomasa]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 492508466 || 2012-05-14T12:17:25Z || Savantas83 || &lt;nowiki&gt;Introducing main article&lt;/nowiki&gt;
|----
| 446232974 || 2011-08-22T23:32:55Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[zh:Category:生物质]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 429403593 || 2011-05-16T15:03:34Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[ro:Categorie:Biomasă]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 395999196 || 2010-11-10T20:34:32Z || Hamed Mirzahosseini || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 376048540 || 2010-07-29T07:32:14Z || Beagel || &lt;nowiki&gt;cat. added&lt;/nowiki&gt;
|----
| 366276537 || 2010-06-05T23:47:52Z || Rich Farmbrough || &lt;nowiki&gt;General clean of categories with portal flags using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 320864566 || 2009-10-19T20:25:07Z || Maksim-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[eo:Kategorio:Biomaso]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 264431135 || 2009-01-16T09:13:39Z || Hydro || &lt;nowiki&gt;interwikis&lt;/nowiki&gt;
|----
| 253216377 || 2008-11-21T16:53:46Z || Beagel || &lt;nowiki&gt;cat. sorting&lt;/nowiki&gt;
|----
| 217746971 || 2008-06-07T13:51:32Z || Mac || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Bioenergy]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>78qwgwu5ibkx1g9fdgds206b92ozcts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801754</id>
      <parentid>801750</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Biomass]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ජෛව ස්කන්ධ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1970" sha1="78qwgwu5ibkx1g9fdgds206b92ozcts" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 547148646 || 2013-03-26T23:04:02Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 11 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8300803]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 535809894 || 2013-01-31T04:29:14Z || Makecat-bot || &lt;nowiki&gt;Robot: Adding {{Commons category|Biomass}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 531248969 || 2013-01-04T11:13:52Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[vi:Thể loại:Nhiên liệu rắn]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 531248905 || 2013-01-04T11:13:20Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[vi:Thể loại:Sinh khối]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 529774286 || 2012-12-26T01:08:29Z || Zorrobot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[da:Kategori:Biomasse]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 509247504 || 2012-08-26T13:47:38Z || JYBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[sk:Kategória:Biomasa]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 492508466 || 2012-05-14T12:17:25Z || Savantas83 || &lt;nowiki&gt;Introducing main article&lt;/nowiki&gt;
|----
| 446232974 || 2011-08-22T23:32:55Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[zh:Category:生物质]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 429403593 || 2011-05-16T15:03:34Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[ro:Categorie:Biomasă]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 395999196 || 2010-11-10T20:34:32Z || Hamed Mirzahosseini || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 376048540 || 2010-07-29T07:32:14Z || Beagel || &lt;nowiki&gt;cat. added&lt;/nowiki&gt;
|----
| 366276537 || 2010-06-05T23:47:52Z || Rich Farmbrough || &lt;nowiki&gt;General clean of categories with portal flags using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 320864566 || 2009-10-19T20:25:07Z || Maksim-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[eo:Kategorio:Biomaso]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 264431135 || 2009-01-16T09:13:39Z || Hydro || &lt;nowiki&gt;interwikis&lt;/nowiki&gt;
|----
| 253216377 || 2008-11-21T16:53:46Z || Beagel || &lt;nowiki&gt;cat. sorting&lt;/nowiki&gt;
|----
| 217746971 || 2008-06-07T13:51:32Z || Mac || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Bioenergy]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>78qwgwu5ibkx1g9fdgds206b92ozcts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ජෛව ස්කන්ධ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197246</id>
    <revision>
      <id>801751</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Biomass]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Biomass|history]])</comment>
      <origin>801751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="qymed5fusl9pdc4s2qciu0bejlxlrh4" xml:space="preserve">{{Portal|Energy}}
{{Cat main|Biomass}}
{{Commons category|Biomass}}

[[Category:Biofuels]]
[[Category:Solid fuels]]</text>
      <sha1>qymed5fusl9pdc4s2qciu0bejlxlrh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801752</id>
      <parentid>801751</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Biomass]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ජෛව ස්කන්ධ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="qymed5fusl9pdc4s2qciu0bejlxlrh4" xml:space="preserve">{{Portal|Energy}}
{{Cat main|Biomass}}
{{Commons category|Biomass}}

[[Category:Biofuels]]
[[Category:Solid fuels]]</text>
      <sha1>qymed5fusl9pdc4s2qciu0bejlxlrh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Biomass</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197247</id>
    <revision>
      <id>801753</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Biomass]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ජෛව ස්කන්ධ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="c1rwfjippxm1plirvt3hs8kac86gb53" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ජෛව ස්කන්ධ]]</text>
      <sha1>c1rwfjippxm1plirvt3hs8kac86gb53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801757</id>
      <parentid>801753</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T15:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="r2zt426oz47yn7gkgwg9qnnu16z4vqe" xml:space="preserve">{{category redirect|ජෛව ස්කන්ධ}}</text>
      <sha1>r2zt426oz47yn7gkgwg9qnnu16z4vqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Biomass</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197248</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ජෛව ස්කන්ධ" />
    <revision>
      <id>801755</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Biomass]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ජෛව ස්කන්ධ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="rfh76atqmjemin489uwsf777d261yap" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ජෛව ස්කන්ධ]]</text>
      <sha1>rfh76atqmjemin489uwsf777d261yap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Solid fuels</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197249</id>
    <revision>
      <id>801758</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Solid fuels]]</comment>
      <origin>801758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1618" sha1="h8dcef9t8e0v9oapu1440lj6zi285x6" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1103798934 || 2022-08-11T02:48:55Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;Commonscat and Cat main templates.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 778517617 || 2017-05-03T16:35:36Z || Jerjbar7 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 545443952 || 2013-03-19T15:09:07Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 7 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7216223]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 539516426 || 2013-02-21T20:49:28Z || Morgan Riley || &lt;nowiki&gt;added catmain&lt;/nowiki&gt;
|----
| 448594684 || 2011-09-05T15:30:37Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[fr:Catégorie:Combustible solide]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 446233071 || 2011-08-22T23:33:35Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[zh:Category:固体燃料]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 395999829 || 2010-11-10T20:37:56Z || Hamed Mirzahosseini || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 377195331 || 2010-08-04T22:05:13Z || Good Olfactory || &lt;nowiki&gt;close discussion&lt;/nowiki&gt;
|----
| 375844393 || 2010-07-28T02:39:51Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;cat purpose&lt;/nowiki&gt;
|----
| 375621778 || 2010-07-26T21:34:28Z || Vegaswikian || &lt;nowiki&gt;CfM&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357014838 || 2010-04-19T16:22:34Z || Jaguarlaser || &lt;nowiki&gt;+sr&lt;/nowiki&gt;
|----
| 345744318 || 2010-02-22T21:53:52Z || 87.65.151.74 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 278177960 || 2009-03-18T19:58:24Z || Salam32 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 252749145 || 2008-11-19T09:19:18Z || Tetris L || &lt;nowiki&gt;+ de: interwiki link&lt;/nowiki&gt;
|----
| 238997461 || 2008-09-17T10:43:41Z || Mac || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Fuels]] [[Category:Solids]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>h8dcef9t8e0v9oapu1440lj6zi285x6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Solid fuels</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197250</id>
    <revision>
      <id>801759</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Solid fuels]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Solid fuels|history]])</comment>
      <origin>801759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="a0x3srrqeaakmgmv112mvagf3991ijy" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Cat main|Solid fuel}}

Solid fuel refers to various types of solid material that are used as fuel to produce energy and provide heating, usually released through combustion.

[[Category:Fuels]]
[[Category:Solids|Fuels]]</text>
      <sha1>a0x3srrqeaakmgmv112mvagf3991ijy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biomass</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197251</id>
    <redirect title="ජෛව ස්කන්ධ" />
    <revision>
      <id>801760</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>801760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="5onu8ysqs336cetez5seuo561tlotp5" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ජෛව ස්කන්ධ]]</text>
      <sha1>5onu8ysqs336cetez5seuo561tlotp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197252</id>
    <revision>
      <id>801761</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1351362039|Hephthalite silver bowl]]&quot;</comment>
      <origin>801761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6672" sha1="lg9sbsmn74uyekrbppz6jr7xklkiyuo" xml:space="preserve">
{{Infobox artifact|name=''හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය''|image=[[File:SilverBowlNFPPakistan5-6thcenturyCE.JPG|250px]]|image_caption=හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය, [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය]].|material=[[රිදී]]|size=|writing=|created=ක්‍රි.ව. 460-479|discovered=[[ස්වාට් කලාපය]], [[පාකිස්තානය]]&lt;br&gt;{{coord|35.12|N|72.29|E|display=inline, title}}|location=[[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය]], [[ලන්ඩන්]]|id=|registration=[https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1912-0725-1 1912,0725.1]|map={{Location map|South_Asia#West Asia#Pakistan#Gandhara
|width      = 
|float      = center
|border     =
|caption    = 
|alt        = 
|relief     = yes
|AlternativeMap= 
|overlay_image = 
|label      = 
|label_size = 
|position   = right
|background = 
|mark       = 
|marksize   = 
|link       = 
|lat_deg    = 34.6
|lat_min    = 0
|lat_sec    = 0
|lat_dir    = N
|lon_deg    = 72
|lon_min    = 29
|lon_sec    = 0
|lon_dir    = E
}}}}

'''''හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය''''' යනු [[ගාන්ධාර|පාකිස්තානයේ]] ගන්ධාරයේ ස්වාට් ප්‍රදේශයෙන් සොයා ගන්නා ලද පාත්‍රයක් වන අතර [[පාකිස්ථානය|එය]] දැන් [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය|බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ]] ඇත.  &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Harper |first=Prudence Oliver |url=https://books.google.com/books?id=femPlKpeicoC&amp;pg=PA130 |title=Silver Vessels of the Sasanian Period: Royal imagery |last2=N.Y.) |first2=Metropolitan Museum of Art (New York |last3=Meyers |first3=Pieter |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=978-0-87099-248-3 |pages=129–131 |language=en}}&lt;/ref&gt; එය ක්‍රි.ව. 460 සිට 479 දක්වා කාලයට අයත් අතර, එහි අන්තර්ගත රූප මගින් වෙනස් හූන ගෝත්‍ර දෙකක් නියෝජනය වන අතර, එය කිඩාරිට්වරුන් සහ අල්චොන්වරුන් අතර සාමකාමී සහජීවනයේ කාල පරිච්ඡේදයක් යෝජනා කරයි.

== විස්තර ==
මෙම පාත්‍රය ක්‍රි.ව. 460-479 කාලයට දින නිර්ණිත ය. එය කිඩාරයිට් පාලන සමයේ අවසන් කාලය සහ වයඹදිග ඉන්දියාවේ අල්චොන් පාලන සමයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;MA&quot;&gt;{{Cite journal|last=ALRAM|first=MICHAEL|date=2014|title=From the Sasanians to the Huns New Numismatic Evidence from the Hindu Kush|url=https://www.jstor.org/stable/44710198|journal=The Numismatic Chronicle|volume=174|pages=274–275|issn=0078-2696}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Sims |first=Vice-President Eleanor G. |url=https://books.google.com/books?id=XUyajzkDJ50C&amp;pg=PA14 |title=Peerless Images: Persian Painting and Its Sources |last2=Sims |first2=Eleanor |last3=Marshak |first3=Boris Ilʹich |last4=Grube |first4=Ernst J. |last5=I |first5=Boris Marshak |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-09038-3 |pages=13–14 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Barkhuis&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Bakker |first=Hans T. |url=https://books.google.com/books?id=ZLnVDwAAQBAJ&amp;pg=PA26 |title=The Alkhan: A Hunnic People in South Asia |publisher=Barkhuis |isbn=978-94-93194-00-7 |page=26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

පාත්‍රය සතුන් දඩයම් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී අශ්වයන් පිට නැගී සිටින වංශවත් පුද්ගලයන් හතර දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් නියෝජනය කරයි. දිගු කලක සිට &quot; හෙෆ්තලයිට්වරුන් &quot;  මෙමඟින් නිරූපණය වන්නේ යැයි විශ්වාස කෙරුණ ද, වර්තමානයේ මමඟින් ලාක්ෂණික ඔටුනු පැළඳ සිටින කිඩාරයිට් වංශවත් දඩයම්කරුවන් දෙදෙනෙකු සහ ඔවුන්ගේ  ලාක්ෂණික කපාල විරූපණය සහිත අල්චොන්වරුන් දෙදෙනෙකු නිරූපණය කරන බව සැලකේ, ඇල්කොන්වරුන්ගෙන් එක් අයෙකු බඳුනේ පතුලේ පදක්කමක් තුළ නැවත ප්‍රතිමූර්තියක දිස්වේ. එකම කලා කෘතියක වෙනස් හූනා ගෝත්‍ර දෙකක මෙම සංයෝජනය කිඩාරිට්වරුන් සහ ඇල්කොන්වරුන් අතර සාමකාමී සහජීවනයේ කාල පරිච්ඡේදයක් යෝජනා කරයි, ඔවුන් එක් එක් ඔවුන්ගේම භූමිය පාලනය කර ගෙන සිටින්නට ඇත, නමුත් ඇල්කොන්වරුන් අවසානයේ ගන්ධාරයේ කිඩාරිට්වරුන් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ඇත. &lt;ref name=&quot;Barkhuis&quot; /&gt; හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රයේ ප්‍රතිමා ශිල්පය පිළිබඳ මෙම අවබෝධය පොදු විද්වත් එකඟතාවයක ප්‍රතිඵලයකි. &lt;ref&gt;&quot;There exists to date a general consensus regarding the iconographic interpretation of the bowl from Swat&quot; in {{උපන්‍යාස පොත |last=Bakker |first=Hans T. |url=https://books.google.com/books?id=ZLnVDwAAQBAJ&amp;pg=PA26 |title=The Alkhan: A Hunnic People in South Asia |publisher=Barkhuis |isbn=978-94-93194-00-7 |page=26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}{{Gandhara}}{{British Museum}}{{Central Asian history}}
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</text>
      <sha1>lg9sbsmn74uyekrbppz6jr7xklkiyuo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hephthalite silver bowl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197253</id>
    <redirect title="හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය" />
    <revision>
      <id>801762</id>
      <timestamp>2026-10-16T15:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>801762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="c15pbtq1y37h1al2ljvzsvie3hm0en8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[හෙෆ්තලයිට් රිදී පාත්‍රය]]</text>
      <sha1>c15pbtq1y37h1al2ljvzsvie3hm0en8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඩයික්ලොනීන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197254</id>
    <revision>
      <id>801767</id>
      <timestamp>2026-10-16T18:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458521|Dyclonine]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>801767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5221" sha1="5zjkiq4pat0d6poh3654esc8vydtotj" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|verifiedrevid    =461091735
|image            =Dyclonine Structural Formula V.1.svg

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Dyclone, Sucrets, others&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Society |first1=Swiss Pharmaceutical |title=Index Nominum 2000: International Drug Directory |date=2000 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-3-88763-075-1 |page=378 |url=https://books.google.ca/books?id=5GpcTQD_L2oC&amp;pg=PA378 |language=en |access-date=2021-12-27 |archive-date=2022-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111123122/https://books.google.ca/books?id=5GpcTQD_L2oC&amp;pg=PA378 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|synonyms         =Dyclonine hydrochloride
|IUPAC_name       =1-(4-butoxyphenyl)-3-(1-piperidyl)propan-1-one

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_US     =C
|routes_of_administration=Lozenge
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|dyclonine-hydrochloride}}
|MedlinePlus      =

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_US         =OTC

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|elimination_half-life=

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =18
|H                =27
|N                =1
|O                =2
|smiles           =O=C(c1ccc(OCCCC)cc1)CCN2CCCCC2
|StdInChI         =1S/C18H27NO2/c1-2-3-15-21-17-9-7-16(8-10-17)18(20)11-14-19-12-5-4-6-13-19/h7-10H,2-6,11-15H2,1H3
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =BZEWSEKUUPWQDQ-UHFFFAOYSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|drug_name        =Dyclonine
}}

'''ඩයික්ලොනීන්''' [[Sore throat|උගුරේ]] හෝ මුඛයේ වේදනාව සඳහා භාවිතා කරන දේශීය නිර්වින්දකයක් වන අතර එය '''ඩයික්ලොකේන්''' ලෙසද හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Dyclonine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/dyclonine.html|website=Drugs.com|access-date=27 December 2021|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125191945/https://www.drugs.com/monograph/dyclonine.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය කැස්ස සමනය කිරීම සඳහා දෙන ලොසින්ජරයක් ලෙස ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; මෙහි බලපෑම මිනිත්තු 10ක් ඇතුළත ආරම්භ විය හැකි අතර, මිනිත්තු 30ක් දක්වා පැවතිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

මෙහි බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධයක් වන්නේ දැවිල්ලක් හෝ කටු අනිනවාක් වැනි සංවේදනයක් (stinging) ඇති වීමයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර [[අසාත්මිකතාව|අසාත්මිකතා]] සහ නොසන්සුන් බව ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු නොමැත.&lt;ref name=&quot;Logo2016&quot; /&gt; එය එස්ටර හෝ ඇමයිඩ් කාණ්ඩයට අයත් සංයෝගයක් නොවේ.&lt;ref name=&quot;Logo2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Logothetis|first=Demetra D.|title=Local Anesthesia for the Dental Hygienist|date=15 March 2016|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-43050-0|page=83|url=https://www.google.ca/books/edition/Local_Anesthesia_for_the_Dental_Hygienis/hUHdCwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Dyclonine&amp;pg=PA83|language=en|access-date=27 December 2021|archive-date=11 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111123123/https://www.google.ca/books/edition/Local_Anesthesia_for_the_Dental_Hygienis/hUHdCwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Dyclonine&amp;pg=PA83|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ඩයික්ලොනීන් අවම වශයෙන් 1950 දශකයේ සිට වෛද්‍ය කටයුතු සඳහා භාවිත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=GREIFENSTEIN|first=FE|last2=HARRIS LC|first2=Jr|last3=PARRY|first3=JC|title=Dyclonine; a new local anesthetic agent: clinical evaluation.|journal=Anesthesiology|date=September 1956|volume=17|issue=5|pages=648-52|doi=10.1097/00000542-195609000-00002|pmid=13355009}}&lt;/ref&gt; එය '''සුක්‍රෙට්ස්''' යන ඇතුළු වෙළෙඳ නාම කිහිපයක් යටතේ වෛද්‍ය නිර්දේශයක් නොමැතිව මිලදී ගත හැකි ඖෂධයක්  ලෙස ලබා ගත (over-the-counter medicine) ලබා ගත හැකි ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>5zjkiq4pat0d6poh3654esc8vydtotj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇල්කැෆ්ටඩීන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197255</id>
    <revision>
      <id>801768</id>
      <timestamp>2026-10-16T18:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1477506|Alcaftadine]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>801768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6493" sha1="kt3w1urjtzko32i5b60c7sz4jvakqze" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =477316420
|drug_name        =Alcaftadine
|image            =Alcaftadine.svg
|width            =
|alt              =

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Lastacaft
|synonyms         =
|IUPAC_name       =2-(1-Methylpiperidin-4-ylidene)-4,7-diazatricyclo[8.4.0.0&lt;sup&gt;(3,7)&lt;/sup&gt;]tetradeca- 1(14),3,5,10,12-pentaene-6-carbaldehyde

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =&lt;!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --&gt;
|pregnancy_US     =B
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=Eye drop
|dependency_liability=

&lt;!-- External links --&gt;
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|alcaftadine}}
|MedlinePlus      =a611022

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =&lt;!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--&gt;
|legal_CA         =&lt;!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal_UK         =&lt;!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM --&gt;
|legal_US         =Rx-only
|legal_status     =
|DailyMedID       =Alcaftadine
|licence_US       =Lastacaft
|licence_EU       =&lt;!-- EMA requires brand name --&gt;

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|elimination_half-life=~2 hrs
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =19
|H                =21
|N                =3
|O                =1
|chemical_formula =
|smiles           =CN1CCC(=C2c3ccccc3CCn4c(C=O)cnc24)CC1
|StdInChI         =1S/C19H21N3O/c1-21-9-6-15(7-10-21)18-17-5-3-2-4-14(17)8-11-22-16(13-23)12-20-19(18)22/h2-5,12-13H,6-11H2,1H3
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =MWTBKTRZPHJQLH-UHFFFAOYSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|molecular_weight =
|density          =
|melting_point    =
|melting_high     =
|melting_notes    =
|boiling_point    =
|boiling_notes    =
|solubility       =
|specific_rotation=
|sec_combustion   =
}}
'''ඇල්කැෆ්ටඩීන්,''' ලැස්ටකැෆ්ට් යන වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන ඖෂධයකි. මෙය අසාත්මිකතා නිසා ඇතිවන ඇස්වල පටල ප්‍රදාහය (කොන්ජන්ටිවිටිස්) සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරයි.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - LASTACAFT- alcaftadine solution/ drops|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4b8c6afe-2d76-46c7-a23e-99db5e180ff6|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=13 January 2022|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927113033/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4b8c6afe-2d76-46c7-a23e-99db5e180ff6|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927113033/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4b8c6afe-2d76-46c7-a23e-99db5e180ff6|date=27 September 2020}}&lt;/ref&gt; වයස අවුරුදු 1ට වැඩි පුද්ගලයන් සඳහා මෙම ඖෂධය භාවිත කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Alcaftadine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/alcaftadine.html|website=Drugs.com|access-date=13 January 2022|language=en|archive-date=4 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304093024/https://www.drugs.com/monograph/alcaftadine.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304093024/https://www.drugs.com/monograph/alcaftadine.html|date=4 March 2021}}&lt;/ref&gt; එය ඇස්වලට දමන බිංදු (eye drops) ලෙස ලබා දෙයි.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt; ඖෂධයේ ප්‍රතිලාභ මිනිත්තු 3ක් ඇතුළත ඇති විය හැකි අතර, පැය 16ක් දක්වා පැවතිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot; /&gt;

බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධ අතර ඇස්වල දැවිල්ල හෝ අපහසුතාව (eye irritation), ඇස් රතු වීම සහ කැසීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු නොමැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Alcaftadine ophthalmic (Lastacaft) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/alcaftadine-ophthalmic.html|website=Drugs.com|access-date=13 January 2022|language=en|archive-date=10 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610221925/https://www.drugs.com/pregnancy/alcaftadine-ophthalmic.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610221925/https://www.drugs.com/pregnancy/alcaftadine-ophthalmic.html|date=10 June 2020}}&lt;/ref&gt; එය H &lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; [[හිස්ටමින්]] ප්‍රතිග්‍රාහක අවහිරකාරකයක් වේ. එමඟින් හිස්ටමින් ක්‍රියා කිරීම අවහිර කර අසාත්මිකතා ලක්ෂණ අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt;

2010 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා ඇල්කාෆ්ටැඩින් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt; 2022 වර්ෂය වන විට, එක්සත් ජනපදයේ මෙම ඖෂධයේ මිලිලීටර් 3ක (3 ml) ප්‍රමාණයක් සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 240ක පමණ මිලක් පැවතිණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Alcaftadine Prices, Coupons &amp; Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/alcaftadine|website=GoodRx|access-date=13 January 2022|archive-date=25 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325031941/https://www.goodrx.com/alcaftadine|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>kt3w1urjtzko32i5b60c7sz4jvakqze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එංගලන්තයේ පළමුවන චාල්ස් රජ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197256</id>
    <revision>
      <id>801769</id>
      <timestamp>2026-10-16T19:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1376051419|Charles I of England]]&quot;</comment>
      <origin>801769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9165" sha1="0ads4odupch1n2nfh25ibcv4i211qoa" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව රාජකීයයා|name=Charles I|image=King Charles I after original by van Dyck.jpg|caption=Portrait, 1636|alt=Charles in green robes. The Crown Jewels rest on a table behind him.|succession=[[King of England]] and [[List of Irish monarchs|Ireland]]|reign=27 March 1625&amp;nbsp;– 30 January 1649|coronation=2 February 1626|predecessor=[[James VI and I|James I]]|successor={{plainlist|
* [[Charles II of England|Charles II]] (''[[de jure]]'')
* [[English Council of State|Council of State]] (''[[de facto]]'')}}|succession1=[[King of Scotland]]|reign1={{Nowrap|27 March 1625&amp;nbsp;– 30 January 1649}}|coronation1=18 June 1633|predecessor1=[[James VI]]|successor1=Charles II|spouse={{marriage|[[Henrietta Maria of France]]|1625}}|religion=[[Protestant]]|issue={{plainlist|
* [[Charles II of England|Charles II]]
* [[Mary, Princess of Orange]]
* [[James VII &amp; II]]
* [[Elizabeth Stuart (daughter of Charles I)|Elizabeth]]
* [[Anne Stuart (born 1637)|Anne]]
* [[Henry Stuart, Duke of Gloucester|Henry, Duke of Gloucester]]
* [[Henrietta, Duchess of Orléans]]}}|house=[[House of Stuart|Stuart]]|father=[[James VI and I]]|mother=[[Anne of Denmark]]|birth_date=19 November 1600|birth_place=[[Dunfermline Palace]], Dunfermline, Scotland|death_date={{death date and age|1649|1|30|1600|11|19|df=yes}}|death_place=[[Palace of Whitehall|Whitehall]], Westminster, England|burial_date=9 February 1649|burial_place=[[St George's Chapel, Windsor Castle]], England|signature=UK-Royal-Signature Charles.svg}}'''පළමුවන චාල්ස්''' (අමිශ්‍ර {{si|පළමු වන චාරුලස්}}; {{en|Charles I}}; 1600 නොවැම්බර් 19 – 1649 ජනවාරි 30) 1625 මාර්තු 27 සිට 1649 දී ඔහු මරණ දණ්ඩනයට ලක්වන තෙක් එංගලන්තයේ, ස්කොට්ලන්තයේ සහ අයර්ලන්තයේ රජු විය.

ස්කොට්ලන්තයේ හය වන ජේම්ස් රජු ගේ දෙවන පුතු ලෙස, [[ස්ටුවර්ට් රාජවංශය|ස්ටුවර්ට් රාජ වංශයට]] අයත් පවුලක උපන් චාල්ස් 1603 දී ඔහු ගේ පියාට ඉංග්‍රීසි සිහසුන උරුම වීමත් සමඟ සිය ඉතිරි දිවියේ වැඩි කොටසක් ගෙවූ එංගලන්තයට සංක්‍රමණය වී ය. 1612 දී ඔහු ගේ දෙටු සොහොවුරු [[වේල්සයේ කුමර හෙන්රි ෆ්‍රෙඩ්රික්]] ගේ මරණයත් සමඟ, චාල්ස් එංගලන්තය, ස්කොට්ලන්තය හා අයර්ලන්තය යන රාජ්‍යයවල සිහසුනට උරුමකරු බවට පත්විය. ඔහුට ස්පාඤ්ඤයේ රජ දූ මරීයා ආනා විවාහ කර දීමට ගැනුණු අසාර්ථක හා ජනප්‍රිය නොවන උත්සාහයක් නිසා ඔහුට 1623 දී අට මසක් [[හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤයේ]] රැඳීමට සිදුවිය; මෙම ගමනින් එම විවාහ සාකච්ඡා කිසිදු පලක් නොවන බව තහවුරු විය. ඉන් වසර දෙකකට පසු, එ නම් ඔහු සිහසුනට පත්වීමෙන් මඳ කලකට පසු හේ ප්‍රංශයේ ඔහියෙට් මාහී (Henriette Marie) සමඟ විවාහ විය.

1625 දී බලයට පත්වීමෙන් පසු, සිය රාජකීය පරමාධිපත්‍යය මැඬපැවැත්වීමට තැත් කළ ඉංග්‍රීසි පාර්ලිමේන්තුව සමඟ ගැටිණි. රජුන් ගේ දිව්‍යමය අයිතිය ඇදැහූ හේ ඔහු ගේ ම හෘද සාක්ෂියට අනුව පාලනය කිරීමට අදිටන් කරගෙන සිටියේ ය. ඔහු ගේ ප්‍රතිපත්තිවලට, වෙසෙසින් පාර්ලිමේන්තු අනුමැතියකින් තොරව බදු පැනවීමට, විරුද්ධ වූ ඔහු ගේ යටත්වැසියෝ දෙනෙක් ඔහු ගේ ක්‍රියාවන් කුරිරු නිරපේක්ෂ රජකු ගේ ක්‍රියා සේ වටහාගතු. ඔහු ගේ ආගමික ප්‍රතිපත්ති, කතෝලික කතක සමඟ වූ ඔහු ගේ විවාහය හා  අත්වැල්බැඳී, ඔහු ගේ අදහස් ද කතෝලික යැ යි සිතූ ඉංග්‍රීසි පියුරිටන්වරුන් හා ස්කොට්ලන්ත ගිවිසුම්කරුවන් වැනි [[ප්‍රොතෙස්තන්ත ප්‍රතිසංස්කරණය|ප්‍රතිසංස්කරණය වුණු]] ආගමික පිරිස්වලින් විරෝධයක් හා අවිශ්වාසයක් දැනවී ය. හේ ඉහළ පල්ලියේ ඇන්ග්ලිකන් පූජකවරුනට සහය දුන්  අතර තිස් අවුරුදු යුදයේ දී මහාද්වීපික රෙපරමාදු හමුදාවලට සාර්ථක ව උදවු කිරීමට අපොහොසත් විය. ස්කොට්ලන්ත පල්ලියට ඉහළ ඇන්ග්ලිකන් පිළිවෙත් පිළිපැදීමට බල කිරීමට ඔහු දැරූ තැත් බිෂොප්වරුන් ගේ යුදවලටත් ඉංග්‍රීසි හා ස්කොට්ලන්ත පාර්ලිමේන්තුවල තැන සවිමත් කිරීමටත් ඔහු ගේ ම පිරිහීම ඉක්මන් කිරීමටත් මඟ පෑදී ය.

1642 1642 සිට චාල්ස් [[ඉංග්‍රීසි සිවිල් යුද්ධය|ඉංග්‍රීසි සිවිල් යුද්ධයේ]] දී ඉංග්‍රීසි හා ස්කොට්ලන්ත පාර්ලිමේන්තු හමුදාවලට එරෙහි ව සටන් කළේ ය. හේ 1645 දී පාර්ලිමේන්තු නව ආදර්ශ හමුදාව අතින් පැරදී ඔක්ස්ෆර්ඩයේ පිහිටි ඔහු ගේ කඳවුරින් උතුරට පලා ගියේ ය. ස්කොට්ලන්ත හමුදාවකට යටත් වූ චාල්ස් ඉංග්‍රීසි හා ස්කොට්ලන්ත පාර්ලිමේන්තු අතර දිගු සාකච්ඡාවලින් පසුව, ලන්ඩනයේ දිගු පාර්ලිමේන්තුවට භාර දෙනු ලැබී ය. අල්ලාගත්තවුන් ගේ ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවක් සඳහා වූ ඉල්ලීම් පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ චාල්ස් 1647 නොවැම්බරයේ දී  තාවකාලික ව සිරගත බවින් මිදිණි. වයිට් දූපතේ නැවත සිරගත කැරුණු ඔහු ස්කොට්ලන්තය හා මිතුරු වූවත් 1648 අවසන් වන විට, නව ආදර්ශ හමුදාව එංගලන්තයේ තම පාලනය තහවුරු කරගෙන තිබූ හ. 1649 ජනවාරියේ දී චාල්ස් රාජද්‍රෝහී චෝදනාවකට නඩු පැවැරී, වරදකරු කෙරී, මරණ දඬුවම දෙනු ලැබී ය. [[රාජාණ්ඩුව]] අහෝසි වී එංගලන්ත පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය ජනරජයක් ලෙස ස්ථාපිත කැරිණි. රාජාණ්ඩුව 1660 දී රජු ලෙස පළමු වන චාල්ස් පුත් [[එංගලන්තයේ දෙ වන චාල්ස්|දෙවන චාල්ස්]] සමඟ යථා තත්ත්වයට පත් කැරිණි.
[[ප්‍රවර්ගය:ස්ටුවර්ට් රාජවංශය]]
[[ප්‍රවර්ගය:1649 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Wikipedia articles incorporating a citation from the ODNB]]</text>
      <sha1>0ads4odupch1n2nfh25ibcv4i211qoa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801779</id>
      <parentid>801769</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T04:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed.</comment>
      <origin>801779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9417" sha1="8je8fte49s6o5vbanj61xa1hfkfsyfo" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව රාජකීයයා|name=පළමුවන චාල්ස්|image=King Charles I after original by van Dyck.jpg|caption=ආලේඛ්‍යය, 1636|alt=කොළ පැහැ ඇඳුමින් සැරසුණු චාල්ස්. ඔහුට පිටුපසින් ඇති මේසයක් මත රජ අබරණ තැබී ඇත.|succession=[[King of England|එංගලන්තයේ]] හා [[List of Irish monarchs|අයර්ලන්තයේ]] රජ|reign=27 March 1625&amp;nbsp;– 30 January 1649|coronation=2 February 1626|predecessor=[[James VI and I|James I]]|successor={{plainlist|
* [[Charles II of England|Charles II]] (''[[de jure]]'')
* [[English Council of State|Council of State]] (''[[de facto]]'')}}|succession1=[[King of Scotland]]|reign1={{Nowrap|27 March 1625&amp;nbsp;– 30 January 1649}}|coronation1=18 June 1633|predecessor1=[[James VI]]|successor1=Charles II|spouse={{marriage|[[Henrietta Maria of France]]|1625}}|religion=[[Protestant]]|issue={{plainlist|
* [[Charles II of England|Charles II]]
* [[Mary, Princess of Orange]]
* [[James VII &amp; II]]
* [[Elizabeth Stuart (daughter of Charles I)|Elizabeth]]
* [[Anne Stuart (born 1637)|Anne]]
* [[Henry Stuart, Duke of Gloucester|Henry, Duke of Gloucester]]
* [[Henrietta, Duchess of Orléans]]}}|house=[[House of Stuart|Stuart]]|father=[[James VI and I]]|mother=[[Anne of Denmark]]|birth_date=19 November 1600|birth_place=[[Dunfermline Palace]], Dunfermline, Scotland|death_date={{death date and age|1649|1|30|1600|11|19|df=yes}}|death_place=[[Palace of Whitehall|Whitehall]], Westminster, England|burial_date=9 February 1649|burial_place=[[St George's Chapel, Windsor Castle]], England|signature=UK-Royal-Signature Charles.svg}}'''පළමුවන චාල්ස්''' (අමිශ්‍ර {{si|පළමු වන චාරුලස්}}; {{en|Charles I}}; 1600 නොවැම්බර් 19 – 1649 ජනවාරි 30) 1625 මාර්තු 27 සිට 1649 දී ඔහු මරණ දණ්ඩනයට ලක්වන තෙක් එංගලන්තයේ, ස්කොට්ලන්තයේ සහ අයර්ලන්තයේ රජ විය.

ස්කොට්ලන්තයේ හය වන ජේම්ස් රජු ගේ දෙ වන පුතු ලෙස, [[ස්ටුවර්ට් රාජවංශය|ස්ටුවර්ට් රාජ වංශයට]] අයත් පවුලක උපන් චාල්ස් 1603 දී ඔහු ගේ පියාට ඉංග්‍රීසි සිහසුන උරුම වීමත් සමඟ සිය ඉතිරි දිවියේ වැඩි කොටසක් ගෙවූ එංගලන්තයට සංක්‍රමණය වී ය. 1612 දී ඔහු ගේ දෙටු සොහොවුරු [[වේල්සයේ කුමර හෙන්රි ෆ්‍රෙඩ්රික්]] ගේ මරණයත් සමඟ, චාල්ස් එංගලන්තය, ස්කොට්ලන්තය හා අයර්ලන්තය යන රාජ්‍යයවල සිහසුනට උරුමකරු විය. ස්පාඤ්ඤයේ රජ දූ [[මරීයා ආනා]] ඔහුට විවාහ කර දීමට ගැනුණු අසාර්ථක හා ජනප්‍රිය නොවන උත්සාහයක් නිසා, 1623 දී අට මසක් [[හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤයේ]] රැඳීමට ඔහුට සිදුවිය; මෙම ගමනින් එම විවාහ සාකච්ඡා කිසිදු පලක් නොවන බව තහවුරු විය. ඉන් වසර දෙකකට පසු, එ නම් ඔහු සිහසුනට පත්වීමෙන් මඳ කලකට පසු හේ ප්‍රංශයේ ඔහියෙට් මාහී (Henriette Marie) සමඟ විවාහ විය.

චාල්ස්, 1625 දී බලයට පත්වීමෙන් පසු, සිය රාජකීය පරමාධිපත්‍යය මැඬපැවැත්වීමට තැත් කළ ඉංග්‍රීසි පාර්ලිමේන්තුව සමඟ ගැටිණි. රජුන් ගේ දිව්‍යමය අයිතිය ඇදැහූ හේ ඔහු ගේ ම හෘද සාක්ෂියට අනුව පාලනය කිරීමට අදිටන් කරගෙන සිටියේ ය. ඔහු ගේ ප්‍රතිපත්තිවලට, වෙසෙසින් පාර්ලිමේන්තු අනුමැතියකින් තොරව බදු පැනවීමට, විරුද්ධ වූ ඔහු ගේ යටත්වැසියෝ බොහෝ දෙනෙක් ඔහු ගේ ක්‍රියාවන් කුරිරු නිරපේක්ෂ රජකු ගේ ක්‍රියා සේ වටහාගතු. ඔහු ගේ ආගමික ප්‍රතිපත්ති, කතෝලික කතක සමඟ වූ ඔහු ගේ විවාහය හා අත්වැල්බැඳී, ඔහු ගේ අදහස් ද කතෝලික යැ යි සිතූ ඉංග්‍රීසි පියුරිටන්වරුන් හා ස්කොට්ලන්ත ගිවිසුම්කරුවන් වැනි [[ප්‍රොතෙස්තන්ත ප්‍රතිසංස්කරණය|ප්‍රතිසංස්කරණය වුණු]] ආගමික පිරිස්වලින් විරෝධයක් හා අවිශ්වාසයක් දැනවී ය. හේ ඉහළ පල්ලියේ ඇන්ග්ලිකන් පූජකවරුනට සහය දුන්  අතර තිස් අවුරුදු යුදයේ දී මහාද්වීපික රෙපරමාදු හමුදාවලට සාර්ථක ව උදවු කිරීමට අපොහොසත් විය. ස්කොට්ලන්ත පල්ලියට ඉහළ ඇන්ග්ලිකන් පිළිවෙත් පිළිපැදීමට බල කිරීමට ඔහු දැරූ තැත් බිෂොප්වරුන් ගේ යුදවලටත් ඉංග්‍රීසි හා ස්කොට්ලන්ත පාර්ලිමේන්තුවල තැන සවිමත් කිරීමටත් ඔහු ගේ ම පිරිහීම ඉක්මන් කිරීමටත් මඟ පෑදී ය.

චාල්ස් 1642 සිට [[ඉංග්‍රීසි සිවිල් යුද්ධය|ඉංග්‍රීසි සිවිල් යුද්ධයේ]] දී ඉංග්‍රීසි හා ස්කොට්ලන්ත පාර්ලිමේන්තු හමුදාවලට එරෙහි ව සටන් කළේ ය. හේ 1645 දී පාර්ලිමේන්තු නව ආදර්ශ හමුදාව අතින් පැරදී ඔක්ස්ෆර්ඩයේ පිහිටි ඔහු ගේ කඳවුරින් උතුරට පලා ගියේ ය. ස්කොට්ලන්ත හමුදාවකට යටත් වූ චාල්ස් ඉංග්‍රීසි හා ස්කොට්ලන්ත පාර්ලිමේන්තු අතර දිගු සාකච්ඡාවලින් පසුව, ලන්ඩනයේ දිගු පාර්ලිමේන්තුවට භාර දෙනු ලැබී ය. අල්ලාගත්තවුන් ගේ ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවක් සඳහා වූ ඉල්ලීම් පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ චාල්ස් 1647 නොවැම්බරයේ දී  තාවකාලික ව සිරගත බවින් මිදිණි. වයිට් දූපතේ නැවත සිරගත කැරුණු ඔහු ස්කොට්ලන්තය හා මිතුරු වූවත් 1648 අවසන් වන විට, නව ආදර්ශ හමුදාව එංගලන්තයේ තම පාලනය තහවුරු කරගෙන තිබූ හ. 1649 ජනවාරියේ දී චාල්ස් රාජද්‍රෝහී චෝදනාවකට නඩු පැවැරී, වරදකරු කෙරී, මරණ දඬුවම දෙනු ලැබී ය. [[රාජාණ්ඩුව]] අහෝසි වී එංගලන්ත පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය ජනරජයක් ලෙස ස්ථාපිත කැරිණි. රාජාණ්ඩුව රජු ලෙස පළමු වන චාල්ස් පුත් [[එංගලන්තයේ දෙ වන චාල්ස්|දෙවන චාල්ස්]] සමඟ 1660 දී යථා තත්ත්වයට පත් කැරිණි.
[[ප්‍රවර්ගය:ස්ටුවර්ට් රාජවංශය]]
[[ප්‍රවර්ගය:1649 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Wikipedia articles incorporating a citation from the ODNB]]</text>
      <sha1>8je8fte49s6o5vbanj61xa1hfkfsyfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නැදුන්ගමුව රාජා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197257</id>
    <redirect title="නැදුන්ගමුවේ විජය රාජා" />
    <revision>
      <id>801771</id>
      <timestamp>2026-10-17T03:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[නැදුන්ගමුව රාජා]] සිට [[නැදුන්ගමුවේ විජය රාජා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="mlvt0i45pabxi9x3vqpgts2dxcuawui" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[නැදුන්ගමුවේ විජය රාජා]]</text>
      <sha1>mlvt0i45pabxi9x3vqpgts2dxcuawui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කාවන්තිස්ස හස්තියා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197258</id>
    <revision>
      <id>801773</id>
      <timestamp>2026-10-17T03:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>'කාවන්තිස්ස ඇතා' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>801773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ag3vnmj24m4xx81qmhk7oyso6u1ui5s" xml:space="preserve">කාවන්තිස්ස ඇතා</text>
      <sha1>ag3vnmj24m4xx81qmhk7oyso6u1ui5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Discrete mathematics topics</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197259</id>
    <redirect title="සැකිල්ල:විවික්ත ගණිතය මාතෘකා" />
    <revision>
      <id>801778</id>
      <timestamp>2026-10-17T04:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[සැකිල්ල:Discrete mathematics topics]] සිට [[සැකිල්ල:විවික්ත ගණිතය මාතෘකා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="rq8ua9bpba4qs0jdb9eeqdqq68n92qr" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සැකිල්ල:විවික්ත ගණිතය මාතෘකා]]</text>
      <sha1>rq8ua9bpba4qs0jdb9eeqdqq68n92qr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ක්‍රොටමිටන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197260</id>
    <revision>
      <id>801786</id>
      <timestamp>2026-10-17T09:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458687|Crotamiton]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>801786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="ns1soredjphulfphk725ey5sqtj0v1g" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|verifiedrevid    =460108299
|image            =Crotamiton Structure V.svg

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =
|synonyms         =
|IUPAC_name       =(''E'')-''N''-Ethyl-''N''-(2-methylphenyl)but-2-enamide

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =&lt;!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --&gt;
|pregnancy_US     =C
|routes_of_administration=
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|crotamiton}}
|MedlinePlus      =

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =&lt;!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S5 / S6 / S7 / S8 / S9 --&gt;
|legal_CA         =&lt;!--             / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal_UK         =&lt;!-- GSL         / P       / POM / CD / Class A, B, C --&gt;
|legal_US         =&lt;!-- OTC                   / Rx-only  / Schedule I, II, III, IV, V --&gt;
|legal_status     =

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|elimination_half-life=
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =13
|H                =17
|N                =1
|O                =1
|smiles           =O=C(N(c1ccccc1C)CC)/C=C/C
|StdInChI         =1S/C13H17NO/c1-4-8-13(15)14(5-2)12-10-7-6-9-11(12)3/h4,6-10H,5H2,1-3H3/b8-4+
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =DNTGGZPQPQTDQF-XBXARRHUSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|drug_name        =Crotamiton
}}
'''යුරැක්ස්''' යන වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''ක්‍රොටමිටන්''', කබර, උකුණන් සහ කැසීම සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Crotamiton Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/crotamiton.html|website=Drugs.com|access-date=7 January 2022|language=en|archive-date=30 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630161943/https://www.drugs.com/monograph/crotamiton.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; කබර භාවිත කිරීමේදී, එය පර්මෙත්‍රින් ඖෂධයට සාපේක්ෂව අඩු ඵලදායීතාවක් පෙන්වන බව පෙනේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot; /&gt; මෙම ඖෂධය සම මත ආලේප කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;BNF81&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=BNF 81: March-September 2021|date=2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|isbn=978-0857114105|page=1309}}&lt;/ref&gt;

බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධ අතර කැසීම සහ [[අසාත්මිකතාව|අසාත්මිකතා]] ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු නොමැත.&lt;ref name=&quot;BNF81&quot; /&gt; ක්‍රොටමිටන් ක්‍රියා කරන ආකාරය තවමත් හඳුනාගෙන නොමැත.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot; /&gt;

ක්‍රොටමිටන් අවම වශයෙන් 1949 වර්ෂයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot; /&gt; එක්සත් රාජධානියේදී, මෙම ඖෂධය අඩංගු ක්‍රීම් ග්‍රෑම් 100ක මිල සඳහා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයට පවුම් 4ක පමණ මුදලක් වැය වේ.&lt;ref name=&quot;BNF81&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ ග්‍රෑම් 60 ක මිල ඇමරිකානු ඩොලර් 500 ක් පමණ වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Crotamiton Prices, Coupons &amp; Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/crotamiton|website=GoodRx|access-date=7 January 2022}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>ns1soredjphulfphk725ey5sqtj0v1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ටොල්නෆ්ටේට්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197261</id>
    <revision>
      <id>801787</id>
      <timestamp>2026-10-17T10:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1479979|Tolnaftate]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>801787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5529" sha1="kygjr8126rg55h2qfgpxrabts3oobrz" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =470611568
|image            =Tolnaftate.svg

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Tinactin, Absorbine, others
|synonyms         =&lt;small&gt;2-Naphthyl ''N''-methyl-''N''-(3-tolyl)thionocarbamate&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;INN&quot;&gt;{{cite web|title=International Non-Proprietary Names for Pharmaceutical Preparations. Recommended International Non-Proprietary names (Rec. I.N.N.): List 6|url=https://www.who.int/medicines/publications/druginformation/innlists/RL06.pdf|publisher=World Health Organization|access-date=12 November 2016|archive-date=10 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810111007/https://www.who.int/medicines/publications/druginformation/innlists/RL06.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|IUPAC_name       =''O''-2-Naphthyl methyl(3-methylphenyl)thiocarbamate

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|tolnaftate}}
|MedlinePlus      =a682617

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_status     =OTC

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|metabolism       =
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =19
|H                =17
|N                =1
|O                =1
|S                =1
|smiles           =S=C(Oc2ccc1c(cccc1)c2)N(c3cc(ccc3)C)C
|StdInChI         =1S/C19H17NOS/c1-14-6-5-9-17(12-14)20(2)19(22)21-18-11-10-15-7-3-4-8-16(15)13-18/h3-13H,1-2H3
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =FUSNMLFNXJSCDI-UHFFFAOYSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|melting_point    =110
|melting_high     =111.5
|drug_name        =Tolnaftate
}}විවිධ වෙළඳ නාම යටතේ අලෙවි කරන '''ටොල්නෆ්ටේට්''', ඉකිලි ප්‍රදේශයේ ඇතිවන දිලීර ආසාදන, පාදවල ඇතිවන දිලීර ආසාදන, සමේ මුදු හැඩැති දිලීර ආසාදන සහ සමේ වර්ණ වෙනස්වීම් ඇති කරන පිටිරියාසිස් වර්සිකොලර් ඇතුළු දිලීර ආසාදන සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Tolnaftate Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/tolnaftate.html|website=Drugs.com|access-date=6 October 2021|language=en|archive-date=28 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128011517/https://www.drugs.com/monograph/tolnaftate.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම ඖෂධය සම මත ආලේප කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; එය ක්‍රීම්, කුඩු, ඉසින ද්‍රාවණ සහ ද්‍රාවණ ආකාරවලින් ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධයක් වන්නේ සමේ උද්දීපනය හෝ දැවිල්ල ඇති වීමයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; එය තයොකාබමේට් කාණ්ඩයට අයත් ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

ටොල්නාෆ්ටේට් 1962 වර්ෂය පමණ වන විට නිපදවා තිබිණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Greenwood|first=David|title=Antimicrobial Drugs: Chronicle of a Twentieth Century Medical Triumph|date=21 February 2008|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-953484-5|page=360|url=https://www.google.ca/books/edition/Antimicrobial_Drugs/i4_FZHmzjzwC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Tolnaftate+discovered&amp;pg=PA360|language=en|access-date=6 October 2021|archive-date=9 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009083921/https://www.google.ca/books/edition/Antimicrobial_Drugs/i4_FZHmzjzwC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Tolnaftate+discovered&amp;pg=PA360|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය සාමාන්‍ය ඖෂධයක් ලෙසත්, වෛද්‍ය නිර්දේශයක් නොමැතිව මිලදී ගත හැකි ඖෂධයක් ලෙසත් ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GX2021&quot; /&gt; 2021 වර්ෂය වන විට, එක්සත් ජනපදයේ මෙම ඖෂධය අඩංගු ග්‍රෑම් 28ක නළයක මිල ඇමරිකානු ඩොලර් 6ක් පමණ විය.&lt;ref name=&quot;GX2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Compare Tolnaftate Prices - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/tolnaftate|website=GoodRx|access-date=6 October 2021|archive-date=23 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250623085704/https://www.goodrx.com/tolnaftate|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් රාජධානියේදී ද මෙම ඖෂධය වෛද්‍ය නිර්දේශයක් නොමැතිව මිලදී ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;BNF80&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=BNF|date=September 2020 - March 2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|year=|isbn=978-0-85711-369-6|edition=80|location=|page=1294}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>kygjr8126rg55h2qfgpxrabts3oobrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රිෆාමයිසින්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197262</id>
    <revision>
      <id>801788</id>
      <timestamp>2026-10-17T10:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1479736|Rifamycin]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>801788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4272" sha1="i4nihzam6ab55itz70mq4epndzo98o2" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්}}

'''රිෆාමයිසින්''' Aemcolo යන වෙළෙඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන ප්‍රතිජීවක ඖෂධයකි. සංචාරය කරන අතරතුර ඇතිවන පාචනය සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rifamycin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/rifamycin.html|website=Drugs.com|access-date=17 October 2021|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125114307/https://www.drugs.com/monograph/rifamycin.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125114307/https://www.drugs.com/monograph/rifamycin.html|date=25 January 2021}}&lt;/ref&gt; උණ හෝ මල සමඟ රුධිරය පිටවීම ඇති අවස්ථාවලදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීම නිර්දේශ නොකෙරේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධ අතර හිසරදය සහ මලබද්ධය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධයක් ලෙස &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwJA&quot;&gt;ක්ලොස්ට්‍රිඩියම් ඩිෆිසයිල්&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; බැක්ටීරියාව ආශ්‍රිත පාචනය ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - AEMCOLO- rifamycin tablet, delayed release|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b31ff668-ee1f-4d89-8b69-68df2a0d2243|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=17 October 2021|archive-date=17 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017060824/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b31ff668-ee1f-4d89-8b69-68df2a0d2243|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017060824/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b31ff668-ee1f-4d89-8b69-68df2a0d2243|date=17 October 2021}}&lt;/ref&gt; ගර්භණී සමයේදී සහ මව්කිරි දෙන කාලයේදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු නොමැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rifamycin (Aemcolo) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/rifamycin.html|website=Drugs.com|access-date=17 October 2021|language=en|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417144318/https://www.drugs.com/pregnancy/rifamycin.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417144318/https://www.drugs.com/pregnancy/rifamycin.html|date=17 April 2021}}&lt;/ref&gt; රිෆාමයිසින් rifamycins කාණ්ඩයට අයත් ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

රිෆාමයිසින් පාචනය සඳහා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස 2018 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; 2021 වර්ෂය වන විට, එක්සත් ජනපදයේ මෙම ඖෂධය සමඟ සම්පූර්ණ ප්‍රතිකාර පාඨමාලාවක් සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 190ක පමණ මුදලක් වැය විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Aemcolo Prices and Aemcolo Coupons - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/aemcolo|website=GoodRx|access-date=17 October 2021|archive-date=21 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321073103/https://www.goodrx.com/aemcolo|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>i4nihzam6ab55itz70mq4epndzo98o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බැසෙඩොක්සිෆීන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197263</id>
    <revision>
      <id>801790</id>
      <timestamp>2026-10-17T11:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1500638|Bazedoxifene]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>801790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4540" sha1="s3c22j5dttsvqdkb6ei706i8ajzp01v" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =413883166
|image            =Bazedoxifene.svg
|width            =225px
|image2           =Bazedoxifene-3D-balls.png
|width2           =225px

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Conbriza, Viviant, others
|synonyms         =Bazedoxifene acetate, TSE-424; WAY-140424; WAY-TSE-424
|IUPAC_name       =1-[4-[2-(azepan-1-yl)ethoxy]benzyl]-2-(4-hydroxyphenyl)-3-methyl-1''H''-indol-5-ol

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]]
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|bazedoxifene}}
|MedlinePlus      =

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_status     =Rx-only
|licence_EU       =yes

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|elimination_half-life=
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =30
|H                =34
|N                =2
|O                =3
|smiles           =Oc1ccc(cc1)c3c(c2cc(O)ccc2n3Cc5ccc(OCCN4CCCCCC4)cc5)C
|StdInChI         =1S/C30H34N2O3/c1-22-28-20-26(34)12-15-29(28)32(30(22)24-8-10-25(33)11-9-24)21-23-6-13-27(14-7-23)35-19-18-31-16-4-2-3-5-17-31/h6-15,20,33-34H,2-5,16-19,21H2,1H3
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =UCJGJABZCDBEDK-UHFFFAOYSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|drug_name        =Bazedoxifene
}}
'''කොන්බ්‍රිසා යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''බේසෙඩොක්සිෆීන්''' යනු [[ආර්තවාභාවය|ආර්තවහරණයෙන්]] පසු ඔස්ටියෝපොරෝසිස් රෝගයට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Conbriza|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/conbriza|access-date=8 January 2022|archive-date=6 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210106224630/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/conbriza|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය කොඳු ඇට පෙළ ආශ්‍රිත අස්ථි බිඳීම් ඇතිවීමේ අවදානම අඩු කරන නමුත් උකුල් ප්‍රදේශයේ අස්ථි බිඳීම් අවදානම අඩු නොකරයි.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot; /&gt;

පොදු අතුරු ආබාධ අතරට ශරීරයට උණුසුමක් දැනීම, මාංශ පේශි කැක්කුම සහ කකුල් ඉදිමීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර රුධිර කැටි ගැසීම් ද ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී මෙම ඖෂධය භාවිතා නොකළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot; /&gt; බැසෙඩොක්සිෆීන් තෝරාගත් ඊස්ට්‍රජන් ප්‍රතිග්‍රාහක මොඩියුලේටරයක් (SERM) වේ.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot; /&gt;

2009 දී යුරෝපයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා Bazedoxifene අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;EPAR2022&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ මෙම ඖෂධය තනි ඖෂධයක් ලෙස නොව, බේසෙඩොක්සිෆීන්/සංයුක්ත එස්ටජන් ලෙස යන සංයෝග ඖෂධයේ කොටසක් ලෙස පමණක් ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;Liv2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Selective Estrogen Receptor Modulators|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK548475/|website=LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury|publisher=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|access-date=8 January 2022|date=2012|archive-date=11 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111081108/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK548475/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>s3c22j5dttsvqdkb6ei706i8ajzp01v</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>