එඩ්වින් විජයරත්න

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>එඩ්වින් විජයරත්න</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8350</id>
    <revision>
      <id>801936</id>
      <parentid>801012</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27628" sha1="e2gjzhb9jizas7rgkt01feft3ecbxyn" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
| honorific-prefix    =
| name                = ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න
| order               = හිටපු ස්වදේශ කටයුතු හා &lt;br&gt;ග්‍රාමීය සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය
| order1              = රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ කෑගල්ල මැතිවරණ කොට්ඨාශයෙ ප්‍රථම මන්ත්‍රීවරවරයා
| order2              = හිටපු සෙනෙට් සභිකයෙක්
| order3              = [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]]  සහ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]]&lt;br&gt; හිටපු ශ්‍රී ලංකා මහා කොමසාරිස්
| image               = Sir E.A.P Wijeyeratne.jpg
| parliament          =
| majority            =
| term_start          = 
| term_end            =
| predecessor         =
| successor           =
| birth_date          = 8 ජනවාරි 1889 
| birth_place         = 
| death_date          = 19 ඔක්තෝබර් 1968  (වයස 79)
| death_place         = 
| nationality         = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} ශ්‍රී ලාංකික
| party               = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
| occupation          = සමාජ සේවක, දේශපාලඥ හා&lt;br&gt; රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික
| otherparty          = 
| spouse              = ලීලා විජයරත්න මැතිණිය
| partner             = 
| relations           =
| children            = [[තිස්ස විජයරත්න|තිස්ස]], [[නිශ්ශංක විජයරත්න|නිශ්ශංක]], මානේල් හා&lt;br&gt;කුඩා 
| residence           =
| alma_mater          =
| profession          = නීතිඥ
| net worth           = 
| religion            =[[ථේරවාද බෞද්ධ|බෞද්ධ]]
| signature           =
| website             =
| footnotes           =
}}
[[File:Buddenipola Walauwa, Kegalle, Sri Lanka.jpg|300px|thumb|right|බුද්දෙනිපොළ වලව්ව, කෑගල්ල -  ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න හා ලීලා විජයරත්න ආර්යාව ගේ පාරම්පරික නිවහනයි - කෑගල්ලේ බුද්දෙනිපොල වලව්ව ශ්‍රී ලංකා රජය සතු අතර දැනට කෑගල්ල බාලිකා විද්‍යාලයේ සිසුවියන් සඳහා වූ නේවාසිකාගාරයක් ලෙස භාවිත කෙරේ]]

'''ශ්‍රීමත් එඩ්වින් ඇලෝසියස් පෙරේරා විජයරත්න ''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]:'''Sir Edwin Aloysius Perera Wijeyeratne''') (8 ජනවාරි 1889 - 19 ඔක්තෝබර් 1968) යනු ශ්‍රී ලාංකීක දේශපාලනඥයෙක්, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක් වූ ඔහු 1915 දී සිංහල මුස්ලිම් කෝලාහල සැකකරුවෙකු ලෙස අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද අතර නිදහස් සටනේ පුරෝගාමියෙකු ද විය. 

1931 වසරේදී පැවති ප්‍රථම මැතිවරණයෙන් රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ [[කෑගල්ල]] කොට්ඨාශයෙ  ප්‍රථම මන්ත්‍රීවරවරයා ලෙසින් තේරී පත් විය. [[ලංකා ජාතික සංගමය|ලංකා ජාතික සංගමයේ]] සභාපති ලෙස වරක් කටයුතු කල අතර [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි]] ආරම්භක සාමාජිකයෙක් හා සෙනෙට් සභිකයෙක් ද විය. ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න යන් [[දොන් ස්ටීවන් සේනානායක|මහමාන්‍ය ඩී. එස්. සේනානායක]] රජයේ ස්වදේශ කටයුතු සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කර පසුව [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] සහ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]]&lt;br&gt; ශ්‍රී ලංකා මහා කොමසාරිස් ධූරයට පත් විය.
&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=6orPBJCSPhIC&amp;dq=Sir+E.+A.+P++Wijeyeratne&amp;pg=PA96 Page 96 - J.R. Jayewardene of Sri Lanka - a political biography / Vol.1, 1906-1956]. J.R. Jayewardene of Sri Lanka - a political biography / Vol.1, 1906-1956 by K. M. De Silva, William Howard Wriggins  {{ISBN|0824811836}} 9780824811839&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/hansard/PUBDOC3256_document.pdf VOTE OF CONDOLENCE Dr. NISSANKA WIJEYERATNE: Sri Lanka Parliamentary Debates (Hansard) on Friday, 10th June, 2011]&lt;/ref&gt;&lt;!-- Ref in Sinhala:  http://www.divaina.com/2009/12/28/mano03.html --&gt;

==පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය==
1889 ජනවාරි 8 වන දින [[රඹුක්කන ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|රඹුක්කන]] ප්‍රභූ පවුලක උපත ලැබූ අතර. ඔහුගේ පියා නොතාරිස්වරයෙකු වූ ගේබ්‍රියල් පෙරේරා විජයරත්න වූ අතර මව [[හතර කෝරළේ|කෑගල්ලේ හතර කෝරළේ]] නොතාරිස්වරයෙකු වූ ජයසේකර තෙන්නකෝන් ගේ දියණිය වන කැතරින් වික්‍රමසිංහ ජයසේකර තෙන්නකෝන්ය. පවුලේ වැඩිමලා වූ ඔහු හැදී වැඩුණේ  රඹුක්කන හා කෑගල්ල ය.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=jUTf-jaS2xAC&amp;dq=Edwin+Wijeyeratne&amp;pg=PA205 Page 205 &amp; 206 of Peace At Last In Paradise]. Peace At Last In Paradise By Dr. Ananda Guruge.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2013/05/30/features/sorting-diplomats-officers Sorting Diplomats from The Officers]. Daily News (Sri Lanka), Retrieved on 30 May 2013.&lt;/ref&gt;&lt;!-- See Reference 8:  SORTING DIPLOMATS FROM THE OFFICERS by Dr. Tilak Fernando     http://www.dailynews.lk/2013/05/30/features/sorting-diplomats-officers  --&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20211026164509/http://www.dailynews.lk/2021/10/26/tc/262839/kegalu-balika-vidyalaya-celebrates-78-years  Kegalu Balika Vidyalaya celebrates 78 years]. Daily News (Sri Lanka), Retrieved 26 October 2021.&lt;/ref&gt;

විජයරත්න මූලික අධ්‍යාපනය ලැබුවේ රඹුක්කන ගමේ පාසලෙන්. නව හැවිරිදි වියේදී ඔහු [[ගම්පොල]] හන්දෙස්ස ගම්මානයේ පාසලට මාරු වී එහි තම අනාගත බිරිඳ ලීලා පෙතියාගොඩ මෙනවිය ගේ ගම්පොළ හන්දෙස්ස මීවලදෙණිය වලව්වේ නැවතී සිටියේය. පසුව ඔහු කෑගල්ල ශාන්ත මරියා විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර [[ශාන්ත ජෝසප් විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ ශාන්ත ජෝශප් විද්‍යාලයෙන්]] ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර ඔහු කේම්බ්‍රිජ් ජ්‍යෙෂ්ඨ විභාගය ගෞරව සහිතව සමත් විය. ඔහුගේ අවසන් පාසල් ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවයේදී ඔහු ත්‍යාග 15ක් දිනා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;An illustrious son of Sabaragamuwa&quot;&gt;[http://archives.dailynews.lk/2007/10/20/fea03.asp An illustrious son of Sabaragamuwa]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Sir Edwin &amp; Lady Leela Wijeyeratne.jpg|thumb|right|280px|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න සහ ලීලා විජයරත්න ආර්යාව]]
[[ගොනුව:Tissa, Nissanka and Cuda.jpg|thumb|right|280px|[[තිස්ස විජයරත්න|තිස්ස]], [[නිශ්ශංක විජයරත්න|නිශ්ශංක]] හා කුඩා]]
[[ගොනුව:King of the United Kingdom George VI, Lady Leela, Sir Edwin Wijeyeratne &amp; Royal Consort.jpg|thumb|right|280px|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න සහ ලීලා විජයරත්න ආර්යාව හයවන ජෝර්ජ් රජු සහ රැජින සමග&lt;br&gt; 1951 ලන්ඩනයේ දි]]
[[ගොනුව:Sir E.A.P Wijeyeratne with Queen Elizabeth.jpg|thumb|right|280px|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න II එළිසබෙත් රැජින සමග]]
[[ගොනුව:Photograph of Sir Edwin Wijeyeratne with Prime Minister Hon.Dudley Senanayake.jpg|thumb|right|280px|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න අගමැති ඩඩ්ලි සේනානායක සමග]]

==මුල් කාලීන වෘත්තිය දිවිය හා නීති වෘත්තිය==
පාසල් අධ්‍යාපනය අවසන් කිරීමෙන් පසු ඔහු කොළඹ ලොරෙන්ස් විද්‍යාලයේ හි ගුරුවරයකු ලෙස ද කලක් මාධ්‍යවේදියෙකු ලෙස ද සේවය කළේය.  එහිදී ඔහු ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදියෙකු හා හිටපු පුවත්පත් ජ්‍යෙෂ්ඨ කතෘ වරයකු වූ ආර්මන්ඩ් ද සූසා (Armand de Souza) යටතේ විජයරත්න සේවය කළේය.  මාධ්‍යවේදියෙකු ලෙස සේවය කරමින් සිටියදී, 1929 දී ලංකා නීති විද්‍යාලයේ නීතිය හදාරා වයස අවුරුදු 30 දී නීතීඥවරයෙකු ලෙස සුදුසුකම් ලබා ගත්හ. සිවිල් නීතිය සහ උඩරට නීතිය පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු වූ ඔහු තම උපන් නගරය වන කෑගල්ලේ නීතිඥ වෘත්තිය ආරම්භ කළේය. ඔහු සිවිල් සහ උඩරට නීතිය සහ බෞද්ධ පැවිද්දන් පිළිබඳ වූ නීතිය පිළිබඳ විජයරත්න විශේෂඥයෙක් විය.&lt;ref name=&quot;An illustrious son of Sabaragamuwa&quot;/&gt;&lt;!--  Reference: http://archives.dailynews.lk/2007/10/20/fea03.asp   --&gt;&lt;!--  Reference:  http://archives.dailynews.lk/2007/10/20/fea03.asp   --&gt; 
==දේශපාලන ජීවිතය==
===1915 කැරැල්ල=== 
පුවත්පත් කලාවේ මාධ්‍යවේදියෙකු ලෙස මුල් අවදියේදී, විජයරත්න [[පොන්නම්බලම් රාමනාදන්|ශ්‍රීමත් පොන්නම්බලම් රාමනාදන්]] ගේ දේශපාලන ලේකම් බවට පත් වූ අතර, තරුණ ලංකා මණ්ඩලය නම් දේශපාලන කණ්ඩායමක සම නිර්මාතෘවරයෙකු විය. 1915 කැරලි සමයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත බලධාරීන් විසින් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ අතර, ස්වයං පාලනය සඳහා වූ ඔහුගේ උද්ඝෝෂණ හේතුවෙන් කඩාකප්පල්කාරී ලේඛන සහ ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබූ අතර  චෝදනා නොමැතිව සිරගත කිරීමට මුහුණ දුන් අනෙක් අය අතර එෆ්.ආර්. සේනානායක, ඩී.සී. සේනානායක, ඩී.එස්. සේනානායක, [[දොන් බාරොන් ජයතිලක]] ඇතුළත් වේ.  ආචාර්ය සී.ඒ. හේවාවිතාරණ, ඩබ්ලිව්.ඒ.ද සිල්වා, [[ආතර් වී. දියෙස්]], ජෝන් සිල්වා, [[පියදාස සිරිසේන]], ඒ.ඊ.ගුණසිංහ යන අය නිදහස් ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200112215422/http://www.island.lk/2002/09/05/opinio05.html Tissa Wijeyeratne A Remarkable Personality by Professor.Wiswa Warnapala]. The Island (Sri Lanka). Retrieved 5 September 2002.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://atimes.com/ind-pak/CH25Df02.html |title=Sri Lanka: The Untold Story |access-date=25 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090807180211/http://atimes.com/ind-pak/CH25Df02.html |archive-date=7 August 2009 |url-status=unfit }}&lt;/ref&gt; 
===ලංකා ජාතික සංගමය හා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව===
විජයරත්න 1919 දී [[පොන්නම්බලම් අරුණාචලම්|ශ්‍රීමත් පොන්නම්බලම් අරුණාචලම්ශ්‍]] සහ ශ්‍රීමත් ජේම්ස් පීරිස් විසින් ආරම්භ කරන ලද ලංකා ජාතික සංගමයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි. ඔහු 1931 දී කෑගල්ලෙන් ලංකා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට තේරී පත් වූ අතර එහිදී ඔහු 1935 දෙසැම්බර් 7 දක්වා සේවය කළේය. 1940 දෙසැම්බර් 21 දින විජයරත්න ලංකා ජාතික සංගමයේ සභාපති ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහුගේ සම ලේකම්වරුන් වූයේ [[ඩඩ්ලි සේනානායක]] සහ [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන]] යි. මෙම කාලය තුළ ඔහු ලන්ඩනයට ගිය ලංකා ජාතික සංගමයේ නියෝජිත කණ්ඩායමට නායකත්වය දීමට තෝරා ගන්නා ලදී. 

එකල ප්‍රසිද්ධ කතාවක් වූයේ 1944 සෝල්බරි කොමිසම මහනුවරට යන විට ඩී.එස්. සේනානායක විසින් විජයරත්න කෑගල්ලේ වෙල්යායක ස්ථානගත කර තිබීමයි. එහිදී, ඔහු සාමාන්‍ය සිංහල ගොවියෙකු ලෙස කොමසාරිස්වරුන්ට හඳුන්වා දුන් අතර, ඔහු කොමසාරිස්වරුන්ට ඉංග්‍රීසියෙන් කතා කළ අතර, ලංකාවට ස්වයං පාලනයක් ලබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය ඔවුන් තුළ කාවැද්දුවේය. එමගින් ලංකාවේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් සඳහා ඉන්දියාවට පැමිණෙන ලෙස ජවහර්ලාල් නේරු සහ ඉන්දීය ජාතික සංගමයේ විසින් ලංකාවට විශේෂ ආරාධනාවක් එවන ලදී. විජයරත්න, ඩී.එස්.සේනානායක, ජෝර්ජ් ඊ.ද සිල්වා, ජේ.ආර්.ජයවර්ධන, ශ්‍රීමත් ක්ලෝඩ් කොරයා සහ එච්.ඩබ්ලිව්.අමරසූරිය යන මහත්වරු නියෝජිත පිරිස අතර වූහ.&lt;ref name=&quot;An illustrious son of Sabaragamuwa&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://archives.sundayobserver.lk/2002/07/14/new24.html Tissa Wijeyeratne, an illustrious son of Lanka by Ajith Samaranayake]. Sunday Observer (Sri Lanka), Retrieved on 14 July 2002.&lt;/ref&gt;

==එක්සත් ජාතික පක්ෂය හා ස්වදේශ කටයුතු හා ග්‍රාම සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය == 
1947 දී, විජයරත්න එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු බවට පත් වූ අතර, පාර්ලිමේන්තුවේ තේරී පත් නොවූ ඉහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක් වූ ලංකාවේ සෙනෙට් සභාවට පත් කරන ලදී. එහිදී ඔහු සෙනෙට් සභාවේ වැඩ බලන නායකයා ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහු පසුව 1948 ජූලි මාසයේදී [[ඩී.එස්. සේනානායක]] ගේ කැබිනට් මණ්ඩලයේ ස්වදේශ කටයුතු හා ග්‍රාමීය සංවර්ධන  කැබිනට් අමාත්‍යවරයා ලෙස ශ්‍රීමත් ඔලිවර් ගුණතිලක ගෙන් පසු පත් විය. ඔහු ලංකාවෙන් මරණ දඬුවම අහෝසි කරන ලෙස ප්‍රථම වරට නිර්දේශ කළ මරණ දඬුවම පිළිබඳ කොමිසමේ සාමාජිකයෙකු විය. ශ්‍රී ලංකාව සඳහා ජාතික ගීය තේරීමේ තේරීම් කාරක සභාවේ සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. නමෝ, නමෝ, මාතා පසුව රටේ ජාතික ගීය ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී. ඔහු 1951 පෙබරවාරි මාසයේදී අමාත්‍ය සහ සෙනෙට් සභික ධූරයෙන් ඉල්ලා අස් වුහ.

===ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගීය===
ශ්‍රී ලංකා මාතා යනු [[ජාතික ගීය - ශ්‍රී ලංකා|ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගීයයි]]. 1940 දී සිංහල භාෂාවෙන් එහි පද හා තනුව ලියැවුනේ ආනන්ද සමරකෝන් විසින් වන අතර, 1951, නොවැම්බර 22 දිනදී නිල වශයෙන් එය ජාතික ගීය වශයෙන් පිළිගැනුනේ එවකට ස්වදේශ කටයුතු සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න මුලසුන හෙබවූ කමිටුවක නිර්දේශ මතය.
&lt;ref&gt;[http://archives.sundayobserver.lk/2012/01/29/jun05.asp National symbols - The identity of Mother Lanka]. Sunday Observer (Sri Lanka), Retrieved on 29 January 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://archives.sundayobserver.lk/2014/02/02/fea03.asp Independence of 1948 resurrected and revived]. Sunday Observer, Retrieved on 2 February 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://archives.sundayobserver.lk/2015/02/01/fea01.asp National flag unites all communities]. Sunday Observer, Retrieved on 4 February 2015.&lt;/ref&gt;&lt;!--&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2007/10/20/fea03.asp An illustrious son of Sabaragamuwa]&lt;/ref&gt; --&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailymirror.lk/67545/history-of-sri-lanka-s-national-anthem-mired-in-controversy History of Sri Lanka’s National Anthem mired in controversy]. Daily Mirror, Retrieved on 27 March 2015.&lt;/ref&gt; 
==රාජ්යතාන්ත්රික භූමිකාව==
1952 දී, ශ්‍රීමත් ඔලිවර් ගුණතිලකගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස එක්සත් රාජධානියේ  ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස් ලෙස විජයරත්න පත් කරන ලද අතර, 1953 අලුත් අවුරුදු ගෞරව ප්‍රදානයේදී එලිසබෙත් රැජින විසින් ඕඩර් ඔෆ් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ නයිට් කමාන්ඩර් (සිවිල් අංශය) ලෙස ශ්‍රීමත් පදවිය ට පත් කරනු ලැබුවේ බකිංහැම් මාලිගයේ දිය. ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස්වරයා ලෙස බ්‍රිතාන්‍යය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා ශක්තිමත් කිරීමට සම්බන්ධ විය. දෙවන එලිසබෙත් රැජින සහ පිලිප් කුමරු අවස්ථා තුනකදී ලන්ඩනයේ පිහිටි විජයරත්න ගේ නිවසට පැමිණියහ. 1954 දී විජයරත්න නැවත ලංකාවට කැඳවන ලද අතර ඔහුගෙන් පසුව ශ්‍රීමත් ක්ලෝඩ් කොරයා එක්සත් රාජධානියේ මහ කොමසාරිස් ලෙස පත් විය. 1955 දී, ඔහු ඉන්දියාවේ ලංකා මහ කොමසාරිස්වරයා ලෙස පත් කරන ලද අතර 1957 දක්වා සේවය කලේය.
&lt;ref&gt;{{cite web |title=FIFTH SUPPLEMENT TO The London Gazette OF TUESDAY, 3oth DECEMBER, 1952 |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/39736/supplement/47/data.pdf |website=thegazette.co.uk |access-date=10 August 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.slhcindia.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=368&amp;Itemid=29 Former Sri Lankan Envoys to India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230927161427/https://slhcindia.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=368&amp;Itemid=29 |date=2023-09-27 }} Official Website, High Commission of Sri Lanka in India&lt;/ref&gt; 
==පුද්ගලික දිවිය==
විජයරත්න ගම්පොළ හන්දෙස්ස මීවලදෙණිය වලව්වේ ලීලා පෙතියාගොඩ මෙනවිය සමඟ විවාහ වූ අතර ඔහුට පුතුන් තිදෙනෙකු සහ දියණියක සිටියේය. වැඩිමලා, [[තිස්ස විජයරත්න]] නීතිඥවරයෙකු වූ අතර විදේශ කටයුතු සහ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම්වරයා ලෙසද, ප්‍රංශයේ සහ ස්විට්සර්ලන්තයේ ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයා ලෙසද, අගමැතිනි [[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක]] මහත්මියගේ විදේශ කටයුතු ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශක ලෙසද කටයුතු කර ඇත. ඔහුගේ දෙවන පුත් [[නිශ්ශංක විජයරත්න]], අධ්‍යාපන, උසස් අධ්‍යාපන හා අධිකරණ අමාත්‍ය තනතුර ද දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිලමේ (ප්‍රධාන ගිහි භාරකරු) වූ අතර පසුව රුසියානු සමූහාණ්ඩුවේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති සහ යුනෙස්කෝ පාලක මණ්ඩලයේ හිටපු සාමාජිකයෙකු ද විය. දියනිය, මානෙල් විජයරත්න මෙනවිය (අඩු වයසින් මිය ගියේය) හා බාල පුතා වෛද්‍ය කුඩා විජයරත්න ය.

==ජීවිතයෙන් සමු ගැනිම==
ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න, 1968 ඔක්තෝබර් 19 දින කෑගල්ලේ දි අභාවප්‍රාප්ත වන විට 79 හැවිරිදි වියේ පසු විය

==මේවාද බලන්න==
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html  විජයරත්න පරපුර]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Edwin_Wijeyeratne  ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න යන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව]
* [[:w:en:List of political families in Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්]]

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==බාහිර සබැදි==
*'''J.R. Jayewardene of Sri Lanka''': a political biography by De Silva, K. M., &amp; Wriggins, W. H. 1988, University of Hawaii Press   ISBN 0824811836'''
*'''The Break-up of Sri Lanka: the Sinhalese-Tamil conflict''' - Google Books Resultby Alfred Jeyaratnam Wilson - 1988 - History - 256 pages  books.google.lk/books   ISBN 1850650330... Chelvanayakam showed this writer a letter from one of Senanayake's close political collaborators, Edwin Aloysius Perera Wijeyeratne.
[[ප්‍රවර්ගය:1889 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1968 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]</text>
      <sha1>e2gjzhb9jizas7rgkt01feft3ecbxyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිහිඳු තෙරනුවන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13443</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801937</id>
      <parentid>212481</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිහිඳු හාමුදුරුවෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13445</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801938</id>
      <parentid>212482</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අනුබුදු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13450</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801939</id>
      <parentid>212483</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මුඩුක්කු සහ පැල්පත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13575</id>
    <revision>
      <id>801996</id>
      <parentid>592986</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krok6kola</username>
        <id>48099</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Urban population living in slums.png]] → [[File:Urban population living in slums 2001.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · The map is based on the UN Habitat data from 2001, and the source of this data is present in the file summary.</comment>
      <origin>801996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15378" sha1="ptiwga1cq00ug7kelck0xl6sq614p8s" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Manila shanty.jpg|මැනිලා නගරයේ පැල්පත් නිවාස|thumb|250px]]

[[ගොනුව:Wadala slums - Mumbai.jpg|left|270px]]

මුඩුක්කු සහ පැල්පත් යන්න නිරන්තරයෙන්ම එකට භාවිතා වන බව පෙනේ. මෙම මුඩුක්කු සහ පැල්පත් වාසීන් අඩු ආදායම් නිවාස හිමියන් ලෙසද හැඳින්වේ. එක්සත් ජතීන්ගේ නියෝජිත ආයතනයක් වන UN HABITAT දක්වන ලෙස මුඩුක්කු යනු නගරයක දුර්වල ප්‍රදේශයක් වන අතර ඒවායෙහි බාල තත්ත්‍වයේ නිවාස සහ පැල්පත් මෙන්ම නිවාස අයිතිය නොමැති වීම ආදී ලක්‍ෂණ සහිතය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව ලොව පුරා බිලියන එකක ජනගහණයක් මුඩුක්කු වල ජීවත් වේ. එමෙන්ම 2030 වන විට එම ප්‍රමාණය බිලියන දෙකක් දක්වා වර්දනය වනු ඇතැයි අපේක්‍ෂා කෙරේ.

පැල්පත් යන්න සලකා බැලූ විට ඉවත ලන අමුද්‍රව්‍ය වලින් සකසාගත් දිළිඳු නිවාස වල දිළිඳු ජනයා වාසය කරන ස්ථාන ලෙස හඳුනාගත හැක. බොහෝ විට මෙම පැල්පත් තැනීමට යොදා ගන්නා අමුද්‍රව්‍ය අතර තුතී ලෑලි, වානේ තහඩු සහ ප්ලාස්ටික් තහඩු දැකිය හැක. මෙම පැල්පත් නිවාස බොහෝ විට නගර පර්යන්තයේ ගොඩනගන අතර ප්‍රමාණවත්සනීපාරක්‍ෂක පහසුකම් වලින් යුක්ත නොවේ.
 
කෙසේ වෙතත් මොවුන් නාගරික සමාජය තුළ ජීවත් වන විශේෂ සමාජ කොට්ඨාශයක් ලෙස දැක්විය හැක. මෙලෙස පවසන්නේ ඔවුන්ගේ ජීවන විලාශයන්, ජීවත් වීමට ඇති අවකාශ/ඉඩ ප්‍රස්ථා, මුඩුක්කු සහ පැල්පත් වල දක්නට ඇති සමාජ ව්‍යුහය සහ නගරයේ ආර්ථිකය හා දුගීබාවය පදනම් කොට ගෙනය. මෙම මුඩුක්කු සහ පැල්පත් දැකගත හැක්කේ දුප්පත් හෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල පමණක් නොවේ. අද වන විට ඇමරිකාවේ චිකාගෝ නගරය ආදී ඉහල ආදායම් රටවලත් මුඩුක්කු ඇත. එමෙන්ම ලොව සැලසුම් කළ/නොකළ, විශාල/කුඩා, නව/පැරණි යන ඕනෑම නගරයක මුඩුක්කු පැල්පත් දැකගත හැක.

== Slum යන ඉංග්‍රීසි වදන ==

=='''මුඩුක්කු සහ පැල්පත් ජනාවාස වල වර්ධනය'''==

=='''මුඩුක්කු සහ පැල්පත් ජනාවාස වල ලක්‍ෂණ'''==

මෙම ලක්‍ෂණ ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට වෙනස් වේ. එසේ වුවද 1960 ගණන් වල ක්ලිනාඩ් විසින් පොදුවේ ලෝකයේ මුඩුක්කු සහ පැල්පත් වල දැකිය හැකි ලක්‍ෂණ ගණනාවක් පෙන්වාදී ඇති අතර අදටත් එම තත්ත්‍වයන් එසේම පවතින බව නොයෙක් සමාජ විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දී ඇත. 
ඒවා නම් : 

# මුඩුක්කු සහ පැල්පත් වල පවුලකට අයිති පුද්ගල සංඛ්‍යාව අධික වීම.එනම් මුඩුක්කු / පැල්පත් වල ජනගහණය අධිකය.
# මුඩුක්කු සහ පැල්පත් වල පෞද්ගලිකත්වයක් නොමැත.
# වතුර, වැසිකිළි පහසුකම් ආදී පොදු පහසුකම් වල හිඟතාවයක් පැවතීම.
# අපරාධ වල ඉහළ අනුපාතය.
# කියවීමට සහ ලිවීමට ඇති සාක්‍ෂරතාව අවම වීම.
# රැකියා වියුක්තිය, මදිරාබාධය, මත්ද්‍රව්‍ය වලට ඇබ්බැහි වීම, දේශපාලන / සමාජීය අසහනකාරීත්වය මේවා තුළ හඳුනාගත හැකිවීම.
# දුර්වල නිවාස තත්ත්‍වය.
# කාණු පද්ධති වල ජරාව ඒකරාශී වීම.

මීට අමතරව ඔස්කාර් ලුවිස් (1968) පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙම මුඩුක්කු පැල්පත් වල දුගීකමේ සංස්කෘතියක් දැකගත හැකි බවය. මෙක්සිකෝ නගරය ආශ්‍රිතව සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයක් පදනම් කර ගනිමින් ඔහු දක්වන්නේ මෙම දුගී පුද්ගලයන් දුගීබවේ චක්‍රයක් තුළම ජීවත් වන බවය. එමෙන්ම මොවුන්ගේ සිතීමේ රටාවන්, අධ්‍යාපන රටාවන් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ඒ අන්දමටම පවතින බවත්ය.


=='''පැල්පත් වර්ග'''==

[[Image:Guilin shantytown.jpg|right|160px]]


චාල්ස් ඒබ්‍රහම් (1977) දකුණු ඇමරිකානු නගර තුළ සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයන්ගෙන්  එකිනෙකට වෙනස් පැල්පත් වර්ග පහක් හඳුනා ගැණින.

* හිමිකාරයෙකු සතු පැල්පත්.

මොවුනට තමන් වාසය කරන නිවාස අයත් වුවත් එය පිහිටා ඇති භූමිය අයත් නොවේ.

* පැල්පත් බදු ගන්ණන්.

මෙම පිරිස නගරයට අලුතින් සංක්‍රමණය වන පිරිස් වන අතර පැල්පත් නිවාස බද්දට හෝ කුලියට ගෙන වාසය කරයි.

* ලාභ අපේක්‍ෂාවෙන් ඉදිකරන පැල්පත්.

මොවුන් ඉඩමේ අයිතිය ලබා ගැනීම උදෙසා ඒවායේ මිනිසුන් පදිංචි කරවා දේපළ අයිතිය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරයි.

* ගබඩා හෝ ව්‍යාපාරික පැල්පත්.

ගබඩා පහසුකම් හෝ ව්‍යාපාරික කටයුතු සඳහා යොදා ගන්නා පැල්පත් වන අතර පුද්ගලයන්ද ඒවා තුළම ජීවත් වේ.

* අර්ධ පැල්පත්.

මොවුන් පුද්ගලික ඉඩම් තුළ නිවාස ඉදිකොට පසුව ඉඩම් හිමියන් සමග කුලියක් ගෙවීමට හෝ මිලදී ගැනීමට එකඟතාවකට පැමිණි පිරිස්ය.

=='''මුඩුක්කු සහ පැල්පත් හරහා මතු වන ගැටළු'''==

විශේෂයෙන්ම මෙම මුඩුක්කු සහ පැල්පත් ආශ්‍රිතව ඔවුනට ආවේණික සංස්කෘතියක් දැකගත හැක. එම සංස්කෘතියට අනුගත වීමෙන් මෙ වැසියන් නොයෙක් ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්‍රියාවන්ට සහ අපරාධ වලට යොමු වීමේ ඉහළ අනුපාතයක් පවතී.බොහෝ මුඩුක්කු වැසියන් අවිධිමත් ආර්ථික කටයුතු වල නිරතවේ. එනම් මොවුන් මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම, ගණිකා වෘත්තිය, මංකොල්ල කෑම මෙන්ම අවිධිමත් ආර්ථික ක්‍රියා ආදී ධන උපාය මාර්ග වලටද යොමු වීම හරහා විවිධ සමාජ ගැටළු උද්ගතවීම දැකගක හැක.එවැනි තත්ත්‍වයන්ට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත්තේ ආර්ථික වශයෙන් මොවුන් ඉතා දුෂ්කර තත්ත්‍වයන්ට මුහුණ දී සිටීමය. ඒ හැරුණු විට මෙම සමාජ කණ්ඩායම තුළ දැකිය හැකි වෙනත් ගැටළු සහගත තත්ත්‍වයන් ලෙස විවාහ වල අස්ථාවරත්වය, බාල අපරාධ, මදිරාබාධය, පාසැල් හැර යාම ආදිය කීපයක් ලෙස පෙන්වා දිය හැක. මෙම ගැටළු බොහෝමයකට පදනම වී ඇත්තේ මුඩුක්කු සහ පැල්පත් පරිසරයයි. අනෙක් අතට අපිරිසිදු පරිසරය සහ සෞඛ්‍ය පහසුකම් නොමැති වීම ආදිය නිසා සෞඛ්‍ය තර්ජනයන්ද මෙම වාසස්ථානවල බහුලව දැකගත හැකිය. ඉන්දියාව සලකා බැලූ විට 60% කට වැඩි කල්කටා, බොම්බේ, කාන්පූර් සහ නාග්පූර්  ආදී ප්‍රදේශ වල තනි කාමරයේ මුඩුක්කු වාසය සඳහා සුදුසු නොවේ. එම පැල්පත් වල අඳුරු සහගත බව සහ තදබදය පිරිසිදු වාතය අවම කරයි. එසේ වුවද මෙම තනි කාමරයේ ජීවත්වන පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව 4 - 10 තරම් වේ.

කෙසේ වෙතත් එක්සත් ජාතීන් වාර්තා කරන පරිදි සියලු නාගරික වැසියන්ගෙන් තුනෙන් එකකට වඩා මුඩුක්කු සහ පැල්පත් වල වාසය කරන අතර ඉන් බහුතරය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල නගර වේ.වර්ෂ 2006 UN-HABITAT වාර්තාවට අනුව පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල මිනිසුන් මිලියන 327ක් මුඩුක්කු සහ පැල්පත් වල ජීවත්වේ. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවලින් හතරෙන් එකකම (අප්‍රිකානු, ආසියානු, පැසිෆික්) නාගරික පදිංචිකරුවන් තිදෙනෙකුගෙන් දෙදෙනෙක්ම මුඩුක්කු වල ජීවත් වන අතර මෙම රටවල් බොහෝමයක් සීඝ්‍රයෙන් නාගරීකරණය වෙමින් පවතී.

පැල්පත් නගරද අද වන විට රටවල් ගණනාවක දැකගත හැක.
ලොව විශාලතම පැල්පත් නගරය ලෙස මෙක්සිකෝවේ &quot;Neza-Chalco-Itza barrio&quot; හැඳින්වේ. එමෙන්ම ආසියාවේ විශාලතම පැල්පත් නගරය පාකිස්තානයේ කරච්චි නුවර &quot;ඔරන්ගි&quot; නාගරිකය වන අතර අප්‍රිකා මහද්වීපයේ නම් කෙන්යාවේ නයිරෝබි නුවර &quot;කිබේරා&quot; නාගරිකය විශාලතම පැල්පත් නගරය වේ. 
 
=='''පිංතූර ගැලරිය'''==

&lt;gallery&gt;
 Image:Urban population living in slums 2001.png|මුඩුක්කු වල ජීවත් වන නාගාරික ජනගහණය
 Image:Principaux Bidonvilles.png|ලොව විශාලතම මුඩුක්කු ජනාවාස 30
 Image:Interior of a slum house.jpg|මුඩුක්කු නිවසක අභ්‍යන්තර සැකසුම
 Image:1973 Delhi Slum.jpg|දිල්ලියේ මුඩුක්කු-1673
 Image:Slums in Nairobi.jpeg|නයිරෝබි නගරයේ මුඩුක්කු
 Image:Jakarta slumhome 2.jpg|ජකර්තා නුවර මුඩුක්කු නිවාස
 Image:Slum street after rain - Colombo.jpg|කොළඹ නගරයේ මුඩුක්කු
 Image:Beach slum - Colombo - Sri Lanka.jpg|කොළඹ නගරයේ වෙරළාශ්‍රීත මුඩුක්කු
 Image:Manila shanty.jpg|මැනිලා නගරයේ පැල්පත් නිවාස
 Image:Soweto township.jpg|සොවේටෝ පැල්පත් නිවාස
 Image:Shantytown south africa sly.jpg|දකුණු අප්‍රිකාවේ පැල්පත් නිවාස
 
 &lt;/gallery&gt;

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[දිළිඳුකම]]

==බාහැර සබැඳි==
* [http://www.dinamina.lk/2009/04/06/_art.asp?fn=f0904066 පැල්පත් වෙනුවට මාලිගා]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

=='''මූලාශ්‍ර'''==

* Abrams Charles, 1990, &quot;Slums&quot;.In A. R. Desai, Devadas Pillai (ed.), Slums and Urbanization,         Bombay,Popular Press Bldg.

&lt;!--Categories--&gt;
[[Category:සමාජය]]</text>
      <sha1>ptiwga1cq00ug7kelck0xl6sq614p8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ආනන්ද විද්‍යාලය, කොළඹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19292</id>
    <revision>
      <id>801933</id>
      <parentid>797468</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28810" sha1="nazivqzm0vg882tqi7fyiwpwic1ws3q" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = ආනන්ද විද්‍යාලය
 | logo                    = 
 | logo_size               = 220
 | image                   = 
 | motto                   = [[ගොනුව:&quot;Appamado Amatapadan&quot; in Sinhala.png|160px]]&lt;br /&gt;''අප්පමාදෝ අමතපදං ''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[ධම්මපදය]]යෙහි අප්පමාද වග්ගයේ ඇතුලත් බෞද්ධ ධර්ම පාඨයකි.)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;අර්ථය: &quot;අප්‍රමාදීව සීල, සමාධි, ප්‍රඥා, වැඩීම නිවනට හේතුවේ.&quot;
 | established             = 1886 නොවැම්බර් 01
 | type                    = [[රජයට පවරාදුන් පාසල්|රජයට පවරාදුන් පාසලකි]]
 | affiliation             = [[බෞද්ධ]]
 | principal               = ලාල් දිසානායක
 | city                    = [[කොළඹ]]
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]] &lt;br/&gt; {{flagicon|Sri Lanka}}
 | coordinates             = {{Coord|6|55|30|N|79|52|09|E|display=inline,title}}
 | colors                  = &lt;font color=maroon&gt;'''ලෝහිත'''&lt;/font&gt; සහ &lt;font color=gold&gt;'''රන්'''&lt;/font&gt;
{{color box|maroon}}{{color box|#FFD700}}
 | website                 = [http://ananda.sch.lk ආනන්ද විද්‍යාලය]
 | Logo                    = Ananda Crest.png
 | Location                = පී. ද එස්. කුලරත්න මාවත
 | Pushpin map             = Sri Lanka Colombo Central
 | Pushpin label           = 
 | Pushpin label position  = right
 | Pushpin map alt         = 
 | Pushpin map size        = Default: 250
 | Pushpin image           = 
 | Pushpin map caption     = Location in central Colombo
 | Grades                  = 1–13
 | vision                  = &quot;බොදු පරිසරයක දැහැමි, උගත්, නැණ ගුණ පිරිපුන් නිපුනතා සපිරි විනයගරුක සිසු පිරිසක් දැයට බිහි කිරීම සඳහා දායක වීම.&quot;
}}
[[File:Anand college.JPG|thumb|right|ආනන්ද විද්‍යාලයීය බුදු මැදුර]]
[[File:H.S. Olcott-portrait-300.jpg|thumb|right|ආනන්ද විද්‍යාලයේ ආදී කර්තෘ කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඔල්කට් තුමා]]

[[File:Ananda college Kularathna Hall.JPG|thumb|]]

[[හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්|කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමන්ගේ]] ප්‍රධානත්වයෙන් යුතු [[පරමවිඥානාර්ථ සංගමය|බෞද්ධ පරමවිඥානාර්ථ සංගමය]] විසින් 1886 වර්ෂයේ නොවැම්බර් මස පළමුවෙනි දින '''කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලය''' ආරම්භ කරන ලදි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.divaina.lk/features/38117 කොළඹ ආනන්දයේ ගමනක කතාව – 1886 – 2025]&lt;/ref&gt; එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම පාසල් අතරින් එකකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රියතම බෞද්ධ පාසලක් වන අතර විශිෂ්ඨම පාසල් අතරින් එකකි. ආනන්ද විද්‍යාලය ජාතික පාසලක් වන අතර ප්‍රාථමික හා ද්වීතීක යන අංශ දෙකෙන්ම අධ්‍යාපන කටයුතු පැවැත්වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B7%80%E0%B7%83%E0%B6%BB-137-%E0%B6%9A-%E0%B7%83%E0%B6%B4%E0%B6%BB%E0%B6%B1-%E0%B6%86%E0%B6%B1%E0%B6%B1%E0%B6%AF%E0%B6%BA/2-642331 වසර 137 ක් සපුරන ආනන්දය]&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
ආනන්ද විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලද්දේ බෞදධ පරමවිඥානාර්ථ සංගමය විසිනි. ආරම්භයේදී එය හඳුන්වනු ලැබුවේ ඉංග්‍රීසි බෞද්ධ පාසල ලෙසිනි.  එහි පරමාර්ථය වූයේ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනයක් ලැබීමට මිෂනාරි පාසල්වලට යාමට සිදුවන බෞද්ධ සිසුනට, බෞද්ධ පරිසරයක් තුළ ඉංග්‍රීසි බසින් ශිල්ප හැදෑරීමට අවකාශ සැලසීම යි. මන්දයත් එකල බෞද්ධ දරුවන්ට ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය ලැබීමට සිදු වූයේ මිෂනාරි ඉංග්‍රීසි පාසල් වලිනි.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1886 වසරේ නොවැම්බර් මස පළමුදින ළමුන් 37 දෙනෙකුගෙන් යුතුව නො 61, මැලිබන් වීදිය, පිටකොටුව යන ස්ථානයේදී පාසල ප්‍රථමයෙන් ආරම්භ කරන ලදි. පළමු විදුහල්පතිතුමන් වූයේ සී. ඩබ්ලිව්. ලෙඩ්බීටර් මැතිඳුන්ය. 1889 වසරේදී පාසල නො 19, ප්‍රින්ස් වීදිය යන ස්ථානයට ගෙන යන ලද නමුත් 1895 වර්ෂයේදී, ඒ. ඊ. බුල්ජන්ස් මැතිඳුන් විදුහල්පතිව සිටි සමයේදී මරදානේ දැනට පිහිටි ස්ථානයට ගෙනයන ලද අතර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අග්‍ර උපස්ථායක, ධර්ම භාණ්ඩාගාරික මහරහත් [[ආනන්ද රහතන්වහන්සේ|ආනන්ද හිමි]]ගේ නමින් පාසල '''ආනන්ද විද්‍යාලය''' ලෙස නම් කරන ලදි.&lt;ref&gt;[https://archive.roar.media/sinhala/main/health-lifestyle/a-look-back-at-the-history-of-ananda-college ආනන්දයේ 130  වසරක අභිමානය]&lt;/ref&gt;

=== ඉතිහාසය ===
* 1881 පෙබරවාරි 8 : කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමන්ගේ පැමිණීම.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* 1885 මැයි 28 : සී. ඩබ්ලිව්. ලෙඩ්බීටර් මැතිඳුන්ගේ පැමිණීම.
* 1886 ඔක්තෝම්බර් 22 : ඉංග්‍රීසි - බෞද්ධ මන්දිරයේ ආරම්භය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* 1886 ඔක්තෝම්බර් 23 : හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමිගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පිටකොටුවේදී බෞද්ධ මහා සම්මේලනය පැවැත්වීම.
* 1886 නොවෙම්බර් 1 : නො 61, මැලිබන් වීදීයේදී ඉංග්‍රීසි - බෞද්ධ පාසල ආරම්භ කිරීම.
* 1889 ජනවාරි 16 : ප්‍රථම ත්‍යාග ප්‍රධානෝත්සවය පැවැත් වීම.
* 1889 මාර්තු : ඉංග්‍රීසි - බෞද්ධ පාසලේ ලියාපදිංචිය.
* 1889 මැයි 27 : පළමු විභාගය පැවැත්වීම.
* 1889 අගෝස්තු : නො 61, මැලිබන් වීදියේ සිට නො 19, ප්‍රින්ස් වීදියට පාසල ගෙන යාම.
* 1889 දෙසැම්බර් : කේම්බ්‍රිජ් ජූනියර් විභාගය සමත් වු ප්‍රථම ආනන්දියා බවට ජේ.පී.ආර්. වීරසූරිය මහතා පත්වීම.
* 1890 : ඒ. ඊ. බුල්ජන්ස් මැතිඳුන් විදුහල්පති ලෙස පත්වීම.
* 1890 මාර්තු 1 : මිෂනාරි පාසල් වල විරෝධය හේතුවෙන් පාසල නො 54, මැලිබන් වීදියට ගෙනයාම.
* 1890 ඔක්තෝම්බර් : දෙවන ත්‍යාග ප්‍රධානොත්සවය පැවැත් වීම.
* 1891 නොවැම්බර් : කේම්බ්‍රිජ් ජූනියර් විභාගය ජර්මන් බසින් සමත් වූ ප්‍රථම ශ්‍රී ලාංකිකයා බවට ආනන්ද ශිෂ්‍ය සී.සී. ජයතිස්ස මහතා පත්වීම.
* 1892 සැප්තැම්බර් : ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව 200ක් බවට පත්වීම.
* 1893 නොවැම්බර් : ගොඩනැගිලි අරමුදලක් ආරම්භ කිරීම.
* 1892 - 1895 : ශ්‍රී සුමංගල හිමි විසින් කළමනාකාරීත්වය දැරීම.
* 1894 : ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව 270ක් බවට පත් වීම.
* 1894 ජනවාරි 1 : ටියුඩර් රාජපක්ෂ මැතිතුමන් විසින් පරණ වීදිය පෙදෙසින් අක්කර 3.2ක් පාසල සඳහා පරිත්‍යාග කිරීම.
* 1895 අගෝස්තු 17 : ඉංග්‍රීසි - බෞද්ධ පාසල ආනන්ද විද්‍යාල බවට පත්වීම.


=== විශේෂ අවස්ථා ===
ආනන්ද ඉතිහාසයේ විශේෂ අවස්ථා ලෙස, ආසියාවේ ප්‍රථම නොබෙල් සම්මාන ලාභියා වන [[රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්|රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්තුමා]] 1922 වසරේ නොවැම්බර් දහවන (10) දින පාසලේ වාර්ෂික ත්‍යාග ප්‍රධානෝත්සවයට ආරාධිත අමුත්තා ලෙසින් සහභාගීවීම සහ 1927 වසරේ [[මහත්මා ගාන්ධි|මහත්මා ගාන්ධිතුමන්ගේ]] පැමිණීම දැක්විය හැක.


== ආනන්ද විද්‍යාලයේ අද දවස ==

අක්කර 20ක භූමි භාගයක් පුරා පැතිර ඇති පාසලේ 13 වසර දක්වා පංති පැවැත්වෙන අතර සිසුන් 8000කට අධික ප්‍රමාණයක් අධ්‍යාපනය ලබයි. සිප් සතර ලබා දීම සඳහා ලාල් දිසානායක  විදුහල්පතිතුමන්ගේ ප්‍රධානත්වය යටතේ 400ක පමණ අදුරු මඩුල්ලක් සිටිති.2020 වසරේදී සත්මහල නම් ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකර විවෘත කරන ලදී.ද්විතීයික අංශය හා ප්‍රාථමික අංශය වෙන් කර ඇති අතර එයිනුත් 6-9 ශ්‍රේණි සත්මහලේ ඉගෙනුම ලබති.

== සමිති සහ සංගම් ==

*බෞද්ධ සංගමය
*[[ගුවන් විදුලි සංගමය]]
*ප්‍රවෘත්ති විකාශන ඒකකය
*සෞඛ්‍යදාන ඒකකය
*රිය නියාමක ඒකකය 
*බාලදක්ෂ සංගමය
*ශිෂ්‍ය භට බලකාය
*තොරතුරු තාක්ෂණ සමාජය
*සංගීත කවය
*නර්තන කවය
*සිංහල සාහිත්‍ය සංගමය
*හෙළ සිසු හවුළ
*තාරකා විද්‍යා සංගමය
*පුරාවිද්‍යා සංගමය
*ජීව විද්‍යා සංගමය
*වාණිජ සංගමය
*කථික සමාජය
*ඉංග්‍රීසි නාට්‍ය සංගමය
*ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය සංගමය
*පරිසර සංගමය
*පුරාවිද්‍යා සංගමය
*ඉන්ටරැක්ට් සමාජය
*සිංහ සමාජය
*ගණිත සංගමය
*[[ජාතික ඉතිරි කිරීමේ බැංකුව]]
*ඡායාරූප කලා සංසදය 
*දැණුම මිනුම සමාජය
*නව නිපයුම් ඒකකය
*අමද්‍යප සංගමය
*ජර්මන් භාෂා සංගමය 
*ජපන් භාෂා සංගමය 
*ප්‍රංශ භාෂා සංගමය 
*චීන භාෂා සංගමය 
*කොරියන් භාෂා සංගමය 

== නිවාස ==

පාසලේ ශිෂ්‍යයන් නිවාස 4කට බෙදා ඇත:

*'''පරාක්‍රම නිවාසය'''

පාට - {{color box|#FF0000}} රතු

*'''විජය නිවාසය'''

පාට - {{color box|#005F00}} තද කොල

*'''අශෝක නිවාසය'''

පාට - {{color box|#3C006B}} තද දම්

*'''ගැමුණු නිවාසය'''

පාට - {{color box|#000080}} නාවික නිල්

පුරාණ සිංහලේ රජවරුන්ගේ නම් වලින් නිවාස නම් කර ඇත. නිවාසාන්තර මලල ක්‍රීඩා උත්සවය සෑම වසරකම මුල් වාරයේදි පැවැත්වේ.

=== සුලෝහිත සංග්‍රාමය ===
සුලෝහිත සංග්‍රාමය යනු ආනන්ද විදුහල හා [[නාලන්දා විද්‍යාලය|නාලන්දා විද්‍යාලය කොළඹ]] අතර 1925 වර්ෂයේ සිට වාර්ෂිකව පැවැත්වෙනු ලබන මහා ක්‍රිකට් සංග්‍රාමයයි.

මේ දක්වා ආනන්ද විද්‍යාලය බිහිකල ක්‍රිකට් විරුවන් ගණන අති මහත්ය:

සිදත් වෙත්තමුණි,
අජිත් ද සිල්වා,
සුනිල් වෙත්තමුණි,
මිත්‍ර වෙත්තමුණි,
බ්‍රෙන්ඩන් කුරුප්පු,
[[අර්ජුන රණතුංග]],
මාවන් අතපත්තු,
දුලිප් සමරවීර,
සංජීව රණතුංග,
ධම්මික රණතුංග,
හේමන්ත වික්‍රමරත්න,
තිලාන් සමරවීර,
සචිත්‍ර සේනානායක,
තිළිණ කණ්ඩම්බි,
මුතුමුදලිගේ පුෂ්පකුමාර,
මහේල උඩවත්ත,
චන්දික හතුරුසිංහ,
අවිශ්ක ගුණවර්ධන,
භාතිය පෙරේරා,
ප්‍රසන්න අමරසිංහ,
අකලංක ගනේගම,
ඕෂධී වීරසිංහ,
[[දිනේෂ් චන්දිමාල්|දිනේශ් චන්දිමාල්]]

=== ක්‍රීඩා ===

  {{col-begin}}
    {{col-3}}
*මලල ක්‍රීඩා
*ඔරු පැදීම
*පිහිනුම්
*ක්‍රිකට් 
*චෙස්
*කැරම්
*පාපන්දු
*පැසි පන්දු
*අංගම්පොර
    {{col-3}}
*කබඩි
*බැඩ්මින්ටන්
*ටෙනිස්
*හොකී
*බාලදක්ෂ
*ස්කොෂ්
*බේස්බෝල්
*වොලිබෝල්
    {{col-3}}
*බොක්සිං
*වූෂු
*ජිම්නාස්ටික්
*කරාතේ
*ජූඩෝ
*මේස පන්දු
*රගර්
*කබඩි
*තුර්යවාදක ඛණ්ඩය(බටහිර)
*ශිෂ්‍ය භට

    {{col-end}}
== පාසල් ගීතය==
දින දින කිතු ගොස බෝවී - වැජඹෙනු අනඳ ප මාතා //&lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp; සුදිලී - ජයවී - ලොවෙහී&lt;br /&gt;
සාදා දීලා සිප්සත හා - කලා ද විනේ ද පහදා //&lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp; එඩිතර සිංහල දරු කැල සදාල&lt;br /&gt;
දින දින කිතු ගොස බෝවී - වැජඹෙනු අනඳ ප මාතා //&lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp; ලකෙහී බෝ ආනන්දේ පතුරා&lt;br /&gt;
අනඳ තෙරුන් සේ ලෝ වැඩ සලසා //&lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp; පේවී සේවේ නිසා වෙසේවා&lt;br /&gt;
පමාද නොවෙමූ තිලෝන දෙසුසේ&lt;br /&gt;
&amp;nbsp; &amp;nbsp; දින දින කිතු ගොස බෝවී - වැජඹෙනු අනඳ ප මාතා //

ගීතයට සවන් දෙන්න:[http://www.anandacollege.lk/clubs/Dina.mp3{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]

== සම්මාන හා කුසලාන ==

* '''ෆ්‍රිට්ස් කූන්ස් අණුස්මරණ කුසලානය''' - පාසල් දිවිය තුල ලබා ගත හැකි ඉහලම සම්මානය මෙය වන අතර සෑම වසරකම පාසලින් පිටව යන &quot;විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයා&quot; වෙනුවෙන් පිරිනැමේ.
* '''විශිෂ්ඨම ක්‍රීඩකයා(MOS)'''
* '''අනඳ පද්ම''' - ශිෂ්‍යකු ලෙස ක්‍රීඩාවෙන් විශිෂ්ඨ දක්ෂතා පෙන්වන්නන්ට පිරිනැමේ.
* '''අනඳ ප්‍රදීප''' - අ.පො.ස (උ/පෙළ) විශිෂ්ඨ ලෙස සමත්වන්නන්ට පිරිනැමේ.

==  ආනන්ද විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගම් ==

*	 ආදි ආනන්දීය බෞද්ධ සංගමය
*      එක්සත් රාජධානියේ ආදි ආනන්දීයන්ගේ සංගමය
*      එක්සත් ජනපද්යේ ආදි ආනන්දීයන්ගේ සංගමය
*      ආදි ආනන්දීයන්ගේ සංගමය, වික්ටෝරියා ප්‍රාන්තය, ඕස්ට්‍රේලියාව (OAAV)
*      ජපානයේ ආදි ආනන්දීයන්ගේ සංගමය (OAAJ)
*	 ආදි ආනන්දීය ගුවන් විදුලි සංගමය
*	 ආනන්ද වානිජ සංගමය	 
*	 ආනන්ද විද්‍යාලයීය ආදි නේවාසිකයන්ගේ සංගමය	 
*	 ආනන්ද විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය - දකුණු පළාත	 
*	 ආනන්ද විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය - ගම්පහ ශාඛාව	 
*	 ආනන්ද විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය - කෑගල්ල ශාඛාව	 
*	 ආනන්ද විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය - කළුතර දිස්ත්‍රික් ශාඛාව 	 	 
*	 ආදි ආනන්දීය කැළණි වැලි සංගමය	 
*	 ආදි ආනන්දීය මාධ්‍ය කවය	 
*	 ආදි ආනන්දීය බාලදක්ෂ සංගමය	 
*	 ආදි ආනන්දීය ක්‍රීඩා සමාජය	 
*	 ආනන්ද විද්‍යාලයීය ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය - රත්නපුර ශාඛාව

==ආනන්දයෙන් බිහිවූ විශිෂ්ඨයන්==
&lt;!--
{{මුල් ලිපිය|List of Ananda College alumni}}
--&gt;ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් දැයට දායාද කළ විශිෂ්ඨ චරිත බොහෝ ය. [[වී.කේ. සමරනායක|මහාචාර්ය විද්‍යාජෝති වී. කේ. සමරනායක]], මහාචාර්ය ඩබ්ලිවු. එස්. කරුණාරත්න, [[ඩී. ජේ. විමලසුරේන්ද්‍ර]], හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය [[රත්නසිරි වික්‍රමනායක]], [[කථානායක]] [[කරූ ජයසූරිය]], ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් වන [[අර්ජුන රණතුංග]], [[මාවන් අතපත්තු]] ඒ අතරින් කීපදෙනෙකි.

එමෙන්ම යුධ ජයග්‍රහණය කිරීම පිණිස දායක වූ එය මෙහෙය වූ ආරක්ෂක ලේකම් ජනාධිපති [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ]], හිටපු හමුදාපති [[සරත් ෆොන්සේකා]] , ත්‍රිවිධ හමුදාපතිවරුන් ඇතුලුව පොලිස්පති හා සිවිල් බලකායේ සභාපති ද යුධ සේනාංක මෙහෙයවූ සේනාංකාධිපතිවරුන් බොහෝ දෙනෙක්ද ආදි ආනන්දියෝ වූහ.

== ආනන්දයේ විදුහල්පතිවරු ==

# සී. ඩබ්ලිව්. ලෙඩ්බීටර් මැතිතුමා (1886 - 1890)
# ඒ. ඊ. බුල්ජන්ස් මැතිතුමා (1890 - 1898)
# [[දොන් බාරොන් ජයතිලක|සර් ඩී. බී. ජයතිලක මැතිතුමා]] (1898 - 1908)
# ජේ. ටී. ඩේවිස් මැතිතුමා (1908 - 1909)
# එම්. සී. මුවර් මැතිතුමා (1910 - 1913)
# ෆ්‍රිට්ස් කූන්ස් මැතිතුමා (1914 - 1917)
# සී. වී. රණවක මැතිතුමා (1917 - 1918)
# පී. ද එස්. කුලරත්න මැතිතුමා (1918-1943)
# [[ගුණපාල මලලසේකර|ආචාර්‍ය ජී. පී. මලලසේකර]] මැතිතුමා (1932 - 1943)
# ඒ. බී. පෙරේරා මැතිතුමා (1943 - 1945)
# එල්. එච්. මෙත්තානන්ද මැතිතුමා (1945 - 1954)
# එස්. ඒ. විජේතිලක මැතිතුමා (1954 - 1960)
# එම්. ඩබ්ලිව්. කරුණානන්ද මැතිතුමා (1961 - 1964)
# ලුතිනන් කර්නල් ඊ. ඒ. පේරුසිංහ මැතිතුමා (1964 - 1969)
# කර්නල් ජී. ඩබ්ලිව්. රාජපක්ෂ මැතිතුමා (1968-1980)
# එස්. කේ. නෙත්තානන්ද මැතිතුමා (1981 - 1982)
# කර්නල් වී. එස්. කුඩලිගම මැතිතුමා (1982 - 1988)
# ඒ. පී. ගුණරත්න මැතිතුමා (1988 - 1995)
# ටී. බී. දමුණුපොල මැතිතුමා (1995 - 2001)
# බී. ඒ. අබේරත්න මැතිතුමා (2001 - 2008)
# එල්. එම්. ඩී. ධර්මසේන මැතිතුමා (2009 - 2013)
# කිත්සිරි ලියනගමගේ මැතිතුමා (2013 - 2016)
# එස්. එම්. කීර්තිරත්න මැතිතුමා (2016 - 2021)
# ලාල් දිසානායක මැතිතුමා (2021-වර්තමානය)

== විශිෂ්ඨ ගුරුවරුන් ==
*[[බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රෙය හිමි|පුජ්‍ය අග්‍ර මහා පණ්ඩිත බලංගොඩ ආනන්ද  මෛත්‍රීය මහා නාහිමි]]
* [[එස්‌. මහින්ද හිමි|ටිබෙට් ජාතික ඇස්. මහින්ද හිමි]]
* [[ගුණපාල මලලසේකර|මහාචාර්‍ය. ගුණපාල මලලසේකර මැතිතුමා]]
* [[දොන් බාරොන් ජයතිලක|ආචාර්‍ය. ඩී. බී. ජයතිලක මැතිතුමා]]
* [[කේ.එම් රත්නපාල|කේ. එම්. රත්නපාල සූරීන්]]
* [[ටී.බී. ජයා|ටී.බී. ජයා මැතිතුමා]]
* [[ලයනල් රන්වල|ලයනල් රන්වල මහතා]]
* පූජ්‍ය කොටගම වාචිස්සර හිමි
* ආර්. එම්. අබේවර්ධන මහතා
* එම්. කේ. එන්. පනික්කාර් මහතා
* වී. තණබාලසිංහම් මහතා
* ඩබ්ලිව්. එච්. බොතේජු මහතා

== වැදගත් සිදුවීම් ==
* පැසි පන්දු ක්‍රීඩාව පළමුවෙන්ම ආරම්භ කල ප්‍රථම පාසල &lt;ref&gt;[http://www.facebook.com/pages/Sri-Lanka-national-basketball-team/106155022748263 තොරතුරු]&lt;/ref&gt;
* නාවික ශිෂ්‍ය භට කණ්ඩායමක් ආරම්භ කල ප්‍රථම පාසල&lt;ref&gt;[http://www.ananda.sch.lk ආනන්දය​]&lt;/ref&gt;
* එක්සත්ජාතින්ගේ ආදර්ශ සැසියක් පැවැත්වු  ප්‍රථම පාසල. (1994 දි)

== සටහන් ==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳුම්==
*[http://www.anandacollege.lk Ananda College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070103193030/http://www.anandacollege.lk/ |date=2007-01-03 }}
*[http://www.anandanet.org AnandaNET]
*[http://www.anandacollege.lk Ananda Old Boys Association (ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ වෙබ් අඩවිය)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070103193030/http://www.anandacollege.lk/ |date=2007-01-03 }}
*[http://www.nalanda.sch.lk Nalanda College, Sri Lanka]
*[http://ananda2004oba.awardspace.com ආදි ආනන්දීය 2004 කණ්ඩායම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827235914/http://ananda2004oba.awardspace.com/ |date=2008-08-27 }}
*[http://www.anandacollegeoba2005.com ආදි ආනන්දීය 2005 කණ්ඩායම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208124258/http://anandacollegeoba2005.com/ |date=2011-02-08 }}
*[https://web.archive.org/web/20231207100156/http://ananda94.org/ ආදි ආනන්දීයන්ගේ 94 කණ්ඩායම]

&lt;!--Categories--&gt;
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික පාසල්]]

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:රජයට පවරාදුන් පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:රජයට පවරාදුන් පරමවිඥානාර්ථ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:කොළඹ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>nazivqzm0vg882tqi7fyiwpwic1ws3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>801991</id>
      <parentid>801677</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66399" sha1="6wiib3a0ttxk81k6nwlqomenf265rdx" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>6wiib3a0ttxk81k6nwlqomenf265rdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඩයටම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37125</id>
    <revision>
      <id>801929</id>
      <parentid>741168</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T16:17:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55855-99</username>
        <id>81648</id>
      </contributor>
      <comment>prabasansleshaka varnaka</comment>
      <origin>801929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5716" sha1="tqaqij5ro5jvp3jem8u7xrsvzhu1i2g" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
{{Taxobox
| name = ඩයටම්
| image = Diatom2.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = කරදිය ඩයටම
| domain = [[යුකැරියා|යුකැරියා (සූන්‍යෂ්ටික)]]
| Unicellular or Multicellular = [[ඒකසෛලික]]
| regnum = [[Chromalveolata]]
| phylum = [[Heterokont]]ophyta
| classis = '''Bacillariophyceae'''
| classis_authority = [[හේකල්]] 1878
| subdivision_ranks = [[Order (biology)|Orders]]
| subdivision =
* [[Centrales]]
* [[Pennales]]
}}

[[ඩයටම්]] බැසිලාරියෝෆීටා වංශයට අයත් වේ. [[කරදිය]] ප්‍රාථමික නිපැයුම් ප්‍රජාවේ ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී. 7/10ක් කරදිය වේ. මිරිදිය, [[කරදිය]] මතුපිට ස්ථරවල [[ඒක සෛලීය]] ප්‍රභා [[ස‍්වයංපෝෂී]] වේ. [[සෛල බිත්තිය]] [[සෙලියුලෝස්]], [[පෙක්ටීන්]] හා ප්‍රධාන වශයෙන් [[සිලිකන්]] ඇත. දර්ශීය ජීවියා [[පිනියුලේරියා]] වේ.
[[Image:20110123 185042 Diatom.jpg|thumb|255px|ඩයටමයක්.&amp;nbsp; Numbered graduations are 10 micrometres apart]]
==ව්‍යුහය==
මොවුන්ගේ විශේෂිත ම ලක්‍ෂණය සෛල වටා ඇති අලංකාර [[පාරදෘෂ්‍ය]] සිලිකන් කවචය යි. එක මත එක පිහිටි දෙපියනකින් යුතු ය. කවචයේ ඇති [[තන්තු]] ආධාරයෙන් චලනය විය හැක.
[[ක්ලෝරොෆීල්]] A, B, හා [[කැරොටිනොයිඩ]] santhofil ඇත. ප්‍රභාසංස්ලේෂක වර්ණය [[ෆියුකොසැන්තීන්]] වේ. සංචිත ආකාරය [[ක්‍රිසොලැමිනරීන්]] වේ.

==ප්‍රජනනය==
අලිංගිකව [[ද්විඛණ්ඩනය|ද්විඛණ්ඩනයෙන්]] [[ප්‍රජනනය]] කරන අතර ලිංගිකව [[ඌනන විභාජනය|ඌනන විභාජනයෙන්]] [[කශිකා]] සහිත සචල [[පුංජන්මාණු]]වක් හා අචල [[ඩිම්බ]] සාදයි. පුං ජන්මාණුවට තනි කශිකාවක් ඇත.

==මූලාශ්‍ර==

* [http://www.sciencemag.org/content/306/5693/79 E. Virginia Armbrust, et al. The Genome of the Diatom Thalassiosira Pseudonana: Ecology, Evolution, and Metabolism. Science 306:79-86. 2004.]
* 
* [http://www.ucmp.berkeley.edu/chromista/diatoms/diatomlh.html Ben Waggoner. University of California, Berkeley. Diatoms: Life, History and Ecology.]
* 
* [http://www.cs.ucl.ac.uk/staff/c.clack/myweb/diatoms.htm Christopher D. Clack, Eileen Cox, Katie Bantley.. Diatom Morphogenesis. 1994. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206105736/http://www.cs.ucl.ac.uk/staff/c.clack/myweb/diatoms.htm |date=2007-02-06 }}
* 
* [http://www.jgi.doe.gov/News/news_9_30_04.html Doe Joint Genome Institute. Diatom Genome Reveals key Role in Biosphere's Carabon Cycle. Sept 30, 2004.]
* 
* [http://www.calacademy.org/research/diatoms/overview/introduction.html E. Fourtanier, J.P. Kociolek, J. Demouthe California Academy of Sciences. Department of Inverebrate Zoology and Geology. Diatom Collection. Bacillariophyta.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071117054923/http://www.calacademy.org/research/diatoms/overview/introduction.html |date=2007-11-17 }}
* 
* [http://www.bio.utexas.edu/faculty/laclaire/bot321/handouts.html J. La Claire.University of Texas. Selected handouts For Biology 324. Diatom Life Cycle and History. January 2005.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071201135142/http://www.bio.utexas.edu/faculty/laclaire/bot321/handouts.html |date=2007-12-01 }}
* 
* [http://www.personal.psu.edu/users/j/s/jsf165/bacillariophytes.htm Jacob Feldman. Bacillariophytes - Diatoms.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041105132016/http://www.personal.psu.edu/users/j/s/jsf165/bacillariophytes.htm |date=2004-11-05 }}
* 
* [http://www.microscopy-uk.org.uk/mag/indexmag.html?http://www.microscopy-uk.org.uk/mag/art97b/diatom.html%20 Jan Parmentier]
* 
* [http://www.microscopy-uk.org.uk/mag/indexmag.html?http://www.microscopy-uk.org.uk/mag/art97b/diatom.html%20 Marine Diatoms. Microscopy UK.]
* 
* [http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/tms/silicofossilnews.htm The Micropaleontology Society. Diatoms: Algae with Animal Traits''. Science'', 1 Oct., 2004.]
* 
* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&amp;id=33849&amp;lvl=3&amp;lin=f&amp;keep=1&amp;srchmode=1&amp;unlock NCBI. Taxonomy browser.]
* 
* [http://www.geo.arizona.edu/palynology/mfossil.html Owen Davis. University of Arizona. Micropaleontology. April 2003. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612141224/http://www.geo.arizona.edu/palynology/mfossil.html |date=2011-06-12 }}
* 
* [http://www.startribune.com/stories/122/4822971.html Staff, Star Tribune. Species list. June 11, 2004.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050828144259/http://www.startribune.com/stories/122/4822971.html |date=August 28, 2005 }}
* 
* [http://www.urbanrivers.org/ Urban Rivers Awareness. Diatoms.]

[[ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:වංශය]]</text>
      <sha1>tqaqij5ro5jvp3jem8u7xrsvzhu1i2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නවනීදම් පිල්ලේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39066</id>
    <revision>
      <id>801928</id>
      <parentid>801919</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T14:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>801928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35849" sha1="r3dx5b0d6slfepvlkl2bsi0v5y1cz68" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
| honorific-prefix  =
| name              = නවනීදම් පිල්ලේ
| honorific-suffix  =
| image             = Navanethem Pillay.jpg
| caption           = 
| office            = මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ කොමසාරිස්
| term_start        = 1 සැප්තැම්බර් 2008
| term_end          = 31 අගෝස්තු 2014
| nominator         = [[බැං කි-මූන්]]
| appointer         = 
| predecessor       = ලුවිස් ආබර්
| successor         =Prince Zeid bin Ra'ad
| office2           = අන්තර්ජාතික අපරාධ අධිකරණයේ විනිසුරු |International Criminal Court judge
| term_start2       = 11 මාර්තු 2003
| term_end2         = 31 අගෝස්තු 2008
| nominator2        = 
| appointer2        = 
| predecessor2      = 
| successor2        =
| order3            = 
| office3           = President of the International Criminal Tribunal for Rwanda
| term_start3       = 1999
| term_end3         = 2003
| nominator3        = 
| appointer3        = 
| predecessor3      = Laity Kama
| successor3        = Erik Møse
| office4           = International Criminal Tribunal for Rwanda judge
| term_start4       = 1995
| term_end4         = 2003
| nominator4        = 
| appointer4        = 
| predecessor4      =  
| successor4        =
| order5            =
| office5           = Judge of the High Court of South Africa
| term_start5       = 1995
| term_end5         = 1995
| nominator5        = [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා]]
| predecessor5      = 
| successor5        = 
| birth_date        = 1941.09.23
| birth_place       = 
| death_date        =
| death_place       = 
| birth_name        = Navanethem Pillay
| ethnicity         = [[Tamil South Africans|Tamil]]
| nationality       = {{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
| spouse            = ගැබී පිල්ලේ
| party             = 
| relations         =
| children          =
| residence         = ජිනීවා, [[ස්විට්සර්ලන්තය]]
| alma_mater        = {{Unbulleted list| Natal University| Harvard Law School}}
| profession        = Jurist
| religion          =
| signature         =
| website           =
| footnotes         =
}}

'''නවනීදම්''' '''පිල්ලේ''' ({{langx|ta|நவநீதம் பிள்ளை}};  උපත, 23 සැප්තැම්බර් 1941) යනු, 2008 වසරෙහි සිට 2014 වසර දක්වා [[එක්සත් ජාතීන්|එක්සත් ජාතීන්ගේ]] [[මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහා කොමසාරිස්]] ලෙසින් සේවය කල දකුණු අප්‍රිකානු නීතිවේදිනියකි. දකුණු අප්‍රිකානු [[දෙමළ]] සම්භවයක් සහිත වූ පිල්ලේ මහත්මිය, [[දකුණු අප්‍රිකානු උපරිමාධිකරණය|දකුණු අප්‍රිකානු උපරිමාධිකරණයෙහි]] පළමුවන සුදු ජාතික නොවන කාන්තා විනිශ්චයකාරවරිය වූවාය. [[ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි විනිශ්චයකාරවරු| ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි විනිශ්චයකාරවරියක]] ලෙසින්ද [[රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව | රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාවෙහි]] සභාපතිවරිය ලෙසින්ද ඇය කටයුතු කලාය. [[2026 වසරෙහි නොබෙල් සාම ත්‍යාගය | 2026 වසරෙහිදී]] [[නොබෙල් සාම ත්‍යාගය]] ඇය වෙත ප්‍රදානය කෙරුණේ සාමය හා ජාත්‍යන්තර නීතිය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට ඇය දැරූ ප්‍රයත්නයන් වෙනුවෙනි.

[[ඩර්බන්]] නගරයෙහි උපත ලබා ඇතිදැඩිවූ පිල්ලේ මහත්මිය, පසුකලෙක [[නටාල් විශ්වවිද්‍යාලයය]] වෙත ඇතුලත්වී, 1963 වසරෙහිදී ඇයගේ [[ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය]] සහ 1965 වසරෙහිදී ඇයගේ [[නීතිවේදී උපාධිය]] ලබාගත්තාය. විශ්වවිද්‍යාලයයෙන් නික්මුණු පිල්ලේ මහත්මිය, නීතිඥ වෘත්තියෙහි නියැලීම ඇරඹූ අතර, [[වර්ණභේදවාදය| වර්ණභේදවාදයට]] එරෙහිව නීති උපදේශන සැපයීම හා සම්බන්ධ වූවාය. 1967 වසරෙහිදී පිල්ලේ මහත්මිය ඇයගේම නීතිඥ ව්‍යාපාරික ආයතනය ස්ථාපනය කල අතර ඇයගේ උපන් [[නටාල් (පළාත)|නටාල්]] පළාතෙහි එසේ සිදු කල පළමුවන කාන්තාව වූවාය. 1981 වසරෙහිදී පිල්ලේ මහත්මිය [[හාවාඩ් විශ්වවිද්‍යාලයය]] වෙත ඇතුළත්වී ඇයගේ [[නීතිපති උපාධිය]] ලබා ගත්තාය. 1988 වසරෙහිදී, ඇය සිය නිබන්ධනය සම්පූර්ණ කොට [[හාවාඩ් නීති ශාස්ත්‍රාලය]] වෙතින්  නීති විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිය උපයා ගත්තාය.

1995 වසරෙහිදී නීතිඥ සංගමයෙහි අධීක්ෂණය යටතෙහි [[අධිකරණ සේවා කොමිසම (දකුණු අප්‍රිකාව)|අධිකරණ සේවා කොමිසම]] විසින් [[දකුණු අප්‍රිකාවෙහි උපරිමාධිකරණය]] සඳහා පිල්ලේ මහත්මිය යෝජනා කොට සනාථ කෙරිණි. 1995 වසරෙහිදී, ජනාධිපති [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා]] සහ අධිකරණ අමාත්‍ය [[දුල්ලා ඔමාර්]] විසින් [[එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය |එ.ජා. ආරක්ෂක කවුන්සිලය]] වෙත පිල්ලේ මහත්මිය නාම යෝජනා කෙරුණේ [[රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව |රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාවෙහි]] (ICTR) විනිශ්චයකාර ධූරයක්  සඳහා විය. 1999 සහ 2003 වසර අතරතුර, පිල්ලේ මහත්මිය විසින් ICTR වෙත සිය සේවය සිදුකල අතර, [[සභාපති විනිසුරු]] ලෙසින් තෝරා පත් කර ගන්නා ලදි. 2003 වසරෙහිදී,  [[ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය|  ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි]] (ICC) [[රෝම ප්‍රඥප්තිය]] සඳහා [[පාර්ශ්වකාර රාජ්‍යයන්ගේ මණ්ඩලය]] විසින් ඇය  ICC හී විනිශ්චයකාරයෙක් ලෙසින් තෝරා පත් කෙරුණු අතර, එහිදී ඇය 2008 වසර තෙක් [[රුවන්ඩා ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ අභියාචනා මණ්ඩලය | අභියාචනා මණ්ඩලයෙහි]] සාමාජිකාවක ලෙසින් සේවය කලාය.  2008 වසරෙහිදී,  [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය| එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයෙහි]] අනුමැතිය සහිතව, [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් |මහා ලේකම්]] [[බැං කි මූන්]] විසින් පිල්ලේ මහත්මිය [[මානව හිමිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය | එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස්වරයා]] ලෙසින් පත් කෙරිණි.

ඇය, එක්සත් ජාතීන්ගේ [[අධිවාසිත පලස්තීන බලප්‍රදේශය පිළිබඳ ස්වාධීන ජාත්‍යන්තර කොමිසම | අධිවාසිත පලස්තීන බලප්‍රදේශය පිළිබඳ ස්වාධීන ජාත්‍යන්තර කොමිසමෙහි]] සභාපතිනියද වූවාය. [[ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය |ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි]]  [[රෝහින්ගා ජනසංහාර විභාගය| රෝහින්ගා ජනසංහාර විභාගයෙහි]] (''ගැම්බියාව එ මියන්මාරය'') 2019 වසරෙහි සිට ජනසංහාර අපරාධ පිළිබඳ ''ආවස්ථික'' විනිශ්චයකාරියක ලෙසින්ද පිල්ලේ මහත්මිය සේවය කලාය.


== ජීවිතයෙහි මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය ==
[[ගොනුව:Durban,_KwaZulu-Natal,_South_Africa_(20326967959).jpg|thumb|ඩර්බන්, දකුණු අප්‍රිකාව, නවී පිල්ලේ මහත්මියගේ උපන් නගරය]]
1941 සැප්තැම්බර් 23 දිනදී නරේන්සාමී සහ සන්තාමා නයිදූ හට දාවව නවනීදම් නයිදූ ලෙසින් පිල්ලේ මහත්මිය උපත ලද්දේ, [[දකුණු අප්‍රිකා සංගමය|දකුණු අප්‍රිකා සංගමයෙහි]] නටාල් පළාතෙහි [[ඩර්බන්]] නගරයෙහිදීය. ඇය ඉන්දියානු [[දෙමළ ජනයා|දෙමළ]] සම්භවයක් සහිත වූවාය.&lt;ref name=&quot;Naidu-2013&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත | last=නයිදූ| first=සෑම්| title= නවී පිල්ලේ: රියලයිසිං හියුමන් රයිට්ස් ෆෝ ඕල් | publisher=ක්වයොකොස්| date=25 ජූලි 2013 | isbn=978-1-909807-27-3 | url=https://books.google.com/books?id=Q4VTEAAAQBAJ | access-date=10 ඔක්තොම්බර් 2026 | page=}}&lt;/ref&gt;   &lt;ref name =nmu&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | title=නවී පිල්ලේ 2010 |publisher = [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා විශ්වවිද්‍යාලයය]] | url=https://www.mandela.ac.za/Leadership-and-Governance/Honorary-Doctorates/Navi-Pillay-2010 | access-date=31 ජූලි 2026  | archive-url=https://web.archive.org/web/20260412115047/https://www.mandela.ac.za/Leadership-and-Governance/Honorary-Doctorates/Navi-Pillay-2010 | archive-date=12 අප්‍රේල් 2026 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;   ඇයගේ මුත්තණුවන් සහ මිත්තණියන් 1890 ගණන් වලදී ඉන්දියාවෙහි සිට  පැමිණ ඇත්තේ නටාල් පළාතෙහි දකුණු අප්‍රිකානු උක් [[වගාව|වගාවන්හී ]] [[ඉන්දියානු  ගිවිසුම් බැඳි ක්‍රමය|ගිවිසුම් බැඳි සේවකයන්]] ලෙසින් සේවය කිරීම සඳහා  වූ අතර,&lt;ref name=&quot;Naidu-2013&quot; /&gt; ඇයගේ මුත්තණුවන් [[උක් ඇඹරුම් කම්හල|උක් ඇඹරුම් කම්හලක]] වැඩබිම් අනතුරක් හේතුවෙන් සිය දෑතම අහිමි කරගෙන ඇත.&lt;ref name=nel2026/&gt;  ඇයගේ දෙමව්පියන් ඔවුන්ගේ පූර්ව යෞවන වියෙහිදී [[යෝජනා කල විවාහය|යෝජනා කල විවවාහයකට]] ඇතුළත්වූ අතර, එහිදී උපන් දරුවන් අටදෙනා අතරින් පස්වැන්නා පිල්ලේ මහත්මිය විය.&lt;ref name=&quot;Heyns-2012&quot;/&gt;&lt;ref name =jain2026&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | last=ජේන්| first=සන්යා| title=නවී පිල්ලේ වින්ස් නොබෙල් පීස් ප්‍රයිස්: හර් ග්‍රෑන්ඩ් පේරන්ට්ස් වර් ඉන්ඩියන් ඉන්ඩෙන්චර්ඩ් ලේබරර්ස් | publisher= [[හින්දුස්තාන් ටයිම්ස් ]] |date=9 ඔක්තොම්බර් 2026 | url=https://www.hindustantimes.com/trending/navi-pillay-wins-nobel-peace-prize-her-grandparents-were-indian-indentured-labourers-101791539313111.html | access-date=10 ඔක්තොම්බර් 2026|quote =according to Sam Naidu in ''Navi Pillay: Realising Human Rights for All''}}&lt;/ref&gt; නරේන්සාමී රැකියාවක් ලෙසින් බස්රථ රියැදුරෙක් ලෙසින් කටයුතු කල අතර ඔවුන්ගේ ආදායම ඌන පූරණය සඳහා මසුන් මැරීම වැනි වෙනත් රැකියාවන්හීද නිරත වූ අතර, සන්තාමා [[ගෘහ පාලනය|ගෘහණියක]] වූවාය.&lt;ref name=&quot;Heyns-2012&quot;/&gt;&lt;ref name =jain2026/&gt; මොවුන් දෙදෙන ඔවුන්ගේ පවුල ගොඩනැගුවේ දැඩි [[හින්දුවරු|හින්දු]] අගයයන් අනුව වන අතර, පවුල තුල පුරුෂයන් සහ කාන්තාවන් අතර සමානාත්වතාවය අවධාරණය කරමිනි.&lt;ref name=&quot;Heyns-2012&quot;/&gt;

==පසුබිම==
[[දකුණු අප්‍රිකාව]] තුල [[ඩර්බන්]] හි නටල් ප්‍රදේශයේ දී උපන් ඇයගේ පියා දෙමළ සම්භවයක් සහිත බස් රියදුරෙකු විය.&lt;ref name=&quot;reuters-factbox&quot;&gt;''[[Reuters]]'' (28 July 2008).  “[http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320125248/http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728 |date=2020-03-20 }}  [FACTBOX-South Africa's Pillay is new human rights chief {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320125248/http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728 |date=2020-03-20 }}”.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=reuters-factbox/&gt;  1965 ජනවාරියේදී ඇය නීතිඥයෙකු වූ ගැබී පිල්ලේ සමග විවාහ වූවාය.&lt;ref name=reddy&gt;[http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm Interview with Vino Reddy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123110554/http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm |date=2021-01-23 }} (11 August 2002).  ''Voices of Resistance''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

ප්‍රදේශයේ ඉන්දියානු සම්භවයක් සහිත ජනතාවගේ ආධාර උපකාර සහිතව,&lt;ref name=BBC-profile/&gt;&lt;ref name=&quot;smh&quot;&gt;Maggie Farley (26 July 2008).  &quot;[http://www.smh.com.au/news/world/human-rights-commissioner-fought-a-long-battle-for-her-own-rights/2008/07/25/1216492734171.html Human rights commissioner fought a long battle for her own rights]&quot;.  ''[[The Sydney Morning Herald]]''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; ඇය නටල් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් 1963 දී BA උපාධියක් සහ 1965 දී LLB උපාධියක් ලැබුවාය.&lt;ref name=rhodes&gt;Paul Walters (1 April 2005).  [http://www.ru.ac.za/academic/graduation/addresses_and_citations/2005/Judge_Pillay_citation.doc Citation for honorary doctorate, Rhodes University].  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; පසුව 1982 දී හාර්වඩ් නීති විද්‍යාලයෙන් LLM උපාධියක් හා 1988 දී Doctor of Juridical Science පිළිබඳ උපාධියක්ද නාවි මහත්මිය හිමිකර ගත්තාය. හාර්වඩ් නීති විද්‍යාලයෙන් නීති උපාධිය හිමි කරගත් පලමු දකුණු අප්‍රිකානුවා වූවේද ඇයයි..&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;[http://books.google.com/books?id=YgzGqNhLY1UC&amp;lpg=PA265&amp;dq=navi%20OR%20Navanethem%20pillay%20first%20%22black%20woman%20to%20start%22&amp;pg=PA265#v=onepage&amp;q=navi%20OR%20Navanethem%20pillay%20first%20%22black%20woman%20to%20start%22&amp;f=false]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=HLB&gt;Emily Newburger (Spring 2006).  &quot;[http://www.law.harvard.edu/news/bulletin/2006/spring/feature_3.php The bus driver's daughter]&quot;.  ''Harvard Law Bulletin''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

==නෛතික දිවිය==
1967 දී, නටල් පෙදෙසේ සිටි එකම සුදු ජාතික නොවන &lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt; නීතිඥවරිය ඇය වූවාය.&lt;ref name=reuters-factbox/&gt;  එබැවින් ඇයට අනෙක් සුදු ජාතිකයන් මෙන් පහසුවෙන් නීති සමාගමක රැකියාවක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වූ බව පැවසේ. විකල්පයක් නොවූ තැන ඇය ස්වකීයව වැඩකටයුතු කර ගත් බවද සඳහන්ය.&lt;ref name=BBC-profile&gt;Jonah Fisher (28 July 2008). &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7529821.stm Profile: New UN human rights chief]&quot;.  ''[[BBC News]]''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;  දකුණු අප්‍රිකානු වර්ණභේද සමය පැවැති එම කාලයේදී සුදු ජාතික නොවූ කාන්තාවක් වූ ඇයට විනිසුරු කුටියට පවා යාමට අවසර නොතිබිණි.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;

වයස 28 දී නීතිඥවරියක ලෙස දකුණු අප්‍රිකානු වර්ණභේදවාදයට එරෙහිව හඬ නැගූ නාවි මහත්මිය එකල දේශපාලන සිරකරුවන් විඳි අඩන්තේට්ටම් හා හිරිහැර පිළිබඳවද හෙලිදරවු කලාය.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;&lt;ref name=charbonneau/&gt;&lt;ref name=charbonneau/&gt;  වර්ණභේද නීති යටතේ ඇගේ සැමියා අත්අඩංගුවට පත්වූ අවස්ථාවේදී ඊට එරෙහිව නඩු පවරා ඔහුව අනීතික ලෙස ප්‍රශ්ණකිරීම් වලට ලක්වීම වැලැක්වූවාය.&lt;ref name=reddy/&gt;  1973 දී, [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා]] ඇතුළු රොබින් දිවයිනේ රඳවා සිටි දේශපාලන සිරකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන්  සාර්ථක නීතිඥවරියක ලෙස නාවි මහත්මියද පෙනී සිටියාය.&lt;ref name=smh/&gt;  ගෘහාශ්‍රිත හිංසනය නිසා අතවරයන්ට ලක්වූ අය වෙනුවෙන් ඇතිකල Advice Desk නම් උපදේශන සේවාවේද නාවි මහත්මිය සම නිර්මාතෘ වරියක වූවාය.  කාන්තාවන්ගේ ජාතික සංධානයේ සාමාජිකාවක් වූ නාවි මහත්මිය ආගමික සහ ලිංගික වශයෙන් තිබූ සමාජයීය විශමතා දුරුකරනු වස් දකුණු අප්‍රිකානු ව්‍යවස්ථාවට සමානාත්මතාවය පිළිබඳ වගන්ති එකතු කිරීමටද දායක වූවාය. ඇය 1992 දී, ඇතිකරගත් Equality Now සංවිධානයේ සම නිර්මාතෘවරියකද වූවාය.

1995 දී, දකුණු අප්‍රිකාවේ බලයට පත්වූ අප්‍රිකානු ජාතික කොන්ග්‍රසයේ, නෙල්සන් මැන්ඩෙලා විසින් එරට ප්‍රථම සුදු ජාතික නොවන මහාධිකරණ නිලදාරිනියක් ලෙස නාවි මහත්මියව නිර්දේශ කලේය.&lt;ref name=reuters-factbox/&gt;&lt;ref name=BBC-profile/&gt;  එහිදී ඇය ප්‍රකාශ කර සිටියේ තමන්ට මුල් වරට විනිසුරුවරුන්ගේ කුටියට යාමට අවස්ථාවක් හිමිවූ බවයි.&lt;ref name=smh/&gt;

නමුත් එරට ඇගේ මහාධිකරණ සේවා කාලය ඉතා කෙටි වූවත්, එක්සත් ජාතීනගේ සංවිධානය විසින් රුවන්ඩාව වෙනුවෙන් පත්කල ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ (ICTR) විනිසුරු තනතුරක් ඇයට හිමිවිය.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;&lt;ref name=icc-profile/&gt;  එහි 8 වසරක සේවා කාලය තුල එම මඩුල්ලේ සභාපතිවරිය වශයෙන් සිව් වසරක් ඇය කටයුතු කලාය.&lt;ref name=&quot;icc-profile&quot;&gt;[[International Criminal Court]]. &quot;[https://web.archive.org/web/20060509233542/http://www.icc-cpi.int/chambers/judges/Pillay_Navanethem.html Judge Navanethem Pillay]&quot;.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;  පලමු වසර 4 තුල එම මඩුල්ලේ සිටි එකම විනිසුරුවරිය වූවේද ඇයයි.&lt;ref name=&quot;iwpr&quot;&gt;Katy Glassborow (26 July 2006).  &quot;[http://iwpr.net/report-news/apartheid-legacy-haunts-icc-appeals-judge Apartheid Legacy Haunts ICC Appeals Judge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811064618/https://iwpr.net/global-voices/apartheid-legacy-haunts-icc-appeals-judge |date=2020-08-11 }}&quot;.  [[Institute for War and Peace Reporting]].  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

2003 පෙබරවාරියේදී, පලමු ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ අභියාචනා කොට්ඨාශයේ 6 වසරක ධූරකාලය සහිත තනතුරක් ඇයට හිමිවිය.&lt;ref name=icc-profile/&gt;  නමුත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ඇයට තනතුරක් පිරිනැමීම නිසා 2008 අගෝතුවේදී එම තනතුරින් නාවී මහත්මිය ඉල්ලා අස් වූවාය.&lt;ref name=icc-resignation&gt;International Criminal Court (30 July 2008). [https://web.archive.org/web/20080809210127/http://www.icc-cpi.int/press/pressreleases/411.html ''Resignation of Judge Navanethem Pillay ''].  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

==මානව හිමිකම් මහකොමසාරිස්වරිය==
2008 ජූලි 24 දිනදී, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මහ ලේකම් [[බැං කි-මූන්]] මහතා විසින් ලුවිස් ආබර් ගෙන් පසු මානව හිමිකම් මහකොමසාරිස් ලෙස නාවී පිල්ලේ මහත්මිය පත්විය යුතු බවට නිර්දේශ කලේය.&lt;ref name=&quot;hailprin&quot;&gt;John Heilprin (24 July 2008).  &quot;[http://ap.google.com/article/ALeqM5gsse47Om_2ZPgxj1OTNDk6WLZshAD924O5TG0 South Africa lawyer nominated as UN rights chief]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;.  The [[Associated Press]].  Retrieved on 30 July 2008.{{dead link|date=November 2012|bot=Legobot}}&lt;/ref&gt;   නමුත් නාවී මහත්මියගේ යම් යම් අදහස් නිසා [[එක්සත් ජනපදය]] ඊට මුලදී විරුද්ධත්වයක් පල කලද පසුව ඔවුන් විසින් එය හකුලාගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;charbonneau&quot;&gt;Louis Charbonneau (28 July 2008). &quot;[http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN2826663320080728 U.N. assembly confirms S.African as human rights chief]&quot;. ''[[Reuters]]''. Retrieved on 20 April 2009.&lt;/ref&gt;&lt;!-- &lt;ref name=irish-times&gt;Jason Michael (29 July 2008).  &quot;[http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2008/0729/breaking40.htm Martin welcomes new UN rights commissioner]&quot;.  ''[[The Irish Times]]''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; --&gt;  2008 ජූලි මස 28 දින, පැවැති සාකච්චාවකදී ඇති කර ගත් පොදු එකඟත්වයකින් අනතුරුව නාවි මහත්මිය එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ කොමසාරිස් වරිය ලෙස පත්විය.&lt;ref name=&quot;ohchr&quot;&gt;[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] (2008).  &quot;[http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/NewHC.aspx Navanethem Pillay confirmed as new High Commissioner for Human Rights]&quot;.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;  ඇගේ වසර 4 ක පලමු ධූරකාලය 2008 සැප්තැම්බර් 1 වනදා ඇරඹිණි.&lt;ref name=ohchr/&gt;  එහිදී නාවි මහත්මිය පවසා සිටියේ මහ කොමසාරිස්වරයා යනු &quot;ලොව ඕනෑම තැනක අගතියට පත්වූ අයගේ කටහඬ&quot; බවයි.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;  2012 දී, ඇයට එම තනතුරේ තවත් වසර 2 ක ධූර කාලයක් හිමි විය.&lt;ref&gt;http://www.ohchr.org/EN/AboutUs/Pages/HighCommissioner.aspx.&lt;/ref&gt; නාවි මහත්මිය &quot;BORN FREE AND EQUAL&quot; නම්, ලිංග භේදය සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් නීතිය පිළිබඳ සම්මුතියකටද මහ කොමසාරිස්වරිය ලෙස අත්සන් කලාය.&lt;ref&gt;[http://www.ohchr.org/Documents/Publications/BornFreeAndEqualLowRes.pdf BORN FREE AND EQUAL - Sexual orientation and gender identity in internattional human rights law] (2012)&lt;/ref&gt;

2011 දී නාවී මහත්මිය සම ලිංගික අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් සැසියට ඉදිරිපත් කල යෝජනාවකටද සහය පල කලාය.

නවනීදම් පිල්ලේ මහත්මිය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්ථ සංවිධානය හා ශ්‍රී ලංකා රජය අතර පැවැති සිවිල් යුද්ධයේ අවසන් භාගයේදී සිදුවූවා යැයි කියන මානව හිමිකම් කඩවීම් සම්බන්ඳයෙන් සොයා බලන එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝජිතවරියක් ලෙසද කටයුතු කරයි.

==ඇගයීම්==
2003 දී, කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් වූ පලමු Gruber ත්‍යාගයෙන් ඇය පිදුම් ලැබුවාය. ඩර්හැම් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඇයට ආචාර්ය උපාධියක්ද පිරිනැමිණ.&lt;ref name=rhodes/&gt;&lt;ref name=durham&gt;Durham University (15 May 2007).  &quot;[http://www1.hero.ac.uk/sites/hero/media_relations/16194.cfm Honorary degrees for remarkable achievement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081003013740/http://www1.hero.ac.uk/sites/hero/media_relations/16194.cfm |date=2008-10-03 }}.&quot; Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cuny&quot;&gt;[[CUNY]] Newswire (25 May 2006). &quot;[http://www1.cuny.edu/forum/?p=653 CUNY Commencement 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090328184742/http://www1.cuny.edu/forum/?p=653 |date=2009-03-28 }}&quot;.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; 2009 වසරේදී, ෆෝබ්ස් සඟරාව විසින් ඇය ලොව 64 වන බලවත්ම කාන්තාව ලෙස නම් කරනු ලැබීය.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.forbes.com/lists/2009/11/power-women-09_The-100-Most-Powerful-Women_Rank_3.html | title = The 100 Most Powerful Women | publisher = Forbes.com}}&lt;/ref&gt;

2026 වසරේ අප්‍රේල් මස [[නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුව]] ඇගේ නම [[නොබෙල් සාම ත්‍යාගය]] ලැබීමට සුදුසු පුද්ගලයින් ගේ ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කර ප්‍රසිද්ධ කරන ලද අතර, එම ලැයිස්තුවේ අපේක්ෂකයින් 287කින් ඇය 2026 නොබෙල් සාම ත්‍යාගය ලබා ගන්නට සුදුසුම අපේක්ෂකයා ලෙස එම කමිටුව 2026 ඔක්තෝබර් 9 නිල වශයෙන් නිවේදනය කරන ලදි.&lt;ref&gt;https://www.nobelpeaceprize.org/press/press-releases/nominations-for-the-nobel-peace-prize-2026&lt;/ref&gt; ඒ [[නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුව|නෝර්වේජියානු නොබෙල් කමිටුව]] විසින් නවනීදම් පිල්ලේ ගේ &quot;ලෝක සාමය සහ ජාත්‍යන්තර නීතිය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ඇය දැරූ ව්‍යාප්තිය&quot; අගයමින් 2026 [[නොබෙල් සාම ත්‍යාගය]] ඇයට නිල වශයෙන් 2026 ඔක්තෝබර් 10 දින ප්‍රදානය කරන ලදි.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==විවේචන==
නිදහස් ලෙස හැඟීම් ප්‍රකාශනය සහ සාමකාමී ශිෂ්‍ය විරෝධතාවලට සිදුවූ යම් යම් බාධා නිසා 2012 ජුනි 8 දින කථාවකදී, පිල්ලේ මහත්මිය [[කැනඩාවේ]] ක්‍යුබෙක් (Quebec) හී ප්‍රාදේශිය රජය අපලේඛනගත කොට හැඳින්වීම නිසා ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූ ක්්‍යුබෙක් නිලදාරීන් පිල්ලේ මහත්මියව විවේචනය කරමින් පවසා සිටියේ ක්්‍යුබෙක් ප්‍රදේශය වෙනත් අපකීර්තිමත් ප්‍රදේශ සමග සංසංදනය කිරීම නොකල යුතු බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.theinternational.org/articles/212-quebec-under-fire-for-human-rights-record |title=Quebec Under Fire For Human Rights Record |author=Stephanie Pedersen |publisher=The International |date=June 24, 2012 |accessdate=November 1, 2012}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ සිදුවූ බවට එල්ලවන යුද අපරාධ ගැන පරීක්‍ෂණ කොමිසමක්‌ පත් කිරීමට මානව හිමිකම් කොමසාරිස්‌ ලෙස නවි පිල්ලේ දැඩි උත්සාහයක යෙදේ. නමුත්  මානව හිමිකම් කොමසාරිස්‌ ඒ සඳහා කිසිදු බලයක්‌ නැතැයි රුසියාව සහ චීනය ප්‍රමුඛ රටවල් හතරක්‌ ක්‍රි.ව. 2014 මානව හිමිකම් සමුළුවේදී ප්‍රකාශ කරන ලදී. රටක් සම්බන්ධව එවැනි විමර්ශනයක්‌ පැවැත්වීම සඳහා මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට බලතල ඇත්නම් එය තහවුරුකරන ලෙස එකී රටවල් නවි පිල්ලේට අභියෝග කර තිබේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.divaina.com/2014/03/13/news01.html |access-date=2014-03-12 |archive-date=2014-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315082836/http://www.divaina.com/2014/03/13/news01.html }}&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|2}}
{{commons category|Navanethem Pillay}}

{{Authority control|VIAF=122765965}}

{{DEFAULTSORT:පිල්ලේ, නවනීදම්}}
[[ප්‍රවර්ගය:1941 උපත්]]</text>
      <sha1>r3dx5b0d6slfepvlkl2bsi0v5y1cz68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහින්ද තෙරණුවන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40048</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801940</id>
      <parentid>212469</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දක්ෂිණ සාහිත්‍යය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40894</id>
    <revision>
      <id>801998</id>
      <parentid>797536</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T05:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41755" sha1="9395a1xn5rpya1q9c1l3b7xtugd4jfq" xml:space="preserve">{{mergewith|දකුණු අ.එ.ජ. සාහිත්‍යය}}
'''දක්ෂිණ සාහිත්‍යය''' ('''ඇමරිකානු දකුණේ සාහිත්‍යය''' ලෙසින්ද සමහරවිට හැඳින්වේ) යන්න අර්ථදැක්වෙන්නේ  [[දක්ෂිණ එක්සත් ජනපද]] පිළිබඳ හෝ එම ප්‍රදේශයන්ගෙන් එන ලේඛකයන් විසින් හෝ රචිත [[ඇමරිකානු  සාහිත්‍යය]] ලෙසිනි. දක්ෂිණ සාහිත්‍යයෙහි ගුණාංග අතර පොදු  [[ඇමරිකානු ඉතිහාසය |දක්ෂිණ ඉතිහාසයක්]], [[පවුල]] යන්නෙහි වැදගත්කම, [[ප්‍රජාව]] සහ එය තුල යමෙකුගේ භූමිකාව පිළිබඳ හැඟීමක්, යුක්තිය පිළිබඳ හැඟීමක්, ප්‍රදේශයෙහි ප්‍රමුඛ  [[ආගම]] ([[ක්‍රිස්තියානි ධර්මය]] — [[ප්‍රොතෙස්තන්තවාදය]] බලන්න) සහ ආගම විසින් බොහෝවිට ගෙනඑන  කරදර/ශුභඵල, [[එක්සත් ජනපදයෙහි වර්ගවාදය|වාර්ගික ආතතිය]] හා බැඳි ප්‍රශ්න, භූමිය හා එය රැගෙන එන පොරොන්දු, [[සමාජ  පංතිය]] හා  තත්ත්වය පිළිබඳ හැඟීමක්, සහ  [[දක්ෂිණ ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි |දක්ෂිණ උපභාෂාව]] භාවිතය පිළිබඳ අවධානය යොමුකිරීම්ද අඩංගු වෙති.&lt;ref name=autogenerated1&gt;පැට්‍රීෂියා  ඉවන්ස්.[http://falcon.jmu.edu/~ramseyil/southwomen.htm &quot;සදර්න් ලිට්‍රිචර්: විමෙන් රයිටර්ස්&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222121804/http://falcon.jmu.edu/~ramseyil/southwomen.htm |date=2008-12-22 }}.  සම්ප්‍රවේශය පෙබ. 4, 2007.&lt;/ref&gt;

[[ගොනුව:US map-South Modern.png|thumb|300px|'''නූතන අර්ථදැක්වීම''' තද රතු පැහැයෙන් දැක්වෙන ජනපදයන් දක්ෂිණ එක්සත් ජනපදය යන්නෙහි නූතන අර්ථදැක්වීමට සැමවිටම පාහේ අඩංගු වන අතර, මද රතු පැහැති ජනපද සාමාන්‍ය ලෙසින් අඩංගු වෙති. ඉරි සහිත ජනපද සමහරවිට /කලාතුරකින් දක්ෂිණ ලෙසින් සැලකෙති &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | url=http://www.unc.edu/news/archives/jun99/reed16.htm | title=UNC-CH සර්වේස් රිවීල් වෙයා ද ‘රියල්’ සවුත් ලයිස් | author=ඩේවිඩ් විලියම්සන් | accessdate=22 පෙබ 2007 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.pfly.net/misc/GeographicMorphology.jpg&lt;/ref&gt;]]

== දක්ෂිණ සාහිත්‍යයෙහි සමාලෝචනය ==
එහි සරලතම පැවැත්ම අනුව, දක්ෂිණ සාහිත්‍යය සමන්විත වන්නේ [[ඇමරිකානු දකුණ]] පිළිබඳ ලියැවීම් වලින් වෙති  &amp;mdash;ඓතිහාසික මෙන්ම භූගෝලීය හේතූන් නිසාවෙන්, දකුණ ලෙසින් අර්ථ දැක්වෙන්නේ, [[දකුණු කැරොලයිනා]], [[ජෝර්ජියා (එ.ජ. ජනපදය)|ජෝර්ජියා]], [[ෆ්ලොරිඩා]], [[ඇලබාමා]], [[උතුරු කැරොලයිනා]], [[වර්ජිනියා]], [[ටෙනසී]], [[මිසිසිපි]], [[ලූසියෑනා]], [[ටෙක්සාස්]], [[ඔක්ලහෝමා]], [[කෙන්ටාකි]], [[බටහිර වර්ජිනියා]] සහ [[ආකැන්සාස්]] යන ජනපද වෙති.&lt;ref&gt;ජෝසප් එම්. ෆ්ලෝරා සහ ලුසින්ඩා එච්. මැක්කේතන් (සංස්.) ''ද කම්පෑනියන් ටු සදර්න් ලිට්‍රිචර්: තීම්ස්, ජන්රෙස්, ප්ලේසස්, පීප්ල්, මූව්මන්ට්ස්, ඇන්ඩ් මෝටිෆ්'', ලූසියානා ජනපද විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය, 2001. මෙම ජනපද මෙම අධ්‍යයනයෙහි ලැයිස්තුගත කෙරුණු ඒවාය.&lt;/ref&gt; දකුණ පිළිබඳ සිවිල් යුද්ධයට-පූර්ව  අර්ථදැක්වීම් වලට  [[මිසූරි]], [[මෙරිලන්ඩ්]], සහ [[ඩෙලවෙයා]] යන ජනපදයන්ද ඇතුළු වූහ.

දක්ෂිණ සාහිත්‍යයෙහි භූගෝලීය සංඝටකයට අමතරව, සමහරක් තේමාවන් පැනනැගී ඇත්තේ  [[එක්සත් ජනපදයෙහි වහල්භාවය|වහල්භාවය]], [[ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය]], සහ  [[එක්සත් ජනපදය යළිගොඩනැඟීම | යළිගොඩනැඟීම]] යන්න පිළිබඳව දකුණු ජනපද අතර පැවැති සමාන ඉතිහාසයන් නිසාවෙනි. දකුණෙහි [[ගතානුගතික]] සංස්කෘතිය හේතුවෙන්, දක්ෂිණ සාහිත්‍යය තුල, පෞද්ගලික සහ සමාජීය ජීවිතය තුල  පවුල, ආගම, ප්‍රජාව යන්නෙහි වැදගත් බව, [[දක්ෂිණ ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි |දක්ෂිණ උපභාෂාව]] භාවිතය,&lt;ref name=autogenerated1 /&gt; සහ  &quot;ස්ථානය&quot; පිළිබඳ මහත් හැඟීමක්ද ජනිතවී තිබුණි.&lt;ref&gt;කේට්  කෙච්රාන්.  [http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3709/is_200204/ai_n9042248 රිවිව්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427014501/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3709/is_200204/ai_n9042248 |date=2006-04-27 }} ඔෆ්  රොබට්  බ්‍රින්ක්මෙයර්, කණි., ''රිමැපිං සදන් ලිට්‍රිචර්: කන්ටෙම්පරරි සදන් රයිටර්ස් ඇන්ඩ් ස වෙස්ට්, ජෝර්ජියා විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලය, 2000.&lt;/ref&gt;[[වර්ගය (මානවයන් වර්ගීකරණය)|වර්ගවාදී]] ගැටළු  හා බැඳි [[දක්ෂිණ එක්සත් ජනපදය |දකුනේ]] ඉතිහාසයද එහි සාහිත්‍යය තුල දිගින් දිගටම එළිදැක්විණි.&lt;ref&gt;ෆ්‍රෙඩ් හොබ්සන්. ''ඉට් නව් අයි සී: ද වයිට් සදන් රේෂල් කන්වර්ෂන් නැරෙටිව්'', ලූසියානා ජනපද විශ්වවිද්‍යාලයීය මුද්‍රණාලයය, 1999.&lt;/ref&gt;

මෙවන් පොදු තේමා පැවතුනද, ලේඛකයන් හා ඔවුන්ගේ සාහිත්‍යය &quot;දක්ෂිණ&quot; කරනුයේ කුමක්දැයි වාද විවාද පවතියි. නිදසුනක් ලෙසින්, දක්ෂිණ සාහිත්‍යයෙහි පියා යැයි තර්ක කල හැකි {{ඇයි|date=ජූනි 2010}}, [[මාක් ට්වේන්]] විසින්, ඔහුගේ ''[[ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් හකල්බරි ෆින්]]''  යන [[නවකතාව]] වෙතින්, බොහෝ දෙනා දක්ෂිණ ලේඛනය හා සමග දකින බොහෝ ගුණාංග අර්ථදැක්වීය. තමා  &quot;දක්ෂිණ ලේඛකයෙක්&quot; ලෙසින් පවා හේ හැඳින්වීය {{උපහරණ ඇවැසිය|date=ජූනි  2010}}. මෙයට අමතර ලෙසින්, බොහෝ ජනප්‍රිය දක්ෂිණ ලේඛකයින් උතුරු එ.ජ. වෙත සංක්‍රමණය වන්නේ එසේ කිරීමට ඔවුන්ට හැකි තරම් වයස්ගතවූ සැනිණි. එබැවින් භූගෝලීය කරුණු හේතු වශයෙන් සැලකිය හැකි වුවද, ලේඛකයෙකුගේ භූගෝලීය උපත  ''පමණක්'' දක්ෂිණ ලේඛක ඌරුව අර්ථදක්වන හේතුව නොවෙයි.

==දක්ෂිණ සාහිත්‍යයෙහි ඉතිහාසය==
===ආදිතම සහ  යුදට-පෙර සාහිත්‍යය ===
17වන සහ 18වන සියවස්හිදී, ඇමරිකානු ජනාවාසයන්හී දක්ෂිණ කොටසෙහිවූ ඉංග්‍රීසි ජනපදිකයෝ,   සැලකිය යුතු තරම් ඉහළ තත්ත්වයකවූ කෘතින් කිහිපයක් එලිදැක්වූහ. මේවා අතුරින් වඩාත් ජනප්‍රිය කෘතීන් දෙක වන්නේ [[වර්ජීනියා]] පිළිබඳ මුල් මතක සටහන් වන: 1610 ගණන් හා 1620 ගණන් වලදී ජේම්ස්ටවුන් ඇරඹීම පිළිබඳ [[ජේම්ස්ටවුන්හී ජෝන් ස්මිත් |කපිතාන් ජේම්ස් ස්මිත්ගේ]] විස්තරය, සහ  18වන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදී [[දෙවන විලියම් බර්ඩ්|දෙවන විලියම් බර්ඩ්ගේ]] රහසේ තැබූ වතු දින සටහන්  වෙති.  ආදි දක්ෂිණ ඉතිහාසයෙහි වැදගත් කෘතීන් ලෙසට මෙම ස්මරණ සටහන් දෙකම සැලකෙති.

ඇමරිකානු නිදහසෙන් අනතුරුව, 19වන සියවසෙහිදී මුල් භාගයේදී, කපු වගාව සහ වහල් සේවය ව්‍යාප්තවීමත් සමගම, තුරුණු ජනරජයෙහි අනෙක් කොටස් වලින් නිසැක වශයෙන් වෙනස් බවක් දක්ෂිණ සමාජය සහ සංස්කෘතිය  ප්‍රදක්ෂිණා කිරීමට පටන් ගති.  මෙම [[යුදට-පෙර යුගය| යුදට-පෙර යුගයෙහිදී]], [[දකුණු කැරොලයිනා]], සහ විශේෂිත වශයෙන් චාර්ල්ස්ටන් නගරය විසින් සාක්ෂරතාව සහිත ප්‍රජාවක් යන්න අරභයා වර්ජිනියා වෙත තරගකාරීත්වයක් සපයමින් සමහරවිට එය පසු කර ගිය බවක් පෙනී යයි.  චාර්ල්ස්ටන්හී ලේඛන කලාව විමසුවොත්, නීතිඥ හා නිබන්ධක [[හියු ස්වින්ටන් ලෙගාර්]], කිවිවරුන්වූ [[පෝල් හැමිල්ටන් හේනි]] සහ  [[හෙන්රි  ටිම්රොඩ්]], සහ නවකතාකරු  [[විලියම් ගිල්මෝර් සිම්ස්]] විසින් යුදට-පෙර දක්ෂිණ සාහිත්‍යයේ අති වැදගත් කෘතීන් සම්පාදනය කල බව පෙනී යයි.

සිම්ස් විශේෂයෙන් බෙහෙවින් වැදගත් පුද්ගලයෙක් වූ අතර, සමහරවිට [[සිවිල් යුද්ධය |ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයට]] පෙර බිහිවූ අතිශයින් වැදගත් දක්ෂිණ ගත්කතුවරයා විය.  යුද බිමෙහි සීමාවෙහි ජීවිතය හා ඇමරිකානු විප්ලවය පිළිබඳ ඔහුගේ නවකතා දකුණු කැරොලයිනාහී ඉතිහාසය විචිත්‍රවත්ව සටහන් කලේය.  [[ජේම්ස් ෆෙනිමෝර් කූපර්]] මෙන්ම, සිම්ස්ද  [[වෝල්ටර් ස්කොට්]] වෙතින් ඉමහත් ආභාෂයක් ලද අතර, ඔහුගේ කෘතීන් වෙත ස්කොට්ගේ වීර  [[අදභූතවාදය|අද්භූතවාදයෙහි]] මුද්‍රාව පැවතිණි.  ''ද යෙමසේ'', ''ද කින්ස්මන්'', සහ [[ටොම්-විරෝධි සාහිත්‍යය|''අන්කල් ටොම්ස් කැබින්''-විරෝධි]] නවකතාවවූ  [[ද ස්වෝර්ඩ් ඇන්ඩ් ද ඩිස්ටාෆ්]]හී , සිම්ස් විසින් වහල් සේවය හා දක්ෂිණ ජීවිතය පිළිබඳ පරමාදර්ශිකෘත සිත්තමක් ගෙනහැරපෑවේය.  දකුණු කැරොලයිනාහී ජනප්‍රිය හා ඉමහත් ගෞරවයට පාත්‍රවූ නමුදු—හා  [[එඩ්ගා ඇලන් පෝ]] වැනි විවේචකයන් විසින් මහත් ලෙස වර්ණනාකෙරුනද-- ඉමහත් ජාතික ප්‍රේක්ෂක ගණයෙහි හරසර ලැබීමට සිම්ස් කිසිලෙසින්  සමත් නොවිය.

සමහරක් විවේචකයන් විසින් පෝ සැලකෙන්නේද දක්ෂිණ ගත්කතුවරයෙක් ලෙසය— රිච්මන්ඩ්හී ඇතිදැඩිවූ ඔහු, වර්ජීනියා විශ්වවිද්‍යාලයෙහි අධ්‍යාපනය  ලද අතර, 1835 සිට 1837 දක්වා ''[[සදර්න් ලිටරරි මෙසෙන්ජර්]]'' සංස්කරණය කලේය.  එහෙත් ඔහුගේ කාව්‍යයන් හා ප්‍රබන්ධයන් විසින් සුවිශේෂිවූ දක්ෂිණ තේමාවන් හෝ විෂයයන් වස්තු බීජ කරගත්තේ විරල ලෙසිනි; &quot;දක්ෂිණ&quot; ලේඛකයෙක් ලෙසින් ඔහුගේ තරාතිරම නොපැහැදිලි බවක් දක්වයි.

මේ අතර, චෙසපීක් ප්‍රදේශය වෙතින් සැලකිය යුතු උනන්දුවක් අප වෙත ඇති කරන යුදට-පෙර ගත්කතුවරු  අතර, ඔහුගේ  ''[[ෂැලෝ බාන්]]''  නවකථාව අනුසාරයෙන් වර්ජිනියා වතු ජීවිතය පිළිබඳව විචිත්‍ර විස්තරයක් ඉස්මතු කල [[ජෝන් පෙන්ඩල්ටව් කෙනඩි]]; සහ වර්ජීනියාව තුල ෆෙඩරල් හා  බෙදුම්වාදී පාර්ශව අතර ගරිල්ලා යුද්ධයක් සංකල්පනය කරමින් රචිත ඔහුගේ 1836 කෘතියවූ  ''[[ද පාර්ටිසන් ලීඩර්]]''  වෙතින් දක්ෂිණ ජනපද වෙන්වීයෑම පිළිබඳ අනාවැකි පල කල  [[නැතෑනියල් බෙවර්ලි ටකර්]] වෙති.

මෙම යුගයේ සැලකියයුතු දක්ෂිණ ගත්කතුවරු සියළුදෙනා සුදු ජාතිකයෝ නොවූහ. යුදට-පෙර දකුණෙහි කළු වහල් සේවය පිළිබඳ මහත් ජනප්‍රිය ස්වයං-රචිත විස්තරය වූයේ  [[ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩග්ලස්| ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩග්ලස්ගේ]] ''[[නැරටිව් ඔෆ් ද ලයිෆ් ඔෆ් ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩග්ලස් |ආඛ්‍යානය]]'' වෙයි.  මේ අතර,  [[හැරියට් ජේකබ්ස්]], උතුරු කැරොලිනාවේ ඇය දාසභාවය ගෙවමින් ගත කල දිවියෙහි අත්දැකීම්  [[ඉන්සිඩන්ට්ස්  ඉන් ද ලයිෆ් ඔෆ් අ ස්ලේව් ගර්ල්]] හි යළි විස්තර කලාය.  තවත් දකුණේ -උපන් පූර්ව-වහලෙකුවූ, [[විලියම් වෙල්ස් බ්‍රවුන්]] විසින්, ''ක්ලොටෙල්; ඕ, ද ප්‍රසිඩන්ට්ස් ඩෝටර්'' ලියන ලදි -- [[අප්‍රිකානු-ඇමරිකානුවා|අප්‍රිකානු-ඇමරිකානුවෙකු]] විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද පළමු නවකථාව මෙය බවට පුළුල් පිළිගැනුමක් පවතියි. [[තෝමස් ජෙෆර්සන්]] ට දාව ඔහුගේ කළු අනියම් භාර්යාවට උපන් දියණියක වන එහි මාතෘකා චරිතයෙහි ජීවිතය මෙම ග්‍රන්ථය විසින් විස්තර කෙරෙන අතර  වහල් සේවය තුල ඇය අත්විඳින අපහසුතාද විස්තර කෙරේ.

=== &quot;වැරදුනු තැත&quot; දුක විඳි කාලය===
19වන සියවසෙහි දෙවන අඩෙහිදී, දකුණ සිවිල් යුද්ධයෙන් පැරදී ගත කල දුක් බර කාලය බොහෝ සුදු ජාතික දක්ෂිණ ජනපදිකයක් හැඳින්වූයේ කටුක අධිවාසයක්  ( [[එක්සත් ජනපදය යළිගොඩනැඟීම |යළිගොඩනැඟීම]] ලෙස හැඳින්වුණි) ලෙසිනි. ටොම්-විරෝධි සාහිත්‍යය වෙනුවට  &quot;[[සන්ධානයෙහි වැරදුනු තැත]]&quot; පිළිබඳ කාව්‍යයන් හා නවකථා එළිදැක්විණි.  යුද්ධය අවසන්වූ වහාම පාහේ මෙම කාංක්ෂා සහගත සාහිත්‍යය එළිදැක්වීම ඇරඹිණි; [[ද කොන්කර්ඩ් බැනර්]]  1865 ජූනි 24 දින ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. ලේඛකයන් විසින් පරමාදර්ශීකෘත කෙරුණේ පරාජයට පත් දකුණ හා එහි  නෂ්ටවූ සංස්කෘතියයි. මෙම දෘෂ්ටි කෝණය සහිත ප්‍රමුඛ ලේඛකයන් අතර,  [[හෙන්රි ටිම්රොඩ්]], [[ඩැනියෙල් බී. ලූකස්]], [[ඒබ්රම් ජෝසප් රයාන්]], සහ  [[සිඩ්නි ලේනියර්]] යන කවියෝ සහ [[තෝමස් නෙල්සන් පේජ්]] යන ප්‍රබන්ධ ලේඛකයා වූහ.  [[අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවා|අප්‍රිකානු ඇමරිකානු]] ලේඛක [[චාල්ස් ඩබ්. චෙස්නට්]] වැනි අනෙකුන්, මෙම  [[කාංසාව]] බැහැර කරමින් [[වර්ගවාදය]] සහ මෙම කාල සීමාව තුලදී දකුණේ කළු ජාතිකයන් සූරාකෑම වෙත අවධානය යොමු කලහ.

19වන සියවසෙහි වඩාත් වැදගත් දක්ෂිණ නවකථාව යැයි කර්ක කල හැකි, ''[[ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් හකල්බරි ෆින්]]'' 1884දී [[මාක් ට්වේන්]] විසින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි . මෙම නවකථාව ගැන [[අර්නස්ට් හෙමිංවේ]] කියා සිටියේ  &quot;මාක් ට්වේන්ගේ ''හකල්බරි ෆින්'' නම් එක් ග්‍රන්ථයක් තුලින් සියළු නූතන ඇමරිකානු සාහික්‍යය  ගලා එයි&quot; යනුවෙනි. මෙම ප්‍රකාශය දක්ෂිණ සාහිත්‍යය වෙත ගැඹුරු ලෙසින් අදාල වන්නේ  මෙම නවකතාව විසින් වර්ගය හා ප්‍රචණ්ඩත්වය යන දේ හසුරුවා ඇති අවංක ආකාරය නිසාය.

[[කේට් චොපින්]] යනු පශ්චාත්-සිවිල් යුද්ධ සමයෙහි දක්ෂිණ සාහිත්‍යයෙහි තවත් කේන්ද්‍රිය තැනැත්තියකි. ලූසියෑනාහී අකාඩියාන්/කේජන්  ප්‍රජාවන් පිළිබඳ ඇයගේ ලේඛන අවධානය යොමු කල ඇය, ''[[බායු ෆෝක්]]'' (1894) සහ ''[[අ නයිට් ඉන් ඇකඩී]]'' (1897) යන කෙටිකතා සංග්‍රහයන්ගෙන් ඇයගේ සාහිත්‍යමය කීර්තියට පදනම් දැමුවාය. මෙම කතා වෙතින් විශේෂිත දක්ෂිණ සංස්කෘතිය විචිත්‍රවත් ලෙසින් හුවා දැක්වීමට අමතරව අනන්‍ය ලෙසින්  වැදගත් සහ  සංකීර්ණ ආඛ්‍යාන  රීතියක් දක්වා ඇමරිකානු කෙටිකතාවෙහි උරුමය වැඩිදියුණු කිරීම සිදුවිය. එසේ වුවද, කිසියම් වෙනස් ආකාරයක අපකීර්තියක් ඇය විසින් අත්පත් කර ගත්තේ ඇයගේ දෙවන හා අවසන් නවකතාවවූ  ''[[දි අවේකනින් (නවකතාව)|දි අවේකනින්]]'' (1899) යන්න ප්‍රකාශයට පත්වීම හා සමගමය.  මෙම නවකතාව විසින් ස්ත්‍රී ලිංගිකත්වය හා මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ ව අව්‍යාජ හා භාවාත්මක නොවන නිරූපණයක් කරමින් ශ්‍රාවක ජනයා කම්පනයට පත් කල අතරම (බල්සක්ගෙන් පසුව බටහිර නවකතාව අභිභවනය කල යථාර්ථවාදය පදනම් කර ගත්) බාරදූර ප්‍රභේදයක්  සහ එහි චරිතයන්හී සංකීර්ණ සහ අපිරිසුදු භාවාත්මක දිවිපෙවෙත් නිරාකරණය කරගත්තක් වෙත දක්ෂිණ නවකතාව පමුණුවාගැනුමට හේතු පාදක විය.  ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ ඉතාම වැදගත් කාන්තා ලේඛිකාවක් බවට වර්තමානයේ ඇය සැලකෙනවාට අමතරව, ප්‍රාග්-සිවිල් යුද්ධ දකුණෙහි ඉතා වැදගත් වාර්තාකරුවන් අතුරින් එක් අයෙකු ලෙසින් හා කාන්තා අත්දැකීම්හී සංකීර්ණත්වය එලෙසින්ම හා අවමන්කිරීමකින් තොරව සැලකූ පළමු ලේඛකයන් කිහිප දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙසින් සැලකෙයි. 

20වන සියවෙසහි පළමු භාගෙයහිදී, නීතිඥවරයෙකු, දේශපාලනඥවරයෙකු, දේවගැතිවරයෙකු, කථිකයෙකු, නළුවෙකු, සහ ගත්කතුවරයෙකු වූ  [[තෝමස් ඩික්සන්, කණි.]] අතින් බොහෝ නවකතා, නාට්‍ය, දේශනා, සහ ප්‍රබන්ධ -නොවන කෘති සම්පාදනය වූ අතර මේවා ඇඑජ පුරා පොදු ජනතාව අතර බොහෝ ලෙසින් ජනප්‍රිය විය. [[එක්සත් ජනපදය යළිගොඩනැගීමේ යුගය|යළිගොඩනැගීම]] පිළිබඳ නවකතා ග්‍රන්ථත්‍රිකයන් ලිවීම සම්බන්ධයෙන් ඩික්සන් වර්තමානයෙහි සිහිපත් කෙරෙන අතර, ''[[ද ක්ලැන්ස්මන්]]''  (1905) යන නම් ලද එයින් එකක්වූ ග්‍රන්ථයක්, [[ඩී. ඩබ්. ග්‍රිෆිත්|ඩී.ඩබ්.ග්‍රිෆිත්ගේ]] අපකීර්තිමත් 1915 චිත්‍රපටය  ''[[ද බර්ත් ඔෆ් අ නේෂන්]]'' නිර්මාණයට ඉවහල් වූවා යැයි සැලකෙයි. සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කල ඔහුගේ ජීවිත කාලය තුලදී ඩික්සක් විසින් නවකතා 22ක්, බොහෝ නාට්‍ය සහ [http://www.imdb.com/name/nm0228746/#writer චිත්‍රපට අත්පිටපත්], ක්‍රිස්තියානි දේශන, සහ  ප්‍රබන්ධ-නොවන කෘති කිහිපයක් රචනා කෙරිණි.

===දක්ෂිණ පුනරුදය ===
{{මූලික|දක්ෂිණ පුනරුදය }}
1920 ගණන් සහ 1930 ගණන් වලදී, අනෙකුන් අතර, [[විලියම් ෆෝක්නර්]], [[කැත්රින් ඈන් පෝටර්]], [[කැරොලයින් ගෝර්ඩ්න්]], [[ඇලන් ටේට්]], [[තෝමස් වුල්ෆ්]], [[රොබර්ට් පෙන් වොරන්]], සහ  [[ටෙනසි විලියම්ස්]] වැනි ලේඛකයන් ඉස්මතු වීම නිසාවෙන් දක්ෂිණ සාහිත්‍යයෙහි පුනරුදයක් ඇරඹිණි. [[දක්ෂිණ පුනරුදය|දක්ෂිණ පුනරුදයට]] දායකත්වය සැපයූ ලේඛකයන් විසින් [[ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය]] සහ  [[වහල් සේවය]] වෙතින් පවත්වාගත් පරතරය හේතුවෙන්, ඔවුන් බොහෝදුරට දකුණු ගැන තම ලියවීම්හී විෂය මූලික  වූහ. 1920 ගණන් වලදී, දක්ෂිණ  කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය  [[වැන්ඩබිල්ට්| වැන්ඩබිල්ට් විශ්වවිද්‍යාලයේ]] &quot;[[ෆියුජිටිව්ස් (කවියන්)|ෆියුජිටිව්ස් ]]&quot; නිසාවෙන් පෝෂණය විය. ප්‍රබන්ධ-නොවන කෘතීන් අරභයා, [[එච්.එල්. මෙන්කෙන් | එච්.එල්. මෙන්කෙන්ගේ]] ජනප්‍රියත්වය ජාතියපුරා ඉහළ නැගියේ, සංස්කෘතික අගයයක් ඇති කිසිවක් බිහිකිරීමට දකුණ අසමත්වී ඇතැයි දක්වමින් ඔහුගේ උපහාසාත්මක ලේඛන ශෛලීයය තුලින් පාඨකයින් කම්පනයට හා ආකූලත්වයට පත් කෙරුණු නිසාය. මෙන්කෙන්ගේ  &quot;ද සහාරා ඔෆ් ද  බෝසාට්&quot; රචනයට ප්‍රතිචාර දක්වමින්  , [[සදර්න් ඇග්රේරියන්ස්]] (මොවුන්ද බොහෝ ලෙසින් වැන්ඩබිල්ට්  ආශ්‍රිතව පදනම්ව සිටියහ) නමැති කණ්ඩායම විසින්  දක්ෂිණ කාර්මිකතාවය හා නාගරීකරණය පිළිබඳ සංවේගයට පත්වෙමින් දකුණේ ගොවිජන ඉතිහාසයට යළි අවතීර්ණ විය යුතු බව කියා සිටියහ. නිර්මාණශීලතාව සහ කාර්මිකතාවය නොගැලපුනු බව පලකල සිටි ඔවුහූ  දකුණෙහි වැසියාගේ විශ්‍රාන්ති සුව පැවැත්මට ඉඩ සැලසිය හැකි දිවිමගක් කරා යළි අවතීර්ණ විය යුතු බව (ඇග්රේරියන්ස්වරු සිතුවේ නිර්මාණශීලත්වය සඳහා මෙම ගුණාංගය සහෝපකාරී වන බවක්ය) උදක්ම දක්වා සිටියහ.  1949දී [[සාහිත්‍යය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය]] දිනූ  1949 ෆෝක්නර් වැනි ලේඛකයින් විසින් ඔවුන්ගේ ලේඛනයන් වෙත, [[සවිඥානකතා ප්‍රවාහ ලේඛනය| සවිඥානකතා ප්‍රවාහය]] වැනි නව ශිල්පක්‍රම සහ සංකීර්ණ ආඛායාන ශිල්පක්‍රමද භාවිතා කලහ.  නිදසුනක් ලෙසින්, ඔහුගේ  ''[[ඈස් අයි ලේ ඩයිං (නවකතාව)|ඈස් අයි ලේ ඩයිං]]'' නවකතාව පැවසෙන්නේ අභාවප්‍රාප්ත ඇඩී සිට ඇයගේ බාල පුතා දක්වා වෙනස්වන ආඛ්‍යායිකයන් (පොතේ ගුරුන්) මාලාවක් භාවිතා කරමිනි.

1930 ගණන් වල අගභාගය තුල දක්නට ලැබුණේ දක්ෂිණ නවකතා අතුරින් අති ජනප්‍රිය ඒවා අතුරින් එකක් වන [[මාග්‍රට්  මිචල්|මාග්‍රට් මිචල්ගේ]]  ''[[ගෝන් විත් ද වින්ඩ්]]''  ප්‍රකාශයට පත්වීමය. 1936දී ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණු [[නවකතාව]], විගසින්  අතිශයින් අලෙවි වූ පොතක් විය.  1937දී එය පලිට්සර් ත්‍යාගය දිනාගත් අතර, 1939දී එය ඇසුරෙන් තැනුනු හා එලෙසින්ම ජනප්‍රියවූ  [[ගෝන් විත් ද වින්ඩ් (චිත්‍රපටය)|චිත්‍රපටයෙහි]] මංගල දර්ශනය පැවැත්විණි. විවිධ ප්‍රභේදයන් ඔස්සේ දක්ෂිණ සාහිත්‍යය ජනප්‍රියත්වය ලඟාකර ගති; [[එල්වීරා ගාර්නර්]] වැනි ලේඛකයින්/සන්නිදර්ශකයින් විසින් කෙරුණු , 1937දී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු ''ඉසිකීල්'' වැනි ළමුන් සඳහාවූ ග්‍රන්ථ,  දකුණෙන් පිටත ප්‍රේක්ෂක ගණයාද පිනවූහ.

===ප්‍රාග් දෙවන ලෝක යුද්ධ දක්ෂිණ සාහිත්‍යය ===
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් අනතුරුව දක්ෂිණ සාහිත්‍යය තේමානුගත ලෙසින් දියුණුවට පත්වූයේ එය විසින් [[අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු  සිවිල් අයිතිවාසිකම්  ව්‍යාපාරය (1955–1968)|ඇමරිකානු සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරය]] නිසාවෙන් දකුණේ ඇතිවූ සමාජීය හා සංස්කෘතික වෙනස් කම් වැලඳගත් නිසාය. මෙයට අමතරව, [[සෝරා නීල් හර්ස්ටන්]] සහ [[ස්ටර්ලින් ඇලන් බ්‍රවුන්]] වැනි අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන් සහ වෙනත් ඇත්තියන් අතර  [[ඉඩෝරා වෙල්ටී]], [[ෆ්ලැනරි ඔකොනර්]], [[ඇලන් ග්ලාස්ගෝ]], [[කාර්ස්න් මැක්කකලර්ස්]], [[කැත්රින් ඈන් පෝටර්]], සහ  [[ෂර්ලි ඈන් ග්‍රවු]] වැනි කාන්තාවන් යන්නාවූ, කාන්තා සහ [[අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය |අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ලේඛකයන්]] බොහෝ ප්‍රමාණයක් දක්ෂිණ සාහිත්‍යයේ කොටස් කරුවන් ලෙස පිළිගැනුම ඇරඹිණි. මෙම කාලසීමාවෙහි අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ දක්ෂිණ ලේඛකයන් අතර [[රේනොල්ඩ්ස් ප්‍රයිස්]], [[ජේම්ස් ඩිකී]], [[විලියම් ප්‍රයිස් ෆොක්ස්]], [[ඩේවිස් ග්‍රබ්]], [[වෝකර් පර්සි]], සහ  [[විලියම් ස්ටයිරන්]] වූහ. බොහෝ ලෙසින් වර්ණනාවට පත් 20වන සියවසෙහි දක්ෂිණ නවකතා අතුරින් එකක් වන, [[හාර්පර් ලී]] විසින් රචිත ''[[ටු කිල් අ මොකිංබර්ඩ්]]'' යන්න 1960දී ප්‍රකාශයට පත්වීමත් සමගම , [[පලිට්සර් ත්‍යාගය]] දිනාගති. නිව් ඕර්ලන්ස්හී ජන්මලාභය ලද හා හාපර් ලී ගේ මිතුරු, [[ටෲමන් කපෝටේ]] පවා 20වන සියවසෙහි මැද භාගයෙහිදී මහත් සඵලත්වයක් ලද්දේ  [[බ්‍රෙක්ෆස්ට්_ඇට්_ටිෆනි%27s_(වෘත්තාන්ත කථාව)|බ්‍රෙක්ෆස්ට් ඇට් ටිෆනි]] සහ පසුව  [[ඉන් කෝල්ඩ් බ්ලඩ්]] අනුසාරයෙනි. 1960 ගණන් වල තවද ජනප්‍රිය නවකතාවක් වූයේ,  [[නිව් ඕර්ලන්ස්]] වාසී  [[ජෝන් කෙනඩිටූල්]] විසින් 1960 ගණන් වලදී ලියන ලද නමුත් 1980 වන තුරු ප්‍රකාශයට පත් නොකෙරුණු ''[[අ  කන්ෆෙඩරසි ඔෆ් ඩන්සර්ස්]]'' වෙයි. එය විසින් 1981 දී  [[ප්‍රබන්ධ සඳහා පලිට්සර් ත්‍යාගය|පලිට්සර් ත්‍යාගය]] දිනා ගත් අතර ඉන් අනතුරුව  [[ශ්‍රද්ධාපන සම්භාව්‍ය කෘතිය|ශ්‍රද්ධාපන සම්භාව්‍ය කෘතියක්]] බවට පත් විය.

== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://thefsw.org ද ෆෙලෝෂිප් ඔෆ් සදර්න් රයිටර්ස්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707203347/http://thefsw.org/ |date=2012-07-07 }}
* [http://docsouth.unc.edu/southlit/ Library of Southern Literature, University of North Carolina] ඇමරිකන් සදර්න් ලිට්‍රිචර් ප්‍රී-1929.
* [http://www.ageefilms.org/southern_books.html ලිස්ට් ඔෆ් ද 125 ග්‍රේටස්ට් සදර්න් බුක්ස්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200130203200/http://www.ageefilms.org/southern_books.html |date=2020-01-30 }}
* [http://www.geckosgeorgia.com/georgia-authors.php ලිස්ට් ඔෆ් ජෝර්ජියා ඕතර්ස්]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315014710/http://www.geckosgeorgia.com/georgia-authors.php |date=2012-03-15 }}
* [https://web.archive.org/web/20050507023141/http://www.gwtw.org/csl.html ද සෙන්ටර් ෆෝ සදර්න් ලිට්‍රිචර්]
* [http://www.missq.msstate.edu/sssl/ A Checklist of Scholarship on Southern Literature] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206001445/http://www.missq.msstate.edu/sssl/view.php?f=writers |date=2008-12-06 }} ඇන් චෙක්ලිය්ට් ඔෆ් ස්කොලෂිප් ඔය් රයිටර්ස් ඇෂොෂිටෙඩ් විත් ඇමරිකන් සවුත්. අනුග්‍රහය මිසිසිපි ක්වාර්ටර්ලි.
* [http://www.deadmule.com/holmans-house-darrell-grayson සදර්න් පොයෙට්‍රි ෆ්‍රොම් හොල්මන් ප්‍රිසන් ඩෙත් රෝ ඉන්මේට් ඩැරල් ග්‍රේසන්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120805234034/http://www.deadmule.com/holmans-house-darrell-grayson/ |date=2012-08-05 }}
* &quot;[http://southernspaces.org/browse/poets-in-place පොයෙට්ස් ඉන් පැලස්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922161223/http://www.southernspaces.org/browse/poets-in-place |date=2010-09-22 }},&quot; ''සදර්න් ස්පේසර්ස්'' හිදී.
*[[Lucinda MacKethan]], [http://southernspaces.org/2004/genres-southern-literature &quot;Genres of Southern Literature&quot;], ''Southern Spaces'', 16 February 2004. http://southernspaces.org/2004/genres-southern-literature</text>
      <sha1>9395a1xn5rpya1q9c1l3b7xtugd4jfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සවුත්ලන්ඩ්ස් විද්‍යාලය, ගාල්ල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52702</id>
    <revision>
      <id>801930</id>
      <parentid>767708</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T18:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55793-91</username>
        <id>81652</id>
      </contributor>
      <origin>801930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1301" sha1="a45pnfww2n7rqhk63iyrpdedqx4qu66" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = Southlands College
 | image                   = SouthlandsCollege.jpg
 | imagesize               = 200px
 | caption                 = Crest of Southlands College
 | motto                   = '''Knit together in love and service'''
 | motto_pl                = 
 | founder                 = Kalana Kalpaji
 | established             = 1885
 | type                    = Government Public School
 | affiliation             = 
 | grades                  = Primary to G.C.E. (A/L)
 | president               = 
 | principal               = Mrs.sandya pathiranawasam
 | head_label              = 
 | head of school          = 
 | dean                    = 
 | faculty                 = 
 | staff                   = 
 | enrollment              = 
 | gender                  = Girls
 | lower_age               = 6
 | upper_age               = 19
 | free_label_2            = 
 | free_2                  = 
 | colours                 = {{color box|maroon}}{{color box|white}}
 | campus type             = 
 | campus size             = 
 | location                = [[Galle]]
 | country                 = [[Sri Lanka]] {{Flag icon|Sri Lanka}}
 | information             = 
 | website                 = [http://www.southlandscollege.lk/ www.southlandscollege.lk]
}}</text>
      <sha1>a45pnfww2n7rqhk63iyrpdedqx4qu66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801999</id>
      <parentid>801930</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-55793-91|~2026-55793-91]] ([[User talk:~2026-55793-91|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Brayan.87622|Brayan.87622]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>767708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1364" sha1="hwjlikja4k4k78skwvuc3ynkc4ous78" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = Southlands College
 | image                   = SouthlandsCollege.jpg
 | imagesize               = 200px
 | caption                 = Crest of Southlands College
 | motto                   = '''Knit together in love and service'''
 | motto_pl                = 
 | founder                 = මිස් ලුසී වැන්ඩර්ස්ට්‍රාටන්
 | established             = 1885
 | type                    = Government Public School
 | affiliation             = 
 | grades                  = Primary to G.C.E. (A/L)
 | president               = 
 | principal               = Mrs.sandya pathiranawasam
 | head_label              = 
 | head of school          = 
 | dean                    = 
 | faculty                 = 
 | staff                   = 
 | enrollment              = 
 | gender                  = Girls
 | lower_age               = 6
 | upper_age               = 19
 | free_label_2            = 
 | free_2                  = 
 | colours                 = {{color box|maroon}}{{color box|white}}
 | campus type             = 
 | campus size             = 
 | location                = [[Galle]]
 | country                 = [[Sri Lanka]] {{Flag icon|Sri Lanka}}
 | information             = 
 | website                 = [http://www.southlandscollege.lk/ www.southlandscollege.lk]
}}</text>
      <sha1>hwjlikja4k4k78skwvuc3ynkc4ous78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලසන්ත වික්‍රමතුංග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53290</id>
    <revision>
      <id>802009</id>
      <parentid>800949</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37298" sha1="shwmr2bpmtxyt26lit7n13vggr0gql9" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name        = ලසන්ත මනිලාල් වික්‍රමතුංග
| image       =Lasantha with co jounalist.jpg
| caption     =ලසන්ත වික්‍රමතුංග සම-මාධ්‍යවේදිනි සුනාලි රත්නායක හා සමගින් 2007දී
| birthname   =
| birth_date  = 5 අප්‍රේල් 1958
| birth_place = [[කොළඹ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| death_date  = {{මරණ දින හා වයස|2009|1|8|1958|4|5|df=y}}
| death_place = කොළඹ, ශ්‍රී ලංකාව
| education   = [[නීතිය]], [[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය]]
| occupation  = මාධ්‍යවේදි සහ දේශපාලනඥ
| organization = [[ද සන්ඩේ ලීඩර්]]
| alias       = සුරනිමල
| spouse      = රේනි වික්‍රමතුංග&lt;br&gt;(1985-2007)&lt;br&gt;සොනාලි සමරසිංහ&lt;br&gt;(2008-)
| children    = අවිනාශ් වික්‍රමතුංග&lt;br&gt;අහිම්සා වික්‍රමතුංග&lt;br&gt;ආදේශ් වික්‍රමතුංග
| ethnicity   = [[සිංහල ජනයා|සිංහල]]
| Party.      = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
| URL         = [http://www.thesundayleader.lk www.thesundayleader.lk]
}}
'''ලසන්ත මනිලාල් වික්‍රමතුංග''' ({{Langx|si|ලසන්ත වික්‍රමතුංග}}, {{Langx|ta|லசந்த விக்கிரமதுங்க}}; 5 අප්‍රේල් 1958 - 8 ජනවාරි 2009) 2009 ජනවාරි මාසයේ දී ඝාතනය කරන ලද ශ්‍රී ලංකාවේ ඉහළ පෙළේ මාධ්‍යවේදියෙක්, [[දේශපාලකයෝ|දේශපාලනඥයෙක්]], විකාශකයෙක් සහ [[ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම්|මානව හිමිකම්]] ක්‍රියාකාරිකයෙක් විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://roar.media/english/life/reports/lasantha-wickrematunge-case-timeline/amp|title=Lasantha Wickrematunge case timeline|date=29 September 2016|work=[[Roar Media]]}}&lt;/ref&gt;

වික්‍රමතුංග මහතා ''[[ද සන්ඩේ ලීඩ'|ද සන්ඩේ ලීඩර්]]'' පුවත්පතේ සහ ලීඩර් ප්‍රකාශනවල නිර්මාතෘවරයා වූ අතර, [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] ආණ්ඩුවේ දරුණු විවේචකයෙකු වූ අතර,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/feb/20/police-sri-lanka-arrest-intelligence-officers-journalist-lasantha-wickrematunge-assassination|title=police Sri Lanka arrest intelligence officers journalist lasantha wickrematunge|date=20 February 2017|work=the Guardian}}&lt;/ref&gt; ඔහු එවකට ආරක්ෂක ලේකම්ව සිටි [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ]]&lt;ref name=&quot;migdeal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=5 January 2019 |title=The anatomy of the MiG deal |url=https://archives1.sundayobserver.lk/2019/01/06/news-features/anatomy-mig-deal |website=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt; සමඟ නීතිමය සටනක පැටලී සිටියේය. [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|එල්.ටී.ටී.ඊ]] කැරලිකරුවන්ට එරෙහි සටනේ මූලිකත්වය; ඔහුගේ ඝාතනය රට පුරා කම්පන තරංග ඇති කළේය,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2021/mar/04/for-sri-lankan-reporters-the-ghosts-of-violence-and-intimidation-loom-again|title=For Sri Lankan reporters, the ghosts of violence and intimidation loom again|date=4 March 2021|work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු ජාතියේ වඩාත්ම බලගතු මාධ්‍යවේදීන් සහ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන චරිතයක් වූ අතර රට තුළ ප්‍රකාශනයේ නිදහස පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කළේය. වික්‍රමතුංග ඝාතනය ලොව පුරා දැඩි ලෙස හෙළා දකින ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/ampara-calm-but-authorities-show-no-sign-of-nailing-canard-about-sterilization-drugs/|title=Remembering Lasantha|date=8 January 2019|work=[[Colombo Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701180603/https://www.colombotelegraph.com/index.php/the-final-nail-the-sunday-leader-apologizes-to-gota/amp/|archive-date=1 July 2022|access-date=15 May 2025|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''[[ද ඩේලි මිරර් (ශ්‍රී ලංකාව)|ඩේලි මිරර් පුවත්පත]]'' එය [[Sinhala|ශ්‍රී ලංකාවේ මාධ්‍ය නිදහසට]] එල්ල වූ ලොකුම පහරක් ලෙස හැඳින්වූ අතර, මාධ්‍යවේදීන්ට එරෙහි ප්‍රහාර නැවැත්වීමට රජය අපොහොසත් වීම නිසා කර්තෘ සංසදය මෙම ඝාතනයේ වගකීම රජයට පවරා ඇත. මෙම ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් රජය ද කම්පනයට පත් වූ අතර, ඔහුගේ ඝාතකයන් අල්ලා ගැනීමට හැකි සෑම දෙයක්ම කරන බවට පොරොන්දු විය. වික්‍රමතුංග 1998 වසරේ සිට ඔහුගේ නිවසට ටැංකි නාශක ෂෙල් වෙඩි ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ අවස්ථාවේ සිට [[ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය|ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයේ]] වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ලැයිස්තුවට ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;T&quot;&gt;{{cite magazine|last=Thottam|first=Jyoti|date=8 January 2009|title=Dying for Journalism: Lasantha Wickrematunge of Sri Lanka|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113091741/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|archive-date=13 January 2009|access-date=10 January 2009|magazine=Time}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fearfor&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/asa370151998en.pdf/|title=Fear for safety|date=19 June 1998|work=[[Amnesty International]]}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ==

=== දේශපාලන ජීවිතය ===
වික්‍රමතුංග නීතිඥවරයකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළ අතර, රංජිත් අබේසූරිය යටතේ වසර අටක් විත්තියේ නීතිඥවරයකු ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref name=&quot;T2&quot;&gt;{{cite magazine|last=Thottam|first=Jyoti|date=8 January 2009|title=Dying for Journalism: Lasantha Wickrematunge of Sri Lanka|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113091741/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|archive-date=13 January 2009|access-date=10 January 2009|magazine=Time}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NF2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Lasantha Wickrematunge, 1958–2009 |url=http://www.nieman.harvard.edu/NiemanFoundation/Awards/AwardsAtAGlance/LouisLyonsAwardForConscienceAndIntegrityInJournalism/Winners/LasanthaWickrematunge19582009.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527015633/http://www.nieman.harvard.edu/NiemanFoundation/Awards/AwardsAtAGlance/LouisLyonsAwardForConscienceAndIntegrityInJournalism/Winners/LasanthaWickrematunge19582009.aspx |archive-date=27 May 2013 |access-date=12 September 2012 |publisher=Nieman Foundation}}&lt;/ref&gt; නීතිඥ වෘත්තියේ යෙදී සිටියදී, වික්‍රමතුංග දේශපාලන වේදිකාවට පිවිසියේ ද ''[[දි අයිලන්ඩ් (ශ්‍රී ලංකාව)|අයිලන්ඩ්]]'' සහ ''සන්'' පුවත්පත් වලින් පටන් ගෙන පුවත්පත් කලාවට පිවිසීමට පෙරය.&lt;ref name=&quot;remembering&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/ampara-calm-but-authorities-show-no-sign-of-nailing-canard-about-sterilization-drugs/|title=lasantha was murdered 3 years ago remembering lasantha|date=9 January 2012|work=[[Colombo Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701180603/https://www.colombotelegraph.com/index.php/the-final-nail-the-sunday-leader-apologizes-to-gota/amp/|archive-date=1 July 2022|access-date=15 May 2025|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; වික්‍රමතුංග 1989 පාර්ලිමේන්තු [[ඡන්ද විමසීම්|මැතිවරණයේ]] දී [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] සමඟ කොළඹ ආසනයකින් තරග කළ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://ifex.org/faces/journalist-lasantha-wickrematunge/|title=journalist lasantha Wickrematunge|date=8 February 2021|work=IFEX}}&lt;/ref&gt; පසුව ලොව ප්‍රථම අගමැතිනිය [[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක|වූ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මියගේ]] පෞද්ගලික ලේකම්වරිය බවට පත්විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://archives1.sundayobserver.lk/2019/01/06/news-features/who-has-lassie’s-blood-their-hands|title=who has lassies blood on their hands|date=6 January 2019|work=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසුව [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂයට]] ගිය වික්‍රමතුංග [[රනිල් වික්‍රමසිංහ|රනිල් වික්‍රමසිංහගේ]] උපදේශකයෙකු විය.&lt;ref name=&quot;NF2&quot; /&gt;

=== පුවත්පත් කලාව ===
[[ගොනුව:Lasantha_Wickrematunge.jpg|thumb|ලසන්ත වික්‍රමතුංග ඇ.1995]]
1994 දී වික්‍රමතුංග සිය සොහොයුරු [[ලාල් වික්‍රමතුංග]] සමඟ ''[[ද සන්ඩේ ලීඩ'|සන්ඩේ ලීඩර් පත්‍රය]]'' ආරම්භ කළේය. සන්ඩේ ලීඩර් පුවත්පතට අමතරව, වික්‍රමතුංග සිංහල ඉරිදා පුවත්පතක් වන ''[[ඉරුරැස|ඉරුරේස]]'' (2004 දියත් කරන ලදී) සහ බදාදා ඉංග්‍රීසි ''මෝනිං ලීඩර්'' (2005 දියත් කරන ලද) පුවත්පතේ කර්තෘ මණ්ඩල අධ්‍යක්ෂවරයා විය. ඔවුන් තිදෙනාම රජය දැඩි ලෙස විවේචනය කළහ.&lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;{{cite magazine|last=Thottam|first=Jyoti|date=8 January 2009|title=Dying for Journalism: Lasantha Wickrematunge of Sri Lanka|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113091741/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|archive-date=13 January 2009|access-date=10 January 2009|magazine=Time}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=6 April 2009 |title=Slain Sri Lankan journalist honoured with UN press freedom award |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30401&amp;Cr=Sri |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228170725/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30401&amp;Cr=Sri |archive-date=28 December 2013 |access-date=12 September 2012 |publisher=United Nations News Centre}}&lt;/ref&gt; ඔහු රජය සහ [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|දෙමළ කොටි]] (එල්ටීටීඊ) කැරලිකරුවන් යන දෙඅංශයෙන්ම විවේචනාත්මකව වාර්තා කළ අතර,&lt;ref name=&quot;IPI&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=18 February 2010 |title=Sri Lanka's Lasantha Wickrematunge Named 53rd IPI World Press Freedom Hero |url=http://www.freemedia.at/archives/singleview/article/sri-lankas-lasantha-wickrematunge-named-53rd-ipi-world-press-freedom-hero.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527011900/http://www.freemedia.at/archives/singleview/article/sri-lankas-lasantha-wickrematunge-named-53rd-ipi-world-press-freedom-hero.html |archive-date=27 May 2013 |access-date=12 September 2012 |publisher=International Press Institute}}&lt;/ref&gt; ලීඩර් ඉක්මනින්ම &quot;දිවයිනේ හොඳම ස්වාධීන පුවත්පත ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය&quot;.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Steele, Jonathan |date=12 January 2009 |title='We know who is behind my death': Sri Lankan editor continues fight from grave |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jan/13/sri-lankan-journalist-sunday-leader |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312100408/http://www.guardian.co.uk/world/2009/jan/13/sri-lankan-journalist-sunday-leader |archive-date=12 March 2012 |access-date=12 September 2012 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ඔහු පසුව ප්‍රකාශ කළේ පත්‍රය ආරම්භ කළ පසු තමා නැවත නීතියට පැමිණීමට අදහස් කළ නමුත් පුවත්පත් කලාවේ උද්යෝගය අත්හැරීමට තමා අකමැති වූ බවයි.&lt;ref name=&quot;T3&quot; /&gt; ඔහු මේ වන විට ''ටයිම්'' සඟරාවේ [[ලේඛකයා|ලේඛකයෙකු]] ද වූ අතර ''ගුඩ් මෝනිං ශ්‍රී ලංකා'' ඇතුළු ඔහුගේ විකාශන වැඩසටහන් මෙහෙයවන අතරතුර දේශපාලන විචාරකයෙකු ද විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=11 January 2009 |title=A deadly drive to work |url=http://www.thesundayleader.lk/20090111/REVIEW.HTM |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516103951/http://www.thesundayleader.lk/20090111/REVIEW.HTM |archive-date=16 May 2012 |access-date=12 September 2012 |website=The Sunday Leader}}&lt;/ref&gt;

වික්‍රමතුංග සිය වෘත්තීය දිවියේ උච්චතම අවස්ථාව වන විට ජ්‍යෙෂ්ඨ අමාත්‍යවරුන් සහ ජාතියේ බලවත්ම අය&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka Guardian |url=http://www.srilankaguardian.org/2012/01/was-lasantha-killed-because-of-this.html}}&lt;/ref&gt; බියට පත් වූ අතර දෙපාර්ශවයේම දේශපාලන නායකයින් විවිධ අවස්ථාවල වික්‍රමතුංගට තමන් කැමති අමාත්‍යාංශ ලබා දී දේශපාලන තනතුරු ලබා ගැනීමට ඔහුව පොළඹවා ගැනීමට උත්සාහ කළහ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Daily Mirror |url=https://www.dailymirror.lk/print/opinion/lasantha-the-writing-on-the-wall/172-60515 |publisher=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt; ආන්ඩුවේ ඇමතිවරුන්ගේ දූෂන පිලිබඳ වාර්තා කිරීම නිසා පුවත්පතට තර්ජන සහ ප්‍රහාර එල්ල විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archives1.dailynews.lk/2019/01/10/features/173824/pen-knew-no-fear|title=The pen that knew no fear|date=10 January 2019|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Sundayleadernew.jpg|thumb|ද සන්ඩේ ලීඩ']]
1994-2005 කාලයේ වික්‍රමතුංග [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග]] ආණ්ඩුවේ දැඩි විවේචකයෙකි. 2000 වසරේ වික්‍රමතුංග කුමාරතුංගගේ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් පිළිබඳව පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීය. කුමාරතුංගගේ විෂයමාලා වීටාවේ ඇය සෝබෝන් විශ්වවිද්‍යාලයේ ආදි සිසුවියක් බව සඳහන් කර තිබුණි. වික්‍රමතුංග කුමාරතුංග මහත්මියට ඇයගේ සහතික ලේඛන නිකුත් කරන ලෙස අභියෝග කළ අතර කුමාරතුංග කිසි විටෙකත් ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස ලියාපදිංචි වී නොමැති බවට විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ලිපියක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/french-envoy-has-last-word-on-kumaratungas-qualifications/articleshow/1136047029.cms|title=French envoy has last word on Kumaratunga's qualifications|date=16 April 2000|work=[[Times of India]]}}&lt;/ref&gt; 2000 මැයි මාසයේ දී, රටේ උතුරේ එල්ටීටීඊයට එරෙහි යුද්ධයේ මිලිටරි පසුබෑමෙන් පසුව, කුමාරතුංගගේ ආන්ඩුව සන්ඩේ ලීඩර් වසා දැමීය. වික්‍රමතුංග [[ශ්‍රී ලංකාවෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය|ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට]] [[මූලික අයිතිවාසිකම්]] පෙත්සමක් ගොනු කර, වසා දැමීමට එරෙහිව සටන් කර, හතරවැනි වත්ත මැඩලීමට රජයට අවසර දෙන නීතියට පහර දෙමින් අධිකරණ ජයග්‍රහණයක් ලබා ගත්තේ ය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=5056|title=Sunday Leader closed down|date=22 May 2000|work=[[TamilNet]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/000528/edit.html|title=Let the Leader|date=28 May 2000|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=5096|title=Sunday Leader fundamental rights case|date=1 June 2000|work=[[TamilNet]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=5163|title=Sunday Leader ban illegal|date=30 June 2000|work=[[TamilNet]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/000702/newsm.html#2LABEL2|title=Censorship illegal, says Supreme Court|date=2 July 2000|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)]]}}&lt;/ref&gt; 2006 දී කුමාරතුංග ජනාධිපති ධුරයෙන් පහ කිරීමෙන් පසු ඇය වික්‍රමතුංග සමඟ මිත්‍රත්වයක් ඇති කර ගත්තා ය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sundaytimes.lk/090118/Plus/sundaytimesplus_12.html|title=Suranimala the birth death and truth|date=12 January 2009|work=[[Sunday Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india/chandrika-regrets-sacking-unp-govt-in-2004/story-WseOko21wrnB96d080PbFM.html|title=chandrika regrets sacking unp govt|date=12 November 2006|work=[[hindustantimes]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.srilankaguardian.org/2015/01/will-mahinda-now-look-towards-un-and-us.html?m=1|title=Will Mahinda now look towards UN and US for relief?|last=Fernando|first=Upul Joseph|date=21 January 2015|work=[[Sri Lanka Guardian]]|access-date=18 January 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/ranil-hits-sixers-off-full-tosses-bowled-by-fraudster/|title=Ranil hits Sixers off full tosses|date=4 August 2015|work=[[Colombo Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214065709/https://www.colombotelegraph.com/index.php/ranil-hits-sixers-off-full-tosses-bowled-by-fraudster/|archive-date=14 December 2024|access-date=7 January 2025|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.srilankaguardian.org/2009/01/farewell-to-lasantha.html?m=1|title=farewell to lasantha|date=12 January 2009|work=[[Sri Lanka Guardian]]|access-date=7 January 2025|archive-date=14 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214063928/http://www.srilankaguardian.org/2009/01/farewell-to-lasantha.html?m=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://english.gossiplankanews.com/2019/01/everybody-knows-who-killed-lasantha.html?m=1|title=everybody knows who killed Lasantha|date=20 January 2019|work=[[gossiplankanres]]}}&lt;/ref&gt;

සිවිල් යුද්ධයේ අවසන් අදියරේදී වික්‍රමතුංග මානව හිමිකම් ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන චරිතයක් විය. වික්‍රමතුංග ඔහුගේ ආදර්ශ පාඨය සහ දර්ශනය ලෙස භාවිතා කළ විලියම් අර්නස්ට් හෙන්ලිගේ Invictus කවියෙන් ආභාසය ලැබූ &quot;නොනැමුණු සහ නොබියව&quot; යන ඔහුගේ වෙළඳ ලකුණු වැකිය සඳහා ප්‍රසිද්ධ විය. අවදානමට ලක්විය හැකි ජනතාව මුහුණ දෙන ප්‍රශ්න නිසා වික්‍රමතුංග තම කලකිරීම් ගැන කතා කළ අතර රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව සිය උද්ඝෝෂණ ප්‍රකාශ කළේය. ආන්තික ප්‍රජාවන් සඳහා ඔහුගේ දායකත්වයට අමතරව, වික්‍රමතුංග ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතාවයට සහ ආර්ථික අසමානතාවයට එරෙහිව ක්‍රියාකාරීව කතා කළේය. වික්‍රමතුංග ඔහුගේ දෙමළ ප්‍රේක්ෂකයන්ට බොහෝ දුරට බලපෑවේ ඔහු ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්නවලට සහය සහ ප්‍රකාශ කළ බව හැඟී ය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2009/jan/12/srilanka-censorship|title=Sri Lanka censorship|date=12 January 2009|work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.omct.org/en/resources/urgent-interventions/assassination-of-mr-lasantha-wickrematunge|title=urgent interventions|date=27 January 2009|work=[[OMCT]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://content.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|title=The legacy of Lasantha Wickrematunge|date=12 January 2009|work=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=7 January 2025|archive-date=30 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530094742/https://content.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.globalissues.org/news/2009/01/14/308|title=The legacy of Lasantha Wickrematunge|date=14 January 2009|work=[[global issues]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dailymirror.lk/amp/opinion/Lasantha-was-a-Fearless-Editor-who-Spoke-Truth-to-Power/172-251736|title=Lasantha spoke truth to power|date=8 January 2019|work=[[Daily Mirror]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.srilankaguardian.org/2011/01/invictus.html?m=1|title=Invictus|date=12 January 2011|work=[[Sri Lanka Guardian]]|access-date=7 January 2025|archive-date=14 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214064553/http://www.srilankaguardian.org/2011/01/invictus.html?m=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා]] ආවරණය කිරීමේදී ලීඩර් විශේෂයෙන් විවේචනාත්මක විය.&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;{{cite magazine|last=Thottam|first=Jyoti|date=8 January 2009|title=Dying for Journalism: Lasantha Wickrematunge of Sri Lanka|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090113091741/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1870440,00.html|archive-date=13 January 2009|access-date=10 January 2009|magazine=Time}}&lt;/ref&gt; 2008 දී පත්තරේ වාර්තා කිරීම නිසා කෝපයට පත් මහින්ද රාජපක්ෂ වික්‍රමතුංගට කතා කර &quot;මම ඔබව විනාශ කරනවා&quot; යැයි කෑගැසුවේ පත්‍රයේ ආවරණය වෙනස් නොවන්නේ නම්;&lt;ref name=&quot;G&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gentleman, Amelia |date=16 January 2009 |title=If you write you'll be killed |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jan/17/lasantha-wickrematunge-assassination |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208191219/http://www.guardian.co.uk/world/2009/jan/17/lasantha-wickrematunge-assassination |archive-date=8 December 2010 |access-date=12 September 2012 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ජනාධිපතිවරයා ඔහුව &quot;ත්‍රස්තවාදී මාධ්‍යවේදියෙකු&quot; ලෙසද විස්තර කර තිබුණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Mallawarachi, Bharatha |date=12 January 2010 |title=Sri Lankans demand justice for slain editor |url=http://www.highbeam.com/doc/1A1-D9D67B9G0.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924041631/http://www.highbeam.com/doc/1A1-D9D67B9G0.html |archive-date=24 September 2015 |access-date=12 September 2012 |publisher=Associated Press |via=[[HighBeam Research]]}}&lt;/ref&gt;

වික්‍රමතුංගගේ මරණයට සති කිහිපයකට පෙර ඔහුට අවමංගල්‍ය මල් වඩමක් ද, රතු සායම්වලින් &quot;ලියුවොත් මරා දමයි&quot; යනුවෙන් සඳහන් වූ පුවත්පතේ පිටපතක් ද ලබා දෙන ලදී. වික්‍රමතුංග &quot;බිය යන වචනය මගේ වචන මාලාවේ නැත&quot; යනුවෙන් උපුටා දක්වන ලදී.&lt;ref name=&quot;G2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gentleman, Amelia |date=16 January 2009 |title=If you write you'll be killed |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jan/17/lasantha-wickrematunge-assassination |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208191219/http://www.guardian.co.uk/world/2009/jan/17/lasantha-wickrematunge-assassination |archive-date=8 December 2010 |access-date=12 September 2012 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; වෙනත් කිසිවකුට අනතුරක් කිරීමට අවශ්‍ය නොවූ වික්‍රමතුංග ආරක්ෂකයෙකු බඳවා ගැනීම දිගින් දිගටම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The American Scholar |url=https://theamericanscholar.org/sri-lanka-living-dangerously/ |publisher=The American Scholar}}&lt;/ref&gt;

වික්‍රමතුංග ඝාතනයෙන් පසු ලීඩර් ප්‍රකාශන රාජපක්ෂ සගයකුට විකුණා දූෂිත අවි ගණුදෙනු කළ බවට වාර්තා මාලාවක් පළ කිරීම සම්බන්ධයෙන් [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගෙන්]] කොන්දේසි විරහිත සමාව අයැද සිටියේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=19 February 2015 |title=Editor of Sunday Leader Forced To Resign Once Again |url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/editor-of-sunday-leader-forced-to-resign-once-again/ |access-date=6 June 2015 |website=Colombo Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=6 March 2015 |title=Sunday Leader tenders unconditional apology to Gotabaya |url=http://www.adaderana.lk/news/30034/sunday-leader-tenders-unconditional-apology-to-gotabaya- |access-date=6 June 2015 |website=adaderana}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-20676344|title=Fears for Sri Lanka's outspoken Leader|last=Haviland|first=Charles|date=27 December 2012|work=BBC News|access-date=22 September 2015|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;

=== විකාශනය ===
1990 දශකයේ මුල් භාගයේදී වික්‍රමතුංග විසින් ජනප්‍රිය විකාශන රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයක් ඉදිරිපත් කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Colombo Telegraph |url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/ampara-calm-but-authorities-show-no-sign-of-nailing-canard-about-sterilization-drugs/ |publisher=Colombo Telegraph}}&lt;/ref&gt; වික්‍රමතුංග [[ටීඑන්එල්|ටීඑන්එල් රූපවාහිනියේ]] සේවය කළ අතර එහිදී ඔහු තමාගේම රාත්‍රී දේශපාලන විවාද අංශයට සත්කාරකත්වය ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka Guardian |url=http://www.srilankaguardian.org/2009/01/tribute-to-lasantha.html?m=1 |publisher=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt; TNL සමඟ ඔහුගේ දේශපාලන වැඩසටහන් වලට වසර කිහිපයකට පසු, වික්‍රමතුංග විසින් MTV නාලිකාව (මහාරාජා සමූහ ව්‍යාපාරයට අයත්) විසින් 2007 දක්වා ඔහු විසින් සත්කාරකත්වය දැරූ ''Good Morning Sri Lanka'' සඳහා සත්කාරකත්වය ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|date=22 May 2013|url=https://books.google.com/books?id=NEVJWr8Vpz0C&amp;dq=lasantha+mtv+host&amp;pg=PA96}}&lt;/ref&gt;

=== සුරනිමල ===
අසූව දශකයේ අගභාගයේදී ලසන්ත වික්‍රමතුංග [[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක|සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මියගේ]] සේවය කරමින් සිටියදී ද [[ද සන්ඩේ ටයිම්ස් (ශ්‍රී ලංකාව)|''සන්ඩේ ටයිම්ස්'' (ශ්‍රී ලංකාව)]] පුවත්පතේ &quot; [[සුරනිමල]] &quot; [[ආරූඪ නාමය|යන අන්වර්ථ නාමය]] භාවිතා කරමින් ' විස්ල්බ්ලෝවර්' තීරුවක් ආරම්භ කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sunday Observer |url=https://archives1.sundayobserver.lk/2019/01/06/news-features/veteran-editor-recalls-his-young-reporter-lasantha/ |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt;

වික්‍රමතුංග සුරනිමල ලෙස තම අනන්‍යතාවය සඟවා ගත් අතර වැඩි කල් නොගොස් එය පුපුරන සුලු, ගවේෂණාත්මක හෙළිදරව් කිරීම් සඳහා ලංකාවේ ඕනෑම පුවත්පතක වැඩියෙන්ම කියවන දේශපාලන තීරුව බවට පත් වූ අතර සුරනිමල ඉක්මනින්ම [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]] ආණ්ඩුවේ කටුවක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sunday Observer |url=https://archives1.sundayobserver.lk/2019/01/06/news-features/who-has-lassie’s-blood-their-hands |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Colombo Gazette |url=https://colombogazette.com/2013/05/30/book-on-lasantha-released/ |publisher=Colombo Gazette}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sundaytimes.lk&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sunday Times |url=https://www.sundaytimes.lk/090118/Plus/sundaytimesplus_12.html |publisher=SundayTimes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka Guardian |url=http://www.srilankaguardian.org/2009/01/lasantha-classic-case-of-publish-and-be.html?m=1}}&lt;/ref&gt; සුරනිමල කාලීන ප්‍රශ්න ගැන ලියා ඇති අතර රජයේ පාලනයෙන් ඔබ්බට අන්තර්ගතය සහ ලේඛන ප්‍රසිද්ධ කිරීමට ඔහුට ඇති හැකියාව සහ ජනාධිපතිවරයාට රාත්‍රී ආහාරය සඳහා ලබා දුන් දේ වැනි සමීප තොරතුරු ප්‍රසිද්ධ කිරීම සඳහා ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. ඔහු එක් අවස්ථාවකදී ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයාගේ බලය බෙදීම සම්බන්ධයෙන් රහසිගතව ඉදිරිපත් කළ යෝජනා ගැන ලිවීය. වික්‍රමතුංග මහතාගේ විමර්ශනයේදී ඔහු අනාවරණය කරගෙන තිබුණේ “ජනාධිපති ප්‍රේමදාස මහතා කාන්දුවීම් සෙවීමට විවිධ වර්ණ හතරක් තීන්ත භාවිත කළ” බවයි. [[ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය|ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ]] අර්බුදයකට තුඩු දුන් ලිපිගොනු පිටපතෙහි යොදා ඇති තීන්තවල වර්ණය හිතාමතාම සුරනිමල සඳහන් කළේය.&lt;ref name=&quot;sundaytimes.lk&quot; /&gt;

එහි ආරම්භයේ දී සුරනාමිලගේ අනන්‍යතාව පිළිබඳ [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුළ විශාල කුතුහලයක් ඇති විය. එබැවින් වික්‍රමතුංග මෙන්ම ඔහුගේ කර්තෘවරයාද රහස්‍යභාවය ආරක්ෂා කළේය.&lt;ref name=&quot;sundaytimes.lk2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sunday Times |url=https://www.sundaytimes.lk/090118/Plus/sundaytimesplus_12.html |publisher=SundayTimes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sri Lanka Brief |url=https://srilankabrief.org/from-the-headlines-to-the-firing-lines// |publisher=Sri Lanka Brief}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Himal Mag&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Himal Mag |url=https://www.himalmag.com/lasantha-a-celebration-of-dissent-and-diversity/ |publisher=Himal Mag}}&lt;/ref&gt;

වික්‍රමතුංග 1994 දි ''සන්ඩේ ලීඩර්'' පටන් ගන්නකොට සුරනිමල එක්කගෙන ගියා.

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:1958 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:2009 මරණ]]</text>
      <sha1>shwmr2bpmtxyt26lit7n13vggr0gql9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිහිඳු තෙරණුවෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54153</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801941</id>
      <parentid>328623</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චන්න පෙරේරා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54468</id>
    <revision>
      <id>801995</id>
      <parentid>763144</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T03:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13512" sha1="ju9gdlyimc5x9xbrqfrqxzdkjpexjo7" xml:space="preserve">{{short description|ශ්‍රී ලාංකික නළුවා සහ අධ්‍යක්ෂ}}
{{Infobox person
|name          = චන්න පෙරේරා &lt;br&gt; Channa Perera 
|image         = 
|image_size    = 
|alt           = 
|birth_name    = දීපනාත් චන්න පෙරේරා
|birth_date    = {{Birth date and age|1965|8|16|df=yes}}
|birth_place   = [[කොළඹ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|death_date    =
|death_place   = 
|death_cause   = 
|resting_place = 
|resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
|nationality   = ශ්‍රී ලාංකික
|education     = [[ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය]] &lt;br/&gt; [[කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය]]
|years_active  = 1992–වර්තමාන
|party         = 
|spouse        = [[ගයාත්‍රි ඩයස්]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/2012/11/08/?fn=sa1211088 |title=We live happily - ChannaGayathri |publisher=Sarasaviya |access-date=17 November 2017}}{{Dead link|date=October 2021}}&lt;/ref&gt;
|children      = 2
|awards        = හොඳම අධ්‍යක්ෂණය &lt;br/&gt; ජනප්‍රිය නළුවා
|father        = පියසේන පෙරේරා
|mother        = විනීතා පියසේන
|website       = 
|occupation    = නළුවා, අධ්‍යක්ෂක, නිෂ්පාදක, තිර රචක
}}
'''දීපනාත් චන්න පෙරේරා''' (උපත 1965 අගෝස්තු 16), යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙක් මෙන්ම චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙක් සහ තිර රචකයෙකි.&lt;ref name= bestactor&gt;{{cite web | url=http://www.nfc.gov.lk/artist/channa-perera-247/ | title=Actors in Sri Lankan cinema - Channa Perera | publisher=National Film Corporation Of Sri Lanka| access-date=23 September 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.imdb.com/name/nm5144587/ | title=Channa Perera films | publisher=IMDb| access-date=23 September 2019}}&lt;/ref&gt;

==පෞද්ගලික ජීවිතය==
පෙරේරා 1965 අගෝස්තු 16 වන දින පුතුන් හතර දෙනෙකුගෙන් යුත් වැඩිමහල් දරුවා ලෙස උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා පියසේන පෙරේරා ශ්‍රී ලංකාවේ විශේෂ අධ්‍යාපන භාර අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයෙකි. ඔහුගේ මව විනීතා පියසේන ගුරු උපදේශකවරියකි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://gossipman.info/sinhala-show.php?id=47191&amp;cat=srigossip | title=School life of Channa Perera | publisher=gossipman| access-date=23 September 2019}}{{Dead link|date=October 2021}}&lt;/ref&gt; පෙරේරා අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[පානදුර]] [[ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය]]යෙන් සහ පසුව [[කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය]]ෙනි. උසස් පෙළට ජීව විද්‍යා අංශයෙන් ඉගෙනුම ලැබූ ඔහු ඊට පසු බැංකු රැකියාවක් බාර ගත්තේය.&lt;ref name= gayathribio&gt;{{cite web | url=http://archives.sundayobserver.lk/2008/01/13/spe02.asp | title=Patience and tolerance - Two remedies for marital problems | publisher=Sunday Observer | access-date=9 August 2018}}&lt;/ref&gt;

ඔහු විවාහ වී සිටින්නේ ජනප්‍රිය නිළි [[ගයාත්‍රි ඩයස්]] සමඟයි. ඔහුට ගයාත්‍රි මුණගැසෙන්නේ ‘‘මකර විජිතය’’ ටෙලිනාට්‍යයේදීය. ඔවුන් විවාහ වූයේ 1996 සැප්තැම්බර් 26 වැනිදාය.&lt;ref name= gayathribio /&gt; මෙම යුවළට දියණියන් දෙදෙනෙක් සිටී - මල්ෂා පරින්ධ්‍යා සහ දුආෂා ආදිත්‍ය. වැඩිමහල් දියණිය මලීෂා [[මියුසියස් විද්‍යාලය]]යෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළාය. දුආෂා දැනට Royal Institute හි ඉගෙනුම ලබයි.&lt;ref name= gayathribio /&gt;&lt;ref name= channabio&gt;{{cite web | url=http://www.infolanka.com/org/srilanka/enter/12.htm | title=Heartthrob of the small screen | publisher=infolanka | access-date=9 August 2018}}&lt;/ref&gt;

==වෘත්තීය ජීවිතය==
ඔහුගේ මංගල සිනමා අත්දැකීම 1994 [[දයා විමලවීර]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''සුජාතා'' චිත්‍රපටය හරහා සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-channa-perera-89.html | title=Channa Perera - චන්න පෙරේරා filmography| publisher=Sinhala Cinema Database| access-date=23 September 2019}}&lt;/ref&gt; එතැන් සිට ඔහු බොහෝ නාට්‍යමය ටෙලිනාට්‍යවල විශේෂයෙන් ආදර සහාය චරිතවල රඟපෑවේය. ඔහු &quot;ගොළු හදවත&quot;, &quot;සත්පුර වැසියෝ&quot;, &quot;සෙනෙහේවන්තයෝ&quot;, &quot;සත් මහල&quot;, &quot;සක්වළ ලිහිණියෝ&quot;, &quot;සූරිය දරුවෝ&quot; ඇතුළු ජනප්‍රිය කතාමාලා රැසක රඟපා ඇත.&lt;ref name= channabio /&gt;

ඔහු 2006දී ආදායම් වාර්තා තැබූ ''අංජලිකා'' චිත්‍රපටය සමඟින් චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණයට පිවිසියේය. මෙම චිත්‍රපටය දේශීය චිත්‍රපට උළෙලවලදී සම්මාන රැසක් දිනා ගත්තේය. ඔහු &quot;අංජලිකා&quot; හි ප්‍රධාන චරිතය සමඟ කොලිවුඩ් නිළි පූජා උමාශංකර් ශ්‍රී ලාංකේය චිත්‍රපට කර්මාන්තයට හඳුන්වා දුන්නේය. ඔහු සිය ප්‍රථම රූපවාහිනී කතාමාලාව ලෙස අධ්‍යක්ෂණය කළ &quot;පුංචි වීරයෝ&quot; ටෙලිනාට්‍ය ශ්‍රී ලාංකේය රූපවාහිනියේ සංධිස්ථානයක් බවට පත් විය.&lt;ref name= channabio /&gt; ඔහුගේ මීළඟ අධ්‍යක්ෂණය වන ඉන්දීය-ශ්‍රී ලංකා ඒකාබද්ධ නිෂ්පාදනයක් වන ''සඳ දිය සළු'' NFC හා රිද්ම පරිපථ සිනමාහල්වල සිනමාහල් 30කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකට, දෙමළ සහ තෙළිඟු පිටපත් දහයක් සඳහා නිකුත් කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.sundaytimes.lk/080106/TV/tv-times00001.html | title=Channa's 'Sanda Diya Salu', a Sri Lanka -India joint venture | publisher=Sunday Times | access-date=15 August 2019}}&lt;/ref&gt; නමුත් බොහෝ ආරවුල් නිසා තිරගත වීම කල් යන ලදි.

==රංගනයන්==
===රිදී තිරය===
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! වසර
! චිත්‍රපටිය
! අධ්‍යක්ෂණය
|-
|rowspan= 1|1992
| ''සුජාතා''
| 
|-
|rowspan= 1|1993
| ''උණ්ඩය''
|
|-
|rowspan= 1|1997
| ''චණ්ඩියගෙ පුතා''
| 
|-
|rowspan= 1|1999
| ''තීර්ථ යාත්‍රා''
| [[වසන්ත ඔබේසේකර]]
|-
|rowspan= 1|2002
| ''සීතල ගිනි කඳු''
| 
|-
|rowspan= 1|2004
| ''මිල්ලෙ සොයා''
| 
|-
|rowspan= 1|2006
| ''අංජලිකා''
| චන්න පෙරේරා
|-
|rowspan= 1|2010
| ''හදවත මල් යායයි''
| 
|-
|rowspan= 1|2011
| ''[[කල්පාන්තේ සිහිනයක්]]''
| චන්න පෙරේරා
|-
|rowspan= 1|2012
| ''සෙනසුරු මාරුව''
| 
|-
|rowspan= 1|2013
| ''මායාවී''
| 
|-
|}

==අධ්‍යක්ෂණය කල ටෙලිනාට්‍ය==
*පුංචි වීරයෝ 1 හා 2
*වස්සානේ හිරු ඇවිදින්
*සඳ දිය අරණ
*ටිකිරි හපන්නු 1 හා 2

==සම්මාන==
ඔහු රංගනය සහ අධ්‍යක්ෂණය යන දෙඅංශයෙන්ම දේශීය සිනමා උළෙලවල් සහ රූපවාහිනී උත්සවවලදී සම්මාන දිනා ඇත.&lt;ref name=bestactor /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://archives.sundayobserver.lk/2008/09/14/jun02.asp |title=Hero of the celluloid worlda |publisher=Sunday Observer |access-date=18 September 2019}}&lt;/ref&gt;

===[[සරසවිය සම්මාන උළෙල]]===
{{Awards table}}
|-
|| 2006 ||| ''[[අංජලිකා]]'' || ජනප්‍රියම නළුවා || {{won}}
{{End}}

===සුමති සම්මාන===
{{Awards table}}
|-
|| 1998 ||| ''තිමිර පවුව'' || කුසලතා සම්මාන || {{won}}
|-
|| 2001 ||| ''පුංචි වීරයෝ'' || හොඳම නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂක || {{won}}
|-
|| 2001 ||| ''ජනතා ඡන්දය'' || ජනප්‍රියම නළුවා || {{won}}
|-
|| 2002 ||| ''ජනතා ඡන්දය'' || ජනප්‍රියම නළුවා || {{won}}
|-
|| 2003 ||| ''ජනතා ඡන්දය'' || ජනප්‍රියම නළුවා || {{won}}
|-
|| 2004 ||| ''නන්නාදුනන්නී'' || හොඳම සහය නළුවා || {{Nominated}}
|-
|| 2016 ||| ''රතු අහස'' || ජූරි සම්මාන&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sumathi Awards|url=http://sumathiawards.lk/sumathi-awards-winners.php|website=sumathiawards.lk}}&lt;/ref&gt; || {{won}}
{{End}}

===සිග්නිස් OCIC සම්මාන===
{{Awards table}}
|-
|| 2009 ||| ''අංජලිකා'' || හොඳම අධ්‍යක්ෂණය || {{won}}
{{End}}

===දෙරණ සංගීත රූපරචනා සම්මාන===
{{Awards table}}
|-
|| 2008 ||| ''අංජලිකා'' || හොඳම දෘශ්‍ය චිත්‍රපට ගීතය || {{won}}
{{End}}

===ස්ලිම් නීල්සන් ජනතා සම්මාන===
{{Awards table}}
|-
|| 2008 ||| ''අංජලිකා'' || ජනප්‍රියම චිත්‍රපටිය || {{won}}
{{End}}

===හිරු රන් සිනමා සම්මාන===
{{Awards table}}
|-
|| 2014||| ''සෙනසුරු මාරුව'' || හොඳම නළුවා || {{Nominated}}
{{End}}

===දෙරණ සිනමා සම්මාන===
{{Awards table}}
|-
|| 2014||| ''සෙනසුරු මාරුව'' || හොඳම නළුවා || {{Nominated}}
{{End}}

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==බාහිර සබැඳි==
*[http://www.nfc.gov.lk/artist/channa-perera-247/ චන්න පෙරේරා] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419033259/http://www.nfc.gov.lk/artist/channa-perera-247/ |date=2015-04-19 }}
*[https://web.archive.org/web/20220102153513/http://papper.gossiplankahotnews.com/2013/03/17-channa-perera-and-gayathri-dias.html අපි බැදලා අවුරුදු 17 - Channa Perera and Gayathri Dias]
* [https://www.gossipsonline.com/chat-with-gayathri-dias/ Chat with Gayathri Dias] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810175116/https://www.gossipsonline.com/chat-with-gayathri-dias/ |date=2019-08-10 }}
*[https://web.archive.org/web/20220102153514/http://papper.gossiplankahotnews.com/2014/11/channa-perera.html හිතගියේ ගයාත්‍රිට විතරයි... - Channa perera]
*[https://web.archive.org/web/20220102153513/http://papper.gossiplankahotnews.com/2014/11/gossip-channa-perera.html කුණුවලට මිනිස්සු රහ වැටෙනවා - Channa Perera]
*[http://www.sarasaviya.lk/films-local/2020/09/24/19032/චන්නයි-කෙල්ලෝ-දෙන්නයි චන්නයි කෙල්ලෝ දෙන්නයි]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Perera, Channa}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යක්ෂවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]</text>
      <sha1>ju9gdlyimc5x9xbrqfrqxzdkjpexjo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1936 ගිම්හාන ඔලිම්පික්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55493</id>
    <revision>
      <id>801926</id>
      <parentid>758718</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5820" sha1="tkqc25v94gxlc3hgcxozsa4amv1yy1o" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා|1936|ගිම්හාන
|Olympic Name           = Games of the XI Olympiad
|Logo                   =
|Host city              = [[Berlin]], [[Nazi Germany]]
|Nations participating  = 49
|Athletes participating = 3,963{{-}}(3,632 men, 331 women)
|Events                 = 129 in 19 sports
|Opening ceremony       = 1 August 1936
|Closing ceremony       = 16 August 1936
|Officially opened by     = [[Chancellor of Germany|Chancellor]] and Führer [[ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්]]
|Athlete's Oath         = [[Rudolf Ismayr]]
|Judge's Oath           =
|Olympic Torch          = [[Fritz Schilgen]]
|}}

'''1936 ගිම්හාන ඔලිම්පික්''', නිල වශයෙන් '''Games of the XI olympiad''' යනු [[ජර්මනිය|ජර්මනියේ]] [[බර්ලිනය|බර්ලින්හි]] පැවති අන්තර්ජාතික බහු-ක්‍රීඩා උළෙලකි. එය 11 වන නූතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලයි. 1931 වසරේ අප්‍රේල් 26 වන දින [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤයේ]] [[බාර්සිලෝනා|බාසිලෝනාහි]] පැවති 29 වන IOC සැසිවාරයේදී, 1936 තරගාවලියේ සත්කාරකත්වය සඳහා බර්ලිනය තෝරා ගන්නා ලදී. ඒ [[නාසි වාදය|නාසීන්]] බලයට පත්වීමට වසර දෙකකට පෙරාතුවය. IOC විසින් සත්කාරක නගරය තෝරාගැනීම සඳහා වූ ඡන්දය තරගාවලියක සත්කාරකත්වය ඉල්ලුම් කළ නගරයක දී ම පවත්වනු ලැබූ දෙවැනි සහ අවසාන අවස්ථාව වූයේ එයයි.

[[1932 ගිම්හාන ඔලිම්පික්|1932]] වසරේ ලොස් ඇන්ජලීස්හි පැවති ඔලිම්පික් තරගාවලිය අබිබවා යාම සඳහා ජර්මනිය විසින්, ආසන 100,000කින් යුත් ජවන හා පිටිය ක්‍රීඩාංගණයක්, ජිම්නේසියම 6ක් සහ තවත් කුඩා අංගන බොහෝමයක් ඉදි කරන ලදී. රූපවාහිනියෙන් විකාශය කළ පළමු ඔලිම්පික් තරගාවලිය මෙය වූ අතර ගුවන්විදුලි ප්‍රචාරය රටවල් 41ක සිදු කෙරිණි. චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ලෙනී රීෆෙන්ස්ටාල්, මිලියන $7කට තරගාවලිය රූගත කිරීම සඳහා ජර්මන් ඔලිම්පික් කමිටුවෙන් අවසර ලද්දා ය. ''ඔලිම්පියා'' නමැති ඇගේ චිත්‍රපටය, නූතන ක්‍රීඩා කැමරාකරණයේ පොදු ක්‍රමවේදයන් බොහෝමයක මූලාරම්භයන් පෙන්නුම් කළේ ය.

තුන්වන ජර්මන් රාජ්‍යයේ චාන්සලර්වරයා වූ [[ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්]], සිය රජය සහ වාර්ගික ආධිපත්‍යයේ පරමාදර්ශයන් ප්‍රවර්ධනයට තෝතැන්නක් ලෙස ක්‍රීඩා උළෙල දුටුවේය. එමෙන්ම නිල නාසි පුවත්පත වූ ''වොල්කිෂර් බියෝබෂ්ටර්'', [[යුදෙවුවෝ|යුදෙව්වන්ට]] තරගාවලියට සහභාගී වීමට ඉඩ නොදිය යුතු බව දැඩි ලෙස අවධාරණය කළේ ය. කෙසේ වෙතත්, තරගාවලිය වර්ජනය කරන බවට අනෙකුත් ජාතීන් විසින් කැරුණු අනතුරු ඇඟවීම් නිසා මෙල්ල වූ හිට්ලර් සියලුම ජාතීන්ට තරගාවලියට සහභාගී වීමට ඉඩ ලබා දුන්නේය.

රන් පදක්කම් 4ක් දිනා ගත් [[ජෙසී ඔවෙන්ස්]] තරගාවලියේ සාර්ථකම ක්‍රීඩකයා විය. සමස්ත පදක්කම් 89ක් දිනා ගත් ජර්මනිය, පදක්කම් සටහනේ පළමු ස්ථානය ලබා ගත් අතර පදක්කම් 56ක් දිනා ගත් [[එක්සත් ජනපදය]] දෙවන ස්ථානයට පත් විය. මෙතැන් පටන් තවත් වසර 12කට පසු [[1948 ගිම්හාන ඔලිම්පික්|1948 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් තරගාවලිය]] පැවැත්වෙන තෙක් පැවති අවසාන ඔලිම්පික් තරගාවලිය වූයේ මෙය යි. 1940 සහ 1944 ඔලිම්පික් තරගාවලි [[දෙවන ලෝක යුද්ධය]] නිසා නොපැවැත්විණි.

{{ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා}}
[[ප්‍රවර්ගය:ගිම්හාන ඔලිම්පික්]]</text>
      <sha1>tkqc25v94gxlc3hgcxozsa4amv1yy1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රෝමානු සෙනෙට් මණ්ඩලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56348</id>
    <revision>
      <id>801927</id>
      <parentid>325508</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7115" sha1="bldedp849gvrou8ugw7hbc0qv1ge3ql" xml:space="preserve">'''රෝමානු සෙනෙට් මණ්ඩලය''' වනාහී,  [[පුරාතන රෝමය|පුරාතන රෝමයෙහි]] පිහිටි දේශපාලන ආයතනයකි. නගරයෙහි පැවැත්මේ මුල් දිනවලදීම පිහිටුවා ඇති (සංස්ථාපනය ක්‍රි.පූ. 753 ලෙසින් සාම්ප්‍රදායිකව සැලකෙයි) මෙය, රෝමානු ඉතිහාසයෙහි මහත් චිරස්ථායි ආයතනයන් අතුරින් එකක් විය. ක්‍රි.පූ. 509 දී  [[රෝමානු රාජධානිය |රජුන්]] බලයෙන් බැහැර කිරීම, ක්‍රි.පූ. 1වන සියවසේ දී [[රෝමානු ජනරජය]] බිඳවැටීම, ක්‍රි.ව. 395 දී [[රෝමානු අධිරාජ්‍යය]] බෙදා වෙන් කිරීම, ක්‍රි.ව. 476 දී [[බටහිර රෝමානු අධිරාජ්‍යය]] බිඳවැටීම සහ, 5වන, 6වන සහ, 7වන සියවස්වල දී බාබේරියන්වරුන් විසින් රෝමය පාලනය කිරීම යන සෑම අවස්ථාවකදීම එය නොනැසී පැවතිණි.

රාජධානි කාලසීමාවෙහිදී එය, රජුට උපදේශනය සැපයූ මණ්ඩලයකට වඩා මඳක් ඉහළ තලයක පැවතිණි. අවසන් [[රෝමයේ රජ]] වූ [[ලූකියුස් ටර්ක්වීනියුස් සුපෙර්බූස්]] බලයෙන් පහ කළ [[රාජ්‍ය විරෝධි කුමන්ත්‍රණය|රාජ්‍ය විරෝධි කුමන්ත්‍රණයක්]] සඳහා නායකත්වය සැපැයුණේ, ජනරජයේ නිර්මාතෘ [[ලූවුෂස් ජූනියස් බෲටස්]] විසිනි.

ජනරජයේ මුල් කාලයේ දී, සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය දේශපාලන වශයෙන් දුර්වලව පැවති අතර, විධායක මහෙස්ත්‍රාත්වරු බෙහෙවින් බලවත්ව සිටියහ. රාජාණ්ඩුවෙහි සිට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය පාලනය වෙත සංත්‍රාන්තිය බොහෝදුරට සිදුවන්නට ඇත්තේ ක්‍රමයෙන් බැවින්, විධායක මහේස්ත්‍රාත්වරුන් අබිබවා තම බලය පිහිටුවා ගන්නට සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට පරම්පරා කිහිපයක් ගත වන්නට ඇත. ජනරජයේ මධ්‍ය කාලය පැමිණෙත්ම, ජනරජය තුළ එහි බලයෙහි මස්තකය වෙත ලඟාවීමට සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට හැකි වී ඇත. ජනරජයේ අවසන් කාලසීමාවෙහි දී, සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ බලය පරිහානිය ඇරඹුණේ, [[ග්‍රැකයි|ටිබේරියුස් සහ ගයියුස් ග්‍රාකුස්]] [[ත්‍රිබූනුස් විනිශ්චය මණ්ඩලය|විනිශ්චය මණ්ඩල]] වලින් සිදුකරනු ලැබූ ප්‍රතිසංස්කරණ වලින් පසුවය.

[[ප්‍රින්චිපටේ]] වෙත ජනරජය සංක්‍රමණය වීමත් සමගම, සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය සතුවූ දේශපාලන බලය මෙන්ම එහි ගරුත්වයද එයට අහිමි විය. [[ඩයක්ලීෂන්]] අධිරාජයා විසින් සිදු කැරුණු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණවලින් අනතුරුව, සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය දේශපාලනමය වශයෙන් අනුචිත වූ අතර, පෙරදී එය සතුවූ බලය යළි කිසි දිනෙක නතු කර ගැනුමට අසමත් විය. රජයේ අසුන රෝමයෙන් පිටතට ගෙන ගිය විට, නාගරික මණ්ඩලයක මට්ටමට සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය අවප්‍රමාණ විය. තත්ත්වයේ මෙම අවප්‍රමාණය ප්‍රතිසාධනය කෙරුණේ,  [[මහා කොන්ස්ටන්ටීන්]] අධිරාජයා විසින් [[කොන්ස්තන්තිනෝපලය| කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ]] [[බයිසැන්ටියානු සොනට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය |අතිරේඛ සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක්]] පිහිටුවීමෙන් පසුවය.

වසර 476 දී, [[බටහිර රෝමානු අධිරාජ්‍යය]] බිඳවැටීමෙන් පසුව, බාබේරියන් පාලනය යටතේ යම් කාලසීමාවක් සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ක්‍රියාත්මක වූ අතර [[පළමුවන ජස්ටිනියන්]] අධිරාජයාගේ ධූරකාලය තුළ දී, බටහිර රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ බොහෝ බලප්‍රදේශ යළි-අත්පත් කරගැනුමෙන් පසුව, එය පුනස්ථාපනය කෙරිණි. රෝමයේ සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය, වසර 603 සහ 630 අතරතුර කාලසීමාවේ දී අත්‍යන්තයේදී අතුරුදහන් විය. කෙසේ වෙතත්, වසර 1204 දී [[සතරවන කුරුස යුද්ධය |නගරය අත්පත් කරගැනුම]] සමගම මෙම පුරාතන ආයතනය අවසානයේ දී අතුරුදහන් වන තුරු, නැගෙනහිර සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය, කොන්ස්තන්තිනෝපලය තුළ නොනැසී පැවතිණි.</text>
      <sha1>bldedp849gvrou8ugw7hbc0qv1ge3ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සීනොසොයික්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63824</id>
    <revision>
      <id>801925</id>
      <parentid>571509</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T12:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (grammar, spelling)</comment>
      <origin>801925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4000" sha1="9y7bz18k7j6p1omlonsb7idr1mw9fdi" xml:space="preserve">{{Geological era}}
'''සීනොසොයික්''' ({{en|Cenozoic}}), යනු [[මහ පොළොව|පෘථිවිය]] මත වන වත්මන් [[Era (geology)|යුගය]] යි. මෙය [[Phanerozoic]] [[geological era]] තුනෙන් (3) වඩාත්ම නූතන යුගය යි. [[Mesozoic Era]] අවසානයේ සිට අද දක්වා වන වසර මිලියන හැට පහක (65) කාලය මෙයට ඇතුළත් වෙයි.

සිනොසොයික් යුගය '''ක්ෂීරපායින්ගේ යුගය''' යන අන්වර්ත නාමයෙන් ද හැඳින්වේ. එයට හේතුව මෙම යුගය ක්ෂීරපායින්ට වඩාත් හිතකර යුගයක් වූ නිසාය.

පූර්ව සිනෝසොයික යුගයේ දී පෘථිවිය තුළ අනෙකුත් සතුන් අබිබවා තම ආධිපත්‍ය පතුරුවා හැරීමට කුඩා සතුන් කුඩා ක්ෂිරපායින් කුරුල්ලන් සර්පයින් හා උභය ජීවීන්ට හැකිවිය. ක්ෂීරපායින්ට හා කුරුල්ලන්ට වෙනස් වීම් වලට භාජනය වීමට මෙම යුගයේ දී සිදුවිය. විශාල උරගයෝ මෙසොසොයික යුගයේ විසූ හ. ඇතැම් පියාසැරීමට නොහැකි කුරුල්ලෝ සාමාන්‍යයෙන් මිනිසාටත් වඩා විශාල ලෙස වර්ධනය වූ හ. ඔවුහු දරුණු විලොපිකයෝ වූ හ. ක්ෂිරපායීහු ද විශාල ලෙස වර්ධනය වූ හ.

දේශගුණය ක්‍රමයෙන් වියලි හා සිසිල් බවට නැඹුරුවිය. ග්ලැසියර ඛාදනය [[ප්ලෙස්ටෝසීන]] යුගයේ උච්චත්වයට පැමිණියේය. පසුව ක්‍රමයෙන් සාමාන්‍ය අතට හැරිණ.

==නිරුක්තිය==

ඉංග්‍රීසි බසින් '''Cenozoic''' ({{IPAc-en|s|ɛ|n|ɵ|ˈ|z|oʊ|ɪ|k}} නැතිනම් {{IPAc-en|ˌ|s|iː|n|ɵ|ˈ|z|oʊ|ɪ|k}}; තවද '''Cænozoic''', '''Caenozoic''' හෝ '''Cainozoic''' {{IPAc-en|k|aɪ|n|oʊ|ˈ|z|oʊ|ɪ|k}} හෝ {{IPAc-en|k|eɪ|n|oʊ|ˈ|z|oʊ|ɪ|k}};&lt;ref&gt;Oxford English Dictionary Second Edition, 1989.&lt;/ref&gt; [[ග්‍රීක බසින්|Greek]] නව ජීවය {{lang|grc|καινός}} ''kainos'' &quot;නව&quot;, සහ {{lang|grc|ζωή}} ''zoe'' &quot;ජීවය&quot;&lt;ref name=OnlineEtDict&gt;{{cite web|title=Cenozoic|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Cenozoic&amp;allowed_in_frame=0|publisher=[[Online Etymology Dictionary]] යන්න අදහස් කරයි.}}&lt;/ref&gt;) ලෙස '''සීනොසොයික්''' යන්න දැක්වෙයි.

==උප විභාජනය==
සිනොසොයික යුගය ප්‍රධාන වශයෙන් උප අවධි 3 කට බෙදේ.
# Paleogene 
# Neogene 
# Quaterary

==දේශගුණය==
{{Empty section}}

==ජීවය==
{{Empty section}}

{{Wikisource1911Enc|Cainozoic}}

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist|2}}

==බාහිර සබැදුම්==
* [http://museum.wa.gov.au/explore/dinosaur-discovery/age-mammals Western Australian Museum - The Age of the Mammals]

{{Phanerozoic eon}}
{{Geological history|p|c}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:සීනොසොයික්| ]]
[[Category:Geological eras]]
[[Category:Geological history of Earth]]
[[ප්‍රවර්ගය:ෆැනෙරොසොයික|*03]]</text>
      <sha1>9y7bz18k7j6p1omlonsb7idr1mw9fdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කොරියාවේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68121</id>
    <revision>
      <id>801993</id>
      <parentid>801405</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192271" sha1="5zc325oniljm5qwt0h135ugregbanho" xml:space="preserve">{{Hatnote|මෙම ලිපිය 1945 කොරියාව බෙදීමට ප්‍රථම කොරියාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳව වේ. ඉන්පසු ඉතිහාසය සඳහා, [[උතුරු කොරියාවේ ඉතිහාසය]] සහ [[දකුණු කොරියාවේ ඉතිහාසය]] බලන්න.}}
{{කොරියාවේ ඉතිහාසය}}

[[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] [[පහළ පේලියොලිතික]] යුගය දළ වශයෙන් වසර මිලියන බාගයකට ප්‍රථම ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැලකේ.&lt;ref name=&quot;Eckert&quot;&gt;{{harvnb|Eckert|Lee|1990|p=2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Norton&quot;&gt;Christopher J. Norton, &quot;The Current state of Korean Paleoanthropology&quot;, (2000), ''Journal of Human Evolution'', 38: 803-825.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sin&quot;&gt;{{harvnb|Sin|2005|p=17}}&lt;/ref&gt; කොරියාවෙන් හමුවන පැරණිතම කුඹල් නිර්මාණ ක්‍රි.පූ. 8000 අවට කාලනිර්ණය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Choe and Bale&quot;&gt;[http://harvard.academia.edu/MartinTBale/Papers/824264/Current_Perspectives_on_Settlement_Subsistence_and_Cultivation_In_Prehistoric_Korea Chong Pil Choe, Martin T. Bale, &quot;Current Perspectives on Settlement, Subsistence, and Cultivation in Prehistoric Korea&quot;], (2002), ''Arctic Anthropology'', 39: 1-2, pp. 95-121.&lt;/ref&gt; එහි [[නියෝලිතික]] යුගය ක්‍රි.පූ. 6000න් පසුව ඇරඹුණු අතර අනතුරුව ක්‍රි.පූ. 800දී [[ලෝකඩ යුගය|ලෝකඩ යුගයත්]],&lt;ref name=&quot;Eckert 2&quot;&gt;{{harvnb|Eckert|Lee|1990|p=9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Connor&quot;&gt;{{harvnb|Connor|2002|p=9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kim and Bae&quot;&gt;[http://www.anthropology.hawaii.edu/people/faculty/Bae/pdfs/2010_Kim%20and%20Bae_C14.pdf Jong Chan Kim, Christopher J Bae, “Radiocarbon Dates Documenting The Neolithic-Bronze Age Transition in Korea”], (2010), ''Radiocarbon'', 52: 2, pp. 483-492.&lt;/ref&gt; සහ [[යකඩ යුගය]] ක්‍රි.පූ. 400 අවටත් පවතින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

[[සම්ගුක් යුසා]] මූලාශ්‍රයේ සඳහන් පුරාවෘත්ත කථා අනුව, [[ගෝජොසොන්]] (පැරණි ජොසොන්) රාජධානිය ක්‍රි.පූ. 2333දී උතුරු කොරියාවේ සහ මැංචූරියාවේ පිහිටුවන ලද්දකි.{{sfn|Sin|2005|p=19}}&lt;ref name=&quot;Lee&quot;&gt;{{harvnb|Lee Ki-baik|1984|pp= 14, 167}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Seth|2010|p=17}} [[ගිජා ජොසොන්]] රාජධානිය ක්‍රි.පූ. 12වන සියවසේ ඇරඹුණු බවට සැලකෙන අතර එහි පැවැත්ම පිළිබඳ අදටත් වාද විවාද පවතී.&lt;ref name=&quot;Hwang&quot;&gt;{{harvnb|Hwang|2010|p=4}}&lt;/ref&gt;  ගෝජොසොන් පිළිබඳ ලිඛිත ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර හමුවන්නේ ක්‍රි.පූ. 7වන සියවසේ මුල් භාගයේ ය.{{sfn|Peterson|Margulies|2009|p=6}}&lt;ref name=&quot;naver1&quot;&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=14543 Gojoseon] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120701153430/http://100.naver.com/100.nhn?docid=14543 |date=2012-07-01 }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt;ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසේ දී දකුණුදිග කොරියාවේ [[ජින් (කොරියානු රාජ්‍යය)|ජින් රාජ්‍යය]] ආරම්භ විය. ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේදී, ගිජා ජොසොන් ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් [[විමන් ජොසොන්]] රාජධානිය ඇරඹුණු අතර එය එම සියවසේ අගභාගයේ දී, [[හන් චීනය]] විසින් එය [[ගෝජොසොන්-හන් යුද්ධය|අයත් කරගන්නා]] ලදී. මෙය ගෝජොසොන්හි බිඳවැටීමට හේතු වූ අතර මෙය පසුකාලීන යකඩ යුගය පුරා විහිදි සතුරු රාජ්‍ය වූ, [[ප්‍රාක්–තුන් රාජධානි]] යුගය ඇරඹීමට හේතු විය.

1වන සියවසේ සිට [[ගොගුර්යෝ]], [[බෙක්ජේ]], සහ [[සිල්ලා]] යන රාජ්‍ය අර්ධද්වීපය සහ මැංචූරියාවේ බලය සියතට ගෙන [[කොරියාවේ තුන් රාජධානි|තුන් රාජධානි]] (ක්‍රි.පූ. 57 – ක්‍රි.ව. 668) ලෙස වර්ධනය වූ අතර පසුව 676දී සිල්ලාව විසින් එය එක්සත් කරන තෙක්ම පැවතිණි. 698දී, ගොගුර්යෝහි පැරණි භූමිභාගයේ [[දේ ජෝ-යොං]] විසින් [[බල්හේ]] රාජ්‍යය ස්ථාපනය කරන ලදී.{{sfn|Pratt|2007|p=63-64}}{{sfn|Peterson|Margulies|2009|p=35-36}} මෙය [[උතුරු දකුණු රාජ්‍ය යුගය|උතුරු දකුණු රාජ්‍ය යුගයේ]] (698–926) ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි. 9වන සිය‍වසේ දී, සිල්ලාව [[කොරියාවේ පසුකාලීන තුන් රාජධානි|පසුකාලීන තුන් රාජධානිවලට]] (892–936) කැඩීගියේ ය. මෙම යුගය අවසන් කරමින් [[ගෝර්යෝහි තේජෝ|වං ගොන්]] විසින් රාජ්‍ය එක්සත් කර [[ගෝර්යෝ]] රාජවංශය ආරම්භ කරන ලදී. මේ අතර, ඛිටන් [[ලියාඕ රාජවංශය]] විසින් ආක්‍රමණය කිරීම නිසා බල්හේ රාජ්‍යය බිඳවැටුණු අතර එහි [[දේ ග්වං-හ්යොන්|අවසන් කිරුළහිමි කුමරු]] ඇතුළු අවතැන්වූවෝ ගෝර්යෝව වෙත සංක්‍රමණය වූහ. එහිදී කිරුළහිමි කුමරුන් උණුසුම්ව පිළිගැනුණු අතර වං ගොන් විසින් ඔහුව සිය පවුලට එකතු කරගන්නා ලදී. මෙලෙසින් ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තික රාජධානි දෙකක් එක්සත් විය.&lt;ref name=&quot;Goryeosa&quot;&gt;Kim Jongseo, Jeong Inji, et al. &quot;Goryeosa (The History of Goryeo)&quot;, 1451, Article for July 934, 17th year in the Reign of Taejo&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Balhae&quot;&gt;{{cite book|last1=Lee|first1=Ki-Baik|title=A New History of Korea|date=1984|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|isbn=067461576X|page=103|quote=When Parhae perished at the hands of the Khitan around this same time, much of its ruling class, who were of Koguryŏ descent, fled to Koryŏ. Wang Kŏn warmly welcomed them and generously gave them land. Along with bestowing the name Wang Kye (&quot;Successor of the Royal Wang&quot;) on the Parhae crown prince, Tae Kwang-hyŏn, Wang Kŏn entered his name in the royal household register, thus clearly conveying the idea that they belonged to the same lineage, and also had rituals performed in honor of his progenitor. Thus Koryŏ achieved a true national unification that embraced not only the Later Three Kingdoms but even survivors of Koguryŏ lineage from the Parhae kingdom.}}&lt;/ref&gt; ගෝර්යෝ යුගයේ දී, නීති ප්‍රතිසම්පාදනය කෙරුණු අතර, සංස්කෘතිය [[බුදු දහම|බුදුදහමින්]] ස්වයංපෝෂිත විය. කෙසේනමුත්, 13වන සියවසේ [[කොරියාවේ මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ|මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ]] නිසා එය [[යුවාන් පාලනය යටතේ කොරියාව|යුවාන් රාජ්‍යයේ ගැත්තකු]] බවට පත් විය. මෙය 14වන සියවසේ මැද කාලයේ [[යුවාන් රාජවංශය]] බිඳවැටෙන තෙක්ම පැවතිණි.

1388දී සිදු කළ කුමන්ත්‍රණයකින් පසු 1392දී, [[ජෝසුන්හි තේජෝ රජ|යි සොං-ග්යේ]] විසින් [[ජොසොන්]] රාජවංශය (1392–1910) ආරම්භ කරන ලදී. [[මහා සේ‍ජොං|මහා සේජොං රජු]] (1418–1450) විසින් විවිධ පරිපාලන, සමාජයීය, සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදුකරන ලදී. ඔහු විසින් රාජවංශයේ මුල් කාලයේ රාජකීය අධිකාරය ස්ථාපනය කළ අතර කොරියානු වර්ණමාලාව වූ [[හංගුල්]] ප්‍රචලිත කරවන ලදී.

සියවස් දෙකකට ආසන්න සතුටුදායක කාලපරිච්ඡේදයකින් පසු, ජොසොන් රාජවංශයට 1592න් ඇරඹී 1637 තෙක් පැවති ජපන් සහ මැංචු ආක්‍රමණවලට මුහුණ දීමට සිදු විය. ජපන් ආක්‍රමණ සමයේ චීනයේ යුධ සහාය රාජ්‍යයට බෙහෙවින් වැදගත් විය. නමුත් මිං මෙන්ම ජොසොන් රාජ්‍ය ද පරාජයට පත් කළ මැංචුවරු මුළු චීනයේම සිය ආධිපත්‍යය පතුරුවා ක්විං රාජවංශය ස්ථාපනය කළහ. මේ හේතුව නිසා ජොසොන් රාජ්‍යය ක්‍රමක්‍රමයෙන් හුදකලා සහ ව්‍යාකූල තත්ත්වයට පත් විය. 19වන සියවසේ මැද භාගය වන විට රාජ්‍යය නූතනකරණය වීමට අකමැති වීම සහ යුරෝපීය බලය නිසා චීනය පිරිහීම හේතුවෙන් කොරියාව විදේශීය බලඅධිකාරයයන්ගේ අවධානයට යොමු විය. ජපානය විසින් චීනය පරාජය කිරීමෙන් පසු කෙටි කාලයක් නිදහස භුක්ති විඳීමට සහ ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට රාජ්‍යයට හැකි විය. මෙය [[කොරියානු අධිරාජ්‍යය]] (1897–1910) ලෙස හඳුන්වයි. කෙසේනමුත් කෙටිකලකින්ම මෙම රාජ්‍යය රුසියාව විසින් අභිබවනය කළ අතර, ජපානය රුසියාව පරාජය කිරීමෙන් පසු ඔවුන් විසින් කොරියාවට [[ඉයුල්සා ගිවිසුම|ආරක්ෂිත රාජ්‍ය ගිවිසුමක්]] අත්සන් කරන ලෙස බලකෙරුණු අතර 1910දී [[ජපන්-කොරියා ඈඳාගැනීමේ ගිවිසුම|ජපානය විසින් කොරියානු අධිරාජ්‍යය ඈඳාගන්නා ලදී]]. එවිට ගිවිසුම් සියල්ල අවලංගු තත්ත්වයට පත් විය.&lt;ref&gt;[http://joongangdaily.joins.com/200108/30/200108300144080739900090809081.html Forced Annexation]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

1919 පුළුල්ව ව්‍යාප්ත වූ යුධනොවන [[මාර්තු 1 ව්‍යාපාරය]] මගින් [[කොරියානු නිදහස් ව්‍යාපාරය|කොරියානු ප්‍රතිරෝධය]] නිරූපණය විය. අනතුරුව පිටුවහල් කළ [[කොරියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රාදේශීය රජය|කොරියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රාදේශීය රජයේ]] සහාය ලබා ඇති වූ [[කොරියානු නිදහස් ව්‍යාපාරය|ප්‍රතිරෝධී ව්‍යාපාර]] අසල්වාසී මැංචූරියාව, චීනය සහ [[සයිබීරියාව|සයිබීරියාවේ]] ක්‍රියාකාරී විය. මෙම පිටුවහල් කරන ලද සංවිධානවල පුද්ගලයන් කොරියාවේ දෙවන ලෝක යුද්ධයේ දී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය.

1945දී ජපානයේ පරාජයෙන් පසු, රාජ්‍යය සෝවියට්වරුන්ගේ ආරක්ෂාව ලද උතුරු ප්‍රදේශය සහ ප්‍රධාන වශයෙන් [[ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] ආරක්ෂාව ලද දකුණු ප්‍රදේශය ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදිනි. 1948දී තනි රාජ්‍යයක් ගොඩනැගීමට දෙපාර්ශ්වය අකමැති වීම නිසා, මෙම ප්‍රදේශ නූතන උතුරු කොරියාව සහ දකුණු කොරියාව බවට පත් විය. කොරියානු අර්ධද්වීපය [[:en:38th parallel north|38වන සමාන්තරානිකයේ දී]] බෙදා: දකුණු කොටස එක්සත් ජනපදයේ සහ බටහිර යුරෝපයේ සහාය ලබා &quot;කොරියානු සමූහාණ්ඩුව&quot; ද, උතුරු කොටස සොවියට් රුසියාවේ සහ සමාජවාදී [[මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව|මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ]] සහාය ලබා &quot;ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන කොරියානු සමූහාණ්ඩුව&quot; ද පිහිටුවන ලදී. 1950දී [[ජෝසෆ් ස්ටාලින්|ස්ටාලින්]] සහ [[කිම් ඉල්-සුං]] විසින් කොමියුනිස්ට් පාලනය යටතේ රට නැවත එක්සත් කිරීමේ අරමුණින් [[කොරියානු යුද්ධය]] දියත් කරන ලදී. විශාල ජීවිත සහ දේපල හානියකින් පසු, 1953දී සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. නමුත් සාම ගිවිසුමක් අත්සන් නොකෙරුණු නිසා රටවල් දෙකම නිල වශයෙන් යුද්ධයේ පැවතිණි. 1991දී මෙම රාජ්‍ය දෙකම [[රක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්ට]] අතුළත් කෙරිණි.

යුද්ධයෙන් පසු රටවල් දෙකම හමුදා පාලනයක් යටතේ පැවතිය ද, [[දකුණු කොරියාවේ ඉතිහාසය|දකුණු කොරියාව]] ක්‍රම‍යෙන් ලිහිල් වූ අතර 1987 සිට, එම රට සතුව තරගකාරී මැතිවරණ ක්‍රමයක් පැවතිණි. දකුණු කොරියානු ආර්ථිකය සමෘද්ධිමත් වූ අතර බටහිර යුරෝපය, ජපානය සහ එක්සත් ජනපදය මෙන් එය ද පූර්ණ සංවර්ධිත රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකෙයි.

[[උතුරු කොරියාවේ ඉතිහාසය|උතුරු කොරියාව]] යුධමය කොමියුනිස්ට් ආඥාදායක පාලන ක්‍රමයක් ගෙනගිය අතර, [[කිම් රාජවංශය (උතුරු කොරියාව)|කිම් පවුලේ]]  සාමාජිකයන් අතර රටේ නායකත්වය හුවමාරු වූ නිසා මෙය තරමක රාජාණ්ඩු පාලන ස්වභාවයක් ගත්තේ ය. [[පුද්ගලාභිවාදනය]] පැවතුණු අතර රටේ නායකයාට යම් තරමක දිව්‍යමය ස්වභාවයක් ආරූඪ කෙරිණි. ආර්ථිකව, උතුරු කොරියාව විදේශ ආධාර මත දැඩිව යැපුණු අතර සෝවියට් සංග‍මයේ බිඳවැටීමෙන් පසු එහි ආර්ථිකය සීමාකාරී තත්ත්වයට පත්ව ඇත.

==ප්‍රාග්ඓතිහාසික සහ පුරාතන යුගය==
{{Main|ප්‍රාග් ඓතිහාසික කොරියාව}}

===පේලියොලිතික===

[[File:KoreanEarthenwareJar4000BCEAmsa-DongNearSeoul.jpg|left|thumb|140px|පනා මෝස්තර සහිත කොරියානු මැටි බුජමක්; ක්‍රි.පූ. 4000ට අයත් මෙය [[සෝල්|සෝල්හි]], [[අම්සා-දොං]] පදේශයෙන් හමු විය. දැනට [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය|බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ]] තබා ඇත.]]

අපේක්ෂකයකු විසින් වාර්තාකොට තිබුණ ද,&lt;ref name=&quot;Norton&quot; /&gt; [[හෝමෝ ඉරෙක්ටස්]] මානවයාට අයත් කිසිදු ෆොසිලයක් [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයෙන්]] හමු වී නැත.&lt;ref&gt;[http://anthro.palomar.edu/homo/homo_2.htm Early Human Evolution: Homo ergaster and erectus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219092405/http://anthro.palomar.edu/homo/homo_2.htm |date=2007-12-19 }}. Anthro.palomar.edu. Retrieved on 2013-07-12.&lt;/ref&gt; [[පේලියොලිතික]] යුගයට අයත් මෙවලම් තැනීමේ උපකරණ නූතන කොරියාවේ [[උතුරු හම්ග්යොං]], [[දකුණු ප්’යොංගන්]], [[ග්යොංගි]], සහ උතුරු හා දකුණු [[චුංචොං-දෝ|චුංචොං]] පළාත්වලින් හමු වේ.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp=8–12}} මෙම මෙවලම් පේලියොලිතික යුගයේ සිට මිලියන අර්ධයකට පෙර දක්වා කාලනිර්ණය කර තිබුණ ද,&lt;ref name=&quot;Connor&quot; /&gt; මෙය පසුකාලීනව එනම් වසර 400,000කට පෙර&lt;ref name=&quot;Eckert&quot; /&gt; හෝ වසර 600,000-700,000 පමණ පැරණි යැයි විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Norton&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sin&quot; /&gt;

===නියෝලිතික===
{{Main|ජ්‍යුල්මුන් කුඹල් යුගය|මුමුන් කුඹල් යුගය}}

දැනට හඳුනාගත් කොරියානු මැටි නිර්මාණ ක්‍රි.පූ. 8000 අවට කාලනිර්ණය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Choe and Bale&quot; /&gt; එමෙන්ම [[මෙසෝලිතික]] පනා-සීරුම් මැටි භාණ්ඩ සංස්කෘතිය හෙවත් යුංගිමුන් කුඹල් කර්මාන්තය පිළිබඳ සාධක අර්ධද්ළුීපය පුරාම හමු වේ. යුංගිමුන් යුගයේ භූමියක් සඳහා උදාහරණයක් ලෙස [[ජේජු-දෝ]] දැක්විය හැකි ය. ජ්‍යුල්මුන් හෙවත් පනා-මෝස්තර කුඹල් නිර්මාණ ක්‍රි.පූ. 7000න් පසු හමු වේ. මුළු බඳුන පුරාම මෝස්තරය සහිත මැටි බඳුන් වැඩි වශයෙන් බටහිර-මධ්‍යම කොරියාවෙන් හමුවේ. ඒ අතරින් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් [[අම්සා-දොං]] ප්‍රදේශයෙන් හමු වී ඇත. ජ්‍යුල්මුන් මැටිබඳුන්වල මෝස්තර, [[මොංගෝලියාව]], සහ [[මැංචූරියාව|මැංචූරියාවේ]] [[අමුර් ගඟ|අමුර්]] සහ [[සුංගරි ගඟ|සුංගරි]] ගංගා නිම්න සහ ජපානයේ [[ජෝමොන්]] සංස්කෘතීන්වලින් හමු වූ නිර්මාණවලට සමානත්වයක් දක්වයි.{{sfn|Stark|2005|p=137}}{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 23–26}}

පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අනුව ලෙනී යන්නේ [[මුමුන් කුඹල් යුගය|මුමුන් කුඹල් යුගයට]] (ක්‍රි.පූ. 1500–300) අයත් සංස්කෘතීන්හි සංකීර්ණ කෘෂිකාර්මික සමාජ සහ පැරණිතම සමාජ-දේශපාලන සමාජ පැවතී ඇති බවයි.&lt;ref name=&quot;mumun&quot;&gt;{{harvnb|Nelson|1993|pp=110–116}}&lt;/ref&gt;

පැරණි මුමුන් යුගයේ දී (ක්‍රි.පූ. 1500-850) දකුණු කොරියාවේ ජනයා සතුව [[කුඹුර|කුඹුරු]] වගාබිම් සහ විවිධ බෝග සහිත වියළි බිම් කෘෂිකර්මාන්තය පැවතී ඇත. ප්‍රධානීන් විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ මුල්ම සමාජ මධ්‍ය මුමුන් (ක්‍රි.පූ. 850–550) සංස්කෘතියෙන් හමුවන අතර පළමු අලංකෘත ප්‍රභූ සොහොන් පසුකාලීන මුමුන් (ක්‍රි.පූ. 550–300 පමණ) යුගයට අයත් යැයි ද සැලකේ. මධ්‍ය ‍මුමුන් යුගයේ දී ලෝකඩ නිෂ්පාදනය ඇරඹුණු අතර එය ක්‍රි.ව. 700දී උත්සව සහ දේශපාලන සමාජයේ බෙහෙවින් වැදගත් ස්ථානයක් ඉසිලී ය. මුමුන් යුගයට අයත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි [[සොංගුක්-රි]], [[දේප්යොං]], [[ඉගුම්-දොං]] වැනි විවිධ ස්ථානවලින් එහි ආරම්භය, ව්‍යාප්තිය සහ බිඳවැටීම පෙන්නුම් කරයි. දිගු දුර වෙළඳාම ව්‍යාප්ත වීම, දේශීය ගැටුම් වැඩිවීම සහ ලෝකඩ සහ ලෝහ විද්‍යාව හඳුන්වා දීම වැනි වැදගත් සිදුවීම් ක්‍රි.පූ. 300දී මුමුන් යුගයේ අවසානයේ සිදු වී යැයි සැලකේ.&lt;ref name=&quot;mumun&quot;/&gt;

===ගෝජොසොන් සහ ජින් රාජ්‍යය===
{{Main|ගෝජොසොන්|ජින් (කොරියානු රාජ්‍යය)|හන් සතර ආඥාදායකත්වය}}
[[Image:History of Korea-108 BC.png|left|thumb|200px|ක්‍රි.පූ. 108දී කොරියාව]]
[[File:Korea-Neolithic.age-Sword-01.jpg|thumb|200px|කොරියානු ලෝකඩ යු‍ගයේ අසිපතක්. සෝල්, [[කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරය]].]]

[[ගෝජොසොන්]] ප්‍රථම [[කොරියාව|කොරියානු]] රාජධානියලෙස සැලකෙයි. එය පිහිටියේ අර්ධද්වීපයේ උතුරු කොටසේ සහ මැංචූරියාවේ ය. පසුව [[ජින් (කොරියානු රාජ්‍යය)|ජින්]] රාජ්‍යය දිගේ අර්ධද්වීපයේ දකුණට ද ව්‍යාප්ත විය.

''[[සම්ගුක් යුසා]]'' (1281) සහ අනෙකුත් මධ්‍යතන කොරියානු ග්‍රන්ථ&lt;ref&gt;බලන්න ''[[ජෙවං උන්ගි]]'' (1287) සහ ''[[දොංගුක් තොංගැම්]]'' (1485).&lt;/ref&gt;  අනුව පුරාවෘත්තමය ගෝජොසොන් රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 2333දී දෙව්ලොවෙන් බට [[දංගුන්]] විසිනි.{{sfn|Hwang|2010|p=2}} මෙය සනාථ කෙරෙන කිසිදු සාක්ෂියක් හමු වී නොමැති නිසා මෙය අසත්‍යයකැයි සැලකේ.{{sfn|Connor|2002|p=10}} නමුත් මෙම මූලාශ්‍ර කොරියානු ජාතික අනන්‍යතාව ගොඩනැගීමට බෙහෙවින් දායක වී ඇත. ක්‍රි.පූ. 12වන සියවසේ දී චීනයේ [[ෂෑං රාජවංශය|ෂෑං රාජවංශයයේ]] කුමරකු වූ [[ජිෂි|ගිජා]] විසින් [[ගිජා ජොසොන්]] රාජ්‍යය පිහිටුවන්නට ඇතැයි සැලකේ. කෙසේනමුත්, පරස්පර ඓතිහාසික සහ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි නිසා මෙහි පැවැත්ම 20වන සියවසේ දී මතභේදයට තුඩු දිණි. එමනිසා අදවන විට මෙම යුගය පිළිබඳ තවදුරටත් හැදෑරීම සිදු නොවේ.

ඓතිහාසික ගෝජොසොන් රාජ්‍යය පිළිබඳ පළමුවරට සඳහන් වන්නේ ක්‍රි.පූ. 7වන සියවසේ මුල්කාලයේ චීන වාර්තාවලිනි.{{sfn|Peterson|Margulies|2009|p=6}}&lt;ref name=&quot;naver1&quot;/&gt; ක්‍රි.පූ. 4වන සියවස වන විට, ගෝජොසොන් රාජ්‍යය වර්ධනය වූ එහි පැවැත්ම පිළිබඳ චීනයේ ප්‍රචලිත විය.{{sfn|Eckert|Lee|1990|p=11}}{{sfn|Lee Ki-baik|1984|p=14}} මෙම කාලය අවට එහි අගනුවර [[ප්යොංග්යෑං]] වෙත ගෙනයන ලදී.&lt;ref&gt;{{ko}} [http://enc.daum.net/dic100/contents.do?query1=b01g4157b001 Gojoseon territory] at Encyclopedia of Korean Culture&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.metmuseum.org/toah/ht/04/eak/ht04eak.htm Timeline of Art and History, Korea, 1000 BC-1 AD], Metropolitan Museum of Art&lt;/ref&gt;

ක්‍රි.පූ. 194දී, [[ගෝජොසොන්හි විමන්|විමන්]] විසින් කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කර [[විමන් ජොසොන්]] රාජ්‍යය පිහිටුවීමත් සමග ගෝජොසොන්හි [[ගෝජොසොන්හි ජුන් රජ|ජුන් රජු]] [[ජින් (කොරියානු රාජ්‍යය)|ජින් රාජ්‍යය]] වෙත පලාගියේ ය. පසුව [[හන් රාජවංශය]] විසින් [[විමන් ජොසොන්]] පරාජය කොට ක්‍රි.පූ. 108දී [[සතර හන් ආඥාදායකත්වය]] ස්ථාපනය කරන ලදී. මෙය ඊළඟ සියවසේ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ උතුරු පෙදෙස්වල පැවති වැදගත් චීන බලපෑමක් ලෙස සැලකේ. මේ අතරින් [[ලෙලෑං ආඥාදායකත්වය]] [[ගොගුර්යෝ]] දේශය විසින් ආක්‍රමණය කරන තෙක්ම වසර 400ක් පමණ පැවතිණි. 

ක්‍රි.පූ. 300 අවට කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු කොටසේ [[ජින් (කොරියානු රාජ්‍යය)|ජින්]] නැමැති රාජ්‍යයක් නැගී ආවේ ය. ජින් පිළිබඳ ඇත්තේ තොරතුරු ස්වල්පයකි. නමුත් එය හන් චීනය සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ඇති අතර එය [[ජපානය|ජපානයේ]] [[යයොයි]] වෙත නිෂ්පාදන අපනයනය කර ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.bookrags.com/history/worldhistory/yayoi-period-ema-06/ Yayoi Period History Summary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080726001937/http://www.bookrags.com/history/worldhistory/yayoi-period-ema-06/ |date=2008-07-26 }}, BookRags.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www2.gol.com/users/hsmr/Content/East%20Asia/Japan/History/roots.html Japanese Roots] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120418194048/http://www2.gol.com/users/hsmr/Content/East%20Asia/Japan/History/roots.html |date=2012-04-18 }}, Jared Diamond, ''Discover'' 19:6 (June 1998)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www2.sjsu.edu/faculty/watkins/japanorigin.htm The Genetic Origins of the Japanese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160209135625/http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/japanorigin.htm |date=2016-02-09 }}, Thayer Watkins&lt;/ref&gt; ක්‍රි.පූ. 100 අවට කාලයේ ජින් රාජ්‍යය [[සම්හන්]] සංයුක්තයට සම්බන්ධ විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 92–95}}

පැරණි ගෝජොසොන් පැවති භූමියෙන් කුඩා රාජ්‍ය කිහිපයක්ම බිහි විය. ඒ අතර [[බුයෝ රාජධානිය|බුයෝ]], [[ඔක්ජෝ]], [[දොංග්යේ]], [[ගොගුර්යෝ]] සහ [[බෙක්ජේ]] ප්‍රධාන වේ. බුයෝ සහ [[ගයා සංයුක්තය]] 5වන සහ 6වන සියවස් තෙක්ම පැවතුණ ද, [[කොරියාවේ තුන් රාජධානි|තුන් රාජධානි]] යටතට ගැනෙන්නේ [[ගොගුර්යෝ]], [[බෙක්ජේ]], සහ [[සිල්ලා]] රාජ්‍යයි.

[[File:Hangunhyeon.PNG|left|thumb|200px|විමන් ජොසොන් බිඳවැටීමෙන් පසු උතුරු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ස්ථාපිත [[සතර හන් ආඥාදායකත්වයන්]].&lt;ref&gt;http://www.shsu.edu/~his_ncp/Korea.html&lt;/ref&gt;]]

====ලෝහවිද්‍යාව====
කොරියාවේ [[ලෝකඩ යුගය]] ක්‍රි.පූ. 900-800 අතර කාලයේ ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැලකෙන නමුත්,&lt;ref name=&quot;Connor&quot; /&gt; ලෝකඩ යුගයේ සංක්‍රාන්තිය ක්‍රි.පූ. 23000දී පමණ ඈතදී සිදුවන්නට ඇත.&lt;ref name=&quot;Kim and Bae&quot; /&gt; ලෝකඩ සිරි, දර්පණ, ආභරණ, සහ ආයුධ  මෙන්ම තාප්ප සහිත නගරවල නටබුන්ද හමු වී ඇත. සහල්, රතු බෝංචි, සෝයාබෝංචි, සහ මෙනේරි වගා කෙරිණි. අර්ධද්වීපය පුරා සෘජුකෝණාස්‍රාකාර ආවාට-නිවෙස් සහ විශාල ශෛලමය සුසානභූමි හමු වී ඇත.&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/977 Gochang, Hwasun and Ganghwa Dolmen Sites], UNESCO&lt;/ref&gt; සමකාලීන වාර්තා යෝජනා කරන්නේ ක්‍රි.පූ. 4වන සියවසට පෙර ගෝජොසොන් රාජ්‍යය පවතින්නට ඇත්තේ ප්‍රාකාර නගරවලින් යුත් වැඩවසම් මධ්‍යගත රාජ්‍යයක් ලෙස බවයි.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 82–85}} ක්‍රි.පූ. 4වන සියවස වන විට චීනයේ සතුරු රාජ්‍ය නිසා අවතැන්වූවන් නැගෙනහිරට සහ දකුණට යොමු වීම නිසා කොරියාවේ [[යකඩ යුගය|යකඩ සංස්කෘතිය]] වර්ධනය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

===ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි===
{{Main|කොරියාවේ ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි}}

[[Image:History of Korea-001.png|thumb|200px|ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි, ක්‍රි.ව. 1 පමණ]]
[[Image:평양 석암리 금제교구.jpg|200px|thumb|[[කොරියාවේ ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි|ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි]] යුගයේ රන් ගාංචුවක්]]

ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි යුගය, හෙවත් රාජධානි කිහිපයේ යුගය (열국시대),&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=120316 Proto-Three Kingdoms period]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt; යනු [[ගොගුර්යෝ]], [[සිල්ලා]], සහ [[බෙක්ජේ]] යන [[කොරියාවේ තුන් රාජධානි|කොරියාවේ තුන් රාජධානිවල]] පිබිදීමට පෙර සහ [[ගෝජොසොන්|ගෝජොසොන්හි]] බිඳවැටීමෙන් පසු කාලයයි. මෙම යුගය පැරණි ගෝජොසොන් රාජ්‍යයට අයත් භූමිවලින් පැනනැගුණු විවිධ රාජ්‍යවලින් සමන්විත විය. මේ අතරින් වඩාත් විශාලතම සහ වැදගත්ම රාජ්‍ය වූයේ [[දොංබුයෝ]] සහ [[බුක්බුයෝ]] රාජ්‍යයි.

====බුයෝ සහ අනෙක් උතුරු රාජ්‍ය====
{{Main|බුයෝ රාජධානිය|ඔක්ජෝ|දොංග්යේ}}

[[ගෝජොසොන්|ගෝජොසොන්හි]] බිඳවැටීමෙන් පසු, නූතන [[උතුරු කොරියාව|උතුරු කොරියාවට]] සහ දකුණු [[මැංචූරියාව|මැංචූරියාවට]] අයත් භූමිභාගයේ ආරම්භ වූ [[බුයෝ රාජධානිය|බුයෝ]] රාජ්‍යය ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ පමණ සිට 494 දක්වා පැවතිණි. 494දී එහි ශේෂයන් [[ගොගුර්යෝ|ගොගුර්යෝව]] විසින් අවශෝෂණය කරගන්නා ලදී. [[කොරියාවේ තුන් රාජධානි]] අතුරින් දෙකක් වූ ගොගුර්යෝ සහ [[බෙක්ජේ]] යන රාජ්‍ය දෙකම තමන් එම රාජ්‍යයේ අනුපාප්තිකයන් ලෙස හඳුන්වා න්නා ලදී.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 109–116}}

මූලාශ්‍ර අතර පරතර මෙන්ම පරස්පරතා පැවතිය ද, ක්‍රි.පූ. 86දී [[දොංබුයෝ]] (නැගෙනහිර බුයෝ) පැනනැගි බව පැවසේ. ඇතැම්විට නියම බුයෝව ලෙස [[බුක්බුයෝ]] (උතුරු බුයෝ) සලකනු ලබයි. [[ජොල්බොන්|ජොල්බොන් බුයෝ]] රාජ්‍යය [[ගොගුර්යෝ|ගොගුර්යෝවේ]] පූර්වජය විය. 538දී බෙක්ජේ රාජ්‍යය සිය නාමය ''නම්බුයෝ'' (දකුණු බුයෝ) ලෙස වෙනස් කළේ ය.&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.nate.com/dicsearch/pentry.html?s=K&amp;i=254242&amp;v=43 Buyeo] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120701173656/http://100.nate.com/dicsearch/pentry.html?s=K&amp;i=254242&amp;v=43 |date=2012-07-01 }} at Encyclopedia of Korean Culture&lt;/ref&gt;

[[ඔක්ජෝ]] යනු උතුරු [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] පිහිටි ‍ගෝත්‍රික රාජ්‍යයකි. එය ද ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ බිඳවැටීමෙන් පසු බිහිවූවකි. ඔක්ජෝව බිඳවැටීමට ප්‍රථම [[ගෝජොසොන්]] රාජ්‍යයේ කොටසක්ව පැවතිණි. අසල්වැසි රාජ්‍යවල මැදිහත්වීම් නිසා එයට කිසිදිනෙක පූර්ණ වර්ධිත රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමට හැකියාව ලැබුණේ නැත. ඔක්ජෝව ගොගුර්යෝවේ යටහත් රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. අනතුරුව 5වන සියවසේදී [[ගොගුර්යෝහි මහා ග්වංගෙටෝ|ග්වංගෙටෝ තේවං]] විසින් එය ගොගුර්යෝව වෙත ඈඳාගන්නා ලදී.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 128–130}}

[[දොංග්යේ]] යනු උතුරු [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|උතුරු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] පිහිටි තවත් කුඩා රාජධානියකි. දොංග්යේ [[ඔක්ජෝ]] රාජ්‍යයෙන් සීමා වූ අතර පසුව එම රාජ්‍ය දෙකම [[ගොගුර්යෝ|ගොගුර්යෝහි]] වර්ධනය වෙමින් පැවති අධිරාජ්‍යයේ යටහත් රාජ්‍ය බවට පත් විය. දොංග්යේ රාජ්‍යය ද පැරණි [[ගෝජොසොන්]] රාජ්‍යයේ කොටසකි.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 130–131}}

====සම්හන්====
{{Main|සම්හන්|මහන් සංයුක්තය|ජින්හන් සංයුක්තය|බ්යොන්හන් සංයුක්තය}}

සම්හන් (삼한, 三韓) යන්න [[මහන් සංයුක්තය|මහන්]], [[ජින්හන්]], සහ [[බ්යොන්හන්]] යන රාජ්‍ය හවුල් තුනෙහි එකතුටයි. සම්හන් පිහිටියේ [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] දකුණු කොටසේ ය.&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=86824 Samhan]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt; සම්හන් රටවල් නීතිය මගින් දැඩිව පාලනය වූ අතර මේ සඳහා ආගම ද වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය. මේ අතරින් විශාලතම වූ මහන් සංයුක්තය ජනපද 54කින් සමන්විත වූ අතර එය දේශපාලන, ආර්ථික, සහ සංස්කෘතික අංගයන්හි ප්‍රමුඛත්වය ලබාගත්තේ ය. බ්යොන්හන් සහ ජින්හන් යන සංයුක්ත ජනපද 12 බැගින් සමන්විත වූ අතර සම්හන් තුළ පැවති සම්පූර්ණ ජනපද සංඛ්‍යාව 78කි. 4වන සියවසේ දී ක්‍රමයෙන් [[බෙක්ජේ]], [[සිල්ලා]], සහ [[ගයා සංයුක්තය|ගයා]] රාජ්‍ය විසින් මෙම සම්හන් ආක්‍රමණය කරන ලදී.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 135–141}}

==කොරියාවේ තුන් රාජධානි==
{{Main|කොරියාවේ තුන් රාජධානි}}

===‍‍ගොගුර්යෝ===
{{Main|‍ගොගුර්යෝ}}

[[Image:History of Korea-476.PNG|thumb|left|200px|ගොගුර්යෝව එහි උච්චස්ථානයේ, ක්‍රි.ව. 476]]
[[Image:Goguryeo tomb mural.jpg|thumb|200px|[[‍ගොගුර්යෝ සොහොන් සංකීර්ණය|‍ගොගුර්යෝ සොහොන් බිතුසිතුවමක්]].]]
[[ගොගුර්යෝ|‍ගොගුර්යෝව]] පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 37දී [[‍ගොගුර්යෝහි දොංම්යොංසොං|ජුමොං]] (මරණාපර නාමය දොංම්යොංසොං ය. එය රාජකීයයකු විසින් ලබා දෙන ලදී).&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=12449 Goguryeo]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt; පසුව, [[ගොගුර්යෝහි තේජෝ|තේජෝ රජු]] විසින් රාජ්‍ය සංකේන්ද්‍රගත කරන ලදී. බුදුදහම රාජ්‍ය ආගම ලෙස වැළඳගත් ප්‍රථම කොරියානු රාජ්‍යය වන්නේ ද ගොගුර්යෝව යි. එය සිදු වූයේ 372දී [[ගොගුර්යෝහි සොසුරිම්|සොසුරිම් රජ]] සමයේ ය.&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=722626 Buddhism in Goguryeo]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lhh goguryeo&quot;&gt;{{harvnb|Lee Hyun-hee|2005|pp=199–202}}&lt;/ref&gt;

ගොගුර්යෝව, ගෝර්යෝ ලෙස ද හඳුන්වයි. එය ක්‍රමයෙන් කොරියාවේ නූතන නාමය සඳහා ප්‍රභවය විණි.&lt;ref&gt;Fan Ye, ''Book of the Later Han'', volume 85; the ''Dongyi Liezhuan''&lt;/ref&gt;

5වන සියවස වන විට ‍ගොගුර්යෝව එහි උච්චස්ථානයට එළඹි අතර එය නැගෙනහිර ආසියාවේ බලවත් අධිරාජ්‍යයක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Roberts|first1=John Morris|last2=Westad|first2=Odd Arne|title=The History of the World|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199936762|page=443|url=https://books.google.com/books?id=A2cfZkU5aQgC&amp;q=koguryo+powerful+empire#v=snippet&amp;q=koguryo%20powerful%20empire&amp;f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gardner|first1=Hall|title=Averting Global War: Regional Challenges, Overextension, and Options for American Strategy|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230608733|pages=158-159|url=https://books.google.com/books?id=acvGAAAAQBAJ&amp;q=Inner+Mongolia#v=snippet&amp;q=great%20powers&amp;f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[මහා ග්වංගෙටෝ]] සහ ඔහුගේ පුත් [[ගොගුර්යෝහි ජංසු|ජංසු]] විසින් සිය රාජ්‍යය මැංචූරියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ, ඇතුළු මොංගෝලියාවේ කොටසක් සහ&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kim|first1=Jinwung|title=A History of Korea: From &quot;Land of the Morning Calm&quot; to States in Conflict|date=2012|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington, Indiana|isbn=0253000785|page=35|url=https://books.google.com/books?id=QFPsi3IK8gcC&amp;pg=PA35#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; රුසියාවේ කොටසක් දක්වා ව්‍යාප්ත කළ අතර&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kotkin|first1=Stephen|last2=Wolff|first2=David|title=Rediscovering Russia in Asia: Siberia and the Russian Far East: Siberia and the Russian Far East|publisher=Routledge|isbn=9781317461296|url=https://books.google.com/books?id=t_DqBgAAQBAJ&amp;q=Koguryo+Siberia+Russia%27s#v=snippet&amp;q=Koguryo%20Siberia%20Russia%27s&amp;f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; බෙක්ජේවරුන්ගෙන් නූතන [[සෝල්]] නගරය අත්පත් කරගත්තේ ය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kim|first1=Jinwung|title=A History of Korea: From &quot;Land of the Morning Calm&quot; to States in Conflict|date=2012|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington, Indiana|isbn=0253000785|page=35|url=https://books.google.com/books?id=QFPsi3IK8gcC&amp;pg=PA35#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=15 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; Goguryeo experienced a golden age under Gwanggaeto and Jangsu,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Yi|first1=Hyŏn-hŭi|last2=Pak|first2=Sŏng-su|last3=Yun|first3=Nae-hyŏn|title=New history of Korea|publisher=Jimoondang|isbn=9788988095850|page=201|url=https://books.google.com/books?id=KO8MAQAAMAAJ|language=en|quote=He launched a military expedition to expand his territory, opening the golden age of Goguryeo.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Hall|first1=John Whitney|title=The Cambridge History of Japan|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521223522|page=362|url=https://books.google.com/books?id=A3_6lp8IOK8C&amp;q=%22The+reign+of+King+Kwanggaet%27o+is+thought+of+as+Koguryo%27s+golden+age+of+political+might+and+Buddhist+splendor.%22#v=snippet&amp;q=%22The%20reign%20of%20King%20Kwanggaet%27o%20is%20thought%20of%20as%20Koguryo%27s%20golden%20age%20of%20political%20might%20and%20Buddhist%20splendor.%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Embree|first1=Ainslie Thomas|title=Encyclopedia of Asian history|publisher=Scribner|isbn=9780684188997|page=324|url=https://books.google.com/books?id=LtwpAQAAMAAJ&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%22Nevertheless%2C+the+reigns+of+Kwanggaet%27o+and+his+successor+Changsu+%28413-491%29+constituted+the+golden+age+of+Koguryo.%22|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Cohen|first1=Warren I.|title=East Asia at the Center: Four Thousand Years of Engagement with the World|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231502511|page=50|url=https://books.google.com/books?id=Okjd2rDwb8IC&amp;q=%22Koguryo%27s+Golden+Age%22#v=snippet&amp;q=%22Koguryo%27s%20Golden%20Age%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; ඔවුහු සිය රාජ්‍ය සමයේ සිල්ලාව මෙන්ම බෙක්ජේ රාජ්‍ය ද යටත් කරගනිමින් [[කොරියාවේ තුන් රාජධානි]] කෙටි එක්සත් කාලසීමාවක් කරා ගෙනයමින් කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ප්‍රමුඛතම රාජ්‍යය බවට ගොගුර්යෝව පත්කළහ.&lt;ref name=&quot;lhh goguryeo&quot;/&gt; ජුංසුගේ වසර 79ක දීර්ඝ පාලන සමය තුළ ‍ගොගුර්යෝවේ දේශපාලන, ආර්ථික සහ අනෙකුත් ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Lee|first1=Ki-Baik|title=A New History of Korea|date=1984|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|isbn=067461576X|pages=38-40}}&lt;/ref&gt;

ගොගුර්යෝව පසුකලෙක [[ගොගුර්යෝ-සුයි යුද්ධය|‍ගොගුර්යෝ-සුයි යුද්ධයේ දී]] දැවැන්ත [[චීනය|චීන]] ආක්‍රමණ ද පරාජයට පත් කළ අතර මෙය [[සුයි රාජවංශය|සුයි හි]] බිඳවැටීමට ද හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Yi|first1=Ki-baek|title=A New History of Korea|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674615762|page=47|url=https://books.google.com/books?id=g2mdVwXpMzwC&amp;pg=PA47#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en|quote=Koguryŏ was the first to open hostilities, with a bold assault across the Liao River against Liao-hsi, in 598. The Sui emperor, Wen Ti, launched a retaliatory attack on Koguryŏ but met with reverses and turned back in mid-course. Yang Ti, the next Sui emperor, proceeded in 612 to mount an invasion of unprecedented magnitude, marshalling a huge force said to number over a million men. And when his armies failed to take Liao-tung Fortress (modern Liao-yang), the anchor of Koguryŏ's first line of defense, he had a nearly a third of his forces, some 300,000 strong, break off the battle there and strike directly at the Koguryŏ capital of P'yŏngyang. But the Sui army was lured into a trap by the famed Koguryŏ commander Ŭlchi Mundŏk, and suffered a calamitous defeat at the Salsu (Ch'ŏngch'ŏn) River. It is said that only 2,700 of the 300,000 Sui soldiers who had crossed the Yalu survived to find their way back, and the Sui emperor now lifted the siege of Liao-tung Fortress and withdrew his forces to China proper. Yang Ti continued to send his armies against Koguryŏ but again without success, and before long his war-weakened empire crumbled.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nahm&quot;&gt;{{cite book|last1=Nahm|first1=Andrew C.|title=A Panorama of 5000 Years: Korean History|date=2005|publisher=Hollym International Corporation|location=Seoul|isbn=093087868X|page=18|edition=Second revised|quote=China, which had been split into many states since the early 3rd century, was reunified by the Sui dynasty at the end of the 6th century. Soon after that, Sui China mobilized a large number of troops and launched war against Koguryŏ. However, the people of Koguryŏ were united and they were able to repel the Chinese aggressors. In 612, Sui troops invaded Korea again, but Koguryŏ forces fought bravely and destroyed Sui troops everywhere. General Ŭlchi Mundŏk of Koguryŏ completely wiped out some 300,000 Sui troops which came across the Yalu River in the battles near the Salsu River (now Ch'ŏngch'ŏn River) with his ingenious military tactics. Only 2,700 Sui troops were able to flee from Koරea. The Sui dynasty, which wasted so much energy and manpower in aggressive wars against Koguryŏ, fell in 618.}}&lt;/ref&gt;

642දී, බලවත් ජනරාල්වරයකු වූ [[යොන් ගේසොමුන්]] විසින් කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කොට ‍ගොගුර්යෝවේ සම්පූර්ණ පාලනය අතට ගත්තේ ය. එයට ප්‍රතිචාර ලෙස, චීනයේ [[ටෑං ටයිෂොං]] අධිරාජයා විසින් ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කළ ද, ඔවුනට පරාජය වී පසුබැසීමට සිදු විය. (බලන්න [[ගොගුර්යෝ-ටෑං යුද්ධයේ ප්‍රථම යුධ ව්‍යාපාරය]]).{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 214–222}}&lt;ref&gt;[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/history/three_kingdoms.htm Three Kingdoms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170724134832/http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/history/three_kingdoms.htm |date=2017-07-24 }} Asian Info Organization&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kim|first1=Jinwung|title=A History of Korea: From &quot;Land of the Morning Calm&quot; to States in Conflict|publisher=Indiana University Press|isbn=0253000785|page=50|url=https://books.google.com/books?id=QFPsi3IK8gcC&amp;q=%22In+647+and+648+Taizong+again+dispatched+expeditionary+forces+to+invade+Kogury%C5%8F%2C+but+these+attacks%2C+too%2C+were+repulsed+by+Kogury%C5%8F.+Taizong+never+accomplished+his+ambition+to+conquer+Kogury%C5%8F+in+his+lifetime.%22#v=snippet&amp;q=%22In%20647%20and%20648%20Taizong%20again%20dispatched%20expeditionary%20forces%20to%20invade%20Kogury%C5%8F%2C%20but%20these%20attacks%2C%20too%2C%20were%20repulsed%20by%20Kogury%C5%8F.%20Taizong%20never%20accomplished%20his%20ambition%20to%20conquer%20Kogury%C5%8F%20in%20his%20lifetime.%22&amp;f=false|accessdate=2 August 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; ටෑං ටයිෂොංගේ මරණින් පසු, ඔහුගේ ප්‍රත් [[ටෑං ගඔ‍ෂොං]] අධිරාජයා කොරියානු රාජධානියක් වූ [[සිල්ලා|සිල්ලාවේ]] සහාය ලබා ගොගුර්යෝව නැවත ආක්‍රමණය කළේ ය. නමුත් ඔවුනට ගොගුර්යෝවේ බලසම්පන්න හමුදා පරාජය කළ නොහැකි ළුූ අතර 662දී පරාජයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Ring|first1=Trudy|last2=Watson|first2=Noelle|last3=Schellinger|first3=Paul|title=Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places|publisher=Routledge|isbn=9781136639791|page=486|url=https://books.google.com/books?id=voerPYsAB5wC&amp;q=stalwart+defenses#v=snippet&amp;q=stalwart%20defenses&amp;f=false|accessdate=16 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Maps&quot;&gt;{{cite book|last1=Injae|first1=Lee|last2=Miller|first2=Owen|last3=Jinhoon|first3=Park|last4=Hyun-Hae|first4=Yi|title=Korean History in Maps|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107098466|page=29|url=https://books.google.com/books?id=46OTBQAAQBAJ&amp;pg=PA29#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=17 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; කෙසේ නමුත්, 666දී ස්වභාවික හේතුවක් නිසා යොන් ගේසොමුන් මියගිය අතර, ඔහුගේ පුතුන් සහ බාලසොයුරා අතර සිහසුන උදෙසා පැවති අරගලය හේතුවෙන් ගොගුර්යෝ රාජ්‍යය ව්‍යාකූලත්වයට පත්ව ක්‍රමයෙන් දුර්වල විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kim|first1=Jinwung|title=A History of Korea: From &quot;Land of the Morning Calm&quot; to States in Conflict|publisher=Indiana University Press|isbn=0253000785|page=51|url=https://books.google.com/books?id=QFPsi3IK8gcC&amp;q=%22Combined+with+an+internal+schism+among+the+three+sons+of+Y%C5%8Fn+Kae-somun%22#v=snippet&amp;q=%22Combined%20with%20an%20internal%20schism%20among%20the%20three%20sons%20of%20Y%C5%8Fn%20Kae-somun%22&amp;f=false|accessdate=2 August 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kim|first1=Djun Kil|title=The History of Korea, 2nd Edition|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695824|page=49|url=https://books.google.com/books?id=IgxvBAAAQBAJ&amp;q=%22His+death+left+a+power+vacuum+that+his+sons+struggled+to+fill.+Tang+and+Silla+used+this+opportunity+to+advance+toward+Pyongyang+in+668.%22#v=snippet&amp;q=%22His%20death%20left%20a%20power%20vacuum%20that%20his%20sons%20struggled%20to%20fill.%20Tang%20and%20Silla%20used%20this%20opportunity%20to%20advance%20toward%20Pyongyang%20in%20668.%22&amp;f=false|accessdate=2 August 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; මෙහි දී ඔහුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං දේශයට]] පලා ගිය ද, ඔහුගේ බාල සොයුරා පලාගියේ සිල්ලාවටයි.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Yi|first1=Ki-baek|title=A New History of Korea|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674615762|page=67|url=https://books.google.com/books?id=g2mdVwXpMzwC&amp;pg=PA67#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=2 August 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; 667දී, ටෑං-සිල්ලා සන්ධානය විසින් නැවුම් ස්වරූපයෙන් ආක්‍රමණයක් මෙහෙයවන ලදී.මේ සඳහා පලාගිය යොන් නම්සෙංගේ සහාය ද හිමි විය. අවසානයේ 668දී, ඔවුනට ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කිරීමට හැකි විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Yi|first1=Ki-baek|title=A New History of Korea|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674615762|page=67|url=https://books.google.com/books?id=g2mdVwXpMzwC&amp;pg=PA67#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=5 August 2016|language=en|quote=Loath to let slip such an opportunity, T'ang mounted a fresh invasion under Li Chi in 667 and Silla launched a coordinated offensive. This time the T'ang army received every possible assistance from the defector Namsaeng, and although Koguryŏ continued to hold out for another year, the end finally came in 668.}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 224–225}}

ගොගුර්යෝවේ බිඳවැටීමත් සමග, ටෑං සහ සිල්ලා මිත්‍රත්වය අවසන් වූ අතර ඔවුහු [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] පාලනය සඳහා එකිනෙකා සමග සටන් වැදුණහ. එහි දී, කොරියානු අර්ධද්වීපයේ වැඩි ප්‍රදේශයක් සිය පාලනයට නතු කරගැනීමට සිල්ලාව සමත් වූ අතර, ටෑංවරුනට හිමි වූයේ ගොගුර්යෝවේ උතුරුබිම් පමණකි. කෙසේනමුත්, ගොගුර්යෝවේ බිඳවැටීමෙන් වසර 30කට පසු ගොගුර්යෝ සෙන්පතියකු වූ [[දේ ජෝයොං]] විසින් කොරියානු-මොහේ රාජ්‍යයක් වූ [[බල්හේ]] පිහිටුවූ අතර පැරණි ගොගුර්යෝ භූමිවලින් සාර්ථකව ටෑං ආක්‍රමණිකයන් පලවා හැරීමට සමත් විය.
[[Image:백제 금동대향로.jpg|thumb|170px|[[බෙක්ජේහි රන් ආලේපිත ලෝකඩ සුවඳ දාහකය|බෙක්ජේහි රන්ආලේපිත-ලෝකඩ සුවඳ දාහකයක්]].]]

===බෙක්ජේ===
{{Main|බෙක්ජේ}}

ක්‍රි.පූ. 18දී, [[ගොගුර්යෝහි දොංම්යොං|ගොගුර්යෝවේ ආරම්භකයාගේ]] තෙවන පුත්‍රයා වූ [[බෙක්ජේහි ඔන්ජෝ|ඔන්ජෝ]] නම් වූ ගොගුර්යෝ කුමාරයකු විසින් බෙක්ජේ රාජ්‍යය පිහිටුවන ලදී.&lt;ref name=&quot;mcc 3kingdoms&quot;&gt;Marshall Cavendish Corporation (2007, pp. 886–889)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Pratt|first1=Chairman Department of East Asian Studies Keith|last2=Pratt|first2=Keith|last3=Rutt|first3=Richard|title=Korea: A Historical and Cultural Dictionary|publisher=Routledge|isbn=9781136793936|page=135|url=https://books.google.com/books?id=r15cAgAAQBAJ&amp;q=%22prince+of+Koguryo%22#v=snippet&amp;q=%22prince%20of%20Koguryo%22&amp;f=false|accessdate=22 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Yu|first1=Chai-Shin|title=The New History of Korean Civilization|publisher=iUniverse|isbn=9781462055593|page=27|url=https://books.google.com/books?id=TYKNdiDCGLAC&amp;pg=PA27#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=22 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kim|first1=Jinwung|title=A History of Korea: From &quot;Land of the Morning Calm&quot; to States in Conflict|publisher=Indiana University Press|isbn=0253000785|page=28|url=https://books.google.com/books?id=QFPsi3IK8gcC&amp;q=%22son+of+Chumong%22#v=snippet&amp;q=%22son%20of%20Chumong%22&amp;f=false|accessdate=22 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[සංගුඕ ෂි]] සඳහන් කරන්නේ බෙක්ජේ යනු [[හන් ගඟ (කොරියාව)|හන් ගංගා]] ද්‍රෝණියේ (වර්තමාන [[සෝල්]] ප්‍රදේශය අසල) පිහිටි [[මහන් සංයුක්තය|මහන් සංයුක්තයේ]] පිහිටි රාජ්‍යයක් බවයි. එය අර්ධද්වීපයේ නිරිතදිග පෙදෙස් ([[චුංචොං]] සහ [[ජොල්ලා]] පළාත්) දක්වා ව්‍යාප්ත වී දේශපාලන සහ යුධ බලය අතින් ප්‍රමුඛත්වය ගැනීමට සමත් විය. එහි දී, බෙක්ජේ රාජ්‍යයට, ගොගුර්යෝව සහ අසල්වැසි චීන හමුදා සමග දරුණ සටන්වල නියැලීමට සිදු විය.

4වන සියවසේ දී, [[බෙක්ජේහි ග්‍යුන්චොගෝ|ග්‍යුන්චොගෝ රජ]] සමයේ දී බෙක්ජේ රාජ්‍යය සිය උච්චස්ථානයට පත් වූ අතර, එය සියලු මහන් ජනපද සිය රාජ්‍යයට අවශෝෂණය කරගත්තේ ය. එසේම එය බටහිර කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ‍බොහෝ පෙදෙස් (මේ අතරට නූතන [[ග්යොංගි]], [[චුංචොං]], සහ [[ජොල්ලා]] යන පළාත් මෙන්ම, [[හ්වංහේ]] සහ [[ගංග්වොන්-දෝ (දකුණු කොරියාව)|ගංග්වොන්හි]] කොටසක් ද අයත් විය) සිය පාලනයට නතුකොටගෙන මධ්‍යගත රජයක් පිහිටුවී ය. බෙක්ජේ රාජ්‍යය සිය ව්‍යාප්ති සමයේ දී, චීනයේ [[දකුණු රාජවංශ]] සමග මුහුදු සබඳතා පැවැත් වූ අතර එය චීන සංස්කෘතිය සහ තාක්ෂණය ද උගත්තේ ය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 202–206}} බෙක්ජේහි නාවික හැකියාව, එය නැගෙනහිර ආසියාවේ [[ෆීනීෂයාව]] බවට පත්කළේ ය. බුදු දහම නැගෙනහිර ආසියාවේ ව්‍යාප්ත කිරීමට ද එය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kitagawa|first1=Joseph|title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture|publisher=Routledge|isbn=9781136875908|page=348|url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ&amp;q=%22Of+vital+importance+for+the+dissemination+of+Buddhism+throughout+East+Asia%2C+however%2C+was+Paekche%27s+nautical+skill%2C+which+made+the+kingdom+the+Phoenicia+of+medieval+East+Asia.%22#v=snippet&amp;q=%22Of%20vital%20importance%20for%20the%20dissemination%20of%20Buddhism%20throughout%20East%20Asia%2C%20however%2C%20was%20Paekche%27s%20nautical%20skill%2C%20which%20made%20the%20kingdom%20the%20Phoenicia%20of%20medieval%20East%20Asia.%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

බෙක්ජේ රාජ්‍යය සංස්කෘතිය ව්‍යාප්තිය සඳහා බෙහෙවින් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය. ඒ අතර [[චීන අක්ෂර]], [[බුදු දහම|බුදුදහම]], යකඩ තැනීම, සංකීර්ණ [[කුඹල් කර්මාන්තය]], සහ පැරණි [[ජපානය|ජපානයට]] අවමංගල්‍ය උත්සව සහිත් භූමදාන ක්‍රමය හඳුන්වා දීම ප්‍රධාන වේ.&lt;ref&gt;[http://theseoultimes.com/ST/?url=/ST/db/read.php?idx=580 Korean Buddhism Basis of Japanese Buddhism], Seoul Times, 2006-06-18&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.asiasocietymuseum.org/buddhist_trade/koreajapan.html Buddhist Art of Korea &amp; Japan], Asia Society Museum&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.japan-guide.com/e/e2046.html Kanji], JapanGuide.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|title=Pottery - MSN Encarta &lt;!-- BOT GENERATED TITLE --&gt;|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761568150_4/Pottery.html|work=|archiveurl=http://www.webcitation.org/query?id=1257012851343397|archivedate=2009-10-31|url-status=dead|access-date=2016-09-16|archive-date=2009-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20091029161656/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761568150_4/Pottery.html}} &quot;The pottery of the Yayoi culture (300? BC-AD 250?), made by a '''Mongol people''' who came from Korea to Kyūshū, has been found throughout Japan. &quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.japanvisitor.com/index.php?cID=359&amp;pID=334&amp;cName=Japanese History of Japan], JapanVisitor.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20091029161656/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761568150_4/Pottery.html Archived] 2009-10-31.&lt;/ref&gt; මෙහි වෙනත් සංස්කෘතික සම්බන්ධතා ලෙස බෙක්ජේ ආක්‍රමණය කළ විට බෙක්ජේ රාජකීයයන් ජපානය වෙත පලා යාම දැක්විය හැක. 660දී සිල්ලා සහ [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං රාජවංශ]] හමුදා සන්ධානයක් මගින් බෙක්ජේ රාජ්‍යය පරාජයට පත්කෙරිණි.&lt;ref&gt;[http://baekje.chungnam.net/english/index.jsp Baekje history] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214055517/http://baekje.chungnam.net/english/index.jsp |date=2009-02-14 }}, Baekje History &amp; Culture Hall&lt;/ref&gt;

===සිල්ලා===
{{Main|සිල්ලා}}
[[Image:Hwangnyongsa Pagoda miniature.jpg|200px|thumb|මොංගෝලියානුවන් විසින් විනාශ [[හ්වංන්‍යොංසා]] විහාරයේ කළ මීටර 80ක් උස ප්‍රසිද්ධ ස්තූපයේ ප්‍රමාණයෙන් කුඩා අනුරුවක්.]]
පුරාවෘත්ත අනුව, ක්‍රි.පූ. 57දී [[බක් හ්යොක්ගොසේ|බක් හ්යොක්ගොසේගේ]] නායකත්වය යටතේ [[සිල්ලා]] රාජධානිය ගිනිකොනදිග කොරියාවේ [[ජින්හන් සංයුක්තය|ජින්හන් සංයුක්තයේ]] පිහිටි ප්‍රධාන ප්‍රදේශ හය එක්සත් කිරීම අරඹන ලදී. එහි භූමි ප්‍රදේශයට නූතන [[බුසන්]] වරාය නගරය ද අයත් වූ අතර, පසුකලෙක, විශේෂයෙන්ම [[එක්සත් සිල්ලා]] යුගයේ දී, සිල්ලාව ජපන් මුහුදු කොල්කරුවන් පරාජය කරමින් සිය නාවික බලය වැඩිකරගත්තේ ය.&lt;ref&gt;Kenneth B. Lee (1997, pp. 48–49)&lt;/ref&gt;

සිල්ලවෙන් හමු වූ නිර්මාණ, විශේෂයෙන්ම ඔවුනටම අනන්‍ය වූ රන් ලෝහ කර්මාන්තය උතුරු සංචාරක ස්ටෙප්ස් ආභාසය පෙන්වන අතර ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේවලට වඩා අඩු චීන ආභාසයක් පෙන්වයි.&lt;ref&gt;Sarah M. Nelson, (1993, pp. 243–258)&lt;/ref&gt; සිල්ලාව [[නක්දොං ගඟ|නක්දොං ගංගා]] නිම්නය අල්ලා ගනිමින් සිය රාජ්‍යය ශීඝ්‍රයෙන් පුළුල් කළ අතර නාගරික රාජ්‍ය එක්සත් කරන ලදී.

2වන සියවස වන විට යාබද නගර අත්පත් කරගනිමින් සහ සිය බලය පතුරුවමින් සිල්ලාව විශාල රාජ්‍යයක් බවට පත්ව තිබිණි. සිල්ලාව තවදුරටත් බලවත් වූ අතර 562දී [[ගයා සංයුක්තය]] ඈඳාගන්නා ලදී. සිල්ලාව නිතරම ගොගුර්යෝ, බෙක්ජේ සහ ජපන් රාජ්‍යයන්ගේ පීඩනයට ලක් විය. එසේම තවත් සමහර අවස්ථාවන්හි දී, එය බෙක්ජේ සහ [[ගොගුර්යෝ]] රාජ්‍ය සමග මිත්‍ර සම්බන්ධතා මෙන්ම යුද්ධ ද සිදු කර ඇත.

660දී, [[සිල්ලාහි මුයොල්]] රජු සිය හමුදාවන්ට [[බෙක්ජේ]] වෙත පහරදීමට අණකළේ ය. [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං]] දේශයේ සහාය ලත් සෙන්පති [[කිම් යු-ෂින්]] බෙක්ජේ ආක්‍රමණය කළේ ය. 661දී සිල්ලාව සහ ටෑං එක්ව [[ගොගුර්යෝ]] රාජ්‍යයට එරෙහිව යුධ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ ද, ඔවුන් අතර විරසක ඇති විය. මුයොල්ගේ පුත්‍රයා සහ කිම්ගේ බෑනා වූ [[සිල්ලාහි මුන්මු|මුන්මු]] රජු, 667දී නැවත ආක්‍රමණයක් මෙහෙයවා ගොගුර්යෝව බිඳ හෙලන ලදී.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 222–225}}

===ගයා===
{{Main|ගයා සංයුක්තය}}

[[ගයා සංයුක්තය|ගයා]] යනු දකුණුදිග [[කොරියාව|කොරියාවේ]] [[නක්දොං ගඟ|නක්දොං ගංගා]] නිම්නයේ පිහිටා තිබූ කුඩා රාජධානිවලින් සමන්විත වූ සංයුක්ත රාජ්‍යයකි. එය [[සම්හන්]] යුගයේ [[බ්යොන්හන් සංයුක්තය|බ්යොන්හන් සංයුක්තයෙන්]] බැහැරව පැනනැගුණකි. ගයාහි තැනිතලා යකඩවලින් පොහොසත් වූ නිසා ඔවුනට යකඩ උපකරණ අපනයනය කළ හැකි වූ අතර කෘෂිකර්මාන්තය ද දියුණු විය. මුල් සියවස්වල දී, මෙම සංයුකත් රාජ්‍යයට නායකත්වය සැපයුවේ [[ගිම්හේ]] ප්‍රදේශයේ [[ගුම්ග්වන් ගයා]] රාජ්‍යය විසිනි. කෙසේනමුත් 5වන සියවස වන විට එහි ප්‍රමුඛත්වය ගැනීමට [[ගොර්යොං]] ප්‍රදේශයේ [[දේගයා]] රාජ්‍යය සමත් විය.

අවට පිහිටි තුන් රාජධානි සමග නිරන්තර යුද්ධයක පැටලීම නිසා ගයාවට එක්සත් රාජ්‍යයක් ලෙස වර්ධනය විය නොහැකි විය. 562දී එය [[සිල්ලා]] රාජ්‍යයට ඈඳාගැනිණි.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 159–162}}

==උතුරු සහ දකුණු රාජ්‍ය==
{{Main|උතුරු දකුණු රාජ්‍ය යුගය}}

උතුරු-දකුණු රාජ්‍ය යන වදන [[පසුකාලීන සිල්ලා]] සහ [[බල්හේ]] රාජ්‍ය සඳහා භාවිත වන්නකි. මෙකල කොරියානු අර්ධද්වීපයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් සිල්ලාව විසින් පාලනය කළ අතර, බල්හේ රාජ්‍යය [[මැංචූරියාව]] තෙක් විහිදිණි. මේ කාලයේ, විශේෂයෙන්ම පසුකාලීන සිල්ලා යුගයේ දී සංස්කෘතිය, සහ තාක්ෂණය යන අංශවල සංවර්ධනය කැපී පෙනිණි.

===පසුකාලීන සිල්ලා===
{{Main|පසුකාලීන සිල්ලා|සිල්ලා-ටෑං යුද්ධය}}
[[File:Korea-Gyeongju-Bulguksa-33.jpg|thumb|200px|[[බුල්ගුක්සා]] විහාරය, මෙය [[යුනෙස්කෝ]] [[ලෝක උරුම ස්ථානය|ලෝක උරුම ස්ථානයකි]].]]
එක්සත් කිරීමේ යුද්ධ මාලාවෙන් පසු, [[ටෑං රාජවංශය]] විසින් පැරණි [[ගොගුර්යෝ|ගොගුර්යෝවේ]] මුරපොලවල් ස්ථාපනය කළ අතර [[බෙක්ජේ|බෙක්ජේහි]] පාලන ප්‍රජාවන් ස්ථාපනයට උත්සාහ දරන ලදී. 671දී බෙක්ජේ සහ උතුරුදිග කොරියානු ප්‍රදේශවල දී, සිල්ලාව ටෑං හමුදාවලට පහර දුන්නේ ය. අනතුරුව 674දී ටෑං රාජ්‍යය සිල්ලාව ආක්‍රමණය කළ ද, 676වන විට ටෑං හමුදා අර්ධද්වීපයෙන් ඉවතට පලවා හැර කොරියානු අර්ධද්වීපය සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ එක්සත් කිරීමට සිල්ලාව සමත් විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 241–242}}

පසුකාලීන සිල්ලාව කලාවේ සහ සංස්කෘතියේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස සැලකෙයි.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=DuBois|first1=Jill|title=Korea|publisher=Marshall Cavendish|isbn=9780761417866|page=22|url=https://books.google.com/books?id=JklBlOQhkTcC&amp;q=%22golden+age+of+art+and+culture%22#v=snippet&amp;q=%22golden%20age%20of%20art%20and%20culture%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Randel|first1=Don Michael|title=The Harvard Dictionary of Music|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674011632|page=273|url=https://books.google.com/books?id=02rFSecPhEsC&amp;q=%22golden+age+of+artistic+and+cultural+achievement%22#v=snippet&amp;q=%22golden%20age%20of%20artistic%20and%20cultural%20achievement%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Hopfner|first1=Jonathan|title=Moon Living Abroad in South Korea|publisher=Avalon Travel|isbn=9781612386324|page=21|url=https://books.google.com/books?id=MhwXBQAAQBAJ&amp;q=%22cultural+and+political+golden+age%22#v=snippet&amp;q=%22cultural%20and%20political%20golden%20age%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; මෙම යුගයේ දී, පසුකාලීන සිල්ලාව සහ [[:en:Abbasid Caliphate|අබ්බාසිද් කාලිෆේට්]] අතර දුරබැහැර වෙළඳාම පැවති බව පර්සියානු භූගෝල විද්‍යාඥයකු වූ [[:en:Ibn Khordadbeh|ඉබ්න් ඛොර්දාද්බෙහ්]] සිය ''[[:en:Book of Roads and Kingdoms (ibn Khordadbeh)|මාවත් සහ රාජධානි ග්‍රන්ථයේ]]'' සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;Bird2014&quot;&gt;{{cite book|author=Isabella Bird|title=Korea and Her Neighbours.: A Narrative of Travel, with an Account of the Recent Vicissitudes and Present Position of the Country. With a Preface by Sir Walter C. Hillier.|url=https://books.google.com/books?id=hHeKAgAAQBAJ|date=9 January 2014|publisher=Adegi Graphics LLC|isbn=978-0-543-01434-4|chapter=1}}&lt;/ref&gt; [[බුල්ගුක්සා]] විහාරය සහ [[සොක්ගුරාම්]] ගුහාව වැනි [[ලෝක උරුම ස්ථානය|ලෝක උරුම]] බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන, සංකීර්ණ කොරියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සහ බුදු දහමේ ආභාසය පිළිබඳ වැදගත් උදාහරණ ලෙස සැලකිය හැක.&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/736 Seokguram Grotto and Bulguksa Temple], UNESCO&lt;/ref&gt; මෙම යුගයේ වෙනත් රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලත්, කලා සහ ගෘහනිර්මාණ ලෙස [[හ්වංන්‍යොංසා]] විහාරය සහ [[බුන්හ්වංසා]] විහාරය ද දැක්විය හැක.

පසුකාලීන සිල්ලාව, මධ්‍යකාලීන [[නැගෙනහිර ආසියාව|නැගෙනහිර ආසියාවේ]] [[ෆීනීෂියාව|ෆීනීෂියාවක්]] බඳු වූ [[බෙක්ජේ|බෙක්ජේහි]] නාවික පරාක්‍රමය අත්පත්කරගෙන&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kitagawa|first1=Joseph|title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture|publisher=Routledge|isbn=9781136875908|page=348|url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ&amp;q=%22the+Phoenicia+of+medieval+East+Asia%22#v=snippet&amp;q=%22the%20Phoenicia%20of%20medieval%20East%20Asia%22&amp;f=false|accessdate=21 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; 8වන සහ 9වන සියවස්වල නැගෙනහිර ආසියානු මුහුදුවල ප්‍රමුඛත්වය ගත්තේ ය. එසේම [[ජං බොගෝ]] කාලයේ චීනය, කොරියාව සහ ජපානය අතර වෙළඳාමේ ප්‍රමුඛත්වය හිමිකරගත්තේ ය. මීට අමතරව, සිල්ලා ජනයා මුහුදෙන් එහා චීනයේ [[ෂැන්ඩොං අර්ධද්වීපය|ෂැන්ඩොං අර්ධද්වීපයේ]] සහ [[යැංසි ගඟ|යැංසි ගංගා]] මුවදොරේ ජනාවාස පිහිටුවූහ.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gernet|first1=Jacques|title=A History of Chinese Civilization|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521497817|page=291|url=https://books.google.com/books?id=jqb7L-pKCV8C&amp;q=%22Korea+held+a+dominant+position+in+the+north-eastern+seas%22#v=snippet&amp;q=%22Korea%20held%20a%20dominant%20position%20in%20the%20north-eastern%20seas%22&amp;f=false|accessdate=21 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reischauer|first1=Edwin Oldfather|title=Ennins Travels in Tang China|publisher=John Wiley &amp; Sons Canada, Limited|isbn=9780471070535|pages=276–283|url=https://books.google.com/books/about/Ennin_s_Travels_in_T_ang_China.html?id=HXqEAAAACAAJ|accessdate=21 July 2016|language=en|quote=From what Ennin tells us, it seems that commerce between East China, Korea and Japan was, for the most part, in the hands of men from Silla. Here in the relatively dangerous waters on the eastern fringes of the world, they performed the same functions as did the traders of the placid Mediterranean on the western fringes. This is a historical fact of considerable significance but one which has received virtually no attention in the standard historical compilations of that period or in the modern books based on these sources. . . . While there were limits to the influence of the Koreans along the eastern coast of China, there can be no doubt of their dominance over the waters off these shores. . . . The days of Korean maritime dominance in the Far East actually were numbered, but in Ennin's time the men of Silla were still the masters of the seas in their part of the world.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kim|first1=Djun Kil|title=The History of Korea, 2nd Edition|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695824|page=3|url=https://books.google.com/books?id=IgxvBAAAQBAJ&amp;q=%22Greater+Silla+dominated+the+Yellow+Sea%2C+the+East+China+Sea%2C+and+the+South+%28Korea%29+Sea+with+trade+between+Tang+China+and+Nara-Heian+Japan.%22#v=snippet&amp;q=%22Greater%20Silla%20dominated%20the%20Yellow%20Sea%2C%20the%20East%20China%20Sea%2C%20and%20the%20South%20(Korea)%20Sea%20with%20trade%20between%20Tang%20China%20and%20Nara-Heian%20Japan.%22&amp;f=false|accessdate=21 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Seth|first1=Michael J.|title=A Concise History of Korea: From the Neolithic Period Through the Nineteenth Century|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780742540057|page=65|url=https://books.google.com/books?id=Qe4PoOd89XIC&amp;q=%22Koreans+dominated+the+commerce+of+Northeast+Asia+in+the+eighth+and+ninth+centuries%22#v=snippet&amp;q=%22Koreans%20dominated%20the%20commerce%20of%20Northeast%20Asia%20in%20the%20eighth%20and%20ninth%20centuries%22&amp;f=false|accessdate=21
 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

මෙකල බුදුදහම ප්‍රචලිත විය. චීන බෞද්ධයන් අතර කොරියානු බෞද්ධයන්ට විශේෂ ගෞරවයක් හිමි විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Mun|first1=Chanju|last2=Green|first2=Ronald S.|title=Buddhist Exploration of Peace and Justice|publisher=Blue Pine Books|isbn=9780977755301|page=147|url=https://books.google.com/books?id=au1oD1kKv94C&amp;q=%22Korean+Buddhist+monks+such+as+Woncheuk%2C+Wonhyo+and+Uisang+enjoyed+a+very+high+fame+among+Chinese+Buddhists%22#v=snippet&amp;q=%22Korean%20Buddhist%20monks%20such%20as%20Woncheuk%2C%20Wonhyo%20and%20Uisang%20enjoyed%20a%20very%20high%20fame%20among%20Chinese%20Buddhists%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; එසේම ඔවුහු චීන බුදුදහම සඳහා ද දායක වූහ.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=McIntire|first1=Suzanne|last2=Burns|first2=William E.|title=Speeches in World History|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438126807|page=87|url=https://books.google.com/books?id=L-6ghsWDMTAC&amp;q=%22Korean+thinkers+made+reciprocal+contributions+to+Chinese+Buddhism%22#v=snippet&amp;q=%22Korean%20thinkers%20made%20reciprocal%20contributions%20to%20Chinese%20Buddhism%22&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; මේ අතරින්: [[වොන්ච්‍යුක්]], [[වොන්හ්යෝ]], [[උයිසං]], [[කිම් හ්වාසං|මුසං]],&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Jr|first1=Robert E. Buswell|last2=Jr|first2=Donald S. Lopez|title=The Princeton Dictionary of Buddhism|publisher=Princeton University Press|isbn=9781400848058|page=187|url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ&amp;pg=PA187#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Poceski|first1=Mario|title=Ordinary Mind as the Way: The Hongzhou School and the Growth of Chan Buddhism|publisher=Oxford University Press|isbn=9780198043201|page=24|url=https://books.google.com/books?id=5fwRXrVPh-cC&amp;pg=PA24#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Wu|first1=Jiang|last2=Chia|first2=Lucille|title=Spreading Buddha's Word in East Asia: The Formation and Transformation of the Chinese Buddhist Canon|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231540193|page=155|url=https://books.google.com/books?id=IX7ICgAAQBAJ&amp;pg=PA155#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Wright|first1=Dale S.|title=The Zen Canon: Understanding the Classic Texts|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199882182|url=https://books.google.com/books?id=JfHQCwAAQBAJ&amp;pg=PT124#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; සහ සිල්ලා කුමාරයකු වූ [[කිම් ග්යෝ-ගක්]] යන පිරිස [[ජියුහුවා කන්ද]] චීන බුදු දහමේ [[චීනයේ පූජනීය කඳු|පූජනීය කඳු]] සතරෙන් එකක් බවට පත්කිරීමට මූලික වූහ.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Su-il|first1=Jeong|title=The Silk Road Encyclopedia|publisher=Seoul Selection|isbn=9781624120763|url=https://books.google.com/books?id=UgOwDAAAQBAJ&amp;pg=PT668#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Nikaido|first1=Yoshihiro|title=Asian Folk Religion and Cultural Interaction|publisher=Vandenhoeck &amp; Ruprecht|isbn=9783847004851|page=137|url=https://books.google.com/books?id=TozUCgAAQBAJ&amp;pg=PA137#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Leffman|first1=David|last2=Lewis|first2=Simon|last3=Atiyah|first3=Jeremy|title=China|publisher=RoughGuides|isbn=9781843530190|page=519|url=https://books.google.com/books?id=dA_QbQiZkB4C&amp;pg=PA519#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Leffman|first1=David|title=The Rough Guide to China|publisher=Penguin|isbn=9780241010372|url=https://books.google.com/books?id=FjqJAwAAQBAJ&amp;pg=PT509#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=DK Eyewitness Travel Guide: China|publisher=Penguin|isbn=9781465455673|page=240|url=https://books.google.com/books?id=rm7XCwAAQBAJ&amp;pg=PA240#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=29 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

8වන සියවස අගභාගය වන විට සිල්ලාව තුළ දේශපාලන අර්බුද හටගැනිණි. මෙය සිල්ලාව ඉන් අනතුරුවට බෙහෙවින් දුර්වල කළේ ය. පැරණි ‍බෙක්ජේවලින් පැවතෙන්නන් විසින් [[හුබෙක්ජේ]] ස්ථාපනය කරන ලදී. උතුරින්, ගොගුර්යෝව ප්‍රාණවත් කරමින් කැරලි ඇති විය. මෙය [[පසුකාලීන තුන් රාජධානි|පසුකාලීන තුන් රාජධානි සමයේ]] ආරම්භය‍ ලෙස සැලකේ.

935දී [[සිල්ලාහි ග්යොංසුන්|ග්යොංසුන් රජු]] [[ගෝර්යෝ|ගෝර්යෝවට]] යටත් වන තෙක් තවත් අවුරුදු 267ක් පසුකාලීන සිල්ලාව පැවතිණි. ඉන් අනතුරුව වසර 992ක් පුරාවට රජවරුන් 56ක් විසින් පාලනය ගෙන ගිය සිල්ලා යුගය අවසන් විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 266–269}}

===බල්හේ===
{{Main|බල්හේ}}

[[Image:Pressapochista4.jpg|thumb|170px|[[කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරය|කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ]] ඇති බල්හේ කැටයම් සහිත ශිලා ලේඛනයක්]]
[[බල්හේ]] රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ 698දී, එනම් ගොගුර්යෝ බිඳ වැටී වසර තිහකට පසුව ය. මෙය පැරණි ගොගුර්යෝහි උතුරු පෙදෙසේ පිහිටුවන ලද්දේ පැරණි ගොගුර්යෝ සෙන්පතියකු වූ [[දේ ජෝයොං]] විසිනි.&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=14170 Dae Joyeong]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt; බල්හේ රාජ්‍යය විසින් [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] උතුරු පෙදෙස්, මැංචූරියාවේ කොටසක් (එයට ඉතිහාසයේ වැඩි කලක් [[ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය|ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය]] අයත් නොවී ය) අයත් වූ අතර, එය නූතන [[:en:Primorsky Krai|රුසියානු ප්‍රිමෝර්ස්කි ක්‍රේ]] දක්වා ව්‍යාප්ත විය. බල්හේ තමන් ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයක් ලෙස හඳුන්වා ගත්තේ ය. එය [[ටෑං රාජවංශය|ටෑං රාජවංශයේ]] සංස්කෘතිය වැළඳගත්තේ ය. විශේෂයෙන්ම රාජ්‍ය ව්‍යුහය, සහ භූ දේශපාලන පද්ධතිය අනුගමනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;lhh balhae&quot;&gt;{{harvnb|Lee Hyun-hee|2005|pp=244–248}}&lt;/ref&gt;

සාපේක්ෂව සාමකාමී, ස්ථාවර රාජ්‍ය සමයක බල්හේ දියුණුවට පත් විය. විශේෂයෙන්ම මෙය සිදු වූයේ තුන්වන [[බල්හේ හි මුන්|මුන්]] (737–793) සහ [[බල්හේ හි සොන්|සොන්]] යන රජවරුන්ගේ සමයේ ය. කෙ‍සේනමුත්, 10වන සියවස වන විට බල්හේ රාජ්‍යය බෙහෙවින් දුර්වල වූ අතර 926දී [[ඛිටන් ජනයා|ඛිටන්]] [[ලියාඕ රාජවංශය]] විසින් බල්හේ ආක්‍රමණය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;lhh balhae&quot;/&gt; බල්හේ හි අවසන් කිරුළහිමි කුමරු වූ [[දේ ග්වං-හ්යොන්]] ඇතුළු දසදහස් ගණන් අවතැන්වූවෝ ගෝර්යෝ වෙත සංක්‍රමණය වූහ.&lt;ref name=&quot;Goryeosa&quot; /&gt; ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍ය දෙක අතර ජාතික ඒකාබද්ධතාවක් ඇති කරමින් [[දේ ග්වං-හ්යොන්|දේ ග්වං-හ්යොන්ව]], [[වං ගොන්]] විසින් සිය රාජකීය පවුලට ඇතුළත් කරගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;Balhae&quot; /&gt;

බල්හේ රාජ්‍යයෙන් ඓතිහාසික වාර්තා කිසිවක් හමු නොවේ. එසේම ලියාඕවරුන් බල්හේහි ඉතිහාසය පිළිබඳ කිසිදු වාර්තාවක් ඉතිරි කර නැත. [[ගෝර්යෝ]] රාජ්‍යය විසින් ඇතැම් බල්හේ බිම් අවශෝෂණය කරගෙන එහි අවතැන්වූවන් පිළිගත්ත ද, එහි බල්හේහි ඉතිහාසය පිළිබඳ කිසිදු වාර්තාවක් නැත. [[සම්ගුක් සගි]] (&quot;රාජධානි තුනේ ඉතිහාසය&quot;), නැමැති ග්‍රන්ථයේ බල්හේ පිළිබඳ ඡේදයක් අන්තර්ගත වේ. නමුත් එහි බල්හේ රාජවංශ ඉතිහාසය පිළිබඳ සඳහන් නොවේ. 18වන සිය‍වසේ [[ජොසොන්]] රාජවංශ ඉතිහාසඥයකු වූ [[යු ද්‍යුක්ගොං]] කොරියානු ඉතිහාසයේ කොටසක් ලෙස බල්හේ රාජ්‍යය පිළිබඳ ක්‍රමවත් අධ්‍යයනයක් කර, මෙම යුගය සඳහා &quot;උතුරු සහ දකුණු රාජ්‍ය යුගය&quot; යන නාමය යෙදී ය.&lt;ref name=&quot;lhh balhae&quot;/&gt;

===පසුකාලීන තුන් රාජධානි===
{{Main|පසුකාලීන තුන් රාජධානි}}
පසුකාලීන තුන් රාජධානි යටතට (ක්‍රිව. 900 – 936) [[සිල්ලා]], [[හුබෙක්ජේ]] (&quot;පසුකාලීන [[බෙක්ජේ]]&quot;), සහ [[තේබොං]] (හුගොගුර්යෝ ලෙස ද හඳුන්වයි, &quot;පසුකාලීන [[ගොගුර්යෝ]]&quot;) යන රාජ්‍යයි.&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.nate.com/dicsearch/pentry.html?s=K&amp;i=260575&amp;v=43 Later Three Kingdoms] at Encyclopedia of Korean Culture&lt;/ref&gt; මෙහි පසුව සඳහන් රාජධානි ද්විත්වය, [[පසුකාලීන සිල්ලා|පසුකාලීන සිල්ලාවේ]] බලය පරිහානියට යමින් පැවති අවධියේ බිහි විය. ඒවා බෙක්ජේ සහ ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තිකයන් ලෙස හඳුන්වයි.

[[තේබොං]] (පසුකාලීන ගොගුර්යෝ) පිහිටුවන ලද්දේ බෞද්ධ භික්ෂුවක් වූ [[ගුං යේ]] විසිනි. සත්‍ය වශයෙන්ම ගුං යේ යනු සිල්ලාහි ග්යොංමුන් රජුගේ පුත්‍රයෙකි. ගුං යේ ඉපදුණු විට, ඔහු සිල්ලාවේ බිඳවැටීමට හේතු වන බවට අනාවැකියක් ප්‍රකාශ වූ නිසා ග්යොංමුන් අළුත උපන් බිළිඳාව මරා දැමීමට අණකළේ ය. නමුත් ගුං යේගේ පාලිකාව ඔහුව රැගෙන පලාගොස් හදාවඩා ගත්තා ය.&lt;ref&gt;[http://world.kbs.co.kr/english/program/program_koreanstory_detail.htm?No=35144 Koreans in History/People/Program/KBS World Radio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301170726/http://world.kbs.co.kr/english/program/program_koreanstory_detail.htm?No=35144 |date=2012-03-01 }}. World.kbs.co.kr. Retrieved on 2013-07-12.&lt;/ref&gt; එතරම් ජනප්‍රිය නොවූ ගුං යේව, 918දී [[ගෝර්යෝහි තේජෝ|වං ගොන්]] විසින් බලයෙන් පහකරන ලදී. සිය ජනතාව අතර ජනප්‍රිය වූ වං ගොන් මුළු අර්ධද්වීපයම එක් රජයක් යටතේ එක්සත් කිරීමට තීරණය කළේ ය. 934දී ඔහු පසුකාලීන බෙක්ජේ රාජ්‍යයට පහර දුන් අතර එයට පසු වර්ෂයේ සිල්ලාව ද යටත් විය. 936දී, ගොර්යෝ රාජ්‍යය විසින් [[හුබෙක්ජේ]] ආක්‍රමණය කරන ලදී..&lt;ref&gt;[http://koreanhistory.info/Koryo.htm Goryeo Dynasty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170619144349/http://koreanhistory.info/Koryo.htm |date=2017-06-19 }}, Korean History information!&lt;/ref&gt;

==කොරියාවේ ගෝර්යෝ රාජවංශය==
{{Main|ගෝර්යෝ}}
{{See also|ගෝර්යෝ හමුදා පාලනය|යුවාන් පාලනය යටතේ කොරියාව}}

[[File:Korea - Seoul - National Museum - Incense Burner 0252-06a.jpg|thumb|120px|left|කොරියානු [[ගෝර්යෝ]] රාජවංශ (918–1392) සෙලඩොන් [[සුවඳ දාහකය]]ක්, පිළිහුඩු වර්ණ [[සෙරමික් යටිඔපය|යටිඔපය]] සහිතයි.]]
[[ගෝර්යෝ]] රාජවංශය පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි.ව. 918දී වන අතර එය 936වන විට කොරියාවේ පාලක රාජවංශය බවට පත් විය. &quot;ගෝර්යෝ&quot; යන්න නම් කරන ලද්දේ, [[ගෝර්යෝහි තේජෝ|වං ගොන්]] විසින් ගොගුර්යෝවෙන් පැවත එන්නක් ලෙස ය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Ryu|first1=Howard Jisoo|title=Orderly Korea Unification: With the Guarantee of Stability in East Asia|publisher=Xlibris Corporation|isbn=9781462803323|page=145|url=https://books.google.com/books?id=ZrZ-PuddnnYC&amp;q=Goguryeo+descent#v=snippet&amp;q=Goguryeo%20descent&amp;f=false|accessdate=18 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=박|first1=종기|title=고려사의 재발견: 한반도 역사상 가장 개방적이고 역동적인 500년 고려 역사를 만나다|date=August 24, 2015|publisher=휴머니스트|isbn=9788958629023|url=https://play.google.com/store/books/details?id=Qn6TCgAAQBAJ&amp;rdid=book-Qn6TCgAAQBAJ&amp;rdot=1&amp;source=gbs_vpt_read&amp;pcampaignid=books_booksearch_viewport}}&lt;/ref&gt; එය [[ගොගුර්යෝ|ගොගුර්යෝවේ]] අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|p=266}}&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Rossabi|first1=Morris|title=China Among Equals: The Middle Kingdom and Its Neighbors, 10th-14th Centuries|publisher=University of California Press|isbn=9780520045620|page=323|url=https://books.google.com/books?id=sNpD5UKmkswC&amp;q=%22As+the+self-proclaimed+successor+to+Koguryo+and+the+protector+of+Parhae+refugees%2C+many+of+them+of+Koguryo+origin%2C+Koryo+considered+the+northern+territories+in+Manchuria+its+rightful+legacy.%22#v=snippet&amp;q=%22As%20the%20self-proclaimed%20successor%20to%20Koguryo%20and%20the%20protector%20of%20Parhae%20refugees%2C%20many%20of%20them%20of%20Koguryo%20origin%2C%20Koryo%20considered%20the%20northern%20territories%20in%20Manchuria%20its%20rightful%20legacy.%22&amp;f=false|accessdate=31 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; වං ගොන් සිය නිවහන වූ [[ගේසොං]] නගරය, නව රාජවංශයේ අගනුවර ටලස නම්කරන ලදී. මෙම රාජවංශය විසින් 1392 තෙක් පාලනය ගෙන යන ලදී. මෙය &quot;කොරියාව&quot; යන ඉංග්‍රීසි නාමයේප්‍රභවය ලෙස ද සැලකෙයි.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp= 120–121}}&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=151665 Korea]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt; 1170 සහ 1270 අතර කාලයේ රජය පාලනය කරන ලද්දේ [[ගෝර්යෝ හමුදා පාලනය|හමුදා නායකයන්]] විසිනි.

මෙම යුගයේ නීති සම්පාදනය සිදු වූ අතර සිවිල් සේවා පද්ධතියක් හඳුන්වා දුණි. [[බුදු දහම|බුදුදහම]] වැජඹුණු අතර අර්ධද්වීපය පුරාම එය ප්‍රචලිත විය. 12වන සහ 13වන සියවස් තුළ [[සෙලඩොන්]] කුඹල් කර්මාන්තය ප්‍රචලිත විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 360–361}}{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp= 122–123}} මෙකල ගෝර්යෝවේ සංස්කෘතික ජයග්‍රහණයන් ලෙස [[ත්‍රිපිටක කොරියානා]] ලී අච්චු 81,258ක් තුළට නිර්මාණය කිරීම,{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 309–312}} ලෝහ චල මුද්‍රණ ක්‍රමය හැඳින්විය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Korean Classics : Asian Collections: An Illustrated Guide (Library of Congress - Asian Division)|url=https://www.loc.gov/rr/asian/guide/guide-korean.html|website=Library of Congress|publisher=United States Congress|accessdate=19 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gutenberg Bible|url=http://www.bl.uk/learning/timeline/item100565.html|website=British Library|publisher=The British Library Board|accessdate=19 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Korea, 1000–1400 A.D. {{!}} Chronology {{!}} Heilbrunn Timeline of Art History {{!}} The Metropolitan Museum of Art|url=http://www.metmuseum.org/toah/ht/07/eak.html|website=The Met’s Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=19 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Movable type - Oxford Reference|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100213284|website=Oxford Reference|publisher=Oxford University Press|accessdate=19 August 2016|doi=10.1093/oi/authority.20110803100213284}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Ebrey|first1=Patricia Buckley|last2=Walthall|first2=Anne|title=East Asia: A Cultural, Social, and Political History|publisher=Cengage Learning|isbn=1285528670|url=https://books.google.com/books?id=QfkWAAAAQBAJ&amp;q=%22Korea+led+the+world+in+inventing+metal+movable-type+printing+in+1234%22#v=snippet&amp;q=%22Korea%20led%20the%20world%20in%20inventing%20metal%20movable-type%20printing%20in%201234%22&amp;f=false|accessdate=19 August 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

1018දී, [[ලියාඕ රාජවංශය|ඛිටන් අධිරාජ්‍යය]] විසින් ගෝර්යෝව ආක්‍රමණය කරන ලදී. නමුත් [[කුජු හි සටන|කුජු හි සටනේ දී]] එය පරාජය කිරීමට [[ගං ගම්-චන්]] සෙන්පතියා සමත් විය. ඛිටන් අධිරාජ්‍යය පරාජයට පත් කිරීමෙන් පසු, සියවසක් පමණ පැවති ස්වර්ණමය යුගයක් ගෝර්යෝව කරා එළැඹියේ ය. මෙම සමයේ දී මුද්‍රණ සහ ප්‍රකාශන කර්මාන්තය වර්ධනය වීම, අධ්‍යාපනය දියුණු වීම සහ දර්ශනය, සාහිත්‍යය, ආගම, සහ විද්‍යාව පිළිබඳ දැනුම ව්‍යාප්ත වීම වැනි විශිෂ්ට සංවර්ධනයන් රැසක්ම සිදු විය; 1100 වන විට, ප්‍රසිද්ධ විද්වතුන් සහ විද්‍යාඥයන් බිහි කළ විශ්වවිද්‍යාල 12ක් පැවතිණි.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Lee|first1=Kenneth B.|title=Korea and East Asia: The Story of a Phoenix|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780275958237|page=61|url=https://books.google.com/books?id=XrZQs-6KswMC&amp;pg=PA61#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=28 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Bowman|first1=John|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|page=202|url=https://books.google.com/books?id=cYoHOqC7Yx4C&amp;q=%22The+Mongolian-Khitan+invasions+of+the+late+tenth+century+challenge+the+stability+of+the+Koryo+government%2C+but+a+period+of+prosperity+follows+the+defeat+of+the+Khitan+in+1018.%22#v=snippet&amp;q=%22The%20Mongolian-Khitan%20invasions%20of%20the%20late%20tenth%20century%20challenge%20the%20stability%20of%20the%20Koryo%20government%2C%20but%20a%20period%20of%20prosperity%20follows%20the%20defeat%20of%20the%20Khitan%20in%201018.%22&amp;f=false|accessdate=31 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

1231දී, [[මොංගෝලියානුවන්]] සිය [[කොරියාවේ මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ|කොරියානු ආක්‍රමණ]] මෙහෙයවන ලදී. වසර 39ක් තුළ, ප්‍රධාන යුධ ව්‍යාපාර හතක් මෙහෙයවූ නමුත් කොරියාව ආක්‍රමණය කිරීමට අපොහොසත් විය.&lt;ref name=&quot;Mongols&quot;&gt;{{cite book|last1=Lee|first1=Kenneth B.|title=Korea and East Asia: The Story of a Phoenix|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780275958237|page=72|url=https://books.google.com/books?id=XrZQs-6KswMC&amp;pg=PA72#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=28 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; දශක ගණනක සටන් අවසන් කරමින්, කොන්දේසි සහිතව යටත් වීම සඳහා ගෝර්යෝව සිය [[ගෝර්යෝහි වොන්ජොං|කිරුළහිමි කුමරුන්ව]] [[යුවාන් රාජවංශය|යුවාන්]] අගනුවර මොංගෝලියානුවන් වෙත පිටත් කළේ ය; මෙය පිළිගත් [[කුබ්ලයි ඛාන්]] සිය දියණියන්ගෙන් කෙනෙක් කොරියානු කිරුළහිමි කුමරුට සරණපාවා දුන්නේ ය.&lt;ref name=&quot;Mongols&quot; /&gt; අනතුරුව ඉදිරි වසර 80ක කාලය තුළ ගෝර්යෝව පැවතියේ මොංගෝලියානුවන් පාලනය කළ [[චීනය|චීනයේ]] [[යුවාන් රාජවංශය|යුවාන් රාජවංශයේ]] [[යුවාන් පාලනය යටතේ කොරියාව|යටත් රාජ්‍යයක්]] ලෙසයි.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 343–350}}{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp=142–145}} වසර 80 තුළ මෙම ජාතීන් අතර සම්බන්ධතා ශක්තිමත් වූ අතර කොරියාවේ ඉන්පසු රජ වූ සියලු රජවරුන් විවාහ වූයේ මොංගෝලියානු කුමරියන් සමගයි.&lt;ref name=&quot;Mongols&quot; /&gt; යුවාන් රාජවංශයේ [[ගි අධිරාජිනිය|අවසාන අධිරාජිනිය]] ද කොරියානු කුමරියකි.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Currie|first1=Lorenzo|title=Through the Eyes of the Pack|publisher=Xlibris Corporation|isbn=9781493145164|page=181|url=https://books.google.com/books?id=hONCAwAAQBAJ&amp;pg=PA181#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=28 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

1350දී, අභ්‍යන්තර බල අරගල නිසා යුවාන් රාජවංශය ශීඝ්‍රයෙන් පරිහානියට පත් විය. මේ නිසා [[ගෝර්යෝහි ගොංමින්|ගොංමින්]] රජුට ගෝර්යෝ රජයේ නොයෙකුත් ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට අවස්ථාව හිමි විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 351–353}} ගොංමින් හට නොයෙකුත් ගැටලු විසඳීමට සිදු විය. ඒ අතර ප්‍ර-මොංගෝලියානු වංශවතුන් සහ යුධ නිලධාරීන් ඉවත් කිරීම, ඉඩම් අයිතිය පිළිබඳ ගැටලුව, බෞද්ධ සහ කොන්ෆියුසියානු විද්වතුන් අතර මතභේද දුරලීම ආදිය ඒ අතර විය.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp= 152–155}} මෙම කලබලකාරී සමය තුළ, ගෝර්යෝව අවස්ථානුකූලව 1356දී [[ලියාඕයෑං]] ආක්‍රමණය කරන ලදී. එසේම 1356 සහ 1360දී විශාල [[ගෝර්යෝවේ රතු ජටා ආක්‍රමණ|රතු ජටාකරුව්නගේ ආක්‍රමණ]] ද්විත්වයක් මැඬලන ලදී. 1364දී, [[චෝ යොං]] සෙන්පතියා විසින් ආක්‍රමණික මොංගෝලියානු [[ටුමෙන් (ඒකකය)|ටුමෙනය]] පරදවා ගෝර්යෝව පාලනයට මොංගෝලියානුවන් දැරූ අවසාන උත්සාහය ද ව්‍යර්ථ කරන ලදී. 1380 දශකයේ ගෝර්යෝව සිය අවධානය [[වොකෝවු]] තර්ජනය වෙත යොමු කළ අතර [[චෝ මුසොන්]] විසින් මුහුදු කොල්ලකාර නැව් සියගණනක් විනාශ කිරීම සඳහා [[කොරියාවේ නාවික ඉතිහාසය|නාවික කාලතුවක්කු හමුදාව]] නිර්මාණය කරන ලදී.

1392 වන තෙක් ‍ගෝර්යෝ රාජවංශය පැවතිණි. 1388දී කුමන්ත්‍රණයක් මගින් [[ජොසොන්]] රාජවංශයේ ආරම්භකයා වූ [[ජෝසුන්හි තේජෝ රජ|ජෝසොන්හි තේජෝ]] බලය සියතට ගත් අතර, රජවරුන් දෙදෙනකු පසුපස හිඳ රාජ්‍යය මෙහෙයවීමෙන් පසු ඔහු විසින් 1392දී ජෝසොන් රාජවංශය පිහිටුවන ලදී.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 369–370}}

==කොරියාවේ ජොසොන් රාජවංශය==
{{Main|ජොසොන්}}
[[File:조선 태조.JPG|thumb|left|[[ජෝසුන්හි තේජෝ රජ|තේජෝ රජුගේ]] උඩුකය]]
[[Image:Gyeongbok-gung palace-05 (xndr).jpg|thumb|250px|[[ග්යොංබොක්ගුං]] මාලිගය]]
[[File:Joseon plate mail in Gyeongbokgung Palace.jpg|thumb|කොරියානු ලෝහ සන්නාහයක්]]

===දේශපාලන ඉතිහාසය===
1392දී, පසුකලෙක තේජෝ යනුවෙන් හැඳින්වුණු [[ජෝසුන්හි තේජෝ රජ|යි සොං-ග්යේ]] සෙන්පතියා විසින් [[ජොසොන්]] රාජවංශය (1392–1897) පිහිටුවන ලදී. එය පැරණි රාජධානියක් වූ [[ගෝජොසොන්]] සඳහා ගෞරවයක් ලෙස නම්කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;naver1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;සාහිත්‍යමය &quot;පැරණි ජොසොන්&quot;, යන වදන ක්‍රි.ව. 13වන සියවසේ දී පළමුවරට භාවිත වූයේ පුරාතන රාජධානිය, [[විමන් ජොසොන්]] රාජ්‍යයෙන් වෙන්කර දැක්වීමට භාවිත වූ අතර, දැන් එම වදන ජොසොන් රාජවංශයෙන් පුරාතන රාජ්‍යය වෙන්කර දැක්වීමට භාවිතා වේ.&lt;/ref&gt; මෙය [[කොන්ෆියුසියානුවාදය]] පදනම් කරගත් චින්තනය ආශ්‍රයෙන් ගොඩනැගුණි.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp=160–163}} ජොසොන් රාජවංශය පුරා පැතිර තිබූ දර්ශනය [[කොරියානු කොන්ෆියුසියානුවාදය|නව කොන්ෆියුසියානුවාදය]] නම් වූ අතර, එය ධනවත්, සහ බලවත් තනතුරු හෙබ වූ විද්වතුන් වූ [[සොන්බි]] පාන්තිකයන් සඳහා එය පරමාදර්ශය විය.

තේජෝ විසින් අගනුවර [[සෝල්|හන්යං]] (වර්තමාන [[සෝල්]]) වෙත ගෙනගිය අතර [[ග්යොංබොක්ගුං]] මාලිගය ඉදිකරන ලදී. 1394දී ඔහු විසින් [[නව කොන්ෆියුසියානුවාදය]] රටේ නිල ආගම ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. එසේම ශක්තිමත් වංශවතුන්ගෙන් සැදුම්ලත් රාජ්‍යයක් බිහිකරන ලදී. ඔහුගේ පුත්‍රයා සහ මුණුපුරා වූ, [[ජෝසුන්හි තේජොං රජ|තේජොං රජු]] සහ [[මහා සේජොං|මහා සේජොං රජු]] යන රජවරු, රාජවංශයේ මුල්කාලයේ නොයෙකුත් පරිපාලන, සමාජයීය, සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කර රාජකීය අධිකාරය ස්ථාපනය කරන ලදී.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 371–375}}

15වන සහ 16වන සියවස්වල, සහ විද්‍යාව දියුණු කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;JoseonGold&quot;&gt;{{cite book|last1=Lee|first1=Kenneth B.|title=Korea and East Asia: The Story of a Phoenix|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780275958237|page=86|url=https://books.google.com/books?id=XrZQs-6KswMC&amp;pg=PA86#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=27 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; ඒ අතරින් වඩාත් වැදගත් පාලකයකු වූ [[මහා සේජොං|මහා සේජොං රජු]] (රාජ්‍ය සමය.1418–50), විසින් කොරියානු මර්ණමාලාව වූ [[හංගුල්]] ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. මෙම ස්වර්ණමය යුගය&lt;ref name=&quot;JoseonGold&quot; /&gt; තුළ සංස්කෘතික, සහ විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රයන්හි වැදගත් සංවර්ධනයන් සිදු විය. එහි දී මුද්‍රණය, [[වර්ෂාමානය|කාලගුණ විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ]], තාරකා විද්‍යාව, දින දර්ශන විද්‍යාව, [[පෝසිලේන්|සිරිමැටි කලාව]], යුධ තාක්ෂණය, භූගෝල විද්‍යාව, සිතියම් විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ කෘෂිකර්ම විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රයන්හි අසමසම නිර්මාණ බිහි විය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Selin|first1=Helaine|title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Westen Cultures|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=9789401714167|pages=505–506|url=https://books.google.com/books?id=GzjpCAAAQBAJ&amp;pg=PA505#v=onepage&amp;q&amp;f=false|accessdate=27 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

මාලිගයේ අභ්‍යන්තර අරගල, ජනතා අසහනය සහ වෙනත් දේශපාලන අරගල නිසා රාජ්‍යය ව්‍යාකූලත්වයට පත් වූ අතර 1592 සහ 1598 වර්ෂවල සිදු වූ [[ඉම්ජින් යුද්ධය|ජපන් ආක්‍රමණ]] මෙම තත්ත්වය තීවුකළේ ය. [[ටොයොටොමි හිදෙයොෂි]] සිය හමුදා මෙහෙයවමින් කොරියාව ඇතුළු [[ආසියාව|ආසියානු මහාද්වීපය]] ආක්‍රමණයට උත්සාහ දැරූ නමුත්, [[මිං චීනය|මිං චීනයේ]] ආධාර ලබා කොරියානු හමුදා ඔවුන්ව පරාජයට පත් කළහ. මෙම යුද්ධයේ දී, නාවික සෙන්පති [[යි සුන්-සින්]]ගේ නැගී ඒම සහ [[කැස්බෑ නැව|කැස්බෑ නැව්වල]] දායකත්වය කැපීපෙනිණි.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp= 190–195}}

යුද්ධයෙන් පසු කොරියාව නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමට උත්සාහ දරන විට [[කොරියාවේ දෙවන මැංචු ආක්‍රමණය|1627දී]] සහ [[කොරියාවේ දෙවන මැංචු ආක්‍රමණය|1636දී මැංචු ආක්‍රමණ]] එල්ල විය. එකිනෙකට වෙනස් විදේශ ප්‍රතිපත්තීන් නිසා රාජසභාව බෙදීමට ලක් වූ අතර සිහසුනට උරුමකරු නම්කිරීම ද බොහෝ දේශපාලන අරගලවලින් පසුව සිදු විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 413–416}}

18වන සියවසේ [[ජෝසුන්හි යොංජෝ රජ|යොංජෝ]] සහ [[ජෝසුන්හි ජොංජෝ රජු|ජොංජෝ]] යන රජවරුන්ගේ සමය සාමාකාමී යුගයක් වූ අතර ඔවුහු ජොසොන් රාජවංශයේ පුනරුදයක් ඇතිකරමින් ඉහළ නිලතල දැරූ කොන්ෆියුසියානු විද්වතුන්ගේ බලතල ලිහිල් කිරීමට දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කළහ.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp=421–424}}{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 421–424}}

කෙසේනමුත්, රජයේ දූෂණ සහ සමාජයීය අසහනය ඉන්පසු වර්ෂවල රජයන්නට විය. මෙය නොයෙකුත් සිවිල් පිබිදීම් සහ කැරැලි සඳහා හේතු විය. 19වන සියවසේ අගභාගයේ රජය විසින් විවිධ ප්‍රතිසංස්කරණ ඉවත් කරන ලදී. නමුත් දැඩි හුදකලා ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කෙරිණි. මෙය කොරියාව සඳහා &quot;[[තවුස් රාජධානිය]]&quot; යන අන්වර්ථ නාමය පටබැඳීමට හේතු විය. මෙම ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රධාන වශයෙන්ම බටහිර [[අධිරාජ්‍යවාදය|අධිරාජ්‍යවාදයෙන්]] බේරීම සඳහා වුවත්, මෙය දිගු ජොසොන් රාජවංශය විවෘත වෙළඳාම සඳහා විවෘත වීමට පෙර [[ජපන් පාලනය යටතේ කොරියාව|ජපන් පාලන]] යුගයක් සඳහා හේතු විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 469–470}}

===සංස්කෘතිය සහ සමාජය===
[[Image:Koreans oldest pic 3.jpg|150px|thumb|1863දී ගන්නා ලද [[යැංබැන්]] කොරියානුවන් නිරූපිත පැරණිතම ඡායාරූපවලින් එකක්]]
කොරියාවේ සංස්කෘතිය [[නව කොන්ෆියුසියානුවාදය|නව-කොන්ෆියුසියානුවාදී]] දර්ශනය මත පදනම් වූ, සදාචාරය, ධාර්මිකතාව, සහ ප්‍රායෝගික සදාචාර ප්‍රතිපත්ති අනුව හැඩගැසුණකි. විද්වත් අධ්‍යාපනය කෙ‍රෙහි පැවති පුළුල් ප්‍රතිචාර නිසා පෞද්ගලික ශාස්ත්‍රාල සහ අධ්‍යාපන ආයතන බිහි විය. ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, සහ කොන්ෆියුසියානු මූලධර්ම පිළිබඳ නොයෙකුත් ග්‍රන්ථ ලියැවිණි. සිතුවම් ශිල්පය, විචිත්‍ර අක්ෂර කලාව, සංගීතය, නර්තනය, සහ [[පෝසිලේන්|සිරිමැටි කලාව]] වැනි කලාවන් දියුණු විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 391–401}}

මෙම යුගයේ සිදු වූ වඩාත් වැදගත්ම සංස්කෘතික සිදුවීම ලෙස 1446දී [[මහා සේජොං|මහා සේජොං රජු]] විසින් කොරියානු වර්ණමාලාව වූ ''[[හුන්මින් ජොංගොම්]]'' (පසුකලෙක ''[[හංගුල්]]'' ලෙස හඳුන්වන ලදී) ප්‍රකාශයට පත්කිරීම දැක්විය හැක.&lt;ref&gt;[http://www.korean.go.kr/eng_hangeul/setting/001.html Hangul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707183351/http://www.korean.go.kr/eng_hangeul/setting/001.html |date=2017-07-07 }}, The National Institute of the Korean Language&lt;/ref&gt; මෙම යුගය තුළ වෙනත් විවිධ සංස්කෘතික, විද්‍යාත්මක, සහ තාක්ෂණික සංවර්ධනයන් ද සිදු විය.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005a|pp=168–173}}

ජොසොන් රාජවංශ සමයේ, පැවති සමාජ ධූරාවලිය කොරියාවේ සමාජ සංවර්ධනයට හේතු විය. එම ධූරාවලිය තුළ රජු සහ රාජකීය පවුල මුලසුන හෙබවූහ. එහි ඊළඟට සිවිල් හෝ යුධ නිලධාරී කණ්ඩායම් සහ කුලී ගොවීන්ගේ හා වහලුන්ගේ සේවය ලබා ගෙන රජය වෙනුවෙන් සේවය කළ ''[[යැංබැන්]]'' නැමැති ඉඩම් හිමියන් ද වූහ.

මධ්‍යම පාන්තිකයන් වූ ''ජුංගින්'' ජනයා, ලිපිකරුවන්, වෛද්‍ය නිලධාරීන්, විද්‍යාවට අදාළ ක්ෂේත්‍රයේ කාර්මිකයන්, සිත්තරුන් සහ සංගීතඥයන් වැනි විවිධ ක්ෂේත්‍රවල විශේෂඥයන් වූහ. ගොවීන් වැනි සාමාන්‍ය ජනයා කොරියාවේ වැඩිම පිරිසක් සිටි පන්තිය ලෙස සැලකෙයි. ඔවුනට බදු ගෙවීම, ශ්‍රමය සැපයීම, සහ යුධහමුදාවේ සේවය කිරීම වැනි වගකීම් පැවතිණි. රජයට බදු ගෙවීමෙන් පසු, ඔවුනට බිම් අස්වැද්දීමට සහ වගාකිරීමට අවසර හිමි විය. සමාජයේ පහළම පන්තියට කුලී ගොවීන්, වහලුන්, විනෝදය ගෙනදෙන්නන්, කම්කරුවන්, කාර්මිකයන්, වෛශ්‍යාවන්, යකැදුරුවරුන්, රස්තියාදුකාරයන්, වසලයන්, සහ අපරාධකරුවන් අයත් වූහ. වහල් තත්ත්වය ප්‍රවේණික උරුමයක් වුව ද, ඔවුන්ව නිල වශයෙන් ප්‍රකාශිත මිල ගණන් අනුව විකිණීමට හෝ නිදහස් කිරීමට හැකි විය. නමුත් ඔවුනට අයහපත් ලෙස සැලකීම තහනම් විය.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 387–389}}

17වන සියවසේ අගභාගයේ දේශපාලන, ආර්ථික, සහ සමාජයීය වෙනස්කම් සිදුවීමත් සමග මෙම ''යැංබැන්'' මූලික කරගත් පද්ධතිය වෙනස් වන්නට විය. 19වන සියවසවන විට, නව වෙළඳ කණ්ඩායම් බිහි වූ අතර සමාජ සචලතාව හේතුවෙන් ''යැංබැන්'' පන්තිය ව්‍යාප්ත විය. මෙලෙසින් පැරණි පන්ති පද්ධතිය දුර්වල වන්නට විය. 1801දී කොරියානු රජය විසින් රජයේ වහලුන්ට නිදහස ප්‍රදානය කරන ලදී. 1894 වනවිට මෙම සමාජ පන්ති ක්‍රමය කොරියාවෙන් අතුගා දැමිණි.{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|pp= 435–437}}

===විදේශීය ආක්‍රමණ===
{{Main|කොරියාවේ ජපන් ආක්‍රමණ (1592–1598)|කොරියාවේ දෙවන මැංචු ආක්‍රමණය|කොරියාවට එරෙහි ප්‍රංශ යුධ ව්‍යාපාරය (1866)|ගෝමුන් දූපතේ සිද්ධිය}}

[[Image:KoreanEmbassy1655KanoTounYasunobu.jpg|thumb|300px|[[ජොසොන් ටොංසින්සා|ජපානය වෙත කොරියානු දූතගමන්]], 1655, කානෝ ටොවුන් යසුනෝබුගේ යැයි විශ්වාස කෙරේ; [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය]].]]

කොරියාවට [[කොරියාවේ ජපන් ආක්‍රමණ (1592–1598)|1592 සිට 1598 දක්වා ජපන් ආක්‍රමණ]] ද්විත්වයකට මුහුණදීමට සිදු විය. (''[[ඉම්ජින් යුද්ධය]]'' හෙවත් ''සත් වාර්ෂික යුද්ධය'') යුද්ධයට පෙර කොරියාව විසින් ජපානයේ කොරියාව ආක්‍රමණය පිළිබඳ සොයා බැලීමට රාජ දූතයන් කණ්ඩායම් දෙකක් පිටත්කර හරින ලදී. කෙසේනමුත් ඔවුන්ගෙන් ලැබුණේ එකිනෙකට වෙනස් වාර්තා 2කි. මේ හේතුවෙන් දේශපාලඥයින් කණ්ඩායම්වලට බෙදෙන විට පූර්ව ආරක්ෂක පියවර පිළිබඳ යොමු වූයේ අඩු අවධානයකි.

මෙම තත්ත්වය නිසා නාවික සෙන්පති [[යි සුන්-සින්]]ට ප්‍රමුඛත්වය හිමි විය. ඔහු පසුකලෙක ජපන් ආක්‍රමණවල දී, ඔහු විසින් සිය යකඩ උල් සහ කාලතුවක්කු සවිකරන ලද, [[කැස්බෑ නැව|කැස්බෑ නැව්]] ආධාරයෙන් ජපන් හමුදා පහසුවෙන් පරාජය කරන ලදී{{sfn|Hawley|2005|p=195f}}{{sfn|Turnbull|2002|p=244}}&lt;ref name=&quot;Roh 2004, 13&quot;&gt;Roh, Young-koo: &quot;Yi Sun-shin, an Admiral Who Became a Myth&quot;, ''The Review of Korean Studies'', Vol. 7, No. 3 (2004), p.13&lt;/ref&gt;). එසේම [[හ්වාචා]] භාවිතය නිසා ජපනුන්ගේ ගොඩබිම් ආක්‍රමණ වැළැක්වීම පහසු විය.

අනතුරුව, [[කොරියාවේ පළමු මැංචු ආක්‍රමණය|1627දී]] සහ [[කොරියාවේ දෙවන මැංචු ආක්‍රමණය|නැවත 1636දී මැංචු ආක්‍රමණ එල්ල විය]]. ඉන් අනතුරුව කොරියාවට [[ක්විං]] අධිරාජ්‍යයේ අධිශ්වරභාවය පිළිගැනීමට සිදු විය. කොරියානුවන් චීනය වෙත යටහත්ව කටයුතු කළ ද, මිංවරුනට මෙන් නොව මැංචුවරුන්ට ඔවුන් සැලකූයේ අවඥාසහගතව ය.

19වන සියවසේ දී, ජොසොන් රාජ්‍යය චීනය හැර සෙසු ජාතීන්ට දේශසීමා වසා දැමීමෙන් වි‍දේශ බලපෑම් අවම කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ ය. 1853දී [[:en:USS South America|USS සවුත් ඇමරිකා]] නම් වූ ඇමරිකානු කාලතුවක්කු නැව, දින 10ක් සඳහා [[බුසන්]] වෙත ළඟා වූ අතර, දේශීය නිලධාරීන් සමග සබඳතා පැවැත්වීඹ ඔවුන්ගේ අරමුණ විය. 1855දී සහ 1865දී ඇමරිකන් නැව් කිහිපයක්ම කොරියාවේ දී කැඩුණු අතර, එහි දී ඔවුනට හොඳින් සලකා මව්බිම් බලා යාම පිණිස චීනය වෙත පිටත්කර හරින ලදී. ක්විං චීනය සහ [[පළමු අබිං යුද්ධය|පළමු]] හා [[දෙවන අබිං යුද්ධය|දෙවන අබිං යුද්ධ]] ඇතුළු විදේශ ආක්‍රමණ සහ ගිවිසුම් පිළිබඳ ජොසොන් රාජසභාව දැඩි අවධානයක් යොමුකළහ. මේ හේතුවෙන් බටහිර සමග ඔවුන් පැවැත් වූ විනිමය සබඳතා සෙමින් සිදුවීමේ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කෙරිණි.

1866දී, නොයෙකුත් වධහිංසා පැමිණුන ද, කොරියානුවන් විශාල ප්‍රමාණයක් කතෝලික ආගම වැළඳගත් අතර, ජොසොන් රාජසභාව විසින් ප්‍රංශ කතෝලික මිෂනාරිවරුන් සහ ආගම වැළඳගත් කොරියානුවන්ව සමූලඝාතනය කරන ලදී. එම වර්ෂයේ අවසාන කාලයේ, ප්‍රංශ ජතිකයින් විසින් ගංග්හ්වා දිවයින ආක්‍රමණය කර එහි භූමිය අත්පත් කරගන්නා ලදී. කොරියානු හමුදාව දැඩි පරාජයට ලක් වූ නමුත්, ප්‍රංශ ජාතිකයෝ එම දූපත අත්හලහ.

1866දී, ''ජනරාල් ෂර්මන්'' නම් වූ ඇමරිකාවට අයත් සන්නාහ වෙළඳ රුවල් නැව කොරියාව වෙළඳාමට විවෘත කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ ය. වැරදි නිවේදනයකින් පසු, නැව ගඟ දිගේ ඉහළට යාත්‍රා කොට ප්යොංග්යෑං අසල නැංගුරම් ලන ලදී. කොරියානු නිලධාරීන් විසින් ඔවුනට පිටවීමට නියෝග කරනු ලැබූ විට, ඇමරිකන් නැවියන් කොරියානු ස්වදේශිකයන් සිව්දෙනකු මරා දැමූ අතර, යුධ නිලධාරියකුව පැහැරගෙන දින හතරක් පුරා පැවති සටනකට මඟපෑදී ය. නැව විනාශ කිරීමට ගත් අසාර්ථක උත්සාහයන් දෙකකින් පසු, අවසානයේ කොරියානු [[ගිනි නැව්]] විසින් එම නැව ගිනිතබා පුපුරුවා හරින ලදී.
{{Wikisource|Littell's Living Age/Volume 129/Issue 1662/A Glimpse of the Korea|1876 බ්‍රිතාන්‍ය නැවක් කොරියාව වෙත කළ සංචාරය පිළිබඳ විස්තරය}}
මෙම සිදුවීම පසුකාලීනව සිදු වූ [[:en:USS Pueblo (AGER-2)|USS පුවෙබ්ලෝ]] සිදුවීමට හේතුපාදක වී යැයි DPRK සලකනු ලබයි.

මෙයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස, එක්සත් ජනපදය යුධමය ක්‍රියාමාර්ගයක් වශයෙන්, 1871දී පසුබැසීමට ප්‍රථම ගංග්හ්වා දිවයිනේ කොරියානුවන් 243 දෙනකු ඝාතනය කළේ ය. මෙම සිද්ධිය කොරියාවේ [[සින්මියැංග්යෝ]] ලෙස හඳුන්වයි. වසර පහකට පසු, සිය හුදකලා ප්‍රතිපත්තිය අවසන් කරමින් කොරියාව, ජපානය සමග වෙළඳ ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලද අතර, 1882දී එක්සත් ජනපදය සමග ද ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී.

1885දී, [[එක්සත් රාජධානිය]] විසින් [[ගොමුන් දූපතේ සිද්ධිය|ගොමුන් දූපත]] අල්ලාගත් අතර, 1887දී ඔවුන් පසුබසින ලදී.

ගතානුගතික රාජසභාව සහ ප්‍රතිසංස්කරණ පාර්ශ්වය අතර පැවති ඝට්ටනය 1884දී [[ගස්පින් කුමන්ත්‍රණය|ගස්පින් කුමන්ත්‍රණයට]] හේතු විය. ප්‍රතිසංස්කරණකරුවන් අපේක්ෂා කළේ කොරියානුවන්ගේ සමාජ අසමානතාවය ප්‍රතිසංස්කරණය කොට සමාජ සමානාත්මතාව ඇති කර, [[යැංබැන්]] පාන්තිකයන්ගේ වරප්‍රසාද අහෝසි කිරීමටයි. පතිසංස්කරණවාදීන්ට ජපානයේ සහාය ද හිමි විය. නමුත් මින් අගබිසවගේ ආරාධනය පරිදි පැමිණි ක්විං හමුදා ඔවුනට බාධා සිදුකළහ. මෙම චීන හමුදා පිටව ගිය ද, එහි ජනරාල්වරයා වූ [[යුවාන් ෂිකායි]] 1885-1894 අතරකාලයේ කොරියාවේ නතර වී එහි කොරියානු සබඳතා මෙහෙයවී ය. 1885දී චීනය විසින් පාලනය කළ, ටෙලිග්‍රාෆ් සබඳතාව කොරියාවට ලබා දී කොරියාව සහ චීනය යා කරන ලදී. චීනයේ අවසරය පරිදි කොරියාව තුළ රුසියානු (1884), ඉතාලි (1885), ප්‍රංශ (1886), එක්සත් ජනපද, ජපන් තානාපති කාර්යාල පිහිටුවන ලදී. චීනය ටෝකියොවෙන් හැර බටහිර රටවලින් තානාපති කාර්යාල වෙත ලැබුණු හුවමාරු අවහිර කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ ය. ක්විං රජය විසින් ණය ලබාදෙන ලදී. ජපන් වෙළඳුන්ව අවහිර කරමින් චීනය සිය වෙළඳාම දියුණු කොට කොරියාවේ වෙළඳාමේ මූලිකත්වය ගත්තේ ය. 1888 සහ 1889 වර්ෂවල චීන ප්‍රතිරෝධී කැරලි ඇති විය. මෙහි දී චීන වෙළඳසැල් ගිනිතබන ලදී. ජපානය ක්‍රමයෙන් විශාලතම විදේශ ප්‍රජාව සහ විශාලතම වෙළඳ සහකරු බවට පත් විය.{{sfn|Seth|2010|p=225}}

[[මෙයිජි යුගය|ශීඝ්‍ර නවීකරණයට ලක් වූ ජපානය]] 1876දී කොරියාවට එහි වරායයන් විවෘත කරන ලෙස නියෝගකළේ ය. [[පළමු චීන-ජපන් යුද්ධය|චීන-ජපන් යුද්ධයේ දී]] (1894–1895) මෙය ක්විං අධිරාජ්‍යයට සිදුකළ මහත් පහරක් විය. 1895දී, ජපනුන් විසින් රුසියානු සහාය ලබාගැනීමට තැත්කළ [[කොරියාවේ මියොං‍සොං අධිරාජිනිය|මියොංසොං අධිරාජිනියගේ]] ඝාතනය සිදු කළ අතර,{{sfn|Schmid|2002 |p=72}}{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005b|p=43}} ඔවුහු රුසියානුවන්ට කොරියාවෙන් පසුබැසීමට නියෝග කළහ.

==නූතන ඉතිහාසය==
{{anchor|නූතන}}

===කොරියානු අධිරාජ්‍යය (1897–1910)===
{{Main|කොරියානු අධිරාජ්‍යය}}
{{Further|ග්වංමු ප්‍රතිසංස්කරණය}}

[[ප්‍රථම චීන-ජපන් යුද්ධය|චීන-ජපන් යුද්ධයේ දී]] (1894–1895), චීනය සහ ජපානය අතර 1895දී [[ෂිමොනොසෙකි ගිවිසුම]] ඇති විය. එමගින් කොරියාව සහ චීනය අතර පැවති සම්ප්‍රදායික සබඳතා අහෝසි කිරීමට නියම විණි. මෙහි ප්‍රතිඵලවක් ලෙස ජොසොන් රාජ්‍යයට සම්පූර්ණ නිදහස හිමි වූ අතර, මෙම යුගය පුරා පැවති පැරණි දේශපාලන බලපෑම් අවසන් විය.

1897දී, ජොසොන් රාජ්‍යය [[කොරියානු අධිරාජ්‍යය]] ලෙස නම්කෙරුණු අතර, ගෝජොං රජු, [[කොරියාවේ ගෝජොං|ගෝජොං අධිරාජයා]] ලෙස හැඳින්විණි. ගෘහස්ථ ප්‍රතිසංස්කරණ, යුධ හමුදා ශක්තිමත් කිරීම, වානිජ්‍යය සහ කර්මාන්ත සංවර්ධනය, සහ ඉඩම් හිමිකම් සමීක්ෂණය මගින් අධිරාජ්‍යයේ රජය ශක්තිමත් කිරීමට අරමුණු කෙරිණි. [[නිදහස් සමාජය]] වැනි සංවිධාන ජොසොන් ජනයාගේ අයිතිවාසිකම් ඉල්ලා සිටීමට නොයෙකුත් පෙළපාලි සංවිධානය කළ අතර, නමුත් රජයේ ඒකාධිකාර බලය හමුවේ ඒවා විසිරුවා හැරිණි.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005b|pp= 51-55}}

[[රුසියානු-ජපන් යුද්ධය|රුසියානු-ජපන් යුද්ධයේ දී]] (1904–1905) ජපානය විසින් පරාජය කරන තෙක්ම, අධිරාජ්‍යය තුළ රුසියානු බලපෑම ශක්තිමත් විය. ගෝජොං අධිරාජයාගේ නියමය හෝ මුද්‍රාව නොමැතිව ඇති වූ [[ඉයුල්සා ගිවිසුම|1905 ආරක්ෂක ගිවිසුම]] මගින් 1905 නොවැම්බර් 17වන දින කොරියාව, ජපානයේ ආරක්ෂක රාජ්‍යයක් බවට පත් විය.{{sfn|Association of Korean History Teachers|2005b|pp= 58-61}}{{sfn|Lee Ki-baik|1984|pp= 309–317}}

මෙම ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් පසු, නොයෙකුත් විද්වත්හු නිදහස් ව්‍යාපාර ලෙස විවිධ සංවිධාන ගොඩනැගූහ. 1907දී, ආරක්ෂක ගිවිසුමට එරෙහිව කටයුතු කිරීම සඳහා [[1899 සහ 1907 හේග් සම්මුති|දෙවන හේග් සම්මුතිය]] වෙත [[හේග් රහස් දූත ව්‍යාපාරය|රහස් දූතයින්]] පිටත්කර හැරි බව හෙළිවීමෙන් පසු ජපනුන් විසින් ගෝජොංහට සිහසුන අත්හැරීමට නියෝග කරන ලදී. මෙමගින් සිහසුන ගෝජොං‍ගේ පුත්‍රයා වූ [[කොරියාවේ සුන්ජොං අධිරාජයා|සුන්ජොං අධිරාජයාට]] හිමි විය. 1909දී, නිදහස් ක්‍රියාකාරියකු වූ [[අන් ජුං-ග්‍යුන්]] විසින් [[කොරියාවේ නේවාසික-ජනරාල්වරයා|කොරියාවේ හිටපු නේවාසික-ජනරාල්වරයා]] වූ [[ඉටෝ හිරොබුමි]] ඝාතනය කරන ලද්දේ, ඉටෝ කොරියානු දේශපාලනයට ඇඟිලි ගැසීම නිසායි.&lt;ref name=&quot;hoare pares japanese rule&quot;&gt;{{harvnb|Hoare|Pares|1988|pp= 50–67}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.korea.net/news.do?mode=detail&amp;guid=45163 An Jung-geun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190101100357/http://www.korea.net/news.do?mode=detail&amp;guid=45163 |date=2019-01-01 }}, Korea.net&lt;/ref&gt; මේ හේතුවෙන් ජපන්නු සියලු දේහපාලන සංවිධාන තහනම් කර කොරියාව ඈඳාගැනීමට සැලසුම් කළහ.

===ජපන් පාලනය (1910–1945)===
{{Main|ජපන් පාලනය යටතේ කොරියාව|කොරියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රාදේශීය රජය}}
[[File:Korean Liberation Army.JPG|thumb|220px|alt=Korean Liberation Army alt text|[[කොරියානු විමුක්ති හමුදාව]].]]
1910දී [[ජපන් අධිරාජ්‍යය|ජපානය]] විසින් [[ජපන්-කොරියා ඈඳාගැනීමේ ගිවිසුම]], මගින් [[කොරියානු අධිරාජ්‍යය|කොරියාව]] උපක්‍රමශීලීව ඈඳාගන්නා ලදී. එමගින් 1965දී මීට පෙර කොරියාව, ජපානය සමග ඇතිකරගත් සියලු ගිවිසුම් නිෂ්ප්‍රභ කෙරිණි. එම ගිවිසුම් කොරියාවේ දී අනුමත නොවීම සහ කොරියානු අධිරාජයා එය මුද්‍රාව තබා සනාථ නොකිරීම ආදී සාධක එයට හේතු වශයෙන් ජපනුන් විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Kawasaki|first=Yutaka|title=Was the 1910 Annexation Treaty Between Korea and Japan Concluded Legally?|journal=Murdoch University Journal of Law|volume=3|issue=2|date=July 1996|url=http://www.murdoch.edu.au/elaw/issues/v3n2/kawasaki.html|accessdate=2007-06-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/05/11/2010051101277.html Japan's Annexation of Korea 'Unjust and Invalid'], Chosun Ilbo, 2010-05-11. Retrieved 2010-07-05.&lt;/ref&gt; කොරියාව, [[ජපානය]] විසින් පාලනය කරන ලද්දේ [[කොරියාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාරයා|අග්‍රාණ්ඩුකාරයකු]] විසිනි. මෙය 1945 අගෝස්තු 15, ජපානය [[දෙවන ලෝක යුද්ධයේ මිත්‍ර පාර්ශ්වය|මිත්‍ර පාර්ශ්ව හමුදාවලට]] යටත්වන තෙක්ම පැවති අතර, ඉන් අනතුරුව ජොසොන් රාජවංශයේ සිට පරමාධිපත්‍ය බලය [[කොරියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රාදේශීය රජය]] වෙත පැවරිණි.&lt;ref name=&quot;hoare pares japanese rule&quot;/&gt;

ඈඳාගැනීමෙන් පසු, ජපානය කොරියානු සම්ප්‍රදායයන් සහ සංස්කෘතිය යටපත් කරමින්, ජපනුන්ගේ වාසිය සඳහා නීති සම්පාදනය කළේ ය.&lt;ref name=&quot;hoare pares japanese rule&quot;/&gt; යුරෝපීය-ආරේ [[ප්‍රවාහනය|ප්‍රවාහන]] සහ [[සන්නිවේදනය|සන්නිවේදන]] ජාල දේශය පුරා ස්ථාපනය කරමින් ශ්‍රමය සහ සම්පත් උරාගන්නා ලදී. මෙම ජාලයන් බොහෝමයක් කොරියානු යුද්ධයේ දී විනාශ විය. බැංකු පද්ධතිය ශක්තිමත් කළ අතර කොරියානු මුදල් භාවිතය තහනම් කරන ලදී. ජපනුන් විසින් [[ජොසොන්]] ධුරාවලිය ඉවත් කරන ලද අතර [[ග්යොංබොක්ගුං]] මාලිගයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් විනාශ කර එහි රජයේ කාර්යාල ගොඩනැගිල්ලක් ස්ථාපනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{ko}} [http://100.naver.com/100.nhn?docid=722442 After the reconstruction Gyeongbok Palace of 1865–1867]{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Doosan Encyclopedia]]&lt;/ref&gt;

1919 ජනවාරි මස, [[ගෝජොං අධිරාජයා]] මියයාමත් සමග (වසදීමෙන් සිදු වූ බවට කටකතා පැතිරිණි), 1919 මාර්තු 1වන දා සිට ජපන් ආක්‍රමණිකයන්ට එරෙහි පෙළපාලි රටපුරා පැනැගිණි. ([[මාර්තු 1 ව්‍යාපාරය]]). හමුදාව මගින් මෙම ව්‍යාපාරය යටපත් කෙරුණු අතර, එහිදී ජපන් සොල්දාදුවන් විසින් 7,000ක් පමණ ජනයා මරාදමන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/eb/article-9050797?query=march%20first%20movement&amp;ct= March 1st Movement]&lt;/ref&gt; ජපන් වාර්තාවල ජනසහභාගීත්වය මිලියන බාගයකට වඩා අඩු ලෙස සඳහන් වුව ද, මිලියන 2ක පමණ ජනයා සාමකාමී, ප්‍ර-විමුක්ති පෙළපාලිවලට සහභාගී වන්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Ki-Baik 340&quot;&gt;{{harvnb|Lee Ki-baik|pp=340–344}}&lt;/ref&gt; මෙම ව්‍යාපාරයට, 1919 එක්සත් ජනපද ජනපති [[වුඩ්රෝ විල්සන්|වුඩ්රෝ විල්සන්]] විසින් යුරෝපීයයන්ගේ යටත් විජිත පාලනය අවසන් කර ස්වෛරී රාජ්‍ය ලෙස නැගී සිටීමට තමන් සහාය දෙන බවට සිදු කළ ප්‍රකාශය ද පෙළඹවීමක් ඇතිකළේ ය.&lt;ref name=&quot;Ki-Baik 340&quot;/&gt; විල්සන් කොරියානු නිදහස පිළිබඳ කිසිදු ප්‍රකාශයක් රක නොමැත. නමුත් සමහරවිට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ප්‍ර-ජපන් පාර්ශ්ව, කොරියානු අර්ධද්වීපය හරහා චීනය වෙත වෙළඳ ආක්‍රමණ සිදු කිරීමට අපේක්ෂා කරන්නට ඇත.

මාර්තු 1 ව්‍යාපාරයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස චීනයේ [[ෂැංහයි]] නුවර, [[කොරියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රාදේශීය රජය]] ස්ථාපනය කෙරිණි. මෙමගින් විමුක්ති ප්‍රයත්න සහ ජපන් පාලනයට එරෙහි ප්‍රතිරෝධීන් මෙහෙයවන ලදී. ප්‍රාදේශීය රජයේ ඇතැම් ජයග්‍රහණ ලෙස, 1920 [[චිංෂැන්ලිහි සටන]] සහ 1932 [[යූන් බොං-ගිල්|චීනයේ ජපන් යුධ නායකත්වයට පහර දීම]] ආදිය දැක්විය හැක. 1919 සහ 1948 අතර කාලයේ ප්‍රාදේශීය රජයට, කොරියානු ජනයා අතර නීත්‍යානුකූල රජය ලෙසට පිළිගැනීම හිමි විය. මෙහි නීත්‍යානුකූලභාවය [[දකුණු කොරියාව|කොරියානු සමූහාණ්ඩුව]] බිහිවීමට පූර්විකාව සැපයී ය.&lt;ref&gt;[http://korea.assembly.go.kr/res/low_01_read.jsp?boardid=1000000035 Constitution of the Republic of Korea: Preamble], The [[National Assembly of the Republic of Korea]]. (In English)&lt;/ref&gt;

[[ග්වංජු ශිෂ්‍ය නිදහස් ව්‍යාපාරය|1929 නොවැම්බර් සිට සිදු වූ දීපව්‍යාප්ත ශිෂ්‍ය පිබිදීම්]] වැනි ජපන්-විරෝධී පිබිදීම් නිසා, 1931දී හමුදා පාලනය තවදුරටත් ශක්තිමත් කෙරිණි. 1937දී [[චීන-ජපන් යුද්ධය (1937-1945)|චීන-ජපන් යුද්ධය]] ව්‍යාප්ත වීමේ දී සහ [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයේ දී]] ජපානය විසින් කොරියාව ජාතියක් ලෙස මූලෝත්පාටනයට උත්සාහ ගත්තේ ය. තවදුරටත් පැවති [[කොරියාවේ සංස්කෘතිය|කොරියානු සංස්කෘතිය]] නීතිවිරෝධී වන්නට විය. ජපන් [[ෂින්ටෝ]] විහාර වන්දනාව අනිවාර්ය කෙරිණි. කොරියානු භාෂාව සහ ඉතිහාසය ඉගැන්වීම වැළැක්වීමට පාසල් විෂයමාලා අන්තගාමී ලෙස වෙනස් කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;hoare pares japanese rule&quot;/&gt; කොරියානු භාෂාව තහනම් කෙරුණු අතර, කොරියානුවන්හට ජපන් නම් වැළඳ ගැනීමට බලකෙරිණි.{{sfn|Miyata|1992}} කොරියානු බසින් පුවත්පත් මුද්‍රණය තහනම් කෙරිණි. නොයෙකුත් කොරියානු සංස්කෘතික නිර්මාණ විනාශ කිරීම හෝ ජපානයට ගෙන යාම සිදු විය.&lt;ref name=&quot;Newsweek&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.newsweek.com/id/48765/output/print |title=Korea: A Tussle over Treasures&amp;nbsp;— Who rightfully owns Korean artifacts looted by Japan? |publisher=[[Newsweek]] |accessdate=2008-06-06 |author=Kay Itoi |author2=B. J. Lee |date=2007-10-17}}&lt;/ref&gt; දකුණු කොරියානු රජයේ විමර්ශනයකට අනුව, සංස්කෘතික වස්තූන් 75,311ක් කොරියාවෙන් ගෙනගොස් ඇත.&lt;ref name=&quot;Newsweek&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2010/01/148_36696.html Lost treasures make trip home], Korea Times, 2008-12-28.&lt;/ref&gt;

ඇතැම් [[කොරියානුවන්|කොරියානුවෝ]] [[කොරියානු අර්ධද්වීපය]] අත්හැර [[මැංචූරියාව]] සහ [[ප්‍රිමෝර්ස්කි ක්‍රේ]] වෙත පලාගියහ. මැංචූරියාවේ කොරියානුවෝ [[දොංනිප්ගුන්]] (විමුක්ති හමුදාව) නම් වූ ප්‍රතිරෝධී කණ්ඩායම් නිර්මාණය කළ අතර, ඔවුන් [[ගරිල්ලා]] සටන්ක්‍රම උපයෝගී කරගනිමින් ජපන් හමුදාවන්ට පහර දෙමින් චීන-කොරියා දේශසීමාව අවට සැරිසැරූහ. 1940 දශකයේ දී, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් ප්‍රතිසංවිධානය වී [[කොරියානු විමුක්ති හමුදාව]] ගොඩනගන ලදී. මෙය චීනය සහ අග්නිදිග ආසියාවේ ප්‍රදේශ සමග පක්ෂව කටයුතු කරන ලදී. කොරියානුවෝ දසදහස් ගණනින් [[ජනතා විමුක්ති හමුදාව]] සහ [[ජාතික විප්ලවවාදී හමුදාව]] සමග සම්බන්ධ වූහ.

[[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයේ දී]], නිවෙස්වල සිටි කොරියානුවන්ට ජපන් හමුදාවන්ට සහාය වීමට සිදු විය. පිරිමින් දසදහස් ගණනින්{{sfn|Yamawaki|1994|}} ජපන් හමුදාවට බලෙන් බඳවා ගැනිණි. චීන සහ කොරියානු කාන්තාවන් හා ගැහැනු ළමුන් 200,000ක් පමණ ජපන් සෙබලුන්ගේ විනෝදය ගෙනදෙන්නියන් සහ ලිංගික වහලියන් ලෙස යොදාගන්නා ලදී. පැරණි කොරියානු &quot;විනෝදය ගෙනදෙන්නියන්&quot; තවමත් තමන්ට වූ පීඩා වෙනුවෙන් ජපන් රජයෙන් වන්දි ඉල්ලා සිටිති.&lt;ref&gt;[http://archives.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/east/03/29/japan.comfort.women/index.html Japan court rules against 'comfort women'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060922051632/http://archives.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/east/03/29/japan.comfort.women/index.html |date=2006-09-22 }}, CNN, 2001-03-29.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.boston.com/news/nation/washington/articles/2006/10/15/congress_backs_off_of_wartime_japan_rebuke/ Congress backs off of wartime Japan rebuke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303182502/http://www.boston.com/news/nation/washington/articles/2006/10/15/congress_backs_off_of_wartime_japan_rebuke/ |date=2016-03-03 }}, The Boston Globe, 2006-10-15.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Comfort-Women.org |url=http://www.comfort-women.org/ |access-date=2016-09-16 |archive-date=2009-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091103220622/http://www.comfort-women.org/ }}&lt;/ref&gt;

===ආගම සහ දර්ශනය===

''මින්ජොක්'' වටා මධ්‍යගත වූ, [[ජනවර්ගත්වය|ජනවාර්ගිකව]] හෝ [[ජාතිය|ජාතිය අනුව]] අර්ථ දැක්වූ [[කොරියානුවන්|කොරියානු ජාතිය]] පිළිබඳ වූ, [[කොරියානු දේශාභිමානී කථාලේඛනය]] ([[:en:Korean nationalist historiography|Korean nationalist historiography]]) ඉස්මතු වූයේ විසිවන සියවසේ මුල්භාගයේ [[ජපන් පාලනය යටතේ කොරියාව|ජපන් පාලනයෙන්]] [[කොරියානු නිදහස]] දිනාගැනීමට අවශ්‍ය වූ විද්වතුන් අතරයි. එමගින් ජාතික උපඥානය ජනිත කරවීම අරමුණු කෙරිණි. එහි පළමු යෝජකයා වූයේ, පත්‍ර කලාවේදියකු සහ නිදහස් ක්‍රියාකාරියකු වූ [[ෂින් චේහෝ]] (1880-1936) ය. ඔහුගේ විවාදාත්මක ''ඉතිහාසය නව කියැවීම'' (''[[දොක්සා සිලොන්]]'') ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණේ 1908දී, එනම් [[1905 ජපන්-කොරියා ගිවිසුම|කොරියාව ජපානයේ ආරක්ෂක ආරජ්‍යයක් බවට පත්ව]] වසර තුනකට පසු ය. එමගින් ෂින් අර්ථ දැක්වූයේ කොරියානු ඉතිහාසය යනු කොරියානු අර්ධද්වීපය පමණක් නොව [[මැංචූරියාව|මැංචූරියාවේ]] විශාල කොටසක් පාලනය කළ [[දංගුන්]] දෙවිඳුන්ගෙන් පැවත එන ''මින්ජොක්'' නම් වූ ජනවර්ගයේ ඉතිහාසය බවයි. ෂින් සහ [[පාක් ඉයුන්-සික්]] (1859–1925) සහ [[චෝයි නම්-සොන්]] (1890–1957) වැනි කොරියානු විද්වත්හු, 1910 සහ 1920 දශකවල මෙම තේමාවන් සංවර්ධනයට උරදුන්හ. ඔවුහු අතීතයේ පැවති ක්‍රම දෙකක් වූ: චීනයේ යටත් වැසියකු ලෙස ලෝකය දුටු [[ජොසොන්|ජොසොන් කොරියාවේ]] [[යැංබැන්|විද්වත් වංශවතුන්ගේ]], [[නව කොන්ෆියුසියානුවාදය|නව-කොන්ෆියුසියානුවාදී]] ඉතිහාසලේඛය සහ කොරියාව පරාධීන සහ සංස්කෘතිකව පසුගාමී රාජ්‍යයක් ලෙස නිරූපිත ජපන් යටත්විජිත ඉතිහාස වාර්තා දෝෂදර්ශනයට ලක්කළහ. මෙම පූර්වයුධ ජාතිකවාදී ඉතිහාසඥයන්ගේ නිර්මාණ, [[උතුරු කොරියාව|උතුරු]] මෙන්ම [[දකුණු කොරියාව|දකුණු කොරියානු]] පශ්චාත් යුධ ඉතිහාස වාර්තාකරණය හැඩගැස්වීමට බෙහෙවින් ඉවහල් විය. මෙම රාජ්‍ය තන්ත්‍රයන් දෙකෙහිම චින්තනයේ වෙනස්කම් තිබුණ ද, 1960 දශකයේ සිට මෙම රටවල් දෙකෙහිම ඉතිහාසලේඛන ජාතිකවාදී මුහුණුවරක් ගත්තේ ය.

ආසියාවේ රෙපරමාදු (එවැන්ජලිකවාදී) ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි ව්‍යාපාරය වෙනත් කිසිදු ප්‍රදේශයකට වඩා කොරියාව තුළ බෙහෙවින් සාර්ථකව සිදු විය. ඇමරිකන් ප්‍රෙස්බිටීරියානුවන් සහ මෙතෝදිස්තවාදීන් 1880 දශකයේ පැමිණි අතර ඔවුන්ව හොඳින් පිළිගනු ලැබිණි. මේ කාලයේ කොරියාව පැවතියේ ජපන් පාලනය යටතේයි. ජපන් භාෂාව සහ ෂින්ටෝ ආගම ව්‍යාප්ත වීමට විරුද්ධව, කිතුදහම ජාතිකවාදීන්ගේ මූලධර්මයක් ලෙස සැලකිණි.&lt;ref&gt;Danielle Kane,  and Jung Mee Park, &quot;The Puzzle of Korean Christianity: Geopolitical Networks and Religious Conversion in Early Twentieth-Century East Asia,&quot; ''American Journal of Sociology'' (2009) 115#2 pp 365-404&lt;/ref&gt;  1914දී මිලියන 16ක ජනයා අතුරින්, 86,000ක් ප්‍රොතෙස්තන්ත ආගමිකයන් වූ අතර, 79,000ක් කතෝලිකයන් විය. 1934වන විට, එම සංඛ්‍යාව 168,000 සහ 147,000ක් විය. මේ අතුරින් ප්‍රෙස්බිටීරියන් මිෂනාරිවරුන් විශේෂයෙන් සාර්ථක විය. ප්‍රොතෙස්තන්තවරු කොන්ෆියුසියානු පාරම්පරික චාරිත්‍ර සඳහා ආදේශක ලෙස කොන්ෆියුසියානු-පදනම් වූ ක්‍රිස්තියානි අවමංගල චාරිත්‍ර හඳුන්වා දුන්හ.&lt;ref&gt;Kenneth Scott Latourette, ''A history of the expansion of Christianity: Volume VII: Advance through Storm: A.D. 1914 and after, with concluding generalizations'' (1945) 7:401-7&lt;/ref&gt;

===බෙදීම සහ කොරියානු යුද්ධය (1945–1953)===
{{Main|කොරියාව බෙදීම}}
[[Image:Prison Release of Korean activists.JPG|thumb|left|200px|කොරියාවේ නිදහස ලැබීම]]
[[Image:Lopez scaling seawall.jpg|thumb|right|200px|[[කොරියානු යුද්ධය|කොරියානු යුද්ධයේ]] තීරණාත්මක අවස්ථාවක, ඇමරිකන් මැරීන් භටයින් [[ඉන්චොන්|ඉන්චොන්හි]] බැම්මක් මතින් නගින අයුරු]]

1943 නොවැම්බර් 22, [[කයිරෝ සම්මුතිය (1943)|කයිරෝ සම්මුතිය]] අනුව, &quot;යථා කාලයේ දී කොරියාව නිදහස් සහ ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට පත්වනු ඇත” යනුවෙන් එකඟ විය;{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|p=581}}&lt;ref&gt;[http://timelines.com/perspectives/161a29f9e4be8f94fbe6e8d306d4e9a2 Cairo Conference is held] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130413142214/http://timelines.com/perspectives/161a29f9e4be8f94fbe6e8d306d4e9a2 |date=2013-04-13 }}, Timelines; [http://www.bbc.co.uk/ww2peopleswar/timeline/factfiles/nonflash/a1140364.shtml Cairo Conference], BBC&lt;/ref&gt; 1945 පෙබරවාරි මස [[යාල්ටා|යාල්ටාහි]] පැවති රැස්වීමක දී, කොරියාව වෙනුවෙන් සිව්-බල භාරකාරීත්වයක් ස්ථාපනයට එකඟත්වය පල විය.&lt;ref&gt;[http://avalon.law.yale.edu/wwii/yalta.asp Yalta Conference]&lt;/ref&gt; 1945 අගෝස්තු 9, [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට්]] යුධටැංකි [[සයිබීරියාව|සයිබීරියාවේ]] සිට උතුරු කොරියාව වෙත ඇතුළු විය. 1945 අගෝස්තු 15, ජපානය මිත්‍ර හමුදාවන්ට යටත් විය.

කොන්දේසි විරහිතව ජපානයේ යටත් වීම, ලෝක දේශපාලන, සහ චිව්තන ක්ෂේත්‍රයේ විපර්යාසයක් සඳහා හේතු විය. මෙය කොරියාව කලාප දෙකකට බෙදීමට හේතු විය. 1945 සැප්තැම්බර් 8සිට එම බෙදීම සිදු වූ අතර, අර්ධද්වීපයේ දකුණු කොටස [[එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපද]] සහාය ලද අතර [[සෝවියට් සංගමය]] උතුරු කොටසට සහාය දැක්වී ය. සමාජවාදී ස්වරූපයක් ඇති බවට වූ ඇමරිකානු මතය නිසා ප්‍රාදේශීය රජය නොසලකා හැරිණි.{{sfn|Robinson|2007|pp= 107–108}} මෙම බෙදීම තාවකාලික එකක් ලෙස සැලකුණු අතර, එහි ජනයා එක්සත් කර එක්සත් කොරියාවක් ගොඩනැගීමට පළමු උත්සාහය, එක්සත් ජනපදය, [[එක්සත් රාජධානිය]], [[සෝවියට් සංගමය]], සහ [[චීන සමූහාණ්ඩුව (1912–1949)|චීන සමූහාණ්ඩුව]] විසින් දරන ලදී.

1945 දෙසැම්බර් මස, කොරියාවේ අනාගතය පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම සඳහා සමුළුවක් [[මොස්කව්]] නුවර පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;[http://avalon.law.yale.edu/20th_century/decade19.asp Moscow conference]&lt;/ref&gt; පස් අවුරුදු භාරකාරීත්වයක් පිළිබඳ සාකච්ඡා වූ අතර, ඒකාබද්ධ සෝවියට්-ඇමරිකන් කොමිසමක් ස්ථාපිත කෙරිණි. කොමිසම [[සෝල්|සෝල්හි]] පැවැත්වුණ ද, ජාතික රජයක් ස්ථාපනය පිළිබඳ නොයෙකුත් අවහිරතාවන් ඇති විය. 1947 සැප්තැම්බර් මස, විසඳුමක් නොවූ හෙයින්, [[එක්සත් ජනපදය]] විසින් මෙම කොරියානු ප්‍රශ්නය [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සම්මේලනය]] වෙත ඉදිරිපත් කළේ ය.

[[සීතල යුද්ධය|සීතල යුද්ධයේ]] දේශපාලන පසුබිමත් සමග, ඒකාබද්ධ, නිදහස් කොරියාවක් සඳහා වූ අවශ්‍යතාව වියැකී ගියේ ය. ප්‍රති-කොමියුනිස්ට්වාදීන් භාරකාරීත්ව සැලසුමට දැක්වූ විරෝධය, 1948දී ආර්ථික, දේශපාලන සහ සමාජ අංශවලින් එකිනෙකින් වෙනස් වූ නව රාජ්‍ය දෙකක් බිහිවීමට හේතු විය. 1948 දෙසැම්බර් මස 12වන දින, [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්ගේ]] මහා මණ්ඩලයේ දී, [[දකුණු කොරියාව|කොරියානු සමූහාණ්ඩුව]] කොරියාවේ එකම නීත්‍යානුකූල රජය ලෙස ප්‍රකාශ කෙරිණි.&lt;ref&gt;[http://daccess-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/043/66/IMG/NR004366.pdf?OpenElement Resolution 195, UN Third General Assembly]&lt;/ref&gt;

1950 ජූනි 25දින, රක්සත් රාජ්‍යයක් බිහිකිරීමේ අරමුණින් උතුරු කොරියාව දකුණ ආක්‍රමණය කිරීම සඳහා 38වන සමාන්තර රේඛාව කඩකිරීම නිසා [[කොරියානු යුද්ධය]] ඇති විය. යුද්ධයෙන් පසු 1954 [[ජිනීවා සමුළුව (1954)|ජිනීවා සමුළුව]] එක්සත් කොරියාවක් සඳහා විසඳුමක් ලබාදීමට අපොහොසත් විය.

===බෙදුණු කොරියාව (1953–වර්තමානය)===
{{main|උතුරු කොරියාවේ ඉතිහාසය|දකුණු කොරියාවේ ඉතිහාසය}}
ඇමරිකානු සහාය සහ බලපෑම ඇතිව [[:en:Syngman Rhee|සිංමන් රීගෙන්]] ඇරඹී පීඩාකාරී රජයන් මාලාවක් දකුණු කොරියාවේ බලයට පත් විය. 1987දී මෙම රට ක්‍රමයෙන් වෙළඳපොල දිශාගත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා පැවති ජනප්‍රිය ඉල්ලීම නිසා, එහි ආර්ථිකය ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී 2000 දශකය වන විට සංවර්ධිත ආර්ථිකයක් බවට පත් විය. සෝවියට් බලපෑම නිසා, උතුරු කොරියාව ප්‍රවේණික නායකත්වයක් සහිත සමාජවාදී රජයක් ස්ථාපනය කළේ ය. මෙය චීනය සහ සෝවියට් සංගමය සමග බැඳී පැවතිණි. 1994 සිය මරණය තෙක්ම, කිම් ඉල්-සුං රටේ අසහාය නායකයා බවට පත් වූ අතර ඔහුගෙන් පසුව ඔහුගේ පුත් කිම් ජොං-ඉල් බලයට පත් විය. 2011දී සිය පියා වූ කිම් ජොං-ඉල්ගේ මරණින් පසු, ඔහුගේ පුත් කිම් ජොං-උන් රටේ නායකත්වයට පත් විය. 1991දී සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමත් සමග, උතුරු කොරියානු ආර්ථිකය බෙහෙවින් පරිහානියට පත් විය. එම රට අදටත් අන්තර්ජාතික ආහාර ආධාර, සහ චීනය සමග වෙළඳාම මත දැඩිව රඳාපවතියි.{{Citation needed|date=March 2016}}

''පශ්චාත්-යුධ සමය සඳහා [[උතුරු කොරියාවේ ඉතිහාසය]] සහ [[දකුණු කොරියාවේ ඉතිහාසය]] බලන්න.''

==මේවාත් බලන්න==
* කොරියානු රජවරුන්ගේ පවුල් ගස්: [[සිල්ලා රජවරුන්ගේ පවුල් ගස|සිල්ලා]]; [[ගෝර්යෝ රාජධානියේ පවුල් ගස|ගෝර්යෝ]]; [[යි ගෘහය#යි ගෘහයේ පවුල් ගස|ජොසොන්]]
*[[ජපන් සංස්කෘතිය කෙරෙහි කොරියානු ආභාසය]]
*[[කොරියාවේ රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව]]
*[[කොරියාවේ යුධ ඉතිහාසය]]
*[[දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තුව]]
*[[ප්‍රාග්-ඓතිහාසික කොරියාව]]

&lt;!-- begin modified notes + bibliography --&gt;

==සටහන්==
&lt;!-- examples 
*general rule
lee97 &lt;ref&gt;{{harvnb|Lee|1997|p=847}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lee|1997|p=847}}
leeha &lt;ref&gt;{{harvnb|Lee|Ha|Sorensen|2013|p=847}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lee|Ha|Sorensen|2013|p=847}}
*special rulesleeki &lt;ref&gt;{{harvnb|Lee Ki-baik|1984|p=847}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lee Ki-baik|1984|p=847}}leeyu &lt;ref&gt;{{harvnb|Lee Hyun-hee|2005|p=847}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lee Hyun-hee|2005|p=847}}
--&gt;

{{reflist|40em}}

==ග්‍රන්ථ නාමාවලිය==

පොත් පෙළගස්වා ඇත්තේ කතුවරයාගේ පවුල් නාමය, එනම් ඉංග්‍රීසි බසින් කියැවෙන අවසන් නාමය... අනුපිළීවෙලට වන අතර කොරියානු නමක නම් මුලින් කියැවෙන කොටස අනවයි.

===සමීක්ෂණ===
{{Refbegin|40em}}
*{{cite book|author=Association of Korean History Teachers |title=Korea through the Ages, Vol 1 Ancient|year=2005a|location=Seoul | publisher=[[Academy of Korean Studies]]|isbn=9788-9710-5545-8|ref=harv}}
*{{cite book|author=Association of Korean History Teachers |title=Korea through the Ages, Vol. 2 Modern|year=2005b|location=Seoul | publisher=[[Academy of Korean Studies]]|isbn=9788-9710-5546-5|ref=harv}}
* Buzo, Adrian. ''The Making of Modern Korea'' (Routledge, 2002) [http://www.questia.com/read/108111755/the-making-of-modern-korea online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120905065050/http://www.questia.com/read/108111755/the-making-of-modern-korea |date=2012-09-05 }}
* Cha M. S.; Kim N. N. &quot;Korea's first industrial revolution, 1911–1940,&quot; ''Explorations in Economic History'' (2012) 49#1 pp 60–74
*{{cite book|last=Connor|first=Mary E. |title=The Koreas, A global studies handbook|url=https://archive.org/details/koreasglobalstud0000conn|year=2002|page=307|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781-5760-7277-6|ref=harv}}
*{{cite book|last1=Eckert|first1= Carter J.|last2=Lee|first2=Ki-Baik |title=	Korea, old and new: a history|series=Korea Institute Series|publisher=Published for the Korea Institute, Harvard University by Ilchokak|year=1990|isbn=9780-9627-7130-9|page=454|ref=harv}}
*{{cite book|last= Hoare|first=James|first2=Susan|last2=Pares|title=Korea: an introduction|url= https://archive.org/details/koreaintroductio00hoar|year=1988|location=New York| publisher=Routledge|isbn=9780-7103-0299-1|ref=harv}}
*{{cite book|last=Hwang|first= Kyung-moon|title=A History of Korea, An Episodic Narrative|url=https://archive.org/details/historyofkoreaep0000hwan|year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364530|page=328|ref=harv}}
*{{cite book|author=Lee Ki-baik |year=1984|title=A new history of Korea|location=Cambridge| publisher=Harvard University Press|isbn=9780-6746-1576-2|ref=harv}}
*{{cite book|last=Lee|first=Kenneth B.|year=1997|title=Korea and East Asia: the story of a Phoenix|url=https://archive.org/details/koreaeastasiasto0000leek|location=Santa Barbara| publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780-2759-5823-7|ref=harv}}
* Lee, Yur-Bok and Wayne Patterson. ''One Hundred Years of Korean-American Relations, 1882-1982'' (1986) [http://www.questia.com/read/97608442/one-hundred-years-of-korean-american-relations-1882-1982 online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102030041/https://www.questia.com/read/97608442/one-hundred-years-of-korean-american-relations-1882-1982 |date=2016-01-02 }}
*{{cite book|last1=Lee|first1=Hyun-hee|last2=Park|first2=Sung-soo|last3=Yoon|first3= Nae-hyun|year=2005|title=New History of Korea|location=Paju| publisher=Jimoondang|isbn=9788-9880-9585-0|ref={{harvid|Lee Hyun-hee|2005}} }}
*{{cite book|editor1-last=Lee|editor1-first=Hong-yung|editor2-first=Yong-Chool|editor2-last= Ha|editor3-first=Clark W.|editor3-last= Sorensen |year=2013|title=Colonial Rule and Social Change in Korea, 1910-1945|url=https://archive.org/details/colonialrulesoci0000unse| publisher=University of Washington Press|page=379|isbn=9780-2959-9216-7|ref=harv}}
*{{cite book|last1=Nahm|first1=Andrew C.|first2=James|last2= Hoare|title=Historical dictionary of the Republic of Korea|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000nahm|year=2004|location=Lanham|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780-8108-4949-5|ref=harv}}
*{{cite book|last=Nelson|first=Sarah M. |title=The archaeology of Korea |year=1993|location=Cambridge| publisher= Cambridge University Press|page=1013 |isbn=9780-5214-0783-0|ref=harv}}
*{{cite book|last=Pratt|first=Keith|title=Everlasting Flower: A History of Korea|url=https://archive.org/details/everlastingflowe0000prat|year=2007|publisher=Reaktion Books|isbn=9781861893352|page=[https://archive.org/details/everlastingflowe0000prat/page/320 320]|ref=harv}}
*{{cite book|last=Robinson|first=Michael Edson |title=Korea's twentieth-century odyssey |url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|year=2007|location=Honolulu| publisher=University of Hawaii Press|isbn=9780-8248-3174-5|ref=harv}}
*{{cite book|last=Schmid|first=Andre|authorlink=Andre Schmid (academic) |title=Korea Between Empires, 1895–1919|url=https://archive.org/details/koreabetweenempi0000schm|year=2002|location=New York| publisher=Columbia University Press|isbn= 9780-2311-2538-3|ref=harv}}  
&lt;!-- 9780-2311-2539-0 --&gt;
*{{cite book|last=Seth|first=Michael J.|title=A Concise History of Korea|url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000seth_c9t9|year=2006|location=Lanham| publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780-7425-4005-7|ref=harv}}
*{{cite book|last=Seth|first=Michael J. |title=A History of Korea: From Antiquity to the Present|year=2010|location=Lanham| publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780-7425-6716-0|page=520|ref=harv}}
*{{cite book|last=Sin|first=Hyong-sik |title=A Brief History of Korea|edition=2nd|series=The Spirit of Korean Cultural Roots|volume=1|year=2005|publisher=[[Ewha Woman's University]] Press|location=Seoul|isbn=9788-9730-0619-9|ref=harv}}
*{{cite book|last=Yang|first=Sung-chul |title=The North and South Korean political systems: A comparative analysis|url=https://archive.org/details/northsouthkorean0000yang|year=1999|location=Seoul| publisher=Hollym|isbn=9781-5659-1105-5|ref=harv}}
{{Refend}}

===ඉතිහාසලේඛය===
{{Refbegin|40em}}

* {{cite book|last=Em|first=Henry H. |title=The Great Enterprise: Sovereignty and Historiography in Modern Korea|url=https://archive.org/details/greatenterprises0000emhe|publisher=Duke University Press|year=2013|page=272|isbn=9780-8223-5372-0|ref=harv}}&lt;br&gt; Examines how Korean national ambitions have shaped the work of the country's historians.
* Hong Sung-gi. &quot;Trends in Western historiography on Korea,&quot; ''Korea Journal'' (1999) 39#3 pp 377
* Kim, Duol, and Ki-Joo Park. &quot;	A Cliometric Revolution in the Economic History of Korea: A Critical Review,&quot; ''Australian Economic History Review'' (2012) 52#1 pp 85–95
*{{cite journal|last= Yuh|first=Leighanne|title=The Historiography of Korea in the United States|journal=International Journal of Korean History|year=2010|volume=15#2|pages=127–144|ref=harv}}
{{Refend}}

===ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර===
* Lee, Peter H. and Wm. Theodore De Bary, eds. ''Sources of Korean Tradition'' (1997) පිටු 472 [https://web.archive.org/web/20140321062701/http://www.questia.com/library/99673648/sources-of-korean-tradition online]

===මෙම පිටුවෙහි භාවිත වෙනත් පොත්===
{{Refbegin|40em}}

*{{cite book|last=Cwiertka|first=Katarzyna J.|authorlink= Katarzyna J. Cwiertka |title=Cuisine, Colonialism, and Cold War: Food in Twentieth-Century Korea|url=https://archive.org/details/cuisinecoloniali0000cwie|publisher=Reaktion Books and University of Chicago Press|year=2012|page=[https://archive.org/details/cuisinecoloniali0000cwie/page/237 237]|isbn=9781-7802-3025-2|ref=harv}}&lt;br&gt; Scholarly study of how food reflects Korea's history

*{{cite book|last=Hawley|first=Samuel|authorlink=Samuel Hawley |title=The Imjin War. Japan's Sixteenth-Century Invasion of Korea and Attempt to Conquer China|url=https://archive.org/details/imjinwarjapanssi0000hawl|year=2005|publisher=The Royal Asiatic Society, Korea Branch, Seoul|isbn=89-954424-2-5|ref=harv}}

*{{cite book|last1=Kim|first1=Byung-Kook|first2=Ezra F.|last2=Vogel|authorlink1=Kim Byung-Kook|authorlink2=Ezra F. Vogel, eds.  |title=The Park Chung Hee Era: The Transformation of South Korea|url=https://archive.org/details/parkchungheeerat0000unse|publisher=Harvard University Press|year=2011|page=744|isbn=9780-6740-5820-0|ref=harv}}&lt;br&gt; Studies of on modernization under Park, 1961–1979.

*{{cite book| last=Peterson|first=Mark|authorlink1= Mark Peterson (academic)|first2=Phillip|last2=Margulies|authorlink2=Phillip Margulies |title=A Brief History of Korea|publisher=Infobase Publishing|year=2009|isbn=9781-4381-2738-5|page=328|ref=harv}}

*{{cite book|last=Stark|first=Miriam T.|authorlink=Miriam T. Stark |title=Archaeology Of Asia|url=https://archive.org/details/archaeologyofasi0000unse|year=2005|location=Boston| publisher=Blackwell Publishing|isbn=1-4051-0212-8|ref=harv}}

*{{cite book| last=Turnbull|first=Stephen|authorlink=Stephen Turnbull (historian) |title=Samurai Invasion. Japan’s Korean War 1592–98| url=https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn|location=London|year=2002|publisher=Cassell &amp; Co|isbn=0-304-35948-3|ref=harv}}

{{Refend}}

===චීන/ජපන්/කොරියානු පොත්===
{{Refbegin|40em}}
*{{cite book|author=Byeon Tae-seop (변태섭) |title=韓國史通論 (Hanguksa tongnon) (Outline of Korean history), 4th ed.|year=1999|isbn=89-445-9101-6|publisher=Samyeongsa|location=Seoul|ref=harv|language=ko}}

*{{cite book|last=Yamawaki|first=Keizo|authorlink= Keizo Yamawaki (山脇 啓造)|year=1994 |title=Japan and Foreign Laborers: Chinese and Korean Laborers in the late 1890s and early 1920s (近代日本と外国人労働者―1890年代後半と1920年代前半における中国人・朝鮮人労働者問題) |location=Tokyo|publisher=Akashi-shoten (明石書店)|isbn=4-7503-0568-5|ref=harv|language=ja}}

*{{cite book|last=Miyata|first=Setsuko|authorlink=Miyata, Setsuko (宮田 節子) |year=1992|title=Creating Surnames and Changing Given Names (創氏改名)|location=Tokyo|publisher=Akashi-shoten (明石書店)|isbn=4-7503-0406-9|ref=harv}}
{{Refend}}

&lt;!-- end modified notes+bibliography --&gt;

==බාහිර සබැඳි==
*[http://www.history.go.kr/ කොරියානු ඉතිහාසය පිළිබඳ ජාතික ආයතනය.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613160801/http://www.history.go.kr/default.htm |date=2007-06-13 }}
*[http://www.koreanhistory.or.kr/eng/index.jsp මාර්ගගත කොරියානු ඉතිහාසය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213042851/http://www.koreanhistory.or.kr/eng/index.jsp |date=2014-02-13 }}, කොරියානු ඉතිහාස තොරතුරු මධ්‍යස්ථානය
*[http://www.koreaorbit.com/history-of-korea/history-of-korea-dynasties.html කොරියානු රාජවංශ කාල‍රේඛාව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170103235948/http://www.koreaorbit.com/history-of-korea/history-of-korea-dynasties.html |date=2017-01-03 }}
*[http://kyujanggak.snu.ac.kr/kiks/index.do ක්‍යුජංගක් ලේඛනාගාරය], කොරියානු සම්භාව්‍ය කෘතීන්හි චීන බසින් ලියැවුණු මුල්කෘතිවල pdf ගොනු
*[http://www.hawaii.edu/korea/biblio/BiblioOpen.html කොරියානු ඉතිහාසය :ග්‍රන්ථාවලිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110630001159/http://www.hawaii.edu/korea/biblio/BiblioOpen.html |date=2011-06-30 }}, කොරියානු අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානය, මැනෝආහි හවායි විශ්වවිද්‍යාලය
*[http://rki.kbs.co.kr/english/korea/korea_history_detail.htm කොරියාවේ ඉතිහාසය], KBS වර්ල්ඩ්
*[http://www.wdl.org/en/item/2374 History of Corea, Ancient and Modern; with Description of Manners and Customs, Language and Geography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151201235842/http://www.wdl.org/en/item/2374/ |date=2015-12-01 }} by [[:en:John Ross (missionary)|John Ross]], 1891

&lt;!-- Do not remove interwiki links before solving for conflicts --&gt;

{{DEFAULTSORT:History Of Korea}}
[[Category:කොරියාවේ ඉතිහාසය]]
[[Category:ඉතිහාසය - ලෝක]]</text>
      <sha1>5zc325oniljm5qwt0h135ugregbanho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිහිඳු තෙරණුවන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68844</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801942</id>
      <parentid>382263</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහින්ද (බෞද්ධ භික්ෂුව)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74055</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801943</id>
      <parentid>404253</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහේන්ද්‍ර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75049</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801944</id>
      <parentid>407861</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බංගලාදේශ ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75177</id>
    <revision>
      <id>802002</id>
      <parentid>722753</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T07:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69299" sha1="el6krnyikk26guljp4xx3swdjakga05" xml:space="preserve">{{පරිවර්ථනය}}
{{යාවත්කාලීන කරන්න}}
{{තොරතුරුකොටුව ටෙස්ට් කණ්ඩායම
| team_name                      = බංගලාදේශ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම
| image                          = Bangladesh Cricket Logo.svg
| caption                        = බංගලාදේශ ක්‍රිකට් ලාංඡනය
| test status year               = 2000
| captain                        = [[නජ්මුල් හොසේන් ෂාන්තෝ]] (ටෙස්ට්) &lt;br&gt;[[නජ්මුල් හොසේන් ෂාන්තෝ]] (එදිජා)&lt;br&gt;[[නජ්මුල් හොසේන් ෂාන්තෝ]] (වි20)
| coach                          = [[කර්ට්නි වොල්ෂ්]]&lt;br&gt;(තාවකාලික පුහුණුකරු)

| first_test                     = ඉන්දියාවට එරෙහිව&lt;br&gt; ඩකාහිදී&lt;br&gt; 10–13 නොවැම්බර් 2000

| first_odi                      = පාකිස්තානයට එරෙහිව&lt;br&gt; මොරටුවේදී&lt;br&gt; 31 මාර්තු 1986

| first_t20i                     = සිම්බාබ්වේට එරෙහිව&lt;br&gt; කුල්නාහිදී&lt;br&gt; 28 නොවැම්බර් 2006

| h_pattern_la          = 
| h_pattern_b           = _collar
| h_pattern_ra          = 
| h_pattern_pants       = 
| h_leftarm             = FFFFFF
| h_body                = FFFFFF
| h_rightarm            = FFFFFF
| h_pants               = FFFFFF
| a_pattern_la          = _redborder
| a_pattern_b           = _vneckred_bottomred
| a_pattern_ra          = _redborder
| a_pattern_pants       = 
| a_leftarm             = 006A4D
| a_body                = 006A4D
| a_rightarm            = 006A4D
| a_pants               = 006A4D
| t_pattern_la          = 
| t_pattern_b           = _thinredsides
| t_pattern_ra          = 
| t_pattern_pants       = 
| t_leftarm             = 006A4D
| t_body                = 006A4D
| t_rightarm            = 006A4D
| t_pants               = 006A4D
}}
බංගලාදේශ ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම (බෙංගාලි: বাংলাদেশ জাতীয় ক্রিকেট দল), ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් වල බංග්ලාදේශය නියෝජනය කරයි.  එය පරිපාලනය කරනු ලබන්නේ බංග්ලාදේශ ක්‍රිකට් මණ්ඩලය (BCB) විසිනි.  බංග්ලාදේශය ටෙස්ට් සහ එක්දින ජාත්‍යන්තර (එක්දින) තත්ත්වය සහිත ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ (ICC) පූර්ණ සාමාජිකයෙකි.  එය සිය පළමු ටෙස්ට් තරගය 2000 නොවැම්බර් මාසයේදී ඉන්දියාවට එරෙහිව ඩකාහිදී ක්‍රීඩා කළේ දසවැනි ටෙස්ට් ක්‍රීඩා කරන රට බවට පත්වෙමින්.

Bangladesh's first official foray into international cricket came in the [[1979 ICC Trophy]] in England. On 31 March 1986, Bangladesh played its first ODI match, against [[Pakistan national cricket team|Pakistan]] in the [[1986 Asia Cup|Asia Cup]]. For a long time, [[Association football|football]] was the most popular sport in Bangladesh, but cricket gradually became very popular – particularly in urban areas – and by the late 1990s had surpassed football. 

In 1997, Bangladesh won the [[1997 ICC Trophy|ICC Trophy]] in Malaysia and thus qualified for its first [[Cricket World Cup]] to participate in England in [[1999 Cricket World Cup|1999]]. There, it defeated [[Pakistan national cricket team|Pakistan]] – causing much upset – and also [[Scotland national cricket team|Scotland]]. On 26 June 2000, Bangladesh was granted full ICC membership.

Bangladesh holds the record for most consecutive losses in Tests (21, between 2000 and 2002) and ODIs (23, between 2001 and 2004). After gaining full member status with the ICC, Bangladesh had to wait until 2004 for its first ODI win since the 1999 World Cup. The team on the losing side on that occasion was [[Zimbabwe national cricket team|Zimbabwe]], who also participated in Bangladesh's maiden Test victory in 2005; by securing a draw in the second match, Bangladesh won their first Test series. In 2009 Bangladesh toured the West Indies for two Tests and by winning both secured their first overseas series victory.

As of 24 May 2017, Bangladesh has played 101 Tests, winning ten tests among them. Its first victory was against team Zimbabwe, and the next two came against the West Indian team. Results have improved since then with draws earned both at home and abroad against New Zealand, Sri Lanka, Pakistan, India and South Africa and wins against Zimbabwe, England ,Sri Lanka and most recently Australia.&lt;ref name=&quot;Testlist&quot;&gt;{{citation |url=http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/team/25.html?class=1;template=results;type=team;view=results |title=Statsguru&amp;nbsp;– Bangladesh&amp;nbsp;– Test matches&amp;nbsp;– Team analysis |publisher=Cricinfo |accessdate=19 March 2017}}&lt;/ref&gt; They played their 100th Test when they [[Bangladeshi cricket team in Sri Lanka in 2016–17|toured Sri Lanka]] in March 2017.&lt;ref name=&quot;Bang100&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/1083021.html |title=Bangladesh to play 100th Test in March |accessdate=17 February 2017 |work=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt;

The team has been more successful in ODIs, having won 104 of its 328 matches.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/25.html?class=2;template=results;type=team;view=results |title=Statsguru&amp;nbsp;– Bangladesh&amp;nbsp;– ODI matches&amp;nbsp;– Team analysis |publisher=Cricinfo |accessdate=24 May 2017}}&lt;/ref&gt; It has also played 67 [[Twenty20 International]]s, winning 21.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/25.html?class=3;template=results;type=team;view=results |title=Statsguru&amp;nbsp;– Bangladesh&amp;nbsp;– T20I matches&amp;nbsp;– Team analysis |publisher=Cricinfo |accessdate=6 April 2017}}&lt;/ref&gt; However the limited over success is due to the wins against Zimbabwe and associate members (65 ODI wins and 13 T20I wins respectively).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/25.html?class=2;filter=advanced;opposition=12;opposition=15;opposition=17;opposition=19;opposition=26;opposition=27;opposition=29;opposition=30;opposition=40;opposition=9;orderby=start;template=results;type=team;view=results|title=Statsguru&amp;nbsp;– Bangladesh&amp;nbsp;– ODI matches&amp;nbsp;– Team analysis vs Zim and associates |publisher=Cricinfo |accessdate=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/25.html?class=3;filter=advanced;opposition=15;opposition=19;opposition=26;opposition=27;opposition=29;opposition=30;opposition=32;opposition=37;opposition=40;opposition=9;orderby=start;template=results;type=team;view=results|title=Statsguru&amp;nbsp;– Bangladesh&amp;nbsp;– T20I matches&amp;nbsp;– Team analysis vs Zim and associates |publisher=Cricinfo |accessdate=13 February 2017}}&lt;/ref&gt;

Bangladesh is currently ranked eighth in Tests, seventh in ODIs and tenth in T20Is by the ICC.&lt;ref name=&quot;ICCrankings&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/rankings/content/page/211271.html |title=ICC rankings - ICC Test, ODI and Twenty20 rankings |publisher=[[ESPNcricinfo]] |accessdate=21 May 2017}}&lt;/ref&gt;

==ඉතිහාසය==

Several [[East Pakistan]]-based sides played in Pakistani domestic cricket prior to Bangladesh's declaration of independence of 1971—the [[East Pakistan cricket team]] fielded [[List of East Pakistan first-class cricketers|three players]] who later played [[ICC Trophy]] matches. In 1977, Bangladesh became an Associate member of the [[International Cricket Council]] (ICC).&lt;ref&gt;{{citation  |subscription=yes |url=http://www.cricketarchive.com/Archive/Countries/4.html |title=Bangladesh |publisher=CricketArchive.com |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh was one of fifteen teams to take part in the inaugural [[1979 ICC Trophy|ICC Trophy]]. Held in 1979, it gave non-Test playing countries the opportunity to qualify for that year's [[1979 Cricket World Cup|World Cup]]. Bangladesh, under the captaincy of [[Raqibul Hasan (cricketer, born 1953)|Raqibul Hasan]], won two matches and lost two, but failed to progress beyond the first round.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT79/ICCT79_TABLES.html |title=ICCT79: Final Group Tables |publisher=Cricinfo |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/ICCT79/ICCT79_PREVIEW |title=ICCT79: Preview |publisher=Cricinfo |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; Victory in the South-East Asian Cricket Conference Tournament in February 1984 ensured Bangladesh qualified for the [[1986 Asia Cup]].&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154346.html |title=Asia Cup, 1985–86 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; On 31 March 1986, Bangladesh played their first One Day International against a full member of the ICC;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150618.html |title=Asia Cup: Bangladesh v Pakistan 1985–86 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt;

Captained by [[Gazi Ashraf]], Bangladesh were dismissed for 94 and Pakistan reached their target for victory with seven wickets in hand.&lt;ref&gt;{{citation  |subscription=yes |url=http://www.cricketarchive.com/Archive/Scorecards/47/47028.html |title=a4779 o375 Bangladesh v Pakistan: John Player Gold Leaf Trophy (Asia Cup) 1985/86 |publisher=CricketArchive.com |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; They lost their second ODI, which was against Sri Lanka, finishing last in the three-team tournament.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/SL/1985-86_SL_John_Player_Gold_Leaf_Trophy_%28Asia_Cup%29_1985-86.html |title=John Player Gold Leaf Trophy (Asia Cup) 1985/86 |publisher=CricketArchive.com |accessdate=15 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110611180109/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/SL/1985-86_SL_John_Player_Gold_Leaf_Trophy_%28Asia_Cup%29_1985-86.html |archivedate=11 June 2011 |df=dmy }}&lt;/ref&gt; Bangladesh qualified for the [[1988 Asia Cup]], this time hosting the tournament; it was the first time ODIs had been staged in the country. Although they lost all their matches, Bangladesh's fixtures were retrospectively awarded ODI. Floods in the preceding months meant the tournament was in doubt, but it went ahead as planned. A charity match raised $70,000 for the flood victims.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155174.html |title=Asia Cup, 1988–89 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt;

Bangladesh took part in the [[Austral-Asia Cup|1990 Austral-Asia Cup]],&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150808.html |title=Austral-Asia Cup, 1989–90 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; the Asia Cup in [[1990–91 Asia Cup|1990–91]], [[1995 Asia Cup|1995]],&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151185.html |title=Pepsi Asia Cup, 1994–95 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; and [[1997 Asia Cup|1997]],&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151650.html |title=Pepsi Asia Cup, 1997–98 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; but it was not until 1998 that they won their first ODI. Their 22-match losing streak since their first ODI was at the time a record.&lt;ref name=&quot;toothless tigers&quot;&gt;{{citation |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/cwc2003/hi/newsid_2570000/newsid_2573000/2573035.stm |title=Toothless Tigers |publisher=BBC Sport |date=2 January 2003 |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh posted its first ODI win against Kenya, in India thanks largely to [[Mohammad Rafique (cricketer)|Mohammad Rafique]], who contributed a fiery 77 runs and took 3 wickets. Put on 137 for the first wicket with [[Athar Ali Khan]]. Athar's own contribution was 47.&lt;ref&gt;[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66145.html scorecard]: Bangladesh v Kenya (17 May 1998), Retrieved on (27 January 2008)&lt;/ref&gt; In October 1998, Bangladesh hosted (but did not participate in) the first ever [[1998 ICC KnockOut Trophy|ICC KnockOut Trophy]] (which later became the ICC Champions Trophy), a knock-out ODI tournament featuring all the Test playing nations.

Bangladesh took part in each of the [[1979 ICC Trophy|1979]], [[1982 ICC Trophy|1982]], [[1986 ICC Trophy|1986]], [[1990 ICC Trophy|1990]], and [[1994 ICC Trophy|1994]] editions of the ICC Trophy, and won the trophy in [[1997 ICC Trophy|1997]], in the process qualified for the 1999 World Cup. The then General Secretary of Bangladesh Cricket Board, [[Aminul Huq Moni]] took the initiative to install [[AstroTurf|Astro Turf]] in [[Abahani Limited (Dhaka)|Abahani]] Cricket Ground and [[Bangabandhu National Stadium]], so that the local players had two full seasons to prepare on the type of pitch they would playing in ICC Trophy in 1997.&lt;ref&gt;{{cite web|title = Former BCB general secretary dies in Dhaka|url = http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/883039.html|website = Cricinfo|access-date = 16 January 2016}}&lt;/ref&gt; Bangladesh also became a regular ICC member with the right to play ODIs. Earlier, in February Dhaka hosted the third and final SAARC cricket tournament. Bangladesh played in its first World Cup in England in 1999. Bangladesh created an enormous upset by beating [[Pakistan national cricket team|Pakistan]] by 62&amp;nbsp;runs in the group match at [[County Ground, Northampton|Northampton]].

Bangladesh made 9/223 from its full 50 overs, and in reply, Pakistan could only manage 161 due to timely run-outs by wicket-keeper [[Khaled Mashud]] and some tight bowling by [[Khaled Mahmud]], who took 3/31 from 10 overs. Mahmud was judged the man of the match. Bangladesh did not qualify for the Super Six round due to defeats in three of its five matches. However, the win over Pakistan, who finished runners-up to [[Australia national cricket team|Australia]], helped Bangladesh to gain Test playing status the following year. Bangladesh had sacked coach [[Gordon Greenidge]] on the morning of the match.&lt;ref name=&quot;toothless tigers&quot;/&gt;

Former South Africa Test cricketer [[Eddie Barlow]] became Bangladesh's coach in 1999.&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.theguardian.com/news/2006/jan/04/guardianobituaries.cricket |title=Obituary: Eddie Barlow |work=[[The Guardian]] |first=Mike |last=Selvey |date=4 January 2006 |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; In preparation for becoming a Test playing country, Bangladesh established its own first-class competition in 1999—2000, although the matches were not given first-class status until the 2000—2001 season.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/current/story/260114.html |title=A brief history of Bangladesh domestic cricket |publisher=Cricinfo |accessdate=23 August 2011}}&lt;/ref&gt; The lack of an established first-class structure in the country until shortly before Bangladesh played its debut Test has been cited as one of the reasons the side struggled to adapt to the longer format of the game.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/ireland/content/current/story/529402.html |title=Ireland plan first-class structure |first=Andrew |last=McGlashan |publisher=Cricinfo |date=24 August 2011 |accessdate=23 August 2011}}&lt;/ref&gt; The West Indies toured Bangladesh in October, winning both matches in the ODI series.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153897.html |title=The West Indians in Bangladesh, 1999–2000 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; After suffering a stroke in April 2000, Barlow vacated the position of coach.&lt;ref name=vsEng01&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154265.html |title=Bangladesh v England 2000–01 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; In May and June 2000, Bangladesh hosted the [[2000 Asia Cup|Asia Cup]]; Bangladesh lost all three of their matches and when playing Pakistan succumbed to what at the time was the heaviest defeat in ODIs, a margin of 233&amp;nbsp;runs.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154010.html |title=Pepsi Asia Cup, 1999–2000 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh participated in the [[2000 ICC KnockOut Trophy]] in October; their only match ended in defeat by England.&lt;ref name=vsEng01/&gt;

On 13 November 2000, Bangladesh played their [[Indian cricket team in Bangladesh in 2000–01|inaugural Test match]], hosting India in Dhaka.

The first test run in the history of Bangladesh Cricket came from the bat of [[Mehrab Hossain]], who also scored the first ever ODI hundred by an individual player for Bangladesh in 1999. Captained by [[Naimur Rahman]], Bangladesh lost by nine wickets, although ''Wisden'' noted that they &quot;surpassed all expectations by matching their neighbours, and at times even enjoying the upper hand&quot;.&lt;ref name=&quot;inaugural test&quot;&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154208.html |first=Richard |last=Hobson |title=Bangladesh v India, 2000–01 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; [[Aminul Islam Bulbul]] scored 145 in the first innings, becoming the third person to have scored a century in their team's first Test; Rahman took six wickets for 132&amp;nbsp;runs, the second-best bowling figures in a country's maiden Test.&lt;ref name=&quot;inaugural test&quot;/&gt; In March 2001, former Australian Test cricketer [[Trevor Chappell]] was appointed coach.&lt;ref name=&quot;Chappell and Kamal&quot;&gt;{{citation |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/1921128.stm |title=Bangladesh get new coach |publisher=BBC Sport |date=10 April 2002 |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; The following month Bangladesh embarked on a [[Bangladeshi cricket team in Zimbabwe in 2000–01|tour of Zimbabwe]] to play two Tests and three ODIs. Zimbabwe, who at the time were ranked ninth out of the ten Test teams, won all five matches.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154233.html |title=The Bangladeshis in Zimbabwe, 2000–01 |first=John |last=Ward |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh took part in the [[2001–02 Asian Test Championship]], the second and final time the championship was held and the first the team had been eligible to play in. They lost both their matches by an innings. [[Mohammad Ashraful]] made his debut in the series and became the youngest player to score a Test century in his first match.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154935.html |title=The Asian Test Championship, 2001–02 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; In November, Bangladesh hosted Zimbabwe for two Tests and three ODIs. The opening Test was curtailed by bad weather and ended in a draw; after losing their first five Tests, it was the first time Bangladesh had avoided defeat. Zimbabwe won all the remaining matches. After the Test series wicketkeeper [[Khaled Mashud]] replaced Rahman as captain.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154957.html |title=The Zimbabweans in Bangladesh, 2001–02 |first=Utpal |last=Shuvro |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; The following month Bangladesh journeyed to New Zealand for two Test matches. Bangladesh's batsmen struggled in unfamiliar conditions and the team slumped to two innings defeats.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155106.html |title=The Bangladeshis in New Zealand, 2001–02 |first=Don |last=Cameron |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt;

In January 2002 Bangladesh lost two Tests and three ODIs against Sri Lanka. At this point, they had lost ten of their first eleven Tests; only South Africa had struggled as much in their introduction to Test cricket, also losing ten of their first eleven matches. Chappell blamed Bangladesh's batsmen for the loss, saying &quot;they commit the same mistakes again and again, and need to learn to apply themselves, to bat in sessions&quot;.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155115.html |title=The Pakistanis in Bangladesh, 2001–02 |first=Shahid A. |last=Hashmi |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; In April, former Pakistan Test cricketer [[Mohsin Kamal]] replaced Chappell as coach.&lt;ref name=&quot;Chappell and Kamal&quot;/&gt; When Bangladesh [[Bangladeshi cricket team in Sri Lanka in 2002|toured Sri Lanka]] in July and August they were on the receiving end of Sri Lanka's largest margin of victory in Test cricket: an innings and 196&amp;nbsp;runs. Bangladesh lost both Tests and all three ODIs on the tour, recording their 50th defeat in 53 ODIs. Repeated poor performances prompted people to question whether Bangladesh had been granted Test status too soon.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155109.html |title=The Bangladeshis in Sri Lanka, 2002 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; Test and ODI whitewashes followed in South Africa in October. ''Wisden'' noted that &quot;Time and again&amp;nbsp;... came the mantra that [Bangladesh] would learn from the experience, that they could only improve by playing against the best, that there was genuine talent in the squad. But it wore thin.&quot;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155907.html |title=The Bangladeshis in South Africa, 2002–03 |first=Marcus |last=Prior |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; The final defeat set a record for most consecutive losses in ODIs (23), beating the previous record, which was also held by Bangladesh.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284056.html |title=Records / One-Day Internationals / Team records / Most consecutive defeats |publisher=Cricinfo |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; When the West Indies toured in November and December, Bangladesh lost both Test and two out of the three ODIs, and one ended in [[Result (cricket)|no result]].&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155917.html |title=The West Indians in India and Bangladesh, 2002–03 |first1=Amit |last1=Varma |first2=Utpal |last2=Shuvro |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; South Africa hosted the [[2003 Cricket World Cup|2003 World Cup]] in February and March. Bangladesh lost five of their six matches (one ended in no result),&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/series/61124.html?template=fixtures |title=ICC World Cup 2002/03 / Fixtures |publisher=Cricinfo |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; including fixtures against [[Canada national cricket team|Canada]], who hadn't played international cricket since the [[1979 Cricket World Cup|1979 World Cup]],&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/126573.html |title=Canada overwhelm Bangladesh in Durban upset |first=Samanth |last=Subramanian |publisher=Cricinfo |date=12 February 2003 |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; and Kenya, who eventually made the semifinals of the tournament.

In the aftermath of Bangladesh's World Cup campaign, [[Khaled Mahmud]] replaced [[Khaled Mashud]] as captain,&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/214645.html |title=The South Africans in Bangladesh, 2003 |first=Brian |last=Murgatroyd |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; and Kamal was sacked as coach with [[Dav Whatmore]] taking over the role.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/124182.html |title=Bangladesh appoint Dav Whatmore as national coach |publisher=Cricinfo |date=21 April 2003 |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; Whatmore was not able to begin the job immediately, so [[Sarwar Imran]] acted as interim coach during Bangladesh's tour of South Africa in April and May.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/214645.html |title=The South Africans in Bangladesh, 2003 |first=Brian |last=Murgatroyd |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; In 2003 Bangladesh played nine Test and 21&amp;nbsp;ODIs, losing every match apart from an ODI against West Indies which ended in [[Result (cricket)|no result]].&lt;ref name=&quot;Testlist&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ODIlist&quot;&gt;{{citation |url=http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/team/25.html?class=2;template=results;type=team;view=results |title=Statsguru&amp;nbsp;– Bangladesh&amp;nbsp;– ODI matches&amp;nbsp;– Team analysis |publisher=Cricinfo |accessdate=27 April 2012}}&lt;/ref&gt; In September, Bangladesh came very close to its first Test victory, when it lost to Pakistan by only one wicket. It was just the tenth time in Test history that a team had lost by a single wicket.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/215587.html |title=Third Test match: Pakistan v Bangladesh |last=Shuvro |first=Utpal |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; In series against Pakistan, [[Alok Kapali]] became the first Bangladesh player to take a [[hat-trick]] in Test cricket, dismissing [[Shabbir Ahmed (cricketer)|Shabbir Ahmed]], [[Danish Kaneria]], and [[Umar Gul]].&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/215586.html |title=Second Test match: Pakistan v Bangladesh |last=Shuvro |first=Utpal |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/136977.html |title=Records / Test matches / Bowling records / Hat-tricks |publisher=Cricinfo |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; When England toured Bangladesh October and November, Bangladesh's captain, Mahmud, was booed. Ahead of Bangladesh's [[Bangladeshi cricket team in Zimbabwe in 2003–04|tour of Zimbabwe]] in February and March the next year, he was dropped from the squad and batsman [[Habibul Bashar]] was granted the captaincy.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/137826.html |title=Bashar to lead Bangladesh in Zimbabwe |publisher=Cricinfo |date=24 January 2004 |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; At the time, Zimbabwe were without many of their senior players. Bangladesh lost the Test series 1–0, and the ODI series 2–1.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/237446.html |title=The Bangladeshis in Zimbabwe, 2003–04 |last=Ward |first=John |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; The second Test was drawn&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/137133.html |title=Bulawayo washout |publisher=Cricinfo |date=26 February 2004 |accessdate=23 August 2011}}&lt;/ref&gt; and brought to an end their run of 21 consecutive defeats dating back to November 2001, a world record in Test cricket.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284055.html |title=Records / Test matches / Team records / Most consecutive defeats |publisher=Cricinfo |accessdate=23 August 2011}}&lt;/ref&gt; The solitary ODI victory was Bangladesh's first international win since defeating Pakistan in the 1999 World Cup.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/237460.html |title=Third One-Day International: The Bangladeshis in Zimbabwe, 2003–04 |last=Ward |first=John |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt;

Bangladesh's next matches were [[Bangladeshi cricket team in West Indies in 2004|against the West Indies]] in May and June. Bangladesh lost the ODI series 3–0 and the Test series 1–0; by drawing the first match, Bangladesh managed to avoid defeat for just the third time in 29&amp;nbsp;Tests.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/238115.html |title=The Bangladeshis in The West Indies, 2003–04 |first=Fazeer |last=Mohammed |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; In December, Bangladesh defeated India in its hundredth ODI, this being only the third time that it had won against a Test playing nation.

In January 2005, [[Zimbabwean cricket team in Bangladesh in 2004–05|Zimbabwe toured Bangladesh]] for two Tests and five ODIs. The touring Zimbabwe side had suffered due to player disputes which in 2004 had led to the country's temporary suspension from Test cricket. Of Zimbabwe's 16-man squad, only their captain had played more than nine Tests; Bangladesh was the more experienced team. In the first match, Bangladesh secured their maiden victory in Test cricket.&lt;ref name=zim05&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/288794.html |title=Bangladesh v Zimbabwe, 2004–05 |last=Shuvro |first=Utpal |publisher=Wisden Cricketers' Almanack |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh's batsmen secured a draw in the second Test by batting out the final five session after coach Dav Whatmore had opined that &quot;Zimbabwe will win, unless our batsmen do something special&quot;.&lt;ref name=&quot;Haque's record&quot;&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/288797.html |title=Second Test: Bangladesh v Zimbabwe, 2004–05 |last=Shuvro |first=Utpal |publisher=Wisden Cricketers' Almanack |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt; In the match&amp;nbsp;– which helped secure a historic first series victory for Bangladesh&amp;nbsp;– [[Enamul Haque Jr]] broke his own bowling record for best figures in an innings for Bangladesh by taking 7&amp;nbsp;wickets for 95&amp;nbsp;runs, and secured the best figures in a match for Bangladesh: 12&amp;nbsp;wickets for 200&amp;nbsp;runs.&lt;ref name=&quot;Haque's record&quot;/&gt; In the ODI series that followed, Zimbabwe won the opening two contests, and Bangladesh won the final three to take the series.&lt;ref name=zim05/&gt;

After their maiden Test victory, Bangladesh embarked on its first tour of England in [[Bangladeshi cricket team in England in 2005|May and June 2005]]. The team faced unfamiliar conditions and the batsmen struggled against [[seam bowling]]. Bangladesh lost both matches in the Test series by an innings; the second Test was the 22nd time it had happened in 38 Tests.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/259968.html |title=England v Bangladesh 2005 |first=Andrew |last=Miller |publisher=Wisden Cricketers' Almanack |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt; Pundits [[Mike Atherton]] and [[Richie Benaud]] criticised the team's performances and suggested Bangladesh was not yet suited to Test cricket.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/4591115.stm |title=Bangladesh coach defends status |publisher=BBC Sport |date=29 May 2005 |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; A triangular series with England and Australia followed. Bangladesh won just one match out of six, but their solitary victory was against an Australian side that at the time were world champions in what ''[[Wisden]]'' described as &quot;the biggest upset in one-day international history&quot;.

Mohammad Ashraful scored his first century in that match with a score of exactly 100, which was enough to take the team to victory and then played a blistering knock of 94 off 53 balls against England the following match.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/259977.html |title=The NatWest Series 2005 |first=Julian |last=Guyer |publisher=Wisden Cricketers' Almanack |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh's next fixture was in Sri Lanka in [[Bangladeshi cricket team in Sri Lanka in 2005–06|September]] for two Tests and three ODIs. After the one-off victory against Australia in England, Bangladesh was a more confident team; however, Sri Lanka won all five matches by large margins. Captain Habibul Bashar lamented his side's defeat, describing it as &quot;the worst tour since I took over the captaincy&quot;.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/289099.html |title=Sri Lanka v Bangladesh, 2005–06 |first=Charlie |last=Austin |publisher=Wisden Cricketers' Almanack |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt;

The first home One-Day International series of 2006 began with some optimism for Bangladesh, which registered its first-ever win against [[Sri Lanka national cricket team|Sri Lanka]], in the second ODI of the series. At the end of March, Bangladesh played four ODIs against [[Kenya national cricket team|Kenya]], winning all four. Then in April, Bangladesh came very close to beating Australia in a Test match, taking a first-innings lead of 158, and eventually losing by only three wickets.&lt;ref&gt;{{Citation |url=http://content-uk.cricinfo.com/bangladesh/content/story/244298.html |title='It was a moral victory for us'&amp;nbsp;– Bashar |publisher=Cricinfo |date=14 April 2006 |accessdate=4 November 2008}}&lt;/ref&gt; At the end of July, Bangladesh toured Zimbabwe as the ODI series favorites but lost 3–2. In August, the team defeated Kenya in all three matches of a series and subsequently went on to whitewash Zimbabwe in an ODI series staged in Bangladesh. That year, [[Shahriar Nafees]] became the first Bangladeshi to score over a thousand runs (which included three centuries) in a calendar year,&lt;ref&gt;{{citation |url=http://ns.bdnews24.com/details.php?id=46084&amp;cid=5 |title=Tigers scotch Scots as Mashrafee becomes year's top wicket-taker |publisher=bdnews24.com |date=15 December 2006 |accessdate=24 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707215657/http://ns.bdnews24.com/details.php?id=46084&amp;cid=5 |archivedate=7 July 2011 |access-date=11 October 2017 |archive-date=7 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707215657/http://ns.bdnews24.com/details.php?id=46084&amp;cid=5 }}&lt;/ref&gt; while [[Mashrafe Mortaza]] became the leading wicket-taker in the world in ODIs staged in 2006 with 49&amp;nbsp;wickets.&lt;ref&gt;{{Citation |url=http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283219.html |title=One-Day Internationals: Most wickets in a calendar year |publisher=Cricinfo |accessdate=4 November 2008}}&lt;/ref&gt;

India hosted the [[2006 ICC Champions Trophy]] in October and November. Bangladesh failed to progress beyond the group stages, losing two of their three matches. Their only victory came against Zimbabwe.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/iccct2006/content/story/262608.html |first=S |last=Rajesh |title=Nafees stars in Bangladesh's win |publisher=Cricinfo |date=13 October 2006 |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt; Ahead of the World Cup Bangladesh faced Zimbabwe in nine ODIs, [[Scotland national cricket team|Scotland]] in two, and [[Bermuda national cricket team|Bermuda]] and Canada one each; of those matches, Bangladesh lost a single ODI to Zimbabwe.&lt;ref name=&quot;ODIlist&quot;/&gt; On 17 March, in their first match of the [[2007 Cricket World Cup|2007 World Cup]], hosted by the West Indies, Bangladesh secured a five-wicket win over India; the surprise result triggered late night partying in Bangladesh despite government bans on public gatherings.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wc2007/content/story/285876.html |title=Bangladesh parties after India upset |publisher=Cricinfo |accessdate=24 July 2011}}&lt;/ref&gt; In their remaining group matches Bangladesh lost to Sri Lanka and defeated Bermuda, which was enough to secure qualification for the second round while India was knocked out. Bangladesh's only victory in the Super Eights was against South Africa, losing to everyone else including [[Ireland cricket team|Ireland]],&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wc2007/engine/series/125929.html?view=pointstable |title=ICC World Cup 2006/07 / Points table |publisher=Cricinfo |accessdate=24 July 2011}}&lt;/ref&gt; a team mostly made up of amateur cricketers.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://content-uk.cricinfo.com/ireland/content/story/308932.html |title=Tough at the top |publisher=Cricinfo |first=Andrew |last=McGlashan |date=1 September 2007 |accessdate=24 July 2011}}&lt;/ref&gt;

Bangladesh's next fixture after the World Cup was a [[Indian cricket team in Bangladesh in 2007|home series against India]] in May, with two Tests and three ODIs. After Bangladesh had helped knock India out of the tournament, the series was seen as an opportunity for India to exact revenge. Bangladesh had not played Test cricket since April 2006. The first Test was shortened due to rain and drawn, but India won the second by their largest ever margin. India won the ODI series 2–0.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/347035.html |title=Bangladesh v India, 2007 |first=Utpal |last=Shuvro |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt; In the aftermath Habibul Bashar, who had previously resigned as ODI captain, was replaced as captain by 22-year-old Mohammad Ashraful in all forms of the game. Mashrafe Mortaza was appointed vice-captain.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://content-uk.cricinfo.com/bangladesh/content/story/296705.html |title=Ashraful named Bangladesh captain |author=Cricinfo staff |publisher=Cricinfo |date=2 June 2007 |accessdate=4 December 2008}}&lt;/ref&gt; After four years as coach Whatmore chose not to extend his contract, and Shaun Williams temporarily filled the position. Ashraful's first series in charge was a [[Bangladeshi cricket team in Sri Lanka in 2007|tour of Sri Lanka]] in June and July. Bangladesh suffered defeat in each of the three Tests, losing by an innings on every occasion, and three ODIs. In the second Test, Bangladesh was bundled out for their lowest total (62).&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/395691.html |title=Sri Lanka v Bangladesh 2007 |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |first=Charlie |last=Austin |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt;

South Africa hosted the [[2007 ICC World Twenty20]] in September. In a match against Bangladesh, Australian fast bowler [[Brett Lee]] took the first ever Twenty20 International (T20I) hat-trick. Bangladesh defeated the West Indies to progress to the second stage of the tournament; however, it was the only match they won in the tournament.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/380497.html |title=ICC World Twenty20, 2007–08 |first=Hugh |last=Chevallier |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=14 February 2011}}&lt;/ref&gt; [[Jamie Siddons]] was appointed coach in October.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/bangladesh/7066384.stm |title=Siddons signs as Bangladesh coach |publisher=BBC Sport |date=31 October 2007 |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; At the end of 2007 Bangladesh toured New Zealand. Bangladesh was soundly beaten 3–0 in the one-dayers. The third match was the largest defeat in the history of ODI cricket for a side batting first.

Bangladesh started the year 2008 with a tour of New Zealand. The Test matches were one-sided, with Bangladesh losing 2–0. South Africa toured Bangladesh and won all matches, including both Tests and all three ODIs. Bangladesh then beat non-Test-playing Ireland 3–0 in an ODI series.

In October, [[New Zealand cricket team in Bangladesh in 2008–09|New Zealand toured Bangladesh]] for three ODIs and two Tests. Shortly before the tour, fourteen Bangladesh players left to play in the [[Indian Cricket League]] and were subsequently banned for ten years. Six of the players were centrally contracted, including former captain Habibul Bashar. With a less experienced team than usual and a poor record against New Zealand, Bangladesh was expected to lose heavily. After winning the opening ODI, Bangladesh went on to lose series 2–1.&lt;ref name=nz08&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/431964.html |title=Bangladesh v New Zealand 2008–09 |first=Utpal |last=Shuvro |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt; New Zealand won the first Test by three wickets in what their coach, [[John Bracewell]], described as &quot;one of the great character wins&quot;.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/431973.html |title=First Test: Bangladesh v New Zealand 2008–09 |first=Utpal |last=Shuvro |publisher=Wisden Cricketers' Almanac |accessdate=15 February 2011}}&lt;/ref&gt;

New Zealand also won the second Test, taking the series 2–0, but in the process [[Shakib Al Hasan]] emerged as an all-rounder. Having previously been selected primarily as a batsman, he went on to take the best bowling figures in an innings for a Bangladesh player, 7&amp;nbsp;wickets for 36&amp;nbsp;runs,&lt;ref name=nz08/&gt; beating the record set by Enamul Haque Jr three years earlier.

In November, Bangladesh toured South Africa. They lost all their matches to South Africa, including the only T20I match, two of the three ODIs (the third being washed out due to rain) and both Tests. In December, however, Bangladesh bounced back from the previous lackluster performances by threatening to win the first Test match against Sri Lanka by chasing down the highest fourth innings total of 513. Though they fell 107 runs short, their performances were praised but in the second match of the home series in January, Bangladesh fell to an innings defeat.

The year 2009 started with the innings defeat in the 2nd Test match against Sri Lanka. Then Zimbabwe joined the hosts and the Lankan team for a tri-series tournament, which proved to be more evenly matched than was expected. In the first match, Zimbabwe defeated Bangladesh by an excellent performance but then fell to defeat by a huge margin by Sri Lanka leaving Bangladesh needing to win against the Lankans in the last match to go through to the finals to join the Lankans, and that also with a bonus point.

After the [[2009 ICC World Twenty20|World T20]] championships in England, the selectors appointed Mashrafe Mortaza as the new captain of the team for the [[Bangladeshi cricket team in West Indies in 2009|tour to the West Indies]] so that Ashraful could focus on his batting.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/wivbdesh2009/content/current/story/410237.html|title=Mortaza named Bangladesh captain|work=Cricinfo|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt; The two Test series was played amidst controversy when a pay dispute between the West Indian players and the West Indies Cricket Board led a number of West Indian players boycotting the series, which forced the West Indies to select a number of inexperienced players as replacements.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/wivbdesh2009/content/story/413458.html|title=The origins of the issue|publisher=Cricinfo|accessdate=21 July 2009}}&lt;/ref&gt; Bangladesh went on to win both of the Tests, winning the first Test by 95 runs&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.cricinfo.com/wivbdesh2009/engine/current/match/401071.html|title=Scorecard: West Indies v Bangladesh, 1st Test, 9–13 July 2009|publisher=Cricinfo|accessdate=21 July 2009}}&lt;/ref&gt; and the second by four wickets.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/wivbdesh2009/engine/current/match/401072.html|title=Scorecard: West Indies v Bangladesh, 2nd Test, 17–20 July 2009|publisher=Cricinfo|accessdate=21 July 2009}}&lt;/ref&gt; In the process they achieved their first ever overseas Test series victory.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/wivbdesh2009/content/current/story/415358.html|title=Raqibul and Shakib inspire first overseas series win|last=Veera|first=Sriram|publisher=Cricinfo|accessdate=21 July 2009}}&lt;/ref&gt;
In the ODI series which followed Bangladesh secured their first ever ODI win against the West Indies at the 14th attempt.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nation.ittefaq.com/issues/2009/07/28/news0192.htm |title=Sports Minister congratulates Bangladesh cricket team|publisher=The New Nation|accessdate=27 July 2009}}&lt;/ref&gt; Bangladesh won the series 3–0,&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wivbdesh2009/content/story/417154.html |title=Bangladesh complete 3–0 sweep |publisher=Cricinfo |first=Sriram |last=Veera |date=31 July 2009 |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; but lost the only Twenty20 match.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/wivbdesh2009/content/story/417469.html |title=West Indies earn consolation win |publisher=Cricinfo |first=Sriram |last=Veera |date=2 August 2009 |accessdate=24 February 2011}}&lt;/ref&gt; In November, Shakib was named ''[[The Wisden Cricketer]]'s'' &quot;Test Player of the Year&quot;.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://wisdencricketer.com/item.php?parent_id=3&amp;child_id=0&amp;item_id=599 |title=Remember The Name |work=The Wisden Cricketer ''online'' |first=Rabeed |last=Imam |accessdate=11 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091012075533/http://wisdencricketer.com/item.php?parent_id=3&amp;child_id=0&amp;item_id=599 |archivedate=12 October 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012075533/http://wisdencricketer.com/item.php?parent_id=3&amp;child_id=0&amp;item_id=599 |access-date=11 October 2017 |archive-date=12 October 2009}}&lt;/ref&gt;

In January 2010, Bangladesh hosted a tri-series ODI tournament with India and Sri Lanka. They failed to win a match and went out of the tournament. They lost the two-match Test series against India by 2–0. In March 2010, [[England Cricket Team|England]] visited Bangladesh to play [[English cricket team in Bangladesh in 2009–10|three ODIs and two Test matches]]. Bangladesh lost all their ODIs and Tests in the series. In April, Bangladesh took part in the [[2010 World Twenty20]]. They lost all their matches and failed to progress to the Super Eights stage. In May and June, Bangladesh played two Test matches [[Bangladeshi cricket team in England in 2010|against England away]], losing both, although [[Tamim Iqbal]] scored two centuries in the series. Between the Tests and ODIs against England, Bangladesh took part in the [[2010 Asia Cup]] during June, but lost all their matches. In the ODI series, England comfortably won the first match. However, in the second match at Bristol, Bangladesh beat England for the first time in international cricket (England were the only Test playing nation yet to be beaten by Bangladesh), bowling England out in the final over to win by five runs.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.cricinfo.com/s/2497/MatchCenter?countryId=25&amp;country=bangladesh&amp;matchId=426404&amp;tournamentName=NatWest%20Series%20%5BBangladesh%20in%20England%5D&amp;matchTitle=2nd%20ODI&amp;team1=England&amp;team2=Bangladesh&amp;startDate=Jul%2010%2C%202010&amp;result=true|title=Live cricket scores, commentary, match coverage - Cricket news, statistics - ESPN Cricinfo|work=Cricinfo|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt;

In October [[New Zealand cricket team in Bangladesh in 2010–11|New Zealand went to Bangladesh]] for five ODIs. Mortaza suffered an injury in the first match and Shakib took over as captain. Under his leadership Bangladesh won the series 4–0, securing their first series victory against a full strength ICC Full Member nation.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-new-zealand-2010/content/story/482305.html |title=Bangladesh reap rewards of hard work |first=Mohammad |last=Isam |publisher=ESPNcricinfo |date=18 October 2010 |accessdate=11 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-new-zealand-2010/content/story/481617.html |title=All-round Shakib inspires Bangladesh to historic win |publisher=ESPNcricinfo |first=Andrew |last=Fernando |date=14 October 2010 |accessdate=11 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-new-zealand-2010/content/story/480285.html |title=Mortaza ruled out due to injury |publisher=Cricinfo |date=6 October 2010 |accessdate=11 November 2010}}&lt;/ref&gt; Although unable to play against New Zealand due to injury, while the series was in progress [[Tamim Iqbal]] was named ''The Wisden Cricketer's'' &quot;Test Player of the Year&quot;.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/481789.html |title=Tamim named Wisden Cricketer Test Player of the Year |publisher=Cricinfo |accessdate=19 February 2011}}&lt;/ref&gt; In December Bangladesh hosted Zimbabwe for [[Zimbabwean cricket team in Bangladesh in 2010–11|five ODIs]]. After losing the opening match,&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-zimbabwe-2010/content/story/490108.html |title='I was not prepared for captaincy'&amp;nbsp;– Shakib Al Hasan |publisher=Cricinfo |date=2 December 2010 |accessdate=2 December 2010}}&lt;/ref&gt; Bangladesh went on to win the next three complete matches, with one called off due to rain, to beat Zimbabwe 3–1.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-zimbabwe-2010/content/current/story/491571.html |title=Shakib praises Bangladesh recovery |publisher=Cricinfo |date=12 December 2010 |accessdate=12 December 2010}}&lt;/ref&gt;

In February and March 2011, Bangladesh co-hosted the [[2011 Cricket World Cup|World Cup]] with India and Sri Lanka. West Indies dismissed Bangladesh for 58&amp;nbsp;runs, the team's lowest score in ODIs and a record low for a Full Member at the World Cup.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/story/504517.html |title='Team devastated by performance'&amp;nbsp;– Siddons |publisher=Cricinfo |first=Sidharth |last=Monga |date=6 March 2011 |accessdate=6 March 2011}}&lt;/ref&gt; The West Indies and Bangladesh team buses were stoned as they left the ground,&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/story/504279.html |title=West Indies team bus stoned in Dhaka |first=Sidharth |last=Monga |publisher=Cricinfo |date=4 March 2011 |accessdate=6 March 2011}}&lt;/ref&gt; and so was Shakib's house.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/story/504533.html |title=Shakib, Siddons hit back at criticism from former players |publisher=Cricinfo |first=Sidharth |last=Monga |date=6 March 2011 |accessdate=6 March 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh beat England, Ireland, and the Netherlands, making their final match of the first round a must-win contest. Against South Africa, Bangladesh succumbed to their second-largest defeat in ODIs and became the first Full Member team to be bowled out for under 100 twice in World Cups, thereby failing to progress to the second stage of the tournament.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/story/506964.html |title=Abject Bangladesh surrender meekly |first=Abhishek |last=Purohit |publisher=Cricinfo |date=19 March 2011 |accessdate=20 March 2011}}&lt;/ref&gt; After the World Cup, Siddons' contract was allowed to lapse.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/510797.html |title=Siddons' Bangladesh tenure ends |first=Daniel |last=Brettig |publisher=Cricinfo |date=12 April 2011 |accessdate=20 June 2011}}&lt;/ref&gt; During his three-and-a-half-year tenure as coach Siddons introduced a full coaching staff for the first time, including coaches for bowling, strength and conditioning, and fielding. Under Siddons Bangladesh's reliance on spin bowlers continued, partly because pitches in the country encourage spin bowlers, and frequently only two seam bowlers were used in a match. Siddons was credited with helping the team improve mentally.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/519381.html |title=Lessons from Siddons |first=Abu |last=Choudhury |publisher=Cricinfo |date=19 June 2011 |accessdate=20 June 2011}}&lt;/ref&gt;

A lengthy hunt for a head coach, followed Siddons' exit encountering the names of [[Vincent Barnes]] and [[Stuart Law]] as possible appointees.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/517998.html |title=Vincent Barnes declines Bangladesh coaching job |publisher=Cricinfo |date=6 June 2011 |accessdate=29 June 2011}}&lt;/ref&gt; Law, who at the time was the acting head coach of [[Sri Lanka national cricket team|Sri Lanka]] following [[Trevor Bayliss]]' departure, was named Bangladesh's new head coach in June.&lt;ref name=&quot;new Law&quot;&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/story/520898.html |title=Law to take over as Bangladesh coach |publisher=Cricinfo |date=27 June 2011 |accessdate=29 June 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh toured Zimbabwe in August for a one-off Test and five ODIs.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/zimbabwe-v-bangladesh-2011/content/current/story/523380.html |title=Uncapped Nasir, Shuvagoto in squad for Zimbabwe |publisher=Cricinfo |date=15 July 2011 |accessdate=15 July 2011}}&lt;/ref&gt; The Test marked Zimbabwe's return to the longest-format of the game, after a self-imposed withdrawal in January 2006 as the sport in the country was in a state of disarray. Bangladesh lost the match by 130&amp;nbsp;runs.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/14449989.stm |title=Zimbabwe beat Bangladesh on return to Test cricket |publisher=BBC Sport |date=8 August 2011 |accessdate=9 August 2011}}&lt;/ref&gt; Though they were expected to with the Test and the ODIs, Bangladesh lost the subsequent one-day series 3–2. In the aftermath of the series, Shakib was sacked as captain, with a BCB representative citing his poor leadership.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/current/story/531274.html |title=Shakib and Tamim stripped of leadership roles |publisher=Cricinfo |date=5 September 2011 |accessdate=5 September 2011}}&lt;/ref&gt; Later that month, wicket-keeper [[Mushfiqur Rahim]] was named captain, with all-rounder [[Mahmudullah]] as his deputy.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/533124.html |title=Mushfiqur Rahim named Bangladesh captain |publisher=Cricinfo |date=20 September 2011 |accessdate=20 September 2011}}&lt;/ref&gt; Bangladesh' struggles at international level have been epitomised by the ineffectiveness of their fast bowlers. Between January 2010 and August 2011, they took 37&amp;nbsp;wickets in 8&amp;nbsp;Tests at an average of 67.67, the worst out of the nine teams playing regular Test cricket in this period.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/527068.html |title=England's pace pack, and Johnson's Asia heroics |publisher=Cricinfo |date=12 August 2011 |accessdate=9 September 2011}}&lt;/ref&gt;

Though Bangladesh won Rahim's first match in charge, a T20I against the West Indies in October, the team lost the subsequent ODI series 2–1 and the two-match Test series 1–0.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-west-indies-2011/engine/series/531420.html |title=West Indies tour of Bangladesh 2011/12 / Results |publisher=Cricinfo |accessdate=17 December 2011}}&lt;/ref&gt; Pakistan [[Pakistani cricket team in Bangladesh in 2011–12|toured in December]], and during the first of three ODIs Bangladesh were dismissed for their 13th score of less than 100 in the format, overtaking Zimbabwe's record of 12&amp;nbsp;times.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-pakistan-2011/content/current/story/543170.html |title=Afridi's five leads rout of Bangladesh |publisher=Cricinfo |first=George |last=Binoy |date=1 December 2011 |accessdate=1 December 2011}}&lt;/ref&gt; In March Bangladesh hosted in the [[2012 Asia Cup]] featuring India, Pakistan, and Sri Lanka. Bangladesh entered the tournament with just two wins from 29 Asia Cup matches.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/asia-cup-2012/content/story/558198.html |title=Bangladesh's chance for unprecedented glory |first=Abhishek |last=Purohit |publisher=Cricinfon |date=21 March 2012 |accessdate=23 March 2012}}&lt;/ref&gt; Victories against India and Sri Lanka saw Bangladesh face Pakistan in the final, only the second time the team had reached the final of a multi-national competition.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/asia-cup-2012/content/story/558027.html |title=Team effort takes Bangladesh to historic final |first=Kanishkaa |last=Balachandran |publisher=Cricinfo |date=20 March 2012 |accessdate=23 March 2012}}&lt;/ref&gt; Though Pakistan won the final by two runs, Bangladesh had exceeded expectations.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/asia-cup-2012/content/story/558267.html |title=Pakistan prevail over gutsy Bangladesh |first=Abhishek |last=Purohit |publisher=Cricinfo |date=22 March 2012 |accessdate=23 March 2012}}&lt;/ref&gt; During the tournament, Tamim Iqbal became the first Bangladeshi player to score four consecutive fifties in ODIs. Shakib Al Hasan was named man of the series after contributing with both the bat and the ball, making 237 runs and taking 6 wickets respectively.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/asia-cup-2012/content/story/558358.html |title=Middle-over batting costs Bangladesh  |first=Madhusudhan |last=Ramakrishnan |publisher=Cricinfo |date=22 March 2012 |accessdate=23 March 2012}}&lt;/ref&gt; The following month Law announced he would be stepping down as coach in June when his contract was due to expire for personal reasons.&lt;ref&gt;{{citation |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/561426.html |title=Stuart Law quits as Bangladesh coach |publisher=Cricinfo |date=16 April 2012 |accessdate=18 April 2012}}&lt;/ref&gt;

Australian [[Shane Jurgensen]] was appointed as Bangladesh's head coach. He was the side's interim coach in their previous international series, against West Indies in which the home side won the ODI series 3–2.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/604284.html|title=Shane Jurgensen becomes full-time Bangladesh coach -  Cricket  - ESPN Cricinfo|work=Cricinfo|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt;

Bangladesh toured Sri Lanka in March for a full series. In the 1st Test at Galle Mushfiqure Rahim scored the first double century for Bangladesh in test cricket,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/602472.html|title=1st Test: Sri Lanka v Bangladesh at Galle, Mar 8-12, 2013 - Cricket Scorecard - ESPN Cricinfo|work=Cricinfo|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt; Mohammad Ashraful chipping in with a handy 190. They drew the Test against Sri Lanka, the first time against them on the way to creating some new Bangladesh records. The 2nd test was lost and they ultimately lost the series (0–1). After losing the 1st ODI by 8 wickets and no result in the 2nd ODI (due to heavy rain) Bangladesh won the rain affected 3rd ODI to share the ODI series (1–1). They lost the one-off T20I.

Then they toured Zimbabwe for Zimbabwe's Test comeback series. Bangladesh lost the 1st Test by 335 runs and won the 2nd Test by 173 runs and drew the series (1–1). Lost the ODI series (1–2) and drew T20I series (1–1).

Later in 2013 Bangladesh drew the two-test series (0–0) at home soil against New Zealand for the first time in their history, followed by 3–0 series whitewash win in ODIs. But lost the one-off T20I.

After a relatively good year (2013) for Bangladesh, 2014 started with a full series at home against Sri Lanka. 1st Test was lost by an innings and the 2nd test was a draw, ended up losing the series (0–1). Bangladesh got whitewashed in both ODI (0–3) and T20I (0–2) series.

That was followed up by a series of defeats against Asian Cricketing nations (India, Afghanistan, Pakistan, Sri Lanka) at the Asia Cup 2014 league matches conducted on their home soil. The highlight was the loss to Afghanistan which is an Associate member. Lost all (0–4) and finished at the bottom of the table.

Bangladesh ended their winless run for 11 games in 2014 defeating two associates (Afghanistan and Nepal) in consecutive T20Is at the World T20 2014 Qualifying round but lost to another associate Hong Kong. In the following Super 10, Bangladesh lost all (0–4) their matches.

The coach resigned from his position less than a month after the World T20, where the team won just two out of seven matches.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/story/740185.html|title=Shane Jurgensen resigns as Bangladesh coach -  Cricket  - ESPN Cricinfo|work=Cricinfo|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt;

The BCB appointed [[Chandika Hathurusingha]], a former Sri Lanka batsman, as Bangladesh's head coach for a two-year period.&lt;ref name=&quot;espncricinfo.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh/content/current/story/745747.html|title=Hathurusingha named Bangladesh coach|work=Cricinfo|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt;
The first series under the new coach was against India at home. Bangladesh lost the first &amp; second ODI comprehensively and the 3rd was washed out and lost the series 2–0.

Bangladesh toured West Indies for a full series in August. West Indies beat Bangladesh 3–0 in the ODI series extending Bangladesh's win-less ODI run for 13 matches. In the 2nd ODI Bangladesh was bundled out for 70 which is the 3rd lowest total for Bangladesh. Bangladesh lost the match by  177 Runs. Only the T20 match was abandoned. Further, West Indies white-washed Bangladesh in the Test series 2–0, defeating Bangladesh by 10 wickets in the 1st Test and by 296 runs in the 2nd Test respectively. Bangladesh finally emerged victorious during the [[Zimbabwean cricket team in Bangladesh in 2014–15|Zimbabwe tour in Bangladesh]] whitewashing the visitors 3-0 during the Test series. Bangladesh claimed #9 ranking with the series victory pushing Zimbabwe to #10. In the ODI series, Bangladesh whitewashed Zimbabwe 5-0.

At the turn of the new year, Bangladeshi all-rounder Shakib Al Hasan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/56143.html|title=Shakib Al Hasan|work=Cricinfo|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt; emerged as the number one all-rounder in all formats of the game. This was the first time ever that any player achieved such a feat, after the ICC introduced ranking system.&lt;ref name=&quot;news.com.au&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.news.com.au/sport/cricket/shakib-al-hasan-just-may-be-the-worlds-best-cricketer/story-fndpt0dy-1227184515219|title=Shakib Al Hasan tops ICC all-rounder rankings in all three formats|date=14 January 2015|work=NewsComAu|accessdate=9 March 2016}}&lt;/ref&gt;

During the group stage of the [[2015 Cricket World Cup]], Bangladesh defeated Afghanistan in their first game, but their next match against Australia was Washed Out.&lt;ref name=&quot;icc-cricket.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/results |title=Results {{!}} Cricket World Cup 2015 |website=ICC Cricket Official Website|access-date=20 March 2016}}&lt;/ref&gt; They lost their next game to Sri Lanka by 92 runs.&lt;ref name=&quot;icc-cricket.com&quot;/&gt; Following that, they achieved their highest successful run-chase in an ODI, when they chased down Scotland's 318, and later qualified for the second quarterfinal in the 2015 world cup, by defeating England.&lt;ref name=&quot;icc-cricket.com&quot;/&gt; At the second quarter-final, India defeated Bangladesh by 109 runs.&lt;ref name=&quot;icc-cricket.com&quot;/&gt; Bangladesh was finally knocked out of the 2015 World Cup, after reaching the quarter-finals for the first time.&lt;ref name=&quot;icc-cricket.com&quot;/&gt;

On arriving back in Bangladesh on 22 March after a successful World Cup campaign, the whole team was given a grand reception  at the Airport. After arriving back, Bangladesh played an ODI series where they won 3-0 [[Pakistani cricket team in Bangladesh in 2014–15|against Pakistan]]. The ODI series win gave Bangladeshi their first series victory over Pakistanis.

A full strength Indian team arrived in Bangladesh on June after the series &quot;Banglawash&quot; against Pakistan. The Indians were expected to win comfortably. However, excellent performances by the batsmen and ODI debutant bowler [[Mustafizur Rahman]] had the tables turned over as Bangladesh convincingly won the first two ODIs and for the first time, won a bilateral series [[Indian cricket team in Bangladesh in 2015|against India]] by a margin of 2-1.

With the victory, for the first time in Bangladesh cricket history, they were able to win three consecutive bilateral series until 15 July 2015, when Bangladesh confirm another ODI series win by a margin of 2-1, the first ever [[South African cricket team in Bangladesh in 2015|series win against South Africa]], and 4th consecutive ODI series win on their home soil.

Although South Africa took the lead in the first ODI match, Bangladesh came back strongly and completely dominated South Africa in the following two matches, to win the series by a margin of 2-1, showing excellent performance in all three departments where none of the team in any match could reach 200 runs in an innings in the whole ODI series.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-south-africa-2015/content/story/898901.html | title=Bangladesh seal series with nine-wicket win | publisher=ESPNcricinfo | accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

In November 2015, The [[Zimbabwean cricket team in Bangladesh in 2015–16|Zimbabwean cricket team]] toured in Bangladesh. The tour consisted of three [[One Day International]]s (ODIs), two [[Twenty20 International]]s (T20Is). Bangladesh won the ODI series 3–0 and the T20I series was drawn 1–1.

The golden memory continued to Bangladesh when they became runner up of [[2016 Asia Cup]], played on home soil. They defeated mighty T20I champions Sri Lanka and Pakistan in the group stage and also beat UAE, qualified to the Asia Cup final for the second time. They lost only to India in a group match and in the final.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.espncricinfo.com/asia-cup-2015-16/content/story/978677.html | title=Boisterous Bangladesh eye India heist | publisher=ESPNcricinfo | accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

Bangladesh has an impressive list of conquests to their name within the last couple of years, but they have still not beaten [[England national cricket team|England]] in a bilateral series, losing the [[English cricket team in Bangladesh in 2016–17|ODI]] series by 2-1 as they went down in Chittagong in the final match. But they secured a historic Test 108-run win against England, their first win in 10 attempts, to end the two-match test series 1-1, after losing the first test narrowly by only 22-run.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-england-2016-17/content/story/1064022.html | title=Cook rues lack of 'world-class' spin as Bangladesh seal historic win | publisher=ESPNcricinfo | accessdate=30 October 2016}}&lt;/ref&gt;

Bangladesh [[Bangladesh cricket team in New Zealand in 2016-17|toured New Zealand]] for a complete series at the end of 2016. The series started with 3-0 whitewash defeat for Bangladesh in ODIs and continued 2017 with another T20I series loss by 3-0. With that, Bangladesh is yet to win a T20I against New Zealand. Further Bangladesh lost the Test series 2-0. However they broke the 123 years old record for the Highest first innings total in tests to lose during the 1st Test vs New Zealand by scoring 595/8 dec.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-bangladesh-2016-17/content/story/1077894.html|title=Bangladesh's 595: the highest total in a losing cause|newspaper=Cricinfo|language=en|access-date=2017-01-23}}&lt;/ref&gt; They finished the tour losing all the games 8-0.

Bangladesh toured India in February for the historical first ever Test match between two countries on Indian soil. India won the game comprehensively by 208 runs, having declared in both innings.

Bangladesh drew their next Test series, with Sri Lanka, 1-1. Their four-wicket win in the second Test match,  after a 259-run defeat in the first Test in Galle, meant Bangladesh won their 100th Test match, one of four teams to have done so. After winning the first ODI by 90 runs, the second ODI was washed away by rain. Sri Lanka won the third ODI by 70 runs, sharing the ODI series 1-1. The T20I series was also shared 1-1.

Bangladesh made it to the semi-finals of the [[2017 ICC Champions Trophy]], with a win over New Zealand and a washout against Australia, after losing against England at the series opener. They were knocked out after a loss to India by a huge margin in the semi-finals.

Bangladesh registered their first ever test match win over Australia when the host defeated them by 20 runs at [[Sher-e-Bangla National Cricket Stadium]] on 30 August 2017.

==මුලාශ්‍ර== 
{{Reflist|30em}}</text>
      <sha1>el6krnyikk26guljp4xx3swdjakga05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිර්යුක්සා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75751</id>
    <revision>
      <id>802003</id>
      <parentid>414880</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23824" sha1="ck63b1xahqmfz900qc5wk2fgsova0n9" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව කොරියානු නම
|img=익산 미륵사지 석탑.jpg
|hangul=미륵사
|hanja=彌勒寺
|rr=Mireuksa
|mr=Mirǔksa
}}
'''මිර්යුක්සා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[කොරියානු අර්ධද්වීපය|කොරියානු අර්ධද්වීපයේ]] පුරාතන [[බෙක්ජේ]] රාජධානියේ පිහිටා තිබූ විශාලතම [[බෞද්ධ විහාරය]]යි. මෙම විහාරය ස්ථාපනය කරන ලද්දේ ක්‍රි.ව. 602දී [[බෙක්ජේහි මු|මු රජු]] විසින් වන අතර එහි පිහිටීම 36.012083 N, 127.031028 E ලෙස දැක්විය හැක. මෙය පිහිටියේ දකුණු කොරියාවේ, [[උතුරු ජොල්ලා ප්‍රදේශය|උතුරු ජොල්ලා ප්‍රදේශයේ]] නූතන [[ඉක්සන්]]හි ය. 1980දී මෙම භූමියේ කැනීම් කටයුතු සිදු කෙරුණු අතර, එමගින් බෙක්ජේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳ නොදත් කරුණු රාශියක් අනාවරණය විය. මිර්යුක්සාහි පිහිටි ශෛලමය [[පැගෝඩා|ස්තූපය]] දැනට ශේෂව ඇති බෙක්ජේ ස්තූප දෙකෙන් එකකි. මෙය පැරණිතම කොරියානු ස්තූප අතුරින්, විශාලතම ස්තූපය ද වේ.

මිර්යුක්සාව නිර්මාණය පිළිබඳ පුරාවෘත්තය ''[[සම්ගුංන්‍යුසා]]''හි සඳහන් කොට ඇත.{{sfn|Il-yeon|1997|p=123f}} මු රජු සහ ඔහුගේ අගබිසවහට [[යොංහ්වාසන්]] පොකුණ අසල දී [[මෛත්‍රෙය|මෛත්‍රෙය බෝසතුන්]] දර්ශනය වී ඇත. රජු ක්ෂණිකව පොකුණ සිඳී යාමට සලස්වා එතැන මිර්යුක්සා විහාර සංකීර්ණය ස්ථාපනය කළේ ය. විහාර සංකීර්ණය මධ්‍යයේ පිහිටුවා තිබූ මහල් නවයකින් යුත් දැව ස්තූපය බෙක්ජේ මූලාචාර්ය කලා ශිල්පියකු වූ අබිජිගේ නිර්මාණයක් ලෙස සැලකේ.

දකුණු කොරියානු ඓතිහාසික ස්ථානය අංක 150 ලෙස නම්කෙරුණු&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.nrich.go.kr/english_new/resch_Act/arh_rrmetho.jsp|work=National Research Institute of Cultural Heritage | title=Project to Repair and Restore the Stone Pagoda at Mireuksa Temple Site, Iksan | last= | first= | date= | accessdate=2016-11-01}}&lt;/ref&gt; මිර්යුක්සාව අර්ධ වශයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කොට ඇති අතර, එහි වර්තමානයේ කෞතුකාගාරයක් ද ඉදිකොට ඇත.

==සැලැස්ම==
[[File:Temple_Miruksa.jpg|thumb|දොංතප් යනුවෙන් හැඳින්වෙන නැගෙනහිර ශෛලමය ස්තූපයේ ප්‍රතිනිර්මාණයක්; මෙය මීටර 30ක් උසැති ය.]]
[[File:Mireuksa-writing.jpg|thumb|මෙම රන් තහඩුව හමුවූයේ බටහිර ස්තූපයෙනි.]]
මෙම සංකීර්ණයේ මධ්‍යයේ දැව ස්තූපයක් සහ පරිවාර ශෛලමය ස්තූප ද්විත්වයක් විය. ප්‍රාකාර සංකීර්ණයේ පිටත පිවිසුම වෙත මාර්ගයක් ද වූ බැව් පෙනේ. මිර්යුක්සා විහාරයේ ස්තූප එයටම අනන්‍ය ආකාරයකට ඉදිකොට ඇති අතර, නැගෙනහිර සිට බටහිර වෙත දිවෙන ඍජු රේඛාවක් මත එය නිර්මාණය කොට ඇත. මේ සෑම එකකම උතුරු දෙසින් ශාලාවක් ඇත. සෑම ස්තූපයක්ම සහ ශාලාවක්ම ආවරණය කළ බරාඳයකින් සමන්විත වූ බැව් පෙනේ. එම නිසා මෙයට වෙන් වූ විහාර තුනක ස්වරූපයක් හිමිවී ඇත. මෙම ගෘහිනර්මාණ ශෛලිය &quot;තනි ශාලා-තනි ස්තූප&quot; ශෛලිය නම් වේ.

මධ්‍යයේ පිහිටා තිබූ ස්තූපය දැ‍‍වයන් තනා තිබෙන්නට ඇතැයි සොයාගෙන ඇත. සෙසු ස්තූප දෙක ගල්වලින් නිර්මාණය කොට ඇත. දැව ස්තූපයේ උතුරු සහ දකුණු දෙසින් විශාල ප්‍රධාන ශාලාවක සහ මධ්‍ය ද්වාරයක නටබුන් සොයාගන්නා ලදී.

===ජාතික වස්තුව අං. 11===
1962 දෙසැම්බර් 20 දින මිර්යුක්සාහි ශෛලමය ස්තූපය (මිර්යුක්සා ජිසොක්තප්) [[ජාතික වස්තුව (දකුණු කොරියාව)|කොරියාවේ ජාතික උරුමයක්]] ලෙස නම්කෙරිණි. මෙය වර්තමානය තෙක් ශේෂව ඇති පැරණිතම සහ විශාලතම ශෛලමය ස්තූපය වේ. මෙ ස්තූපය බටහිර ස්තූපයයි. එය ක්‍රි.ව. 600 සිට 640 දක්වා බෙක්ජේ රාජ්‍යය පාලනය කළ මු රජු විසින් ඉදි කරන ලද්දකැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම ස්තූපය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය අතින් වැදගත් ස්ථානයක් උසුලන්නේ එමගින් බෙක්ජේවාසීන් දැව කැටයම් පිළිබඳ සිය දැනුම ශෛලමය නිර්මාණ සඳහා යෙදවූ ආකාරය පිළිබඳ නිරූපණය කරන හෙයිනි. මෙම ශෛලමය ස්තූපය නිර්මාණයේ දී භාවිතා වූ දැව ස්තූප තාක්ෂණික ක්‍රමයක් ලෙස ස්තූපයේ පාදම පහත්ව, තනි මහලකින් යුක්තව නිර්මාණය කර තිබීම දැක්විය හැක. එය දැව ස්තූපයක අයුරින් නිමවා තිබේ. මෙම ස්තූපයෙන්, විද්වතුන් හට දැව කැටයම් තාක්ෂණය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගත හැක්කේ, බොහෝ කොරියානු දැවමය ස්තූපය කාලයාගේ ඇවෑමෙන් සහ යුද්ධ නිසා විනාශයට පත්වී ඇති හෙයිනි. වර්තමානයේ, මෙම ස්තූපය මහල් හයකින් සමන්විත ය. නමුත් මෙම ස්තූපය සතුව මුලින් මහල් කිහිපයක් පැවතියේ ද යන්න තවමත් අවිනිශ්චිත ය. පළමු මහලේ සෑම පැත්තක්ම, කොටස් තුනකට බැගින් බෙදා ඇත. එහි මැද කොටම විහාරය තුළට දිවෙන ද්වාරයකින් සමන්විත ය. ස්තූපයේ මධ්‍ය දෙසට ඇවිද ගිය විට, යමකු හට දැවැන්ත මධ්‍ය කුළුණක් දැකගත හැක. මීට අමතරව කොන්වල ද කුළුණු දැකගත හැකි අතර, දැවමය ආධාරක කුළුණුවල ආකාරයෙන් එය නිමවා තිබේ. ස්තූපයේ පියස්සේ කෙළවර මඳක් ඉහළට එසවී ඇති අතර, ක්‍රමයෙන් ඉහළට යත්ම සෑම මහලක්ම එයට පහතින් ඇති මහලට වඩා කුඩා වන ස්වරූපයෙන් ඉදිකොට ඇත.

2009 ජනවාරි මාසයේ සිදුක කැනීම්වලින්, බටහිර ස්තූපයේ තිබී රත්රන් තහඩුවක් සොයාගන්නා ලදී. මෙම තහඩුවේ දෙපසම [[සම්භාව්‍ය චීන]] අක්ෂරවලින් ලියන ලද අභිලේඛනයක් විය. මෙමගින් මිර්යුක්සා විහාරය ඉදිකළ දිනය සහ හේතුව විස්තර කොට තිබේ. රන් තහඩුව තුළට නිරේධනය කොට කැටයම් කළ අක්ෂර, රතු තීන්ත හෙවත් ''ජුචිල්'' ([[හන්ජා]]: 朱漆) ආධාරයෙන් වර්ණගන්වා ඇත. මෙය වැදගත් කලා නිර්මාණ සඳහා භාවිතා වූ ශිල්ප ක්‍රමයකි.

චීන බසින් යුතු මුල් අභිලේඛනය පහත පරිදි වේ:

{{col-begin}}  {{col-2}}
:(ඉදිරිපස)
:竊以法王出世隨機赴
:感應物現身如水中月
:是以託生王宮示滅雙
:樹遺形八斛利益三千
:遂使光曜五色行遶七
:遍神通變化不可思議
:我百濟王后佐平沙乇
:積德女種善因於曠劫
:受勝報於今生撫育萬
:民棟梁三寶故能\u-29895 謹捨
:淨財造立伽藍以己亥

{{col-2}}

:(පසුපස)
:年正月卄九日奉迎舍
:利願使世世供養劫劫
:無盡用此善根仰資大
:王陛下年壽與山岳齊
:固寶曆共地同久上弘
:正法下化蒼生又願王
:后卽身心同水鏡照法
:界而恒明身若金剛等
:虛空而不滅七世久遠
:并蒙福利凡是有心俱
:成佛道
{{col-end}}

දළ වශයෙන් සිංහල බසට පරිවර්තනය කළ විට පහත පරිදි වේ,

{{quote|මේ පිළිබඳ සිතීමේ දී, බුදුන් වහන්සේ ''(法王)'' මෙලොවට වැඩම කළේ සමකාලීකරණය සහ බුදු දහමේ බොහෝ ශ්‍රාවකයින්ගේ අපේක්ෂාවන්ට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙනි. මෙය ජලයේ දිදුළන චන්ද්‍රයා වැනි ය. මේ නිසා බුදුන් වහන්සේ උපත ලැබූයේ මාලිගයක වන අතර [[Shorea robusta|සල් වෘක්ෂයක්]] මුල දී නිර්වාණය අවබෝධ කරගත්හ. ශරීර අෂ්ඨාංග ඉතිරි කර ගබා ගිය උන් වහන්සේ ලෝක තුන් දහසකට ‍සෙත සැලසූහ. මේ නිසා, සැබැවින්ම පංච වර්ණයෙන් දිදුළන ශරීරය සත් වරක් ගෞරවණීය පිළිවෙතක මාර්ගයෙන් නැවත පැමිණීමට නියමව තිබූ අතර, එහි ඵලය වශයෙන් ඇතිවන දිව්‍යමය විපර්යාසය වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැක. [[බෙක්ජේ#සමාජ සහ දේශපාලන ව්‍යූහය|ජ්වාප්යොං]] (佐平) සාකෙන් ජොක්දොක් (沙乇積德) ගේ දියණිය වශයෙන් අ‍පගේ [[:ko:사택왕후|බෙක්ජේහි රැජින]] (මු රජුගේ අගබිසවකි) වසර ගණනාවක් පුරා දයාව වපුරන්නට වූවා ය. ඇය වර්තමානය දිවිය තුළ ලත් කර්මය අනුව, ජනයාට ඉගැන්වූවා ය. බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම්වල ප්‍රබල අනුගාමිකාවක වන ඇය, සිය ධනය වැය කරමින් විහාර ස්ථාපනය කළ අතර ගිහේ වර්ෂයේ පළමු මාසයේ විසි නවවන දිනයේ ([[ජූලියානු දින දර්ශනය]] අනුව ක්‍රි.ව. 639 මාර්තු) මෙම ශරීරය ඇය හිමි කරගත්තා ය. වසර ගණනාවක් පුරා දයානුග්‍රහයේ නියැළීම සහ මෙම දයාබර ක්‍රියාව හේතුවෙන් අධිරාජ උතුමාණන් ([[බෙක්ජේහි මු|මු රජු]]; 大王陛下) කඳුවැටියක් මෙන් ස්ථාවර සිටිනු ඇතැයි අපි යාඥා කරමු. දෙව්ලොව සහ පොළොව සේම ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය ද සදාතනික වනු ඇත. යහපත් ධර්ම මාර්ගය (正法) ඉහත ව්‍යාප්ත වනු ඇතැයි සහ පහළ සියලු ජනයාගේ වැජඹීම (蒼生) අපි ප්‍රාර්ථනා කරමු. රුජිනගේ සිරුර සහ හදවත සදාකාලිකව ධර්මය පතුරුවන දිය-දර්පණයක් බඳු වේවායි අප යාඥා කරමු. අහස් කුස මෙන් ඇගේ අගනා සිරුර වැනසී නොයේවා! ඇයට පරම්පරා ගණනාවක් පුරාවට සතුට හිමි වේවා! එසේම සියලු බෞද්ධ අනුගාමිකයින්හට අවබෝධය සාක්ෂාත් කරගන්නට හැකි වේවා!{{cn|date=July 2015}}}}

===වස්තුව අං.‍ 236===
මිර්යුක්සා විහාරයේ පවතින තවත් වැදගත් කෞතුක වස්තූන් ලෙස විහාර භූමියේ ඇති කොඩි ගස් ආධාරක (මිර්යුක්සා ජිදං ගන්ජිජු) හැඳින්විය හැක. මෙම දැවැන්ත පාෂාණ ද්විත්වය සෙන්ටිමීටර 90ක් ඈතින් සවිකොට ඇත. විශේෂ සැමරුම් උත්සවවල දී, කොඩි ගසක් සවිකොට තිබුණු අතර, එයට ආධාරක ලෙස මෙම ශිලා ස්තම්භ ද්විත්වය භාවිතා විය. එක් කණුවක කොඩි සඳහා සිදුරු තුන බැගින් වේ. පළමු සිදුරු යුගල සමචතුරස්‍ර හැඩැති වූ අතර, සෙසු යුගල දෙක වෘත්තාකාර හැඩැති විය. කොඩි ගස්වල පාදම අද දක්නට නැත. කොඩි ගස්වල ඇති විසිතුරු නොවන ස්වභාවය සහ කොඩි ගස් ද්විත්වයෙහි පිටත කැටයම් කොට ඇති තිරස් ඉරි හේතුවෙන් ඒවා [[පසුකාලීන සිල්ලා]] යුගයේ නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

==සංරක්ෂණය සහ ප්‍රතිසංස්කරණය==
1910දී බටහිර ස්තූපයේ ([[දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්|දකුණු කොරියානු ජාතික වස්තුව]] අං. 11) කොටසක් පමණක් ස්ථාවරව පැවතිණි. 1914දී ජපන් රජය විසින් එයට කොන්ක්‍රීට් ආධාරයකයක් සවිකරන ලදී. 20වන සියවසේ අගභාගයේ කොරියානු පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් පුළුල් කැනීම් කටයුතු දියත් කළ අතර, එය එහි අර්ධ සංරක්ෂණයක් සඳහා පදම යෙදීම සහ අරුත් ගැන්වීම් මධ්‍යස්ථානය බිහි වීමට හේතු විය. 1999දී බටහිර ශෛලමය ස්තූපයේ ‍කොන්ක්‍රීට් ආධාරකය ඉවත් කෙරිණි. අනතුරුව සම්පූර්ණ ස්තූපයම කොටස් ගලවා ඉවත් කිරීම සිදු විය. එය ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතුවලට භාජනය වෙමින් පවතින අතර, 2009දී එය අවසන් කිරීමට අදහස් කෙරිණි.

==පුරාවිද්‍යාත්මක වැදගත්කම==
විහාර සංකීර්ණයෙන් සොයාගැනුණු බොහෝ පුරාවස්තු අතර ශිලා පහන් ටැම් සහ විහාර ‍ගොඩනැගිල්ල පිහිටුවීමට යොදාගත් කුළුණු හා පේසා මළුවල අත්තිවාරම් ගල් දැකගත හැක. පෞද්ගලික නිවහන් දැව පත්ලක් සහිත සරල ව්‍යූහයන් විය. එක් වාර්තාවකින් කියැවෙන්නේ මෙම නිවෙස් වෙත ළඟා වූයේ ඉණිමගකින් බවයි. මිර්යුක්සා සහ [[ඉම්ගංසා]] විහාර බිම්වල කැනීම් කටයුතු සිදුකරන පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් දැවමය බිම්තලයන් පිහිටුවා තිබෙන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි උසැති අත්තිවාරම් ගල් සොයාගෙන ඇත. මෙම ක්‍රමවේදය පෞද්ගලික නිවෙස්වලින් උකහා ගන්නට ඇතැයි සිතිය හැක. උස් වූ පියස්ස සහ බිම් උණුසුම් කිරීමේ ක්‍රමය පසුකලෙක කොරියානු නිවෙස්වල වැදගත් අංග බවට පත් විය.

==මේවාත් බලන්න==
*[[කොරියාව හා සම්බන්ධ මාතෘකා ලැයිස්තුව]]
*[[බෙක්ජේ හා සම්බන්ධ මාතෘකා ලැයිස්තුව]]
*[[කොරියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]]
*[[කොරියානු බෞද්ධ විහාර]]
*[[කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්]]

==ආශ්‍රේයයන්==
{{reflist}}

===ග්‍රන්ථාවලිය===
* {{cite book|ref=harv|author=Il-yeon|authorlink=ඉල්-යොන්|title=Samguk Yusa|url=https://books.google.com/books?id=_vZpJQAACAAJ|year=1997|publisher=연세대학교출판부|isbn=978-89-7141-017-2}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Commons category|මිර්යුක්සා}}
* {{cite web|url=http://www.mireuksaji.org/en |title=මිර්යුක්සා කෞතුකාගාර වෙබ් අඩවිය|publisher=මිර්යුක්සාජි පුරාවස්තු ප්‍රදර්ශන කෞතුකාගාරය, ඉක්සන් නගරය|accessdate=22 සැප්තැම්බර් 2011}}
* {{cite web|url=http://jikimi.cha.go.kr/english/search_plaza_new/EMapResultView.jsp?VdkVgwKey=11,00110000,35|title=ශිලා ස්තූපය, ජාතික වස්තුව අං. 11|publisher=සංස්කෘතික උරුම පරිපාලනය|accessdate=22 සැප්තැම්බර් 2011}}
* {{cite web|url=http://jikimi.cha.go.kr/english/search_plaza_new/EMapResultView.jsp?VdkVgwKey=12,02360000,35 |title=කොඩි ගස් ආධාරකය, වස්තුව අං. 236|publisher=සංස්කෘතික උරුම පරිපාලනය|accessdate=22 සැප්තැම්බර් 2011}}
* {{cite web|url=http://jikimi.cha.go.kr/english/search_plaza_new/EMapResultView.jsp?VdkVgwKey=13,01500000,35 |title=මිර්යුක්සා විහාරය, ඓතිහාසික අඩවිය අං. 150|publisher=සංස්කෘතික උරුම පරිපාලනය|accessdate=22 සැප්තැම්බර් 2011}}
* {{cite web|url=http://jikimi.cha.go.kr/english/search_plaza_new/EMapResultView.jsp?VdkVgwKey=31,01710000,36 |title=ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව, සංස්කෘතික දේපළ අං. 171|publisher=සංස්කෘතික උරුම පරිපාලනය|accessdate=22 සැප්තැම්බර් 2011}}
* [http://www.indiana.edu/~easc/resources/korea_slides/architecture/3-2.htm indiana.eduහි බිඳුණු සබැඳිය]
* [https://web.archive.org/web/20171130022552/http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/arc/three_kingdoms_period.htm ස්ටොප් මැක්ඩොනල්ඩ්ගේ]

{{World Heritage Sites in South Korea}}

[[Category:කොරියානු ස්තූප]]
[[Category:ශිලා ස්තූප]]
[[Category:උතුරු ජොල්ලා පළාතේ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ]]
[[Category:බෙක්ජේ]]
[[Category:පැරණි බෞද්ධ විහාර]]
[[Category:දකුණු කොරියාවේ බෞද්ධ විහාර]]
[[Category:දකුණු කොරියාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි]]
[[Category:දකුණු කොරියාවේ ස්තූප]]
[[Category:දකුණු කොරියාවේ ඓතිහාසික ස්ථාන]]
[[Category:උතුරු ජොල්ලා ප්‍රදේශයේ කෞතුකාගාර]]
[[Category:දකුණු කොරියාවේ ලෝක උරුම අඩවි]]</text>
      <sha1>ck63b1xahqmfz900qc5wk2fgsova0n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නැදුන්ගමුවේ විජය රාජා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76626</id>
    <revision>
      <id>801947</id>
      <parentid>801796</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>801947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6248" sha1="rsaiwgozj4ldhslajzgi7mhrby8p8eu" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සත්වයා
| name                    = නැදුන්ගමුව රාජා හස්තියා 
| image                   = Nadungamuwa Raja.jpg
| image_size              = 
| caption                 =
| birth_name              = 
| othername               = 
| species                 = [[ඉන්දියානු ඇතා ]] 
| breed                   = 
| gender                  = පුරුෂ
| birth_date              =  1953 පමණ
| birth_place             = [[මයිසූර් ප්‍රාන්තය]], [[ඉන්දියාව]] 
| death_date              =2022 මාර්තු 7 
| death_place             =
| resting_place           = 
| resting_place_coordinates = 
| relativeage             = 
| nationality             = 
| occupation              = 
| employer                = 
| role                    = [[ඇසළ පෙරහැර |ඇසළ මංගල්‍යයෙහි]] ප්‍රධාන කරඬුව වැඩමවා යන්නා
| years_active            = 2005-2022
| known                   = 
| tricks                  = 
| awards                  = 
| title                   = 
| term                    = 
| predecessor             = මිල්ලන්ගොඩ රාජා 

| successor               = කතරගම වාසනා 
| owner                   = හර්ෂ ධර්මවිජය
| parents                 = 
| children                = 
| weight                  = 
| height                  = අඩි 11.5 
| appearance              = 
| namedafter              = 
| website                 = 
}}

'''නැදුන්ගමුව රාජා''' යනු  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රි ලංකාවෙහි]] [[මහනුවර]] පැවැත්වෙන  [[ඇසළ පෙරහැර |ඇසල මංගල්‍යයෝත්සවයෙහිදී]] ප්‍රධාන කරඬුව වර්තමානයෙහිදී වැඩමවාගෙන යන්නාවූ  සහ 1953 වසරෙහිදී පමණ  [[මයිසූර් ප්‍රාන්තය |මයිසූරයෙහි]]  උපන් [[ඉන්දියානු අලියා |ඉන්දියානු දළ ඇතෙකි]]. රාජා යනු, ඔහුගේ ඥාතියෙකුගේ නිදන්ගත ව්‍යාධියක් සුව කිරීම වෙනුවෙන් ප්‍රතිගුණ සැලකීමක් ලෙසින් , පිළියන්දල නීලම්මහර පන්සලෙහි වාසීව සිටි දේශීය වෙදැදුරු ස්වාමීන්වහන්සේට   මයිසූර් [[මහරාජා]] විසින් ත්‍යාග කොට පූජා කෙරුණු ඇත් පැටවුන් දෙදෙනාගෙන් එක් පැටවෙකු වන අතර, අනෙකා වන්නේ දැනට මියැදී ඇති ගංගාරාමයෙහි නවම් රාජා වෙයි. 1978 වසරෙහිදී, එකල පසිඳු ආයුර්වේද වෙදැදුරෙකු වූ  නැදුන්ගමුව ප්‍රදේශයෙහි ධර්මවිජය වෙද රාළහාමි (වර්තමාන හිමිකරු [[හර්ෂ ධර්මවිජය]] මහතාගේ පියා) විසින්, දෙවන හිමිකරු (හොරණ ප්‍රදේශයෙහි පුද්ගලයෙකු) වෙතින් ඇතා මිලදී ගන්නා ලද අතර එතැන් පටන් ජීවත්වූ ගමවූ නැදුන්ගමුව අනුව යමින් ඌ නම් කෙරිණි.2022/3/7 දින නැදුන්ගමුව රාජා  මියගියේය.තවද මිය යන විට 12 වතාවක් කරඬුව වඩමවා ඇති මෙම හස්තිරාජයා වසර 17ක් පුරාවට [[සෙංකඩගල පෙරහැර මංගල්‍යය|මහනුවර ඇසල පෙරහැරට]]සම්බන්ධ වී ඇත.

==මෙයද බලන්න ==
*[[රාජා (අලියා)|රාජා]]
*[[හෙයියන්තුඩුව  රාජා (අලියා)|හෙයියන්තුඩුව රාජා]] 
*[[මිල්ලන්ගොඩ රාජා]]
*[[කණ්ඩුල (අලියා)|කණ්ඩුල]]
*[[කාවන්තිස්ස හස්තියා]]

== ආශ්‍රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

{{ආශ්‍රඇරඹුම}}
*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=මිරු|first=|title=නැදුන්ගමුව රාජා, අ සිම්බල් ඔෆ් මැජස්ටි |url=http://www.sundayobserver.lk/2012/08/19/jun04.asp|accessdate=12 පෙබරවාරි 2014|newspaper=[[සන්ඩේ ඔබ්සර්වර්]] |date=19 අගෝස්තු 2012}}

*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=මදුරප්පෙරුම|first=අජිත්|title=අටවැනි වරටත් දළදා කරඬුව වැඩම කරවන නැදුන්ගමුවේ රාජා|url=http://www.lankadeepa.lk/index.php/articles/53387|accessdate=12 පෙබරවාරි 2014|newspaper=ලංකාදීප|date=15 ජූලි 2012|language=සිංහල}}

*{{උපන්‍යාස පුවත් |last=වෙනස|first=|title=නැදුන්ගමුව රාජා (දේව පුර ඇතුන්)|url=https://www.youtube.com/watch?v=Te0KBYy_QOQ|accessdate=14 පෙබරවාරි 2014|publisher=අයිටීඑන්|date=|language=සිංහල}}

{{ආශ්‍රඅග}}
{{Elephants in Sri Lanka}}

[[ප්‍රවර්ගය:1953 සත්ව උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රත්‍යෙක අලි]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රත්‍යෙක සතුන්]]</text>
      <sha1>rsaiwgozj4ldhslajzgi7mhrby8p8eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රාම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85388</id>
    <revision>
      <id>801931</id>
      <parentid>798175</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T21:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rotondus</username>
        <id>38531</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* බාල කාලය, පවුල සහ මිතුරන් */ සැකිල්ල, ප්‍රවර්ගය</comment>
      <origin>801931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13279" sha1="sqsmz0o24etxzrlk37lx3lc3neuv0e6" xml:space="preserve">{{Infobox deity
| type = Hindu
| image = An image collage of Hindu deity Rama.jpg
| caption = හින්දු දෙවිකෙනකු වන රාමගේ ප්‍රතිමාකාරයන් විවිධ වේ
| name = රාම (රාමචන්ද්‍ර)
| affiliation = [[බ්‍රහ්මන්]] ([[වෛෂ්ණව ආගම]]), [[ත්‍රීමූර්ති]], [[දේව (හින්දු ආගම)|දේව]], ත්‍රිදේව්
| deity_of = [[විෂ්ණු]] දෙවියන්ගේ සත්වන අවතාරය, යහපත රැකීම, ධර්මය ස්ථාපනය.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Wendy Doniger|title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions|url=https://books.google.com/books?id=ZP_f
9icf2roC&amp;pg=PA1134|year=1999|publisher=Merriam-Webster|isbn=978-0-87779-044-0|page=1134}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Editors of Encyclopaedia Britannica|title=Encyclopedia of World Religions|url=https://books.google.com/books?id=dbibAAAAQBAJ&amp;pg=PA445|year=2008|publisher=Encyclopaedia Britannica, Inc.|isbn=978-1-59339-491-2|pages=445–448}}&lt;/ref&gt;
| abode = [[අයෝධ්‍යා]], [[සාකෙත ලෝකය]]
| weapon = දුන්න
| father = දශරථ රජු
| mother = කෞෂල්‍යා දේවිය
| consorts = [[සීතා දේවිය]]
| mount = 
| festivals = [[රාම් නවාමි]], [[දුශේරා]]&lt;ref&gt;{{cite book|author=Muriel Marion Underhill|title=The Hindu Religious Year|url=https://books.google.com/books?id=Fb9Zc0yPVUUC |year=1991|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0523-7|pages=75–91}}&lt;/ref&gt;
| symbols=
|Mantra=
|Siblings=
}}

'''රාම''' (සංස්කෘත:राम) යනු හින්දු ආගමේ උත්තරීතර දෙවියන් වන ශ්‍රී [[කෘෂ්ණ]] දෙවිඳුන්ගේම ප්‍රතිරූපයකි. [[විෂ්ණු]] දෙවිඳුන්ගේ 7වන අවතාරය ලෙස සැලකෙන එතුමා [[රාවණා]] රජු සංහාරය කිරීම සඳහා මනු ලොව ප්‍රකට විය. කෘෂ්ණ අවතාරයට පසුව වඩාත් ප්‍රචලිත මෙන්ම [[රාමායණය]] තුළ ප්‍රධාන චරිතය වන්නේද එතුමාය. ජෛන ලියවිලි වලද ශලාකපුරුෂයන් 63 දෙනාගෙන් අටවන බලභද්‍ර ලෙස රාම කුමරුන් සඳහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;King&quot;&gt;{{cite book|last=King|first=Anna S.|title=The intimate other: love divine in Indic religions|publisher=Orient Blackswan|year= 2005|pages= 32–33|isbn=978-81-250-2801-7 |url=https://books.google.com/books?id=0FvH1aCXETwC }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Matchett&quot;&gt;{{cite book|last=Matchett|first=Freda|title=Krishna, Lord or Avatara?: the relationship between Krishna and Vishnu|publisher=9780700712816|year=2001|pages=3–4|url=https://books.google.com/books?id=1oqTYiPeAxMC | isbn=978-0-7007-1281-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lochtefeld2002p550&quot;&gt;{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z |url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch |url-access=registration|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3180-4|pages=72–73}}&lt;/ref&gt; 

රාම කුමරු උපත ලැබුවේ කෝසල රාජධානියේ පාලකයා වූ අයෝධ්‍යාවේ කෞශල්‍යා සහ සූර්‍ය වංශී දශරතට දාවය. ඔහුගේ සොහොයුරන් වන්නේ ලක්ෂ්මණ, භරත සහ ශතෘගණයි. පතිනිය සීතා දේවියයි. රාජකීය පවුලක උපත ලැබූ ඔවුන්ගේ ජීවිතය හින්දු ග්‍රන්ථවල විස්තර කර ඇත්තේ දුගී හා දුෂ්කර තත්වයන්ට පත් වීම, පිටුවහල් කිරීම, සදාචාරාත්මක ප්‍රශ්න සහ සදාචාරාත්මක උභතෝකෝටික වැනි අනපේක්ෂිත වෙනස්කම් මගින් අභියෝගයට ලක් වූ එකක් ලෙස ය.&lt;ref name=&quot;Brackney2013p238&quot;/&gt; ඔවුන්ගේ සියලු දුක් කම්කටොලු අතරින් වඩාත්ම කැපී පෙනෙන කාරණය නම් සීතා [[රාවණ]] නම් රාක්ෂස රජු විසින් පැහැරගෙන යාමයි. ඉන්පසු රාම සහ ලක්ෂ්මන් විසින් ඇයව නිදහස් කරගැනීමත්, කුරිරු රාවණ විනාශ කිරීමෙත් දැඩි අධිෂ්ඨානය පිළිබඳව රාමායණය තුළ විස්තර කරයි. රාම, සීතා සහ ඔවුන්ගේ සගයන්ගේ සමස්ත ජීවිත කතාවම පුද්ගලයෙකුගේ යුතුකම්, අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ වගකීම් ගැන උපමානුසාරයෙන් කතා කරයි.

හින්දු ධර්මයේ වෛෂ්ණව නිකාය තුල රාමචන්ද්‍ර චරිතය වැදගත් ස්ථානයක් ලබා ගනී.  දකුණු ආසියාව තුල ඉතා ප්‍රචලිත වීර කාව්‍යක් වන රාමායණය තුළ එන මුඛය චරිතයයි. රාමචන්ද්‍රගේ ජිවිත කතාව භාශා අලංකාර විවරණ සහ සාහිත්‍ය අතින් ඉතා උත්කෘෂ්ට ස්ථානයක් අත් කරගනි. &lt;ref name=goldmanrama&gt;{{cite book|author1=Vālmīki|author2=Robert P Goldman (Translator)|title=The Ramayana of Valmiki: Balakanda|url=https://books.google.com/books?id=DWX43jnbOngC|year=1990|publisher=Princeton University Press|isbn=9781400884551|page=3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Dimock1963&gt;{{cite journal| author = Dimock Jr, E.C.| year = 1963| title = Doctrine and Practice among the Vaisnavas of Bengal| url = https://archive.org/details/sim_history-of-religions_summer-1963_3_1/page/106| journal = History of Religions| volume = 3| issue = 1| pages = 106–127| jstor = 1062079| doi = 10.1086/462474| s2cid = 162027021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Marijke J. Klokke|title=Narrative Sculpture and Literary Traditions in South and Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=fx3mpR4uKmkC&amp;pg=PA51 |year=2000|publisher=BRILL|isbn=90-04-11865-9|pages=51–57}}&lt;/ref&gt;

==නිරුක්තිය සහ නාමකරණය==
&quot;රාම&quot; යනු සන්දර්භීය අර්ථ දෙකක් සහිත වෛදික [[සංස්කෘත]] වචනයකි. අථර්ව වේදයට අනුව &quot;අඳුරු, තද පැහැති, කළු&quot; සහ එය රාත්‍රිය යන අර්ථය ඇති &quot;රාත්‍රි&quot; යන යෙදුමට සම්බන්ධ වේ. වෙනත් වෛදික ග්‍රන්ථවල දක්නට ලැබෙන තවත් සන්දර්භයක මෙම වචනයේ තේරුම “ප්‍රසන්න, ප්‍රීතිමත්, ආකර්ශනීය, ලස්සන, සුන්දර” යන්න ලෙස සඳහන්ව ඇත.&lt;ref name=mmwrama&gt;Monier Monier Williams, [https://sanskrit.inria.fr/MW/218.html#raama राम], Sanskrit English Dictionary with Etymology&lt;/ref&gt;&lt;ref name=parpola264/&gt; මෙම වචනය සමහර විට විවිධ ඉන්දියානු භාෂාවන්හි සහ ආගම්වල උපසර්ගයක් ලෙස භාවිතා වේ, උදාහරණයක් ලෙස බෞද්ධ පාලි ග්‍රන්ථවල “රාම” සංයුක්ත වචනයට “මනස සුන්දර ලෙස ප්‍රසන්න කිරිම” යන හැඟීම එක් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Thomas William Rhys Davids|author2=William Stede|title=Pali-English Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=0Guw2CnxiucC&amp;pg=PA521 |year=1921|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1144-7|page=521}}&lt;/ref&gt;රාම නම් විෂ්ණු අවතාරය රාමචන්ද්‍ර (සුන්දර වූ), දශරති (දශරත රජුගේ පුත්‍රයා) සහ රාඝව (රඝු එනම් සූර්‍ය වංශයෙන් පැවතෙන්නා) ආදී වෙනත් නම් වලින් ද හැඳින්වේ.

===උපත===
සූර්‍ය/රඝු වංශයේ දශරත රජු සහ කෞශල්‍යා දේවියට දාව චෛත්‍ර මාසයේ නමවන දිනයේදීය. එම දිනය භාරතයේ රාම් නවමි ලෙසින් සමරනු ලබයි. දසරථ රජු කෝසල රාජධානියේ රජුයි. කොසල රාජධානිය බෞද්ධ හා ජෛන ග්‍රන්ථවල ද සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;Guruge1991p51&quot;&gt;{{cite book|author=A. W. P. Guruge |title=The Society of the Ramayana |url=https://archive.org/details/trent_0116402264364 |url-access=registration |year=1991|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-265-9|pages=[https://archive.org/details/trent_0116402264364/page/51 51]–54}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=John Cort|title=Framing the Jina: Narratives of Icons and Idols in Jain History|url=https://books.google.com/books?id=MDBpq23-0QoC|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-973957-8|pages=160–162, 196, 314 note 14, 318 notes 57–58}}, Quote (p. 314): &quot;(...) Kosala was the kingdom centered on Ayodhya, in what is now east-central Uttar Pradesh.&quot;&lt;/ref&gt;  රාමායණයේ ජෛන අනුවාදයක් වන විමලසුරි විසින් රචිත පෞම්චරියේද රාමගේ මුල් ජීවිතය පිළිබඳ විස්තර සඳහන් කරයි.

===බාල කාලය, පවුල සහ මිතුරන්===
රාමායණයේ බාල කන්ධයට අනුව රාම කුමරුන්ට ලක්ෂ්මණ, භරත සහ ශතෘගණ සොහොයුරන් තිදෙනෙක් විය. {{sfn|James G. Lochtefeld|2002|p=555}} වර්තමානයේ දැනට ශේෂව පවතින අත්පිටපත්වල තරුණ කුමාරවරු ලෙස ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපනය හා පුහුණුව විස්තර කෙරේ.රාම නිරූපණය කරන්නේ ආචාරශීලී, ආත්ම දමනය සහිත, ගුණවත් තරුණයෙක් ලෙසයි.ඔහුගේ අධ්‍යාපනයට [[වේද]], වෙදාංග මෙන්ම සටන් කලාවන්ද ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;Dalal2010p326&quot;&gt;{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010 |publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-341421-6|pages=326–327}}&lt;/ref&gt;

රාම හැදී වැඩුණු වර්ශයන් පිළිබඳව තුල්සිදාස් විසින් රචිත &quot;රාමාවලි&quot; වැනි පසුකාලීන හින්දු ග්‍රන්ථ මගින් වඩාත් විස්තරාත්මකව විස්තර කෙරේ. නමුත් තුල්සිදාස්ගේ කවි වල, [[කෘෂ්ණ]]ගේ විහිළු සහගත සෙල්ලම් කරන බාහිර පෞරුෂයට වඩා රාම මෘදු හා යහපත් පෞරුෂයක් ඇත්තෙකි. සීතා සහ රාම මුණගැසෙන [[ජනක]] රජු විසින් සංවිධානය කරන ලද දුනු විදීමේ ස්වයම් වරයක් ගැන “රාමායණය” තුළ සඳහන් කරයි. රාම කුමරු තරඟයෙන් ජය ගන්නා අතර, සීතා සහ රාමගේ විවාහයට ජනක රජු එකඟ වේ. සීතා දේවිය රාම කුමරු සමඟ දශරත රජුගේ අගනුවර වෙත පිටත් වී යයි.

{{Ramayana}}
{{Hindu deities and texts}}

[[ප්‍රවර්ගය:රාම|රාම]]</text>
      <sha1>sqsmz0o24etxzrlk37lx3lc3neuv0e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිහිදු මහරහතන් වහන්සේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87217</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801945</id>
      <parentid>680063</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89475</id>
    <revision>
      <id>801997</id>
      <parentid>798743</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T04:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213067" sha1="1ug71fuogf8wxv32za5c1v60j6myiwt" xml:space="preserve">[[File:Cities in Japan.png|thumb|{{legend|#008000|Cities designated by government ordinance}}{{legend|#FFD350|Core cities}}{{legend|#00A0E8|විශේෂ නගර}}{{legend|#FE80C0|Cities}}{{legend|#5BE95B|Special wards}}]]
{{TopicTOC-Country-Japan}}
'''ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව''' මෙහි දැක්වේ.

==නගර (Cities)==
{|class=wikitable
!colspan=2|වර්ගය!!ජපන් යෙදුම!!ගණන
|-
|bgcolor=&quot;Moccasin&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Cities designated by government ordinance of Japan|City designated by government ordinance]]||{{large|{{lang|ja|政令指定都市}}}}&lt;/span&gt;||20
|-
|bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Core cities of Japan|Core city]]||{{large|{{lang|ja|中核市}}}}&lt;/span&gt;||58
|-
|bgcolor=&quot;MistyRose&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Special cities of Japan|විශේෂ නගර]]||{{large|{{lang|ja|特例市}}}}&lt;/span&gt;||27
|-
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Cities of Japan|නගර (City)]]||{{large|{{lang|ja|市}}}}||684
|-
|bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Special wards of Tokyo|Special ward]]||{{large|{{lang|ja|特別区}}}}&lt;/span&gt;||23
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;  style=&quot;text-align:right;&quot;
! City (Special Ward) !! Japanese !! ප්‍රාන්තය !! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! Density (per km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! Founded
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | වෙබ් අඩවිය
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[නගෝයා]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名古屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||2,283,289||326.45||6,860||1889-10-01||[http://www.city.nagoya.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyohashi, Aichi|Toyohashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||377,045||261.35||1,443||1906-08-01||[https://web.archive.org/web/20100309065441/http://www.city.toyohashi.aichi.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Okazaki, Aichi|Okazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||371,380||387.24||959||1916-07-01||[http://www.city.okazaki.aichi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107142409/http://www.city.okazaki.aichi.jp/tagengo/pgide/guide_en/index_e.html |date=2010-01-07 }}
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ichinomiya, Aichi|Ichinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|一宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||375,939||113.91||3,300||1921-09-01||[http://www.city.ichinomiya.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seto, Aichi|Seto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瀬戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||132,311||111.61||1,185||1929-10-01||[http://www.city.seto.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Handa, Aichi|Handa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|半田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||117,927||47.24||2,496||1937-10-01||[http://www.city.handa.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151116164547/http://www.city.handa.lg.jp/ |date=2015-11-16 }}
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kasugai, Aichi|Kasugai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||300,713||92.71||3,244||1943-06-01||[http://www.city.kasugai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyokawa, Aichi|Toyokawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||161,595||150.71||1,072||1943-06-01||[http://www.city.toyokawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsushima, Aichi|Tsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||65,646||25.08||2,617||1947-03-01||[http://www.city.tsushima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hekinan, Aichi|Hekinan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|碧南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||73,024||35.86||2,036||1948-04-05||[http://www.city.hekinan.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kariya, Aichi|Kariya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|刈谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||145,117||50.45||2,876||1950-04-01||[http://www.city.kariya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyota, Aichi|Toyota]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||420,286||918.47||458||1951-03-01||[http://www.city.toyota.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Anjo&lt;/span&gt;[[Anjō, Aichi|Anjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||176,046||86.01||2,047||1952-05-05||[http://www.city.anjo.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishio, Aichi|Nishio]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||106,643||75.78||1,407||1953-12-15||[http://www.city.nishio.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gamagori&lt;/span&gt;[[Gamagōri, Aichi|Gamagōri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蒲郡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||82,264||56.81||1,448||1954-04-01||[http://www.city.gamagori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inuyama, Aichi|Inuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|犬山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||75,304||74.97||1,004||1954-04-01||[http://www.city.inuyama.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tokoname, Aichi|Tokoname]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常滑市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||52,837||55.63||950||1954-04-01||[http://www.city.tokoname.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konan&lt;/span&gt;[[Kōnan, Aichi|Kōnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||100,064||30.17||3,317||1954-06-01||[http://www.city.konan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komaki, Aichi|Komaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小牧市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||149,060||62.82||2,373||1955-01-01||[http://www.city.komaki.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inazawa, Aichi|Inazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||137,475||79.30||1,734||1958-11-01||[http://www.city.inazawa.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokai&lt;/span&gt;[[Tōkai, Aichi|Tōkai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||106,708||43.36||2,461||1969-04-01||[http://www.city.tokai.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Obu&lt;/span&gt;[[Ōbu, Aichi|Ōbu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||83,097||33.68||2,467||1970-09-01||[http://www.city.obu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chita, Aichi|Chita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|知多市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||84,782||45.43||1,866||1970-09-01||[http://www.city.chita.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chiryu&lt;/span&gt;[[Chiryū, Aichi|Chiryū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|知立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||68,216||16.34||4,175||1970-12-01||[http://www.city.chiryu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Owariasahi, Aichi|Owariasahi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾張旭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||79,197||21.03||3,766||1970-12-01||[http://www.city.owariasahi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahama, Aichi|Takahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||43,467||13.00||3,344||1970-12-01||[http://www.city.takahama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwakura, Aichi|Iwakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||48,042||10.49||4,580||1971-12-01||[http://www.city.iwakura.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyoake, Aichi|Toyoake]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊明市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||69,124||23.18||2,982||1972-08-01||[https://web.archive.org/web/20031010071331/http://www.city.toyoake.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nisshin, Aichi|Nisshin]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日進市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||80,921||34.90||2,319||1994-10-01||[http://www.city.nisshin.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tahara, Aichi|Tahara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||66,698||188.81||353||2003-08-20||[http://www.city.tahara.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aisai, Aichi|Aisai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|愛西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||65,481||66.63||983||2005-04-01||[http://www.city.aisai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kiyosu, Aichi|Kiyosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|清須市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||56,635||13.31||4,255||2005-07-07||[https://web.archive.org/web/20100118022240/http://www.city.kiyosu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||51,326||499.00||103||2005-10-01||[http://www.city.shinshiro.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024121645/http://www.city.shinshiro.lg.jp/ |date=2007-10-24 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitanagoya, Aichi|Kitanagoya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北名古屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||80,112||18.37||4,361||2006-03-20||[http://www.city.kitanagoya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yatomi, Aichi|Yatomi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|弥富市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||43,145||48.92||882||2006-04-01||[https://web.archive.org/web/20060509222602/http://city.yatomi.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Aichi|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みよし市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||62,001||32.11||1,930||2010-01-04||[http://www.city.aichi-miyoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ama, Aichi|Ama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||86,876||27.59||3,160||2010-03-22||[http://www.city.ama.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagakute, Aichi|Nagakute]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長久手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||57,764||21.55||2,680||2012-01-04||[https://www.city.nagakute.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Akita, Akita|Akita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秋田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||329,287||905.67||364||1889-04-01||[http://www.city.akita.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Odate&lt;/span&gt;[[Ōdate, Akita|Ōdate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大館市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||80,587||913.70||88.2||1951-04-01||[http://www.city.odate.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kazuno, Akita|Kazuno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿角市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||35,543||707.34||50.2||1972-04-01||[http://www.city.kazuno.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Daisen, Akita|Daisen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大仙市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||91,143||866.67||105||2005-03-22||[http://www.city.daisen.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126235821/http://www.city.daisen.akita.jp/ |date=2021-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katagami, Akita|Katagami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|潟上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||35,460||97.96||362||2005-03-22||[http://www.city.katagami.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326092156/http://www.city.katagami.akita.jp/ |date=2010-03-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北秋田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||38,543||1,152.57||33.4||2005-03-22||[http://www.city.kitaakita.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oga, Akita|Oga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|男鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||34,194||240.80||142||2005-03-22||[https://web.archive.org/web/20071210214619/http://www2.city.oga.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yurihonjo&lt;/span&gt;[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|由利本荘市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||87,525||1,209.04||72.4||2005-03-22||[http://www.city.yurihonjo.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yuzawa, Akita|Yuzawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湯沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||53,588||790.72||67.8||2005-03-22||[http://www.city-yuzawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Semboku, Akita|Semboku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|仙北市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||30,885||1,093.64||28.2||2005-09-20||[http://www.city.semboku.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yokote, Akita|Yokote]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||101,234||693.60||146||2005-10-01||[http://www.city.yokote.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nikaho, Akita|Nikaho]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|にかほ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||28,422||240.61||118||2005-10-01||[http://www.city.nikaho.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noshiro, Akita|Noshiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|能代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||61,295||426.74||144||2006-03-21||[http://www.city.noshiro.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230153645/http://www.city.noshiro.akita.jp/ |date=2019-12-30 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hachinohe, Aomori|Hachinohe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||241,613||305.17||792||1929-05-01||[http://www.city.hachinohe.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuroishi, Aomori|Kuroishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|黒石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||37,585||216.96||173||1954-07-01||[http://www.city.kuroishi.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Misawa, Aomori|Misawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||42,535||119.97||355||1958-09-01||[http://www.city.misawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mutsu, Aomori|Mutsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|むつ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||62,220||863.79||72.0||1959-09-01||[http://www.city.mutsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Towada, Aomori|Towada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|十和田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||66,834||688.60||97.1||2005-01-01||[http://www.city.towada.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsugaru, Aomori|Tsugaru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つがる市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||38,919||253.85||153||2005-02-11||[http://www.city.tsugaru.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五所川原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||60,788||404.58||150||2005-03-28||[http://www.city.goshogawara.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Aomori, Aomori|Aomori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|青森市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||305,884||824.52||371||2005-04-01||[http://www.city.aomori.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirakawa, Aomori|Hirakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||34,638||345.81||100||2006-01-01||[http://www.city.hirakawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirosaki, Aomori|Hirosaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|弘前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||185,865||523.60||355||2006-02-27||[http://www.city.hirosaki.aomori.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Chiba, Chiba|Chiba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千葉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||938,695||272.08||3,450||1921-01-01||[http://www.city.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Choshi&lt;/span&gt;[[Chōshi, Chiba|Chōshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|銚子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||72,348||83.91||862||1933-02-11||[http://www.city.choshi.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichikawa, Chiba|Ichikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|市川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||470,149||57.40||8,191||1934-11-03||[http://www.city.ichikawa.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425105135/http://www.city.ichikawa.chiba.jp/ |date=2020-04-25 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Funabashi, Chiba|Funabashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|船橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||586,762||85.64||6,851||1937-04-01||[http://www.city.funabashi.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061214030110/http://www.city.funabashi.chiba.jp/koho/eng/index.htm |date=2006-12-14 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tateyama, Chiba|Tateyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|館山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||49,987||110.21||454||1939-11-03||[http://www.city.tateyama.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kisarazu, Chiba|Kisarazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|木更津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||123,743||138.73||892||1942-11-03||[http://www.city.kisarazu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsudo, Chiba|Matsudo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||477,603||61.33||7,787||1943-04-01||[http://www.city.matsudo.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noda, Chiba|Noda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||153,422||103.54||1,482||1950-05-03||[http://www.city.noda.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mobara, Chiba|Mobara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茂原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||93,032||100.01||930||1952-04-01||[http://www.city.mobara.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Narita, Chiba|Narita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|成田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||124,773||213.84||583||1954-03-31||[http://www.city.narita.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakura, Chiba|Sakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||171,472||103.59||1,655||1954-03-31||[http://www.city.sakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Togane&lt;/span&gt;[[Tōgane, Chiba|Tōgane]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東金市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||61,591||89.34||689||1954-04-01||[http://www.city.togane.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Narashino, Chiba|Narashino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|習志野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||159,758||20.99||7,611||1954-08-01||[https://web.archive.org/web/20030322104057/http://www.city.narashino.chiba.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwa, Chiba|Kashiwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||389,036||114.90||3,386||1954-09-01||[http://www.city.kashiwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuura, Chiba|Katsuura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|勝浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||21,413||94.20||227||1958-10-01||[http://www.city.katsuura.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011174244/http://www.city.katsuura.chiba.jp/ |date=2003-10-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichihara, Chiba|Ichihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|市原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||279,591||368.20||759||1963-05-01||[http://www.city.ichihara.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagareyama, Chiba|Nagareyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|流山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||156,686||35.28||4,441||1967-01-01||[http://www.city.nagareyama.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yachiyo, Chiba|Yachiyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八千代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||184,655||51.27||3,602||1967-01-01||[http://www.city.yachiyo.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023065947/http://www.city.yachiyo.chiba.jp/ |date=2007-10-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Abiko, Chiba|Abiko]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|我孫子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||133,533||43.19||3,092||1970-07-01||[http://www.city.abiko.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamagaya, Chiba|Kamagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鎌ヶ谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||104,564||21.11||4,953||1971-09-01||[http://www.city.kamagaya.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kimitsu, Chiba|Kimitsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|君津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||89,350||318.83||280||1971-09-01||[http://www.city.kimitsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Futtsu, Chiba|Futtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||48,973||205.35||238||1971-09-01||[http://www.city.futtsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Urayasu, Chiba|Urayasu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浦安市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||159,312||17.29||9,214||1981-04-01||[http://www.city.urayasu.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121214957/http://www.city.urayasu.chiba.jp/ |date=2013-01-21 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yotsukaido&lt;/span&gt;[[Yotsukaidō, Chiba|Yotsukaidō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四街道市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||85,738||34.70||2,471||1981-04-01||[http://www.city.yotsukaido.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sodegaura, Chiba|Sodegaura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|袖ヶ浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||59,443||94.92||626||1991-04-01||[https://web.archive.org/web/20030806000844/http://www.city.sodegaura.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yachimata, Chiba|Yachimata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八街市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||75,369||74.87||1,007||1992-04-01||[http://www.city.yachimata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inzai, Chiba|Inzai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|印西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||60,280||53.51||1,127||1996-04-01||[https://web.archive.org/web/20030920011457/http://www.city.inzai.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiroi, Chiba|Shiroi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||57,151||35.41||1,614||2001-04-01||[https://web.archive.org/web/20030927182101/http://city.shiroi.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomisato, Chiba|Tomisato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||51,590||53.91||957||2002-04-01||[https://web.archive.org/web/20050822172721/http://www.city.tomisato.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamogawa, Chiba|Kamogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鴨川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||35,792||191.30||187||2005-02-11||[http://www.city.kamogawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asahi, Chiba|Asahi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|旭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||69,971||129.91||539||2005-07-01||[http://www.city.asahi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isumi, Chiba|Isumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いすみ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||41,605||157.50||264||2005-12-05||[http://www.city.isumi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Sosa&lt;/span&gt;[[Sōsa, Chiba|Sōsa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|匝瑳市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||41,361||101.78||406||2006-01-23||[http://www.city.sosa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamiboso&lt;/span&gt;[[Minamibōsō, Chiba|Minamibōsō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南房総市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||43,553||230.22||189||2006-03-20||[http://www.city.minamiboso.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katori, Chiba|Katori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||85,193||262.31||325||2006-03-27||[http://www.city.katori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanmu, Chiba|Sanmu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山武市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||57,806||146.38||395||2006-03-27||[http://www.city.sammu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ōamishirasato, Chiba|Oamishirasato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大網白里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||51,176||58.06||881||2013-01-01||[http://www.city.oamishirasato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsuyama, Ehime|Matsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||515,068||429.03||1,201||1889-12-15||[http://www.city.matsuyama.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niihama, Ehime|Niihama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新居浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||123,329||234.30||526||1937-11-03||[http://www.city.niihama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shikokuchuo&lt;/span&gt;[[Shikokuchūō, Ehime|Shikokuchūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四国中央市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||91,688||420.10||218||2004-04-01||[http://www.city.shikokuchuo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seiyo, Ehime|Seiyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西予市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||43,476||514.79||84.5||2004-04-01||[http://www.city.seiyo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Toon&lt;/span&gt;[[Tōon, Ehime|Tōon]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東温市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||35,517||211.45||168||2004-09-21||[http://www.city.toon.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Saijo&lt;/span&gt;[[Saijō, Ehime|Saijō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西条市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||112,543||509.05||221||2004-11-01||[http://www.city.saijo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ozu&lt;/span&gt;[[Ōzu, Ehime|Ōzu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||49,543||432.20||115||2005-01-11||[http://www.city.ozu.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imabari, Ehime|Imabari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|今治市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||170,986||419.85||407||2005-01-16||[http://www.city.imabari.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yawatahama, Ehime|Yawatahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||40,010||132.98||301||2005-03-28||[http://www.city.yawatahama.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iyo, Ehime|Iyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊予市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||38,890||194.47||200||2005-04-01||[http://www.city.iyo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uwajima, Ehime|Uwajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇和島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||86,819||469.52||185||2005-08-01||[http://www.city.uwajima.ehime.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukui, Fukui|Fukui]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||268,574||536.17||501||1889-04-01||[/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|敦賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||68,188||250.75||272||1937-04-01||[http://www.ton21.ne.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220201023841/https://www.ton21.ne.jp/ |date=2022-02-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obama, Fukui|Obama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||31,486||232.86||135||1951-03-30||[https://web.archive.org/web/20051013061933/http://www.city.obama.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ono&lt;/span&gt;[[Ōno, Fukui|Ōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||36,763||872.30||42.1||1954-07-01||[http://www.city.ono.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|勝山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||26,333||253.68||104||1954-09-01||[http://www.city.katsuyama.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sabae, Fukui|Sabae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鯖江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||67,430||84.75||796||1955-01-15||[http://www.city.sabae.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awara, Fukui|Awara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あわら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||30,765||116.99||263||2004-03-01||[http://www.city.awara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Echizen, Fukui|Echizen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|越前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||87,116||230.75||378||2005-10-01||[http://www.city.echizen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakai, Fukui|Sakai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||92,420||209.91||440||2006-03-20||[http://www.city.fukui-sakai.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||1,581,527||340.96||4,515||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20020120213547/http://www.city.fukuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kurume, Fukuoka|Kurume]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久留米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||305,147||229.84||1,328||1889-04-01||[http://www.city.kurume.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omuta&lt;/span&gt;[[Ōmuta, Fukuoka|Ōmuta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大牟田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||127,474||81.55||1,563||1917-03-01||[http://www.city.omuta.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nogata&lt;/span&gt;[[Nōgata, Fukuoka|Nōgata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|直方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,319||61.78||928||1931-01-01||[https://web.archive.org/web/20120716234634/http://www.city.nogata.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tagawa, Fukuoka|Tagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||50,484||54.52||926||1943-11-03||[http://www.joho.tagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柳川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||72,798||76.90||947||1952-04-01||[http://www.city.yanagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yame, Fukuoka|Yame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八女市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||42,241||98.66||428||1954-04-01||[http://www.city.yame.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikugo, Fukuoka|Chikugo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑後市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||48,281||41.85||1,154||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20050911043927/http://www.city.chikugo.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Okawa&lt;/span&gt;[[Ōkawa, Fukuoka|Ōkawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||38,266||33.61||1,139||1954-04-01||[http://www.city.okawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yukuhashi, Fukuoka|Yukuhashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||70,064||69.83||1,003||1954-10-10||[http://www.city.yukuhashi.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Buzen, Fukuoka|Buzen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||27,578||111.17||248||1955-04-10||[http://www.city.buzen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakagawa, Fukuoka|Nakagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那珂川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||50,004||74.95||667||2018-10-01||[https://www.city.nakagawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakama, Fukuoka|Nakama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||45,549||15.98||2,850||1958-11-01||[https://web.archive.org/web/20000422061603/http://www.city.nakama.fukuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kitakyushu&lt;/span&gt;[[Kitakyushu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北九州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||986,998||487.71||2,024||1963-02-10||[http://www.city.kitakyushu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ogori&lt;/span&gt;[[Ogōri, Fukuoka|Ogōri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小郡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||58,460||45.50||1,285||1972-04-01||[http://www.city.ogori.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikushino, Fukuoka|Chikushino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑紫野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||98,914||87.78||1,127||1972-04-01||[http://www.city.chikushino.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasuga, Fukuoka|Kasuga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||107,845||14.15||7,622||1972-04-01||[http://www.city.kasuga.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Onojo&lt;/span&gt;[[Ōnojō, Fukuoka|Ōnojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大野城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||94,037||26.88||3,498||1972-04-01||[http://www.city.onojo.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Munakata, Fukuoka|Munakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宗像市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||94,877||119.66||793||1981-04-01||[http://www.city.munakata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Dazaifu, Fukuoka|Dazaifu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|太宰府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||68,561||29.58||2,318||1982-04-01||[https://web.archive.org/web/20030919150110/http://www2.city.dazaifu.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koga, Fukuoka|Koga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|古賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,084||42.11||1,356||1997-10-01||[http://www.city.koga.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070104031644/http://www.city.koga.fukuoka.jp/eng/ |date=2007-01-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukutsu, Fukuoka|Fukutsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||55,123||52.70||1,046||2005-01-24||[http://www.city.fukutsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ukiha, Fukuoka|Ukiha]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|うきは市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||32,277||117.55||275||2005-03-20||[http://www.city.ukiha.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyawaka, Fukuoka|Miyawaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮若市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||30,793||139.99||220||2006-02-11||[http://www.city.miyawaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asakura, Fukuoka|Asakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,881||246.73||235||2006-03-20||[http://www.city.asakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||132,208||214.13||617||2006-03-26||[http://www.city.iizuka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kama, Fukuoka|Kama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|嘉麻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||44,431||135.18||329||2006-03-27||[http://www.city.kama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyama, Fukuoka|Miyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みやま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||42,219||105.12||402||2007-01-29||[http://www.city.miyama.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428064138/http://www.city.miyama.lg.jp/ |date=2009-04-28 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoshima, Fukuoka|Itoshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||100,304||216.12||464.11||2010-01-01||[http://www.city.itoshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aizuwakamatsu, Fukushima|Aizuwakamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|会津若松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||129,388||383.03||338||1899-04-01||[http://www.city.aizuwakamatsu.fukushima.jp/.]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukushima, Fukushima|Fukushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||289,355||746.43||388||1907-04-01||[http://www.city.fukushima.fukushima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koriyama&lt;/span&gt;[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|郡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||339,395||757.06||448||1924-09-01||[http://www.city.koriyama.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516201456/http://www.city.koriyama.fukushima.jp/063000/koho/yoran.html |date=2017-05-16 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須賀川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||80,336||279.55||287||1954-03-31||[http://www.city.sukagawa.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soma&lt;/span&gt;[[Sōma, Fukushima|Sōma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||38,543||197.67||195||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20100210185958/http://www.city.soma.fukushima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Iwaki, Fukushima|Iwaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いわき市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||349,947||1,231.34||284||1966-10-01||[http://www.city.iwaki.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411210504/http://www.city.iwaki.fukushima.jp/gaikokugo/english/ |date=2010-04-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamura, Fukushima|Tamura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||42,221||458.30||92.1||2005-03-01||[http://www.city.tamura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白河市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||65,665||305.30||215||2005-11-07||[http://www.city.shirakawa.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|二本松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||61,698||344.65||179||2005-12-01||[http://www.city.nihonmatsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamisoma&lt;/span&gt;[[Minamisōma, Fukushima|Minamisōma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南相馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||71,761||398.50||180||2006-01-01||[http://www.city.minamisoma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Date, Fukushima|Date]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊達市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||67,487||265.10||255||2006-01-01||[https://web.archive.org/web/20060110075417/http://www.city.date.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitakata, Fukushima|Kitakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|喜多方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||54,684||554.67||98.6||2006-01-04||[http://www.city.kitakata.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Motomiya, Fukushima|Motomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||31,737||87.94||361||2007-01-01||[http://www.city.motomiya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Gifu, Gifu|Gifu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岐阜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||412,779||202.89||2,034||1889-07-01||[http://www.city.gifu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ogaki&lt;/span&gt;[[Ōgaki, Gifu|Ōgaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大垣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||163,047||206.52||789||1918-04-01||[http://www.city.ogaki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takayama, Gifu|Takayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||94,879||2,177.67||43.6||1936-11-01||[http://www.city.takayama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tajimi, Gifu|Tajimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多治見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||114,866||91.24||1,259||1940-08-01||[https://web.archive.org/web/20030927115157/http://www2.city.tajimi.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seki, Gifu|Seki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||92,896||472.84||196||1950-10-15||[http://www.city.seki.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakatsugawa, Gifu|Nakatsugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中津川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||83,116||676.38||123||1952-04-01||[http://www.city.nakatsugawa.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mino, Gifu|Mino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美濃市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||22,912||117.05||196||1954-04-01||[http://www.city.mino.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mizunami, Gifu|Mizunami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瑞浪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||41,556||175.00||237||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20031005144837/http://www.city.mizunami.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hashima, Gifu|Hashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||67,167||53.64||1,252||1954-04-01||[http://www.city.hashima.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914053231/http://www.city.hashima.gifu.jp/ |date=2008-09-14 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minokamo, Gifu|Minokamo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美濃加茂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||53,988||74.81||722||1954-04-01||[http://www.city.minokamo.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070204112654/http://www.city.minokamo.gifu.jp/home/ENGLISH/e_top.html |date=2007-02-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toki, Gifu|Toki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土岐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||61,393||116.01||529||1955-02-01||[http://www.city.toki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakamigahara, Gifu|Kakamigahara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|各務原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||145,126||87.77||1,653||1963-04-01||[http://www.city.kakamigahara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kani, Gifu|Kani]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|可児市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||99,318||87.60||1,134||1982-04-01||[https://web.archive.org/web/20110820225543/http://www.city.kani.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamagata, Gifu|Yamagata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山県市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||29,857||222.04||134||2003-04-01||[http://www.city.yamagata.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mizuho, Gifu|Mizuho]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瑞穂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||51,230||28.18||1,818||2003-05-01||[http://www.city.mizuho.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hida, Gifu|Hida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飛騨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||28,112||792.31||35.5||2004-02-01||[http://www.city.hida.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Motosu, Gifu|Motosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本巣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||34,729||374.57||92.7||2004-02-01||[http://www.city.motosu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gujo&lt;/span&gt;[[Gujō, Gifu|Gujō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|郡上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||46,338||1,030.79||45.0||2004-03-01||[http://www.city.gujo.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gero, Gifu|Gero]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下呂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||37,455||851.06||44.0||2004-03-01||[http://www.city.gero.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ena, Gifu|Ena]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|恵那市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||54,844||504.19||109||2004-10-25||[http://www.city.ena.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaizu, Gifu|Kaizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||38,532||112.31||343||2005-03-28||[http://www.city.kaizu.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Maebashi, Gunma|Maebashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|前橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||318,058||241.22||1,319||1892-04-01||[http://www.city.maebashi.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takasaki, Gunma|Takasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||341,838||401.01||852||1900-04-01||[http://www.city.takasaki.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kiryu&lt;/span&gt;[[Kiryū, Gunma|Kiryū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桐生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||124,892||274.57||455||1921-03-01||[https://web.archive.org/web/20030919163928/http://www.city.kiryu.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Isesaki, Gunma|Isesaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||204,240||139.33||1,466||1940-09-13||[http://www.city.isesaki.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ota&lt;/span&gt;[[Ōta, Gunma|Ōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|太田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||214,049||176.49||1,213||1948-05-03||[http://www.city.ota.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Numata, Gunma|Numata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沼田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||52,319||443.37||118||1954-04-01||[http://www.city.numata.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tatebayashi, Gunma|Tatebayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|館林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||79,023||60.98||1,296||1954-04-01||[http://www.city.tatebayashi.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujioka, Gunma|Fujioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||68,710||180.09||382||1954-04-01||[http://www.city.fujioka.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|渋川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||86,134||240.42||358||2006-02-20||[https://web.archive.org/web/20080604061226/http://www.city.shibukawa.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Annaka, Gunma|Annaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||62,270||276.34||225||2006-03-18||[http://www.city.annaka.gunma.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704214107/http://www.city.annaka.gunma.jp/ |date=2007-07-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomioka, Gunma|Tomioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||53,332||122.90||434||2006-03-27||[http://www.city.tomioka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Midori, Gunma|Midori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みどり市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||51,964||208.23||250||2006-03-27||[http://www.city.midori.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||1,163,806||905.13||1,286||1889-04-01||[http://www.city.hiroshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Onomichi, Hiroshima|Onomichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾道市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||148,085||284.85||520||1898-04-01||[http://www.city.onomichi.hiroshima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kure, Hiroshima|Kure]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|呉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||246,118||353.74||696||1902-10-01||[http://www.city.kure.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||461,368||518.07||891||1916-07-01||[http://www.city.fukuyama.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mihara, Hiroshima|Mihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||103,209||471.03||219||1936-11-15||[http://www.city.mihara.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Fuchu&lt;/span&gt;[[Fuchū, Hiroshima|Fuchū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|府中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||44,212||195.71||226||1954-03-31||[http://www.city.fuchu.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三次市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||58,264||778.19||74.9||1954-03-31||[http://www.city.miyoshi.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shobara&lt;/span&gt;[[Shōbara, Hiroshima|Shōbara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|庄原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||41,747||1,246.60||33.5||1954-03-31||[http://www.city.shobara.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otake&lt;/span&gt;[[Ōtake, Hiroshima|Ōtake]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大竹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||29,665||78.55||378||1954-09-01||[http://www.city.otake.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takehara, Hiroshima|Takehara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|竹原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||29,803||118.30||252||1958-11-03||[http://www.city.takehara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashihiroshima, Hiroshima|Higashihiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||187,711||635.32||295||1974-04-20||[http://www.city.higashihiroshima.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hatsukaichi, Hiroshima|Hatsukaichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|廿日市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||115,184||489.36||235||1988-04-01||[http://www.city.hatsukaichi.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akitakata, Hiroshima|Akitakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安芸高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||32,323||537.79||60.1||2004-03-01||[http://www.akitakata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Etajima, Hiroshima|Etajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江田島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||28,601||100.97||283||2004-11-01||[https://web.archive.org/web/20050308025520/http://www.city.etajima.hiroshima.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sapporo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|札幌市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||1,918,096||1,710.00||1,699||1922-08-01||[http://www.city.sapporo.jp/city/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915231600/http://www.city.sapporo.jp/city/ |date=2019-09-15 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hakodate, Hokkaidō|Hakodate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|函館市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||277,056||677.89||409||1922-08-01||[http://www.city.hakodate.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Otaru, Hokkaidō|Otaru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小樽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||130,255||243.30||535||1922-08-01||[https://web.archive.org/web/20030920134255/http://www.city.otaru.hokkaido.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Asahikawa, Hokkaidō|Asahikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|旭川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||350,511||747.60||469||1922-08-01||[http://www.city.asahikawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Muroran, Hokkaidō|Muroran]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|室蘭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||93,078||80.65||1,154||1922-08-01||[http://www.city.muroran.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obihiro, Hokkaidō|Obihiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|帯広市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||168,188||618.94||272||1933-04-01||[http://www.city.obihiro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yubari&lt;/span&gt;[[Yūbari, Hokkaidō|Yūbari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|夕張市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||10,471||763.20||13.7||1943-04-01||[http://www.city.yubari.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwamizawa, Hokkaidō|Iwamizawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩見沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||89,023||481.10||185||1943-04-01||[http://www.city.iwamizawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Abashiri, Hokkaidō|Abashiri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|網走市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||38,548||471.00||81.8||1947-02-11||[http://www.city.abashiri.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Rumoi, Hokkaidō|Rumoi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|留萌市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||24,036||297.44||80.8||1947-10-01||[http://www.e-rumoi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomakomai, Hokkaidō|Tomakomai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|苫小牧市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||173,761||561.49||309||1948-04-01||[http://www.city.tomakomai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Wakkanai, Hokkaidō|Wakkanai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稚内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||37,911||760.83||49.8||1949-04-01||[http://www.city.wakkanai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bibai, Hokkaidō|Bibai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美唄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||25,312||277.61||91.2||1950-04-01||[http://www.city.bibai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashibetsu, Hokkaidō|Ashibetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|芦別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||16,465||865.02||19.0||1953-04-01||[http://www.city.ashibetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||120,940||187.57||645||1954-07-01||[http://www.city.ebetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akabira, Hokkaidō|Akabira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||12,234||129.88||94.2||1954-07-01||[http://www.city.akabira.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Monbetsu, Hokkaidō|Monbetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|紋別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||24,293||830.70||29.2||1954-07-01||[http://mombetsu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mikasa, Hokkaidō|Mikasa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三笠市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||10,070||302.64||33.3||1957-04-01||[http://www.city.mikasa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nemuro, Hokkaidō|Nemuro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|根室市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||28,923||512.63||56.4||1957-08-01||[http://www.city.nemuro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chitose, Hokkaidō|Chitose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千歳市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||94,124||594.95||158||1958-07-01||[http://www.city.chitose.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160905165529/http://www.city.chitose.hokkaido.jp/ |date=2016-09-05 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takikawa, Hokkaidō|Takikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滝川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||42,815||115.82||370||1958-07-01||[http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309110101/http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/soumubu/kikaku/kouryu/englishindex.jsp |date=2010-03-09 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sunagawa, Hokkaidō|Sunagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|砂川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||18,740||78.69||238||1958-07-01||[http://www.city.sunagawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Utashinai, Hokkaidō|Utashinai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|歌志内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||4,259||55.99||76.1||1958-07-01||[http://www.city.utashinai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukagawa, Hokkaidō|Fukagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|深川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||23,215||529.23||43.9||1963-05-01||[http://www.city.fukagawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Furano, Hokkaidō|Furano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富良野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||23,890||600.97||39.8||1966-05-01||[http://www.city.furano.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noboribetsu, Hokkaidō|Noboribetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|登別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||51,474||212.11||243||1970-08-01||[http://www.city.noboribetsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Eniwa, Hokkaidō|Eniwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|恵庭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||68,754||294.87||233||1970-11-01||[http://www.city.eniwa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Date, Hokkaidō|Date]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊達市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||36,461||444.28||82.1||1972-04-01||[http://www.city.date.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitahiroshima, Hokkaidō|Kitahiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||60,291||118.54||509||1996-09-01||[http://www.city.kitahiroshima.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishikari, Hokkaidō|Ishikari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石狩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||60,616||721.86||84.0||1996-09-01||[http://www.city.ishikari.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibetsu, Hokkaidō|Shibetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|士別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||21,640||1,119.29||19.3||2005-09-01||[http://www.city.shibetsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|釧路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||182,263||1,362.75||134||2005-10-11||[https://web.archive.org/web/20060323035246/http://www.city.kushiro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokuto, Hokkaidō|Hokuto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北斗市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||48,779||397.30||123||2006-02-01||[http://www.city.hokuto.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitami, Hokkaidō|Kitami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||124,291||1,427.56||87.1||2006-03-05||[http://www.city.kitami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nayoro, Hokkaidō|Nayoro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名寄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||29,869||535.23||55.8||2006-03-27||[http://www.city.nayoro.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kobe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||1,530,847||552.23||2,772||1889-04-01||[http://www.city.kobe.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Himeji, Hyōgo|Himeji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|姫路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||536,170||534.27||1,004||1889-04-01||[http://www.city.himeji.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907223328/http://www.city.himeji.hyogo.jp/ |date=2019-09-07 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Amagasaki, Hyōgo|Amagasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尼崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||461,202||49.77||9,267||1916-04-01||[http://www.city.amagasaki.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Akashi, Hyōgo|Akashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|明石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||292,162||49.24||5,933||1919-11-01||[https://web.archive.org/web/20031019194909/http://www.city.akashi.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nishinomiya, Hyōgo|Nishinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||477,056||99.96||4,772||1925-04-01||[http://www.nishi.or.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashiya, Hyōgo|Ashiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|芦屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||92,828||18.47||5,026||1940-11-10||[http://www.city.ashiya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itami, Hyōgo|Itami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊丹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||194,488||24.97||7,789||1940-11-10||[http://www.city.itami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aioi, Hyōgo|Aioi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||31,973||90.45||353||1942-10-01||[https://web.archive.org/web/20050827184359/http://www.city.aioi.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyooka, Hyōgo|Toyooka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||87,555||697.66||125||1950-04-01||[http://www.city.toyooka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kakogawa, Hyōgo|Kakogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加古川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||267,631||138.51||1,932||1950-06-15||[https://web.archive.org/web/20030930010510/http://www.city.kakogawa.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ako&lt;/span&gt;[[Akō, Hyōgo|Akō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤穂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||51,277||126.88||404||1951-09-01||[https://web.archive.org/web/20050822230242/http://www.city.ako.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takarazuka, Hyōgo|Takarazuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宝塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||222,071||101.80||2,181||1954-04-01||[http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323000426/http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/foreign/en/index.html |date=2010-03-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miki, Hyōgo|Miki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||83,244||176.58||471||1954-06-01||[http://www.city.miki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takasago, Hyōgo|Takasago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高砂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||94,198||34.40||2,738||1954-07-01||[https://web.archive.org/web/20100111064811/http://www.city.takasago.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kawanishi, Hyōgo|Kawanishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||157,461||53.44||2,947||1954-08-01||[http://www.city.kawanishi.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ono, Hyōgo|Ono]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||49,664||92.92||534||1954-12-01||[http://www.city.ono.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanda, Hyōgo|Sanda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||113,600||210.22||540||1958-07-01||[http://www.city.sanda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasai, Hyōgo|Kasai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||48,435||150.95||321||1967-04-01||[http://www.city.kasai.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sasayama, Hyōgo|Sasayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|篠山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||44,345||377.61||117||1999-04-01||[http://www.city.sasayama.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205231832/http://www.city.sasayama.hyogo.jp/ |date=2010-02-05 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|養父市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||27,428||422.78||64.9||2004-04-01||[http://www.city.yabu.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamba, Hyōgo|Tamba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|丹波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||69,233||493.28||140||2004-11-01||[https://web.archive.org/web/20050519012346/http://www.city.tamba.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiawaji, Hyōgo|Minamiawaji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南あわじ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||51,069||229.18||223||2005-01-11||[http://www.city.minamiawaji.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asago, Hyōgo|Asago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||34,084||402.98||84.6||2005-04-01||[http://www.city.asago.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awaji, Hyōgo|Awaji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|淡路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||47,849||184.21||260||2005-04-01||[http://www.city.awaji.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shiso&lt;/span&gt;[[Shisō, Hyōgo|Shisō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宍粟市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||42,302||658.60||64.2||2005-04-01||[http://www.city.shiso.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishiwaki, Hyōgo|Nishiwaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西脇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||43,126||132.47||326||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20050831112740/http://www.city.nishiwaki.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tatsuno, Hyōgo|Tatsuno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|たつの市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||80,988||210.93||384||2005-10-01||[http://www.city.tatsuno.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sumoto, Hyōgo|Sumoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|洲本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||48,631||182.47||267||2006-02-11||[http://www.city.sumoto.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111034013/http://www.city.sumoto.hyogo.jp/ |date=2010-01-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kato&lt;/span&gt;[[Katō, Hyōgo|Katō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||39,935||157.49||254||2006-03-20||[http://www.city.kato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Mito, Ibaraki|Mito]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|水戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||264,062||217.43||1,214||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20110322185051/http://www.city.mito.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||195,844||225.55||868||1939-09-01||[https://web.archive.org/web/20050904224525/http://www.city.hitachi.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuchiura, Ibaraki|Tsuchiura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||143,986||113.82||1,265||1940-11-03||[http://www.city.tsuchiura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yuki&lt;/span&gt;[[Yūki, Ibaraki|Yūki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|結城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||52,065||65.84||791||1954-03-15||[http://www.city.yuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ryugasaki&lt;/span&gt;[[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|龍ヶ崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||79,295||78.20||1,014||1954-03-20||[http://www.city.ryugasaki.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下妻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||45,918||80.88||568||1954-06-01||[http://www.city.shimotsuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joso&lt;/span&gt;[[Jōsō, Ibaraki|Jōsō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常総市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||65,858||123.52||533||1954-07-10||[http://www.city.joso.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hitachiota&lt;/span&gt;[[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常陸太田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||58,461||372.01||157||1954-07-15||[http://www.city.hitachiota.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高萩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||32,031||193.65||165||1954-11-23||[http://www.city.takahagi.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北茨城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||48,437||186.55||260||1956-03-31||[https://web.archive.org/web/20080208195100/http://www.city-kitaibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toride, Ibaraki|Toride]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|取手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||109,953||69.96||1,572||1970-10-01||[http://www.city.toride.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|牛久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||79,254||58.88||1,346||1986-06-01||[https://web.archive.org/web/20031013035340/http://www.city.ushiku.ibaraki.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukuba, Ibaraki|Tsukuba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つくば市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||207,314||284.07||730||1987-11-30||[https://web.archive.org/web/20050826064935/http://www.city.tsukuba.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|ひたちなか市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||155,338||99.04||1,568||1994-11-01||[https://web.archive.org/web/20020202052204/http://www.city.hitachinaka.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashima, Ibaraki|Kashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿嶋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||65,193||92.96||701||1995-09-01||[http://www.city.kashima.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itako, Ibaraki|Itako]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|潮来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||31,103||62.67||496||2001-04-01||[http://www.city.itako.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriya, Ibaraki|Moriya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||57,793||35.63||1,622||2002-02-02||[http://www.city.moriya.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hitachiomiya&lt;/span&gt;[[Hitachiōmiya, Ibaraki|Hitachiōmiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常陸大宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||46,729||348.38||134||2004-10-16||[http://www.city.hitachiomiya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Naka, Ibaraki|Naka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那珂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||54,618||97.80||558||2005-01-21||[http://www.city.naka.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823124000/http://www.city.naka.ibaraki.jp/ |date=2016-08-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Bando&lt;/span&gt;[[Bandō, Ibaraki|Bandō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||57,128||123.18||464||2005-03-22||[http://www.city.bando.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inashiki, Ibaraki|Inashiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲敷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||48,125||178.12||270||2005-03-22||[http://www.city.inashiki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikusei, Ibaraki|Chikusei]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||110,813||205.35||540||2005-03-28||[http://www.city.chikusei.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|かすみがうら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||44,450||118.77||374||2005-03-28||[http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017095928/http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/ |date=2008-10-17 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamisu, Ibaraki|Kamisu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神栖市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||93,538||147.24||635||2005-08-01||[http://www.city.kamisu.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Namegata, Ibaraki|Namegata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||39,117||166.33||235||2005-09-02||[http://www.city.namegata.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koga, Ibaraki|Koga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|古河市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||144,392||123.58||1,168||2005-09-12||[http://www.city.ibaraki-koga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||80,502||213.38||377||2005-10-01||[http://www.city.ishioka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桜川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||47,480||179.78||264||2005-10-01||[http://www.city.sakuragawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokota, Ibaraki|Hokota]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鉾田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||50,869||203.90||249||2005-10-11||[http://www.city.hokota.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasama, Ibaraki|Kasama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笠間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||80,646||240.27||336||2006-03-19||[http://www.city.kasama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukubamirai, Ibaraki|Tsukubamirai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つくばみらい市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||41,957||79.14||530||2006-03-27||[http://www.city.tsukubamirai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Omitama, Ibaraki|Omitama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小美玉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||52,834||140.21||377||2006-03-27||[http://www.city.omitama.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kanazawa, Ishikawa|Kanazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|金沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||455,595||467.77||974||1889-04-01||[http://www4.city.kanazawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nonoichi, Ishikawa|Nonoichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野々市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||51,976||13.56||3,800||2011-11-11||[http://www.city.nonoichi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nanao, Ishikawa|Nanao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|七尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||60,140||317.96||189||1939-07-20||[http://www.city.nanao.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komatsu, Ishikawa|Komatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||109,285||371.13||294||1940-12-01||[https://web.archive.org/web/20031018035511/http://www.city.komatsu.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzu, Ishikawa|Suzu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|珠洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||17,111||247.20||69.2||1954-07-15||[http://www.city.suzu.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hakui, Ishikawa|Hakui]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽咋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||23,963||81.96||292||1958-07-01||[http://www.city.hakui.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kahoku, Ishikawa|Kahoku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|かほく市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||34,747||64.76||537||2004-03-01||[http://www.city.kahoku.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||110,563||755.17||146||2005-02-01||[http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219135937/http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nomi, Ishikawa|Nomi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|能美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||48,106||83.85||574||2005-02-01||[http://www.city.nomi.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521152917/http://www.city.nomi.ishikawa.jp/english/ |date=2009-05-21 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaga, Ishikawa|Kaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||73,745||306.00||241||2005-10-01||[http://www.city.kaga.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Wajima, Ishikawa|Wajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|輪島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||31,532||426.25||74.0||2006-02-01||[http://www.city.wajima.ishikawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Morioka, Iwate|Morioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|盛岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||299,746||886.47||338||1889-04-01||[http://www.city.morioka.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamaishi, Iwate|Kamaishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|釜石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||41,348||441.42||93.7||1937-05-05||[http://www.city.kamaishi.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ofunato&lt;/span&gt;[[Ōfunato, Iwate|Ōfunato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大船渡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||42,119||323.28||130||1952-04-01||[http://www.city.ofunato.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Rikuzentakata, Iwate|Rikuzentakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|陸前高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||23,961||232.29||103||1955-01-01||[http://www.city.rikuzentakata.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitakami, Iwate|Kitakami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||94,806||437.55||217||1991-04-01||[http://www.city.kitakami.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyako, Iwate|Miyako]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮古市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||58,342||696.82||83.7||2005-06-06||[http://www.city.miyako.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||29,993||862.25||34.8||2005-09-01||[http://www.city.hachimantai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||123,155||1,133.10||109||2005-09-20||[http://www.city.ichinoseki.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tono&lt;/span&gt;[[Tōno, Iwate|Tōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|遠野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||30,587||825.62||37.0||2005-10-01||[http://www.city.tono.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|花巻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||103,718||908.32||114||2006-01-01||[http://www.city.hanamaki.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ninohe, Iwate|Ninohe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|二戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||30,685||420.31||73.0||2006-01-01||[https://web.archive.org/web/20100309140524/http://www.city.ninohe.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oshu&lt;/span&gt;[[Ōshū, Iwate|Ōshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奥州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||128,273||993.35||129||2006-02-20||[http://www.city.oshu.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuji, Iwate|Kuji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久慈市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||37,824||623.14||60.7||2006-03-06||[http://www.city.kuji.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takizawa, Iwate|Takizawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滝沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||55,153||182.32||303||2014-01-01||[http://www.city.takizawa.iwate.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||418,557||375.11||1,116||1890-02-15||[http://www.city.takamatsu.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Marugame, Kagawa|Marugame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|丸亀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||110,550||111.79||989||1899-04-01||[http://www.city.marugame.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakaide, Kagawa|Sakaide]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂出市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||56,501||92.46||611||1942-07-01||[http://www.city.sakaide.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Zentsuji&lt;/span&gt;[[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|善通寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||35,180||39.88||882||1954-03-31||[http://www.city.zentsuji.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanuki, Kagawa|Sanuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さぬき市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||54,832||158.90||345||2002-04-01||[http://www.city.sanuki.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashikagawa, Kagawa|Higashikagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東かがわ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||34,953||153.35||228||2003-04-01||[http://www.higashikagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|観音寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||64,020||117.47||545||2005-10-11||[http://www.city.kanonji.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三豊市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||69,997||222.66||314||2006-01-01||[http://www.city.mitoyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kagoshima, Kagoshima|Kagoshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿児島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||605,196||547.06||1,106||1889-04-01||[http://www.city.kagoshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanoya, Kagoshima|Kanoya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||105,673||448.33||236||1941-05-27||[http://www.e-kanoya.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070918223533/http://www.e-kanoya.net/ |date=2007-09-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Makurazaki, Kagoshima|Makurazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|枕崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||24,400||74.88||326||1949-09-01||[https://web.archive.org/web/20030522080438/http://www.city.makurazaki.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akune, Kagoshima|Akune]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿久根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||24,166||134.30||180||1952-04-01||[http://www.city.akune.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumi, Kagoshima|Izumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|出水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||56,851||330.06||172||1954-04-01||[http://www.city.izumi.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030928012037/http://www.city.izumi.kagoshima.jp/ |date=2003-09-28 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ibusuki, Kagoshima|Ibusuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|指宿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||45,455||149.01||305||1954-04-01||[http://www.city.ibusuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamisatsuma, Kagoshima|Minamisatsuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南さつま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||40,386||283.35||143||1954-07-15||[http://www.city.minamisatsuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西之表市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||17,666||205.75||85.9||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20031011212628/http://www.city.nishinoomote.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tarumizu, Kagoshima|Tarumizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|垂水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||18,078||162.01||112||1958-10-01||[http://www.city.tarumizu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Satsumasendai, Kagoshima|Satsumasendai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|薩摩川内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||100,730||683.50||147||2004-10-12||[https://web.archive.org/web/20041020012842/http://www.city.satsumasendai.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hioki, Kagoshima|Hioki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日置市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||51,472||253.06||203||2005-05-01||[http://www.city.hioki.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Soo, Kagoshima|Soo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|曽於市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||41,179||390.39||105||2005-07-01||[http://www.city.soo.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichikikushikino, Kagoshima|Ichikikushikino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いちき串木野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||32,079||112.04||286||2005-10-11||[http://www.city.ichikikushikino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kirishima, Kagoshima|Kirishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|霧島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||127,726||603.68||212||2005-11-07||[http://www.city-kirishima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibushi, Kagoshima|Shibushi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志布志市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||34,105||289.93||118||2006-01-01||[http://www.city.shibushi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Amami, Kagoshima|Amami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奄美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||48,116||306.20||157||2006-03-20||[http://www.city.amami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamikyushu&lt;/span&gt;[[Minamikyūshū, Kagoshima|Minamikyūshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南九州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||40,891||357.85||114||2007-12-01||[http://www.city.minamikyushu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isa, Kagoshima|Isa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||30,070||392.36||76.64||2008-11-01||[http://www.city.isa.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aira, Kagoshima|Aira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|姶良市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||74,611||231.32||323||2010-03-23||[http://www.city.aira.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokohama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||3,697,894||437.38||8,500||1889-04-01||[http://www.city.yokohama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokosuka, Kanagawa|Yokosuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横須賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||421,397||100.68||4,186||1907-02-15||[http://www.city.yokosuka.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawasaki, Kanagawa|Kawasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||1,373,630||142.70||9,626||1924-07-01||[http://www.city.kawasaki.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hiratsuka, Kanagawa|Hiratsuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||260,419||67.83||3,839||1932-04-01||[http://www.city.hiratsuka.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamakura, Kanagawa|Kamakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鎌倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||173,588||39.60||4,384||1939-11-03||[http://www.city.kamakura.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujisawa, Kanagawa|Fujisawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||402,628||69.51||5,792||1940-10-01||[http://www.city.fujisawa.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Odawara, Kanagawa|Odawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||198,841||114.09||1,743||1940-12-20||[http://www.city.odawara.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Chigasaki, Kanagawa|Chigasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茅ヶ崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||231,005||35.71||6,469||1947-10-01||[http://www.city.chigasaki.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Zushi, Kanagawa|Zushi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|逗子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||58,654||17.34||3,383||1954-04-15||[http://www.city.zushi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sagamihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相模原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||706,342||328.84||2,148||1954-11-20||[http://www.city.sagamihara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miura, Kanagawa|Miura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||49,371||32.28||1,529||1955-01-01||[http://www.city.miura.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hadano, Kanagawa|Hadano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秦野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||169,201||103.61||1,633||1955-01-01||[http://www.city.hadano.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Atsugi, Kanagawa|Atsugi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|厚木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||225,163||93.83||2,400||1955-02-01||[http://www.city.atsugi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yamato, Kanagawa|Yamato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||223,127||27.06||8,246||1959-02-01||[http://www.city.yamato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isehara, Kanagawa|Isehara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||100,779||55.52||1,815||1971-03-01||[http://www.city.isehara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebina, Kanagawa|Ebina]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海老名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||126,035||26.48||4,760||1971-11-01||[http://www.city.ebina.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Zama, Kanagawa|Zama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|座間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||127,582||17.58||7,257||1971-11-01||[http://www.city.zama.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiashigara, Kanagawa|Minamiashigara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南足柄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||44,285||76.93||576||1972-04-01||[http://www.city.minamiashigara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ayase, Kanagawa|Ayase]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|綾瀬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||82,083||22.28||3,684||1978-11-01||[http://www.city.ayase.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kochi&lt;/span&gt;[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高知市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||342,944||309.22||1,109||1889-04-01||[http://www.city.kochi.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宿毛市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||23,771||286.11||83.1||1954-03-31||[http://www.city.sukumo.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aki, Kōchi|Aki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安芸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||20,555||317.34||64.8||1954-08-01||[http://www.city.aki.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土佐清水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||17,421||266.54||65.4||1954-08-01||[http://www.city.tosashimizu.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Susaki, Kōchi|Susaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||25,679||135.46||190||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/19991127184937/http://city.susaki.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosa, Kōchi|Tosa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||29,726||91.59||325||1959-01-01||[http://www.city.tosa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Muroto, Kōchi|Muroto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|室戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||17,683||248.25||71.2||1959-03-01||[http://www.city.muroto.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||50,315||125.35||401||1959-10-01||[https://web.archive.org/web/20031008163502/http://www.city.nankoku.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四万十市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||37,182||632.42||58.8||2005-04-10||[http://www.city.shimanto.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kami, Kōchi|Kami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||29,144||538.22||54.1||2006-03-01||[https://web.archive.org/web/20121031134322/http://www.city.kami.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konan&lt;/span&gt;[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||34,084||126.49||269||2006-03-01||[http://www.city.kochi-konan.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kumamoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||670,348||267.23||2,509||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20030423003228/http://www.city.kumamoto.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||134,491||680.59||198||1940-09-01||[http://www.city.yatsushiro.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|人吉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||36,556||210.55||174||1942-02-11||[http://www.city.hitoyoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Arao, Kumamoto|Arao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|荒尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||55,505||57.15||971||1942-04-01||[http://www.city.arao.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamata, Kumamoto|Minamata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|水俣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||28,123||162.88||173||1949-04-01||[http://www.city.minamata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamana, Kumamoto|Tamana]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|玉名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||70,747||152.55||464||1954-04-01||[http://www.city.tamana.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamaga, Kumamoto|Yamaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||56,741||299.67||189||1954-04-01||[http://www.city.yamaga.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050126040213/http://city.yamaga.kumamoto.jp/ |date=2005-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|菊池市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||51,471||276.66||186||1958-08-01||[http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919121754/http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/ |date=2011-09-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uto, Kumamoto|Uto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇土市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||37,897||74.19||511||1958-10-01||[http://www.city.uto.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716212732/http://www.city.uto.kumamoto.jp/ |date=2012-07-16 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamiamakusa, Kumamoto|Kami-Amakusa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上天草市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||31,051||126.13||246||2004-03-31||[https://web.archive.org/web/20090224085647/http://www.kamiamakusa-c.kumamoto-sgn.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uki, Kumamoto|Uki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||62,718||188.56||333||2005-01-15||[http://www.city.uki.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aso, Kumamoto|Aso]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿蘇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||29,149||376.25||77.5||2005-02-11||[http://www.city.aso.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koshi&lt;/span&gt;[[Kōshi, Kumamoto|Kōshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|合志市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||53,490||53.17||1,006||2006-02-27||[http://www.city.koshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Amakusa, Kumamoto|Amakusa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天草市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||93,047||683.17||136||2006-03-27||[http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kyoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京都市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||1,474,570||827.90||1,800||1889-04-01||[http://www.city.kyoto.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuchiyama, Kyoto|Fukuchiyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福知山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||80,836||552.57||146||1937-04-01||[http://www.city.fukuchiyama.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maizuru, Kyoto|Maizuru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|舞鶴市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||90,461||342.15||264||1943-05-27||[http://www.city.maizuru.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ayabe, Kyoto|Ayabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|綾部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||37,081||347.11||107||1950-08-01||[https://web.archive.org/web/20070210163241/http://www.city.ayabe.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uji, Kyoto|Uji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇治市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||191,297||67.55||2,832||1951-03-01||[http://www.city.uji.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||20,565||169.32||121||1954-06-01||[http://www.city.miyazu.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kameoka, Kyoto|Kameoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|亀岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||93,641||224.90||416||1955-01-01||[http://www.city.kameoka.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joyo&lt;/span&gt;[[Jōyō, Kyoto|Jōyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|城陽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||80,795||32.74||2,468||1972-05-03||[http://www.city.joyo.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Muko&lt;/span&gt;[[Mukō, Kyoto|Mukō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|向日市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||55,137||7.67||7,189||1972-10-01||[http://www.city.muko.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nagaokakyo&lt;/span&gt;[[Nagaokakyō, Kyoto|Nagaokakyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長岡京市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||79,031||19.18||4,120||1972-10-01||[https://web.archive.org/web/20051125110930/http://www.city.nagaokakyo.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yawata, Kyoto|Yawata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||73,822||24.37||3,029||1977-11-01||[http://www.city.yawata.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kyotanabe&lt;/span&gt;[[Kyōtanabe, Kyoto|Kyōtanabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京田辺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||65,211||42.94||1,519||1997-04-01||[http://www.kyotanabe.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013120104/http://www.kyotanabe.jp/ |date=2012-10-13 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kyotango&lt;/span&gt;[[Kyōtango, Kyoto|Kyōtango]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京丹後市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||60,980||501.84||122||2004-04-01||[http://www.city.kyotango.kyoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008195221/http://www.city.kyotango.kyoto.jp/ |date=2012-10-08 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nantan, Kyoto|Nantan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南丹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||35,937||616.31||58.3||2006-06-01||[http://www.city.nantan.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kizugawa, Kyoto|Kizugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|木津川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||66,783||85.12||785||2007-03-12||[http://www.city.kizugawa.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokkaichi, Mie|Yokkaichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四日市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||306,584||205.53||1,492||1897-08-01||[http://www.city.yokkaichi.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsusaka, Mie|Matsusaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||169,571||623.82||272||1933-02-01||[http://www.city.matsusaka.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuwana, Mie|Kuwana]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桑名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||140,816||136.61||1,031||1937-04-01||[http://www.city.kuwana.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzuka, Mie|Suzuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鈴鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||197,437||194.67||1,014||1942-12-01||[http://www.city.suzuka.mie.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217195322/http://www.city.suzuka.mie.jp/ |date=2007-02-17 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nabari, Mie|Nabari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名張市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||81,184||129.76||626||1954-03-31||[http://www.city.nabari.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Owase, Mie|Owase]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾鷲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||21,272||193.16||110||1954-06-20||[http://www.city.owase.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kameyama, Mie|Kameyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|亀山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||50,304||190.91||263||1954-10-01||[http://www.city.kameyama.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toba, Mie|Toba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥羽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||22,286||107.98||206||1954-11-01||[http://www.city.toba.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inabe, Mie|Inabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いなべ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||46,676||219.58||213||2003-12-01||[http://www.city.inabe.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shima, Mie|Shima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志摩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||56,758||179.70||316||2004-10-01||[http://www.city.shima.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iga, Mie|Iga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||99,662||558.17||179||2004-11-01||[http://www.city.iga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ise, Mie|Ise]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||133,547||208.53||640||2005-11-01||[http://www.city.ise.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kumano, Mie|Kumano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||20,477||373.63||54.8||2005-11-01||[http://www.city.kumano.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsu, Mie|Tsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||289,215||710.81||407||2006-01-01||[http://www.info.city.tsu.mie.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sendai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|仙台市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||1,029,552||783.54||1,314||1889-04-01||[http://www.city.sendai.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishinomaki, Miyagi|Ishinomaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石巻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||163,840||555.77||295||1933-04-01||[http://www.city.ishinomaki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiogama, Miyagi|Shiogama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|塩竈市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||58,057||17.86||3,251||1941-11-23||[http://www.city.shiogama.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiroishi, Miyagi|Shiroishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||38,629||286.47||135||1954-04-01||[http://www.city.shiroishi.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Natori, Miyagi|Natori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||69,610||100.06||696||1958-10-01||[http://www.city.natori.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakuda, Miyagi|Kakuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|角田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||32,559||147.58||221||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20010124171000/http://www.city.kakuda.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tagajo&lt;/span&gt;[[Tagajō, Miyagi|Tagajō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多賀城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||63,200||19.65||3,216||1971-11-01||[http://www.city.tagajo.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||44,595||60.72||734||1971-11-01||[http://www.city.iwanuma.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tome, Miyagi|Tome]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|登米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||86,940||536.38||162||2005-04-01||[http://www.city.tome.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurihara, Miyagi|Kurihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栗原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||77,862||804.93||96.7||2005-04-01||[http://www.kuriharacity.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimatsushima, Miyagi|Higashimatsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東松島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||43,238||101.86||424||2005-04-01||[http://www.city.higashimatsushima.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kesennuma, Miyagi|Kesennuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|気仙沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||64,578||226.67||285||2006-03-31||[https://archive.is/20121205013719/http://www.city.kesennuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osaki&lt;/span&gt;[[Ōsaki, Miyagi|Ōsaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||137,164||796.76||172||2006-03-31||[http://www.city.osaki.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osaki&lt;/span&gt;[[Tomiya, Miyagi|Tomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||52,491||49.13||1,067||2016-10-10||[http://www.tomiya-city.miyagi.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Miyazaki, Miyazaki|Miyazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||369,473||596.80||619||1924-04-01||[http://www.city.miyazaki.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Miyakonojo&lt;/span&gt;[[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|都城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||169,384||653.31||259||1924-04-01||[http://www.city.miyakonojo.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|延岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||132,480||867.97||153||1933-02-11||[http://www.city.nobeoka.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nichinan, Miyazaki|Nichinan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||43,264||294.46||147||1950-01-01||[http://www.city.nichinan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kobayashi, Miyazaki|Kobayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||40,514||474.23||85.4||1950-04-01||[https://web.archive.org/web/20100410014919/http://www.city.kobayashi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hyuga&lt;/span&gt;[[Hyūga, Miyazaki|Hyūga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日向市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||63,066||336.29||188||1951-04-01||[http://www.city.hyuga.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kushima, Miyazaki|Kushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|串間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||21,386||294.96||72.5||1954-11-03||[https://web.archive.org/web/20110307085939/http://www.city.kushima.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saito, Miyazaki|Saito]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西都市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||33,290||438.56||75.9||1958-11-01||[https://web.archive.org/web/20030928215807/http://www.city.saito.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebino, Miyazaki|Ebino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|えびの市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||22,445||283.00||79.3||1970-12-01||[http://www.city.ebino.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||227,392||919.35||247||1907-05-01||[http://www.city.matsumoto.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okaya, Nagano|Okaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||53,722||85.14||631||1936-04-01||[http://www.city.okaya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suwa, Nagano|Suwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|諏訪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||52,671||109.06||483||1941-08-10||[http://www.city.suwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzaka, Nagano|Suzaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須坂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||53,097||149.84||354||1954-04-01||[http://www.city.suzaka.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komoro, Nagano|Komoro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小諸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||45,333||98.66||459||1954-04-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050105/http%3A//www.city.komoro.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komagane, Nagano|Komagane]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|駒ヶ根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||34,696||165.92||209||1954-07-01||[http://www.city.komagane.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omachi&lt;/span&gt;[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大町市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||31,276||564.99||55.4||1954-07-01||[http://www.city.omachi.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iiyama, Nagano|Iiyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||24,155||202.32||119||1954-08-01||[http://www.city.iiyama.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iida, Nagano|Iida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||107,129||658.76||163||1956-09-30||[http://www.city.iida.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chino, Nagano|Chino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茅野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||57,363||266.41||215||1958-08-01||[http://www.city.chino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|塩尻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||67,781||290.13||234||1959-04-01||[https://web.archive.org/web/20010720092104/http://www.city.shiojiri.nagano.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagano, Nagano|Nagano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||378,204||730.83||517||1966-10-16||[http://www.city.nagano.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikuma, Nagano|Chikuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千曲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||63,305||119.84||528||2003-09-01||[https://web.archive.org/web/20030901020411/http://www.city.chikuma.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tomi&lt;/span&gt;[[Tōmi, Nagano|Tōmi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東御市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||31,211||112.30||278||2004-04-01||[http://www.city.tomi.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakano, Nagano|Nakano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||46,295||112.06||413||2005-04-01||[http://www.city.nakano.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saku, Nagano|Saku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||100,077||423.99||236||2005-04-01||[http://www.city.saku.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Azumino, Nagano|Azumino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安曇野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||97,084||331.82||293||2005-10-01||[http://www.city.azumino.nagano.jp]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ueda, Nagano|Ueda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||161,887||552.00||293||2006-03-06||[http://www.city.ueda.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ina, Nagano|Ina]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊那市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||71,937||667.81||108||2006-03-31||[http://www.inacity.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagasaki, Nagasaki|Nagasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||448,792||406.37||1,104||1889-04-01||[http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230090651/http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/ |date=2015-12-30 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sasebo, Nagasaki|Sasebo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐世保市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||254,650||364.00||700||1902-04-01||[https://web.archive.org/web/20040702014029/http://www.city.sasebo.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimabara, Nagasaki|Shimabara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|島原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||48,953||82.77||591||1940-04-01||[http://www.city.shimabara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omura&lt;/span&gt;[[Ōmura, Nagasaki|Ōmura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||89,650||126.34||710||1942-02-11||[http://www.city.omura.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsushima, Nagasaki|Tsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|対馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||36,347||708.81||51.3||2004-03-01||[http://www.city.tsushima.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iki, Nagasaki|Iki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|壱岐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||30,352||138.50||219||2004-03-01||[https://web.archive.org/web/20110516134104/http://www.city.iki.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Goto&lt;/span&gt;[[Gotō, Nagasaki|Gotō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||42,447||420.77||101||2004-08-01||[https://web.archive.org/web/20120303101431/http://www3.city.goto.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isahaya, Nagasaki|Isahaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|諫早市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||142,635||312.24||457||2005-03-01||[http://www.city.isahaya.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saikai, Nagasaki|Saikai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||32,737||241.95||135||2005-04-01||[http://www.city.saikai.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirado, Nagasaki|Hirado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||36,785||235.63||156||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20090416075114/http://www.city.hirado.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Unzen, Nagasaki|Unzen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|雲仙市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||48,701||206.92||235||2005-10-11||[http://www.city.unzen.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsuura, Nagasaki|Matsuura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||26,007||130.35||200||2006-01-01||[http://www.city-matsuura.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamishimabara, Nagasaki|Minamishimabara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南島原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||52,347||169.88||308||2006-03-31||[http://www.city.Minamishimabara.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nara, Nara|Nara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奈良市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||367,393||276.84||1,327||1898-02-01||[https://web.archive.org/web/20031008220336/http://www.city.nara.nara.jp/]
|- 
|align=&quot;left&quot;|[[Yamatotakada, Nara|Yamatotakada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||69,473||16.49||4,213||1948-01-01||[http://www.city.yamatotakada.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yamatokoriyama&lt;/span&gt;[[Yamatokōriyama, Nara|Yamatokōriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和郡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||90,223||42.68||2,114||1954-01-01||[http://www.city.yamatokoriyama.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tenri, Nara|Tenri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天理市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||70,702||86.37||819||1954-04-01||[http://www.city.tenri.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashihara, Nara|Kashihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|橿原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||124,679||39.52||3,155||1956-02-11||[https://web.archive.org/web/20081212230334/http://www.city.kashihara.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakurai, Nara|Sakurai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桜井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||60,699||98.92||614||1956-09-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050354/http%3A//www.city.sakurai.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gojo&lt;/span&gt;[[Gojō, Nara|Gojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五條市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||36,002||292.05||123||1957-10-15||[http://www.city.gojo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gose, Nara|Gose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御所市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||31,160||60.58||514||1958-03-31||[http://www.city.gose.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ikoma, Nara|Ikoma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|生駒市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||115,359||53.18||2,169||1971-11-01||[http://www.city.ikoma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiba, Nara|Kashiba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香芝市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||72,967||24.23||3,011||1991-10-01||[http://www.city.kashiba.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuragi, Nara|Katsuragi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|葛城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||35,194||33.73||1,043||2004-10-01||[http://www.city.katsuragi.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uda, Nara|Uda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇陀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||35,895||247.62||145||2006-01-01||[http://www.city.uda.nara.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Niigata, Niigata|Niigata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新潟市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||813,053||726.10||1,120||1889-04-01||[http://www.city.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||281,222||840.88||334||1906-04-01||[http://www.city.nagaoka.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||93,506||442.70||211||1940-07-01||[https://web.archive.org/web/20031011010046/http://www.city.kashiwazaki.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibata, Niigata|Shibata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新発田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||103,490||532.82||194||1947-01-01||[https://web.archive.org/web/20031017121056/http://www.city.shibata.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ojiya, Niigata|Ojiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小千谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||39,304||155.12||253||1954-03-10||[http://www.city.ojiya.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamo, Niigata|Kamo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加茂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||30,800||133.68||230||1954-03-10||[http://www.city.kamo.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|見附市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||42,139||77.96||541||1954-03-31||[http://www.city.mitsuke.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Murakami, Niigata|Murakami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|村上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||30,197||142.12||212||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20050828083750/http://www.city.murakami.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Myoko&lt;/span&gt;[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|妙高市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||36,837||445.52||82.7||1954-11-01||[http://www.city.myoko.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joetsu&lt;/span&gt;[[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上越市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||206,175||973.32||212||1971-04-29||[http://www.city.joetsu.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sado, Niigata|Sado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐渡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||65,037||855.26||76.0||2004-03-01||[http://www.city.sado.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Agano, Niigata|Agano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿賀野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||46,158||192.72||240||2004-04-01||[http://www.city.agano.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uonuma, Niigata|Uonuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|魚沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||42,334||946.93||44.7||2004-11-01||[http://www.city.uonuma.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014907/http://www.city.uonuma.niigata.jp/uogaku/ |date=2007-09-27 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiuonuma, Niigata|Minami-Uonuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南魚沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||62,518||584.82||107||2004-11-01||[http://www.city.minamiuonuma.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸魚川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||48,653||746.24||65.2||2005-03-19||[http://www.city.itoigawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokamachi&lt;/span&gt;[[Tōkamachi, Niigata|Tōkamachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|十日町市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||60,480||589.92||103||2005-04-01||[http://www.city.tokamachi.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129140601/http://www.city.tokamachi.niigata.jp/ |date=2016-01-29 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Sanjo&lt;/span&gt;[[Sanjō, Niigata|Sanjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三条市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||103,199||432.01||239||2005-05-01||[http://www.city.sanjo.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tainai, Niigata|Tainai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|胎内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||32,165||265.18||121||2005-09-01||[http://www.city.tainai.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gosen, Niigata|Gosen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五泉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||55,936||351.87||159||2006-01-01||[http://www.city.gosen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsubame, Niigata|Tsubame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|燕市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||82,910||110.88||748||2006-03-20||[http://www.city.tsubame.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;[[Ōita, Ōita|Ōita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大分市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||467,267||501.25||932||1911-04-01||[http://www.city.oita.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Beppu, Ōita|Beppu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|別府市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||127,345||125.15||1,018||1924-04-01||[http://www.city.beppu.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakatsu, Ōita|Nakatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中津市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||84,179||491.09||171||1929-04-20||[http://www.city-nakatsu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hita, Ōita|Hita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||72,601||666.19||109||1940-12-11||[http://www.city.hita.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saiki, Ōita|Saiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐伯市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||78,675||903.44||87.1||1941-04-29||[http://www.city.saiki.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Usuki, Ōita|Usuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|臼杵市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||42,464||291.07||146||1950-04-01||[http://www.city.usuki.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukumi, Ōita|Tsukumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津久見市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||20,561||79.53||259||1951-04-01||[http://www.city.tsukumi.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Taketa, Ōita|Taketa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|竹田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||25,449||477.59||53.3||1954-03-31||[http://www.city.taketa.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bungotakada, Ōita|Bungotakada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊後高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||24,484||206.64||118||1954-05-31||[http://www.city.bungotakada.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Usa, Ōita|Usa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||59,971||439.12||137||1967-04-01||[http://www.city.usa.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Bungo-ono&lt;/span&gt;[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊後大野市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||40,409||603.36||67.0||2005-03-31||[http://www.bungo-ohno.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151122130246/http://www.bungo-ohno.jp/ |date=2015-11-22 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitsuki, Ōita|Kitsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|杵築市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||33,465||280.01||120||2005-10-01||[http://www.city.kitsuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yufu, Ōita|Yufu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|由布市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||35,298||319.16||111||2005-10-01||[http://www.city.yufu.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kunisaki, Ōita|Kunisaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国東市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||33,473||317.81||105||2006-03-31||[http://www.city.kunisaki.oita.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Okayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||701,293||789.91||887||1889-06-01||[http://www.city.okayama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kurashiki, Okayama|Kurashiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|倉敷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||472,452||354.71||1,332||1928-04-01||[http://www.city.kurashiki.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuyama, Okayama|Tsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||109,493||506.36||216||1929-02-11||[http://www.city.tsuyama.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820085908/http://www.city.tsuyama.lg.jp/ |date=2012-08-20 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamano, Okayama|Tamano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|玉野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||65,723||103.63||634||1940-08-03||[https://web.archive.org/web/20031014090840/http://www.city.tamano.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasaoka, Okayama|Kasaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笠岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||55,987||136.03||412||1952-04-01||[http://www.city.kasaoka.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ibara, Okayama|Ibara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|井原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||44,423||243.36||183||1953-04-01||[http://www.city.ibara.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soja&lt;/span&gt;[[Sōja, Okayama|Sōja]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|総社市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||66,789||212.00||315||1954-03-31||[http://www.city.soja.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahashi, Okayama|Takahashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高梁市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||37,573||547.01||68.7||1954-05-01||[http://www.city.takahashi.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niimi, Okayama|Niimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||35,022||793.27||44.1||1954-06-01||[http://www.city.niimi.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bizen, Okayama|Bizen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|備前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||39,117||258.23||151||1971-04-01||[http://www.city.bizen.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Setouchi, Okayama|Setouchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瀬戸内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||38,645||125.53||308||2004-11-01||[http://www.city.setouchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akaiwa, Okayama|Akaiwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤磐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||43,742||209.43||209||2005-03-07||[http://www.city.akaiwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maniwa, Okayama|Maniwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|真庭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||50,405||828.43||60.8||2005-03-31||[http://www.city.maniwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mimasaka, Okayama|Mimasaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美作市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||31,550||429.19||73.5||2005-03-31||[http://www.city.mimasaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asakuchi, Okayama|Asakuchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浅口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||37,108||66.46||558||2006-03-21||[http://www.city.asakuchi.okayama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Naha, Okinawa|Naha]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那覇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||314,162||39.23||7,963||1921-05-20||[http://www.city.naha.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishigaki, Okinawa|Ishigaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石垣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||46,489||229.00||195||1947-07-10||[http://www.city.ishigaki.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ginowan, Okinawa|Ginowan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宜野湾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||91,233||19.70||4,569||1962-07-01||[http://www.city.ginowan.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318044008/http://www.city.ginowan.okinawa.jp/ |date=2010-03-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Urasoe, Okinawa|Urasoe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浦添市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||108,052||19.09||5,516||1970-07-01||[https://web.archive.org/web/20050822223727/http://8761234.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nago, Okinawa|Nago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名護市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||60,598||210.30||278||1970-08-01||[http://www.city.nago.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoman, Okinawa|Itoman]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸満市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||56,171||46.63||1,200||1971-12-01||[https://web.archive.org/web/20031010070538/http://www.city.itoman.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okinawa, Okinawa|Okinawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沖縄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||128,421||49.00||2,565||1974-04-01||[http://www.city.okinawa.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomigusuku, Okinawa|Tomigusuku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊見城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||54,586||19.45||2,751||2002-04-01||[http://www.city.tomigusuku.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070309075111/http://j2k.naver.com/j2k_frame.php/korean/www.city.tomigusuku.okinawa.jp/ |date=2007-03-09 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uruma, Okinawa|Uruma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|うるま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||114,087||86.03||1,313||2005-04-01||[https://web.archive.org/web/20050520003645/http://www.city.uruma.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyakojima, Okinawa|Miyakojima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮古島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||52,777||204.54||275||2005-10-01||[http://www.city.miyakojima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nanjo&lt;/span&gt;[[Nanjō, Okinawa|Nanjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||39,458||49.70||819||2006-01-01||[http://www.city.nanjo.okinawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Osaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||2,668,586||222.30||11,900||1889-04-01||[http://www.city.osaka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sakai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|堺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||835,333||149.99||5,569||1889-04-01||[http://www.city.sakai.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kishiwada, Osaka|Kishiwada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岸和田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||200,538||72.24||2,776||1922-11-01||[http://www.city.kishiwada.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090103101744/http://www.city.kishiwada.osaka.jp/index_e.html |date=2009-01-03 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyonaka, Osaka|Toyonaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||387,269||36.38||10,645||1936-10-15||[http://www.city.toyonaka.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ikeda, Osaka|Ikeda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|池田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||104,426||22.09||4,727||1939-04-29||[http://www.city.ikeda.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Suita, Osaka|Suita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吹田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||354,600||36.11||9,820||1940-04-01||[http://www.city.suita.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Izumiotsu&lt;/span&gt;[[Izumiōtsu, Osaka|Izumiōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉大津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||78,014||12.80||6,095||1942-04-01||[https://web.archive.org/web/20030928055053/http://www.city.izumiotsu.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takatsuki, Osaka|Takatsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高槻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||354,228||105.31||3,364||1943-01-01||[https://web.archive.org/web/20121007044544/http://www.city.takatsuki.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaizuka, Osaka|Kaizuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|貝塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||90,447||43.99||2,056||1943-05-01||[http://www.city.kaizuka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriguchi, Osaka|Moriguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||146,294||12.73||11,492||1946-11-01||[http://www.city.moriguchi.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hirakata, Osaka|Hirakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|枚方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||406,201||65.08||6,242||1947-08-01||[http://www.city.hirakata.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ibaraki, Osaka|Ibaraki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茨木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||272,240||76.52||3,558||1948-01-01||[http://www.city.ibaraki.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yao, Osaka|Yao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||273,244||41.71||6,551||1948-04-01||[http://www.city.yao.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumisano, Osaka|Izumisano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉佐野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||99,636||55.03||1,811||1948-04-01||[http://www.city.izumisano.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tondabayashi, Osaka|Tondabayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富田林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||122,205||39.66||3,081||1950-04-01||[http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226104118/http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/ |date=2007-02-26 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Neyagawa, Osaka|Neyagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|寝屋川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||239,029||24.73||9,666||1951-05-03||[http://www.city.neyagawa.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kawachinagano, Osaka|Kawachinagano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|河内長野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||114,428||109.61||1,044||1954-04-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050056/http%3A//www.city.kawachinagano.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsubara, Osaka|Matsubara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||125,274||16.66||7,519||1955-02-01||[http://www.city.matsubara.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219030756/http://www.city.matsubara.osaka.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Daito&lt;/span&gt;[[Daitō, Osaka|Daitō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||125,847||18.27||6,888||1956-04-01||[http://www.city.daito.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumi, Osaka|Izumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和泉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||179,352||84.98||2,110||1956-09-01||[https://web.archive.org/web/20050824110542/http://www.city.izumi.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minoh, Osaka|Minoh]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|箕面市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||127,757||47.84||2,671||1956-12-01||[http://www.city.minoh.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwara, Osaka|Kashiwara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||75,875||25.39||2,988||1958-10-01||[http://www.city.kashiwara.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Habikino, Osaka|Habikino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽曳野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||118,281||26.44||4,474||1959-01-15||[http://www.city.habikino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kadoma, Osaka|Kadoma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|門真市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||130,026||12.28||10,588||1963-08-01||[http://www.city.kadoma.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Settsu, Osaka|Settsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|摂津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||84,330||14.88||5,667||1966-11-01||[http://www.city.settsu.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takaishi, Osaka|Takaishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||60,077||11.35||5,293||1966-11-01||[http://www.city.takaishi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujiidera, Osaka|Fujiidera]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤井寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||65,892||8.89||7,412||1966-11-01||[http://www.city.fujiidera.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416203514/http://www.city.fujiidera.osaka.jp/ |date=2007-04-16 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Higashiosaka&lt;/span&gt;[[Higashiōsaka, Osaka|Higashiōsaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東大阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||509,157||61.81||8,237||1967-02-01||[https://web.archive.org/web/20031005161739/http://www.city.higashiosaka.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sennan, Osaka|Sennan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||64,916||48.48||1,339||1970-07-01||[http://www.city.sennan.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211222511/http://www.city.sennan.osaka.jp/ |date=2007-02-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shijonawate&lt;/span&gt;[[Shijōnawate, Osaka|Shijōnawate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四條畷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||57,239||18.74||3,054||1970-07-01||[http://www.city.shijonawate.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katano, Osaka|Katano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|交野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||77,853||25.55||3,047||1971-11-03||[http://www.city.katano.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osakasayama&lt;/span&gt;[[Ōsakasayama, Osaka|Ōsakasayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大阪狭山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||58,661||11.86||4,946||1987-10-01||[http://www.city.osakasayama.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hannan, Osaka|Hannan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阪南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||56,853||36.10||1,575||1991-10-01||[http://www.city.hannan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosu, Saga|Tosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥栖市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||66,842||71.73||932||1954-04-01||[http://www.city.tosu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imari, Saga|Imari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊万里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||57,604||254.99||226||1954-04-01||[http://www.city.imari.saga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashima, Saga|Kashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||31,326||112.10||279||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20100505115227/http://www.city.kashima.saga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Taku, Saga|Taku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||22,165||96.93||229||1954-05-01||[http://www.city.taku.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Karatsu, Saga|Karatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|唐津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||129,194||487.45||265||2005-01-01||[http://www.city.karatsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ogi, Saga|Ogi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||45,516||95.85||475||2005-03-01||[http://www.city.ogi.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Saga, Saga|Saga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||239,932||431.42||556||2005-10-01||[http://www.city.saga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ureshino, Saga|Ureshino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|嬉野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||29,644||126.51||234||2006-01-01||[http://www.city.ureshino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takeo, Saga|Takeo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武雄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||50,788||195.44||260||2006-03-01||[http://www.city.takeo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanzaki, Saga|Kanzaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神埼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||33,449||125.01||268||2006-03-20||[http://www.city.kanzaki.saga.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawagoe, Saitama|Kawagoe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川越市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||335,693||109.16||3,075||1922-12-01||[http://www.city.kawagoe.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213071307/http://www.city.kawagoe.saitama.jp/ |date=2007-02-13 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawaguchi, Saitama|Kawaguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||552,883||61.97||8,922||1933-04-01||[http://www.city.kawaguchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gyoda&lt;/span&gt;[[Gyōda, Saitama|Gyōda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||87,462||67.37||1,298||1949-05-03||[http://www.city.gyoda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chichibu, Saitama|Chichibu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秩父市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||69,139||577.69||120||1950-04-01||[http://www.city.chichibu.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tokorozawa, Saitama|Tokorozawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|所沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||338,560||71.99||4,703||1950-11-03||[http://www.city.tokorozawa.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hanno&lt;/span&gt;[[Hannō, Saitama|Hannō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯能市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||84,053||193.16||435||1954-01-01||[http://www.city.hanno.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219024658/http://www.city.hanno.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kazo, Saitama|Kazo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加須市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||67,862||59.40||1,142||1954-05-03||[http://www.city.kazo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimatsuyama, Saitama|Higashimatsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東松山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||90,840||65.33||1,390||1954-07-01||[http://www.city.higashimatsuyama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sayama, Saitama|Sayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|狭山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||156,634||49.04||3,194||1954-07-01||[http://www.city.sayama.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hanyu&lt;/span&gt;[[Hanyū, Saitama|Hanyū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||56,820||58.55||970||1954-09-01||[http://www.city.hanyu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konosu&lt;/span&gt;[[Kōnosu, Saitama|Kōnosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鴻巣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||119,768||67.49||1,775||1954-09-30||[http://www.city.kounosu.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ageo, Saitama|Ageo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||222,479||45.55||4,884||1958-07-15||[http://www.city.ageo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soka&lt;/span&gt;[[Sōka, Saitama|Sōka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|草加市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||237,964||27.42||8,678||1958-11-01||[http://www.city.soka.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Koshigaya, Saitama|Koshigaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|越谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||318,592||60.31||5,283||1958-11-03||[http://www.city.koshigaya.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Warabi, Saitama|Warabi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蕨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||70,410||5.10||13,806||1959-04-01||[http://www.city.warabi.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toda, Saitama|Toda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|戸田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||118,591||18.17||6,527||1966-10-01||[http://www.city.toda.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iruma, Saitama|Iruma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|入間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||148,203||44.74||3,313||1966-11-01||[http://www.city.iruma.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asaka, Saitama|Asaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝霞市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||126,902||18.38||6,904||1967-03-15||[https://web.archive.org/web/20031020205457/http://www.city.asaka.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiki, Saitama|Shiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||68,531||9.06||7,564||1970-10-26||[http://www.city.shiki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Wako&lt;/span&gt;[[Wakō, Saitama|Wakō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||78,575||11.04||7,117||1970-10-31||[http://www.city.wako.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niiza, Saitama|Niiza]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新座市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||155,926||22.80||6,839||1970-11-01||[http://www.city.niiza.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okegawa, Saitama|Okegawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桶川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||74,703||25.26||2,957||1970-11-03||[https://web.archive.org/web/20080114142555/http://www.city.okegawa.lg.jp/index01.html]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuki, Saitama|Kuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久喜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||71,667||25.35||2,827||1971-10-01||[https://web.archive.org/web/20050827001932/http://www.city.kuki.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitamoto, Saitama|Kitamoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||69,903||19.84||3,523||1971-11-03||[http://www.city.kitamoto.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224215300/http://www.city.kitamoto.saitama.jp/ |date=2007-02-24 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yashio, Saitama|Yashio]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八潮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||78,601||18.03||4,359||1972-01-15||[http://www.city.yashio.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujimi, Saitama|Fujimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||105,286||19.70||5,344||1972-04-10||[http://www.city.fujimi.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Misato, Saitama (city)|Misato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三郷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||128,956||30.16||4,276||1972-05-03||[http://www.city.misato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hasuda, Saitama|Hasuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蓮田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||63,375||27.27||2,324||1972-10-01||[http://www.city.hasuda.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakado, Saitama|Sakado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||99,680||40.97||2,433||1976-09-01||[http://www.city.sakado.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Satte, Saitama|Satte]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|幸手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||53,485||33.95||1,575||1986-10-01||[http://www.city.satte.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219054705/http://www.city.satte.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsurugashima, Saitama|Tsurugashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鶴ヶ島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||70,131||17.73||3,955||1991-09-01||[http://www.city.tsurugashima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hidaka, Saitama|Hidaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日高市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||55,454||47.50||1,167||1991-10-01||[http://www.city.hidaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yoshikawa, Saitama|Yoshikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吉川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||63,050||31.62||1,994||1996-04-01||[http://www.city.yoshikawa.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Saitama, Saitama|Saitama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さいたま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||1,192,418||217.49||5,483||2001-05-01||[http://www.city.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kumagaya, Saitama|Kumagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||204,853||159.88||1,281||2005-10-01||[http://www.city.kumagaya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kasukabe, Saitama|Kasukabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||236,854||65.98||3,590||2005-10-01||[http://www.city.kasukabe.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujimino, Saitama|Fujimino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|ふじみ野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||103,724||14.67||7,070||2005-10-01||[http://www.city.fujimino.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukaya, Saitama|Fukaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|深谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||146,128||137.58||1,062||2006-01-01||[http://www.city.fukaya.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Honjo&lt;/span&gt;[[Honjō, Saitama|Honjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本庄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||81,805||89.71||912||2006-01-10||[http://www.city.honjo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Honjo&lt;/span&gt;[[Shiraoka, Saitama|Shiraoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||51,684||24.92||2,070||2012-10-01||[http://www.city.shiraoka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otsu&lt;/span&gt;[[Ōtsu, Shiga|Ōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||329,024||464.10||709||1898-10-01||[https://web.archive.org/web/20000622004441/http://www.city.otsu.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hikone, Shiga|Hikone]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|彦根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||110,945||196.84||564||1937-02-11||[http://www.city.hikone.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802011517/http://www.city.hikone.shiga.jp/english/index.html |date=2009-08-02 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|草津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||123,512||67.92||1,818||1954-10-15||[http://www.city.kusatsu.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriyama, Shiga|Moriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||74,263||54.81||1,355||1970-07-01||[http://www.city.moriyama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023173417/http://www.city.moriyama.shiga.jp/ |date=2016-10-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ritto&lt;/span&gt;[[Rittō, Shiga|Rittō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栗東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||62,353||52.75||1,182||2001-10-01||[https://web.archive.org/web/20011003204425/http://www.city.ritto.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koka&lt;/span&gt;[[Kōka, Shiga|Kōka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||94,007||481.69||195||2004-10-01||[https://web.archive.org/web/20080206022438/http://www.city.koka.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yasu, Shiga|Yasu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||49,821||81.07||615||2004-10-01||[http://www.city.yasu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Konan, Shiga|Konan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湖南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||55,144||70.49||782||2004-10-01||[http://www.city.konan.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takashima, Shiga|Takashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||52,967||693.00||76.4||2005-01-01||[http://www.city.takashima.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218063311/http://www.city.takashima.shiga.jp/ |date=2006-02-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Higashiomi&lt;/span&gt;[[Higashiōmi, Shiga|Higashiōmi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東近江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||117,487||388.58||302||2005-02-11||[http://www.city.higashiomi.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maibara, Shiga|Maibara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||40,757||250.46||163||2005-02-14||[http://www.city.maibara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagahama, Shiga|Nagahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||83,555||247.01||338||2006-02-13||[http://www.city.nagahama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230232547/http://www.city.nagahama.shiga.jp/ |date=2016-12-30 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omihachiman&lt;/span&gt;[[Ōmihachiman, Shiga|Ōmihachiman]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|近江八幡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||69,116||153.09||451||2010-03-21||[http://www.city.omihachiman.shiga.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsue, Shimane|Matsue]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||195,875||530.27||369||1889-04-01||[http://www.city.matsue.shimane.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125141356/http://www.city.matsue.shimane.jp/ |date=2018-01-25 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumo, Shimane|Izumo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|出雲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||146,115||543.48||269||1941-11-03||[http://www.city.izumo.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Masuda, Shimane|Masuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|益田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||50,980||733.16||69.5||1952-08-01||[http://www.city.masuda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yasugi, Shimane|Yasugi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||42,997||420.97||102||1954-04-01||[http://www.city.yasugi.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gotsu&lt;/span&gt;[[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||26,958||268.51||100||1954-04-01||[http://www.city.gotsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Unnan, Shimane|Unnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|雲南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||43,269||553.37||78.2||2004-11-01||[http://www.city.unnan.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hamada, Shimane|Hamada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浜田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||61,325||689.60||88.9||2005-10-01||[http://www.city.hamada.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oda&lt;/span&gt;[[Ōda, Shimane|Ōda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||39,593||436.11||90.8||2005-10-01||[http://www.city.ohda.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904074354/http://www.city.ohda.lg.jp/ |date=2010-09-04 }}
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|静岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||710,944||1,388.78||512||1889-04-01||[http://www.city.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hamamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浜松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||811,431||1,511.17||537||1911-07-01||[https://web.archive.org/web/20100521073237/http://www.city.hamamatsu.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Numazu, Shizuoka|Numazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沼津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||206,818||187.11||1,105||1923-07-01||[http://www.city.numazu.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Atami, Shizuoka|Atami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熱海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||40,524||61.56||658||1937-04-10||[https://web.archive.org/web/20120426053204/http://www.city.atami.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mishima, Shizuoka|Mishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||112,320||62.13||1,808||1941-04-29||[http://www.city.mishima.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||122,122||314.81||388||1942-06-01||[http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025001740/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/ |date=2008-10-25 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ito&lt;/span&gt;[[Itō, Shizuoka|Itō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||72,038||124.13||580||1947-08-10||[http://www.city.ito.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimada, Shizuoka|Shimada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|島田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||95,762||195.40||490||1948-01-01||[http://www.city.shimada.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwata, Shizuoka|Iwata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|磐田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||172,583||164.08||1,052||1948-04-01||[http://www.city.iwata.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yaizu, Shizuoka|Yaizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|焼津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||120,331||46.01||2,615||1951-03-01||[http://www.city.yaizu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakegawa, Shizuoka|Kakegawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|掛川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||118,660||265.63||447||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20110414054930/http://www.city.kakegawa.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujieda, Shizuoka|Fujieda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤枝市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||129,637||140.74||921||1954-03-31||[http://www.city.fujieda.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gotenba, Shizuoka|Gotenba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御殿場市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||88,078||194.63||453||1955-02-11||[http://www.city.gotemba.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuroi, Shizuoka|Fukuroi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|袋井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||85,163||108.56||784||1958-11-03||[http://www.city.fukuroi.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fuji, Shizuoka|Fuji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||237,279||214.10||1,108||1966-11-01||[http://www.city.fuji.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimoda, Shizuoka|Shimoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||25,784||104.70||246||1971-01-01||[http://www.city.shimoda.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Susono, Shizuoka|Susono]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|裾野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||53,740||138.39||388||1971-01-01||[http://www.city.susono.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kosai, Shizuoka|Kosai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湖西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||44,545||55.08||809||1972-01-01||[http://www.city.kosai.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izu, Shizuoka|Izu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊豆市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||35,911||363.97||98.7||2004-04-01||[http://www.city.izu.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Omaezaki, Shizuoka|Omaezaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御前崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||35,015||65.85||532||2004-04-01||[http://www.city.omaezaki.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kikugawa, Shizuoka|Kikugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|菊川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||47,702||94.24||506||2005-01-17||[http://www.city.kikugawa.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izunokuni, Shizuoka|Izunokuni]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊豆の国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||49,711||94.71||525||2005-04-01||[http://www.city.izunokuni.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Makinohara, Shizuoka|Makinohara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|牧之原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||49,726||111.50||446||2005-10-11||[http://www.city.makinohara.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Utsunomiya, Tochigi|Utsunomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇都宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||507,833||416.84||1,218||1896-04-01||[http://www.city.utsunomiya.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashikaga, Tochigi|Ashikaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|足利市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||157,793||177.82||887||1921-01-01||[http://www.city.ashikaga.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tochigi, Tochigi|Tochigi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栃木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||81,601||122.06||669||1937-04-01||[https://web.archive.org/web/20100305195542/http://www.city.tochigi.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanuma, Tochigi|Kanuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||103,690||490.62||211||1948-10-10||[http://www.city.kanuma.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oyama, Tochigi|Oyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||162,283||171.61||946||1954-03-31||[http://www.city.oyama.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mooka, Tochigi|Mooka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|真岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||66,705||111.76||597||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/20030919052800/http://www.city.moka.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otawara&lt;/span&gt;[[Ōtawara, Tochigi|Ōtawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||78,563||354.12||222||1954-12-01||[http://www.city.ohtawara.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yaita, Tochigi|Yaita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|矢板市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||35,462||170.66||208||1958-11-01||[http://www.city.yaita.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nasushiobara, Tochigi|Nasushiobara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那須塩原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||115,633||592.82||195||2005-01-01||[http://www.city.nasushiobara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sano, Tochigi|Sano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||123,034||356.07||346||2005-02-28||[http://www.city.sano.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakura, Tochigi|Sakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さくら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||42,403||125.46||338||2005-03-28||[http://www.city.tochigi-sakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nasukarasuyama, Tochigi|Nasukarasuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那須烏山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||30,433||174.42||174||2005-10-01||[http://www.city.nasukarasuyama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimotsuke, Tochigi|Shimotsuke]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||59,459||74.58||797||2006-01-10||[http://www.city.shimotsuke.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nikko&lt;/span&gt;[[Nikkō, Tochigi|Nikkō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||92,181||1,449.87||63.6||2006-03-20||[http://www.city.nikko.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tokushima, Tokushima|Tokushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|徳島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||266,370||191.39||1,392||1889-10-01||[http://www.city.tokushima.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Naruto, Tokushima|Naruto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳴門市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||62,453||135.46||461||1947-03-15||[http://www.city.naruto.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komatsushima, Tokushima|Komatsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小松島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||41,540||45.24||918||1951-06-01||[http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204062523/http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/ |date=2012-02-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Anan, Tokushima|Anan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||77,099||279.39||276||1958-05-01||[http://www.city.anan.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yoshinogawa, Tokushima|Yoshinogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吉野川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||44,905||144.19||311||2004-10-01||[http://www.city.yoshinogawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mima, Tokushima|Mima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||33,520||367.38||91.2||2005-03-01||[http://www.city.mima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awa, Tokushima|Awa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||40,303||190.97||211||2005-04-01||[http://www.city.awa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Tokushima|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三好市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||30,998||721.48||42.96||2006-03-01||[http://www.city-miyoshi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722042934/http://www.city-miyoshi.jp/ |date=2012-07-22 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hachioji&lt;/span&gt;[[Hachiōji, Tokyo|Hachiōji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八王子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||567,367||186.31||3,045||1917-09-01||[http://www.city.hachioji.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tachikawa, Tokyo|Tachikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|立川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||175,639||24.38||7,204||1940-12-01||[http://www.city.tachikawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Musashino, Tokyo|Musashino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武蔵野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||138,516||10.73||12,909||1947-11-03||[http://www.city.musashino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitaka, Tokyo|Mitaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三鷹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||180,797||16.50||10,957||1950-11-03||[http://www.city.mitaka.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026011433/http://www.city.mitaka.tokyo.jp/ |date=2006-10-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ome&lt;/span&gt;[[Ōme, Tokyo|Ōme]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|青梅市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||141,708||103.26||1,372||1951-04-01||[https://web.archive.org/web/20100117054805/http://www.city.ome.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Fuchu&lt;/span&gt;[[Fuchū, Tokyo|Fuchū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|府中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||248,445||29.34||8,468||1954-04-01||[http://www.city.fuchu.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akishima, Tokyo|Akishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|昭島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||111,763||17.33||6,449||1954-05-01||[http://www.city.akishima.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913142520/http://www.city.akishima.lg.jp/ |date=2008-09-13 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chofu&lt;/span&gt;[[Chōfu, Tokyo|Chōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|調布市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||219,053||21.53||10,174||1955-04-01||[http://www.city.chofu.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Machida, Tokyo|Machida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|町田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||413,786||71.63||5,777||1958-02-01||[http://www.city.machida.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koganei, Tokyo|Koganei]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小金井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||115,116||11.33||10,160||1958-10-01||[http://www.city.koganei.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kodaira, Tokyo|Kodaira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||185,829||20.46||9,083||1962-10-01||[http://www.city.kodaira.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hino, Tokyo|Hino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||179,482||27.53||6,520||1963-11-03||[http://www.city.hino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimurayama, Tokyo|Higashimurayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||146,585||17.17||8,537||1964-04-01||[http://www.city.higashimurayama.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kokubunji, Tokyo|Kokubunji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国分寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||118,801||11.48||10,349||1964-11-03||[http://www.city.kokubunji.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kunitachi, Tokyo|Kunitachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||73,362||8.15||9,001||1967-01-01||[http://www.city.kunitachi.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fussa, Tokyo|Fussa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||60,413||10.24||5,900||1970-07-01||[http://www.city.fussa.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komae, Tokyo|Komae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|狛江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||78,237||6.39||12,244||1970-10-01||[http://www.city.komae.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashiyamato, Tokyo|Higashiyamato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東大和市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||81,445||13.54||6,015||1970-10-01||[http://www.city.higashiyamato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kiyose, Tokyo|Kiyose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|清瀬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||73,518||10.19||7,215||1970-10-01||[http://www.city.kiyose.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashikurume, Tokyo|Higashikurume]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東久留米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||115,405||12.92||8,932||1970-10-01||[http://www.city.higashikurume.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Musashimurayama, Tokyo|Musashimurayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武蔵村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||68,333||15.37||4,446||1970-11-03||[http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126164716/http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/ |date=2010-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tama, Tokyo|Tama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多摩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||149,404||21.08||7,087||1971-11-01||[http://www.city.tama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inagi, Tokyo|Inagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||80,772||17.97||4,495||1971-11-01||[http://www.city.inagi.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hamura, Tokyo|Hamura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||56,984||9.91||5,750||1991-11-01||[http://www.city.hamura.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akiruno, Tokyo|Akiruno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あきる野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||80,268||73.34||1,094||1995-09-01||[http://www.city.akiruno.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nishitokyo&lt;/span&gt;[[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西東京市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||193,350||15.85||12,199||2001-01-21||[http://www.city.nishitokyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;LightSlateGray&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward AA&lt;/span&gt;[[Special wards of Tokyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東京特別区部}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||8,637,098||621.81||13,890|| ||
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Adachi, Tokyo|Adachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|足立区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||629,392||53.20||11,830||1947-03-13||[http://www.city.adachi.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Arakawa, Tokyo|Arakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|荒川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||194,777||10.20||18,262||1947-03-13||[http://www.city.arakawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Bunkyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|文京区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||194,933||11.31||16,009||1947-03-13||[http://www.city.bunkyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Chiyoda, Tokyo|Chiyoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千代田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||43,802||11.64||3,763||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20031011182823/http://city.chiyoda.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Chūō, Tokyo|Chūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中央区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||104,997||10.15||10,344||1947-03-13||[http://www.city.chuo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Edogawa, Tokyo|Edogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江戸川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||661,386||49.86||13,264||1947-03-13||[http://www.city.edogawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Itabashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|板橋区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||529,059||32.17||16,445||1947-03-13||[http://www.city.itabashi.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Katsushika]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|葛飾区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||428,066||34.84||12,286||1947-03-13||[http://www.city.katsushika.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Kita, Tokyo|Kita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||330,646||20.59||15,885||1947-03-13||[http://www.city.kita.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Kōtō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江東区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||436,337||39.80||10,963||1947-03-13||[http://www.city.koto.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Meguro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|目黒区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||267,798||14.70||18,217||1947-03-13||[http://www.city.meguro.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Minato, Tokyo|Minato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|港区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||205,196||20.34||10,088||1947-03-13||[http://www.city.minato.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Nakano, Tokyo|Nakano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中野区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||312,939||15.59||20,097||1947-03-13||[http://www.city.tokyo-nakano.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Nerima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|練馬区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||702,202||48.16||14,580||1947-08-01||[http://www.city.nerima.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ota&lt;/span&gt;[[Ōta, Tokyo|Ōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||674,590||59.46||11,345||1947-03-13||[http://www.city.ota.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Setagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|世田谷区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||855,416||58.08||14,728||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20020926224343/http://www.city.setagaya.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shibuya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|渋谷区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||205,512||15.11||13,337||1947-03-13||[http://www.city.shibuya.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shinagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|品川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||353,887||22.72||15,576||1947-03-13||[http://www.city.shinagawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shinjuku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新宿区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||309,463||18.23||16,975||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20100514200320/http://www.city.shinjuku.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Suginami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|杉並区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||534,981||34.02||15,725||1947-03-13||[http://www.city.suginami.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027233626/http://www.city.suginami.tokyo.jp/ |date=2013-10-27 }}
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Sumida, Tokyo|Sumida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|墨田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||237,433||13.75||16,079||1947-03-13||[http://www.city.sumida.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Taitō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|台東区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||168,277||10.08||16,139||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20031011164358/http://www.city.taito.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Toshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊島区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||256,009||13.01||19,428||1947-03-13||[http://www.city.toshima.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tottori, Tottori|Tottori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||200,315||765.66||262||1889-10-01||[http://www.city.tottori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yonago, Tottori|Yonago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||149,140||132.21||1,128||1927-04-01||[http://www.city.yonago.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurayoshi, Tottori|Kurayoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|倉吉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||51,453||272.15||189||1953-10-01||[http://www.city.kurayoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakaiminato, Tottori|Sakaiminato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|境港市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||35,908||28.79||1,247||1956-04-01||[http://www.city.sakaiminato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyama, Toyama|Toyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||421,116||1,241.85||339||1889-04-01||[http://www.city.toyama.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uozu, Toyama|Uozu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|魚津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||45,945||200.63||229||1952-04-01||[http://www.city.uozu.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Himi, Toyama|Himi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|氷見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||53,316||230.47||231||1952-08-01||[http://www.city.himi.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Namerikawa, Toyama|Namerikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滑川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||33,789||54.61||619||1954-03-01||[http://www.city.namerikawa.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tonami, Toyama|Tonami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|砺波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||49,396||126.96||389||1954-04-01||[http://www.city.tonami.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oyabe, Toyama|Oyabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小矢部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||32,656||134.11||244||1962-08-01||[http://www.city.oyabe.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nanto, Toyama|Nanto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南砺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||57,061||668.86||85.3||2004-11-01||[http://www.city.nanto.toyama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051201124816/http://www.city.nanto.toyama.jp/webapps/www/english/index.html |date=2005-12-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takaoka, Toyama|Takaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||178,965||209.38||855||2005-11-01||[http://www.city.takaoka.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imizu, Toyama|Imizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|射水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||94,691||109.18||867||2005-11-01||[http://www.city.imizu.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurobe, Toyama|Kurobe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|黒部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||42,612||426.34||99.9||2006-03-31||[https://web.archive.org/web/20110511173958/http://kurobe.city.kurobe.toyama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Wakayama, Wakayama|Wakayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和歌山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||372,175||209.23||1,779||1889-04-01||[http://www.city.wakayama.wakayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kainan, Wakayama|Kainan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||55,877||101.18||552||1934-05-01||[http://www.city.kainan.wakayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210075705/http://www.city.kainan.wakayama.jp/ |date=2021-02-10 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tanabe, Wakayama|Tanabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田辺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||80,478||1,026.77||78.4||1942-05-20||[http://www.city.tanabe.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gobo&lt;/span&gt;[[Gobō, Wakayama|Gobō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御坊市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||26,335||43.93||599||1954-04-01||[http://www.city.gobo.wakayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Arida, Wakayama|Arida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|有田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||31,194||36.92||845||1956-05-01||[http://www.city.arida.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shingu&lt;/span&gt;[[Shingū, Wakayama|Shingū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||32,654||255.43||128||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20070116052751/http://www2.city.shingu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kinokawa, Wakayama|Kinokawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|紀の川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||67,192||228.24||294||2005-11-07||[http://www.city.kinokawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hashimoto, Wakayama|Hashimoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|橋本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||67,505||130.31||518||2006-03-01||[http://www.city.hashimoto.wakayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427091637/http://www.city.hashimoto.wakayama.jp/ |date=2006-04-27 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwade, Wakayama|Iwade]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩出市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||51,843||38.50||1,347||2006-04-01||[http://www.city.iwade.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yamagata, Yamagata|Yamagata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山形市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||255,370||381.34||670||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20031019034152/http://www.city.yamagata.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||91,704||548.74||167||1889-04-01||[http://www.city.yonezawa.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shinjo&lt;/span&gt;[[Shinjō, Yamagata|Shinjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新庄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||39,808||223.08||178||1949-04-01||[http://www.city.shinjo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sagae, Yamagata|Sagae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|寒河江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||43,299||139.08||311||1954-08-01||[http://www.city.sagae.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaminoyama, Yamagata|Kaminoyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||35,086||240.95||146||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/20100325194842/http://www.city.kaminoyama.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Murayama, Yamagata|Murayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||27,586||196.83||140||1954-11-01||[http://www.city.murayama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagai, Yamagata|Nagai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||30,285||214.69||141||1954-11-15||[http://www.city.nagai.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tendo&lt;/span&gt;[[Tendō, Yamagata|Tendō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天童市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||63,470||113.01||562||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20100613015952/http://www.city.tendo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashine, Yamagata|Higashine]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||46,141||207.17||223||1958-11-03||[http://www.city.higashine.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obanazawa, Yamagata|Obanazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾花沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||19,937||372.32||53.5||1959-04-10||[http://www.city.obanazawa.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nan'yo&lt;/span&gt;[[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南陽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||34,542||160.70||215||1967-04-01||[http://www.city.nanyo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鶴岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||140,097||1,311.51||107||2005-10-01||[http://www.city.tsuruoka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakata, Yamagata|Sakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|酒田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||114,964||602.79||191||2005-11-01||[http://www.city.sakata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ube, Yamaguchi|Ube]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||176,370||287.69||613||1921-11-01||[http://www.city.ube.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hofu&lt;/span&gt;[[Hōfu, Yamaguchi|Hōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|防府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||116,393||188.59||617||1936-08-25||[http://www.city.hofu.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kudamatsu, Yamaguchi|Kudamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||54,026||89.36||605||1939-11-03||[https://web.archive.org/web/20080212033246/http://www.city.kudamatsu.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shunan&lt;/span&gt;[[Shūnan, Yamaguchi|Shūnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|周南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||150,299||656.25||229||2003-04-21||[http://www.city.shunan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hikari, Yamaguchi|Hikari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||53,274||91.94||579||2004-10-04||[http://www.city.hikari.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Shimonoseki, Yamaguchi|Shimonoseki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||286,073||716.06||400||2005-02-13||[http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020094055/http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/seisaku/kokusai/gaikoku/ |date=2014-10-20 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yanai, Yamaguchi|Yanai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柳井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||35,438||139.90||253||2005-02-21||[http://www.city-yanai.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hagi, Yamaguchi|Hagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|萩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||55,831||698.87||79.9||2005-03-06||[http://www.city.hagi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagato, Yamaguchi|Nagato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長門市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||39,825||357.92||111||2005-03-22||[http://www.city.nagato.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;San'yo-Onoda&lt;/span&gt;[[San'yō-Onoda, Yamaguchi|San'yō-Onoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山陽小野田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||65,523||132.99||493||2005-03-22||[http://www.city.sanyo-onoda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamaguchi, Yamaguchi|Yamaguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||192,008||730.23||263||2005-10-01||[http://www.city.yamaguchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||146,885||872.71||168||2006-03-20||[http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090926071949/http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/ |date=2009-09-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mine, Yamaguchi|Mine]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美祢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||17,355||228.25||76.0||2008-03-21||[http://www2.city.mine.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kofu&lt;/span&gt;[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||199,374||212.41||939||1889-07-01||[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujiyoshida, Yamanashi|Fujiyoshida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士吉田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||51,879||121.83||426||1951-03-20||[http://www.city.fujiyoshida.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|都留市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||34,439||161.58||213||1954-04-29||[http://www.city.tsuru.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otsuki&lt;/span&gt;[[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大月市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||29,869||280.30||107||1954-08-08||[http://www.city.otsuki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|韮崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||33,539||143.73||233||1954-10-10||[https://web.archive.org/web/20040630220735/http://www.city.nirasaki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南アルプス市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||72,295||264.06||274||2003-04-01||[http://www.city.minami-alps.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kai, Yamanashi|Kai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲斐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||74,077||71.94||1,030||2004-09-01||[http://www.city.kai.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fuefuki, Yamanashi|Fuefuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笛吹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||71,184||201.92||353||2004-10-12||[http://www.city.fuefuki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北杜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||47,754||602.89||79.2||2004-11-01||[http://www.city.hokuto.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uenohara, Yamanashi|Uenohara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上野原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||28,295||170.65||166||2005-02-13||[http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107094120/http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/ |date=2015-11-07 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山梨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||38,202||289.87||132||2005-03-22||[http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000901231441/http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/ |date=2000-09-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koshu&lt;/span&gt;[[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||35,072||264.01||133||2005-11-01||[http://www.city.koshu.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chuo&lt;/span&gt;[[Chūō, Yamanashi|Chūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中央市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||31,875||31.81||1,002||2006-02-20||[http://www.city.chuo.yamanashi.jp/]
|}

== Dissolved cities ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!City!!Japanese!!Prefecture!!Founded!!Dissolved!!Merged division
|-
|Moriyama||{{large|{{lang|ja|守山市}}}}||Aichi||1954-06-01||1963-02-15||merged into [[Nagoya]]
|-
|[[Bisai, Aichi|Bisai]]||{{large|{{lang|ja|尾西市}}}}||Aichi||1955-01-01||2005-04-01||merged into [[Ichinomiya, Aichi|Ichinomiya]]
|-
|Shinshiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|新城市}}}}||Aichi||1958-11-01||2005-10-01||merged with Hōrai, Tsukude → [[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]] {{small|(current)}}
|-
|[[Honjō, Akita|Honjō]]||{{large|{{lang|ja|本荘市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-05-22||merged with Chōkai, Higashiyuri, Iwaki, Nishime, Ōuchi, Yashima, Yuri → [[Yurihonjō]]
|-
|[[Ōmagari, Akita|Ōmagari]]||{{large|{{lang|ja|大曲市}}}}||Akita||1954-05-03||2005-03-22||merged with Kamioka, Kyōwa, Nakasen, Nishisenboku, Ōta, Semboku, Nangai → [[Daisen, Akita|Daisen]]
|-
|Yuzawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|湯沢市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-03-22||merged with Inakawa, Minase, Ogachi → [[Yuzawa, Akita|Yuzawa]] {{small|(current)}}
|-
|Oga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|男鹿市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-03-22||merged with Wakami → [[Oga, Akita|Oga]] {{small|(current)}}
|-
|Yokote {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|横手市}}}}||Akita||1951-04-01||2005-10-01||merged with Hiraka+Jūmonji, Masuda, Omonogawa, Ōmori, Sannai, Taiyū → [[Yokote, Akita|Yokote]] {{small|(current)}}
|-
|Noshiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|能代市}}}}||Akita||1940-10-01||2005-10-01||merged with Futatsui → [[Noshiro, Akita|Noshiro]] {{small|(current)}}
|-
|Towada {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|十和田市}}}}||Aomori||1955-02-01||2005-03-28||merged with Towadako → [[Towada, Aomori|Towada]] {{small|(current)}}
|-
|Goshogawara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|五所川原市}}}}||Aomori||1955-02-01||2005-03-28||merged with Kanagi, Shiura → [[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]] {{small|(current)}}
|-
|Aomori {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|青森市}}}}||Aomori||1898-04-01||2005-04-01||merged with Namioka → [[Aomori, Aomori|Aomori]] {{small|(current)}}
|-
|Hirosaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|弘前市}}}}||Aomori||1889-04-01||2006-11-15||merged with Iwaki, Sōma → [[Hirosaki]] {{small|(current)}}
|-
|Ichihara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|市原市}}}}||Chiba||1963-05-01||1967-10-01||merged with Nansō, Kamo → [[Ichihara, Chiba|Ichihara]] {{small|(current)}}
|-
|Mobara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|茂原市}}}}||Chiba||1952-04-01||1972-05-01||merged with Honnō → [[Mobara]] {{small|(current)}}
|-
|Kamogawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鴨川市}}}}||Chiba||1971-03-31||2005-02-11||merged with Amatsukominato → [[Kamogawa, Chiba|Kamogawa]] {{small|(current)}}
|-
|Asahi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|旭市}}}}||Chiba||1954-07-01||2005-07-01||merged with Hikata, Iioka, Unakami → [[Asahi, Chiba|Asahi]] {{small|(current)}}
|-
|[[Yōkaichiba, Chiba|Yōkaichiba]]||{{large|{{lang|ja|八日市場市}}}}||Chiba||1954-07-01||2006-01-23||merged with Nosaka → [[Sōsa]]
|-
|[[Sawara, Chiba|Sawara]]||{{large|{{lang|ja|佐原市}}}}||Chiba||1951-03-15||2006-03-27||merged with Kurimoyo, Omigawa, Yamada → [[Katori, Chiba|Katori]]
|-
|[[Iyomishima, Ehime|Iyomishima]]||{{large|{{lang|ja|伊予三島市}}}}||Ehime||1954-11-01||2004-04-01||merged with Kawanoe, Doi, Shingū → [[Shikokuchūō]]
|-
|[[Kawanoe, Ehime|Kawanoe]]||{{large|{{lang|ja|川之江市}}}}||Ehime||1954-11-01||2004-04-01||merged with Iyomishima, Doi, Shingū → [[Shikokuchūō]]
|-
|Saijō {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|西条市}}}}||Ehime||1941-04-29||2004-11-01||merged with Tōyo, Komatsu, Tanbara → [[Saijō, Ehime|Saijō]] {{small|(current)}}
|-
|[[Tōyo, Ehime|Tōyo]]||{{large|{{lang|ja|東予市}}}}||Ehime||1972-10-01||2004-11-01||merged with Saij, Komatsu, Tanbara → [[Saijō, Ehime|Saijō]] {{small|(current)}}
|-
|[[Hōjō, Ehime|Hōjō]]||{{large|{{lang|ja|北条市}}}}||Ehime||1958-11-01||2005-01-01||merged into [[Matsuyama, Ehime|Matsuyama]]
|-
|Ōzu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|大洲市}}}}||Ehime||1954-09-01||2005-01-11||merged with Hijikawa, Nagahama, Kawabe → [[Ōzu, Ehime|Ōzu]] {{small|(current)}}
|-
|Imabari {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|今治市}}}}||Ehime||1920-02-11||2005-01-16||merged with Hakata, Kamiura, Kikuma, Miyakubo, Namikata, [[Ōmishima, Ehime|Ōmishima]] Ōnishi, Tamagawa, Yoshiumi, Asakura, Sekizen → [[Imabari, Ehime|Imabari]] {{small|(current)}}
|-
|Yawatahama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|八幡浜市}}}}||Ehime||1935-02-11||2005-04-01||merged with Honai → [[Yawatahama, Ehime|Yawatahama]] {{small|(current)}}
|-
|Iyo {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|伊予市}}}}||Ehime||1955-01-01||2005-04-01||merged with Nakayama, Futami → [[Iyo, Ehime|Iyo]] {{small|(current)}}
|-
|Uwajima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|宇和島市}}}}||Ehime||1921-08-01||2005-08-01||merged with Mima, Tsushima, Yoshida → [[Uwajima, Ehime|Uwajima]] {{small|(current)}}
|-
|[[Takefu, Fukui|Takefu]]||{{large|{{lang|ja|武生市}}}}||Fukui||1948-04-01||2005-1001||merged with Imadate → [[Echizen, Fukui|Echizen]]
|-
|[[Moji-ku, Kitakyūshū|Moji]]||{{large|{{lang|ja|門司市}}}}||Fukuoka||1899-04-01||1963-02-10||merged with Kokura, Tobata, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Kokura]]||{{large|{{lang|ja|小倉市}}}}||Fukuoka||1900-04-01||1963-02-10||merged with Moji, Tobata, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Tobata-ku, Kitakyūshū|Tobata]]||{{large|{{lang|ja|戸畑市}}}}||Fukuoka||1924-09-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Yahata, Fukuoka|Yahata]]||{{large|{{lang|ja|八幡市}}}}||Fukuoka||1917-03-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Tobata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Wakamatsu-ku, Kitakyūshū|Wakamatsu]]||{{large|{{lang|ja|若松市}}}}||Fukuoka||1914-04-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Tobata, Yahata → [[Kitakyushu]]
|-
|Iizuka {{small|(previous A)}}||{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||Fukuoka||1932-01-20||1963-04-01||merged with Kobukuro, Futase, Chinzei → Iizuka {{small|(previous B)}}
|-
|Munakata||{{large|{{lang|ja|宗像市}}}}||Fukuoka||1981-04-01||2003-04-01||merged with Genkai → [[Munakata, Fukuoka|Munakata]] {{small|(current)}}
|-
|Yanagawa||{{large|{{lang|ja|柳川市}}}}||Fukuoka||1952-04-01||2005-03-21||merged with Yamato, Mitsuhashi → [[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]] {{small|(current)}}
|-
|[[Amagi, Fukuoka|Amagi]]||{{large|{{lang|ja|甘木市}}}}||Fukuoka||1954-04-01||2006-03-20||merged with Asakura, Haki → [[Asakura, Fukuoka|Asakura]]
|-
|Iizuka {{small|(previous B)}}||{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||Fukuoka||1963-04-01||2006-03-26||merged with Chikuho, Honami, Kaita, Shōnai → [[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]] {{small|(current)}}
|-
|[[Yamada, Fukuoka|Yamada]]||{{large|{{lang|ja|山田市}}}}||Fukuoka||1954-04-01||2006-03-27||merged with Inatsuki, Kaho, Usui → [[Kama, Fukuoka|Kama]]
|-
|[[Maebaru, Fukuoka|Maebaru]]||{{large|{{lang|ja|前原市}}}}||Fukuoka||1992-10-01||2010-01-01||merged with Nijō, Shima → [[Itoshima, Fukuoka|Itoshima]]
|-
|Kōriyama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|郡山市}}}}||Fukushima||1924-09-01||1965-05-01||merged with Nishida, Nakata → [[Kōriyama]] {{small|(current)}}
|-
|Taira||{{large|{{lang|ja|平市}}}}||Fukushima||1937-06-01||1966-10-01||merged with Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Iwaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|磐城市}}}}||Fukushima||1954-03-31||1966-10-01||merged with Taira, Jōban, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Jōban||{{large|{{lang|ja|常磐市}}}}||Fukushima||1954-03-31||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Uchigō||{{large|{{lang|ja|内郷市}}}}||Fukushima||1954-10-01||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Nakoso||{{large|{{lang|ja|勿来市}}}}||Fukushima||1955-04-29||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Uchigō → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Shirakawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|白河市}}}}||Fukushima||1949-04-01||2005-11-07||merged with Taishin, Higashi, Omotegō → [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]] {{small|(current)}}
|-
|Nihonmatsu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|二本松市}}}}||Fukushima||1958-10-01||2005-12-01||merged with Adachi, Iwashiro, Tōwa → [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]] {{small|(current)}}
|-
|[[Haramachi, Fukushima|Haramachi]]||{{large|{{lang|ja|原町市}}}}||Fukushima||1954-03-20||2006-01-01||merged with Kashima, Odaka → [[Minamisōma]]
|-
|Kitakata {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|喜多方市}}}}||Fukushima||1954-03-31||2006-01-04||merged with Shiokawa, Yamato, Atsushiokanō, Takasato → [[Kitakata, Fukushima|Kitakata]] {{small|(current)}}
|-
|Ena {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|恵那市}}}}||Gifu||1954-04-01||2004-10-25||merged with Akechi, Iwamura, Kamiyahagi, Yamaoka, Kushihara → [[Ena, Gifu|Ena]] {{small|(current)}}
|-
|Isesaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|伊勢崎市}}}}||Gunma||1940-09-13||2005-01-01||merged with Akabori, Sakai, Azuma → [[Isesaki, Gunma|Isesaki]] {{small|(current)}}
|-
|Ōta {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|太田市}}}}||Gunma||1948-05-03||2005-03-28||merged with Nitta, Ojima, Yabuzukahon → [[Ōta, Gunma|Ōta]] {{small|(current)}}
|-
|Shibukawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|渋川市}}}}||Gunma||1954-04-01||2006-02-20||merged with Ikaho, Komochi, Onogami, Akagi, Kitatachibana → [[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]] {{small|(current)}}
|-
|Annaka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|安中市}}}}||Gunma||1958-11-01||2006-03-18||merged with Matsuida → [[Annaka, Gunma|Annaka]] {{small|(current)}}
|-
|Tomioka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|富岡市}}}}||Gunma||1954-04-01||2006-03-27||merged with Myōgi → [[Tomioka, Gunma|Tomioka]] {{small|(current)}}
|-
|Fukuyama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|福山市}}}}||Hiroshima||1916-07-01||1966-05-01||merged with Matsunaga → [[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]] {{small|(current)}}
|-
|Matsunaga||{{large|{{lang|ja|松永市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||1966-05-01||merged with Fukuyama {{small|(previous)}} → [[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]] {{small|(current)}}
|-
|Miyoshi||{{large|{{lang|ja|三次市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||2004-04-01||merged with Kisa, Mirasaka, Miwa, Funo, Kimita, Sakugi, Kōnu → [[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]] {{small|(current)}}
|-
|Mihara||{{large|{{lang|ja|三原市}}}}||Hiroshima||1936-11-15||2005-03-22||merged with Daiwa, Kui, Hongō → [[Mihara, Hiroshima|Mihara]] {{small|(current)}}
|-
|Shōbara||{{large|{{lang|ja|庄原市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||2005-03-31||merged with Hiwa, Kuchiwa, Saijō, Takano, Tōjō, Sōryō → [[Shōbara, Hiroshima|Shōbara]] {{small|(current)}}
|-
|[[Innoshima, Hiroshima|Innoshima]]||{{large|{{lang|ja|原町市}}}}||Hiroshima||1953-05-01||2006-01-10||merged with Setoda into [[Onomichi, Hiroshima|Onomichi]]
|-
|Kushiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|釧路市}}}}||Hokkaido||1922-08-01||2005-10-11||merged with Akan, Onbetsu → [[Kushiro, Hokkaido|Kushiro]] {{small|(current)}}
|-
|Kitami {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|北見市}}}}||Hokkaido||1942-06-10||2006-03-05||merged with Rubeshibe, Tanno, Tokoro → [[Kitami, Hokkaido|Kitami]] {{small|(current)}}
|-
|Shibetsu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|士別市}}}}||Hokkaido||1954-07-01||2005-09-01||merged with Asahi → [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]] {{small|(current)}}
|-
|Nayoro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|名寄市}}}}||Hokkaido||1956-04-01||2006-03-27||merged with Fūren → [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]] {{small|(current)}}
|-
|Kameda||{{large|{{lang|ja|亀田市}}}}||Hokkaido||1971-11-01||1973-12-01||merged into [[Hakodate, Hokkaido|Hakodate]]
|-
|Amagasaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|尼崎市}}}}||Hyōgo||||1936-04-01||
|-
|Miki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|三木市}}}}||Hyōgo||||1954-07-01||
|-
|Toyooka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|豊岡市}}}}||Hyōgo||||2005-04-01||
|-
|Nishiwaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|西脇市}}}}||Hyōgo||||2005-10-01||
|-
|Tatsuno||{{large|{{lang|ja|龍野市}}}}||Hyōgo||||2005-10-01||
|-
|Sumoto {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|洲本市}}}}||Hyōgo||||2006-02-11||
|-
|Katsuta||{{large|{{lang|ja|勝田市}}}}||Ibaraki||||1994-11-01||
|-
|Nakaminato||{{large|{{lang|ja|那珂湊市}}}}||Ibaraki||||1994-11-01||
|-
|[[Iwai, Ibaraki|Iwai]]||{{large|{{lang|ja|岩井市}}}}||Ibaraki||||2005-03-22||
|-
|[[Shimodate, Ibaraki|Shimodate]]||{{large|{{lang|ja|下館市}}}}||Ibaraki||||2005-03-28||
|-
|Koga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|古河市}}}}||Ibaraki||||2005-09-12||
|-
|Ishioka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|石岡市}}}}||Ibaraki||||2005-10-01||
|-
|Kasama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|笠間市}}}}||Ibaraki||||2006-03-19||
|-
|Nanao {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|七尾市}}}}||Ishikawa||||2004-10-01||
|-
|[[Mattō, Ishikawa|Mattō]]||{{large|{{lang|ja|松任市}}}}||Ishikawa||||2005-02-01||
|-
|Kaga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|加賀市}}}}||Ishikawa||||2005-10-01||
|-
|Wajima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|輪島市}}}}||Ishikawa||||2006-02-01||
|-
|Ichinoseki {{small|(previous A)}}||{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||Iwate||||1955-01-01||
|-
|Kamaishi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|釜石市}}}}||Iwate||||1955-04-01||
|-
|Kitakami {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|北上市}}}}||Iwate||||1991-04-01||
|-
|Miyako {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|宮古市}}}}||Iwate||||2005-06-06||
|-
|Ichinoseki {{small|(previous B)}}||{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||Iwate||||2005-09-20||
|-
|Tōno {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|遠野市}}}}||Iwate||||2005-10-01||
|-
|Hanamaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|花巻市}}}}||Iwate||||2006-01-01||
|-
|Ninohe {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|二戸市}}}}||Iwate||||2006-01-01||
|-
|[[Mizusawa, Iwate|Mizusawa]]||{{large|{{lang|ja|水沢市}}}}||Iwate||||2006-02-20||
|-
|[[Esashi, Iwate|Esashi]]||{{large|{{lang|ja|江刺市}}}}||Iwate||||2006-02-20||
|-
|Kuji {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|久慈市}}}}||Iwate||||2006-03-06||
|-
|Marugame {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|丸亀市}}}}||Kagawa||||2005-03-22||
|-
|Kan'onji {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|観音寺市}}}}||Kagawa||||2005-10-11||
|-
|Kagoshima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鹿児島市}}}}||Kagoshima||||1967-04-29||
|-
|Taniyama||{{large|{{lang|ja|谷山市}}}}||Kagoshima||||1967-04-29||
|-
|Sendai {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|川内市}}}}||Kagoshima||||2004-10-12||
|-
|[[Kushikino, Kagoshima|Kushikino]]||{{large|{{lang|ja|串木野市}}}}||Kagoshima||||2005-10-11||
|-
|[[Kaseda, Kagoshima|Kaseda]]||{{large|{{lang|ja|加世田市}}}}||Kagoshima||||2005-11-07||
|-
|[[Kokubu, Kagoshima|Kokubu]]||{{large|{{lang|ja|国分市}}}}||Kagoshima||||2005-11-07||
|-
|Kanoya {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鹿屋市}}}}||Kagoshima||||2006-01-01||
|-
|Ibusuki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|指宿市}}}}||Kagoshima||||2006-01-01||
|-
|Izumi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|出水市}}}}||Kagoshima||||2006-03-13||
|-
|[[Naze, Kagoshima|Naze]]||{{large|{{lang|ja|名瀬市}}}}||Kagoshima||||2006-03-20||
|-
|[[Ōkuchi, Kagoshima|Ōkuchi]]||{{large|{{lang|ja|大口市}}}}||Kagoshima||||2008-11-01||
|-
|[[Yuzhno-Sakhalinsk|Toyohara]]||{{large|{{lang|ja|豊原市}}}}||Karafuto||1937-07-01||1949-06-01||renounced [[Karafuto Prefecture|Karafuto]] sovereign rights to the USSR
|-
|[[Hatogaya]]||{{large|{{lang|ja|鳩ヶ谷市}}}}||Saitama||1967-03-01||2011-10-11||merged into [[Kawaguchi, Saitama|Kawaguchi]]
|-
|[[Ōmiya, Saitama|Ōmiya]]||{{large|{{lang|ja|大宮市}}}}||Saitama||1940-11-03||2001-05-01||merged into [[Saitama, Saitama|Saitama]]
|-
|[[Imaichi, Tochigi|Imaichi]]||{{large|{{lang|ja|今市市}}}}||Tochigi||1954-03-31||2006-03-20||merged into [[Nikkō]]
|-
|[[Tokyo City|Tokyo]]||{{large|{{lang|ja|東京市}}}}||Tokyo-fu||1889-05-01||1943-07-01||merged with [[Tokyo Prefecture|Tokyo-fu]] → [[Tokyo|Tokyo Metropolis]] {{small|(see [[Special wards of Tokyo|Special wards]])}}
|-
|[[Akigawa, Tokyo|Akigawa]]||{{large|{{lang|ja|秋川市}}}}||Tokyo||1972-05-05||1995-09-01||merged with Itsukaichi → [[Akiruno, Tokyo|Akiruno]]
|-
|[[Tanashi, Tokyo|Tanashi]]||{{large|{{lang|ja|田無市}}}}||Tokyo||1967-01-01||2001-01-21||merged with Hōya → [[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]
|-
|[[Hōya, Tokyo|Hōya]]||{{large|{{lang|ja|保谷市}}}}||Tokyo||1967-01-01||2001-01-21||merged with Tanashi → [[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]
|}

== ප්‍රභව දත්ත ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ප්‍රාන්තය !! ජනගහනය දක්වා ඇති දිනය !! මූලාශ්‍රය
|-
|Aichi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.aichi.jp/toukei/ 月報　あいちの人口].  Toyokawa's data is adopted the total of Otowa, Mito, and Toyokawa before the recent merger.&lt;/ref&gt;
|-
|Akita||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&amp;ContentID=1132639874531&amp;SiteID=0 美の国あきたネット [秋田県の人口と世帯(月報)過去データ&amp;#93;&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018231802/http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&amp;ContentID=1132639874531&amp;SiteID=0 |date=2007-10-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Aomori||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |title=青森県人口移動統計調査 |access-date=2008-02-16 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115557/http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Chiba||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html 毎月常住人口調査月報インデックス&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014143831/http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html |date=2007-10-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ehime||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm 愛媛県統計BOX 推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308113720/http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm |date=2008-03-08 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukui||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html 福井県の人口と世帯（推計）] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214003845/http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html |date=2008-02-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukuoka||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html 月報「福岡県の人口と世帯（推計）」] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205185609/http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html |date=2008-02-05 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukushima||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=ふくしま統計情報ボックス 福島県の推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212135609/http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Gifu||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm 岐阜県統計課（岐阜県の人口・世帯数 調査結果）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014004928/http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm#new |date=2007-10-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Gunma||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm 基本統計・群馬県移動人口調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102214607/http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm |date=2007-11-02 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Hiroshima||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm 推計人口（甲調査）第３表] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221101232/http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Hokkaidō||2012-03-31||&lt;ref&gt;[http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/tuk/900brr/index2.htm 住民基本台帳人口・世帯数]&lt;/ref&gt;
|-
|Hyōgo||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html 兵庫県/推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013000756/http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html |date=2007-10-13 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ibaraki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm 茨城県の人口と世帯（推計）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080325190656/http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm |date=2008-03-25 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ishikawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.ishikawa.jp/search/min.asp?sc_id=10 いしかわ統計指標ランド 石川県の統計情報ポータルサイト&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Iwate||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&amp;C=I002 毎月人口推計の概要] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218143311/http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&amp;C=I002 |date=2006-02-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kagawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm 統計速報(香川県推計人口及び人口移動)&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080129073738/http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm |date=2008-01-29 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kagoshima||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html 鹿児島県毎月推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311024207/http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html |date=2008-03-11 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kanagawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html 神奈川県の人口と世帯 : 神奈川県&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kōchi||2008-02-29||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm 住民基本台帳人口移動] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226085040/http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm |date=2008-02-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kumamoto||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm 熊本県の人口と世帯数 月報&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://archive.is/20011120195824/http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm |date=2001-11-20 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kyoto||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |title=Archived copy |access-date=2008-03-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225175115/http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |archive-date=2008-02-25 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Mie||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.mie.jp/DATABOX/library.htm#jinko みえDataBox（データライブラリ）毎月調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080306000722/http://www.pref.mie.jp/databox/library.htm |date=2008-03-06 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Miyagi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://wayback.archive-it.org/all/20110322131800/http://www.pref.miyagi.jp/toukei/toukeidata/zinkou/jinkou/suikei_top/suikei_top.htm 宮城県/統計課/統計データ/宮城県推計人口（月報）&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Miyazaki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html 市町村別人口と世帯数] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219020019/http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html |date=2008-02-19 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nagano||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm 毎月人口異動調査結果] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080614041638/http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm |date=2008-06-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nagasaki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.nagasaki.jp/toukei/new_date/nen_geppou/tuki/kokuseichousa/suikei/suikei.htm 長崎県公式ウェブサイト｜長崎県の統計長崎県統計課のホームページへようこそ世帯数と推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212081140/http://www.pref.nagasaki.jp/toukei/new_date/nen_geppou/tuki/kokuseichousa/suikei/suikei.htm |date=2008-02-12 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nara||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |title=各種人口統計&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2008-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118064416/http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |archive-date=2008-01-18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Niigata||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html 新潟県庁：新潟県人口移動調査（推計人口および人口移動）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221042515/http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ōita||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.oita.jp/10800/chosakekka/jinko/index.html 各種統計調査結果／毎月流動人口調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Okayama||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=岡山県統計管理課　毎月流動人口調査 |url=http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 |access-date=2021-03-23 |archive-date=2011-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106122221/http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Okinawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.okinawa.jp/toukeika/estimates/estidata.html 沖縄県推計人口データ一覧（Excel形式）&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Osaka||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=大阪府毎月推計人口 |url=http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106023139/http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Saga||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://archive.is/20121219095948/http://www.pref.saga.lg.jp/toukei/php3/houkokusyo/hou_nen.php3?nendo_number=2001&amp;sessionid= 推計人口(月報・年報)&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Saitama||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html 埼玉県推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221164805/http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shiga||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/#jinko 滋賀県/滋賀県の人口と世帯数&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216061821/http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/ |date=2008-02-16 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shimane||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp しまね統計情報データベース　新着情報 今月の統計 推計人口（市町村別）] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410125028/http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp |date=2008-04-10 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shizuoka||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ 統計センターしずおか　静岡県人口推計] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203204758/http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ |date=2008-02-03 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Tochigi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070918144152/http://www.pref.tochigi.jp/pref/toukei/toukei/popu1.html 栃木県毎月人口推計速報/栃木県&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Tokushima||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.tokushima.jp/Statistics.nsf/ |title=徳島県の統計情報　推計人口 |access-date=2008-02-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174645/http://www.pref.tokushima.jp/Statistics.nsf/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Tokyo||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm 東京都の人口推計トップページ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Tottori||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.tottori.lg.jp/dd.aspx?menuid=9974 鳥取県人口移動調査/とりネット/鳥取県公式サイト&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Toyama||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.toyama.jp/sections/1015/lib/jinko/index.html 人口移動調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Wakayama||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=毎月推計人口 |url=http://www.pref.wakayama.lg.jp/prefg/020300/suikei/index.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713231453/https://www.pref.wakayama.lg.jp/prefg/020300/suikei/index.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Yamagata||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://archive.is/20070519180118/http://www.pref.yamagata.jp/ou/somu/020052/jinkou.html 山形県の人口と世帯数（月報）（推計）の統計表電子データについて — 山形県ホームページ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Yamaguchi||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=山口県/統計分析課/人口・人口移動統計調査（平成20年3月1日現在）&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713202913/http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Yamanashi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html 山梨県統計データバンク　aa04000&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517044252/http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html |date=2006-05-17 }}&lt;/ref&gt;
|}
* The area figures are according to [http://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/title.htm Geographical Survey Institute of Japan] as of 2007-10-01.
* The source websites of each prefectures' populations are according to [[:ja:Template:自治体人口/doc]].

==ආශ්‍රිත==
* [[Japanese cities by population (1889)]]
* [[Municipalities of Japan]]
* [[List of city nicknames in Japan]]
* [[List of metropolitan areas in Japan by population]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

{{Asia topic|List of cities in}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව]]
[[Category:Lists of cities by country|Japan]]</text>
      <sha1>1ug71fuogf8wxv32za5c1v60j6myiwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අමිල අබේසේකර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92680</id>
    <revision>
      <id>801932</id>
      <parentid>727209</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T23:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10387" sha1="qzntodv0n1yx91hvcud3bs6sp1oj1dv" xml:space="preserve">{{short description|ශ්‍රී ලාංකේය නළුවකු, ගායකයකු හා නිවේදකයකු}}
{{Infobox person
|name          = අමිල අබේසේකර &lt;br&gt;Amila Abeysekara  
|other_names   = 
|image         = 
|background    = 
|image_size    = 
|alt           = 
|caption       = 
|birth_date    = {{birth date and age|1983|03|07|df=yes}}
|birth_name    = අමිල සම්පත් අබේසේකර
|birth_place   = [[මහනුවර]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|death_date    =
|death_place   = 
|death_cause   = 
|resting_place = 
|resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
|nationality   = ශ්‍රී ලාංකික
|education     = ධර්මරාජ විද්‍යාලය]] &lt;br&gt; මහරගම ජනාධිපති විද්‍යාලය
|years_active  = 1998–වර්තමාන
|party         = 
|spouse        = තේජා ජයවර්ධන (m. 2010)
|children      =  
|awards        = 
|residence     = 
|website       = 
|footnotes     = 
|occupation    = නළුවා, ගායක, රූපවාහිනී නිවේදක
}}

'''අමිල සම්පත් අබේසේකර''' (උපත 1983 මාර්තු 7: {{lang|si|අමිල අබේසේකර}}), ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nfc.gov.lk/artist/amila-abeysekara-184/ |title=Actors of Sinhala cinema - Amila Abeysekara |publisher=National Film Corporation |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.imdb.com/name/nm5664543/ |title=Amila Abeysekera films |publisher=IMDb |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt; වැඩිපුරම රූපවාහිනියේ නියැලී සිටින අබේසේකර වඩාත් ප්‍රචලිත වන්නේ 2009 වසරේ ජනප්‍රියම නළුවාට හිමි සම්මානය දිනාගත් ‘‘පබා’’ කතාමාලාවේ ‘‘අමන්ත’’ චරිතයත් සමගයි. ඔහු ''Derana Dream Star'' රියැලිටි වැඩසටහනේ පූරකවරයා ලෙස වාර හතරක් ඉදිරිපත් කර ඇත.&lt;ref name= amila&gt;{{cite web |url=http://sadamalee.blogspot.com/2014/10/teledrama-actor-amila-abeysekara.html |title=Teledrama Actor Amila Abeysekara |publisher=Sandamalee |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt;

==පෞද්ගලික ජීවිතය==
අමිල අබේසේකර උපන්නේ 1983 මාර්තු 7 [[මහනුවර]]දිය. වයස අවුරුදු 10 දී ඔහුගේ පවුල මහරගම පදිංචියට ගියා. ඔහුට බාල සහෝදරයන් දෙදෙනෙක් සිටී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mediahumanrights.lk/news/මට-රඟ-පාන්න-බෑ-කියූ-අධ්‍යක/ |title=මට රඟ පාන්න බෑ කියූ අධ්‍යක්ෂ අද වැඩ නැතිව වේ‍ෙළනවා ජනප්‍රිය රංගන ශිල්පී අමිල අබේසේකර |publisher=mediahumanrights |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt; ඔහු මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලය වෙතින් අධ්‍යාපනය ලැබීමට පටන් ගත් අතර පසුව මහරගම ජනාධිපති විද්‍යාලය වෙත ගියේය.&lt;ref name= amila /&gt; ඔහු පාසල් කාලයේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කළ අතර එහිදී ඔහු රංගනයට පිවිසීමට පෙර සමාජ ශාලාවලට ක්‍රීඩා කළේය.

ඔහු විවාහ වී සිටින්නේ තේජා ජයවර්ධන සමඟයි. විවාහ මංගල්යය 2010 දී සමරනු ලැබූ නමුත් විවාහ මංගල්යය 2004 දී ලියාපදිංචි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://archives.dailynews.lk/2010/03/08/fea27.asp |title=Amila ties the knot |work=Daily News |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt; ඇය දැනට එමිරේට්ස් ගුවන් සේවය හි ගුවන් සේවිකාවක් ලෙස සේවය කරයි.

==වෘත්තීය ජීවිතය==
1998 දී [[ස්වර්ණවාහිනියේ]] සහකාර නිවේදකයකු ලෙස සේවය කිරීමට අබේසේකරට අවස්ථාව ලැබුණි. ඔහු රංගන දිවිය ආරම්භ කළේ 2000 වසරේ තිරගත වූ &quot;දෙපත් නයි&quot; කතා මාලාවෙනි.&lt;ref name= amila /&gt; ඔහුගේ මංගල සිනමා රංගනය 2008 වසරේ &quot;හතර දෙනම සූරයෝ&quot; චිත්‍රපටය හරහා සිදු වූ අතර එය නීල් රූපසිංහ විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 1971 බ්ලොක්බස්ටර් හි ප්‍රතිනිර්මාණයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://archives.dailynews.lk/2008/02/25/fea11.asp |title=Hatharadenama Soorayo Then and now… |work=Daily News|access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt; ඔහු එම චිත්‍රපටයේ &quot;ලින්ටන්&quot; නම් සහාය චරිතයක් රඟපෑවේය. 2012 වසරේ ඔහු ප්‍රධාන නළුවා ලෙස &quot;සිහිනය දිගේ එන්න&quot; චිත්‍රපටයේ රඟපෑවා.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-amila-sampath-abeysekara-49.html |title=Amila Sampath Abeysekara - අමිල අබේසේකර filmography |publisher=Sinhala Cinema Database |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt;

ඔහු ජාතික රූපවාහිනිය හි විකාශය වූ &quot;රදම් චැට්&quot; සංගීත වැඩසටහන මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dinamina.lk/2016/11/07/25003 |title=එක වහළක් යටට වෙන්න පෙරුම් පුරනවා |publisher=Dinamina |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt;

===ටෙලි නාට්ටය===
* ''ආදර දෑසක්''
* ''ආදර වැස්ස''
* ''කාසි වත්ත''
* ''ගිම්හානයේ සඳ''
* ''පිනි මුතු වැස්සේ''
* ''මුතු පලස''
* ''වැස්ස නුඹ වගේ''

==චිත්‍රපටකරණය==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Film !! Roles !! Ref.
|-
| 2008 || ''හතර දෙනම සූරයෝ ප්‍රතිනිර්මාණය'' || ලින්ටන් || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/080210/TV/tv-times000010.html |title=The Return of the 'Soorayo' |publisher=The Sunday Times |access-date=11 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2011 || ''සුසීමා'' || || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/090705/Magazine/sundaytimestvtimes_07.html |title='Suseema' in cinema |publisher=Sunday Times |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2012 || ''[[සිහිනය දිගේ එන්න]]'' || සංගීත් || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/120617/Magazine/sundaytimestvtimes_6.html |title=Mapitigama makes one more dream |publisher=Sunday Times |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt;
|}

==සම්මාන==
===[[රයිගම් ටෙලීස්]]===
{{Awards table}}
|-
||2009 ||| ''පබා'' || රයිගම් ටෙලීස් ජනප්‍රියම නළුවා සම්මානය&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/090607/Magazine/sundaytimestvtimes_06.html |title=Raigam rewards teledrama talents |publisher=Sunday Times |access-date=15 September 2019}}&lt;/ref&gt; || {{won}}
{{End}}

==References==
{{reflist}}

==External links==
* [http://sinhala.lankahitgossip.com/2017/10/25/amila-abeysekara-with-wife-in-the-plane/ බිරිඳ සේවය කරන ගුවන් යානයේම ගිය අමිල] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625114735/http://sinhala.lankahitgossip.com/2017/10/25/amila-abeysekara-with-wife-in-the-plane/ |date=2020-06-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20211231075431/http://papper.gossiplankahotnews.com/2013/04/deepani-samarasinghe-amila-abeysekara.html අමිල අපහාස කලා යයි පවසන පුවත]
* [https://web.archive.org/web/20211231075434/http://papper.gossiplankahotnews.com/2013/03/amila-abeysekara-rumours.html අමිල නයනාට වැඳ සමාව ගනි කියන කතාව]
* [https://web.archive.org/web/20211231075429/http://papper.gossiplankahotnews.com/2013/03/amila-abeysekara.html අමිල වැඳ සමාව ගත්තේ නෑ ලු]
* [https://web.archive.org/web/20211231075429/http://papper.gossiplankahotnews.com/2014/10/amila-abeysekara.html නිළියෝ වැරදි ව්‍යාපාර කරනවා - Amila abeysekara]
* [http://gossip.hirufm.lk/15718/2017/06/amila-abesekaras-article.html අමිල අබේසේකර - Hiru Gossip]
* [https://slmedia.lk/අර-නිළියට-වඩා-වැඩියෙන්-ගා/ අර නිළියට වඩා වැඩියෙන් ගාණ කියන්න ඕනෙ” කියලා හිතුවොත් අපිට ගෙදරටම වෙලා ඉන්න වෙන්නෙ…” – අමිල අබේසේකර] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211231075430/https://slmedia.lk/%E0%B6%85%E0%B6%BB-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%85%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B6%A7-%E0%B7%80%E0%B6%A9%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%9C%E0%B7%8F/ |date=2021-12-31 }}

{{DEFAULTSORT:අබේසේකර, අමිල}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]</text>
      <sha1>qzntodv0n1yx91hvcud3bs6sp1oj1dv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගිහාන් ප්‍රනාන්දු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92798</id>
    <revision>
      <id>801994</id>
      <parentid>790820</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T03:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16018" sha1="4mij73ii9ezi2ag08rdvs36f4ntoqim" xml:space="preserve">{{for|ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා|ගිහාන් ප්‍රනාන්දු (ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක)}}
{{short description|ශ්‍රී ලාංකේය නළුවෙකු සහ නාට්‍යකරුවෙකි}}
{{Infobox person
|name          = ගිහාන් ප්‍රනාන්දු &lt;br&gt; Gihan Fernando 
|image         =
|image_size    = 
|alt           = 
|caption       = 
|birth_date    = {{Birth date and age|1967|8|30|mf=yes}} 
|birth_name    = ගිහාන් ඒඩ්‍රියන් කැමිල් ප්‍රනාන්දු
|birth_place   = [[වත්තල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|death_date    =
|death_place   = 
|death_cause   = 
|nationality   = ශ්‍රී ලාංකික
|education     = [[ද මැසනොඩ් විද්‍යාලය]]
|years_active  = 1990–වර්තමාන
|party         = 
|spouse        =  
|children      = 
|awards        =  
|signature     = 
|website       = 
|footnotes     = 
|occupation    = නළුවෙක්, නාට්‍යකරුවෙක්
}}

'''ගිහාන් ඒඩ්‍රියන් කැමිල් ප්‍රනාන්දු''' (උපත 1967 අගෝස්තු 30), හෙවත් '''ගිහාන් ප්‍රනාන්දු''', යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙක් වගේම නාට්‍ය රචකයෙක් සහ ගායකයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://rateyourmusic.com/films/gihan_fernando/ | title=Gihan Fernando bio | publisher=Rate your music | access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt; නාට්‍යයේ සිට හාස්‍යය දක්වා ඉහළ බහුවිධ නළුවෙකු වන ප්‍රනාන්දු ශ්‍රී ලංකාවේ නාට්‍ය හා රූපවාහිනියේ ජනප්‍රියම නළුවෙකි.&lt;ref name= gihan&gt;{{cite web | url=http://www.sundaytimes.lk/170507/magazine/gihan-fernando-manifestation-of-an-exuberant-career-in-theatre-238926.html | title=Gihan Fernando: Manifestation of an exuberant career in theatre | publisher=Sunday Times | access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;

==පෞද්ගලික ජීවිතය==
ඔහු 1967 අගෝස්තු 30 වැනිදා රාගම ගලුදිපිට ග්‍රාමයේදී පවුලේ වැඩිමලා ලෙස උපත ලැබීය. ඔහුට බාල සහෝදරයෙක් සහ බාල සහෝදරියන් දෙදෙනෙක් සිටී. ඔහු [[කඳාන ද මැසනොද් විද්‍යාලය]] ආදි ශිෂ්‍යයෙකි.&lt;ref name= gihanfer&gt;{{cite web | url=http://www.dailynews.lk/2017/04/28/entertainment/114345/one-actor-many-roles | title=One actor, many roles | work=Daily News | access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt; පාසැලේදී, ඔහු [[පාපන්දු]] දක්ෂ ශිෂ්‍යයෙක් විය.&lt;ref name= gihan /&gt; නාට්‍ය කලාවට පිවිසීමට පෙර ඔහු විශ්වවිද්‍යාල අනධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයකු ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=I wanted to be a professional actor while studying acting: Gihan Fernando |url=http://www.silumina.lk/2021/04/03/රසඳුන/වෘත්තීය-නළුවෙක්-වෙන්න-හිතුවේ-රංගනය-හදාරද්දී |archive-date=2021-06-04 |access-date=2021-06-04 |website=Silumina}}&lt;/ref&gt;

==වෘත්තීය ජීවිතය==
පාසල් අධ්‍යාපනය අවසන් කිරීමෙන් පසු ඔහු සමාගමක සේවය කරමින් බ්‍රිටිෂ් කවුන්සිලය හරහා විදේශීය නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂවරුන් ගණනාවක් යටතේ නාට්‍ය පිළිබඳ හැදෑරීය.&lt;ref name= gihanfer /&gt; 1998 දී ඔහු තවත් සහෘද නළු අසේල ජයකොඩි  සමඟ ප්‍රවීණ රංගවේදී ජයලාල් රෝහණ විසින් පවත්වන ලද වැඩමුළුවකට ගියේය. ඊට පස්සේ දෙන්නටම රෝහණගේ ‘‘භූතවේෂ’’ වේදිකා නාට්‍යයේ රඟපාන්න වාසනාව ලැබුණි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://gossips.lkactress.com/2011/12/06/asela-jayakody-passed-away/ | title=Asela Jayakody passed Away | publisher=lkactress| access-date=5 July 2019}}&lt;/ref&gt; [[සෝමලතා සුබසිංහ]], කේ.බී. හේරත්, රාජිත දිසානායක, රවීන්ද්‍ර ආරියරත්න සහ [[ධර්මප්‍රිය ඩයස්]] යටතේ වේදිකා නාට්‍යවල රඟපාන්නට ඔහුට අවස්ථාව ලැබුණි. 1990 වසරේ යොවුන් නාට්‍ය උළෙලේ හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානය රොයිස්ටන් ජූඩ්ගේ ‘‘රංගහල’’ නාට්‍යයේ රඟපෑම වෙනුවෙන් ඔහුට හිමි විය.&lt;ref name= gihan25&gt;{{cite web | url=http://www.sundaytimes.lk/160327/magazine/television-is-not-an-art-but-a-business-187244.html | title=Television is not an art but a business | publisher=Sunday Times | access-date=25 July 2019}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු වත්තල කට්‌ටිය බැනරය යටතේ වත්තල ප්‍රදේශයේ පිහිටුවා ගත් නාට්‍ය කණ්ඩායමක් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද ‘‘මැක්බත්’’ හි රඟපෑවේය.

ඔහුගේ මංගල රූපවාහිනී රංගනය 1998 දී නාලන් මෙන්ඩිස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''හිරු කුමාරි'' හරහා සිදු විය.&lt;ref name= gihan /&gt; කුමාර තිරිමාදුර සමඟ ප්‍රනාන්දු ''ගිහ සහ කුම'' වේදිකා නාට්‍යයක නිරත විය.

2016 දී ඔහු සිය රංගන දිවියේ රිදී ජුබිලිය සැමරීම සඳහා ''මා දකින මාමා'' නමින් නාට්‍ය උළෙලක් සංවිධානය කළේය. එය 2016 මාර්තු 31 සිට අප්‍රේල් 3 දක්වා කොළඹ ලයනල් වෙන්ඩ්ට් රඟහලේදී උත්සව රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයක් සහ නැගී සිටීමේ සංදර්ශනයකින් අවසන් විය.&lt;ref name= gihan /&gt;&lt;ref name= gihan25 /&gt; ඔහු හිරු එෆ්.එම්. හි &quot;චන්න කින්නරාවි&quot; ගුවන් විදුලි ටෙලිනාට්‍යයට ද හඬ කැවීම් වලට දායක වන අතර සහ රන්වන් එෆ්.එම්. හි ''පාරදිගේ'' වැඩසටහනටද දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://gossip.hirufm.lk/english/1746/2016/03/this-my-real-tummy-actor-gihan-fernando-reveals-to-hiru-gossip-in-exclusive-interview.html | title=This is my real tummy - Gihan Fernando | publisher=Hiru FM | access-date=25 July 2019}}&lt;/ref&gt; ඔහු දැනට නව පරපුර වෙනුවෙන් බම්බලපිටියේ ‘‘හිට් ඇක්ට්’’ නමින් රංගන පාසලක් පවත්වාගෙන යයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.silumina.lk/2019/07/20/රසඳුන/තරු-තොරතුරු | title=With stars | publisher=Silumina | access-date=25 July 2019}}&lt;/ref&gt;

ප්‍රනාන්දු සිය සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ 1996 වසරේ වින්ස්ටන් අජිත් ප්‍රනාන්දු විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද “සීරුවෙන් සිටින්” චිත්‍රපටයේ සුළු චරිතයකිනි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-gihan-fernando-131.html | title=Gihan Fernando - ගිහාන් ෆර්නැන්ඩෝ films | publisher=Sinhala Cinema Database| access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.imdb.com/name/nm9433015/ | title=Gihan Fernando filmography | publisher=IMDb | access-date=25 July 2019}}&lt;/ref&gt;

'''ටෙලි නිර්මාණ''' 

* ''අම්මාවරුනේ'' 
* ''ආදර වැස්ස''
* ''ඉතින් ඊට පස්සේ''
* ''උතුම් පැතුම්''
* ''උරුමක්කාරයෝ''
* ''කටු ඉඹුල''
* ''පැහැසරා''
* ''[[බොඳ මීදුම්]]''
* ''රන්තලිය වලව්ව''
* ''[[රොන් සොයා]]''
* ''සඳගල තැන්න''
* ''සුරදූතියෝ''

==චිත්‍රපටකරණය==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! වසර !! චිත්‍රපටය !! භූමිකාව !! Ref.
|-
| 1996 ||''සීරුවෙන් සිටින්'' || || 
|-
| 2003 ||''සොඳුරු දඩබිම'' || නඩු පවරන්නා || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.island.lk/2003/08/17/leisur08.html |title=Sonduru Dadabima |publisher=The Island |access-date=11 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2011 ||''[[ගාමනි]]'' || ඇමති ලේකම් || &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt2410798/ | title=Gamani (2011) | publisher=IMDB | access-date=25 February 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014 ||''[[කෝ මාර්ක් නෝ මාර්ක්]]'' || ලුවී || &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.nfc.gov.lk/films/ko-mark-no-mark-98/ | title=Ko Mark No Mark | publisher=Sri Lanka Cinema History | access-date=26 February 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015 ||''[[ස්පන්ධන]]'' || සාලිය ඉරුගල්බණ්ඩාර || &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.nfc.gov.lk/films/spandana-107/ | title=Spandana | publisher=National Film Corporation of Sri Lanka | access-date=3 October 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 ||''[[ජනාධිපති සුපර් ස්ටාර්]]'' || වැඩසටහන් පූරක || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/08/08/8092/හතර-දෙනෙකු-තරග-වදින-ජනාධිපති-වේදිකාව-ප්‍රසිඩන්ට්-සුපර්-ස්ටාර් |title=The presidential stage where four people are competing |publisher=Sarasaviya |access-date=10 August 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 ||''ද නිවුස්පේපර්'' || සෙනරත් ඉද්දමල්ගොඩ || &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2018/11/08/573/මාධ්%E2%80%8Dය-අසාධාරණත්වයට-එරෙහිව-යුක්තිය-සොයා-යන-මිතුරන් | title=Friends who seek justice against media injustice | publisher=Sarasaviya | access-date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021 || ''කවුරුත් දන්නේ නෑ'' ||  || &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20190527/283038351017776 | title=Kawuruwath Danne Nehe | publisher=Daily Mirror | access-date=18 August 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022 ||''හිතුමතේ ජීවිතේ'' || ගස්තාන්
|-
| 2023 ||''[[කතුරු මිතුරු]]'' ||  || &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.dailynews.lk/2018/08/29/tc/160957/anora-eager-reveal-her-secret | title=Anora eager to reveal her secret| work=Daily News | access-date=3 October 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2025 ||''රාණි'' ||  || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/08/15/8300/හොඳම-ගොවියා-තේරීමේ-මහා-තරඟය |title=Who is the best farmer? |publisher=Sarasaviya |access-date=15 August 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2025 ||''[[කාසි වාසි]]'' ||  || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2019/10/31/11592/ප්‍රේමය-සහ-වෛරය-අතර-දෝලනය-වන |title=The oscillation between love and hate – plot of Nim Him |publisher=Sarasaviya |access-date=31 October 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2026 ||''ඕ. අයි. සී. ගඩාෆි'' || || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/films-local/2020/03/19/17384/කිසිදු-කතුරකින්-කපා-දැමිය-නොහැකි-මිතුරුකම |title=Friendship that cannot be cut with any scissors |publisher=Sarasaviya |access-date=25 March 2020}}&lt;/ref&gt;
|}

==සම්මාන==
ඔහු දේශීය වේදිකා නාට්‍ය උළෙලවල් සහ රූපවාහිනී උත්සවවලදී සම්මාන කිහිපයක් දිනා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://english.mirrorarts.lk/news/624-mata-erehiwa-mama-me-vs-i-publication-of-an-original-theatre-script-and-its-english-translation | title='Mata Erehiwa Mama' &amp; 'ME Vs I' : Publications | publisher=Mirror Arts | access-date=25 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://archives.sundayobserver.lk/2016/06/12/spe105.pdf | title=12th Annual Raigam Tele Awards | publisher=Sunday Observer | access-date=25 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Raigam Tele'es 2015 award winners|url=http://www.sarasaviya.lk/2016/06/09/?fn=sa16060915|publisher=Sarasaviya|access-date=2019-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180318010159/http://www.sarasaviya.lk/2016/06/09/?fn=sa16060915|archive-date=2018-03-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===යෞවන නාට්‍ය උළෙල===
{{Awards table}}
|-
|| 1990 ||| ''රගහල'' || හොඳම නළුවා || {{won}}
{{End}}

===රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙල===
{{Awards table}}
|-
|| 2001 ||| ''මට එරෙහිව මම'' || හොඳම සහය නළුවා || {{won}}
{{End}}

===රයිගම් ටෙලීස්===
{{Awards table}}
|-
|| 2016 ||| ''[[දස්කොන්]]'' || හොඳම සහය නළුවා || {{won}}
{{End}}

==References==
{{reflist|30em}}

==External links==
* [http://papper.gossiplankahotnews.com/2014/05/gihan-fernando.html රතු කට්ට පන්න ගන්නෙම නැහැ] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://sathhanda.lk/art/1779-2016-03-28-05-41-51 ‘මම දකින මම’ තුළින් ඔබ දකින ඔබත් දකින්න - ප‍්‍රවීණ රංගන ශිල්පී ගිහාන් ප‍්‍රනාන්දු] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724063706/https://sathhanda.lk/art/1779-2016-03-28-05-41-51 |date=2019-07-24 }}
* [http://sithmalyaya.com/index.php?page=gossip&amp;cat=stars&amp;id=9 තරුවලට ගොඩක් කල් බබළන්න බෑ]

{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:ප්‍රනාන්දු, ගිහාන්}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ]]
[[Category:සිනමාවේ හාස්‍ය නළුවෝ]]
[[Category:ශ්‍රී ලාංකික හාස්‍ය නළුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]</text>
      <sha1>4mij73ii9ezi2ag08rdvs36f4ntoqim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වික්‍රමසිංහ රාජගුරු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100892</id>
    <revision>
      <id>802011</id>
      <parentid>729294</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T11:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6726" sha1="lx7vi3xs4xpwlhcp1qlq33pp4hems78" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි|honorific-prefix=|name=W. B. Rajaguru|honorific-suffix=|image=|imagesize=|smallimage=|caption=|order=25th|office=Inspector General of Police (Sri Lanka)|term_start=29 July 1995|term_end=31 August 1998|predecessor=[[Frank de Silva]]|successor=[[Lakdasa Kodituwakku]]|deputy=|office2=|term_start2=|term_end2=|predecessor2=|successor2=|birthname=Wickremasinghe B. Rajaguru|birth_date={{birth date and age|1938|08|31|df=y}}|birth_place=|death_date=|death_place=|spouse=|children=|alma_mater=[[St. Anthony's College, Kandy]]|occupation=|profession=[[Police officer]]}}

'''වික්‍රමසිංහ බී. රාජගුරු''' (උපත 1938 අගෝස්තු 31) ශ්‍රී ලංකා පොලිසියේ (IGP) 25 වැනි පොලිස්පති (1995 &amp;#x2013; 1998) විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=List of Inspector General of Police |url=https://www.police.lk/index.php/library/587-list-of-inspector-general-of-police |access-date=21 August 2019 |publisher=[[Sri Lanka Police]]}}&lt;/ref&gt;

රාජගුරු මහනුවර ශාන්ත අන්තෝනි විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Antonian Wall of Fame |url=https://sackoba.lk/ |access-date=13 January 2020 |publisher=[[St. Anthony's College, Kandy]] Old Boys’ Association}}&lt;/ref&gt;

1993 දී ඔහු වයස අවුරුදු 55 දී බලහත්කාරයෙන් විශ්‍රාම ගත් නමුත් 1994 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී පොදු පෙරමුණු රජය තේරී පත්වීමෙන් පසු දේශපාලන පළිගැනීම්වලට ලක්විය හැකි ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් නිලධාරීන්ට අභියාචනා කිරීමට සහ පිටුපසින් නැවත සේවයේ පිහිටුවන ලෙස ඉල්ලා සිටීමට ඔවුහු අවස්ථාව ලබා දුන්හ. -වැටුප්. රාජගුරු යළි සේවයේ පිහිටුවන ලද ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පති නිලයට පත් වූ නිලධාරීන් හය දෙනාගෙන් කෙනෙකි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/police-under-chandrika/|title=Police Under Chandrika|last=Hoole|first=Rajan|date=7 March 2015|work=Colombo Telegraph|access-date=10 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020200133/https://www.colombotelegraph.com/index.php/police-under-chandrika/|archive-date=20 October 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ඔහු 1995 ජූලි 29 වන දින පොලිස්පතිවරයා ලෙස පත් විය. 1996 දී ඔහු සූදුව, මත්ද්‍රව්‍ය, ගණිකා වෘත්තිය සහ නීතිවිරෝධී මත්පැන් අලෙවිය වැනි මහජන සාමයේ අපරාධ නැවැත්වීමට අවධානය යොමු කළ පොලිස් කොට්ඨාශයක් වන මධ්‍යම උප ප්‍රහාරක බලකාය (CAVSF) පිහිටුවන ලදී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archives.sundayobserver.lk/2004/09/26/sec03.html|title=Anti-vice Striking Force back in action|last=Jayasinghe|first=Jayampathy|date=26 September 2004|work=Sunday Observer|access-date=10 February 2020}}&lt;/ref&gt;

1996 දෙසැම්බර් 7 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ නියෝජ්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍ය අනුරුද්ධ රත්වත්තේ, හමුදාපති රොහාන් දළුවත්ත සහ රාජගුරු යන අය රැගත් ඇමරිකාවේ නිෂ්පාදිත බෙල් 212 [[ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව|ගුවන් හමුදා]] හෙලිකොප්ටරයක් [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ]] වැලිඔය හමුදා කඳවුරට උතුරින් සැතපුම් කිහිපයක් කඩා වැටුණි. ඔවුන් බේරා ගැනීමට යවන ලද කමාන්ඩෝ භටයින් විසින් සොයා ගැනීමට පෙර නිලධාරීන් {{Convert|5|km|abbr=on}} පාගමන් කළහ. &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Inform: Situation Report: December 1996: Overview|date=December 1996|publisher=Sri Lanka Information Monitor: Situation Report|location=Colombo}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Vavuniya Drama|date=December 1996|publisher=The Sri Lanka Monitor|issue=107|location=London}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|title=News Review: Anurudha's Brush with Death|date=15 December 1996|publisher=Tamil Times|issue=12|location=Surrey|volume=15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/689a2f1f425a47761f5e5958ce6e454b|title=Helicopter with Top Defense Official, Army and Police Chiefs Crashes|last=Eliatamby|first=Niresh|date=7 December 1996|access-date=10 February 2020|publisher=The Associated Press}}&lt;/ref&gt;

රාජගුරු 1998 අගෝස්තු 31 වැනිදා පොලිස් සේවයෙන් විශ්‍රාම ගියේය. ඔහුගෙන් පසු ලක්දාස කොඩිතුවක්කු පොලිස්පති විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.island.lk/2002/08/29/news06.html|title=Death of IGP Lucky Kodituwakku|last=Palihawadana|first=Norman|date=29 August 2002|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]|access-date=9 February 2020}}&lt;/ref&gt;

{{S-start}}
{{s-civ|pol}}
{{අනු-පෙර|before={{nowrap|[[ෆ්‍රෑන්ක් ද සිල්වා]]}}}}
{{s-ttl|title=පොලිස්පති|years=1995&amp;ndash;1998}}
{{S-aft
| after = {{nowrap|[[ලක්දාස කොඩිතුවක්කු]]}}
}}
{{s-end}}
== ග්‍රන්ථ නාමාවලිය ==

* Sri Lanka Police Service, Center for the Study of Crime, Delinquency, and Corrections, [[Southern Illinois University]]

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1938 උපත්]]</text>
      <sha1>lx7vi3xs4xpwlhcp1qlq33pp4hems78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රෝහිත අබේගුණවර්ධන (රත්තරන්)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109782</id>
    <revision>
      <id>802007</id>
      <parentid>782399</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15801" sha1="rbzlqchptuhps2jd4am4uloforlb7c9" xml:space="preserve">'''පහලගේ රෝහිත පියතිස්ස අබේගුණවර්ධන''' නොහොත් '''රත්තරන්''' (උපත 21 සැප්තැම්බර් 1966) යනු ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙක් සහ ව්‍යාපාරිකයෙකි.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090312013517/http://www.parliament.lk/directory_of_members/ViewMember.do?memID=234 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව - මන්ත්‍රී නාමාවලිය] (archive.org)&lt;/ref&gt; ඔහු ජාතිය ගොඩනැගීමේ අමාත්‍යවරයා විය. ඔහු ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ නියෝජිතයෙකි. 2019 නොවැම්බර් 27 වන දින, ඔහු බලශක්ති අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරන ලදී&lt;ref&gt;&quot;[https://www.newsfirst.lk/2019/11/27/38-state-and-deputy-ministers-sworn-in/ රාජ්‍ය සහ නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් 38 දෙනෙකු දිවුරුම් දෙයි]&quot;. Newsfirst. MTV Channel (Pvt) Ltd. 27 නොවැම්බර් 2019.&lt;/ref&gt; 2020 අගෝස්තු 12 දින, ඔහු වරාය සහ නාවික අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;LBO (2020-08-12). &quot;[https://www.lankabusinessonline.com/swearing-in-ceremony-for-sri-lankas-new-cabinet-live/ ශ්‍රී ලංකාවේ නව කැබිනට් මණ්ඩලය සඳහා දිවුරුම් දීමේ උත්සවය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230505094521/https://www.lankabusinessonline.com/swearing-in-ceremony-for-sri-lankas-new-cabinet-live/ |date=2023-05-05 }}&quot;. ලංකා බිස්නස් ඔන්ලයින්. 2020-08-13 ලබා ගන්නා ලදී.&lt;/ref&gt;

== අධ්යාපන ==
රෝහිත අබේගුණවර්ධන අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කළුතර ඥානෝදය විද්‍යාලයේය.&lt;ref&gt;සූරියගොඩ, ලක්මාල්. [http://www.dailynews.lk/2017/10/25/law-order/132379/hc-commences-trial-against-rohitha-abeygunawardena රෝහිත අබේගුණවර්ධනට එරෙහිව මහාධිකරණය නඩු විභාගයක් අරඹයි]. ඩේලි නිව්ස්. 2019-11-30 ලබා ගන්නා ලදී.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.manthri.lk/en/politicians/rohitha-abeygunawardana රෝහිත අබේගුණවර්ධන - Manthri.lk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200703173559/http://www.manthri.lk/en/politicians/rohitha-abeygunawardana |date=2020-07-03 }}&quot;. www.manthri.lk. 2019-11-30 ලබා ගන්නා ලදී.&lt;/ref&gt;

== මුල් කාලීන වෘත්තිය දිවිය ==
ඔහු එදිරිවීර ප්‍රේමරත්න අමාත්‍යවරයාගේ රියැදුරෙකු වූ අතර ඔහුගේ දේශපාලන ජීවිතය ගොඩනගා ගැනීමට ඔහුගේ විශ්වාසය ගත්තේය. එදිරිවීරගේ දුව පළමු වතාවට රියදුරු රැකියාවට පැමිණි විට ඔහු බයිසිකලයකින් පැමිණි බව ලිපියකට පවා ප්‍රකාශ කළාය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;එදිරිවීර, අචිනි (2016 මැයි 23). &quot;[https://www.colombotelegraph.com/index.php/how-did-my-fathers-driver-raththaran-stack-up-billions-in-10-years/ මගේ පියාගේ රියදුරු &quot;රත්තරන්&quot; වසර 10 කින් බිලියන ගණන් එකතු කළේ කෙසේද?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230801095737/https://www.colombotelegraph.com/index.php/how-did-my-fathers-driver-raththaran-stack-up-billions-in-10-years/ |date=2023-08-01 }}&quot;. කලම්බු ටෙලිග්‍රාෆ්. 2019 නොවැම්බර් 29 දින ලබා ගන්නා ලදී.&lt;/ref&gt;

== අන්වර්ථ නාමය ==
ඊට පෙර ස්වයං රැකියාවක් ලෙස මගී දුම්රියවල මගීන්ගේ රන් මාල අයිකරුවන්ගේ අවසරයකින් තොරව ලබාගත් බවට පැවසේ. ඒ හේතුවෙන් ඔහුට රත්තරන් යන අන්වර්ථ නාමය පටබැඳි ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=6QPPc-tGBEM&amp;ab_channel=%F0%9F%91%8C%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%9D%E0%B7%83%E0%B7%9C%E0%B6%BA%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%8F%F0%9F%A4%AA මාල,චේන් කඩපු හොරා] #youtubeshorts - YouTube&lt;/ref&gt;

== චෝදනා, අපරාධ සහ විමර්ශන ==
2008 සැප්තැම්බර් මාසයේදී අබේගුණවර්ධනගෙන් ප්‍රශ්න කරනු ලැබුවේ රුපියල් කෝටි 100කට වැඩි ප්‍රකාශ නොකළ වත්කම් පිළිබඳ චෝදනා මතය. මිලියන 450 කි. පසුව විමර්ශන මෙහෙයවමින් සිටි නිලධාරීන් දෙදෙනා අල්ලස් කොමිසමෙන් පිටතට මාරුකර යවා ඇත.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.sundaytimes.lk/080914/News/sundaytimesnews_03.html සන්ඩේ ටයිම්ස්]&quot;.&lt;/ref&gt;

රුපියල් මිලියන 41.1කට වැඩි ප්‍රකාශ නොකළ සහ නීති විරෝධී ලෙස උපයාගත් වත්කම් සම්බන්ධයෙන් අල්ලස් හා දූෂණ කොමිසම අබේගුණවර්ධනට එරෙහිව 2016 ජනවාරි 8 වැනි දින නඩුවක් ගොනු කළේය. &lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2017/10/25/law-order/132379/hc-commences-trial-against-rohitha-abeygunawardena රෝහිත අබේගුණවර්ධනට එරෙහිව මහාධිකරණය නඩු විභාගයක් අරඹයි]. ඩේලි නිව්ස්. සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර 2019 නොවැම්බර් 29 දින ලබා ගන්නා ලදී.&lt;/ref&gt;අල්ලස් කොමිසමේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා චෝදනා කළේ අමාත්‍යවරයා නීති විරෝධී මුදල් ගණුදෙණු 66ක් සිදු කර නිවසක් ඉදිකර ජීප් රථයක් මිලදී ගත් බවටයි.

== අචිනි එදිරිවිරගේ ප්‍රකාශය ==
හිටපු බුද්ධ ශාසන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය [[එදිරිවීර ප්‍රේමරත්න]] මහතාගේ දියණිය වන [[අචිනි එදිරිවීර]] විසින් රත්තරන් පිළිබඳව [[කලම්බු ටෙලිග්‍රාෆ්]] පුවත්පතට කල විස්තරයේ සිංහල පරිවර්තනය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color:#efe; margin:2em 0 0 0; padding:0 10px 0 10px; border:1px dotted #aaa;&quot;&gt;'''''පු'''ෂ් බයිසිකලයකින් මගේ නිවසට පැමිණ මගේ පියාගේ හිත දිනාගත් මගේ පියාගේ එවකට රියදුරු වූ රත්තරන් හෙවත් රෝහිත අබේගුණවර්ධන වසර 10ක් තුළ කෝටි ගණන් ගොඩ ගැසුවේ කෙසේද? ඔහු දක්ෂ බවත් අනෙක් අය මෙන් කඩදාසි සෑදූ බවත් බලාපොරොත්තු වෙනවා. නමුත්, මම ඔබට කියන මේ මිනිසා, නින්දාවකි!!''

''මගේ රියදුරු වීම කාරණය නොවේ, නමුත් කාරණය වන්නේ ඔහු හොඳ පුද්ගලයෙක් යැයි සිතීමට ඔහු මගේ පියා රවටා තිබීමයි. තම බිරිඳ හෝ පුතුන් දේශපාලනයට නොගෙන, ඥාතීන්ට තම කාර්යාලයේ හෝ අමාත්‍යාංශයේ කිසිදු තනතුරක් ලබා නොදුන් මගේ පියා ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති නිසා මෙම පුද්ගලයාට අවස්ථාව ලබා දුන්නේය. ඔහු දේශපාලනයේ යෙදීමට කොතරම් කැමතිද, ඔහු මගේ පියාගේ අදහස් අගය කරන ආකාරය ඔහු මගේ පියාට පැවසුවා. මගේ වැඩිමහල් සහෝදරයා හෝ මව වෙනුවට මගේ පියා ඔහුව පත් කළේය! ඔහු [[බේරුවල සභාවේ]] සභාපති කළා! බේරුවල/කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ලෙස ඔහු මීළඟ මැතිවරණයට ඔහුට පළාත් සභාවේ ටිකට් එක දුන් අතර, පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී තමාට අවස්ථාව ලබා නොදුන් [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග]] මහත්මියට මගේ පියා පැවසුවේ “මෙන්න මගේ ඉල්ලා අස්වීමේ ලිපියයි. , ඔබ මේ මිනිසාට මගේ දිස්ත්‍රික්කයේ අවස්ථාව ලබා නොදුන්නොත්! ” කණගාටුවට කරුණ නම් චන්ද්‍රිකා ඒ මොහොතේ දුටු දේ මගේ පියා නොදැක්කේය! මෙය සිදු වූ විට එහි සිටි බොහෝ දෙනෙක් සිටිති, මෙය ඔප්පු කළ හැක්කේ කාටද! එවිට මගේ පියා ඔහුට බේරුවල ආසනය ලබා දී “බේරුවල, ඔබ මගේ අසුන ගත්තොත් හොඳයි, මොකද මම මේක දැන් ඔයාට සෙට් කරලා ඔයාව මෙහෙ හැදුවා, මම [[අගලවත්තට]] යන්නම්” කියලා කිව්වා.''

''මෙය සිදු කරනු ලැබුවේ මගේ ආදරණීය පියා විසිනි, මන්ද ඔබට අවශ්‍ය දේ වීමට ඔබ පොහොසත් පසුබිමකින් පැමිණිය යුතු නැති බව ඔහු විශ්වාස කළ බැවිනි! ඔබට දේශපාලකයෙකු වීමේ අයිතිය උරුම විය යුතු නැත, ඔබට තිබිය යුත්තේ &quot;ආශාව&quot; සහ &quot;ජනතාවට සේවය කිරීමට කුසගින්න&quot; පමණක් වන අතර දුප්පත් මිනිසෙකු වුවද ඔහු වඩාත් හොඳින් දනී! මගේ තාත්තා අවුරුදු 13 දී ආවා වගේ. අද කොයි ඇමතිද වේදිකාවකට නැඟලා එයාගේ රියැදුරා ගැන කියනවා “මේ මගේ පුතා දේශපාලනේ” “මම දකිනවා තමුසේ පුතාලා බිරින්දෑවරු දේශපාලන ගමනක් කරනවා, ඒත්, මෙන්න මගේ පුතා! ඔහුට ඡන්දය දෙන්න! මගේ බේරුවල වැසියනි, මම ඔහුව ඔබ වෙනුවෙන් පත් කරමි!”''

''ඔහුගේ සාර්ථකත්වය මගේ පියාට ඊර්ෂ්‍යා කරන දෙයක් නොවීය, මන්ද තවත් බොහෝ අය කළාක් මෙන් ඔහුගේම වැඩිමහල් පුතා හෝ ඔහුගේ බිරිඳ පවා නොදී මගේ පියා ඔහුට දුන්නේ එයයි! මගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාගේ හිතවත් මිතුරා ඒ වන විටත් පාර්ලිමේන්තුවේ සිටි අතර අද ඔහු ශ්‍රීලනිපයේ ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරන අතරම මගේ පියා ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති මත හිට ගැනීමට තීරණය කළේය. ප්‍රතිපත්ති, මේ රත්තරන් කවදාවත් ජාතියෙන් හොරකම් නොකරන බව විශ්වාස කරන්න!''

''අද එයාගේ මුළු පරම්පරාවම දේශපාලනයේ ඉන්නවා, එයාගේ පවුල වෙනුවෙන් කෝටි ගණන් උපයලා, මගේ තාත්තාට නිගා කළා.''

එතනින් එහාට ජීවිතයක් අපට ලැබුණු නිසා අපිට ජීවත් වෙන්න දේශපාලනයක් අවශ්‍ය නැහැ. තාත්තා හීනෙකින්වත් නොහිතපු හැමදෙයක්ම එයාට මේ ජීවිතය බාරදීලා කරන එක ගැන අපිටත් පිළිකුලක්! අද කවුරුත් නොකරන දෙයක්.

මේ රටේ අහිංසක මිනිසුන්ගෙන් හොරා කන මේ තක්කඩියෙකුට හෝ කිසිම තක්කඩියෙකුට මම කිසිදා සහය නොදක්වමි!

[[ෆලිල් හාජියාර්]] මාමා (බේරුවල සිට) ඔහු මුලින්ම ඔබේ සේවකයා විය, ඔබ ඔහුව මගේ පියාට දුන්නේ ඔහු මගේ තාත්තාට ගරු කරන බව පැවසූ නිසා ඔහුට මගේ පියාගේ රියදුරු විය හැකිය. ඊට පස්සේ මගේ තාත්තා මේ පියවර ගෙන ඔහුගේ කතාවට රැවටෙන විට, ඔබ මගේ පියාට අවවාද කළා, ස්වාභාවිකවම ඕනෑම කෙනෙකුට ඊර්ෂ්‍යා කරයි යැයි සිතූ. ඒ ගැන මම අද ඔබට ස්තූතිවන්ත වෙනවා.

'''&lt;/div&gt;


== මුලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>rbzlqchptuhps2jd4am4uloforlb7c9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නාමල් රාජපක්ෂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112915</id>
    <revision>
      <id>802001</id>
      <parentid>799260</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53559" sha1="e3kzlxvd8zewzmw6rurn7xb71go88tq" xml:space="preserve">'''ලක්ෂ්මන් නාමල් රාජපක්ෂ''' (උපත 1986 අප්‍රේල් 10) '''නාමල් රාජපක්ෂ''' ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] සහ [[අග්‍රාමාත්‍ය - ශ්‍රී ලංකාව|අගමැති]] [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂගේ]] වැඩිමහල් පුත්‍රයා වන අතර පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.colombotelegraph.com/index.php/namal-rajapaksas-law-exam-cheating-case-goes-to-geneva/|title=Namal Rajapaksa's law exam cheating case goes to Geneva|date=30 October 2011|work=Colombo Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119124059/https://www.colombotelegraph.com/index.php/namal-rajapaksas-law-exam-cheating-case-goes-to-geneva/|archive-date=19 November 2023|access-date=19 November 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=32584|title=Namal Rajapaksa to open Mihin Lanka Airlines office in Jaffna|date=10 September 2010|work=[[TamilNet]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;eco170311&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.economist.com/node/18389199|title=The son also rises|date=17 March 2011|work=[[The Economist]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Sriskandarajah |first=Usha |date=29 October 2012 |title=Sri Lanka: A look at the Rajapaksas prior to the UPR |url=http://www.southasiaanalysis.org/node/1034 |publisher=[[South Asia Analysis Group]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2020 සිට 2022 දක්වා යෞවන හා ක්‍රීඩා අමාත්‍යවරයා විය. 

== මුල් ජීවිතය සහ පවුල ==
රාජපක්ෂ උපත ලැබුවේ 1986 අප්‍රේල් 10 වැනිදාය &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=NAMAL RAJAPAKSA |url=http://www.parliament.lk/directory_of_members/ViewMember.do?memID=3179 |website=Directory of Members |publisher=[[Parliament of Sri Lanka]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] සහ [[මහින්ද රාජපක්ෂ|ශිරන්ති]] (පෙර වික්‍රමසිංහ) ගේ පුත්‍රයාය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/111218/Columns/cafe.html|title=Carrots like carat: Johnnie eats humble vegetable pie|date=18 December 2011|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]}}&lt;/ref&gt; ඔහුට බාල සහෝදරයන් දෙදෙනෙක් - යෝෂිත සහ [[රෝහිත රාජපක්ෂ|රෝහිත]] . &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1984484,00.html|title=The Long Reach of Sri Lanka's Rajapaksa Dynasty|last=Perera|first=Amantha|date=28 April 2010|work=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100430233551/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1984484,00.html|archive-date=30 April 2010}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ පියාගේ සීයා වන දොන් ඇල්වින් රාජපක්ෂ මහතා [[විජයානන්ද දහනායක]] මහතාගේ රජයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු සහ කෘෂිකර්ම හා ඉඩම් අමාත්‍යවරයා විය. &lt;ref name=&quot;IT080811&quot;&gt;{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/political-heirs-in-south-asian-countries/1/146462.html|title=South Asia's other Rahuls|last=Aditi Khanna|date=8 August 2011|work=[[India Today]]|last2=Namini Wijedasa|last3=Saleem Samad|last4=Shafi Rahman}}&lt;/ref&gt;

රාජපක්ෂ අධ්‍යාපනය ලැබුවේ ගල්කිස්ස S. තෝමස් විද්‍යාලයෙන්, &lt;ref name=&quot;DFT161211&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.ft.lk/2011/12/16/namal-begins-a-new-chapter/|title=Namal begins a new chapter|date=16 December 2011|work=[[Daily FT]]|access-date=19 November 2023|archive-date=19 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160819001143/http://www.ft.lk/2011/12/16/namal-begins-a-new-chapter/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ST180410&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/100418/News/page8.pdf|title=New Faces in Parliament|last=Kotelawala|first=Himal|date=18 April 2010|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]}}&lt;/ref&gt; එහිදී ඔහු පාසලේ 1 වන XV රග්බි කණ්ඩායමේ නායකයා විය. පාසලෙන් පසු රාජපක්ෂ නීතිය හැදෑරීමට කාඩිෆ් විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archives.dailymirror.lk/2006/04/13/life/04.asp|title=Surprise birthday boy at London Temple|last=Madawala|first=Tissa|date=13 April 2006|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|access-date=19 November 2023|archive-date=19 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819083247/http://archives.dailymirror.lk/2006/04/13/life/04.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.island.lk/2006/06/18/politics2.html|title=Mahinda reacts to Kebetigollewa, Mervyn clowns on a chopper|date=18 June 2006|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]}}&lt;/ref&gt; පසුව ඔහු ලන්ඩනයේ සිටි යුනිවර්සිටියට ගොස් එහි සිට 2009 සැප්තැම්බර් මාසයේදී තුන්වන පන්තියේ නීති උපාධියක් සමඟ උපාධිය ලබා ගත්තේය. &lt;ref name=&quot;IT080811&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;TT220210&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/asia/article2611973.ece|title=Rise of Sri Lankan President's son Namal Rajapaksa sparks concern|last=Page|first=Jeremy|date=22 February 2010|work=[[The Times]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;EPW081212&quot;&gt;{{Cite journal|last=Mendis|first=Patrick|author-link=Patrick Mendis|date=8 December 2012|title=The Colombo-Centric New Silk Road|url=http://www.epw.in/notes/colombo-centric-new-silk-road.html|journal=[[Economic and Political Weekly]]|volume=XLVII|issue=49}}&lt;/ref&gt;

රාජපක්ෂ පසුව [[ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලය|ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලයට]] බැඳුනේ නීතිඥයෙකු ලෙස සුදුසුකම් ලැබීමටය. ඔහු 2009 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී විද්‍යාලයේ මූලික විභාගයට පෙනී සිටි අතර දෙවන පන්තියේ ගෞරව සහිතව සමත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Awards Ceremony Sri Lanka Law College 2010 |url=http://www.llc.ac.lk/sub_pgs/Book%202010%20_16%2012%2010_.pdf |publisher=[[Sri Lanka Law College]]}}&lt;/ref&gt; රාජපක්ෂ මහතාට වෙන් කර තිබූ විශේෂ කුටියක විභාගයට පෙනී සිටි බවට චෝදනා එල්ල වූ අතර ඔහු සමඟ විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරයාද පැමිණියේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.asiantribune.com/news/2009/12/13/spurious-claims-and-real-agendas|title=Spurious Claims and Real Agendas|last=Gunasekara|first=Tisaranee|date=13 December 2009|work=[[Asian Tribune]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2009/11/29/in-a-nutshell-5/|title=Some Are More Equal|date=29 November 2009|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=19 November 2023|archive-date=1 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001163854/http://www.thesundayleader.lk/2009/11/29/in-a-nutshell-5/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2010 දෙසැම්බරයේදී මාධ්‍ය මූලාශ්‍ර කිහිපයක් වාර්තා කළේ, ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලයේ අවසන් විභාගයේදී රාජපක්ෂට පක්ෂපාතී ලෙස සැලකූ බව කියන බවයි. &lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2011/01/110109_law_college.shtml|title=Law College initiates probe on 'exam cheat'|last=Pathirana|first=Saroj|date=9 January 2011|work=[[BBC]] Sinhala service|access-date=3 January 2013}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPathirana2011&quot;&gt;Pathirana, Saroj (9 January 2011). [http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2011/01/110109_law_college.shtml &quot;Law College initiates probe on 'exam cheat'&quot;]. ''[[බීබීසී|BBC]] Sinhala service''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 January&lt;/span&gt; 2013&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;coltel&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.colombotelegraph.com/index.php/namal-rajapaksas-law-exam-cheating-case-goes-to-geneva/|title=Namal Rajapaksa's law exam cheating case goes to Geneva|date=30 October 2011|work=Colombo Telegraph|access-date=3 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130108081041/http://www.colombotelegraph.com/index.php/namal-rajapaksas-law-exam-cheating-case-goes-to-geneva/|archive-date=8 January 2013|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.colombotelegraph.com/index.php/namal-rajapaksas-law-exam-cheating-case-goes-to-geneva/ &quot;Namal Rajapaksa's law exam cheating case goes to Geneva&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119124059/https://www.colombotelegraph.com/index.php/namal-rajapaksas-law-exam-cheating-case-goes-to-geneva/ |date=2023-11-19 }}. ''Colombo Telegraph''. 30 October 2011&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 January&lt;/span&gt; 2013&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;rnw&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.rnw.nl/english/article/above-law|title=Above the Law|last=Sujan|first=Dheera|date=19 January 2012|work=[[Radio Netherlands Worldwide]]|access-date=3 January 2013|archive-date=15 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615014618/http://www.rnw.nl/english/article/above-law|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFSujan2012&quot;&gt;Sujan, Dheera (19 January 2012). [http://www.rnw.nl/english/article/above-law &quot;Above the Law&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150115110426/http://www.rnw.nl/english/article/above-law |date=2015-01-15 }}. ''[[රේඩියෝ නෙදර්ලන්ත ලොව පුරා|Radio Netherlands Worldwide]]''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 January&lt;/span&gt; 2013&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; තුෂාර ජයරත්න නමැති සහෝදර නීති ශිෂ්‍යයෙක් රාජපක්ෂට අන්තර්ජාල පහසුකම් සහිත පරිගණකයක් සමඟ වෙනම කාමරයක් ලබා දී ඇති බවට චෝදනා කරමින් පසුව නීති විද්‍යාල විභාග ක්‍රමයට, කෙසෙල්වත්ත පොලිසියට සහ [[ශ්‍රී ලංකාවෙහි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය|ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට]] පැමිණිල්ලක් ගොනු කළේය. &lt;ref name=&quot;coltel&quot; /&gt;

මාධ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන මූලාශ්‍ර වාර්තා කරන්නේ ජයරත්නගේ පැමිණිලි බොහෝ දුරට නොසලකා හරින ලද හෝ ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද බවකි, &lt;ref name=&quot;ahrc5-1-11&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=5 January 2011 |title=SRI LANKA: Police refuse to conduct investigation into malpractice during the Sri Lanka Law College exam and threaten the life of the complainant |url=http://www.humanrights.asia/news/urgent-appeals/AHRC-UAC-002-2011 |access-date=4 January 2013 |publisher=[[Asian Human Rights Commission]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2011 ජනවාරි මස මුලදී විද්‍යාල බලධාරීන් ඉදිරියේ පෙනී සිටියද &lt;ref name=&quot;coltel&quot;/&gt; සිද්ධියෙන් පසු, ආරංචි මාර්ග වාර්තා කළේ, ජයරත්න [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|පොලිසිය]] විසින් පැහැරගෙන ගොස් පහර දී ඇති බව කියන බවත්, ඔහුට පොලිසියේ &lt;ref name=&quot;rnw&quot;/&gt; සහ විද්‍යාලයේ සිටියදී මරණීය තර්ජන කිහිපයක් ද ඇති බවත්ය. &lt;ref name=&quot;ahrc5-1-11&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;ahrc29-12-10&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=29 December 2010 |title=SRI LANKA: A whistle-blower who exposed the leakage of a question paper at Sri Lanka Law College forced into hiding |url=http://www.humanrights.asia/news/ahrc-news/AHRC-STM-269-2010 |access-date=4 January 2013 |publisher=[[Asian Human Rights Commission]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;slg&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.srilankaguardian.org/2011/10/he-was-abducted-tortured-plotted-to-be.html|title=He was abducted, tortured &amp; plotted to be killed but he continues to fight for justice|date=31 October 2011|work=Sri Lanka Guardian|access-date=3 January 2013|archive-date=3 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130503041522/http://www.srilankaguardian.org/2011/10/he-was-abducted-tortured-plotted-to-be.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිවරයාට අනුව, පරීක්ෂණයක් පවත්වා ඇති නමුත් එහි නිගමනය වූයේ එම චෝදනා ''&quot;කොහෙන් හෝ ඇසුණු'' &quot; සහ ''&quot;පදනම් විරහිත&quot;'' බවයි. &lt;ref name=&quot;sundayleader&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2011/04/24/law-student-goes-underground/|title=Law Student Goes Underground|last=Wickrematunge|first=Raisa|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=4 January 2013|archive-date=29 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629165810/http://www.thesundayleader.lk/2011/04/24/law-student-goes-underground/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; නිල පරීක්‍ෂණයේදී අක්‍රමවත් කිසිවක් සොයා නොගත්තද ජයරත්නට එල්ල වූ තර්ජන ගැන පරීක්‍ෂණයක් කර නැත. &lt;ref name=&quot;ahrc5-1-11&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=5 January 2011 |title=SRI LANKA: Police refuse to conduct investigation into malpractice during the Sri Lanka Law College exam and threaten the life of the complainant |url=http://www.humanrights.asia/news/urgent-appeals/AHRC-UAC-002-2011 |access-date=4 January 2013 |publisher=[[Asian Human Rights Commission]]}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.humanrights.asia/news/urgent-appeals/AHRC-UAC-002-2011 &quot;SRI LANKA: Police refuse to conduct investigation into malpractice during the Sri Lanka Law College exam and threaten the life of the complainant&quot;]. [[ආසියානු මානව හිමිකම් කොමිසම|Asian Human Rights Commission]]. 5 January 2011&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;4 January&lt;/span&gt; 2013&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ජයරත්නගේ වාර්තාකරණයේ ප්‍රතිවිපාක අසාමාන්‍ය නොවන බවත් පාලක පවුලට හෝ පොලිසියට එරෙහිව පැමිණිලි කිරීමෙන් පසු හිරිහැරයට හෝ තාඩන පීඩනවලට ලක් වූ තවත් කිහිප දෙනෙකුගෙන් ඔහු කෙනෙකු බවත් කලම්බු ටෙලිග්‍රාෆ් වාර්තා කළේය. &lt;ref name=&quot;coltel&quot;/&gt; [[ශ්‍රී ලංකාවේ අගවිනිසුරු|අගවිනිසුරු]] [[අශෝක ද සිල්වා (විනිසුරු)|අශෝක ද සිල්වා මහතා]] ද විමර්ශනය ප්‍රශ්න කළේ ''&quot;අපට ශ්‍රී ලංකාවේ ඇත්තේ එකම නීති විද්‍යාලයක් පමණි. එහි විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳ සැකයක් ඇත්නම් එය සමස්ත වෘත්තියටම බලපානු ඇති&quot; බවයි.'' &lt;ref name=&quot;bbc&quot;/&gt;

2011 දෙසැම්බර් 15 වන දින අගවිනිසුරු [[ශිරාණි බණ්ඩාරනායක]] ඇතුළු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ලක් ඉදිරියේ නීතීඥවරයෙකු ලෙස රාජපක්ෂ දිවුරුම් දුන්නේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2011/12/18/thats-my-boy/|title=That's My Boy|date=18 December 2011|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=19 November 2023|archive-date=1 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001162253/http://www.thesundayleader.lk/2011/12/18/thats-my-boy/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.colombotelegraph.com/index.php/two-storiesnamal-rajapaksa-took-oaths-as-attorney-at-law-and-two-students-arrested-for-exam-fraud/|title=Two stories:Namal Rajapaksa took oaths as Attorney-at-Law and two students arrested for exam fraud|date=16 December 2011|work=Colombo Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119124107/https://www.colombotelegraph.com/index.php/two-storiesnamal-rajapaksa-took-oaths-as-attorney-at-law-and-two-students-arrested-for-exam-fraud/|archive-date=19 November 2023|access-date=19 November 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== වසීම් තාජුඩීන් ඝාතනයට සහ වධ හිංසාවලට සම්බන්ධ වීම ==
වසීම් තාජුඩීන් හැව්ලොක් ක්‍රීඩා සමාජයට සහ ජාතික කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කළ ශ්‍රී ලංකා රග්බි සංගම් ක්‍රීඩකයෙකි. 2012 මැයි 17 වන දින රිය අනතුරකින් තාජුඩීන් මිය ගිය අතර එය රිය අනතුරක් ලෙස මුලින් ප්‍රකාශ කළ නමුත් මේ වන විට එය ඝාතනයක් ලෙස විමර්ශනය වෙමින් පවතී. හැව්ලොක් ක්‍රීඩා සමාජය අත්පත් කර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් තාජුඩීන් රාජපක්ෂ පරිපාලනයේ නාමල් රාජපක්ෂ විය හැකි 'තරුණ දේශපාලනඥයෙකු' සමඟ ගැටුමක් ඇති කර ගැනීම හේතුවෙන් මෙම ඝාතනයට නාමල් රාජපක්ෂ සම්බන්ධ විය හැකි බවට තොරතුරු වාර්තා වේ. තාජුඩීන් පැහැරගෙන ගොස් වධ හිංසා පමුණුවා ඝාතනය කරන ලෙස ජනාධිපති ආරක්ෂක අංශයේ (PSD) සාමාජිකයන්ට නියෝග කිරීමට නාමල් රාජපක්ෂ පොළඹවනු ලැබුවේ කාන්තාවක් සම්බන්ධයෙන් ඇති එදිරිවාදිකම් නිසා බවටද විශ්වාසදායක ප්‍රකාශ තිබේ. නාමල් රාජපක්ෂ මහතා තමාට එරෙහි සියලු චෝදනා ප්‍රතික්‍ෂේප කර ඇත්තේ තම පියා වන [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද]] විසින් ලබා දුන් දණ්ඩමුක්තිය භුක්ති විඳිමිනි. &lt;ref name=&quot;sundayobs&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=24 March 2019 |title='Rubbing salt in our wounds': Thajudeen's family hits back at Mahinda |url=http://www.sundayobserver.lk/2019/03/24/news-features/%E2%80%98rubbing-salt-our-wounds%E2%80%99-thajudeen%E2%80%99s-family-hits-back-mahinda |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924204114/http://www.sundayobserver.lk/2019/03/24/news-features/%E2%80%98rubbing-salt-our-wounds%E2%80%99-thajudeen%E2%80%99s-family-hits-back-mahinda |archive-date=24 September 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;timesonline&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=7 August 2015 |title=Namal Rajapaksa denies involvement in Thajudeen murder says rugby player was a friend |url=https://www.timesonline.lk/news/namal-rajapaksa-denies-involvement-in-thajudeen-murder-says-rugby-player-was-a-friend/18-80771 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924204418/https://www.timesonline.lk/news/namal-rajapaksa-denies-involvement-in-thajudeen-murder-says-rugby-player-was-a-friend/18-80771 |archive-date=24 September 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;dbs&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=10 August 2015 |title=Sons of Mahinda Rajapaksa Linked to Wasim Thajudeen Murder Alleges JVP Leader Anura Dissanayake |url=http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/42558 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227034454/http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/42558 |archive-date=27 December 2017}}&lt;/ref&gt;

== ක්‍රීඩා දිවිය ==
රාජපක්ෂ වයස අවුරුදු 9, 13, 15 සහ 17 න් පහළ සියලුම වයස් කාණ්ඩ යටතේ පාසල නියෝජනය කරමින් S. තෝමස් විද්‍යාලය වෙනුවෙන් රග්බි ක්‍රීඩා කළේය. 2000 වසරේ ඔහු වයස අවුරුදු 16න් පහළ ශ්‍රී ලංකා ජාතික කණ්ඩායමට නායකත්වය දුන්නේය. &lt;ref name=&quot;DN1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://dailynews.lk/?q=sports/namal-rajapaksa-quit-scrum|title=Namal Rajapaska quit scrum|last=Marikar|first=Hafiz|date=20 February 2014|work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|access-date=9 March 2015}}&lt;/ref&gt; රාජපක්ෂ ප්‍රථම වරට පාසලේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කණ්ඩායමට 2002 දී ක්‍රීඩා කළ අතර 2005 දී &lt;ref name=&quot;DN1&quot; /&gt; ඔහු 2004 වසරේ ශ්‍රී ලංකා වයස අවුරුදු 19 න් පහළ කණ්ඩායම ද මෙහෙයවීය &lt;ref name=&quot;DN1&quot; /&gt;

ඔහු කාඩිෆ් විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් වන විට ඔහු 2005 සිට 2006 දක්වා විශ්ව විද්‍යාලයේ රග්බි කණ්ඩායමේ ක්‍රීඩා කළේය. ඔහු 2006 සිට 2009 දක්වා City University London වෙනුවෙන්ද ක්‍රීඩා කළේය. 2009 දී ඔහු ප්‍රථම වරට නාවික SC කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කළ අතර ඔහු 2010-11 දී නායකත්වය දැරීය. &lt;ref name=&quot;DN1&quot;/&gt; 2010 දී රාජපක්ෂට ශ්‍රී ලංකා ජාතික රග්බි සංගම් කණ්ඩායමට &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=12 July 2014 |title=Namal Rajapaksa Retires Sri Lanka National Rugby Team |url=http://www.dailynews.lk/?q=sports/namal-rajapaksa-retires-sri-lanka-national-rugby-team |access-date=9 March 2015}}&lt;/ref&gt; කිරීමට ආරාධනා කරන ලද අතර 2013 දී කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස පත් කරන ලදී, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ceylontoday.lk/16-44109-news-detail-mp-namal-rajapaksa-to-head-rugby-team.html|title=MP Namal Rajapaksa to head rugby team|date=3 October 2013|work=Ceylon Today|access-date=9 March 2015|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402132207/http://www.ceylontoday.lk/16-44109-news-detail-mp-namal-rajapaksa-to-head-rugby-team.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Ladduwahetty |first=Ravi |date=20 February 2014 |title=Namal Rajapaksa to quit Rugby |url=http://www.thepapare.com/index.php/rugby-football/2758-namal-rajapaksa-to-quit-rugby |access-date=9 March 2015 |publisher=The Papare}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ජීවිතය ==
රාජපක්ෂ [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2010|2010 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට]] හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය|එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ]] අපේක්ෂකයෙකු ලෙස තරඟ කර [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තුවට]] තේරී පත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Parliamentary General Election – 2010 Hambantota Preferences |url=http://www.slelections.gov.lk/pdf/GE2010_preferences/Hambantota_pref_GE2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617201204/http://www.slelections.gov.lk/pdf/GE2010_preferences/Hambantota_pref_GE2010.pdf |archive-date=17 June 2010 |access-date=6 January 2013 |publisher=Department of Elections, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; රාජපක්ෂගේ පියා [[ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2005|2005 ජනාධිපති]] වීමට පෙර වසර 16ක් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ මන්ත්‍රීවරයෙකි. ඔහුගේ පියාගෙන් පසු රාජපක්ෂ මහතා මනරම් වෙමින් සිටින බව බොහෝ දෙනාගේ මතයයි. &lt;ref name=&quot;bbc070410&quot;&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8607301.stm|title=Rajapaksas out in force for Sri Lanka election|last=Haviland|first=Charles|date=7 April 2010|work=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2011/11/06/saturn-affects-three-main-parties/|title=Saturn Affects Three Main Parties|date=6 November 2011|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=19 November 2023|archive-date=29 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130429162714/http://www.thesundayleader.lk/2011/11/06/saturn-affects-three-main-parties/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; රාජපක්ෂ බොහෝ විට රාජ්‍ය උත්සවවල දක්නට ලැබෙන අතර නව මාර්ග, පාලම්, පාසල් සහ වෙනත් රජයේ ගොඩනැගිලි විවෘත කිරීමේ උත්සවවල ප්‍රධාන ආරාධිතයා වේ. &lt;ref name=&quot;eco170311&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;IT080811&quot;/&gt; රාජපක්ෂට රජයේ තනතුරක් නොමැති වුවද, ඔහු සිය පියා සමඟ බොහෝ නිල විදේශ සංචාර සිදු කර ඇත. &lt;ref name=&quot;eco170311&quot; /&gt; 2011 ජනවාරි මාසයේදී රාජපක්ෂ [[ලිබියාව|ලිබියාවට]] පාර්ලිමේන්තු නියෝජිත කණ්ඩායමක් නායකත්වය දුන් අතර [[මුවම්මර් ගඩාෆි]] හමුවිය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2011/03/110304_mahinda_gaddafi.shtml|title=Gaddafi calls President Rajapaksa|last=Pathirana|first=Saroj|date=4 March 2011|work=[[BBC]] Sinhala}}&lt;/ref&gt; මීට අමතර සංචාර නම්, [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මූලස්ථානය|එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානය]] (සැප්තැම්බර් 2010), [[නේපාලය]] (මාර්තු 2011), [[පලස්තීන රාජ්‍යය|පලස්තීනය]] (පෙබරවාරි 2012), &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2012/02/20/namal-and-abbas-discuss-conflict/|title=Namal and Abbas discuss conflict|date=20 February 2012|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=19 November 2023|archive-date=17 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200117184523/http://www.thesundayleader.lk/2012/02/20/namal-and-abbas-discuss-conflict/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ජපානය (මාර්තු 2012), &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ft.lk/2012/03/14/namal-meets-leading-japanese-dignitaries-in-tokyo/|title=Namal meets leading Japanese dignitaries in Tokyo|date=14 March 2012|work=[[Daily FT]]|access-date=19 November 2023|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102146/http://www.ft.lk/2012/03/14/namal-meets-leading-japanese-dignitaries-in-tokyo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[දකුණු කොරියාව]] (අප්‍රේල් 2012), &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ft.lk/2012/04/25/korea-signs-deal-for-200-m-support-for-sri-lanka-2/|title=Korea signs deal for $200 m support for Sri Lanka|date=25 April 2012|work=[[Daily FT]]|access-date=19 November 2023|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304092131/http://www.ft.lk/2012/04/25/korea-signs-deal-for-200-m-support-for-sri-lanka-2/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එ.ජ. (මැයි 2012), &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2012/05/06/govt-continues-to-stumble-with-lessons-unlearnt/|title=Govt. Continues To Stumble With Lessons Unlearnt|date=6 May 2012|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=19 November 2023|archive-date=7 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707201604/http://www.thesundayleader.lk/2012/05/06/govt-continues-to-stumble-with-lessons-unlearnt/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; චීනය (මැයි 2013) &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2013/06/02/the-presidents-fruitful-visit-to-china/|title=The President's Fruitful Visit To China|date=2 June 2013|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=19 November 2023|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616110625/http://www.thesundayleader.lk/2013/06/02/the-presidents-fruitful-visit-to-china/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සහ ඕස්ට්රේලියාව (ජූනි 2013). &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=81711|title=Aussie PM looks forward to attending CHOGM|date=19 June 2013|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]}}&lt;/ref&gt; [[2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල|2018 පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ]] සත්කාරකත්වය සඳහා [[හම්බන්තොට]] පැවති අසාර්ථක උත්සාහයට ද රාජපක්ෂ නායකත්වය දුන්නේය. &lt;ref name=&quot;eco170311&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;IT080811&quot; /&gt; රාජපක්ෂ ඔහුගේ පියාගේ අසාර්ථක 2015 ජනාධිපතිවරණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන චරිතයක් විය. ඔහුගේ පියාගේ වැටීම සහ රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිතය සම්බන්ධයෙන් ඔහුට බොහෝ දෙනාගේ චෝදනා එල්ල විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2010/01/03/misuse-of-public-property-and-funds/|title=Misuse of Public Property and Funds|work=Sunday Leader|access-date=31 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110617023934/http://www.thesundayleader.lk/2010/01/03/misuse-of-public-property-and-funds/|archive-date=17 June 2011}}&lt;/ref&gt;

== ව්‍යාපාරික වෘත්තිය ==
[[කාල්ටන් ස්පෝට්ස් නෙට්වර්ක්|කාල්ටන් ස්පෝර්ට්ස් නෙට්වර්ක්]], ක්‍රීඩා, ජීවන රටා සහ ව්‍යාපාරික රූපවාහිනී නාලිකාවක් රාජපක්ෂ සහ ඔහුගේ සොහොයුරු යෝෂිත සතුය. &lt;ref name=&quot;BBC150612&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/18456920|title=Sri Lanka Cricket defends TV deal|last=Pathirana|first=Saroj|date=15 June 2012|work=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=54270|title=Cricket Chief exposes Nishantha Ranatunga|date=12 June 2012|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]}}&lt;/ref&gt; රාජපක්ෂ Ascot Holdings PLC හි කොටස් හිමියෙකි - 2011 සැප්තැම්බර් 30 වන විට ඔහුට සමාගමේ කොටස් 92,000 (1.15%) හිමි විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=43669|title=President's sons in Ascot's Top Twenty lis|last=Laduwahetty|first=Ravi|date=21 January 2012|work=[[The Island (Sri Lanka)|The Island]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.colombotelegraph.com/index.php/rajapaksa-sons-among-top-15-shareholders-of-ascot-holdings/|title=Rajapaksa Sons Among Top 15 Shareholders of Ascot Holdings|date=28 January 2012|work=Colombo Telegraph}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2015 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ නව රජය නාමල් රාජපක්ෂට අයත් මෙරට එකම ක්‍රීඩා රූපවාහිනී නාලිකාවට [[ශ්‍රී ලංකා රුපියල|රුපියල්]] බිලියනයක බද්දක් ගසා ඇත්තේ ක්‍රීඩා නාලිකාව සතයක්වත් රජයට ගෙවා නැති බව පවසමිනි., එහි ආරම්භයේ සිට. &lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/sri-lanka-imposes-hefty-tax-on-rajapaksa-familyrun-sports-channel/article6838751.ece Sri Lanka imposes hefty tax on Rajapaksa family-run sports channel]&lt;/ref&gt; ක්‍රිකට් ඇතුළු ක්‍රීඩා තරඟ කිහිපයක විකාශන අයිතිය CSN වෙත ලබා දුන් රාජපක්ෂ පාලනය විසින් CSN වෙත අනුග්‍රහය දැක්වූ බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/sri-lanka-imposes-hefty-tax-on-rajapaksa-familyrun-sports-channel/article6838751.ece|title=Sri Lanka imposes hefty tax on Rajapaksa family-run sports channel - The Hindu|date=30 January 2015|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ක්‍රිකට් විකාශන අයිතිය CSN එනතුරු රාජ්‍ය රූපවාහිනී රූපවාහිනියේ ඒකාධිකාරය විය. &lt;ref&gt;[http://ceylontoday.lk/5-83980-news-detail-cricket-back-at-rupavahini-will-telecast-the-world-cup-2015.html Cricket back at Rupavahini - Will telecast the World Cup – 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402090025/http://ceylontoday.lk/5-83980-news-detail-cricket-back-at-rupavahini-will-telecast-the-world-cup-2015.html|date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt; නාමල්ගේ පියාගේ නායකත්වයෙන් යුත් රාජපක්ෂ ආණ්ඩුව විසින් විවෘත ටෙන්ඩරයකින් හෝ දන්නා තරඟකාරී ලංසු තැබීමේ ක්‍රියාවලියකින් තොරව කැබිනට් තීරණයකින් ක්‍රීඩා විකාශන අයිතිය CSN වෙත පවරා තිබුණි. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/0/cricket/18456920 Sri Lanka Cricket defends TV deal]&lt;/ref&gt; 2015 ජනවාරි ජනාධිපතිවරණයෙන් රාජපක්ෂගේ පරාජයෙන් පසු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේනගේ නව රජය අයිතිවාසිකම් ගනුදෙනුව පිළිබඳ පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කළේය. &lt;ref&gt;[http://www.dailymirror.lk/62973/more-taxes-on-csn-of-rajapaksa-sons More taxes on CSN of Rajapaksa sons]&lt;/ref&gt;

මුදල් විශුද්ධිකරණය සම්බන්ධයෙන් නාමල් රාජපක්ෂ මහතාට එරෙහිව දූෂණ විරෝධී හඬ නැමැති සිවිල් කණ්ඩායම FCID වෙත පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු ඔහු සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනයක් ආරම්භ කර තිබේ. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී නාමල් රාජපක්ෂ මහතාට අයත් සමාගමක් මුදල් විශුද්ධිකරණ පනත උල්ලංඝණය කරමින් ක්‍රමවේද මගින් ලබාගත් මුදල් භාවිත කරමින් වෙනත් සමාගමක කොටස් මිලදී ගෙන ඇති බව පැමිණිල්ලේ සඳහන් වේ. මේ හේතුවෙන් එම සමාගම්වලට අදාළ බැංකු ගිණුම් කිහිපයක් වැඩිදුර විමර්ශන සඳහා අත්හිටුවන ලෙස කොළඹ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත්වරයා නියෝග කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Case filed against Namal Rajapaksa {{!}} Daily News |url=http://www.dailynews.lk/?q=2016/03/09/local/case-filed-against-namal-rajapaksa |access-date=2016-03-11 |website=dailynews.lk}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=9 March 2016 |title=Several accounts allegedly held by Namal Rajapaksa suspended - Newsfirst |url=http://newsfirst.lk/english/2016/03/several-accounts-allegedly-held-by-namal-rajapaksa-suspended/130417 |access-date=2016-03-11 |website=Sri Lanka News - Newsfirst {{!}} News1st {{!}} newsfirst.lk {{!}} Breaking |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2016 අගෝස්තු මාසයේදී මුදල් විශුද්ධිකරණ පනත යටතේ සිදු කළ පරීක්ෂණයක සැකකාරියක වන ඔරනෙල්ලා ඉරේෂා සිල්වාට ජාත්‍යන්තර පොලිසිය හරහා වරෙන්තුවක් නිකුත් කරන ලදී. ඒ නාමල්ගේ ගවර්ස් කෝපරේෂන් විසින් අයථා ලෙස උපයාගත් බව කියන අරමුදල් යොදා ගනිමින් Hellocorp නම් සමාගමේ මිලියන 100 ක කොටස් සම්බන්ධයෙනි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/114384/Hellocorp-purchasing-inquiry-Int-l-arrest-warrant-issued|title=Hellocorp purchasing inquiry: Int'l arrest warrant issued}}&lt;/ref&gt; [[ශ්‍රීලංකන් ගුවන් සේවය|ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ]] නිත්‍යා සේනානි සමරනායක නම් ආන්දෝලනාත්මක ගුවන් සේවිකාව ද 2016 අගෝස්තු මාසයේදී අත්අඩංගුවට ගෙන රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කරනු ලැබුවේ NR කන්සල්ටේෂන් සහ ගවර්ස් කෝපරේෂන් හි අධ්‍යක්ෂවරියක ලෙස කටයුතු කිරීම හේතුවෙනි. නාමල් රාජපක්ෂගේ &quot;විශේෂ ව්‍යාපෘති&quot; හසුරුවන ලෙස එවක ජනාධිපති ලේකම් ලලිත් වීරතුංගගේ ඉල්ලීම පරිදි ඇය ගුවන් සේවයෙන් නිදහස් කළ නමුත් අනෙකුත් වරප්‍රසාද සහ උසස්වීම්වලට අමතරව ඇයගේ මූලික වැටුප මෙන්ම &quot;ඵලදායිතා දීමනාවක්&quot; දිගටම ලබා ගත්තාය. ඇයට දළ වශයෙන් රු. මසකට රුපියල් 70,500ක් ගුවන් සමාගම විසින් තවත් දළ වශයෙන් රු. 87,500ක් ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයෙන් ගෙවා ඇත. කෙසේ වෙතත්, විමසීමේදී ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ නොව අරලියගහ මන්දිරයේ ස්ථානයක් හැර ඇය සේවය කළ ස්ථානය නිශ්චිතව විස්තර කිරීමට ඇයට නොහැකි විය. තවද අරලියගහ මන්දිරයේ හෝ ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ එක් නිලධාරියෙකුගේ නමක් හැර ඇයට මතක තබා ගැනීමට නොහැකි වූ අතර ඇය අනුයුක්තව සිටි &quot;විශේෂ ව්‍යාපෘතියක්&quot; හඳුනාගෙන නොමැත. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.economynext.com/Sri_Lanka_shadow_FM_s_high_flying_air_hostess_remanded-3-5886-10.html|title=Sri Lanka shadow FM's high flying air hostess remanded|access-date=2023-11-19|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010155551/http://www.economynext.com/Sri_Lanka_shadow_FM_s_high_flying_air_hostess_remanded-3-5886-10.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/srilankan-airlines-stewardess-released-for-namal-rajapaksas-work-arrested/|title=SriLankan Airlines' Stewardess Released For Namal Rajapaksa's Work Arrested|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119124054/https://www.colombotelegraph.com/index.php/srilankan-airlines-stewardess-released-for-namal-rajapaksas-work-arrested/|archive-date=2023-11-19|access-date=2023-11-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/air-hostess-released-for-namal-unable-to-describe-exact-location-she-worked-full-report/|title=Air Hostess Released For Namal Unable To Describe Exact Location She Worked: Full Report|work=Colombo Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119124050/https://www.colombotelegraph.com/index.php/air-hostess-released-for-namal-unable-to-describe-exact-location-she-worked-full-report/|archive-date=2023-11-19|access-date=2023-11-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2017 ඔක්‌තෝබර් 10 වැනිදා ඩුබායිහි සැඟවී සිටි ඉරේෂා සිල්වා කටුනායක ගුවන්තොටුපළේදී රහස්‌ පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Directress of Namal's company arrested at BIA |url=http://www.adaderana.lk/news/43493/directress-of-namals-company-arrested-at-bia}}&lt;/ref&gt;

== තාරුණ්‍යයට හෙටක් ==
නාමල් රාජපක්ෂ සහ ඔහුගේ සොහොයුරු යෝෂිත &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archives.dailymirror.lk/2007/09/24/ft/13.asp|title=Coca-Cola Partners with Tharunyata Hetak to Drive Forward Youth Entrepreneurship|date=23 September 2007|work=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)|The Daily Mirror]]|access-date=19 November 2023|archive-date=19 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084855/http://archives.dailymirror.lk/2007/09/24/ft/13.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; දී තරුණ සංවිධානයක් වන තාරුණ්‍යට හෙටක් (තාරුණ්‍යයට හෙටක්) ආරම්භ කළහ. රාජපක්ෂ තාරුණ්‍යට හෙටක් සංවිධානයේ සභාපති, යෝෂිත උපසභාපති ය. &lt;ref name=&quot;TISL&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.tisrilanka.org/pub/reports/PPPR_BOOK.pdf}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/100214/Education/edu07.html|title=Workshop on English Language and Personality Development by Tharunyata Hetak|date=14 February 2010|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]}}&lt;/ref&gt; ට්‍රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටර්නැෂනල් ශ්‍රී ලංකා (TISL) අනුව තාරුණ්‍යයට හෙටක් විසින් [[ශ්‍රී ලංකා රුපියල|රු]] . 2010 [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2010|ජනාධිපතිවරණයේදී]] සහ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී රාජපක්ෂගේ පියා සහ ඔහුගේ පක්ෂය ප්‍රවර්ධනය කරමින් මිලියන 172ක් යෙදවීය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ft.lk/2010/09/30/tisl-puts-rs-824-m-ad-spend-for-presidential-polls/|title=TISL puts Rs. 824 m Ad spend for Presidential polls|date=30 September 2010|work=[[Daily FT]]|access-date=19 November 2023|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210150/http://www.ft.lk/2010/09/30/tisl-puts-rs-824-m-ad-spend-for-presidential-polls/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2010/01/17/namal%E2%80%99s-tharunyata-hetak-beats-them-all/|title=Namal's Tharunyata Hetak Beats Them All|last=Wickrematunge|first=Raisa|date=17 January 2010|work=[[The Sunday Leader]]|access-date=19 November 2023|archive-date=1 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001172444/http://www.thesundayleader.lk/2010/01/17/namal%E2%80%99s-tharunyata-hetak-beats-them-all/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; රාජපක්ෂගේ පියාගේ පාලනය යටතේ පැවති [[ලංකා බැංකුව]] සහ ජාතික ලොතරැයි මණ්ඩලය ඇතුළු රාජ්‍ය ආයතනවලින් තාරුණ්‍යට හෙටක්ට සැලකිය යුතු අරමුදල් ලැබේ. &lt;ref name=&quot;TISL&quot; /&gt;

මුදල් විශුද්ධිකරණය කිරීමේ චෝදනාව මත 2016 ජුලි 11 වැනි දින මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව (FCID) විසින් නාමල් රාජපක්ෂ අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. ඒ, කොළඹ CBD නගර මධ්‍යයේ සිට වාරික ඉඩම් ලබා දීම වෙනුවෙන් ඉන්දියානු දේපළ වෙළඳාම් සමාගමක් ඔහුට ලබා දුන් රුපියල් මිලියන 70 ක මුදලක් අවභාවිතය කිරීම සම්බන්ධයෙනි. ඔහුගේ හිතවතුන් පවසන පරිදි එම මුදල් රග්බි තරගාවලියක් සඳහා යෙදවීමට අදහස් කර තිබුණද එය භාවිත කළ ආකාරය ඔප්පු කිරීමට ඔවුන් අපොහොසත් වී ඇත. රාජපක්ෂ සගයන් මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම දේශපාලන අභිප්‍රේරණයක් ලෙස ප්‍රකාශ කරන නමුත් ඔහු වත්කම් උපයා ගත් ආකාරය පිළිබඳ සාක්ෂි නොමැත. නඩුව තවමත් විභාග වෙමින් පවතී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/12/world/asia/sri-lanka-namal-rajapaksa-mahinda-rajapaksa.html|title=Another Son of Sri Lanka's Former Leader Is Arrested|last=Bastians|first=Dharisha|date=2016-07-11|work=The New York Times|access-date=2016-07-12|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Update: Namal Rajapaksa arrested |url=http://www.hirunews.lk/137731/update-namal-rajapaksa-arrested |access-date=2016-07-12}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2016-07-11 |title=Breaking News: Police FCID arrests MP Namal Rajapaksa - Newsfirst |url=http://newsfirst.lk/english/2016/07/breaking-mp-namal-rajapaksa-arrested-police-fcid/141243 |access-date=2016-07-12 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=11 July 2016 |title=Namal Rajapaksa Arrested |url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/namal-rajapaksa-arrested/ |access-date=2016-07-12}}&lt;/ref&gt;

නීතිවිරෝධී රැස්වීම්, පොදු දේපළවලට අලාභහානි සිදුකිරීම, පොලිස් නිලධාරීන්ට තුවාල සිදුකිරීම, රාජකාරියට බාධා කිරීම සහ අධිකරණ නියෝගයක් කඩකිරීම යන චෝදනා යටතේ 2017 ඔක්තෝම්බර් 10 වැනිදා තවත් මන්ත්‍රීවරුන් දෙදෙනෙකු සමඟ හම්බන්තොට පොලිසිය විසින් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Namal, DV Chanaka, Ranaweera and 3 others arrested |url=http://www.adaderana.lk/news/43510/namal-dv-chanaka-ranaweera-and-3-others-arrested}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Namal Rajapaksa arrested - Breaking News &amp;#124; Daily Mirror |url=http://www.dailymirror.lk/article/Namal-Rajapaksa-arrested-138180.html}}&lt;/ref&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
නාමල් 2019 සැප්තැම්බර් 12 දින [[ගංගාරාමය|ගංගාරාම විහාරස්ථානයේදී]] ලිමිනි වීරසිංහ සමඟ විවාහ විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hirunews.lk/224114/namal-rajapaksa-gets-married-pictures|title=Namal Rajapaksa gets married - (Pictures)|work=Hiru News|access-date=12 September 2019|language=en}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ට 2020 දී උපත ලැබූ පුතෙක් සිටී &lt;ref&gt;[https://lankainformation.lk/news/features/item/34714-namal-rajapaksa-becomes-the-father-of-a-baby-boy Namal Rajapaksa's son]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== මේකත් බලන්න ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල් ලැයිස්තුව]]

== යොමු කිරීම් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}

{{ශ්‍රී ලංකාවෙහි 17 වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු}}

[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1986 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:විශේෂයෙන් සඳහන් කොට ඇති සිංහල-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 17වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු]]</text>
      <sha1>e3kzlxvd8zewzmw6rurn7xb71go88tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රණසිංහ ප්‍රේමදාස ඝාතනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115661</id>
    <revision>
      <id>802004</id>
      <parentid>795588</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T09:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38685" sha1="3cm3y4loan6regd19fnmqtru6rvd830" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack|title=ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස ඝාතනය|location=[[කොළඹ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]|date=1993 මැයි 1|image=|image_size=250|alt=|caption=Ranasinghe Premadasa at 1993 May Day rally, where he was later assassinated.|map={{Infobox mapframe|coord={{Coord|6.9418706559794705|79.8649224630221}}|zoom=13}}|map_size=250|coordinates=|time=ප.ව. 12.45|timezone=[[ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මත වේලාව|ශ්‍රී.ලං.ස.වේ]]|target=[[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]]|type=[[මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරය|මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරය]]|weapon=ප්‍රහාරකයාගේ ශරීරයේ බැඳ තිබූ ප්ලාස්ටික් පුපුරණ ද්‍රව්‍ය කිලෝග්‍රෑම් 0.91 ක්&lt;ref name=&quot;veerakumar acquaintance&quot; /&gt;|fatalities=ප්‍රේමදාස ඇතුලු 23 දෙනෙක්&lt;ref name=&quot;deaths&quot;&gt;(6 April 2008). [https://www.reuters.com/article/us-srilanka-explosion-killings/factbox-sri-lankan-leaders-long-a-target-of-rebels-idUKSP31716020080406 &quot;FACTBOX: Sri Lankan leaders, long a target of rebels&quot;]. [[Reuters]]. Retrieved on 2 May 2023.&lt;/ref&gt;|injuries=38-60&lt;ref name=&quot;Suicide bomber kills leader of Sri Lanka&quot;&gt;Moore, Molly (2 May 1993).[https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1993/05/02/suicide-bomber-kills-leader-of-sri-lanka/327fce4c-e105-442f-8d1b-16150110bca7/ &quot;SUICIDE BOMBER KILLS LEADER OF SRI LANKA&quot;]. [[The Washington Post]]. Retrieved on 1 May 2023.&lt;/ref&gt;|victims=රණසිංහ ප්‍රේමදාස&lt;br /&gt;ඊ.ඊ.පී. මොහිදීන්{{efn|ජනපති ප්‍රේමදාසගේ අතවැසි}}&lt;br /&gt;[[ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරී|එස්.එස්.පී.]] රොනී ගුණසිංහ&lt;br /&gt;ජනපතිගේ පුද්ගලික කාර්ය මණ්ඩලයේ බොහෝ දෙනෙක්|perpetrator={{Flagicon image|Tamil Eelam Flag.svg|15px}} කුලවීරසිංහම් 'බාබු' වීරකුමාර් ([[දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි|දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ]] ආඥාවන්ට අනුව)}}

[[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] 3 වැනි [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]] [[රණසිංහ ප්‍රේමදාස]] 1993 මැයි 1 වැනි දින ඝාතනය කරන ලදී. රටේ අගනුවර වන [[කොළඹ]] පැවති [[කම්කරු දිනය|මැයි දින]] රැලියක් අතරතුර [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|එල්ටීටීඊ]] මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවෙකු විසින් එල්ල කරන ලද පිපිරීමකින් ප්‍රේමදාස ඇතුළු 23 දෙනෙක් මිය ගියහ. මෙම රැලිය සංවිධානය කර තිබුණේ ප්‍රේමදාසගේ පාලක දේශපාලන පක්ෂය වන [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] විසිනි.

[[කොළඹ]] [[අලුත්කඩේ]] ආමර් වීදිය සහ ග්‍රෑන්ඩ්පාස් පාර මංසන්ධියේ දී දහවල් 12:45 ට පමණ පිපිරීම සිදු විය. පෙරහැර [[සුගතදාස ක්‍රීඩාංගණය|සුගතදාස ක්‍රීඩාංගණයේ]] සිට [[ගාලු මුවදොර පිටිය|ගාලුමුවදොර පිටියේ]] අවසන් ගමනාන්තය දක්වා ගමන් කරමින් සිටිය දී ජනාධිපති ප්‍රේමදාස මහතා නිල නොවන ලෙස එය අධීක්ෂණය කළේ ය. මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවා පසුව හඳුනාගනු ලැබුවේ කුලවීරසිංහම් වීරකුමාර් (නොහොත් 'බාබු') ලෙසින් නම්, ජනාධිපතිවරයාගේ මුදලාලි ඊ.එම්.පී.මොහිදීන්ගේ සමීපතම හිතවතෙකි.&lt;ref&gt;Hoole, Rajan (21 June 2014). [https://www.colombotelegraph.com/index.php/the-premadasa-assassination/ &quot;The Premadasa Assassination&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241212113950/https://www.colombotelegraph.com/index.php/the-premadasa-assassination/ |date=2024-12-12 }}. [[Colombo Telegraph]]. Retrieved on May 1, 2023.&lt;/ref&gt; වීරකුමාර් [[දෙමළ ඊළම|දෙමළ ඊළාම්]] නමින් හැඳින්වෙන ස්වාධීන දෙමළ ජනවර්ගයක් සඳහා සටන් කළ ඊසානදිග ශ්‍රී ලංකාව පදනම් කරගත් දෙමළ සටන්කාමී සංවිධානයක් වන [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ]] මඟ පෙන්වීම යටතේ ක්‍රියා කළේ ය. පිපිරීමෙන් තුවාල ලැබූ 17 දෙනෙකුට අමතරව තවත් 60 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත. ප්‍රේමදාස සහ ඔහුගේ ආරක්‍ෂක අංශ අතුරුදහන් වීමත් සමඟ සිදුවූයේ කුමක්ද යන්න අපැහැදිලි වූ බැවින් ව්‍යාකූලත්වය පැවතුනි. ඔහුගේ මරණය පැය කිහිපයකට පසුව ඔහුගේ පෞද්ගලික වෛද්‍යවරයා විසින් තහවුරු කරනු ලැබුවේ මෘත ශරීරාගාරයේ තිබී ඔහුගේ මුදුව සහ ඔරලෝසුව සිරුරේ කොටස්වල හඳුනාගැනීමෙන් පසුවය.

නිසි පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීමට පෙර පැය කිහිපයක් ඇතුළත පිපිරීම සිදු වූ ස්ථානය පිරිසිදු කර ඇත. ඝාතනයෙන් පැය කිහිපයකට පසු දිවයින පුරා ඇඳිරි නීතිය පනවන ලදී. අගමැති [[ඩී.බී. විජේතුංග]] වැඩබලන ජනාධිපති බවට පත් වූ අතර, 1993 මැයි 7 වන දින නිල වශයෙන් දිවුරුම් දුන්නේ ය. රජයට අයත් රූපවාහිනී ජාලයක් වන [[ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිනී සංස්ථාව|රූපවාහිනිය]] [[බීබීසී නිවුස්|බීබීසී]] වාර්තාවේ ටේප් එකක් විකාශනය කරන විට, ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයාගේ අභාවය රජය විසින් ප්‍රකාශ කළේ නැත. 1993 මැයි 9 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ [[නිදහස් අනුස්මරණ ශාලාව|නිදහස් චතුරශ්‍රයේ]] දී සිදු වූ අවමංගල්‍ය උත්සවය තෙක් ජාතික ශෝක කාලයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

== පසුබිම ==

=== ප්‍රේමදාස ===
{{Main|රණසිංහ ප්‍රේමදාස}}
[[File:Photograph_of_Raja_(elephant)_with_Hon.Ranasinghe_Premadasa_&amp;_Mr.Neranjan_Wijeyeratne.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Photograph_of_Raja_(elephant)_with_Hon.Ranasinghe_Premadasa_&amp;_Mr.Neranjan_Wijeyeratne.jpg|දකුණ|thumb|260x260පික්|ප්‍රේමදාස (වමේ) [[රාජා ඇතා|ඇතා රාජා]] සහ ඔහුගේ භාරකරු [[නෙරංජන් විජයරත්න]] සමඟ.]]
'''රණසිංහ ප්‍රේමදාස''' (උපත 1924) [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] 3 වැනි [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපතිවරයා]] විය. රටේ 8 වැනි [[ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය|අග්‍රාමාත්‍යවරයා]] ලෙසත්, [[මැද කොළඹ මැතිවරණ කොට්ඨාශය|මැද කොළඹ]] දිස්ත්‍රික්කයේ මන්ත්‍රීවරයකු ලෙසත් කටයුතු කිරීමෙන් පසු 1988 දී ප්‍රේමදාස මහතා ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය. [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1989|1989 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ]] දී ඔහුගේ පක්ෂය වූ [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එජාපය]] ආසන 125ක් දිනා පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතර බලයෙන් ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීය. ඔහු ජනාධිපති වන විට, රට උතුරේ සිවිල් යුද්ධයකට සහ දකුණේ කොමියුනිස්ට් කැරැල්ලකට මුහුණ දුන් අතර, ප්‍රේමදාස අවධානය යොමු කළ ප්‍රධාන කරුණු දෙකටම, විශේෂයෙන් කැරලිකරුවන්ට එරෙහිව නිර්දය ක්‍රියාමාර්ග සමඟ. ඔහුගේ ආරක්ෂක හමුදා කැරැල්ල කුරිරු ලෙස මැඩපැවැත්වූ අතර එහි බොහෝ නායකයින් මරා දැමූහ.&lt;ref&gt;Wijayadasa, K.H.J. (28 April 2012). [http://www.srilankaguardian.org/2012/04/ranasinghe-premadasa-rise-and-fall-of.html &quot;Ranasinghe Premadasa: The Rise and Fall of President&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125151640/http://www.srilankaguardian.org/2012/04/ranasinghe-premadasa-rise-and-fall-of.html |date=2025-01-25 }}. [[Sri Lanka Guardian]]. Retrieved May 1, 2023.&lt;/ref&gt;

රටේ [[සිවිල් යුද්ධ|සිවිල් යුද්ධය]] සම්බන්ධයෙන් ඔහු හැසිරවූ ආකාරය එතරම් සාර්ථක නොවී ය. උතුරේ දී, [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි]] (එල්ටීටීඊ) [[ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාව|ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාවට]] (IPKF) එරෙහිව මුහුණ දුන්හ. දිවයිනේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියානු]] පැමිණීම ජනප්‍රිය නොවූ අතර, ප්‍රේමදාස සිය හමුදා ශ්‍රී ලංකාවෙන් ඉවත් කරන ලෙස ඉන්දියාවෙන් ඉල්ලා සිටියේ ය. අයිපීකේඑෆ් සංවිධානයට දිවයිනෙන් පිටවීමට බල කිරීම සඳහා, ප්‍රේමදාස අයිපීකේඑෆ් පිටුබලය ලබන [[ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ|ඊළාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණට]]&lt;ref&gt;Hoole, Rajan (23 May 2015). [https://www.colombotelegraph.com/index.php/handing-over-arms-to-the-ltte/ &quot;Handing Over Arms To The LTTE&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240601184416/https://www.colombotelegraph.com/index.php/handing-over-arms-to-the-ltte/ |date=2024-06-01 }}. [[Colombo Telegraph]]. Retrieved 1 May 2023.&lt;/ref&gt; එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා එල්ටීටීඊයට ආයුධ සැපයුවේ ය. ප්‍රේමදාස එල්ටීටීඊය සන්නද්ධ කිරීම එතැන් සිට ඔහුගේ පක්ෂය විසින් පිළිගෙන ඇත,&lt;ref&gt;(29 June 2020). [http://www.adaderana.lk/news/65098/fmr-minister-acknowledges-premadasa-govt-gave-weapons-to-ltte &quot;Fmr Minister acknowledges Premadasa govt. gave weapons to LTTE&quot;]. [[TV Derana|Ada Derana]]. Retrieved 1 May 2023.&lt;/ref&gt; සහ බොහෝ දෙනා පිළිගන්නේ මෙය යුද්ධයට එරෙහිව සටන් කිරීමේ දී රජය දැඩි ලෙස පසුබෑමට හේතු විය හැකි බව යි.&lt;ref&gt;(12 September 2016). [https://www.newindianexpress.com/world/2016/sep/12/arming-ltte-against-indian-army-was-most-unfavorable-and-dangerous-maj.-gen-gunaratne-1518394.html &quot;Arming LTTE against Indian Army was most unfavorable and dangerous: Maj. Gen Gunaratne&quot;]. [[The New Indian Express]]. Retrieved on 1 May 2023.&lt;/ref&gt; ප්‍රේමදාසගේ ඉල්ලීම පරිදි [[මඩකලපුව|මඩකලපුවේ]] දී එල්.ටී.ටී.ඊ.යට භාර වන ලෙස පොලිස් නිලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීමෙන් පසුව සිදු වූ 1990 [[ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය|ශ්‍රී ලංකා පොලිස්]] නිලධාරීන් සමූල ඝාතනය ඔහු ඔවුන්ට සැපයූ ආයුධවලින්ම සිදු කළ බවට පසුව තහවුරු විය. 1990 දී [[නව දිල්ලිය]] විසින් IPKF නැවත කැඳවන ලද අතර, එල්ටීටීඊය සමඟ ආන්ඩුවේ යුද්ධය යලි ඇරඹුනේ, [[දෙවන ඊළාම් යුද්ධය|දෙවන ඊලාම් යුද්ධය]] ආරම්භ කරමිනි. 1991 වන විට [[රජීව් ගාන්ධි|ඉන්දීය අගමැති රජීව් ගාන්ධි]] ඝාතනය කරමින් එල්.ටී.ටී.ඊ.ය ඉන්දීය රජයට එරෙහිව පළිගත්තා.

1991 සැප්තැම්බරයේ දී, ප්‍රේමදාස, හිටපු අගමැතිනි [[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක|සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායකගේ]] නායකත්වයෙන් පාර්ලිමේන්තුවේ දෝෂාභියෝගයකට මුහුණ දුන් අතර, ඔහුගේම දේශපාලන පක්ෂයේ ප්‍රබල ප්‍රතිවාදීන් දෙදෙනෙකුගේ සහාය ඇතිව, [[ලලිත් ඇතුලත්මුදලි]] සහ [[ගාමිණි දිසානායක|ගාමිණී දිසානායක]] යන දෙදෙනාම අවසානයේ එල්ටීටීඊය විසින් ඝාතනය කරන ලදී. ප්‍රේමදාසට දූෂණ, පක්ෂපාතීත්වය, ඥාති සංග්‍රහ, මෙන්ම ව්‍යවස්ථාව කඩාකප්පල් කිරීමේ චෝදනා එල්ල විය. අත්සන් ප්‍රමාණවත් නොවීම හේතුවෙන් දෝෂාභියෝගය පසුව [[ශ්‍රී ලංකාවෙහි පාර්ලිමේන්තුවෙහි කථානායකවරයා|කථානායක]] [[එම්.එච්.මොහොමඩ්]] විසින් නිෂ්ප්‍රභ කරන ලදී.

=== දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි ===
{{Main|දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි}}

'''දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි''' (එල්ටීටීඊ) යනු ඊසානදිග ශ්‍රී ලංකාවේ පදනම් වූ දෙමළ සටන්කාමී සංවිධානයකි. [[දෙමළ ජනතාව]] බහුතරයක් වෙසෙන දිවයිනේ ඊසානදිග ප්‍රදේශයේ ඔවුන් දෙමළ ඊළම ලෙස හැඳින්වූ ස්වාධීන දෙමළ රාජ්‍යයක් නිර්මාණය කිරීමට [[එල්ටීටීඊ|එල්ටීටීඊය]] සටන් කළේ ය. [[සිංහල ජනයා|සිංහල]] ආධිපත්‍යය දරන ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනයාට එරෙහිව අඛණ්ඩව වෙනස් කොට සැලකීම සහ ප්‍රචණ්ඩ හිංසා පීඩා කිරීම ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය ලෙස ඔවුහු සඳහන් කළහ.

1976 මැයි මාසයේ දී [[වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්|වේළුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන්]] විසින් ආරම්භ කරන ලද එල්ටීටීඊය ශ්‍රී ලංකා රජයට සහ එහි සන්නද්ධ හමුදාවන්ට එරෙහිව සන්නද්ධ ගැටුම්වලට සම්බන්ධ විය. මුල දී ගරිල්ලා හමුදාවක් ලෙස ආරම්භ වූ එල්ටීටීඊය නාවික හමුදාවක්, ගුවන් හමුදා ඒකකයක්, බුද්ධි අංශයක් සහ විශේෂිත මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරක ඒකකයක් ඇතුළත් හොඳින් සංවර්ධිත හමුදා අංශයක් සහිත සාම්ප්‍රදායික සටන් බලකායකට සමාන විය. එල්ටීටීඊය විසින් මරාගෙන මැරෙන ඇඳුම් කට්ටලයක් ආයුධයක් ලෙස භාවිතා කිරීම ප්‍රචලිත කර පරිපූර්ණ කරන ලදී, එය වර්තමානයේ බොහෝ සටන්කාමී සංවිධාන විසින් භාවිතා කරන උපක්‍රමයකි.

[[සිවිල් යුද්ධ|සිවිල් යුද්ධය]] පැවති කාලයේ සහ ඉන් පසු වසර කිහිපය තුළ බොහෝ ජාතීන් එල්ටීටීඊ සංවිධානය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස පිළිගෙන ඇත. එල්ටීටීඊ සංවිධානය ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායමක් ලෙස නම් කර ඇති ජාතීන් නම්: [[යුරෝපියානු සංගමය|යුරෝපා සංගමය]], [[කැනඩාව]], [[ඉන්දියාව]], [[මැලේසියාව]], [[ශ්‍රී ලංකාව]], [[එක්සත් රාජධානිය]] සහ [[එක්සත් ජනපදය]].

1993 මැයි දිනයේ දී එල්ටීටීඊය කුලවීරසිංහම් 'බාබු' වීරකුමාර් ජනාධිපති ප්‍රේමදාස ඉලක්ක කර ඝාතනය කිරීමට යොදවා ගත්තේ ය.

=== වීරකුමාර් සහ මොහිදීන් ===
සාමාන්‍යයෙන් 'බාබු' යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන කුලවීරසිංහම් වීරකුමාර්, [[යාපනය|යාපනයේ]] ගුරුනගර් නම් මුහුදුබඩ ගම්මානයේ පදිංචි 23 හැවිරිදි තරුණයෙකි, ඔහු ප්‍රේමදාසට සමීප බොහෝ අය සමඟ දැන හඳුනා ගැනීමට වසර ගණනාවකට පෙර සිට ඇත. විශේෂයෙන්ම වීරකුමාර් ජනාධිපතිවරයාගේ මුදලාලි වූ ඊ.එම්.පී.මොහිදීන්ගේ මත්පැන්වලට ඇති ඇල්ම ඔහුගේ විශ්වාසය දිනාගැනීම සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගත්තේ ය. [[අපරාධ විමර්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (ශ්‍රී ලංකාව)|අපරාධ විමර්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ]] හිටපු නියෝජ්‍ය පොලිස්පති [[අමරසේන රාජපක්ෂ]] පවසන පරිදි, &quot;ගෘහස්ථ කාර්ය මණ්ඩලයේ සහ මධ්‍යම මට්ටමේ ආරක්ෂක නිලධාරීන්ගේ නොසැලකිලිමත්කම නිසා මෙම ඝාතනය සිදුවී ඇත.&lt;ref name=&quot;veerakumar acquaintance&quot;&gt;(3 June 1993).[https://www.upi.com/Archives/1993/06/03/Assassin-of-Sri-Lankan-president-used-liquor-women-to-penetrate-security/3960739080000/ &quot;Assassin of Sri Lankan president used liquor, women to penetrate security&quot;]. [[United Press International|UPI Archives]]. Retrieved on 1 May 2023.&lt;/ref&gt; &quot;වීරකුමාර් බොහෝ විට හෙලිකොප්ටර්වල පෙරටුගාමී ජනාධිපති සාද සමඟ ගමන් කළ බව රාජපක්ෂ පවසයි. මොහිදීන් සමඟ සිටි ආරක්‍ෂක නිලධාරීන් ඇතුළුව, නමුත් එවැනි අවස්ථාවල දී ඔහුව ප්‍රේමදාසගෙන් සැගවූයේ පරිස්සමෙන්. විමර්ශකයින් විශ්වාස කරන්නේ වීරකුමාර් සත්‍ය ඝාතනය සිදු කරන විට ආරක්ෂක පරීක්ෂාවකට යාමට මොහිදීන් උදව් කර ඇති බවයි. ප්‍රහාරයෙන් ඔහු පවා මිය ගිය බව සලකන විට මොහිදීන් එම ප්‍රහාරය ගැන කලින් දැන සිටියේ ද යන්න නොදනී.

වීරකුමාර් 1992 අප්‍රේල් මාසයේ දී [[කොළඹ|කොළඹට]] පැමිණ සිල්ලර කඩයක් පවත්වාගෙන යාමට පටන් ගත්තේ ය. ඔහු කොළඹ සහ [[යාපනය]] අතර ක්‍රියාත්මක වූ ට්‍රක් රථ සේවාවක් ද පවත්වාගෙන ගියේ ය. මොහිදීන් තම ට්‍රක් රථ [[ආරක්ෂක මුරපොල|මුරපොලවල්වල]] නතර නොකර ගමන් කිරීමට ඉඩ දුන් අවස්ථා වාර්තා විය.

ප්‍රේමදාසට වස දීමේ උත්සාහයක් සම්බන්ධයෙන් 1993 මාර්තු මස මුල දී තමාට අනතුරු ඇඟවූ බව පැවසූ රාජපක්ෂ, ප්‍රේමදාසට මෙන්ම ඔහුගේ ගෘහස්ත සහ ආරක්ෂක කාර්ය මණ්ඩලයට උපදෙස් දුන්නේ ය. &quot;එළවළු මිලදී ගත් තැන් මම ඔවුන්ගෙන් ඇසුවෙමි. අපට අවශ්‍ය වූයේ විවිධ ස්ථානවලින් අහඹු ලෙස මිල දී ගැනීම් සිදු කිරීමටයි. මෙය විෂ වේ යැයි ඇති බිය නිසා ය. අපගේ ඉල්ලීම වූයේ විශේෂයෙන් කවුරුන් හෝ සමීප වන බව ඔවුන් දන්නා නම් ගෘහස්ථ කාර්ය මණ්ඩලයයි. ඔවුන් අපට දන්වන්නැයි&quot; රාජපක්ෂ කීවේය, නමුත් විශේෂයෙන් දිවංගත මොහිදීන් මහතාගේ පිළිතුර වූයේ කිසිවක් නොමැති බවයි.

== ප්‍රහාරය ==
1993 මැයි 01 දින ප්‍රේමදාසගේ දේශපාලන පක්ෂය වන [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] [[මැයි දිනය]] සැමරීමේ උත්සවයක් සංවිධානය කළේ ය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනඥයන් කම්කරුවන් හා කම්කරු සංගම්වල ප්‍රසාදය ලබා ගැනීම සඳහා මෙම දිනය බොහෝ විට යොදා ගනී. [[සුගතදාස ක්‍රීඩාංගණය|සුගතදාස ක්‍රීඩාංගණයෙන්]] ආරම්භ වූ රැලිය [[ගාලු මුවදොර පිටිය|ගාලුමුවදොර පිටියෙන්]] අවසන් වීමට නියමිතව තිබිණි.

දහවල් 12:45 ට පමණ, වීරකුමාර් ජනාධිපතිවරයාගේ රේන්ජ් රෝවර් රථය දක්වා පාපැදියකින් නැගී ජනාධිපතිවරයා දෙසට ගමන් කළේ ආරක්ෂක නිලධාරීන් ඔහුව වැළැක්වීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේදී ය. රැළිය වන විට මොහිදීන් වීරකුමාර් කෙරෙහි පූර්ණ විශ්වාසය තැබූ අතර ඔහුට ඉඩ දෙන ලෙස ආරක්‍ෂකයන්ට කීවේ ය. වීරකුමාර් ජනාධිපතිවරයාට මීටර් 2.4-3.0 (අඩි 8-10) පමණ දුරින් ගිය පසු, ඔහු තම සිරුරේ බැඳගෙන සිටි පුපුරණ ද්‍රව්‍ය පටියක් පුපුරුවාගෙන, ඔහු, ජනාධිපතිවරයා, මොහිදීන්, ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරී [[රොනී ගුණසිංහ]] සහ ප්‍රේමදාසගේ බොහෝ අය ඇතුළු  පුද්ගලික කාර්ය මණ්ඩලයේ තවත් දහනව දෙනෙකු මරා දැමීය. තවත් ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන් පුද්ගලයන් 38-60 අතර ප්‍රමාණයක් තුවාල ලැබූ අතර ඉන් හත් දෙනෙකු බරපතල තුවාල ලැබූහ. ප්‍රේමදාස සහ ඔහුගේ ආරක්‍ෂක අංශ අතුරුදහන් වීමත් සමඟ සිදුවූයේ කුමක්ද යන්න අපැහැදිලි වූ බැවින් ව්‍යාකූලත්වය පැවතුනි. ඔහුගේ මරණය පැය කිහිපයකට පසු ඔහුගේ පෞද්ගලික වෛද්‍යවරයා විසින් සනාථ කරනු ලැබුවේ මෘත ශරීරාගාරයේ තිබී ඔහුගේ මුදුව සහ ඔරලෝසුව හඳුනා ගත් විට පමණි.

== ක්ෂණික පසුවිපාක ==
නිසි පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීමට පෙර පැය කිහිපයක් ඇතුළත පිපිරීම සිදු වූ ස්ථානය පිරිසිදු කර ඇත. සිදුවූයේ කුමක් දැයි අපැහැදිලි නිසා පිපිරීමෙන් පසුවත් ටික වේලාවක් මැයි දින පෙළපාලිය පැවැත්විණි. ඝාතනයෙන් පැය කිහිපයකට පසු දිවයින පුරා [[ඇඳිරි නීතිය]] පනවන ලදී. මෙම ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් දෙමළ ජාතිකයින් දහඅට දෙනෙකු සහ ජනාධිපතිවරයාගේ ගෘහ කාර්ය මණ්ඩලයේ සිංහල සාමාජිකයින් දෙදෙනෙකු ඇතුළු විසිතුන් දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;veerakumar acquaintance2&quot;&gt;(3 June 1993).[https://www.upi.com/Archives/1993/06/03/Assassin-of-Sri-Lankan-president-used-liquor-women-to-penetrate-security/3960739080000/ &quot;Assassin of Sri Lankan president used liquor, women to penetrate security&quot;]. [[United Press International|UPI Archives]]. Retrieved on 1 May 2023.&lt;/ref&gt; පොලිස් [[විශේෂ කාර්ය බලකාය|විශේෂ කාර්ය බළකායේ]] සැරයන්වරයකු සහ දැනට විසුරුවා හැර ඇති ජනාධිපති ආරක්ෂක අංශයේ සැරයන්වරයකු ද අත්අඩංගුවට ගත් අය අතර වීරකුමාර් මත්පැන් සමඟ සංග්‍රහ කර ඇති බව ආරක්ෂක ආරංචි මාර්ග පවසයි.

අගමැති [[ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග|ඩිංගිරි බණ්ඩා විජේතුංග]] වැඩබලන ජනාධිපති බවට පත් වූ අතර, 1993 මැයි 7 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ නව ජනාධිපතිවරයා ලෙස නිල වශයෙන් තේරී පත් වී දිවුරුම් දුන්නේ ය. රජය සතු රූපවාහිනී ජාලය වන රූපවාහිනිය මෙරට වේලාවෙන් සවස 6 වන තෙක් ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයාගේ අභාවය රජය විසින් ප්‍රකාශ කළේ නැත. සිද්ධිය පිළිබඳ බීබීසී වාර්තාවේ පටයක් විකාශය කළේ ය. 1993 මැයි 9 වන දින කොළඹ [[නිදහස් අනුස්මරණ ශාලාව|නිදහස් චතුරශ්‍රයේ]] දී අවසන් කටයුතු සිදු කරන තෙක් ජාතික ශෝක කාලයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

[[මලයාසියාව|මැලේසියානු]] අග්‍රාමාත්‍ය [[මහතීර් මොහොමඩ්]] විසින් ඝාතනයට ලක්වූ ප්‍රේමදාස මහතාට ගෞරව දැක්වීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ දී  ශෝක ප්‍රකාශන පොතකට අත්සන් තැබීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1993-05-05 |title=King, PM send condolences, Minister to attend funeral |url=https://www.klik.com.my/item/story/930416/king-pm-send-condolences-minister-to-attend-funeral |access-date= |website=New Straits Times}}&lt;/ref&gt;

== උරුමය ==
[[File:Premadasa_statue.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Premadasa_statue.jpg|දකුණ|thumb|289x289පික්|ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ පිහිටි ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය රණසිංහ ප්‍රේමදාස අනුස්මරණය]]
ශ්‍රී ලාංකිකයන් අතර ප්‍රේමදාස මිශ්‍ර උරුමයක් ඉතිරි කර ඇත. ඔහු දුප්පතුන්ගේ, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ප්‍රකාශකයෙකු ලෙස සැලකෙන අතරම, රටේ සිවිල් ගැටුම් දෙක වන [[ශ්‍රී ලංකාවේ 1987-89 කැරැල්ල|ජවිපෙ කැරැල්ල]] සහ ශ්‍රී ලංකා [[ශ්‍රී ලංකාවේ බෙදුම්වාදී ත්‍රස්තවාදය|සිවිල් යුද්ධය]] සම්බන්ධයෙන් ඔහු කටයුතු කළ ආකාරය දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක්ව ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ තවමත් මැයි දිනය සමරන අතරම එය ජනාධිපතිවරයාගේ අභාවය වෙනුවෙන් ශෝක දිනයක් ද වේ.

1986 වසරේ ප්‍රේමදාස මහතාගේ අධීක්ෂණය යටතේ ඉදිකළ [[ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණය|'''ආර්.ප්‍රේමදාස ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණය''']] තවමත් ඔහුගේ නමින් පවතී.

'''[[ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය]] රණසිංහ ප්‍රේමදාස අනුස්මරණය''' යනු [[කොළඹ]] [[අලුත්කඩේ]] පිහිටි ප්‍රේමදාසගේ ප්‍රතිමාවකි.

හිටපු ජනාධිපති '''ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය රණසිංහ ප්‍රේමදාස අනුස්මරණ ස්මාරකය''' අලුත්කඩේ ආමර් වීදිය සහ ග්‍රෑන්ඩ්පාස් පාර හන්දියේ බෝම්බ පිපිරීම සිදුවූ ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ පුත් [[සජිත් ප්‍රේමදාස]] මහතා තමාගේම අයිතියෙන් දේශපාලනඥයකු බවට පත් විය. සජිත් [[2019 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය|2019 ජනාධිපතිවරණයට]] ඉදිරිපත් වූයේ 41.99% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින්. ඔහු තම පියා කලක් නායකත්වය දුන් [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන්]] කැඩී ගිය පක්ෂයක් වන [[සමගි ජන බලවේගය]] දේශපාලන පක්ෂය නියෝජනය කරන වත්මන් [[විපක්ෂ නායක (ශ්‍රී ලංකාව)|විපක්ෂ නායකවරයා]] වේ.

=== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ, ===

* 1993 ඉන්දියානු දෙමළ භාෂා චිත්‍රපටය වන ''Gentleman'' චිත්‍රපට නිෂ්පාදක K. T. Kunjumon ගේ ඉල්ලීමකට අනුව රණසිංහ ප්‍රේමදාස ඝාතනය පදනම් කරගෙන අධ්‍යක්ෂක S. Shankar විසින් නැවත ලියා ඇත. ප්‍රේමදාස ඝාතනය වන විට චිත්‍රපටිය පශ්චාත් නිෂ්පාදන අදියරේ පැවති අතර, චිත්‍රපටිය 1993 ජූලි 30 දින තිරගත විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kt-kunjumon-and-25-years-of-gentleman/article24482821.ece|title=KT Kunjumon and 25 years of 'Gentleman'|last1=Ramanujam|first1=Srinivasa|date=21 July 2018|work=The Hindu|access-date=15 June 2020|last2=Menon|first2=Vishal|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
* ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය අතරතුර සිදුවන 2013 ඉන්දියානු හින්දි භාෂා චිත්‍රපටයක් වන ''Madras Cafe'', මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයකින් ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයෙකු මියයාම ගැන සඳහන් කරයි. චිත්‍රපටයේ කිසිවිටෙක ප්‍රේමදාසගේ නම සඳහන් නොවුණ ද, මේ ආකාරයෙන් ඝාතනයට ලක්වූ එකම ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයා ඔහු ය.

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>3cm3y4loan6regd19fnmqtru6rvd830</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිහිඳු හිමි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158614</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>801946</id>
      <parentid>680064</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>801946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සූර්‍ය වංශය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158733</id>
    <revision>
      <id>802000</id>
      <parentid>801920</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T06:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-55812-99|~2026-55812-99]] ([[User talk:~2026-55812-99|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Lee|Lee]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>680372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="383" sha1="1jih1i3ycisscaemkkcmodzzoye01nx" xml:space="preserve">'''සූර්‍ය වංශය''' යනු [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජතුමා]] අයත් [[රාජවංශය]] වෙයි.{{තහවුරු​ කරන්න|date=ජූනි 2024}}

{{ප්‍රවර්ගකරණය අවැසි පිටු|date=ජූනි 2024}}

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>1jih1i3ycisscaemkkcmodzzoye01nx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159802</id>
    <revision>
      <id>801935</id>
      <parentid>801103</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6276" sha1="ic1x0149ouoonvw4p1xreg81wa01cem" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name             = ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි
| region           = [[India|ඉන්දියාව]]
| speakers         = 250,000
| speakers2        = [[second language|L2]] speakers: 83 million&lt;br /&gt;[[third language|L3]] speakers: 46 million&lt;br /&gt; 128 million total speakers (2011)
| ref              = &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/country/IN/status |title=LANGUAGE - INDIA,STATES AND UNION TERRITORIES (Table C-16)|website=censusindia.gov.in|access-date=14 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia.gov.in&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-17.html|title=POPULATION BY BILINGUALISM AND TRILINGUALISM (Table C-17)|website=censusindia.gov.in|access-date=14 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/country/in/languages|title=India - Languages|website=Ethnologue |access-date=14 May 2019}}&lt;/ref&gt;
| date             = 
| familycolor      = Indo-European
| fam2             = [[Germanic languages|Germanic]]
| fam3             = [[West Germanic languages|West Germanic]]
| fam4             = [[Ingvaeonic languages|Ingvaeonic]]
| fam5             = [[Anglo-Frisian languages|Anglo-Frisian]]
| fam6             = [[Anglic languages|Anglic]]
| fam7             = [[English language|English]]
| ancestor         = [[Old English]]
| ancestor2        = [[Middle English]]
| ancestor3        = [[Early Modern English]]
| script           = [[Latin script|Latin]] ([[English alphabet]])&lt;br/&gt;[[Unified English Braille]]
| nation           = {{IND}}
| agency           = 
| iso1             = en
| iso2             = eng
| iso3             = eng
| isoexception     = dialect
| lingua           = 
| ietf             = en-IN
| map              = 
| mapcaption       = 
| glotto           = indi1255
| notice           = IPA
| lingname         = 
| fam8             = [[British English|British English]]
}}
{{listen|filename=Vandana Shiva BBC Radio4 Saving Species 23 Dec 2011 b010x8sq.flac|title=Speech example|description=An example of a female speaker from the [[North India]]n state of [[Uttarakhand]] ([[Vandana Shiva]]).}}
{{listen|filename=Arundhati Roy BBC Radio4 Bookclub 2 Oct 2011 b015brn8.flac|title=Speech example|description=An example of a female speaker from the [[Northeast India]]n state of [[Meghalaya]] ([[Arundhati Roy]]).}}
{{listen|filename=Corporate Social Responsibility.ogg|title=Speech example|description=An example of a female news presenter from the [[South India]]n state of [[Karnataka]].}}
{{English language}}
'''ඉන්දීය ඉංග්‍රීසි''' එසේත් නැත්නම් '''ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි''' යනු, [[Republic of India|ඉන්දියානු ජනරජය]] සහ [[Indian diaspora|ඉන්දියානු ඩයස්පෝරාව]] භාවිතා කරන [[English language|ඉංග්‍රීසි]] [[Dialect|උපභාෂා]] සමූහයකි.&lt;ref name=&quot;English in India&quot;&gt;{{cite web |title=Case Studies - Asian English |url=https://www.bl.uk/learning/langlit/sounds/case-studies/minority-ethnic/asian/ |website=British Library |publisher=University of Leeds |access-date=30 May 2019}}&lt;/ref&gt;

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|India|Languages}}
* [[Regional differences and dialects in Indian English]]
* [[Indian English literature]]
* [[Indian numbering system]]
* [[Languages with official status in India]]
* [[Indian States by most popular languages]]
* [[Kanglish]] 
* [[Hinglish]]
* [[Manglish]]
* [[Pakistani English]]/[[Paklish]]
* [[Bangladeshi English]]/[[Banglish]]
* [[Tanglish]]
* [[Tenglish]]
* [[English as a lingua franca]]
* [[Regional accents of English]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
* {{cite web|url=http://www.confluence.org.uk/2008/12/02/the-english-project-and-the-english-language-in-india-christopher-mulvey |title=English in India |access-date=23 January 2009 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531024023/http://www.confluence.org.uk/2008/12/02/the-english-project-and-the-english-language-in-india-christopher-mulvey |archive-date=31 May 2013 }}
* [http://www.wordmala.com/general-sayings/ Indian general spoken Problems in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216062757/http://www.wordmala.com/general-sayings/ |date=16 February 2020 }}.
* [http://englishspeaklikenative.com/resources/common-pronunciation-problems/indian-pronunciation-problems/ Indian Pronunciation Problems in English], ESLAN.
* [https://web.archive.org/web/20091020110640/http://www.soundcomparisons.com/Eng/Direct/Englishes/SglLgIndianEnglishStandard.htm 'Hover &amp; Hear' pronunciations in a Standard Indian English accent], and compare side by side with other English accents from around the World.
* [http://www.languageinindia.com/junjul2002/baldridgeindianenglish.html &quot;Linguistic and Social Characteristics of Indian English&quot; by Jason Baldridge] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: An analysis of Indian language published by the &quot;Language In India&quot; magazine.
* [https://web.archive.org/web/20060410081342/http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=5675 On the future of Indian English], by [[Gurcharan Das]].
* [https://web.archive.org/web/20250123003858/http://www.languageinindia.com/aug2004/dlamallikarjun1.html An exploration into linguistic majority-minority relations in India], by B. Mallikarjun.
* [http://www.india-seminar.com/2001/500/500%20dharma%20kumar.htm 108 varieties of Indian English], Dharma Kumar, ''India Seminar'', 2001 (Volume 500).
* [http://www.icpsr.umich.edu/icpsrweb/DSDR/studies/36151 India Human Development Survey-II 2011–2012]
*Indian Novels in English: Texts, Contexts and Language Hardcover – 2018 by Jaydeep Sarangi (Author)

{{Navboxes
|title = Articles Related to Indian English
|list =
{{English dialects by continent}}
{{Languages of India}}
{{English official language clickable map}}
}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු ඉංග්‍රීසි| ]]
[[Category:Dialects of English]]
[[Category:Languages of India]]

{{lang-stub}}</text>
      <sha1>ic1x0149ouoonvw4p1xreg81wa01cem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලයනල් බෝපගේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196849</id>
    <revision>
      <id>802008</id>
      <parentid>801430</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31807" sha1="l4eg0gaktgtthnw6yim49sfmehs998r" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ලයනල් බෝපගේ
| native_name = லயனல் போப்பகே
| other_names = Lionel Bopage
| birth_date = 1944
| birth_place = වැලිගම, බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව
| nationality = ශ්‍රී ලාංකික
| education = පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය
| occupation = දේශපාලන ක්‍රියාකාරික, ඉංජිනේරු, ලේඛක
| known_for = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ හිටපු ප්‍රධාන ලේකම්
| party = ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (1970–1984)
| spouse = චිත්‍රා බෝපගේ
}}

'''ලයනල් බෝපගේ''' (ඉංග්‍රීසි: Lionel Bopage; උපත: 1944) යනු ශ්‍රී ලාංකික වාමාංශික දේශපාලන නායකයෙකු, ලේඛකයෙකු, ඉංජිනේරුවරයෙකු සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් වන [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] (ජවිපෙ) මුල්කාලීන ප්‍රධාන නායකයෙකු වූ අතර, 1978 සිට 1984 දක්වා එහි ප්‍රධාන ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;&gt;Cooke, Michael Colin (2010). ''Rebellion, Repression and the Struggle for Justice in Sri Lanka: The Lionel Bopage Story''. Colombo: Agahas Publishers. ISBN 978-9556316100.&lt;/ref&gt;

1980 දශකයේ මුල් භාගයේදී ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනතාවගේ ජාතික ස්වයං-තීරණ අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සිංහල ස්වෝත්තමවාදය දෙසට ගමන් කිරීමට විරෝධය පළ කරමින් ඔහු ප්‍රධාන ලේකම් ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වී පක්ෂයෙන් ඉවත් වීම සම්බන්ධයෙන් පුළුල් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;&gt;චන්ද්‍රප්‍රේම, සී. ඒ. (1991). ''ශ්‍රී ලංකාව, භීෂණයේ වසර: ජවිපෙ නැගිටීම, 1987–1989''. කොළඹ: ලේක් හවුස් පොත්හල. පිටු 45–52.&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==
ලයනල් බෝපගේ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ [[වැලිගම]]දී වාමාංශික දේශපාලන පසුබිමක් සහිත පවුලක උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.

ඔහු වැලිගම සිද්ධාර්ථ මහා විද්‍යාලයෙන් සහ මාතර රාහුල විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා, උසස් පෙළ හැදෑරීම සඳහා ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt; අනතුරුව ඔහු පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇතුළත් වී යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ උපාධියක් ලබා ගත්තේය.

=== ෂන්මුගදාසන් සමඟ ඇසුර සහ මාක්ස්වාදී ආකර්ෂණය ===
විශ්වවිද්‍යාල සමයේදී ඔහු මාක්ස්-ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස්වලින් දැඩි ලෙස ආකර්ෂණය විය. 1960 දශකයේ සෝවියට් සංගමය සහ [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] අතර ජාත්‍යන්තරව ඇති වූ දෘෂ්ටිවාදාත්මක බෙදීමේදී, ඔහු [[නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්]] විසින් නායකත්වය දුන් ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට (බීජිං-හිතවාදී/චීන පිල) සහාය දැක්වීය.&lt;ref name=&quot;Sanmugathasan&quot;&gt;න්මුගතසන්, එන්. (1972). ''ලංකා ඉතිහාසය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී බැල්මක්''. කොළඹ: සරසවි මුද්‍රණාලය.&lt;/ref&gt;

ඔහු ෂන්මුගදාසන් නායකත්වය දුන් පක්ෂයේ ශිෂ්‍ය අංශය වූ ලංකා ජාතික ශිෂ්‍ය කොංග්‍රසය සමඟ කටයුතු කළේය. සාම්ප්‍රදායික වාමාංශික නායකයන් ධනපති පාලක පන්තිය සමඟ එක්ව ආණ්ඩු පිහිටුවමින් පාර්ලිමේන්තු අමාත්‍ය ධුර ලබාගැනීම සහ පන්ති සම්මුතිවාදයක නිරත වීම පිළිබඳව කලකිරුණු බෝපගේ, බිම් මට්ටමේ කම්කරුවන් සහ ගොවීන් කේන්ද්‍ර කරගත් නව විප්ලවවාදී බලවේගයක් සෙවීය. ඔහු [[පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය|පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ]] එවකට චීන හිතවාදී ස්ථාවරයක පැවති &quot;සමාජවාදී සංගමය&quot; තුළ සක්‍රීයව ක්‍රියා කළේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

== ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සහ 1971 කැරැල්ල ==
1960 දශකයේ අගභාගයේදී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජවාදී සංගමය හරහා [[රෝහණ විජේවීර]] (&quot;ලොකු මහත්තයා&quot; නමින්) මුණගැසුණු බෝපගේ, අලුතින් පිහිටුවන ලද විප්ලවවාදී සංවිධානයට (පසුව [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] - ජවිපෙ ලෙස නම් කරන ලද) සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;Alles&quot;&gt;ඇලස්, ඒ. සී. (1976). ''කැරැල්ල - 1971: ශ්‍රී ලංකාවේ අප්‍රේල් නැගිටීම පිළිබඳ වාර්තාවක්''. කොළඹ: කොළඹ ඇපොතෙකරි සමාගම සීමාසහිත.&lt;/ref&gt;

1971 අප්‍රේල් මාසයේදී සමගි පෙරමුණු රජයට එරෙහිව ජවිපෙ දියත් කළ සන්නද්ධ නැගිටීමේ ප්‍රධාන සංවිධායකයෙකු ලෙස ඔහු කටයුතු කළේය. කැරැල්ල අසාර්ථක වීමෙන් පසු අත්අඩංගුවට පත් වූ ඔහු, අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිෂන් සභාව (CJC) මගින් විභාග කරන ලද නඩුවේ ප්‍රධාන විත්තිකරුවෙකු වී වසර 15ක සිර දඬුවමකට යටත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;CJC&quot;&gt;අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිසම (1976). ''1971 කැරැල්ල පිළිබඳ විමර්ශනය: වාර්තාව සහ සොයාගැනීම්''. ශ්‍රී ලංකා රජයේ මුද්‍රණ දෙපාර්තමේන්තුව.&lt;/ref&gt; ඔහු හැමන්හිල් කොටුව, බෝගම්බර සහ මැගසින් බන්ධනාගාරවල වසර හතක් පමණ සිරගතව සිටියේය. සිරගතව සිටියදී ඔහු අවසන් වසරේ ඉංජිනේරු විභාගය සම්පූර්ණ කළේය. එක්සත් ජාතික පක්ෂ (UNP) රජය අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය කොමිෂන් සභා පනත අවලංගු කිරීමෙන් පසු 1977 දී ඔහු සිරෙන් නිදහස් විය.&lt;ref name=&quot;Alles&quot;/&gt;

== දෙමළ ජාතික ගැටලුව සහ සන්තතියාර් හමුවීම ==
1970 දශකයේ මුල් භාගය වන තෙක්, දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල පරිසරයක හැදී වැඩුණු නායකයන්ට දෙමළ ජනතාවගේ භාෂා සහ අයිතිවාසිකම් අරගල පිළිබඳ සෘජු හා ගැඹුරු අවබෝධයක් නොවීය. 1973 දී, 1972 නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට විරෝධය පළ කරමින් කළු කොඩි එසවීමේ චෝදනාව මත අත්අඩංගුවට ගෙන මහනුවර බෝගම්බර බන්ධනාගාරයේ රඳවා සිටි දෙමළ තරුණයන් බෝපගේට හමුවිය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

එහි රඳවා සිටි මුල්කාලීන දෙමළ සටන්කාමී නායකයෙකු වූ කේ. සන්තතියාර් (පසුව [[දෙමළ ඊළාම් ජනතා විමුක්ති සංවිධානය|දෙමළ ඊළාම් මහජන විමුක්ති සංවිධානයේ]] [PLOTE] ප්‍රමුඛ නායකයෙක්) හමුවීම ඔහුගේ දේශපාලන දැක්මේ ප්‍රධාන හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් විය. සන්තතියාර් ඇතුළු පිරිස සමඟ කළ අඛණ්ඩ සාකච්ඡා හරහා සිංහල පමණක් පනත, විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රමිතිකරණය සහ රාජ්‍ය සංක්‍රමණ වැඩසටහන් හේතුවෙන් දෙමළ ජනතාව මුහුණ දෙන සාධාරණ දුක්ගැනවිලි බෝපගේ හඳුනා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;BrokenPalmyra&quot;&gt;හූල්, ආර්., සෝමසුන්දරම්, ඩී., ශ්‍රීතරන්, කේ., සහ රාජසිංහම්, ආර්. (1990). ''The Broken Palmyra: The Tamil Crisis in Sri Lanka - An Inside Account''. ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යයන ආයතනය. ISBN 978-9559020028.&lt;/ref&gt; මෙම සිරගෙදර සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව, [[රෝහණ විජේවීර]] සමඟ සිරගෙදරදී සම්පාදනය කළ ජවිපෙ නිල ලේඛනවලට, ලෙනින්වාදී පදනම මත පීඩිත දෙමළ ජනතාවගේ ස්වයං-තීරණ අයිතිය පිළිගැනීමේ ප්‍රතිපත්තිය ඇතුළත් කරගැනීමට බෝපගේ සමත් විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

== ප්‍රධාන ලේකම් ධුරය සහ මැතිවරණ දේශපාලනය (1978–1984) ==
1977 දී නිදහස් වීමෙන් පසු, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලනයට පිවිසි අතර 1978 දී බෝපගේ පක්ෂයේ ප්‍රධාන ලේකම් ධුරයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;/&gt;
* ඔහු 1979 ගාල්ල අතුරු මැතිවරණයට ජවිපෙ අපේක්ෂකයා ලෙස තරඟ කර සැලකිය යුතු ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Elections1979&quot;&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව (1979). ''1979 ගාල්ල පාර්ලිමේන්තු අතුරු මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල''. කොළඹ: මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව.&lt;/ref&gt;
* ඔහු 1981 දී පැවති දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා (DDC) මැතිවරණයට තරඟ කර [[ගාල්ල]] දිස්ත්‍රික් සභා සාමාජිකයෙකු ලෙස තේරී පත් විය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;/&gt;
* 1982 ජනාධිපතිවරණයේදී ජවිපෙ ජනාධිපති අපේක්ෂක [[රෝහණ විජේවීර]]ගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන මෙහෙයුම්කරු ලෙස කටයුතු කළේය.

== පවුල් ජීවිතය සහ කලාත්මක දායකත්වය ==
බෝපගේගේ බිරිඳ චිත්‍රා බෝපගේ, මීගමුව පෙරියමුල්ල කන්‍යාරාමයේ සේවය කළ හිටපු කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියක් වූ අතර ඇය ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්කාලීන මාක්ස්වාදී නායකයෙකු වූ [[පිලිප් ගුණවර්ධන]]ගේ ඥාති දියණියකි.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;&gt;මුරුගභූපති (2024 දෙසැම්බර් 7). Nun other than [https://akkinikkunchu.com/302178/ &quot;වාර්තා චිත්‍රපටයකට වඩා වෙනස් වූ කන්‍යා සොහොයුරියක්: දේශපාලන ක්‍රියාකාරිනියක බවට පත් වූ කන්‍යා සොහොයුරියකගේ කතාව! චිත්‍රා ලයනල් බෝපගේගේ ජීවිතය සහ වේදනාවන්&quot;] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''අග්නිකුන්ජු''.&lt;/ref&gt;

පැවිදි දිවියෙන් ඉවත් වී මානව හිමිකම් සහ සමාජ ක්‍රියාකාරකම්වලට එක් වූ චිත්‍රා, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ &quot;විමුක්ති ගී&quot; ප්‍රසංගවලදී ලයනල් බෝපගේ විසින් රචනා කරන ලද විප්ලවීය ගීත ගායනා කළාය. 1981 මැද භාගයේදී ඔවුන්ගේ විවාහය ලියාපදිංචි කළ අවස්ථාවේදී [[රෝහණ විජේවීර]] සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙස අත්සන් තැබීය.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;/&gt; චිත්‍රා බෝපගේගේ පෞද්ගලික හා දේශපාලන අරගලය පාදක කරගනිමින් ආචාර්ය උදාන් ප්‍රනාන්දු විසින් ''None Other Than'' නමින් වාර්තා චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;/&gt;

== මතවාදී බෙදීම සහ පක්ෂයෙන් ඉවත් වීම (1983–1984) ==
1982 ජනාධිපතිවරණයෙන් පසු දකුණේ සිංහල ඡන්ද පදනම රැකගැනීම සඳහා ජවිපෙ නායකත්වය සිංහල ජාතිකවාදී ස්ථාවරයකට නැඹුරු වීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

1983 ජූලි මාසයේ පැවති පක්ෂ මධ්‍යම කාරක සභා රැස්වීමේදී, ලෙනින්වාදී මූලධර්මවලට පටහැනිව, දෙමළ ජනතාවගේ ස්වයං-තීරණ අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප කෙරෙන නිල යෝජනාවක් [[රෝහණ විජේවීර]] විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. බෝපගේ ඊට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වූ නමුත් ඡන්ද විමසීමේදී පක්ෂ මධ්‍යම කාරක සභාවෙන් බෝපගේගේ ස්ථාවරයට ප්‍රමාණවත් සහයෝගයක් නොලැබුණි (එම ස්ථාවරයට පක්ෂව ඡන්දය දුන්නේ බෝපගේ ඇතුළු සාමාජිකයන් දෙදෙනෙකු පමණි). මෙම දේශපාලන අපගමනය හමුවේ බෝපගේ පක්ෂයෙන් ඉල්ලා අස්වීමට තීරණය කළේය.&lt;ref name=&quot;Chandraprema&quot;/&gt; කෙසේ වෙතත්, පක්ෂ නායකත්වයේ ඇතැමුන් ඔහු ඉල්ලා අස්වූයේ තම බිරිඳගේ කතෝලික පසුබිම නිසා යැයි අසත්‍ය ප්‍රචාරයක් ගෙන ගියහ.&lt;ref name=&quot;Murugabhupathi&quot;/&gt;

ඔහු තම ඉල්ලා අස්වීම ප්‍රසිද්ධ කිරීමට පෙර, 1983 ජූලි 23 වන දින රට පුරා 'කළු ජූලිය' වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය ඇති විය. රජය ජවිපෙ තහනම් කළ අවස්ථාවේදී විජේවීර සැඟවුණු නමුත්, මහලේකම්වරයා ලෙස පක්ෂයට එල්ල වූ චෝදනාවලට විවෘතව මුහුණ දීමේ අරමුණින් බෝපගේ සැඟවුණේ නැත. එහිදී අත්අඩංගුවට පත් වූ ඔහු රහස් පොලිසියේ (CID) 4 වන තට්ටුවේ මාස හයක් රඳවා තබාගැනීමෙන් පසු කිසිදු චෝදනාවකින් තොරව නිදහස් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Amnesty&quot;&gt;Amnesty International (1984). ''Sri Lanka: Current Human Rights Concerns and Evidence of Extrajudicial Killings''. London: Amnesty International Publications.&lt;/ref&gt;

=== ජේ. ආර්. ජයවර්ධන හමුවීම සහ නිල ඉල්ලා අස්වීම ===
1984 මුල් භාගයේදී නිදහස් වීමෙන් පසු, පක්ෂයේ තහනම ඉවත් කරගැනීම සඳහා බෝපගේ එවකට ජනාධිපති [[ජේ. ආර්. ජයවර්ධන]] මහතා ඔහුගේ වෝඩ් පෙදෙසේ නිවසේදී හමුවිය. විජේවීර සැඟවුණු ජීවිතය අතහැර ප්‍රසිද්ධියට පැමිණ ප්‍රකාශයක් කළහොත් පමණක් තහනම ඉවත් කිරීම සලකා බලන බව ජයවර්ධන ජනාධිපතිවරයා ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref name=&quot;Island&quot;&gt;Bopage, Lionel (2026). &quot;Former JVP General Secretary Breaks Silence After 40 Years of Exile in Australia&quot;. ''The Island'' (Interview).&lt;/ref&gt;

බෝපගේ මෙම පණිවිඩය රහසිගත දේශපාලන මණ්ඩලයට රැගෙන ගොස් සර්ව-පාක්ෂික සමුළුවට එක්වී දේශපාලන සටනක් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියද විජේවීර ඇතුළු නායකත්වය එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ජවිපෙ ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී භූගත මාවතක් තෝරාගැනීමට සහ දෙමළ ජාතික ගැටලුවේදී ස්වෝත්තමවාදී මාවතක් ගැනීම පිළිබඳ විරෝධය පළ කරමින්, බෝපගේ 1984 පෙබරවාරි මාසයේදී සිය ප්‍රධාන ලේකම් ධුරයෙන් සහ සාමාජිකත්වයෙන් නිල වශයෙන් ඉල්ලා අස්විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt; මෙම ලිපිය සහ ඔහුගේ දේශපාලන ස්ථාවරය පසුව සවිස්තරාත්මක ලේඛනයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

=== මාක්ස්වාදී වාමාංශික පාර්ශ්වයේ විවේචන ===
ජවිපෙ ව්‍යාපාරය දෙමළ ජාතික ස්වයං-තීරණ අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප කර සිංහල ස්වෝත්තමවාදය වෙත නැඹුරු වීම පිළිබඳ බෝපගේ ගත් ස්ථාවරය අනෙකුත් විප්ලවවාදී මාක්ස්වාදී සංවිධාන විසින්ද තහවුරු කරන ලදී. විශේෂයෙන්ම, කේ. ඒ. සුබ්‍රමනියම් සහ [[එස්.කේ. සෙන්තිවේල්]] විසින් නායකත්වය දුන් නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය (NDMLP) වෙනුවෙන් ඉමයවරම්බන් විසින් රචිත ''ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික සබඳතා පිළිබඳව'' (On National Relations in Sri Lanka, 1988) නම් ඓතිහාසික කෘතියෙහි, ජවිපෙ යනු &quot;විප්ලවීය සටන්පාඨ ඉදිරිපත් කරමින් ප්‍රායෝගිකව ප්‍රතිගාමී බලවේගවලට සේවය කළ ව්‍යාජ-වාම ව්‍යාපාරයක්&quot; ලෙසත්, 1982 දී ජාතික ප්‍රශ්නය පිළිබඳ සිය ප්‍රතිපත්තිය අවස්ථාවාදී ලෙස වෙනස් කරමින් මලයග වතු කම්කරුවන්ට එරෙහිව ජාතිවාදී ව්‍යාපාර ගෙනගිය ව්‍යාපාරයක් ලෙසත් සවිස්තරාත්මකව දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;Imayavaramban&quot;&gt;ඉමයවරම්බන් (1988). [https://noolaham.org/wiki/index.php/On_National_Relations_In_SriLanka ''ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික සබඳතා පිළිබඳව''] (On National Relations in Sri Lanka). චෙන්නායි: පුතිය භූමි ප්‍රකාශන. නූලහම් පදනම. පිටු 39–40, 57–58.&lt;/ref&gt;

== 1985 රඳවා තබා ගැනීම සහ පිටුවහල් වීම ==
=== 1985 ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම ===
1984 දී, දකුණේ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානයක් පිහිටුවීමේ අරමුණින් PLOTE සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු කොළඹදී රහසිගතව බෝපගේ හමුවිය. ඔහු වෙනම රාජ්‍යයක් හෝ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාමාර්ග අනුමත නොකළද, මෙම හමුව පිළිබඳ දැනගත් රහස් පොලිසිය 1985 දී ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) යටතේ ඔහුව අත්අඩංගුවට ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt; එවකට ජාතික ආරක්ෂක අමාත්‍ය ලලිත් ඇතුලත්මුදලි විසින් නිදහස් කිරීම සඳහා එක්සත් ජාතික පක්ෂයට එක්වන ලෙස ඉදිරිපත් කළ යෝජනාව බෝපගේ තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කළේය. මාස හයක ප්‍රශ්න කිරීම් සහ සිරගත කිරීමෙන් පසු ඔහු නිදහස් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;

=== 1987–1989 භීෂණ සමය සහ විදේශගත වීම ===
1987–1989 භීෂණ සමයේදී ඔහුට රජයට පක්ෂපාතී සන්නද්ධ හමුදාවන්ගෙන් මෙන්ම ජවිපෙ සන්නද්ධ අංශවලින්ද එකසේ මරණ තර්ජන එල්ල විය. 1989 දී තම පවුලෙන් වෙන්වී රටින් පලා ගිය බෝපගේ, පළමුව ජපානයට ගියේය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt; ජපානයේ දේශපාලන රැකවරණ නොලැබීම නිසා ඔහු දකුණු කොරියාවට ගොස් මාස හයක කාලයක් අවන්හල්වල පිඟන් සේදීම වැනි සුළු රැකියාවල නිරත වෙමින් අතිශය දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කළේය.&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt; පසුව ස්විට්සර්ලන්තයේ මිතුරෙකුගේ සහයෝගය ඇතිව, ඕස්ට්‍රේලියානු තානාපති කාර්යාලයේ අවසරය පරිදි පවුල් නැවත එක්කිරීමේ වැඩසටහන යටතේ 1990 දී ඔහු ඕස්ට්‍රේලියාවට සංක්‍රමණය විය.&lt;ref name=&quot;Cooke&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt;

== පශ්චාත් ජීවිතය සහ වත්මන් දේශපාලන දැක්ම ==
ඕස්ට්‍රේලියාවේ [[මෙල්බර්න්]] නුවර පදිංචිව සිටින විශ්‍රාමික වෘත්තීය ඉංජිනේරුවරයෙකු වන ලයනල් බෝපගේ, ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික සංහිඳියාව, මානව හිමිකම්, උතුරු-නැගෙනහිර බලය බෙදීම සහ කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ සහ මාධ්‍ය තුළ අඛණ්ඩව අදහස් දක්වයි.&lt;ref name=&quot;Groundviews&quot;&gt;බෝපගේ, ලයනල් (2013–2024). [https://groundviews.org &quot;කර්තෘ ලේඛනාගාරය: ලයනල් බෝපගේ&quot;]. ''ග්‍රවුන්ඩ්විව්ස්'' (Groundviews). කොළඹ.&lt;/ref&gt;

=== ජවිපෙ/ජාතික ජන බලවේගය (NPP) රජය පිළිබඳ දැක්ම ===
2015 දී ජවිපෙ නායක [[අනුර කුමාර දිසානායක]] සමඟ පැවති හමුවකදී, බෝපගේ යෝජනා කළේ අනාගතයේදී පාලන බලය ලබාගැනීමට පෙර පක්ෂය &quot;සෙවනැලි කැබිනට්ටුවක්&quot; (Shadow Cabinet) පිහිටුවා රාජ්‍ය පාලන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ පූර්ව අත්දැකීම් ලබාගත යුතු බවයි.&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt;

2024 වසරේදී [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] (JVP) ප්‍රමුඛ [[ජාතික ජන බලවේගය]] (NPP) ශ්‍රී ලංකාවේ බලයට පත්වීම තම ජීවිත කාලය තුළ දැකගත හැකිවීම පිළිබඳව පුදුමය පළ කළ බෝපගේ, වත්මන් රජය [[ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල]] (IMF) සහ භූ-දේශපාලනික අභියෝග මධ්‍යයේ ප්‍රායෝගිකවාදී ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කිරීමට උත්සාහ කරන බව සඳහන් කළද, දෙමළ ජනතාව සඳහා බලය බෙදාහැරීම, ඉඩම් සහ පොලිස් බලතල ඇතුළු ජාතික ප්‍රශ්නයට විසඳුම් මෙන්ම ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් නිර්භීතව ඉදිරියට ගෙන යා යුතු බවට වන සිය ප්‍රගතිශීලී ස්ථාවරය අඛණ්ඩව අවධාරණය කරයි..&lt;ref name=&quot;Island&quot;/&gt;

== මේවාත් බලන්න ==
* [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
* [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල]]


== වැඩිදුර කියවීම් ==
* Cooke, Michael Colin (2011). ''Rebellion, Repression and the Struggle for Justice in Sri Lanka: The Lionel Bopage Story''. Colombo: Social Scientists' Association.

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://www.colombotelegraph.com/index.php/author/lionelbopage/ ලයනල් බෝපගේගේ ලිපි] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – කලම්බු ටෙලිග්‍රාෆ් (Colombo Telegraph)
* [https://www.slguard.org ලයනල් බෝපගේගේ ලිපි] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – ශ්‍රී ලංකා ගාඩියන් (Sri Lanka Guardian)
==References==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>l4eg0gaktgtthnw6yim49sfmehs998r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇල්කැෆ්ටඩීන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197255</id>
    <revision>
      <id>801934</id>
      <parentid>801768</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T00:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>801934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6990" sha1="n2h5hnyodgovz1u5lq6j2pyi7s3mxmu" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =477316420
|drug_name        =Alcaftadine
|image            =Alcaftadine.svg
|width            =
|alt              =

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Lastacaft
|synonyms         =
|IUPAC_name       =2-(1-Methylpiperidin-4-ylidene)-4,7-diazatricyclo[8.4.0.0&lt;sup&gt;(3,7)&lt;/sup&gt;]tetradeca- 1(14),3,5,10,12-pentaene-6-carbaldehyde

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =&lt;!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --&gt;
|pregnancy_US     =B
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=Eye drop
|dependency_liability=

&lt;!-- External links --&gt;
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|alcaftadine}}
|MedlinePlus      =a611022

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =&lt;!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled--&gt;
|legal_CA         =&lt;!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal_UK         =&lt;!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM --&gt;
|legal_US         =Rx-only
|legal_status     =
|DailyMedID       =Alcaftadine
|licence_US       =Lastacaft
|licence_EU       =&lt;!-- EMA requires brand name --&gt;

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|elimination_half-life=~2 hrs
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =19
|H                =21
|N                =3
|O                =1
|chemical_formula =
|smiles           =CN1CCC(=C2c3ccccc3CCn4c(C=O)cnc24)CC1
|StdInChI         =1S/C19H21N3O/c1-21-9-6-15(7-10-21)18-17-5-3-2-4-14(17)8-11-22-16(13-23)12-20-19(18)22/h2-5,12-13H,6-11H2,1H3
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =MWTBKTRZPHJQLH-UHFFFAOYSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|molecular_weight =
|density          =
|melting_point    =
|melting_high     =
|melting_notes    =
|boiling_point    =
|boiling_notes    =
|solubility       =
|specific_rotation=
|sec_combustion   =
}}
'''ඇල්කැෆ්ටඩීන්,''' ලැස්ටකැෆ්ට් යන වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන ඖෂධයකි. මෙය අසාත්මිකතා නිසා ඇතිවන ඇස්වල පටල ප්‍රදාහය (කොන්ජන්ටිවිටිස්) සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරයි.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - LASTACAFT- alcaftadine solution/ drops|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4b8c6afe-2d76-46c7-a23e-99db5e180ff6|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=13 January 2022|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927113033/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4b8c6afe-2d76-46c7-a23e-99db5e180ff6|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4b8c6afe-2d76-46c7-a23e-99db5e180ff6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927113033/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4b8c6afe-2d76-46c7-a23e-99db5e180ff6 |access-date=16 October 2026 |archive-date=27 September 2020}}&lt;/ref&gt; වයස අවුරුදු 1ට වැඩි පුද්ගලයන් සඳහා මෙම ඖෂධය භාවිත කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Alcaftadine Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/alcaftadine.html|website=Drugs.com|access-date=13 January 2022|language=en|archive-date=4 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304093024/https://www.drugs.com/monograph/alcaftadine.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/monograph/alcaftadine.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304093024/https://www.drugs.com/monograph/alcaftadine.html |access-date=16 October 2026 |archive-date=4 March 2021}}&lt;/ref&gt; එය ඇස්වලට දමන බිංදු (eye drops) ලෙස ලබා දෙයි.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt; ඖෂධයේ ප්‍රතිලාභ මිනිත්තු 3ක් ඇතුළත ඇති විය හැකි අතර, පැය 16ක් දක්වා පැවතිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2022&quot; /&gt;

බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධ අතර ඇස්වල දැවිල්ල හෝ අපහසුතාව (eye irritation), ඇස් රතු වීම සහ කැසීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු නොමැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Alcaftadine ophthalmic (Lastacaft) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/alcaftadine-ophthalmic.html|website=Drugs.com|access-date=13 January 2022|language=en|archive-date=10 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610221925/https://www.drugs.com/pregnancy/alcaftadine-ophthalmic.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/pregnancy/alcaftadine-ophthalmic.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610221925/https://www.drugs.com/pregnancy/alcaftadine-ophthalmic.html |access-date=16 October 2026 |archive-date=10 June 2020}}&lt;/ref&gt; එය H &lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; [[හිස්ටමින්]] ප්‍රතිග්‍රාහක අවහිරකාරකයක් වේ. එමඟින් හිස්ටමින් ක්‍රියා කිරීම අවහිර කර අසාත්මිකතා ලක්ෂණ අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt;

2010 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා ඇල්කාෆ්ටැඩින් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;PI2022&quot; /&gt; 2022 වර්ෂය වන විට, එක්සත් ජනපදයේ මෙම ඖෂධයේ මිලිලීටර් 3ක (3 ml) ප්‍රමාණයක් සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 240ක පමණ මිලක් පැවතිණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Alcaftadine Prices, Coupons &amp; Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/alcaftadine|website=GoodRx|access-date=13 January 2022|archive-date=25 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325031941/https://www.goodrx.com/alcaftadine|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>n2h5hnyodgovz1u5lq6j2pyi7s3mxmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රිෆාමයිසින්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197262</id>
    <revision>
      <id>802006</id>
      <parentid>801788</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4754" sha1="qbmgne2ayhipstcd8xt1l28t6dqyp4n" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්}}

'''රිෆාමයිසින්''' Aemcolo යන වෙළෙඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන ප්‍රතිජීවක ඖෂධයකි. සංචාරය කරන අතරතුර ඇතිවන පාචනය සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rifamycin Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/rifamycin.html|website=Drugs.com|access-date=17 October 2021|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125114307/https://www.drugs.com/monograph/rifamycin.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/monograph/rifamycin.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125114307/https://www.drugs.com/monograph/rifamycin.html |access-date=17 October 2026 |archive-date=25 January 2021}}&lt;/ref&gt; උණ හෝ මල සමඟ රුධිරය පිටවීම ඇති අවස්ථාවලදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීම නිර්දේශ නොකෙරේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධ අතර හිසරදය සහ මලබද්ධය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධයක් ලෙස &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwJA&quot;&gt;ක්ලොස්ට්‍රිඩියම් ඩිෆිසයිල්&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; බැක්ටීරියාව ආශ්‍රිත පාචනය ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - AEMCOLO- rifamycin tablet, delayed release|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b31ff668-ee1f-4d89-8b69-68df2a0d2243|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=17 October 2021|archive-date=17 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017060824/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b31ff668-ee1f-4d89-8b69-68df2a0d2243|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b31ff668-ee1f-4d89-8b69-68df2a0d2243 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017060824/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b31ff668-ee1f-4d89-8b69-68df2a0d2243 |access-date=17 October 2026 |archive-date=17 October 2021}}&lt;/ref&gt; ගර්භණී සමයේදී සහ මව්කිරි දෙන කාලයේදී මෙම ඖෂධය භාවිත කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු නොමැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Rifamycin (Aemcolo) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/rifamycin.html|website=Drugs.com|access-date=17 October 2021|language=en|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417144318/https://www.drugs.com/pregnancy/rifamycin.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/pregnancy/rifamycin.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417144318/https://www.drugs.com/pregnancy/rifamycin.html |access-date=17 October 2026 |archive-date=17 April 2021}}&lt;/ref&gt; රිෆාමයිසින් rifamycins කාණ්ඩයට අයත් ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

රිෆාමයිසින් පාචනය සඳහා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස 2018 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; 2021 වර්ෂය වන විට, එක්සත් ජනපදයේ මෙම ඖෂධය සමඟ සම්පූර්ණ ප්‍රතිකාර පාඨමාලාවක් සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 190ක පමණ මුදලක් වැය විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Aemcolo Prices and Aemcolo Coupons - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/aemcolo|website=GoodRx|access-date=17 October 2021|archive-date=21 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321073103/https://www.goodrx.com/aemcolo|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>qbmgne2ayhipstcd8xt1l28t6dqyp4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197297</id>
    <revision>
      <id>801986</id>
      <parentid>801872</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 animal births]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="973" sha1="hy2ypi6bzfx2l7exhhhp3bblwp01847" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1226723325 || 2024-06-01T12:38:04Z || Robby || &lt;nowiki&gt;link to Commons is now defined on wikidata&lt;/nowiki&gt;
|----
| 945129686 || 2020-03-12T00:17:40Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;use [[Template:YYYY animal births category header]], which needs no parameters&lt;/nowiki&gt;
|----
| 823919675 || 2018-02-04T06:08:04Z || Greenshed || &lt;nowiki&gt;Category:20th-century animal births&lt;/nowiki&gt;
|----
| 752980860 || 2016-12-04T13:58:19Z || Russian Rocky || &lt;nowiki&gt;Commons&lt;/nowiki&gt;
|----
| 482081216 || 2012-03-15T20:06:17Z || GrahamHardy || &lt;nowiki&gt;+template&lt;/nowiki&gt;
|----
| 190492373 || 2008-02-10T23:35:18Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 190492210 || 2008-02-10T23:34:30Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with 'Animals that died in [[1953]].  [[Category:Animal deaths by year]] [[Category:1953|Animal deaths]] &lt;!--don't put in 1953 deaths as that is only for humans--&gt;'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>hy2ypi6bzfx2l7exhhhp3bblwp01847</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197298</id>
    <revision>
      <id>801984</id>
      <parentid>801873</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1953 animal births]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="7jc2vfdf7aumhudziepjso9hu91wiwx" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{YYYY animal births category header}}</text>
      <sha1>7jc2vfdf7aumhudziepjso9hu91wiwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලුසුට්‍රොම්බොපැග්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197321</id>
    <revision>
      <id>802010</id>
      <parentid>801921</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T10:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6945" sha1="ml34kxjm2dy1gmdidmo52gs9qvrvqjh" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =
|image            =Lusutrombopag.svg
|width            =200px

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Mulpleta, Mulpleo, Lusutrombopag Shionogi
|synonyms         =
|IUPAC_name       =(''E'')-3-[2,6-Dichloro-4-&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;4-[3-[(1''S'')-1-hexoxyethyl]-2-methoxyphenyl]-1,3-thiazol-2-yl]carbamoyl]phenyl]-2-methylprop-2-enoic acid

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =&lt;!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --&gt;
|pregnancy_US     =N
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=[[Oral administration|By mouth]]
|dependency_liability=
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|lusutrombopag}}
|MedlinePlus      =a618043

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =&lt;!-- S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 or Unscheduled --&gt;
|legal_CA         =&lt;!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal_EU         =Rx-only
|legal_UN         =&lt;!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV --&gt;
|legal_UK         =&lt;!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM / Class A, B, C --&gt;
|legal_US         =Rx-only
|legal_status     =Rx-only
|DailyMedID       =Lusutrombopag
|licence_US       =&lt;!-- FDA may use generic or brand name (generic name preferred) --&gt;
|licence_EU       =yes

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|elimination_half-life=
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =29
|Cl               =2
|H                =32
|N                =2
|O                =5
|S                =1
|smiles           =CCCCCCO[C@@H](C)c1cccc(-c2csc(NC(=O)c3cc(Cl)c(/C=C(\C)C(=O)O)c(Cl)c3)n2)c1OC
|StdInChI         =1S/C29H32Cl2N2O5S/c1-5-6-7-8-12-38-18(3)20-10-9-11-21(26(20)37-4)25-16-39-29(32-25)33-27(34)19-14-23(30)22(24(31)15-19)13-17(2)28(35)36/h9-11,13-16,18H,5-8,12H2,1-4H3,(H,35,36)(H,32,33,34)/b17-13+/t18-/m0/s1
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =NOZIJMHMKORZBA-KJCUYJGMSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|drug_name        =Lusutrombopag
}}

'''ලුසුට්‍රොම්බොපැග්''', '''මල්ප්ලෙටා''' ඇතුළු වෙළෙඳ නාම යටතේ අලෙවි කරන අතර, නිදන්ගත අක්මා රෝග හේතුවෙන් රුධිරයේ පට්ටිකා ප්‍රමාණය අඩු වූ විට, එම ප්‍රමාණය වැඩි කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lusutrombopag Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/lusutrombopag.html|website=Drugs.com|access-date=24 November 2021|language=en|archive-date=17 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617083704/https://www.drugs.com/monograph/lusutrombopag.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/monograph/lusutrombopag.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617083704/https://www.drugs.com/monograph/lusutrombopag.html |access-date=18 October 2026 |archive-date=17 June 2020}}&lt;/ref&gt; ශල්‍යකර්මයකට පෙර මෙය ලබා දෙන අතර, මුඛයෙන් ගත යුතු ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;BNF81&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=BNF 81: March-September 2021|date=2021|publisher=BMJ Group and the Pharmaceutical Press|isbn=978-0857114105|page=1080}}&lt;/ref&gt;

මෙහි බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරු ආබාධයක් වන්නේ [[හිසරදය|හිසරදයයි]].&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර ඔක්කාරය, අක්මාවෙන් රුධිරය ගෙන යන ප්‍රධාන නහරයක් වන ද්වාර ශිරාවේ රුධිර කැටිති ඇතිවීම (ද්වාර නහර ත්‍රොම්බොසිස්) සහ සමේ පලු දැමීම ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EPAR2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Mulpleo EPAR|website=[[European Medicines Agency]] (EMA)|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/mulpleo|access-date=17 June 2020|archive-date=17 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617081546/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/mulpleo|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/mulpleo |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617081546/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/mulpleo |access-date=18 October 2026 |archive-date=17 June 2020}}&lt;/ref&gt; ලුසුට්‍රොම්බොපැග් යනු ත්‍රොම්බොපොයිටින් ප්‍රතිග්‍රාහක උත්තේජකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන ඖෂධයකි. එමඟින් රුධිර පට්ටිකා නිපදවීම උත්තේජනය කර, රුධිරයේ පට්ටිකා ප්‍රමාණය වැඩි කරයි.&lt;ref name=&quot;BNF81&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EPAR2021&quot; /&gt;

ලුසුට්‍රොම්බොපැග් 2018 වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපදයේත්, 2019 වර්ෂයේදී යුරෝපයේත් වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EPAR2021&quot; /&gt; එක්සත් රාජධානියේ එක් ප්‍රතිකාර පාඨමාලාවක් සඳහා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයට පවුම් 800 ක් පමණ මුදලක් වැය වේ.&lt;ref name=&quot;BNF81&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ මෙම මුදල ඇමරිකානු ඩොලර් 8,900 ක් පමණ වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Mulpleta Prices, Coupons &amp; Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/mulpleta|website=Drugs.com|access-date=24 November 2021|language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416184431/https://www.drugs.com/price-guide/mulpleta|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/price-guide/mulpleta |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416184431/https://www.drugs.com/price-guide/mulpleta |access-date=18 October 2026 |archive-date=16 April 2021}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>ml34kxjm2dy1gmdidmo52gs9qvrvqjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සන්ඩේ ඔබ්සර්වර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197322</id>
    <redirect title="සන්ඩේ ඔබ්සවර් (ශ්‍රී ලංකාව)" />
    <revision>
      <id>801948</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>801948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="1ej5gsbaxz3vv6ko2ibe2x6w9t6d0ns" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සන්ඩේ ඔබ්සවර් (ශ්‍රී ලංකාව)]]</text>
      <sha1>1ej5gsbaxz3vv6ko2ibe2x6w9t6d0ns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:YYYY animal births category header</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197323</id>
    <revision>
      <id>801949</id>
      <timestamp>2025-02-03T12:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Danny 1994</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>801949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="816" sha1="artcgv26igpjxtha38bkptpod84ml19" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{Portal&lt;!--
      --&gt;|Animals&lt;!--
      --&gt;|{{FindYDCportal|{{Title year}}}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;{{Category explanation|'''[[animal]]s''' born in the year '''[[{{Title year}}]]'''}}&lt;!--
--&gt;{{Category see also if exists|{{Title year}} animal deaths]]}}
{{Category series navigation|skip-gaps=yes}}
{{Hatnote|This category is for animal births only.  For humans born in {{Title year}}, see [[:Category:{{Title year}} births]]}}
[[Category:{{Title year}} beginnings|Animal births]]
[[Category:{{DECADE|{{Title year}}}} animal births|{{Title year}}]]
[[Category:Animal births by year|{{Title year}}]]
&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>artcgv26igpjxtha38bkptpod84ml19</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801950</id>
      <parentid>801949</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:YYYY_animal_births_category_header]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="816" sha1="artcgv26igpjxtha38bkptpod84ml19" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{Portal&lt;!--
      --&gt;|Animals&lt;!--
      --&gt;|{{FindYDCportal|{{Title year}}}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;{{Category explanation|'''[[animal]]s''' born in the year '''[[{{Title year}}]]'''}}&lt;!--
--&gt;{{Category see also if exists|{{Title year}} animal deaths]]}}
{{Category series navigation|skip-gaps=yes}}
{{Hatnote|This category is for animal births only.  For humans born in {{Title year}}, see [[:Category:{{Title year}} births]]}}
[[Category:{{Title year}} beginnings|Animal births]]
[[Category:{{DECADE|{{Title year}}}} animal births|{{Title year}}]]
[[Category:Animal births by year|{{Title year}}]]
&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>artcgv26igpjxtha38bkptpod84ml19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:YYYY animal births category header/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197324</id>
    <revision>
      <id>801951</id>
      <timestamp>2020-09-14T19:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;BrownHairedGirl</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[Category:Animal chronology category header templates|Animal births]]</comment>
      <origin>801951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="972" sha1="fc8l6cvdv6f4sljgand1f256rsn17ln" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
Creates a category of the form &quot;YYYY animal births&quot;, e.g. [[:Category:1862 animal births]]
== Usage ==
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{YYYY animal births category header}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

No parameters needed
== See also ==
* [[Template:YYYY racehorse births category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse births category header]]
* [[Template:YYYY racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYYY animal births category header]]
* [[Template:YYY0s animal births category header]]
* [[Template:YYYY animal deaths category header]]
* [[Template:YYY0s animal deaths category header]]

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Animal chronology category header templates|Animal births]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>fc8l6cvdv6f4sljgand1f256rsn17ln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801952</id>
      <parentid>801951</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:YYYY_animal_births_category_header/doc]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="972" sha1="fc8l6cvdv6f4sljgand1f256rsn17ln" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
Creates a category of the form &quot;YYYY animal births&quot;, e.g. [[:Category:1862 animal births]]
== Usage ==
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{YYYY animal births category header}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

No parameters needed
== See also ==
* [[Template:YYYY racehorse births category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse births category header]]
* [[Template:YYYY racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYYY animal births category header]]
* [[Template:YYY0s animal births category header]]
* [[Template:YYYY animal deaths category header]]
* [[Template:YYY0s animal deaths category header]]

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Animal chronology category header templates|Animal births]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>fc8l6cvdv6f4sljgand1f256rsn17ln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ ඇරඹුම්</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197325</id>
    <revision>
      <id>801953</id>
      <timestamp>2019-11-04T20:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Spiderjerky</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{beginnings by year}}'</comment>
      <origin>801953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n" xml:space="preserve">{{beginnings by year}}</text>
      <sha1>q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801954</id>
      <parentid>801953</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:1953_beginnings]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n" xml:space="preserve">{{beginnings by year}}</text>
      <sha1>q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801988</id>
      <parentid>801954</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1953 beginnings]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ ඇරඹුම්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n" xml:space="preserve">{{beginnings by year}}</text>
      <sha1>q068aqln8y92eybzjra3i8kewneen8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1950s animal births</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197326</id>
    <revision>
      <id>801955</id>
      <timestamp>2020-03-11T23:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;BrownHairedGirl</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:YYY0s animal births category header]], which needs no parameters</comment>
      <origin>801955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="8248jrnuit6vx4djr20ngxt5nteufk9" xml:space="preserve">{{YYY0s animal births category header}}</text>
      <sha1>8248jrnuit6vx4djr20ngxt5nteufk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801956</id>
      <parentid>801955</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:1950s_animal_births]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="8248jrnuit6vx4djr20ngxt5nteufk9" xml:space="preserve">{{YYY0s animal births category header}}</text>
      <sha1>8248jrnuit6vx4djr20ngxt5nteufk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Animal births by year</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197327</id>
    <revision>
      <id>801957</id>
      <timestamp>2025-05-24T20:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;HanTsî</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:Births by year]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>801957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="449" sha1="izx20ei7auuzm8gdy6dwpxgbefzt2wp" xml:space="preserve">{{Commons category}}
Animals by year of birth.
For humans by year of birth, see [[:Category:Births by year]].
{{See also category|Animal births by decade|Animal births by century|Animal deaths by year|Animal deaths by decade|Animal deaths by century}}
{{Category see also|Ancient individual animals|Medieval individual animals}}
{{container cat}}
[[Category:Animal births by time]]
[[Category:Beginnings by year]]

{{Category TOC custom|start=1700}}</text>
      <sha1>izx20ei7auuzm8gdy6dwpxgbefzt2wp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801958</id>
      <parentid>801957</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T01:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:Animal_births_by_year]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="449" sha1="izx20ei7auuzm8gdy6dwpxgbefzt2wp" xml:space="preserve">{{Commons category}}
Animals by year of birth.
For humans by year of birth, see [[:Category:Births by year]].
{{See also category|Animal births by decade|Animal births by century|Animal deaths by year|Animal deaths by decade|Animal deaths by century}}
{{Category see also|Ancient individual animals|Medieval individual animals}}
{{container cat}}
[[Category:Animal births by time]]
[[Category:Beginnings by year]]

{{Category TOC custom|start=1700}}</text>
      <sha1>izx20ei7auuzm8gdy6dwpxgbefzt2wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Elephants in Sri Lanka</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197328</id>
    <revision>
      <id>801959</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Elephants in Sri Lanka]]</comment>
      <origin>801959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="817" sha1="t9ti2bs2b3ularb756davt6mzpm4drf" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1269566794 || 2025-01-15T08:45:06Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Asian elephant]] to [[:Category:Asian elephants]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1248877763 || 2024-10-01T23:02:58Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1248876006 || 2024-10-01T22:49:16Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129699093 || 2022-12-26T18:27:57Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1031374170 || 2021-07-01T07:43:56Z || Good Olfactory || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Elephants]]: &quot;Sri Lanka&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 917994466 || 2019-09-26T13:54:20Z || Abishe || &lt;nowiki&gt;modifications&lt;/nowiki&gt;
|----
| 917993867 || 2019-09-26T13:50:22Z || Abishe || &lt;nowiki&gt;created&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>t9ti2bs2b3ularb756davt6mzpm4drf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Elephants in Sri Lanka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197329</id>
    <revision>
      <id>801960</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Elephants in Sri Lanka]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Elephants in Sri Lanka|history]])</comment>
      <origin>801960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="67h0hn5thioy4vvjedkowlc9uzjthty" xml:space="preserve">{{catmain|Sri Lankan elephant}}

[[Category:Asian elephants]]
[[Category:Elephants by country|Sri Lanka]]
[[Category:Mammals of Sri Lanka]]</text>
      <sha1>67h0hn5thioy4vvjedkowlc9uzjthty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual animals in Sri Lanka</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197330</id>
    <revision>
      <id>801961</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual animals in Sri Lanka]]</comment>
      <origin>801961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="cs5szixdwh4dp9mahlnj87z529rwva3" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 715103382 || 2016-04-13T18:40:21Z || Tim! || &lt;nowiki&gt;new category&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>cs5szixdwh4dp9mahlnj87z529rwva3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Individual animals in Sri Lanka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197331</id>
    <revision>
      <id>801962</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual animals in Sri Lanka]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual animals in Sri Lanka|history]])</comment>
      <origin>801962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="6sapfwykgjojsbljf3mhxi4jzwydd1q" xml:space="preserve">{{Portal|Sri Lanka}}
[[Category:Fauna of Sri Lanka]]
[[Category:Individual animals by country|Sri Lanka]]</text>
      <sha1>6sapfwykgjojsbljf3mhxi4jzwydd1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual elephants</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197332</id>
    <revision>
      <id>801963</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual elephants]]</comment>
      <origin>801963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="10lmjfohublvzluti06ma3wkxj55w7v" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1267963795 || 2025-01-07T14:36:50Z || Nayyn || &lt;nowiki&gt;add detail&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1267962391 || 2025-01-07T14:28:56Z || Nayyn || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Elephants by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1158208646 || 2023-06-02T16:27:31Z || Star Garnet || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Individual mammals]]; added [[Category:Individual proboscideans]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129699624 || 2022-12-26T18:30:46Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129699232 || 2022-12-26T18:28:42Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129697153 || 2022-12-26T18:19:05Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129692069 || 2022-12-26T17:53:31Z || Bearcat || &lt;nowiki&gt;no redlinked categories; only categories that actually exist are permitted&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129144497 || 2022-12-23T20:03:39Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 546163137 || 2013-03-22T02:38:44Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 15 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q7032098]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 485292710 || 2012-04-03T06:41:24Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[fi:Luokka:Kuuluisat norsut]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 473386033 || 2012-01-26T19:50:08Z || JoergenB || &lt;nowiki&gt;iw +sv:&lt;/nowiki&gt;
|----
| 454110936 || 2011-10-05T18:43:31Z || JhsBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1+) (Robot: Adding [[br:Rummad:Olifanted brudet]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 453479182 || 2011-10-02T04:44:32Z || Alan Liefting || &lt;nowiki&gt;{{Cat main|Elephant}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 452555203 || 2011-09-26T17:44:14Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Moving category Individual non-human mammals to [[:Category:Individual mammals]] per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2011 September 19]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 448744065 || 2011-09-06T13:06:01Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (robot Adding: [[da:Kategori:Berømte elefanter]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 441338340 || 2011-07-25T12:34:36Z || Od Mishehu || &lt;nowiki&gt;category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 429851844 || 2011-05-19T08:57:38Z || Od Mishehu || &lt;nowiki&gt;Copy from [[Category:Famous elephants]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2011 May 12#Individual animals]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>10lmjfohublvzluti06ma3wkxj55w7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Individual elephants</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197333</id>
    <revision>
      <id>801964</id>
      <timestamp>2026-10-19T01:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual elephants]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual elephants|history]])</comment>
      <origin>801964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="351" sha1="77frrcdc9dyxvx8zcmzl4f6clggxc05" xml:space="preserve">{{Commons category|Famous elephants}}
{{Cat main|Elephant}}
{{catdiffuse}}
This category contains articles and categories of notable real [[elephant]]s. Wherever possible, articles should be removed from this list and placed in its subcategories.

[[Category:Individual proboscideans|Elephant]]
[[Category:Elephants]]
[[Category:Elephants and humans]]</text>
      <sha1>77frrcdc9dyxvx8zcmzl4f6clggxc05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:YYY0s animal births category header</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197334</id>
    <revision>
      <id>801965</id>
      <timestamp>2026-04-06T11:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Gonnym</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ bypass redirect</comment>
      <origin>801965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="1i4yvdluksolsenl6kxv1wb9b0ugjdc" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{Portal&lt;!--
      --&gt;|Animals&lt;!--
      --&gt;|{{FindYDCportal|{{Title decade}}s }} &lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;Individual '''[[animal]]s''' born in the decade '''[[{{Decade link|{{Title decade}}}}]]'''.&lt;br /&gt;''See also:'' [[:Category:{{Title decade}}s animal deaths]]. 
{{Category series navigation}}
This category is for animal births only.  For humans born in the {{Title decade}}s, see [[:Category:{{Title decade}}s births]]
[[Category:{{Title decade}}s beginnings|Animal births]]
[[Category:{{Century name from decade or year|{{Title decade}}s|dash}} animal births|{{Title decade}}s]]
[[Category:Animal births by decade|{{Title decade}}s]]
&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1i4yvdluksolsenl6kxv1wb9b0ugjdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801966</id>
      <parentid>801965</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:YYY0s_animal_births_category_header]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="1i4yvdluksolsenl6kxv1wb9b0ugjdc" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{Portal&lt;!--
      --&gt;|Animals&lt;!--
      --&gt;|{{FindYDCportal|{{Title decade}}s }} &lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;Individual '''[[animal]]s''' born in the decade '''[[{{Decade link|{{Title decade}}}}]]'''.&lt;br /&gt;''See also:'' [[:Category:{{Title decade}}s animal deaths]]. 
{{Category series navigation}}
This category is for animal births only.  For humans born in the {{Title decade}}s, see [[:Category:{{Title decade}}s births]]
[[Category:{{Title decade}}s beginnings|Animal births]]
[[Category:{{Century name from decade or year|{{Title decade}}s|dash}} animal births|{{Title decade}}s]]
[[Category:Animal births by decade|{{Title decade}}s]]
&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1i4yvdluksolsenl6kxv1wb9b0ugjdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:YYY0s animal births category header/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197335</id>
    <revision>
      <id>801967</id>
      <timestamp>2020-09-14T19:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;BrownHairedGirl</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[Category:Animal chronology category header templates]]</comment>
      <origin>801967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="jovmasnp6jp309metywjevh1cbold96" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
Creates a category of the form &quot;YYY0s animal births&quot;, e.g. [[:Category:1950s animal births]]
== Usage ==
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{YYY0s animal births category header}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

No parameters needed
== See also ==
* [[Template:YYYY racehorse births category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse births category header]]
* [[Template:YYYY racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYYY animal births category header]]
* [[Template:YYY0s animal births category header]]
* [[Template:YYYY animal deaths category header]]
* [[Template:YYY0s animal deaths category header]]

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Animal chronology category header templates|Animal births]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jovmasnp6jp309metywjevh1cbold96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801968</id>
      <parentid>801967</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:YYY0s_animal_births_category_header/doc]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>801967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="jovmasnp6jp309metywjevh1cbold96" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
Creates a category of the form &quot;YYY0s animal births&quot;, e.g. [[:Category:1950s animal births]]
== Usage ==
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{YYY0s animal births category header}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

No parameters needed
== See also ==
* [[Template:YYYY racehorse births category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse births category header]]
* [[Template:YYYY racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYY0s racehorse deaths category header]]
* [[Template:YYYY animal births category header]]
* [[Template:YYY0s animal births category header]]
* [[Template:YYYY animal deaths category header]]
* [[Template:YYY0s animal deaths category header]]

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Animal chronology category header templates|Animal births]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jovmasnp6jp309metywjevh1cbold96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Asian elephants</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197336</id>
    <revision>
      <id>801969</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Asian elephants]]</comment>
      <origin>801969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1273" sha1="dfnae09xtpgbu65uwzaf6lg8u14yg8q" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1269566726 || 2025-01-15T08:44:39Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Category moved&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1269566722 || 2025-01-15T08:44:37Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;JJMC89 bot III moved page [[Category:Asian elephant]] to [[Category:Asian elephants]] without leaving a redirect: [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1269106835 || 2025-01-13T02:14:59Z || QuantumFoam66 || &lt;nowiki&gt;Listed for speedy renaming; see [[WP:CFDS|Categories for discussion/Speedy]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1249085680 || 2024-10-03T02:24:41Z || Plantdrew || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:EDGE species]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1248877548 || 2024-10-01T23:00:53Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with 'Articles related to the [[Asian elephant]] (Elephas maximus), a species of [[elephant]] distributed throughout the [[Indian subcontinent]] and [[Southeast Asia]], from [[India]] in the west to [[Borneo]] in the east, and [[Nepal]] in the north to [[Sumatra]] in the south. Three [[subspecies]] are recognised—''[[Sri Lankan elephant|E. m. maximus]]'', [[Indian elephant|''E. m. indicus'']] and ''[[Sumatran elephant|E. m. sumatranus]]''.  Category:EDGE spec...'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>dfnae09xtpgbu65uwzaf6lg8u14yg8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Asian elephants</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197337</id>
    <revision>
      <id>801970</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Asian elephants]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Asian elephants|history]])</comment>
      <origin>801970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="rqs6r1rwq71jqks85d8agc8vzep7skr" xml:space="preserve">Articles related to the [[Asian elephant]] (Elephas maximus), a species of [[elephant]] distributed throughout the [[Indian subcontinent]] and [[Southeast Asia]], from [[India]] in the west to [[Borneo]] in the east, and [[Nepal]] in the north to [[Sumatra]] in the south. Three [[subspecies]] are recognised—''[[Sri Lankan elephant|E. m. maximus]]'', [[Indian elephant|''E. m. indicus'']] and ''[[Sumatran elephant|E. m. sumatranus]]''.

[[Category:Elephas]]</text>
      <sha1>rqs6r1rwq71jqks85d8agc8vzep7skr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Elephants by country</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197338</id>
    <revision>
      <id>801971</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Elephants by country]]</comment>
      <origin>801971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="793" sha1="h11059ku9aj0015laya2r3ooxpe8qou" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1260566074 || 2024-12-01T13:36:10Z || Wikihistorian || &lt;nowiki&gt;±[[Category:Elephants]]; ±[[Category:Animals by location]]→[[Category:Mammals by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129827126 || 2022-12-27T08:15:28Z || RussBot || &lt;nowiki&gt;Bot: Change redirected category [[:Category:Fauna by location|Fauna by location]] to [[:Category:Animals by location|Animals by location]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129700598 || 2022-12-26T18:36:26Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129697701 || 2022-12-26T18:21:43Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129697646 || 2022-12-26T18:21:24Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Elephants]] [[Category:Animals by country]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>h11059ku9aj0015laya2r3ooxpe8qou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Elephants by country</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197339</id>
    <revision>
      <id>801972</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Elephants by country]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Elephants by country|history]])</comment>
      <origin>801972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="c2yy61lmtwoxlfx054u2w73mhr4yh1x" xml:space="preserve">[[Category:Elephants| Country]]
[[Category:Mammals by country| Elephants]]</text>
      <sha1>c2yy61lmtwoxlfx054u2w73mhr4yh1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Mammals of Sri Lanka</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197340</id>
    <revision>
      <id>801973</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Mammals of Sri Lanka]]</comment>
      <origin>801973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2367" sha1="cg151k2tq4htu921lpze6lffuf0bas3" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1242939998 || 2024-08-29T16:00:50Z || Dimadick || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 633137930 || 2014-11-09T20:44:57Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Moving category Tetrapods of Sri Lanka‎ to [[:Category:Vertebrates of Sri Lanka‎]] per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2014 November 2]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 629601566 || 2014-10-14T17:31:57Z || NotWith || &lt;nowiki&gt;cleanup&lt;/nowiki&gt;
|----
| 629601368 || 2014-10-14T17:29:52Z || NotWith || &lt;nowiki&gt;cleanup&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547553351 || 2013-03-29T04:09:37Z || KLBot2 || &lt;nowiki&gt;Bot: Migrating 6 interwiki links, now provided by [[Wikidata]] on [[:d:Q8604305]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 526059791 || 2012-12-02T19:54:24Z || YFdyh-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[vi:Thể loại:Động vật có vú Sri Lanka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 494997054 || 2012-05-29T18:55:02Z || TjBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.2) (Robot: Adding [[tr:Kategori:Sri Lanka'daki memeliler]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 459797319 || 2011-11-09T13:28:07Z || ZéroBot || &lt;nowiki&gt;r2.7.1) (Robot: Adding [[pt:Categoria:Mamíferos do Sri Lanka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 399614498 || 2010-11-30T00:12:33Z || Luckas-bot || &lt;nowiki&gt;[r2.5.2] robot Adding: [[sr:Категорија:Сисари Сри Ланке]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 365460800 || 2010-06-01T16:43:57Z || ArthurBot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[hu:Kategória:Srí Lanka emlősei]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357896712 || 2010-04-23T20:58:48Z || UtherSRG || &lt;nowiki&gt;[[Help:Reverting|Reverted]] edits by [[Special:Contributions/78.144.174.215|78.144.174.215]] ([[User talk:78.144.174.215|talk]]) to last version by Numbo3-bot&lt;/nowiki&gt;
|----
| 357871852 || 2010-04-23T18:44:45Z || 78.144.174.215 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 308229300 || 2009-08-16T02:21:18Z || Numbo3-bot || &lt;nowiki&gt;robot Adding: [[fa:رده:پستانداران سری لانکا]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 299098141 || 2009-06-28T10:53:24Z || BotMultichill || &lt;nowiki&gt;Adding [[Template:Commons_cat|commons cat]] link to [[Commons:Category:Mammals of Sri Lanka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 298896428 || 2009-06-27T06:59:20Z || RitigalaJayasena || &lt;nowiki&gt;introduced [[Category:Mammals of South Asia|Sri Lanka]] and removed [[Category:Mammals of Asia|Sri Lanka]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 298871075 || 2009-06-27T03:07:09Z || RitigalaJayasena || &lt;nowiki&gt;creating [[Category:Mammals of Sri Lanka]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>cg151k2tq4htu921lpze6lffuf0bas3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Mammals of Sri Lanka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197341</id>
    <revision>
      <id>801974</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Mammals of Sri Lanka]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Mammals of Sri Lanka|history]])</comment>
      <origin>801974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="6iri8pg9hmfzvs55vfm1sd4c63ekwf3" xml:space="preserve">[[Mammals]] of [[Sri Lanka]].
{{Commons cat|Mammals of Sri Lanka}}

[[Category:Vertebrates of Sri Lanka|Mammals]]
[[Category:Mammals of South Asia|Sri Lanka]]
[[Category:Mammals by country|Sri Lanka]]</text>
      <sha1>6iri8pg9hmfzvs55vfm1sd4c63ekwf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual animals by country</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197342</id>
    <revision>
      <id>801975</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual animals by country]]</comment>
      <origin>801975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="cuvs6txbj3a9rcq2o0eg5cgjzt58wxv" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1321035559 || 2025-11-08T06:27:24Z || Liz || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Individual organisms by country]]; added [[Category:Categories by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1171705535 || 2023-08-22T19:07:31Z || Wikihistorian || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Fauna by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1028933925 || 2021-06-16T21:42:52Z || DB1729 || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Individual organisms by country]]: &quot; &quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 787973225 || 2017-06-28T18:13:40Z || Entranced98 || &lt;nowiki&gt;Marking as container category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 702349402 || 2016-01-30T01:22:09Z || Hugo999 || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Individual animals| Country]] [[Category:Individual organisms by country]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>cuvs6txbj3a9rcq2o0eg5cgjzt58wxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Individual animals by country</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197343</id>
    <revision>
      <id>801976</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual animals by country]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual animals by country|history]])</comment>
      <origin>801976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="infrg7w44wbwibiv6fzhxrqmph8uuyu" xml:space="preserve">{{container cat}}
[[Category:Individual animals| Country]]
[[Category:Categories by country| ]]
[[Category:Fauna by country| Individual animals]]</text>
      <sha1>infrg7w44wbwibiv6fzhxrqmph8uuyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual proboscideans</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197344</id>
    <revision>
      <id>801977</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual proboscideans]]</comment>
      <origin>801977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="62v3fftmawlihgrmbzepyvao7lqs2tz" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1345023842 || 2026-03-23T22:04:58Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Proboscideans]] to [[:Category:Proboscidea]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1158208675 || 2023-06-02T16:27:48Z || Star Garnet || &lt;nowiki&gt;create&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>62v3fftmawlihgrmbzepyvao7lqs2tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Individual proboscideans</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197345</id>
    <revision>
      <id>801978</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Individual proboscideans]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Individual proboscideans|history]])</comment>
      <origin>801978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="3lbcizhduvrletpseig5e0j486szq4k" xml:space="preserve">[[Category:Proboscidea]]
[[Category:Individual mammals|proboscideans]]</text>
      <sha1>3lbcizhduvrletpseig5e0j486szq4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Elephants and humans</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197346</id>
    <revision>
      <id>801979</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Elephants and humans]]</comment>
      <origin>801979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="416" sha1="jixwsowwh3md9eytvj42bjtux07fpqi" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1224067739 || 2024-05-16T01:33:59Z || QuantumFoam66 || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Animals and humans]]; added [[Category:Mammals and humans]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129696143 || 2022-12-26T18:13:56Z || Jengod || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Elephants]] [[Category:Animals and humans]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>jixwsowwh3md9eytvj42bjtux07fpqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Elephants and humans</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197347</id>
    <revision>
      <id>801980</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:03:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Elephants and humans]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Elephants and humans|history]])</comment>
      <origin>801980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="h4blanr3lsck2jx68t27wl8vomdbkb3" xml:space="preserve">[[Category:Elephants]]
[[Category:Mammals and humans]]</text>
      <sha1>h4blanr3lsck2jx68t27wl8vomdbkb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Animal chronology category header templates</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197348</id>
    <revision>
      <id>801981</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Animal chronology category header templates]]</comment>
      <origin>801981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="nxrmxzmmxoq7iszagnn9cnct4kadmrx" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 978412186 || 2020-09-14T19:26:20Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '{{Template category  |type=cathead  |topic=chronology of [[animals]] }} [[Category:Animal category header templates| Cathead]] Category:Chronology category hea...'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>nxrmxzmmxoq7iszagnn9cnct4kadmrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Animal chronology category header templates</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197349</id>
    <revision>
      <id>801982</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Animal chronology category header templates]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Animal chronology category header templates|history]])</comment>
      <origin>801982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="c36465wz2l5ykf8g2km4xsrml0x1af4" xml:space="preserve">{{Template category
 |type=cathead
 |topic=chronology of [[animals]]
}}
[[Category:Animal category header templates| Cathead]]
[[Category:Chronology category header templates|Animal]]</text>
      <sha1>c36465wz2l5ykf8g2km4xsrml0x1af4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හෙයියන්තුඩුව රාජා (අලියා)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197350</id>
    <redirect title="හෙයියංතුඩුව රාජා (හස්තියා)" />
    <revision>
      <id>801983</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>801983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="pzm2tap1shk28fl7tbwux10zg1upvh2" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[හෙයියංතුඩුව රාජා (හස්තියා)]]</text>
      <sha1>pzm2tap1shk28fl7tbwux10zg1upvh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1953 animal births</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197351</id>
    <revision>
      <id>801985</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1953 animal births]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="6gwg71gmku2qz1y2eav46cxsr2ci92u" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්]]</text>
      <sha1>6gwg71gmku2qz1y2eav46cxsr2ci92u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801990</id>
      <parentid>801985</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:38:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="nwe08gyq22kck2nylwkak231s2sfeki" xml:space="preserve">{{category redirect|1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්}}</text>
      <sha1>nwe08gyq22kck2nylwkak231s2sfeki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 animal births</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197352</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්" />
    <revision>
      <id>801987</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 animal births]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="1ex63r5oewncowms3ukmw2tj5rmwxm4" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්]]</text>
      <sha1>1ex63r5oewncowms3ukmw2tj5rmwxm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1953 beginnings</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197353</id>
    <revision>
      <id>801989</id>
      <timestamp>2026-10-19T02:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1953 beginnings]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ ඇරඹුම්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>801989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="fkdkso00ua10cg19dpj8izmrkcjwvyf" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:1953 වසර තුළ ඇරඹුම්]]</text>
      <sha1>fkdkso00ua10cg19dpj8izmrkcjwvyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>801992</id>
      <parentid>801989</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T02:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>රොබෝ: යළියොමුව, මෘදු ප්‍රවර්ග යළියොමුවක් බවට හැරවීම</comment>
      <origin>801992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="oqgdf668qfzx1xi3xosvzvprgy52sap" xml:space="preserve">{{category redirect|1953 වසර තුළ ඇරඹුම්}}</text>
      <sha1>oqgdf668qfzx1xi3xosvzvprgy52sap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1953 සත්ව උපත්</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197354</id>
    <revision>
      <id>802005</id>
      <timestamp>2026-10-19T10:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>802005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="nwe08gyq22kck2nylwkak231s2sfeki" xml:space="preserve">{{category redirect|1953 වසර තුළ සත්ත්‍ව උපත්}}</text>
      <sha1>nwe08gyq22kck2nylwkak231s2sfeki</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>