විශ්වවිද්‍යාල

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>විශ්වවිද්‍යාල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2272</id>
    <revision>
      <id>802037</id>
      <parentid>624316</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T17:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|සරසවි, Wiktionary</comment>
      <origin>802037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="jyuo3adnz76gx5x6ra5ltbt8rxdc1o0" xml:space="preserve">[[File:Archiginnasio-bologna02.png|thumb|upright=1.2|The [[University of Bologna]] in Italy, founded in 1088, is the [[List of oldest universities in continuous operation|world's oldest university in continuous operation]].]]
{{Wiktionary|විශ්වවිද්‍යාල|සරසවි}}

'''විශ්වවිද්‍යාල''' (අමිශ්‍ර {{si|සරසවි}}) යනු උසස් අධ්‍යාපනය සහ පර්යේෂණය කරන අතර සියලුම ශාස්ත්‍රාලීය උපාධීන් ප්‍රදානය කිරීමට හැකියාව ඇති [[අධ්‍යයනායතන]] වේ. 

== ආශ්‍රිත ==
{{div col |colwidth=35em }}
* [[Alternative university]]
* [[Alumni]]
* [[Ancient higher-learning institutions]]
* [[Catholic university]]
* [[College and university rankings]]
* [[Corporate university]]
* [[International university]]
* [[Land-grant university]]
* [[Liberal arts college]]
* [[List of academic disciplines]]
* [[Lists of universities and colleges]]
* [[Pontifical university]]
* [[Research university]]
* [[School and university in literature]]
* [[Science tourism]]
* [[UnCollege]]
* [[University student retention]]
* [[University system]]
* [[Urban university]]
{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{wikiversity}}
{{Commons|Universities}}
{{wikiquote|Universities}}
* {{Cite EB1911|wstitle=Universities|short=x}}
* {{curlie|Reference/Education/Colleges_and_Universities/}}

{{Schools}}
{{Education}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:අධ්‍යාපනය]]
[[Category:Educational stages]]
[[Category:Higher education]]
[[Category:Types of university or college]]
[[ප්‍රවර්ගය:විශ්වවිද්‍යාල|*]]</text>
      <sha1>jyuo3adnz76gx5x6ra5ltbt8rxdc1o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාරතුංග මුනිදාස</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2820</id>
    <revision>
      <id>802036</id>
      <parentid>795880</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T17:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|කුමරතුඟු මුනිදස්</comment>
      <origin>802036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11948" sha1="pxy0gsk1eg5z5wtsqs7rbl7bb9pzx4t" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = කුමාරතුංග මුනිදාස
| image = Kumaratunga Munidasa (1887-1944).jpg
| image_size = 
| birth_date = {{Birth date|1887|7|25|df=y}}
| birth_place = ඉදිගස්සර, [[දික්වැල්ල, මාතර]],&lt;br /&gt; ශ්‍රී ලංකාව
| death_date = {{Death date and age|1944|03|02|1887|07|25|df=y}}
| death_place = [[Panadura|පානදුර]], ශ්‍රී ලංකාව
| education = ශාන්ත තොමස් කුමර විද්‍යාලය, මාතර
| alma_mater = දික්වැල්ල බොදු විදුහල &lt;br&gt; [[ශාන්ත තොමස් විද්යාලය , මාතර]]&lt;br&gt; වැවුරුකන්නල පිරිවෙන
| occupation = ගත් කතුවරයෙක්, කවියෙක්, ජනමාධ්යවෙදියෙක්
| notable_works = [[Hela Havula|හෙළ හවුල]]
| title = 
| spouse = ලිලි ලැවිනියා පිරිස්
| children = 6
| awards = 14
| signature = 
| website = 
}}

'''කුමාරතුංග මුනිදාස''' (අමිශ්‍ර {{si|කුමරතුඟු මුනිදස්}}; 1887-1944) වූ කලී ශ්‍රී ලංකාවේ විසූ ප්‍රකට වාග් විශේෂඥෙ⁣⁣යෙක්, අර්ථ කතාකරැ⁣වෙක්, කවියෙක් සහ පත්‍ර කලා⁣වේදි⁣යෙක් විය. ඔහු විසින් [[හෙළ හවුල]] නම් සංවිධානය පිහිටුවා, සිංහල භාෂාව තුළ අරක් ගෙන තිබූ සංස්කෘත බලපෑම් ඉවත් කිරීමට ඉමහත් පරිශ්‍රයක් දරනු ලැබී ය.

මෙතුමන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වූ ශ්‍රේෂ්ඨ පඬිවරයකු ලෙස සලකනු ලබයි. ඔහු අන්‍ය සාහිත්‍යකරුවන් අතරින් විශේෂ වුයේ ඔහු තුළ පැවති අසාමාන්‍ය භාෂා ඥානයත්, නිර්මාණශීලී චින්තනය සඳහා සිංහල භාෂාව හැසිරවීමත් නිසාය. සිංහල, පාලි, සංස්කෘත භාෂා හැසිරවීමේ හසල දැනුමත් සහිත වූ මෙතුමා දමිළ, මලයාලම්, ඉංග්‍රීසි, ලතින් සහ ග්‍රීක් භාෂා හැසිරවීමේ දක්ෂෙයක් ද වුයේය.

යටත් විජිත සමයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය බලපෑම් හේතුකොට ගෙන 19 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ සිටම සිංහල සාහිත්‍යයේ පිරිහීමක් දක්නට ලැබිණ. කුමාරතුංග මුනිදාස, මහගමසේකර, මඩවල එස් රත්නායක, ආදීන් සිංහල සංස්කෘතිය රැක ගැනීමට මහඟු පරිශ්‍රමයක් දැරීය.

ප්‍රථම සිංහල නවකතා රචනා වූයේ ද මේ අවධියේය. ඇල්බට් සිල්වාගේ විමලා (1892) සහ ආදර හසුන (1894) මෙම ප්‍රථම සිංහල නවකතාවලින් සමහරකි. සයිමන්ද සිල්වාගේ මීනා (1905) නමැති නවකතාවද වඩා ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ නවකතාවකි. කුමාරතුංග මුනිදාසයන් සාහිත්‍යකරුවකුට අමතරව පර්යේෂකයකු ලෙස ශ්‍රී ලංකාවටම ආවේණික වූ සංගීත ශෛලියක් තැනීම සඳහා පර්යේෂණයන් රැසක් දියත් කළේය. 

කුමාරතුංග මුනිදාසයන් තම ජීවිත කාලයේ විවිධ කාල වලදී සාහිත්‍යකරුවකු, ගුරුවරයකු, ගුරුවරු පුහුණු කරන්නකු, පාසල් පරීක්ෂකයෙකු  කටයුතු කළේය.

වර්තමානයේදී ද ළමුන් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය කෘතීන් වන ශික්ෂා මාර්ගය,  මඟුල් කෑම, හීන්සැරය, ප්‍රබන්ධ සංග්‍රහය, පහන් කටුවෙකි, කවි ශික්ෂාව යනාදිය කුමාරතුංග මුනිදාසයන් විසින් රචිත කෘතීන් වේ.

== දිවියේ තොරතුරු ==
=== ඉපදීම===
කුමාරතුංග මුනිදාස වර්ෂ 1887 ජුලි මස විසිපස්වන දින(25) උපත ලැබීය. එය සිදුවී ඇත්තේ දික්වැල්ලේ, ඉඳිගස් ආරේ කුමාරතුංග මුනිදාසයන්ගේ නිවසේදීයි.

==ළමා සාහිත්‍යය සඳහා දායකත්වය==
   
සිංහල භාෂාව සහ සාහිත්‍ය ‍ක්ෂේත්‍රයේ එතුමා පතාක යෝධයකු බව කුමාරතුංග මුනිදාසයන්ගේ කෘති පරිශීලනයෙන් පෙනී යන්නේය. ආසාමාන්‍ය ආකෘතිමය ස්වරූපයකින් යුතු කාව්‍ය නිර්මාණ ඔහුගේ සාහිත්‍ය දිවියේ කැපී ‍පෙනෙන අංගවේ. ‘හා හා හරි හාවා’ (හාවාගේ වග කෘතියෙන්), 

&quot;මහ පුදුමෙකි,

මලෙක මලකි, 

නැහැ එහි සකි,

සමණළයෙකි’ (‘මල් බස්’) 

වැනි ඒවා ඒ සඳහා කදිම උදාහරණ වේ.

කුමාරතුංගයන් තුළ පැවති ගැඹුරු සංවේදී අදහස් ‘දරු සුරතල්’, ‘අවසාන’, ‘සොහොයුරු වියෝව’ සහ ‘මගේ වරද’ ගැන කාව්‍ය සංග්‍රහ වලින් දැකිය හැක. ‘මගේ වරද’ කෘතියේ සඳහන් වනුයේ බොරුවක් කීම සම්බන්ධව තම බාල පුතුට පහර දුන් ආකාරය පිළිබඳවයි. එය ඔහු විස්තර කරන්නේ ‍මෙසේය. 

{|
|‘දරුවාගේ අනාගතේ කුසුම්
|-
|හටගන්වන්නට මයි මා තැත් කියා,
|-
|වැනසුම් හැම වත්මනේ කුසුම්’
|-
|}

==හෙළ හවුල==
{{ප්‍රධාන|හෙළ හවුල}}
කුමාරතුංගයන් දෙස, බස, රැස තෙරුවන් ලෙස සැලැකු අතර එය රැකැ-ගැනිමේ අරමුණින් ඇරැඹි හෙළ හවුල යනු 1941 දී ඒතුමා ගේ මුල් වීමෙන් බ්‍රිතයන්‍ය ලංකා යටත්විජිතයේ පිහිටුවන ලද ජාතික සංවිධානයෙකි. දෙස, බස, රැස යන හෙළ තෙරුවන සුරැකීම සඳහා ඇරැඹුණු හෙළ හවුල, සිංහළ බසෙහි අබිවැඩුම සඳහා විසල් මෙහෙවරක් ඉටු කළ ආයතනයෙකි. නිවැරැදි පිරිසුදු හෙළ බස නඟා-ලීම මේ ආයතනයෙහි මුල් අරමුණෙකි. තව ද හෙළ ඉතිහසෙහි සැබෑ යටගියාව ඉස්මතු කිරීම සඳහා ද හෙළ හවුලින් ඉටු වූ මෙහෙය නොපටු යැ. 1941 සිට මේ දක්වා ක්‍රියාකාරී වැ පවත්නා එක මැ සිංහළ භාෂා ගුරුකුලය ද මෙය යි. හෙළ හවුලින් බිහි වූ කිවිවරු ද පඬිවරු ද බොහෝ යැ.
  
&lt;blockquote&gt;
&quot;ලක්දිවට ඉතා බිහිසුණු කාලයකි.පිට රටින් සාල නැවතිණි
නම් අපට කෑම නැත.පිට රටින් එන රෙදි නැවතිණි නම් අපට
විළි වැස්ම නැත.පිට රටින් එන යාන නැතිනම් අපට ගමන
නැත.කොටින් මැ පිට රට පිහිට නැත්නම් අපට කළහැකි
කිසිවක් නැත.&quot;

(ලක් මිණි පහන් කතු වැකි - කුමාරතංග මුනිදාස)
&lt;/blockquote&gt;

ආනන්ද රාජකරුණා එස්.මහින්ද හිමියන් මුනිදාස කුමාරතුංග වැනි නිර්මාණශීලී නිර්මාණ කරුවන්ගේ ළමා නිර්මාණ ඉහළ මට්ටමක පැවැතුණා. ඒ අය ළමා මනසට උචිත ගීත සාහිත්‍යයක් ගොඩනැගුවා. අදත් අප ඒ ආස්වාදනීය ගීත රස විදිනවා. ‘සිරිමත් මගෙ සකි යහපත් ළමයෙකි’ එවැනි අරුත්බර ගීත සංකල්පනා අද ළමා නිර්මාණ තුළ සරවිඳින්නට ලැබෙන්නේ නැහැ. වර්තමානයේ වැඩිහිටි ගීතය මෙන්ම ළමා ගීතයද පරිහානිය කරා ගමන් කරන ලක්ෂණ දක්නට ලැබෙනවා.

ක්‍රි.ව. 20වන ‍ශත වර්ශය මුල වකවානුවේ කුමාරතුංග මුනිදාස පඪිදු ඇරඹි හෙළ බස ව්‍යාප්‍රතිය නීසාද, දිනමිණ වැනි පුවත් පත් නිසාද සිංහල භාෂාවට නව ඡීවයක් ලැබුණි.

== කෘති ==
* ශික්ෂ 
* මඟුල් කෑම
* හීන්සැරය
* හත්පණ
* ප්‍රබන්ධ සංග්‍රහය
* පහන් කටුවෙකි
* කවි ශික්ෂාව 
* කියවන නුවණ
* විරිත් වැකිය
* ව්‍යාකරණ විවරණය 
* ක්‍රියා විවරණය 
* හෙළ මියැසිය
* පියසමර
* නුවණ පොත් පෙළ

*

[[Category:1887 births]]
[[Category:1944 deaths]]
[[Category:Alumni of St. Thomas' College, Matara]]
[[Category:Grammarians from Sri Lanka]]
[[Category:Hela Havula]]
[[Category:People from Matara, Sri Lanka]]
[[Category:People from Panadura]]
[[Category:People from British Ceylon]]
[[Category:Sinhala language]]
[[Category:Sinhalese writers]]
[[Category:හෙළ හවුල]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල කවියෝ]]</text>
      <sha1>pxy0gsk1eg5z5wtsqs7rbl7bb9pzx4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගෞතම සම්මා සම්බුද්ධ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2824</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802016</id>
      <parentid>684596</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාධාරණත්වයේ ආප්ත</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5023</id>
    <revision>
      <id>802045</id>
      <parentid>485171</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T05:50:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56266-75</username>
        <id>81673</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2. ubi jus ibi remedium. (සාධාරණත්වය යම් පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ.) */</comment>
      <origin>802045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15598" sha1="foo1uq20kvwnyi2ab1ece8cqes4ppwh" xml:space="preserve">[[Image:Equity.JPG|right|200px|thumb|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; යුක්තියේ කාන්තාව]]

'''ඇරිස්ටෝටල්''' :

  
&quot;''සාධාරණත්වය යනු ‍නෛතික යුක්තියේ වැරැදි නිවැරැදි කිරී‍මේ ක්‍රමයකි. නෛතික රීතීන් විශ්වීය රීතීන් වුවත් මානව හැසිරීම සඳහා සෑමවිටම සාමාන්‍යයෙන් බලපාන පොදු නීතිය ගොඩනගා තැබිය නොහැකිය. එබැවින් ඒ ඒ අවස්ථාවට අනුව නෛතික රීතීන් දෝෂ සහගත විය හැකි අතර එය වළක්වාලමින් දෙන සහනය සාධාරණත්වය ‍‍වේ.&quot;''

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;සාධාරණත්වයේ රීති ඉතාම නම්‍යශීලී සංකල්පයක් ලෙස වර්ධනය වුවත් මෙමඟින් දුන් කිසිදු අධිකරණ තීරණයක් නීති ඉතිහාසය තුළ වාර්තාගත නොවීය. වර්තමානයේ අධිකරණ වල සාධාරණත්ව සංකල්පය යටතේ එන නඩු තීරණ වාර්තාගත වේ. මෙම වාර්තාකරණයේ දී සාධාරණත්ව රීති තුළ සාධාරණත්වය පිළිබඳ ආප්තයන් බිහි විය. එනම් මග පෙන්වන ආප්තෝපදේශයන් ය. සාධාරණත්වයේ තිබිය 
යුතු ආප්තයන් ගණන ප්‍රායෝගිකව දැක්විය නොහැකි නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සාධාරණත්වයේ ආප්තයන් 12 ක් අධ්‍යයනය කරයි. මෙම ආප්තයන් අධ්‍යයනයේ වැදගත්කම නම් අනෙකුත් නීති පද්ධති සමඟ සංසන්දනය කිරීමෙන් එදිනෙදා ජීවිතයේදී පවා ප්‍රයෝජනයට ගතහැකි වීමය.

1. සාධාරණත්වය යම් පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equity acts in persona)

2. සිදුවන සෑම හානියකට ම සාධාරණත්වය යටතේ ප්‍රතිකර්මයක් ඇත.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equity does not suffer a wrong to be without a remedy) (ubi jus ibi remedium)

3. සාධාරණත්වය නීතියට අනුව ක්‍රියාත්මක වන අතර පවතින නීතියට පටහැණිව ගොස් සාධාරණත්වය ඉෂ්ට  කිරීමට නොහැකි වේ.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equity follows the law)

4. සාධාරණත්වයේ ප්‍රතිකර්ම චාන්සලර්වරයාගේ අභිමතය/හෘද සාක්‍ෂියට එකඟ විය යුතුය.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equitable remedies are discretional)

5. සාධාරණත්වය යටතේඅයිතීන් සමාන වන විට නීතිය ප්‍රමුඛතාව ගනී.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Where the equities are equal the law prevails it)

6. සමානත්වය යනු සාධාරණත්වයයි. පාර්ශවයන්ට සමානව සැලකිය යුතුය.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equality is equity)

7. ප්‍රමාදය සාධාරණත්වය පරාජය කරයි.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Delay defeat equity)

8. සාධාරණත්වයේ අවධානය යොමු වන්නේ චේතනාවට මිස විධිමත්භාවයට නොවේ.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equity looks to the intent and not to the force)

9. සාධාරණත්වය අපේක්‍ෂා කරන පුද්ගලයා සාධාරණත්වය ඉෂ්ට කළ යුතුය.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Person who sees equity must do equity)

10. සාධාරණත්වයේ පිහිට පතා එන පුද්ගලයා පිරිසිදු දෑත් සහිතව පැමිණිය යුතුය.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(He who comes to the equity must come with clean hands)

11. සාධාරණත්වය, ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිතව තිබූ දෙය ක්‍රියාත්මක වූ ලෙස සලකයි.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equity regards as done that which ought to be done)

12. සාධාරණත්වය, යම් පුද්ගලයෙකු ඉටු කළ කාර්ය වෙනුවෙන් චේතනාව ආරෝපණය කරයි.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;(Equity imputes an intention to fulfil an obligation)


== 1. Equity acts in persona. (සාධාරණත්වය යම් පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ.) ==

සාධාරණත්වයේ පදනම වන්නේ පුද්ගලයන්ට එරෙහිව වන සෑම හානියකටම ප්‍රතිකර්මයක් ලබාදීමය. මෙම ආප්තය යටතේ දේපලක් සම්බන්ධව පූර්ණ අයිතිය එම දේපලෙහි හිමිකරුට හිමි වේ. එම දේපල වර්ධනය කිරීමේ අයිතිය මෙන්ම විනාශ කිරීමේ අයිතිය ද එම හිමිකරු සතු වේ.

== 2. ubi jus ibi remedium. (සිදුවන සෑම හානියකට ම සාධාරණත්වය යටතේ ප්‍රතිකර්මයක් ඇත.) ==

'''කීට්න්''' :
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''&quot;සාධාරණත්වය මඟින් සිදු කරන්නේ සදාචාරාත්මක යුතුකමක් නෛතික යුතුකමක් බවට  පත්කිරීමයි.&quot;''

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;යම්කිසි වරදක් සඳහා අධිකරණයකින් ප්‍රතිකර්මයක් යෙදීමට හැකි නම් ඒ සඳහා ප්‍රතිකර්මයක් නොකර හැරීමට සාධාරණත්වය ඉඩ නොහරින බව මෙම ආප්තයෙන් ප්‍රකාශ වේ. එමෙන්ම මේ යටතේ ලබාදෙන තවත් සහනයක් නම් යථා තත්වයට පත්කරලීමේ ප්‍රතිකර්මයයි. එනම් සමහර ගිවිසුම් කඩ කිරීමේ දී වන්දි ගෙවීමට අමතරව එම ගිවිසුම ඇති කරගැනීමට පෙර අදාළ පාර්ශවයන් මුලින් සිටි තත්වයට යළි පත්කරලීමයි.

== 3. Equity follows the law.( සාධාරණත්වය නීතියට අනුව ක්‍රියාත්මක වන අතර පවතින නීතියට පටහැණිව ගොස් සාධාරණත්වය ඉෂ්ට  කිරීමට නොහැකි වේ) ==

පොදු නීතියට එරෙහිව නොව පොදු නීතියේ දැඩි බව හා පාර්ශවයන් අතර පවත්නා ආර්ථික හා සමාජ පරතරය හේතුවෙන් පීඩාවට පත්වන පාර්ශවකරුවන්ට සහන ලබාදීම සඳහා සාධාරණත්වය ක්‍රියාත්මක වන බව මෙම ආප්තයෙන් අදහස් වේ. චාන්සලර් යුගයේ දී පවා සාධාරණත්ව ප්‍රතිකර්ම මඟින් පොදු නීතිය අභිබවා යන තීරණ ලබානොදුන්නේය. එහිදී චාන්සලර්වරයා පොදු නීති අධිකරණ තීරණ අහෝසි නොකළ අතර 
හෘදසාක්‍ෂියට පටහැනිව වාසි ලැබූ පුද්ගලයාට හෘද සාක්‍ෂියට අනුව කටයුතු කිරීමට බල කරන තීන්දුවක් පමණක් නිකුත් කරන ලදී. මේ අනුව මෙම ආප්තය මඟින් අදහස් වන්නේ යම් නඩුවක සිද්ධිමය සාධක වලට පොදු නීතියේ රීතියක් අදාළ වන විට සාධාරණත්වය එවැනි රීතියක් කිසිසේත් ම මගහැර නොයන බවය.

== 4. Equitable remedies are discretional.(සාධාරණත්වයේ ප්‍රතිකර්ම චාන්සලර්වරයාගේ අභිමතය/හෘද සාක්‍ෂියට එකඟ විය යුතුය.) ==

සාධාරණත්ව අධිකරණයක යුක්තිය පසිඳලීමේ දී විනිසුරන්ගේ හෘද සාක්‍ෂියට අනුව අභිමතානුසාරී බලයක් ක්‍රියාත්මක වන බව මින් අදහස් වේ.

== 5. Where the equities are equal the law prevails it.(සාධාරණත්වය යටතේඅයිතීන් සමාන වන විට නීතිය ප්‍රමුඛතාව ගනී.) ==

යම් ගිවිසුමක් තුළ පාර්ශවයන් දෙකකට සාධාරණත්වය ඉටුවිය යුතු නමුත් සාධාරණත්ව අධිකරණයකට එය කළ නොහැකි නම් එහිදී පොදු නීතිය අදාල කරගනී.

== 6. Equality is equity.(සමානත්වය යනු සාධාරණත්වයයි.) ==

මෙම ආප්තයෙන් අදහස්වන්නේ යම් භාරයක්, දේපලක්, ලාභයක් පාර්ශවකරුවන් අතර බෙදාදිය යුතු ආකාරය දක්වා නොමැති නම් එය සමාන ආකාරයට පාර්ශවකරුවන් අතර බෙදාදිය යුතු බවයි. 

==7.  Delay defeat equity.==

යම් පුද්ගලයෙකු සාධාරණත්ව අයිතිවාසිකම් යටතේ සහනයක් ලැබීමට නම් අප්‍රමාදව ඒ සඳහා පියවර ගත යුතු ය. කිසිදු සාධාරණ ‍හේතුවක් නොමැතිව ප්‍රමාද වී ප්‍රතිකර්ම ඉල්ලා සිටී නම් සත්‍ය වශයෙන් ම අයිතියක් කඩ වී තිබුණ ද සහනයක් නොලැබෙන බව මෙම ආප්තයෙන් අදහස් වේ. මෙම ආප්තය ලංකා නීතිය යටතේ මෙන් ම ඉංග්‍රීසි නීතිය යටතේ ද ව්‍යවස්ථාගතකොට ඇත. එය ඉංග්‍රීසි නීතියේ &quot;Statute of limitation&quot; යනුවෙන් හඳුන්වාදෙයි.

==8. Equity looks to the intent and not to the force.==

පාර්ශවකරුවන් දෙදෙනෙකු අතර යම් ගිවිසුමක් හෝ සිදුවීමක් සිදු වී ඇති විටෙක හෝ ඒ යටතේ යම් අසාධාරණයක් සිදු වූ විට එම පාර්ශවයන්ගේ විධිමත්භාවයට නොව චේතනාවට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාදිය යුතු බව මෙම ආප්තයෙන් අදහස් වේ.

==9. Person who sees equity must do equity.==

මේ පිළිබඳ සිද්ධාන්ත 4 ක් ක්‍රියාත්මක වේ.

*  යළි සැකසීම පිළිබඳ සිද්ධාන්තය - (Marhalling)

*  ඒකාබද්ධ කිරීම - ( Consolidation)

*  හිලව් කිරීම - ( Set-off)

*  ප්‍රතිබන්ධනය - (Estopped)

==10. He who comes to the equity must come with clean hands.==

මෙයින් අදහස් වන්නේ තමන් අපේක්‍ෂා කරන සහනයට අදාළ ගනුදෙනුව සම්බන්ධයෙන් තමන් විසින් කිසිදු සාවද්‍ය ක්‍රියාවක් සිදුනොකරන ලද බව පැමිණිලිකරු විසින් පෙන්වාදිය යුතු වීමය. එසේම  සහනය ඉල්ලමින් කරන ආයාචනය මඟින් ගනුදෙනුවට අදාළ කිසිදු වැදගත් කරුණක් අධිකරණයෙන් සැඟවීම නොකළ යුතු බවය. එනම් ගනුදෙනුවට සම්බන්ධ සියලුම කරුණු සම්බන්ධයෙන් පැමිණිලිකරු පිරිසිදු වාර්තාවක් ඇතිව සිටිය යුතු බවයි. 

==11. Equity regards as done that which ought to be done.==

යම් ගිවිසුමක් දෙපාර්ශවයක් අතර ක්‍රියාත්මක වීමට පෙර හෝ ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබිය දී එක් පාර්ශවයක වැරදීමක් මත අනෙක් පාර්ශවයට හානියක් සිදුවන්නේ ද එවිට සාධාරණත්වයේ අධිකරණය මඟින් වැරැද්ද කළ පාර්ශවය මුළු ගිවිසුම ම සම්පූර්ණ කළා සේ සලකා ගිවිසුමේ අහිංසක , නිවැරදි පාර්ශවයට ලැබිය යුතු ප්‍රතිකර්මය ලබාදීමට කටයුතු කරයි.
  
==12. Equity imputes an intention to fulfil an obligation.==

මෙම ආප්තය සිද්ධාන්ත 3 ක් ආශ්‍රිතව ගොඩනැගී ඇත.

*  ඉටු කිරීම (performances)

*  ප්‍රමාණාත්මකව සහ යුක්තිසහගතව ඉටු කිරීම (Satisfactory Performances)

*  යමක් තවත් දෙයකට පරිවර්තනය කිරීම (Convertion)

==මේ අඩවියත් බලන්න==
*[[නීතිය]]</text>
      <sha1>foo1uq20kvwnyi2ab1ece8cqes4ppwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගෝතම බුදුන් වහන්සේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7058</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802013</id>
      <parentid>684597</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8289</id>
    <revision>
      <id>802041</id>
      <parentid>734122</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T18:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|විජයතුඟු හරිසඳු</comment>
      <origin>802041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19542" sha1="04czm6pv4zd7gi3sk7c67uze4hv63ep" xml:space="preserve">{{Infobox MP
| honorific-prefix = &lt;small&gt; [[ආචාර්ය]] &lt;/small&gt;&lt;br&gt;
| name = හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග &lt;br&gt; Harischandra Wijayatunga
| party = [[සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂය]]
| image =
| caption =
| office = 
| term_start = 
| term_end = 
| predecessor = 
| primeminister = 
| office2 = 
| term_start2 =
| term_end2 =
| parliament2 = 
| majority2 = 
| predecessor2 = 
| successor2 = 
| birth_date =  1931 ඔක්තෝබර් 25 
| birth_place = මිනුවන්ගොඩ
| death_date =
| death_place =
| nationality = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]
| spouse      = 
| relations   =
| children    = 
| residence   =
| alma_mater  = [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලය]] 
| occupation  = අධිනීතිඥ
| profession  =
| religion  = බෞද්ධ
| signature =
| website     = 
| footnotes =
}}

'''විජයතුංග මුදලිගේ හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග''' ('''අමිශ්‍ර''' {{si|විජයතුඟු හරිසඳු}}; [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: '''Harischandra Wijayatunga''') ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයකු, පරිවර්තකයකු, ශබ්දකෝෂ සම්පාදකයකු, ගුරුවරයකු, නීතිඥයකු මෙන් ම දේශපාලඥයකු වෙයි. විවිධ රාජ්‍ය ආයතනවල තනතුරු දරා ඇති ඔහු වර්තමානයේ [[සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂය|සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂයේ]] නායක ධුරය උසුලයි. 1994 සහ 1999 යන වර්ෂවල පැවති ජනාධිපතිවරණ දෙකේ දී එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා වශයෙන් ඔහු ඉදිරිපත් විය. 

වර්ෂ 2005 දී එළි දක්වන ලද පිටු 2000 ක ට අධික ප්‍රමාණයකින් යුක්ත [[මහා සිංහල ශබ්දකෝෂය|ගුණසේන මහා සිංහල ශබ්දකෝෂයේ]] සම්පාදකවරයා ඔහු ය. එමෙන්ම ඔහු සිංහල ශබ්දකෝෂ සම්පාදනය සහ සිංහල අකුරු ප්‍රමිතිකරණය පිළිබඳ වියත් අදහස් ඉදිරිපත් කර ඇත්තෙකි.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයෙනුත් ඔබ්බට ගිය මහා සම්මතවාදය හෙවත් සියළු දෙනාගේම කැමැත්ත මත ක්‍රියාකරන පාලන තන්ත්‍රය ඔහුගේ දේශපාලන දර්ශනය යි. එමෙන් ම ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසෙන සිංහල බෞද්ධයන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් මැතිවරණවල දී සහ තව නොයෙකුත් අවස්ථාවල පෙනී සිට ඇත.

==පූර්ව අවධිය==
හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග උපන්නේ 1931 ඔක්තෝබර් 25 වන දා මිනුවන්ගොඩ ප්‍රදේශයේ මැඩෑමුල්ල ගමෙහි ය. දේශීය අක්ෂි වෛද්‍යවරයකු වූ ඩබ්ලිව්. එම්. ඩී. බී. විජයතුංග ඔහුගේ පියා යි. මව අමරාවතී ජයසිංහ වූවා ය. දූ දරුවන් අට දෙනෙකුගෙන් යුතු වූ පවුලේ හතරවැන්නා හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග යි. 

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ ආරක්ෂක පියවරක් ලෙස [[කොළඹ]] පැවති පාසල් කොළඹින් පිටතට ගෙන යාමට තීරණය විය. ඒ අනුව කොළඹ [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ|නාලන්දා විද්‍යාලය]] මිනුවන්ගොඩට ගෙන එන ලදි. ඒ වන විට මිනුවන්ගොඩ ආණ්ඩුවේ ද්වී භාෂා පාඨශාලාවෙහි ශාස්ත්‍රෝද්ග්‍රහණය කරමින් සිටි හරිශ්චන්ද්‍ර සිසුවා මිනුවන්ගොඩ නාලන්දා විද්‍යාලයට ඇතුළත් කිරීමට දෙමව්පියෝ කටයුතු කළහ. යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව කොළඹ [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ|නාලන්දා විද්‍යාලයට]] ඇතුළත් වූ ඔහු එහි දී විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රවේශ විභාගය සමත් වී 1952 දී එකල ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය යනුවෙන් හැඳින්වුණු [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය |කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයට]] ඇතුළත් විය. 1955 දී බී. ඇස්. සී. විද්‍යාවේදී උපාධිය ලැබීමට ඔහු සමත් විය.

ආරම්භක සභාපති ලෝක අක්ෂි දාන සංගමය දේශබන්දු වෛද්‍ය [[හඩ්සන් සිල්වා]], [[කරුණාරත්න අබේසේකර]], හිටපු දේශිය වෛද්‍ය ඇමති ගෞරවණීය (වෛද්‍ය) [[ධර්මසේන ආටිගල]], හිටපු වැවිලි ඇමති ගෞරවණීය [[රුපා කරුනාතිලක|රුපා කරුණාතිලක]], ප්‍රවීන චිත්‍රපට නළු සහ වේදිකා නළු, නාටක කර්තෘ ආචාර්ය [[හෙන්රි ජයසේන]], හිටපු සිලෝන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක හා එන්ගලන්ත ලැන්කශයර් ක්‍රීඩක [[ස්ටැන්ලි ජයසිංහ]], වෛද්‍ය [[ගුණදාස අමරසේකර]] හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංගයන්ගේ නොළඹ [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ|නාලන්දා විද්‍යාලය]]යේ සමකාලීනයෝය.

වර්ෂ 1990 දී  Legal Philosophy in Medieval Sinhale යන නිබන්ධනය [[කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලය |කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලයට]] ඉදිරිපත් කිරීමෙන් ඔහු ආචාර්ය උපාධිය ලබා ගත්තේ ය.

==වෘත්තීය දිවිය==
විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය හමාර කළ විජයතුංග [[මහනුවර]] [[ධර්මරාජ විද්‍යාලය |ධර්මරාජ විද්‍යාලයයේ]] විද්‍යා ගුරුවරයෙකු ලෙස සේවයට බැඳුණේය. ඊට අමතරව ඔහු [[මහනුවර]] [[ මහමායා බාලිකා විද්‍යාලය|මහමායා බාලිකා විද්‍යාලයයේ]] රසායන විද්‍යා ගුරුවරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය. ඔහුගේ ප්‍රථම කෘතිය වන “මිරිදිය ජීවීහු” ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ මේ කාලයේදී යි. ඉන්පසු ඔහු සංස්කෘතික දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 1956 දී [[පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය |පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයයෙහි]] පිහිටු වන ලද සිංහල විශ්ව කෝෂ සම්පාදන කාර්යාලයයේ විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධාන සම්පාදක ධූරයට පත් විය. කලක් එහි සේවය කිරීමෙන් පසු ඔහු නැවත ධර්මරාජ විද්‍යාලයයේ ම උප විදුහල්පති ධුරය භාර ගත්තේ ය.

ඔහුගේ ඊළඟ පත් වීම ලැබුණේ 1965 දී වැඩ කටයුතු ආරම්භ කරන ලද ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනයේ ප්‍රථම මහා මණ්ඩලයේ ලේකම් ධුරයට යි. අනතුරුව [[ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලය |ශ්‍රී ලංකා නීති විද්‍යාලයයට]] ශිෂ්‍යයකු වශයෙන් ඇතුළු වූ හෙතෙම 1973 දී අධිනීතිඥයකු වශයෙන් දිවුරුම් දුන්නේය. 

තම නීතිඥ දිවියේ ඔහු විසින් කරන ලද සේවාවන් අතර 1971 කැරැල්ලට හසු වූවන් වෙනුවෙන් අපරාධ යුක්ති කොමිසම ඉදිරියෙහි සහ 1977 අගෝස්තු මස රට පුරා ඇවිළී ගිය කෝලාහලය පිළිබඳ ව හිටපු අග්‍ර විනිශ්චයකාර එම්. සී. සන්සෝනි ප්‍රමුඛ ජනාධිපති කොමිසම ඉදිරියෙහි නිස්සරණාධ්‍යාශයෙන් පෙනී සිටීම කැපී පෙනෙයි.

ඉන් අනතුරුව එළැඹුණු 1980 දශකයේ [[සිංහල බෞද්ධයා]] පත්‍රයේ ප්‍රධාන කර්තෘ, ආයුර්වේද ඖෂධ සංස්ථාවේ අධ්‍යක්ෂ සහ [[ගම්පහ]] සිද්ධායුර්වේද විද්‍යාලයයේ පාලක සභා සාමාජික යන තනතුරු දැරූ හෙතෙම 1984 – 1990 කාලය තුළ සිංහල විශ්වකෝෂයේ ප්‍රධාන කර්තෘ ලෙස ද කටයුතු කළේය.

==දේශපාලන දිවිය==
විජයතුංග සිය දේශපාලන කටයුතු ආරම්භ කළේ විශ්ව ව්ද්‍යාල සිසුවකුව සිටි අවධියේ ය. එකල පැවති [[සිංහල භාෂාව | සිංහලය]] රාජ්‍ය භාෂාව කිරීමේ ව්‍යාපාරයට ඔහු පළමුව හවුල් වූයේ විශ්ව විද්‍යාලීය සිංහල සංගමය පිහිටුවා ගැනීමෙනි. පසුව, [[මහනුවර]] වාසය කරන කාලයේ, ඔහු [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ]] දේශපාලන කටයුතුවලට සහාය පළ කළේ ය. තම පරමාර්ථය වන සිංහල බෞද්ධයන්ගේ අයිතිවාසිකම් සුරැකීම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙකෙන් නොකෙරෙන්නක් බව තීරණය කළ ඔහු විද්වතුන් පිරිසක් සමඟ 1990 දී [[සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂය]] පිහිටුවා ගත්තේ ය. එහි නායක ධුරයට පත් වූ ඔහු මේ දක්වාම එම ධුරය හොබවයි. 1994 නොවැම්බර් 4 දා පැවති ශ්‍රී ලංකාවේ තුන්වන ජනාධිපතිවරණයට අපේක්ෂකයකු වශයෙන් ඉදිරිපත් වූ විජයතුංග ඡන්ද 32,651 ක් ලබා ගත්තේය. ඉන් සය වසරකට පසු, 1999 දෙසැම්බර් 21 දා පැවැත්වුණු ජනාධිපතිවරණයට ද තම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා වශයෙන් ඉදිරිපත් වූ ඔහු ඡන්ද 35,854 ක් ලබා ගැනීමට සමත් විය. මීට අමතරව 2000, 2001 සහ 2004 යන වසරවල පැවති මහා මැතිවරණවලට ද ඔහු අපේක්ෂකයෙකු වශයෙන් තරඟ කළේ ය.

==පුද්ගලික දිවිය==
විජයතුංග 1964 දී එකල පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයයේ අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටි කරුණා පෙරේරා මෙනෙවිය සමඟ විවා විය. ඈ වර්ෂ 2000 දී අභාවප්‍රාප්ත වූවා ය. එම දෙපළ පුතුන් තුන්දෙනෙකු හා එක් දියණියකගේ මවුපියෝ ය.  ප්‍රසිද්ධ විද්‍යා ලේඛක අතුල මංචනායක, විජයතුංග ගේ බාල සහෝදරිය ගේ සැමියා වෙයි. 

ආසියානු, අප්‍රිකා, යුරෝපීය රටවල් රාශියක මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියාවේ ද සංචාරය කොට අත්දැකීම් ලබා ඇති විජයතුංග [[ඉන්දියාව]], [[ජපානය]], [[එංගලන්තය]] සහ[[ ඕස්ට්‍රේලියාව]] යන රටවල විද්වතුන්ගේ මණ්ඩල ඉදිරියේ දේශන පවත්වා තිබේ.

==හරිශ්චන්ද්‍ර විජයතුංග ලේඛනාවලිය==
'''විද්‍යා ග්‍රන්ථ'''
*මිරිදිය ජීවිහු (1955)
*ජ්‍යේෂ්ඨ රසායන විද්‍යාව (1956)
*පොළොවේ කථාන්තරය (1959)

'''පරිවර්තන ග්‍රන්ථ'''
*බ්‍රව්නිං සහ ජෝසෆ් ලියූ ප්‍රායෝගික රසායන විද්‍යාව (1958)
*ඩරන්ට් ගේ කාබනික රසායනය (1963)
*මාඕ සේතුං ගේ කලාව හා සාහිත්‍යය (1963)

'''සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ'''
*පහන් වන දා (1961)
*කුමාරතුංගගේ සමාජ දර්ශනය (1962)
*සිංහල ශබ්දකෝෂ සම්පාදනයට අලුත් ආකල්පයක් (1977)
*සිංහල අකුරු අකාරාදී කිරීම සහ ප්‍රමිත කිරීම (2003)
*හෙවිසි එපා (2007)

'''ශබ්දකෝෂ'''
* නූතන සිංහල පාරිභාෂික ශබ්දකෝෂය (1978)
* පරිපාලන ශබ්දකෝෂය (1982)
* ප්‍රායෝගික සිංහල ශබ්දකෝෂය, කාණ්ඩ I සහ II (1982/84)
* [[මහා සිංහල ශබ්දකෝෂය|ගුණසේන මහා සිංහල ශබ්දකෝෂය]] (2005)

'''ආගමික ඉතිහාස ග්‍රන්ථ'''
*ආගමික නිදහස හා මූලික අයිතිය (2003)
*ඊර්ෂ්‍යාකාරයා‍ ගේ අණ (2006)

'''දේශපාලන ග්‍රන්ථ'''
*ජාතික සටන (1960)
*ජනතා ජයග්‍රහණයේ අනාගතය (1963)
*ලෝකය රක්නා රාජ්‍යතන්ත්‍රය - මහසම්මතවාදය (1991)
*ව්‍යවස්ථාවත් වැරදියි, ඒ යටතේ කළ වැඩත් වැරදියි (1991)
*ජාතික අනන්‍යතාවේ න්‍යායික පසුබිම (1992)
*නේරු-කොතලාවල ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කරමු (1993)
*වෙනසක පෙරනිමිති (1995)
*මූලික අයිතිය පෙන්වා උත්තරීතර අයිතිය පැහැර ගැනීම (1996)
*භීෂණයෙන් තොර සමාජයක් (1999)
*මාර සෙනඟ ගේ හා දේවදත්තයන්ගේ වැඩ (2003)
*පෙරලියක නිර්මාතෘ - මහාචාර්ය ඇෆ්. ආර්. ජයසූරිය (2007)

'''නීති ග්‍රන්ථ'''
*නීති නිඝණ්ඩුව (1998)

'''ඉතිහාස ග්‍රන්ථ'''
*යක්කු සහ කුවේණිය (2008)

'''දේශාටන විස්තර'''
*සුන්දර කෙන්යාව හෙවත් මාසෛයන් ගේ රට (2002)


==මූලාශ්‍ර==
*''සිංහල බෞද්ධ චින්තනය ට බලපෑ විජයතුංග සාධකය'', උදය රාජපක්ෂ, ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 2007 (ISBN 955-20-9519-0)

* [https://ceylontoday.lk/news/dr-harischandra-wijayatunga-multifaceted-colossal-literary-genius Dr. Harischandra Wijayatunga: Multifaceted Colossal Literary Genius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211108064315/https://ceylontoday.lk/news/dr-harischandra-wijayatunga-multifaceted-colossal-literary-genius |date=2021-11-08 }}

{{DEFAULTSORT:විජයතුංග, හරිශ්චන්ද්‍ර }}
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෝ]]
[[Category:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[Category:ආදි නාලන්දියයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1931 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෝ]]

&lt;!--Interwiki--&gt;</text>
      <sha1>04czm6pv4zd7gi3sk7c67uze4hv63ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇරිස්ටෝටල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10509</id>
    <revision>
      <id>802027</id>
      <parentid>685236</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Added si|අරිසිතෝතලු, Wiktionary</comment>
      <origin>802027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42316" sha1="naq90vljcd9d70c23bbo11bk3qjymw5" xml:space="preserve">* 
{{තොරතුරුකොටුව දාර්ශනිකයා
|region = බටහිර දර්ශනය
|era = [[පුරාතන දර්ශනය]]
|color = #B0C4DE
|image_name = Aristotle Altemps Inv8575.jpg
|image_caption = ඇරිස්ටෝටල්ගේ උඩුකය ප්‍රතිමාවක්. ක්‍රි. පූ. 330 දී පමණ ලිසිප්පස් තැනූ මුල් ග්‍රීක ලෝහමය නිර්මාණයේ රෝමානු කොපියකි. ඇලබැස්ටර් සළුව නූතන එකතුවකි.
|name =ඇරිස්ටෝටල් {{polytonic|Ἀριστοτέλης}}, ''Aristotélēs''
|birth_date =ක්‍රි. පූ. 384&lt;br /&gt;[[Stageira|ස්ටැපේයිරා]], [[Chalcidice|චැල්සියඩිස්]]
|death_date =ක්‍රි. පූ. 322 (වයස 61 හෝ 62)&lt;br /&gt;[[Euboea|යු‍‍බෝයා]]
|school_tradition = [[Peripatetic school|ජංගම පාසල් සංස්කෘතිය]]&lt;br /&gt;[[Aristotelianism|ඇරිස්ටෝටලියානු ගුරු පෙළපත]]
|main_interests = [[භෞතික විද්‍යාව]], [[පාර භෞතික විද්‍යාව]], [[ගද්‍ය]], [[නාට්‍ය රංගනය]], [[සංගීතය]], [[ව්‍යක්ත කථනය]], [[Politics|දේශපාලනය]], [[පාලන තන්ත්‍රය]], [[Ethics|ආචාර ධර්ම]], [[Biology|ජීව විද්‍යාව]], [[සත්වවිද්‍යාව]]
|notable_ideas = [[Golden mean (philosophy)|රන්මය මධ්‍යන්‍යය]], [[Reason|විචාරය]], [[Logic|තර්ක ශාස්ත්‍රය]], [[සංවාක්‍යය]], ලාලසාව
|influences = [[Parmenides|පාමිනිඩීස්]], [[Socrates|සොක්‍රටීස්]], [[Plato|ප්ලේටෝ]], [[Heraclitus|හෙරක්ලයිටස්]], [[ඩිමොක්‍රිටස්]]
|influenced = ඔහුට පසුව එන සියළු බටහිර දර්ශනය, [[Alexander the Great|මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජු]], [[Avicenna|අවිසෙන්න]], [[Averroes|ඇවිරෝස්]], [[Maimonides|මයිමොනිඩීස්]], [[Albertus Magnus|ඇල්බර්ටස් මැග්නස්]], [[Thomas Aquinas|තෝමස් ඇක්වයිනාස්]], [[ඩන්ස් ස්කොටස්]], [[Ptolemy|ටොලමි]], [[Copernicus|කොපර්නිකස්]], [[Galileo|ගැලිලෙයෝ ගැලිලි‍]], සමඟ බහුතර [[ඉස්ලාමීය දර්ශනය]], [[යුදෙව් දර්ශනය]], [[ක්‍රිස්තියානි දර්ශනය]], [[විද්‍යාව]] සහ '''[[ඇරිස්ටෝටල්ගේ බලපඋමට නතුවූ ලේඛකයන් ලැයිස්තුව|තවත් අයවළුන්...]]'''.
|box_width = 26em
}}

&lt;!--
[[ගොනුව:Aristoteles Louvre.jpg|thumb]]

*උපත - ක්‍රි.පූ. 384 
			ස්ටැපේයිරා, චැල්සියඩිස්

*මරණය -	ක්‍රි.පූ. 322
			යු‍‍බෝයා

*පාසල සහ -  ඇරිස්ටෝටලියානු ගුරු පෙළපත
ගුරු පෙළපත		ජංගම පාසල් සංස්කෘතිය

*ප්‍රධාන අධ්‍යයන - දේශපාලනය, අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව , විද්‍යාව, 
ක්ෂේත්‍ර			තර්ක ශාස්ත්‍රය , ආචාර ධර්ම විද්‍යාව ජීව විද්‍යා

*වැදගත් අදහස් - රන්මය මධ්‍යන්‍යය , හේතු වාදය , තර්කනය , ජීව විද්‍යාව , ආලය

*මතවාදයන්ට බලපෑ - 	පාමෙනිඩේස්, සොක්‍රටීස්, ප්ලේටෝ, හෙරැක්ලිටස්
පුද්ගලයින්

*මතවාදයන් බලපෑ - මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජු , අල් -ෆැරබි , ඇවිසෙන්නා , ඇවිරෝස්, 
පුද්ගලයන්		ඇල්බර්ටස්, මැග්නස් මේමොනිඩේස්, කොපර්නිකස්, ගැලීලියෝ ගැලිලි ,
			ටොලමි, ශාන්ත තෝමස් ඇක්වයිනාස්, ඇයන් රෑන්ඩ්, තවද ඉස්ලාම් 
			දර්ශනයෙන් වැඩි කොටසක් සහ බටහිර දර්ශනවාදයෙන් 
වැඩි කොටසක්ද ඇරිස්ටෝටල් චින්ත‍නයේ බලපෑමට යටත්ය. පොදුවේ
සියලු විද්‍යා ‍ක්ෂේත්‍ර ද ඇරිස්ටෝටල් චින්තනයේ බලපෑමට ලක්විය.

--&gt;
{{Wiktionary|අරිසිතෝතලු}}
ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙකු වූ '''ඇරිස්ටෝටල්''' (අමිශ්‍ර {{si|අරිසිතෝතලු}}) ප්ලේටෝගේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ අතර මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජුගේ ගුරුවරයා ද විය. ඔහු බහුශාස්ත්‍රඥයෙක් ලෙසින් සැලකේ.

බටහිර දර්ශනවාදයේ නිර්මාතෘවරු හැටියට සැලකෙන [[ප්ලේටෝ]] සහ [[සොක්‍රටීස්]] සමඟින් ඇරිස්ටෝටල් ද එහි නිර්මාතෘත්වයේ ඉතා වැදගත් පුද්ගලයෙක් සේ සැලකිල්ලට පාත්‍ර වෙයි. අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව, දේශපාලනය, ත‍ර්ක ශාස්ත්‍රය, සෞන්දර්ය විද්‍යාව සහ සදාචාරය යන කොටස්වලින් සමන්විත පූර්ණ සහ ක්‍රමානුකූල දර්ශනවාදයක් මුල්වරට හඳුන්වාදීමේ ගෞරවය ඇරිස්ටෝටල්ට හිමි වේ. 

භොතික විද්‍යා ක්ෂේත්‍ර පිළිබද ඇරිස්ටෝටල් පළ කළ මතවාද මධ්‍යතන යුගයේ අධ්‍යාපනික ක්‍රමවේදයන් හැඩගස්වන ලද අතර ඒවායේ බලපෑම් විද්‍යාත්මක පුනරුදය දක්වා පැතිර ගොස් අවසානයේ දී නිව්ටන්ගේ භෞතික විද්‍යා ඉදිරිපත් කිරීම් වලින් නිශ්ප්‍රභා විය. ඇරිස්ටෝටල් විසින් සත්ව විද්‍යාව පිළිබඳ පළ කළ සමහර අදහස් සත්‍ය බව ඔප්පු කිරීම සිදුවූයේ 19 වැනි සියවසේ දී ය. දැනට හඳුනාගෙන ඇති ලොව ප්‍රථම ක්‍රමානුකූල තර්ක ශාස්ත්‍ර අධ්‍යයනයන් ඇරිස්ටෝටල් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අතර ඔහුගේ එම අධ්‍යයනයන් මගින් හෙළි වූ කරුණු 19 වැනි සියවස අගභාගයේ දී නූතන ක්‍රමානුකූල තර්ක ශාස්ත්‍රය හා මුහුකර ගන්නා ලදී. යුදෙව් හා ඉස්ලාමීය දේවධර්ම සම්ප්‍රදායන් හි ආගමික හා දාර්ශනික චින්තනයට ඇරිස්ටෝටලියානුවාදය සහ පාරභෞතික විද්‍යාව බෙහෙවින් බලපාන ලදි. වර්තමානයේ පවා ක්‍රිස්තියානු දේවධර්මයට ඇරිස්ටෝටල්ගේ මතවාද බලපෑම් කරනු දැකිය හැකිය. ඇරිස්ටෝටල් චින්තනයේ සියලු පැතිකඩවල් වර්තමානයේ දී ක්‍රියාකාරී ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනයන්ට භාජනය වෙති. ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථ හා සම්භාෂණ රාශියක් පළ කළ ද වර්තමානයේ ඇරිස්ටෝටල්ගේ ග්‍රන්ථවලින් ඉතිරිව ඇත්තේ තුනෙන් එකක ප්‍රමාණයක් පමණක් බව විශ්වාස කෙරේ. වරක් සිසෙරෝ විසින් ඇරිස්ටෝටල්ගේ ග්‍රන්ථයන් හා සාහිත්‍ය ක්‍රමය &quot;රත්තරන් ගංඟාවකට&quot; උපමා කරන ලදී. එමෙන්ම

== පුද්ගලික තතු ==

ඇරිස්ටෝටල් උපදින්නේ ග්‍රීසියේ එවක ස්ටැජියිරා නමින් වූ නගරයේ ය. ඔහුගේ පියා වූ නිකොමාකස් මැසඩොන් හි ඇමින්ටාස් රජුගේ පුද්ගලික වෛද්‍යවරයා විය. රදළ පංතියට දායාද වූ අධ්‍යාපනයක් හා පුහුණුවක් ඇරිස්ටෝටල්ට ලැබුණි. වයස අවුරුදු දහඅටේ දී පමණ ඔහු ඇතැන්ස් හි පැවති ප්ලෝටෝගේ ඇකඩමියේ ඉගෙනුම පටන් ගනියි. ඔහු වසර විස්සක් පමණ එහි ගෙවා දැමූ බව සටහන් වෙයි. ප්ලේටෝගේ අභාවයෙන් පසු ඔහු ඇකඩමිය හැර ගියේ එහි නව පාලනය ලැබි ප්ලේටෝගේ ඥාති පුත් ස්පියුසිප්පස් සමඟ ඇතිකරගත් අමනාපයක් බැවින් යැයි කියැවේ. එහෙත් තවත් අර්ථ කතනයක් වන්නේ ඇරිස්ටෝටල් ප්ලේටෝගේ අභාවයට පෙර, මැසිඩෝනියානුවන්ට එරෙහි වූ හැඟීම් බහුල වෙද්දී ඇකඩමිය හැර දා ගිය බවයි. තියෝෆ්‍රැස්ටස් සමඟ ලෙස්බොස් නම් වූ දූපත කරා යන ඇරිස්ටෝටල් එහි දී ඔහු සමඟ එක් වී දුපතේ පැලෑටි විද්‍යාව හා සත්ව විද්‍යාව පිළිබඳ පර්යේෂණ පවත්වති. පිතියාස් නම් වූ ඇටැර්නියුස් හි හර්මියාස් නම් වූවාගේ සුළු දියණිය (ඥාති දුවක් ද වන්නට පිළිවන) හා ඇරිස්ටෝටල් විවාහ වෙයි. ඔවුනට ලැබෙන දියණිය ඔවුන් පිතියාස් යැයි නම් කරති.

හර්මියාසේගේ මරණයෙන් පසු මැසඩොන් හි දෙවැනි පිලිප් සිය පුත් ඇලෙක්සැන්ඩර්ට ගුරුවරයෙක් වන්නට යැයි කියා ඇරිස්ටෝටල්ට ආරාධනා කරන්නේ ක්‍රි. පූ. 343 දී ය. මැසඩොන් හි රාජකීය ඇකඩමියේ ප්‍රධානියා ලෙසින් ඇරිස්ටෝටල් පත්වීමක් ලබයි. 

ක්‍රි. පූ. 335 දී ඔහු නැවතත් ඇතැන්ස් වෙත පැමිණ එහි දී ලයිසියම් නමින් තම අධ්‍යාපන ආයතනය පිහිටුවා ගනියි. ඊ ළඟ වසර දොළහක කාලයක් ඔහු එහි පාඨමාලා උගන්වයි. ප්ලේටෝගේ දර්ශනය එහි ඉගැන්වෙන අතර එය විවේචනයට ද භාජනය කෙරෙයි. එහි දී ඔහුගේ භාර්යාව වූ පිතියාස් මිය යන්නීය. ස්ටැජියිරා හි හර්ෆිලිස් නම් කාන්තාවක් හා සම්බන්ධකමක් ඇති කරගන්නා ඇරිස්ටෝටල් ලැබෙන පුත්‍රයා ඔවුන් නිකොමාකස් යැයි නම් කරති. ක්‍රි. පූ. 335 සිට 323 කාලය, ඇරිස්ටෝටල් සිය නිර්මාණ වැඩි ම ප්‍රමාණයක් බිහි කරන ලද කාලය සේ සැලකේ. ඔහු අතින් සම්පාදනය වූ වැදගත් ම කෘති ලෙසින් සැලකෙන්නේ භෞතික විද්‍යාව, පාර භෞතිකවිද්‍යාව, නිකොමාකියන් ආචාර ධර්ම, දේශපාලනය, ආත්මය ගැන සහ ගද්‍ය යන ඒවාය.

ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ මරණයෙන් පසුව, ඇතැන්ස් හි නැවතත් මැසඩෝනියානුවන්ට එරෙහි හැඟීම් බහුලව පැතිර ගියේය. දෙවියන් නිසි ගරුත්වයෙන් සලකන්නේ නැතැයි ඇරිස්ටෝටල්ව දෝෂාරෝපණයට පත්විය. ඇතැන්ස් වලින් පැන ඇරිස්ටෝටල් ඔහුගේ මවගේ ඥාතීන්ට අයත් වූ නිවෙසක ජීවත් වෙන්නට යයි. දර්ශනයට එරෙහිව දෙවතාවක් පව් කරන්නට ඇතීනියානුවන්ට ඉඩක් ලබා නොදෙන බව ඇරිස්ටෝටල් කියන්නේ ඊට කළින් සිදු වූ සොක්‍රටීස්ට මරණය පැමිණ වූ අන්දම සිහි කරමිනි. ක්‍රි. පූ. 322 දී ඔහු ඉයුබෝයා හි ස්වභාවික මරණයකට ගොදුරු වෙයි. තම සිසුවෙක් වූ ඇන්පේටර් වෙත අන්තිම කැමති පත්‍රයකින් බලතල පවරන ඇරිස්ටෝටල් තමාව තම භාර්යාව අසලින් මිහිදන් කරන්න යැයි ලියැවිල්ලෙන් ඉල්ලීය.

==දර්ශනය==

දාර්ශනිකයෙකු ලෙසින් තම පූර්වගාමීන්ට වඩා වෙනස් මඟක ගමන් කරන ඇරිස්ටෝටල් තම දර්ශනය ක්‍රමවත් ලෙසින් ලොවට පිරිනමයි. ඔහුගේ සංවාද ශීර්ෂයන් යටතේ බෙදා, විවේචනාත්මක ශෛලියකින් ඉදිරිපත් කරයි. එසේම ආගමික නැඹුරුවකින් හෝ දැඩි හැඟීම් වලින් ඉදිරිපත් නොවන නිසා අදහස් නීරස ලෙසකින් ඉදිරිපත් කර ඇත.

ඇරිස්ටෝටල්ට අනුව පවතින්නේ එක ලෝකයකි. ප්ලේටෝ ගේ සංකල්පවාදය විවේචනය කරන ඔහු තර්ක ගණනාවක් ගෙන එයි. රූපක යනු යමක සාරය නම් ඒවා එයින් බැහැරව පවතින්නේ කෙසේ දැයි ඇරිස්ටෝටල් විමසයි. ඒවා යමක හේතුව වන්නේ නම්, ඒවා වෙනත් ලෝකයක පවතින්නේ කෙසේද යැයි හේ විමසයි. 

හෙරක්ලයිටස් දැරූ අදහස වූයේ චිරස්ථිතිය නම් මායාවක් යැයි කියාය. පාමනයිඩීස් දැරූ අදහස වූයේ චලනය මායාවක් යැයි කියාය. මේ උභතෝකෝටිකය විසඳන්නට ප්ලේටෝ හෙරක්ලයිටිස් හා පාමනයිඩීස් යන දෙදෙනාගේ ම අදහස් එකතු කළේය. වෙනස් වන හෙරක්ලයිටිගේ ලෝකය චිරස්ථායි වූ පාමනයිඩීස්ගේ ප්‍රතිබිම්බයක් යැයි ප්ලේටෝ කීම ඇරිස්ටෝටල් පිළිගත්තේ නැත. ඇරිස්ටෝටල් පැහැදිලි කළේ රූපක හා පදාර්ථ අතර විශේෂත්වය පහදනු අවශ්‍ය බවයි. මේ අංගයන් දෙක අතර සත්‍යයතාවය වටහා ගත හැකියාව ඇත්තේ සිතුවිලි වලට මිසක සිද්ධි දිහා බැලීමෙන් නොවන බව ඇරිස්ටෝටල් කියා දුනි. රූපක යනු බාහිර ව පවතින දෑ නොවේ. ඒවා ඒ ඒ දෑ වල අන්තර්ගත වූවකි. ඒවායෙන් ලොව නිමැ වී ඇත. යම් වස්තුවක් වස්තුවක් හැටියට සලකන්නට නම් එය රූපක සහ පදාර්ථ යන දෙකින් ම නිමැවී තිබිය යුතුයි. යම් වස්තුවක් නමින් හඳුන්වන විට එහි නාමය භාවිතා කරනවා යැයි ඇරිස්ටෝටල් පෙන්වා දුන්නේ ය. එසේම යම් වස්තුවක් එහි සාරය ද වෙයි. එහි ස්වභාවික වූ තත්වය ද වෙයි. එහිම සිද්ධ වෙන්නා වූ කර්තව්‍යයකින් යුතු වෙයි. යම් වස්තුවක පදාර්ථය වනාහි ඒ වස්තුවට පමණක් විශේෂිත වූවකි. යම් වස්තුවක රූපක හා පදාර්ථ යන දෙකම තිබීම ඇරිස්ටෝටල් විසින් භාවාර්ථය යැයි හැඳින්විය. 

සෑම භාවාර්ථයකම සාරයක් ඇත. එය එහි රූපකය හා සාමාන්‍යයෙන් සමාන වෙයි.  යම් වස්තුවක භාවාර්ථයට ඉතා වැදගත් වූ ලක්ෂණ මෙන් ම අවැදගත් ලක්ෂණ ද වෙති. මේවා හඳුනාගැනීම දර්ශනයේ කාර්යය බැව ඇරිස්ටෝටල් කියා දුන්නේ ය. මනුෂ්‍යයෙක් වන්නට නම් අයෙක් තාර්කික හැකියාවෙන් යුතු වීම අවශ්‍යය. එය මනුෂ්‍යත්ව සාරයේ අංගයක් වෙයි. නමුත් මිනිසුන් අතර දකින්නට ලැබෙන කොණ්ඩය තිබීම සහ තට්ටය තිබීම වැන්නක් මනුෂ්‍යත්වයේ වැදගත් අංගයක් නොවන බව හේ කියයි. ප්ලේටෝ ඉදිරිපත් කරන විවිධ මට්ටම් වලින් යුතු වූ රූපක වෙනුවට ඇරිස්ටෝටල් බහුවිධ භාවාර්ථ වලින් සත්‍යය නිර්මාණය වී ඇතැයි කියයි. රූපක හා පදාර්ථ සත්‍ය ලෝකය තුලින් විග්‍රහ කරන ඇරිස්ටෝටල් ඕක් ඇටයක උපමාවක් ගෙන එයි. ඕක් ඇටයක් තුල ඕක් ගසක් වීමේ ශක්තිය පවතී. එය තමයි ඕක් ඇටයේ සත්‍යය භාවාර්ථය. ඕක් ඇටයේ භාවාර්ථය මුදුන් ඵල වීම ඕක් ගස යැයි ඇරිස්ටෝටල් පෙන්වා දෙයි.

සියළු භාවාර්ථයන් ප්‍රත්‍යය හතරකින් විශ්ලේෂණයට ඇරිස්ටෝටල් සමත් වෙයි. යමක් නිමැ වී ඇති පදාර්ථ ප්‍රත්‍යය ඉන් එකකි. එනම් යම් ප්‍රතිමාවක් නිමැවෙන්නට පෙර ඇති කිරිගරුඬ පදාර්ථය. රූපක ප්‍රත්‍යය හෙවත් සාරය නම් එය නිමාවෙන් පිරිනැමෙන්නයි. මෙය නිර්මාණකරුවාගේ සිතේ හෝ ඒ කිරිගරුඬ වල ද තිබෙන්නට පිළිවන් වූවකැයි හේ කියයි. කාර්යක්ෂම ප්‍රත්‍යය නම් වෙනස ඇති කරන්නට සමත් වෙන්නයි. ශිල්පියා කිරිගරුඬ කඩා නිර්මාණයට බැසීම. අවසන් ප්‍රත්‍යය හැටියට ඇරිස්ටෝටල් දක්වන්නේ වස්තුවේ අරමුණයි. යම් ස්ථානයක් සැරසීම සඳහා එය ඉදිවීම.

ස්වභාව ධර්මය වනාහි එසේ සෑම තලයකින් ම සෑම ප්‍රත්‍යයක් විසින් ම ස්ව-සාර්ථක බවක් අත් කරගන්නට පරිපූර්ණත්වය කරා යන උත්සාහයකි. එහි දී ඒ ඒ සාරයට විශේෂ වූ සීමාවන් තුල ඒ පරිපූර්ණත්වය කරා යෑම සිද්ධ වෙන සාධ්‍යතා පද්ධතියක් බව හේ පෙන්වා දෙයි. ප්ලේටෝ මෙන් ම ඇරිස්ටෝටල් ද සෑම පද්ධතියක් ම පරම හොඳ යන්න සොයා යන්නකි. එසේ නම් සියල්ල විසින් සොයනා පරම හොඳ යන සත්‍යය වූවක් පැවතිය යුතු යැයි හේ පිළිගනියි.

අවිචාලිත ප්‍රේරකයක් යනුවෙන් ඇරිස්ටෝටල් සඳහන් කරන්නේ මේ භාවයයි. ඇරිස්ටෝටිලියානු පාරභෞතිකවාදයේ එය දෙවියන්වහන්සේ හා සමාන වූ ස්ථානයක් දැරුව ද එය ග්‍රීක දර්ශනයේ හෝ වෙනත් බටහිර දර්ශනයක එන දෙවියන්වහන්සේ හා සමාන අර්ථයකින් නොවූවකි. එනම් එය මානවතත්වාරෝපිතයකින් නොවූවකි. එය විශ්වයේ මූලාරම්භයට හේතු වූවකි. එහෙත් එය යුදෙව්-ක්‍රිස්තියානි සංකල්පයේ එන ශුන්‍යයකින් ඇති කරන ලද්දක් නොවේ. එය නිශ්ඨා ප්‍රත්‍යයක් වෙන්නේ ය. ධාවන තරඟකරුවෙක් තරඟයේ නිමාව වෙත දුවන සේ සියළු දෙයක් ම මේ නිශ්ඨා ප්‍රත්‍යය වෙත ඇදෙති. අවිචාලිත ප්‍රේරකය පමණක් විශ්වයේ කිසිත් වෙනස් නොවන්නයි. මන්ද, එය පරිපූර්ණ වූවක් නිසා එයට වෙනස් වීමට අවශ්‍යතාවයක් නැති බැවිනි. අවිචාලිත ප්‍රේරකයේ ඥානය ක්ෂණික නිසා එයට සම්පූර්ණ ස්ව-විඥානයක් ඇත. එයට හඹා යා යුතු වූවක් නැත.

==ආචාර ධර්ම==

ඇරිස්ටෝටල්ගේ ආචාර ධර්ම විග්‍රහය එන්නේ &quot;නිකොමාකියන් ආචාර ධර්ම&quot; ග්‍රන්ථයෙනි. සියළු දැයකට ම නිශ්ඨාවක් ඇතැයි කියන ඉහත දැක්වූ ඇරිස්ටෝටල්ගේ දර්ශනය ඔහුගේ ආචාර ධර්ම ද විස්තර කරන්නයි. සෑම ක්‍රියාවක් ම සිද්ධ කෙරෙන්නේ යම් අභිප්‍රායයක් සපුරන්නට යැයි ඔහු කියයි. අපි අර්ථ රහිත වූ චක්‍රකාර ජීවිතයක් ගත නොකරනවා යැයි කියන හේ පරම හොඳ තත්වයක් කරා අපගේ සියළු ක්‍රියාවක් ම දිවෙන බව කියයි. එහි දී ඒ හොඳ යන්න කුමක් දැයි අවබෝධ කර ගැනීම අපගේ කර්තව්‍යය බව හේ පැහැදිලි කරයි. එය පැහැදිලි කරගන්නා ඒ කරා පහසුවෙන් යන්නට මග පාදා ගන්නා බවත්, වඩාත් ම ශෝකාන්විත වූ යැයි ඔහු සලකන &quot;නාස්ති වූ ජීවිතය&quot; ගෙවා නොදමන බවත් කියයි.

සියළු මනුෂ්‍ය ක්‍රියාවන් සතුට සොයා යන ගමනක් යැයි ඔහුගේ දර්ශනයෙන් ඇඟවෙන්නකි. සතුට යනු මිනිස් බවේ ඇති හොඳ විය යුතුයි. මන්ද මිනිසා සතුට සොයන්නේ වෙනත් පරමාර්ථයක් හේතු කොට ගෙන සතුට වූ පරමාර්ථය ම හේතු කොට ගෙන නිසාය. එහෙත් සතුට යන්න දාර්ශනික විශ්ලේෂණයකින් සොයා නොගෙන, එය නිශ්චිතව ම කුමක් දැයි හඳුනා නොගෙන, එය සාක්ෂාත් කරගන්නේ කෙසේ දැයි පැහැදිලි කර නොගෙන එය සොයා යන්නා පරම හොඳ කරා ළඟා නොවෙයි. සතුට යන්නේ ස්වභාවය සොයන්නට හේ එයින් ඉටුවන කර්තව්‍යය දිහා බලයි. එහි දී ඔහු එන නිගමනය නම් විචාරය හා බැඳි සද්ගුණවත් බවින් යුතු ක්‍රියාවක නියැළීමෙන් සතුට ලැබෙන බවයි.

සතුට කරා යන්නට යම් භෞතික වූ කොන්දේසි සපුරන්නට අවශ්‍ය බව ඇරිස්ටෝටල් විශ්වාස කළේය. මෙහි දී ඔහුගේ රදළ වංශාධිපති හැදියාව ඉස්මතු වෙයි. හොඳ මිත්‍රයන්, සැප සම්පත්, දේශපාලන බලය යනාදියට හොඳ තැනක උපත ලැබීම, හොඳ දරුවන් සේ ම රූමත් බවත් අවශ්‍ය යැයි හේ කීය. විරූපී නම් මිනිසෙක් සතුටු වෙන්නේ නැතැයි හේ කීය.&lt;ref&gt;Aristotle, Nichomachean Ethics, in A Guided Tour of Selections from Aristotle's &quot;Nichomachean Ethics&quot;, ed. Christopher Biffle, trans. F. H. Peter, California: Mayfield Publishing, 1991, 30 පිටුව&lt;/ref&gt; එසේම අපි ශරීරය වෙහෙසන ශ්‍රමිකයන් වෙද්දී සතුට සොයා යා නොහැකි බවත් හේ කීය.&lt;ref&gt;Aristotle, Politics, trans. Benjamin Jowett, in the Basic Works of Aristotle, ed. Richard McKeon, New York: Random House, 1941, 1183 පිටුව&lt;/ref&gt;

ආචාර ධර්ම පැහැදිලි කිරීමට ඇරිස්ටෝටල් අතින් සම්පාදනය වෙන අනිකුත් කෘතිය ඉයුඩිමියන් ආචාර ධර්ම නම් වෙයි.&lt;ref&gt;http://en.wikipedia.org/wiki/Eudemian_Ethics&lt;/ref&gt; එහි නම වැටෙන්නේ ඇරිස්ටෝටල්ගේ සිසුවෙක් වූ රෝඩ්ස් හි ඉයුඩිමස් නැමැත්තා අතින් එහි අවසන් කාණ්ඩය සංස්කරණයට ලක් වූ නිසා යැයි කියැවේ. &quot;නිකොමාකියන් ආචාර ධර්ම&quot; හෝ ඉයුඩිමියන් ආචාර ධර්ම&quot; යනු ඇරිස්ටෝටල් විසින් දුන් නාමයන් නොවෙති.&lt;ref&gt;http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-ethics/&lt;/ref&gt; ඒවා පසුව එකතු කරන ලදැයි සැලකේ.

සද්ගුණය නම් ඇරිස්ටෝටල්ට අනුව යම් ක්‍රියාවක ඇති අනගි බවයි. යම් ක්‍රියාවක් සාර්ථක වූවක් බවට හරවන්නේ එහි ඇති අනගි බවයි. ඒ නිසා අනගිත්වය යනු ක්‍රියාවට නංවත හැකි වූවක් යැයි හේ සැලකීය. සද්ගුණය දෙයාකාරකින් දැකිය හැකි යැයි ද ඇරිස්ටෝටල් කීවේය. බුද්ධිය හා බැඳුන සද්ගුණය සේ ම ආචාර ධාර්මික වූ සද්ගුණයක් ද යනු ඒ දෙයාකාරයයි. දාර්ශනික ප්‍රඥාව සහ ප්‍රායෝගික ප්‍රඥාව අනුව ලැබෙන්නා වූ උරුමයෙන් හා අධ්‍යාපනයෙන් වඩවා ගන්නා සද්ගුණය බුද්ධිය හා බැඳි විද්වත් සද්ගුණයයි.  ආචාර ධාර්මික සද්ගුණය යැයි හේ සැලකුවේ අනුන් අනුකරණයෙන්, පුහුණුවෙන් සහ හැදියාවෙන් යුතු වූ සද්ගුණයයි. අප ප්‍රගුණ කරගන්නා හැදියාවන් වලින් චරිතය හැදෙන බවත්, ඒ නිසා යම් සද්ගුණවත් ආකාර වලින් ක්‍රියා කරන්නට ඇතිදැඩි වෙද්දී ඒ අයගේ චරිතය සද්ගුණවත් යැයි හේ පෙන්වා දුන්නේය. ඇරිස්ටෝටල්ට අනුව යම් අවස්ථාවක දී අප කරනා තෝරා ගැනීමක් ඉදිරියේ දී සද්ගුණවත් තෝරා ගැනීමක් ගණිතමය ආකාරයකින් තෝරාගත නොහැකියි. එය ඒ ඒ අවස්ථාවට අනුව හරි වැරදි තුලින් තමන් විසින් සොයා ගත යුත්තකි. දාර්ශනික ප්‍රඥාව යනු විද්‍යාත්මකය, පැත්තකට බර නොවුනකි, චින්තාපර බවකින් යුතු වූවකි. පුද්ගලයා තුල ඇති විචාරමය හැකියාව ඔහු මිනිසෙක් යන්න පෙන්වන ලක්ෂණයක් නිසා, වඩාත් ම ඉහළ සද්ගුණය දාර්ශනික ප්‍රඥාව යැයි හේ පැහැදිලි කළේය. සතුට ලබනු පිණිස මේ දෙපැත්තෙන් ම අනගිත්වයක් වර්ධනය කරගත යුතු බව ද හේ කීය.

==දේශපාලන දර්ශනය==

ඇරිස්ටෝටල්ගේ දේශපාලන දර්ශනය ඔහුගේ ආචාර ධර්මයේ සංකල්ප තුලින් ගොඩනැඟෙන්නකි. සතුට යන්න ඒකීය මිනිසාගේ ක්‍රියාවක් සේ ම අරමුණක් ද වන්නා සේ ම එය රාජ්‍යයක පරමාර්ථයක් ද වන්නේ ය. ප්ලේටෝ හා එකඟ වෙන ඇරිස්ටෝටල් මිනිසා යනු සමාජ ආශයන් ඇතිව බිහිවූවෙක් යැයි කියයි. රාජ්‍යයක් යනු ස්වභාවයෙන් පැන නැඟුනා වූ එහි පුරවැසියන්ගේ සතුට වැඩි වර්ධනය කරන ආයතනයක් යැයි කියයි. පවුලට වඩා රාජ්‍යයකට ඊට සමත් විය හැකියාව ඇත්තේ සමාජයක් තුල වූ වාතාවරණයෙන් පමණක් මිනිසාගේ ස්වභාවය සර්ව සම්පූර්ණ ලෙසින් සාක්ෂාත් විය හැකි බැවිනි. යම් ව්‍යවස්ථාවක් සියළු පුරවැසියන්ගේ පොදු යහපත සඳහා සැකසී ඇත්නම් එය සාධාරණ රාජ්‍ය්‍යක් යැයි හේ කියයි. ආණ්ඩු ක්‍රමය ගැන කියන ඇරිස්ටෝටල් තනි පුද්ගලයෙක් කරන රාජාණ්ඩුවක්, පිරිසක් විසින් කරන රදළ ආණ්ඩුවක් සහ පුරවැසියන් පිරිසක් අතින් පාලනය වෙන සීමාසහිත වූ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ගැන පහදයි. සමහර අවස්ථාවල දී ඇරිස්ටෝටල් රාජාණ්ඩුවක් ප්‍රිය කරයි. එනම්, අනගි දේශපාලන කුසලතාවයන් පිරි ශක්තිමත් පුද්ගලයෙකු විසින් තම පුරවැසියන්ගේ යහපත පිණිස නීති සම්පාදනයයි. එහෙත් ප්‍රායෝගිකව පිරිසක් අතින් සිද්ධ වෙන පාලනයට හේ කැමැත්ත දැක්වීය. ඒ පාලනයේ යෙදෙන පුරවැසියන් එතරම් කුසලතාවයෙන් නොයුතු වූවත් ඔවුන් එක එක්කෙනා ගත් විට සාමාන්‍ය පුද්ගලයන් වූවත් ඔවුන් සියළු දෙනා එකට එක් වූ කල ඔවුන් අතර අගය වැඩි වේ යැයි කියමිනි.&lt;ref&gt;Aristotle, Politics, trans. Benjamin Jowett, in The Basic Works of Aristotle, ed. Riachard McKeon, New York: Random House, 1941, 1183 පිටුව&lt;/ref&gt;

==කලාව ගැන දර්ශනය==

කලාව ගැන ඇරිස්ටෝටල් ඉදිරිපත් කරන දර්ශනය ද ප්ලේටෝගේ දර්ශනය පිළිබඳ විචාරයක් ලෙසින් ලියැවුනකි. ප්ලේටෝ ට අනුව කලා යනු ප්‍රතිරූපයකි. රූපක යන්න දෙවියන්වහන්සේ කරන ලද නිර්මාණයක් වූ කල, අපි දකින ඒකීය වස්තූන් ඒ දෙවියන්ගේ රූපකයේ අනුකරණ වෙති. කලා යනු ඒ අනුකරණයන්ගේ ද ප්‍රතිරූපයන් වන බැවින් ඒවා අගය කිරීමෙන් සද්ගුණයට හානියක් වෙතැයි ද අහිතකර මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රතිඵල ලැබේ යැයි ද ප්ලේටෝ අදහස් කළේය.&lt;ref&gt;http://plato.stanford.edu/entries/plato-aesthetics/&lt;/ref&gt; තව දුරටත් කලාකරුවා යනු සත්‍යය රූපක නොදන්නා අයෙක් ප්‍රතිබිම්බයන් දැක ඒවායෙන් ප්‍රතිරූප නිර්මාණය කරනා අයෙක් හෙයින්, සත්‍යය දන්නවා යැයි කියා එය උගන්වන්නට යන නූගතෙක් සේ ප්ලේටෝ සලකයි. ඒ නිසා කලාකරුවා යනු සාමාන්‍ය නූගතෙක් පමණක් නොව අවදානම් ඇති කරන නූගතෙක් යැයි ප්ලේටෝ කියයි. එසේම සත්‍ය දැයෙහි ලස්සන යන්න කලා කෘතියන් බිහිවීම නිසා අගයෙන් අඩුවේ යැයි ද හේ කියුවේය. දාර්ශනික බුද්ධියට ගෝචර නොවෙන කලා නිර්මාණය හැඟීම් උපදවන සුළු බැවින් එය දර්ශනය නොදන්නා සමාජයේ ගැටීම් වැඩි කරන බවත් හේ කීය. මෙහි දී ද කලාකරුවා සමාජයේ අවදානම් ඇති කරන්නෙකි.

ප්ලේටෝ හා ඇරිස්ටෝටල් එකඟ වෙන්නේ කලාව යනු ප්‍රතිරූපයන් යැයි කියන්නට ය. එහෙත් ඔහු ප්ලේටෝ කියන කලාවට හිමි ස්ථානය හා එකඟ නොවෙයි. කලා නිර්මාණ සාමාන්‍ය දෑ පිළිබිඹු කරනවා වෙනුවට ඉහළ සත්‍යයන් උලුප්පා පෙන්නුම් කරනවා යැයි ඇරිස්ටෝටල් පෙන්වා දුන්නේ ය. ඒ නිසා කලා නිර්මාණ සාර්ථක වෙද්දී එය දාර්ශනික බවින් යුතු වේ යැයි ඇරිස්ටෝටල් කීය. අයහපත් හැඟීම් අවුස්සනවා වෙනුවට ශ්‍රේෂ්ඨ කලා නිර්මාණ වලට පුද්ගලයන් තුල එතෙක් ගොඩනැඟී ඇති හැඟීම් වලින් අයහපත් කොටස් ඉවත් කර දැමිය හැකි බව ඇරිස්ටෝටල් විග්‍රහ කළේය.

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

* බට්‍රන්ඩ් රසල්, බටහිර දර්ශන ඉතිහාසය, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 1970
* http://www.freewebs.com/theuniv/aristotle theuniv.webs.com


[[ප්‍රවර්ගය:ක්ෂේත්‍රය අනුව සංකල්ප]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඇරිස්ටෝටල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:දාර්ශනිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]</text>
      <sha1>naq90vljcd9d70c23bbo11bk3qjymw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාංදෘෂ්ටික ප්‍රතිකාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11142</id>
    <revision>
      <id>802024</id>
      <parentid>594159</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T13:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7779" sha1="4l8pi2nmyoff3hjvowbpi149ylsus9c" xml:space="preserve">සංදෘෂ්ටික ප්‍රතිකාර මිනිසා ලෝකයේ තනිව සිටි යන අනුභූතී විශ්වාසය මත රඳා පවතී. මෙම හුදකලා බව නිසා ඇති වන සිතුවිලි සහ හිස් බව නැති වනුයේ තමාගේ ගැන වටිනාකමක්, අර්ථයක් ඇති කර ගැනීමෙනි. අපට තෝරා ගැනීමට නිදහසක් ඇති නිසා නිර්මාණයන්ට බලයක් ලැබී ඇත. එමනිසා අපගේ තෝරා ගැනීම් නිර්මාණයේ එහි සම්පූර්ණ වගකීම අප ලබා ගනිමු. තවද එම ප්‍රතිඵලය අඩු වුවහොත් පැමිණෙන චෝදනා ද අපම දරා ගනී.

මානසික ප්‍රතිකර්මයේ දී ප්‍රතිකර්මකයා කරනුයේ තමාගේ රෝගීන්ට හුදකලාව, හිස් බව සහ නොසන්සුන් බව නිසා ඇතිවී තිබෙන කරදරජය ගැනීමට උපකාර කිරීමත්, නව නිරෝගී අදහස් ගොඩ නගා ගැනීමටත් ප්‍රතිකාරයෙන් පසු නිදහස්, බල සම්බන්න මිනිස් ජීවිතයක් ලෙස හැඩ ගැස්වීටම උදව් දීමයි.

මිනිස් සිතේ දැක්ම

සත්‍ය වශයෙන්ම මිනිසා ලෝකයේ තනි වුව ද සහජයෙන්ම අනෙකා හා බැඳී පැවතීමට කැමැත්තක් දක්වයි. අපව ඔවුනගේ ජීවිත අර්ථ ගැන්වීමට අවශ්‍යසේම ඔවුන්ට ද අපගේ ජීවිත අර්ථ ගැන්වීමට අවශ්‍යය, නමුත් අපට අවසානයේ අපගේ පැවැත්ම සඳහා අනුන් මත යැපීමට නොහැකි බවය. එම අවබෝධය මත ගත් කළ මිනිසා යනු තනිව පවත්නා ඒකකයකි. මෙම අවබෝධය මත තමාගේ පැවැත්ම තමා තුළින්ම ඇති විය යුතු බව හැඟී යාම නිසා මිනිසා තුළ මානසික නොසන්සුන්තාවයක් ඇති වේ.

අප හුදකලා වීම සහ අන්සතු වීම අපගේ ජීවිතයන්හි ද අර්ථ ශූන්‍ය අපට වඩා වටිනා වෙන දෙයක් නොමැති වීම නිසා අපට බාහිරව ලබා ගත හැකි වටිනාකම් නොමැති තරම්ය. මෙය අන්තගාමීව සිතුවහොත් අපට ජීවත් වීම සඳහා අර්ථයක් නොමැති බව පැහැදිලි වනු ඇත. නුමුදු අපට අපගේම වටිනාකම් ඇති කර ගැනීමට සහ පෞද්ගලික ජීවිත වටිනාකම් ඇති කර ගැනීම සහ ඒවා අපගේ ජීවිතයන්ට ආදේශ කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත. මෙම නිදහස මගින් අපට අපගේ වටිනාමක් පිළිබඳ හැඟීමක් සහ ජීවිතය තුරා පවත්නා ප්‍රබල අරමුණු ඇති වීමට ඉඩ සැලසී ඇත. නමුදු මෙම නිදහස එම පුද්ගලයා තුළ නොසන්සුන්තාවයට හේතුවකි. එමනිසා අප අපගේ නිදහසට අනුව පෞද්ගලික - ජීවිත අරමුණු තෝරාගෙන ඒවාම තදින් බැඳ තබා ගැනීමට ශක්තිය සහ ධෛර්යය ලබා ගත යුතුය. නමුත් අවිවාදයෙන්ම මෙය බොහෝ දෙනාහට දුෂ්කර කාර්යයකි.

මනුෂ්‍ය වර්ගයා කවදා‍ හෝ මරණයට පත්වේ. මෙලෙස අපගේ ජීවිතය සීමාසහිත බව හඳුනාගත් කළ අප තුළ තවදුරටත් නොසන්සුන් බව වර්ධනය වේ. අප සියලු දෙනාම මරණය සඳහා අකමැති වෙයි. අපගේ ජීවිතය අනාගතයේ යම් දිනක නැතිවන බව පිළිබඳ ඇතිවන බිය ජනක වන අතර නමුත් වර්තමානය සඳහා එය සම්බන්ධ නොවීම මිනිසා තුළ සැනසිලිදායක සිතුවිලි ද ඇති කරවයි. මෙලෙස ජීවිතය සහ මරණය අතර ඇති සමීප පිහිටීම අප තුළ යම් තරම් දුරට ස්ථිරතාවයක් ඇති කරවයි.

අවසානයේ මිනිසා සැම දෙයටම වගකිව යුතුය. එනම් හුදකලා වීම සහ තමාගේ අරමුණු තෝරා ගැනීමට ලබා ඇති නිදහස ලැබී ඇති නිසා තමාගේ ගැටළු සඳහා අන් අයෙකුට වරද පැටවිය නොහැක. පුද්ගලයා තමා විසින් තෝරා ගැනීම් කරන අතර ඒවායේ ප්‍රතිඵල සඳහා වගකිව යුතුය. තවද ඕනෑම අවස්ථාවක දී වෙනත් තෝරා ගැනීම් කිරීමට ද නිදහස ද ඇත. එමනිසා අපගේ ජීවිත කාලය තුළ අප විටක නිර්මාණ ශිල්පයෙක් ලෙස ද ගොඩනගන්නකු ලෙස ද සැලසුම්කරුවකු ලෙස ද හැඳින්විය හැක.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{Div col|colwidth=20em}}
* [[Ludwig Binswanger]]
* [[Medard Boss]]
* [[Gestalt Therapy]]
* [[Existentialism]]
* [[Viktor Frankl]]
* [[Paul T. P. Wong]]
* [[Martin Heidegger]]
* [[Thomas Hora]]
* [[Søren Kierkegaard]]
* [[R. D. Laing]]
* [[Rollo May]]
* [[Clark Moustakas]]
* [[Karlfried Graf Dürckheim]]
* [[Friedrich Nietzsche]]
* [[Otto Rank]]
* [[Jean-Paul Sartre]]
* [[Irvin D. Yalom]]
* [[Karl Jaspers]]
* [[Martin Buber]]
* [[Contextual therapy]]
* [[Emmy van Deurzen]]
* [[William Glasser]]
* [[Metapsychiatry]]
* [[Philosophical Consultancy]]
* [[Jan Hendrik van den Berg]]
* [[Martti Olavi Siirala]]
* [[Kirk J. Schneider]]
{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist | 30em}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Library resources box|by=no|onlinebooks=no|wikititle=existential therapy}}
* [https://web.archive.org/web/20170708041526/https://positivepsychologyprogram.com/existential-positive-psychology/ Existential positive psychology]
* [http://www.apa.org/monitor/2011/11/meaning.aspx Searching for meaning]

{{Psychology}}
{{Psychotherapy}}

[[Category:Existential therapy| ]]
[[Category:Psychotherapy]]</text>
      <sha1>4l8pi2nmyoff3hjvowbpi149ylsus9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්ලේටෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20310</id>
    <revision>
      <id>802029</id>
      <parentid>669451</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|පුලාතු, Wiktionary</comment>
      <origin>802029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56961" sha1="4985ruvq0ymzovk0mfa95wy1pbewsgy" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව දාර්ශනිකයා
|region = බටහිර දර්ශනය 
|era = [[පුරාතන දර්ශනය]] 
|color = #B0C4DE 
|image = Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg
|image_caption = ප්ලේටෝ: [[සිලානියන්]] විසින් නිර්මිත උඩුකය ආලේඛ්‍යක පිටපතක් 
|name = ප්ලේටෝ(Πλάτων)
|birth_date = c. 428&amp;ndash;427 ක්‍රි. පූ.&lt;ref&gt;[http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Plato.html St-Andrews.ac.uk], [[St. Andrews University]]&lt;/ref&gt;
|birth_place = [[ඇතන්ස්]]
|death_date = c. 348&amp;ndash;347 ක්‍රි. පූ. (වයස දළවශයෙන් 80)
|death_place = ඇතන්ස්
|school_tradition= [[ප්ලතෝනිකවාදය]] 
|main_interests  = [[වාගලංකාරය]], [[කලාව]], [[සාහිත්‍යය]], [[ඥානවිභාගය]], [[සාධාරණත්වය]], [[සදාචාරය]], [[දේශපාලනය]], [[අධ්‍යාපනය]], [[පවුල]], [[රණකාමිත්වය]]
|influences = [[සොක්‍රටීස්]], [[හෝමර්]], [[හෙසියොඩ්]], [[ඇරිස්ටො‍ෆනීස්]], [[ඊසොප්]], [[ප්‍රොටැගරස්]], [[පාමෙනියිඩස්]], [[පයිතගරස්]], [[හෙරක්ලයිටස්]], [[නිර්මිතිවාදය(ආගම)|නිර්මිතිවාදය]]  
|influenced = [[බටහිර දර්ශනවාදය|අපරාපරිය බටහිර දර්ශනවාදය බොහෝසෙයින්]], [[ඇරිස්ටෝටල්]], [[හිප්පෝ හි ඔගස්ටීන්|ඔගස්ටීන්]], [[නවප්ලතෝනිකවාදය]], [[සිසෙරෝ]], [[ප්ලුටාක්]], [[ස්ටොයිකවාදය]], [[කැන්ටබරි හී ඇන්සලම්|ඇන්සලම්]], [[මැකියාවෙලි]], [[රෙනේ ඩෙකාට්|ඩෙකාට්]], [[තෝමස් හොබ්ස්|හොබ්ස්]], [[ගොට්ෆ්‍රීඩ් ලයිබ්නිස්]], [[ජෝන් ස්ටුවට් මිල්|මිල්]], [[ආතර් ෂොපෙන්හවර්|ෂොපෙන්හවර්]], [[ෆ්‍රෙයිඩ්රික් නීට්ෂේ|නීට්ෂේ]], [[මාටින් හෙයිඩෙගර්|හෙයිඩෙගර්]], [[හනා ඇරෙන්ඩ්ට්|ඇරෙන්ඩ්ට්]], [[හාන්ස්-ජෝර්ජ් ගැඩමර්|ගැඩමර්]], [[ඉමාම් කොමෙයිනි]],  [[බර්ට්රන්ඩ් රසල්|රසල්]] සහ අසංඛ්‍ය අනෙකුත් [[දර්ශනවාදියා|දර්ශනවාදීන්]] සහ [[දේවධර්මධරයා|දේවධර්මධරයන්]]
|notable_ideas = [[ප්ලතෝනික යථාර්ථවාදය]]
}}
{{Wiktionary|පුලාතු}}

'''ප්ලේටෝ''' (අමිශ්‍ර {{si|පුලාතු}}) ක්‍රි. පූ. 427 - ක්‍රි. පූ. 347 අතර ජීවත් වූ ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙකි. ඔහුගේ ගුරුවරයා වුයේ  [[සොක්‍රටීස්]]ය. [[ඇරිස්ටෝටල්]] ඔහුගේ ශිෂ්‍යයෙක් විය. හෙතෙම බටහිර ලෝකයේ වැඩිදුර අධ්‍යාපනයට පිහිට වූ ප්‍රථම ආයතනයේ එනම් &quot;ද ඇකඩමි&quot; හි පුරෝගාමියා විය. එහි දී ප්ලේටෝ තමන් අතින් ලියැවුන සිය ගුරුවරයා වූ සොක්‍රටීස්ගේ සංවාද ඉගැන්වීය. ප්ලේටෝගේ දර්ශනයේ කොටස් කිහිපයකි. ඔහු මනෝරාජ්‍යයක් ගැන කීවේය. එසේම සංකල්පවාදය ඉදිරිපත් කළේය. අමරණීයත්වයට පක්ෂපාතී තර්කයන් ගෙන ආවේය. හේ විශ්ව සම්භව ශාස්ත්‍රය ගැන කතාබහ කළේය. ඔහුගේ විකල්පනය වූයේ ඥානය නම් ප්‍රත්‍යක්ෂ්‍ය නොව අනුස්මෘතිය යැයි කියාය.

==ළමා කාලය==

ප්ලේටෝගේ උප්පත්තිය පෙලපසීනියානු යුද්ධයේ මුල් අවදියේ සිද්ධ වූවකි. හරියට ම ඔහු ඉපදුන කාලය හා ස්ථානය ගැන තොරතුරු දැනගන්නට නැත. ඇතැන්ස් හෝ ඒජිනා හි ක්‍රි. පූ. 429 සහ 423 අතර උපත ලද යැයි ඵෛතිහාසික සටහන් අධ්‍යයන කරන නූතන විද්‍යාර්ථීන් විශ්වාස කරති. ප්ලේටෝගේ පියා ඇරිස්ටන් විය. පියා පැවත ආවේ කොඩ්රස් නම් ඇතැන්ස් රජ පරම්පරාවෙන් යැයි විවාදයට තුඩු දුන් මතයක් ඇත. ප්ලේටෝගේ මව පෙරික්ටියොනෙ විය. ඇය කිවිඳෙක් හා නීතිවේදියෙකු ලෙසින් නම දැරෑ සොලොන්ගේ ඥාති පවුලක් බව කියැවේ. පෙරික්ටියොනෙගේ සහෝදරයා වූයේ චාරමිඩීස් ය. ඇය ක්‍රිටියාස්ගේ ඥාතිදුවක් වූවාය. චාර්මිඩිස් සහ ක්‍රිටියාස් යන දෙදෙනාම ප්‍රජා පීඩකයන් තිස්දෙනා අතර කැපී පෙනුනු චරිත දෙකකි. ප්ලේටෝ හැරෙන්නට ඇරිස්ටන් හා පෙරික්ටියොනෙ යුවලට තවත් දරුවන් තිදෙනෙක් වූහ. පුතුන් දෙදෙනා ඇඩෙයිමැන්ටෙස් සහ ග්ලවුකොන් වෙති. දියණිය පොටොන් නම් වූවාය. පොටොන්ගේ පුතා වූ ස්පිව්සිප්පස් ප්ලේටෝට පසුව ඔහුගේ ඇකඩමියේ මූලිකයා වූයේය.

ප්ලේටෝගේ පියා ඇරිස්ටන් ප්ලේටෝ කුඩා අවදියේ මිය යන ලදැයි සැලකේ. පෙරික්ටියොනෙ එවිට විවාහ වී ඇත්තේ පිරලිම්පීස් නම් ඇයගේ මවගේ සහෝදරයා සමඟ ය. පිරලිම්පීස් පර්සියන් රාජ්‍යයට යවන ලද තනාපතිවරයෙක් ලෙසින් කිහිප වතාවක් සේවය කරන ලද්දෙක් වූ අතර ඔහු එවක දාර්ශනිකයෙක් වූ පෙරික්ලීස්ගේ මිත්‍රයෙක් ද විය. පෙරික්ලීස් ඇතැන්ස් හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කල්ලියේ නායකයා විය. පිරලිම්පීස්ට ප්‍රථම විවාහයකින් අතිශය රූමත් යැයි සැලකුණු පුතෙක් සිටියේය. ඔහුගේ නම ඩේමුස් විය. පිරලිම්පීස් සහ පෙරික්ටියොනෙගේ විවාහයෙන් පසු උපදින පිරලිම්පීස්ගේ දෙවැනි පුතා ඇන්ටිෆොන් වෙයි.

==තුරුණු විය==

තරුණ කාලයේ ප්ලෝටෝ ඉගෙන ගන්නට දක්ෂ හා කඩිසර වූ බව සඳහන් ය. ව්‍යාකරණ, සංගීතය හා ජිම්නාස්ටික් වැනි දෑ ඉගෙන ගන්නට ඇත්තේ එවක ගෞරවයට පාත්‍ර වූ ගුරුවරුන් වෙතින් යැයි සැලකේ.  පූර්ව සොක්‍රටීස් දාර්ශනිකයෙකු ලෙසින් නම් දැරෑ හෙරක්ලයිටස්ගේ සිසුවෙක් වූ ක්‍රැටිලස් වෙතින් හෙරක්ලයිටස්ගේ දර්ශනය ප්ලේටෝ විසින් හැදෑරූ බව කියැවේ.
 
ඇතැන්ස් නගරය පරාජයට පත්වෙද්දී ප්ලේටෝ තුරුණු වියේ සිටියෙකි. ඔහු දුටුවේ පරාජයට හේතුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍ය ක්‍රමය කියායි. ඔහුගේ රදළ පසුබිමින් වූ ඉහළ සමාජ තත්වය ද පවුල් සබඳතා ද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හෙළා දකින්නට හේතු වූවා යැයි සැලකේ. එසේම ඔහු ඉතා අගය කළ ගුරුවරයා වූ සොක්‍රටීස් ද මරණයට පත් කළේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රජයක් විසින් බැවින් ඔහු තුල ඒ ගැන ද අප්‍රසාදයක් තිබියා යැයි කිව හැකිය.

සොක්‍රටීස්ගේ දර්ශනය සටහන්ගත වී ඇත්තේ ප්ලේටෝ අතින් නිසා ඒ සොක්‍රටීස්ගේ අදහස් වෙන්කර ගැනීම දුෂ්කර වූ කාර්යයකි.

==ප්ලේටෝගේ මනෝරාජ්‍යය==

ප්ලේටෝ අතින් ලියැවෙන සංවාද කෘති අතරින් වැදගත් වූවක් සේ සැලකෙන '''ජනරජය''' කොටස් තුනකින් සමන්විතය. එහි පළමුවැන්නේ පරමාදර්ශ පොදු රාජ්‍යයක් ගොඩ නැංවීම ගැන සංවාද වෙයි. ඉන්පසුව ලෝකයේ බිහිවෙන දාර්ශනික මනෝරාජ්‍යය සංකල්පයන් හි පටන් ගැන්ම මෙය සේ සැලකේ. ප්ලේටෝ එළඹෙන එක් නිගමනයක් නම් පාලකයා දාර්ශනිකයෙකු විය යුතුය යන්නයි. එහි කාණ්ඩ දෙකක් &quot;දාර්ශනිකයා&quot; විග්‍රහ කරනු පිණිස ඔහු උපකාරී කර ගනියි. ඊ ළඟට ජනරජයෙහි අවධානය යොමු වෙන්නේ විවිධ ආණ්ඩු ක්‍රම හා ඒවායේ හොඳ නරක පිළිබඳ සාකච්ඡා වලිනි. 

=== යුක්තිය ===
'යුක්තිය' යන වචනය අර්ථය විමසන ප්ලේටෝ යුක්ති සහගත මිනිසා යන්න විමර්ශනයට වඩා යුක්ති සහගත රාජ්‍යය විමසිල්ල වඩා සුදුසු යැයි සිතයි. ප්ලේටෝ සිය ජනරජය ආරම්භයේ දී ම එහි වැසියන් පංති තුනකට බෙදයි. පොදු ජනයා, යුද හේවායන් සහ ආරක්ෂකයන් යනු ඒ කොටස් තුන වෙති. ප්ලේටෝ දේශපාලන බලය දෙන්නේ අවසන් කොටසට පමණි. එසේම ඔහුට අනුව ඒ අවසන් කොටස සෙසු පංති දෙකට වඩා අඩුවෙන් සිටිය යුතු යැයි ද කියයි. ආරක්ෂකයන් සඳහා ඔහු යෝජනා කරන්නේ කුඩා ගෙවල් හා චාම් ආහාර, කණ්ඩායමක් ලෙසින් ජීවත්වීමයි. පෞද්ගලික දේපල හා රන් රිදී අහිමිය යනාදිය ඔවුන්ට ප්ලේටෝ නිර්දේශ කරයි. ඔවුන්ගේ කැමැත්ත තම පංතියේ සැපත නොව මුළු රාජ්‍යයේ ම යහපත බැවින් ඔවුනට ධනවත් නොවූව ද ප්‍රීතිමත් නොවීමට හේතුවක් නැතැයි ප්ලේටෝ කියයි. යුද භටයන්ට ස්පාර්ටාවේ වැනි හැදියාවක් ඔහු යෝජනා කරයි. ළාබාල දරුවන් යුද වල දී සටන් නොකළත් ඔවුන් සටන් නැරඹිය යුතු යැයි හේ කියයි. ආරක්ෂකයන් විසින් යුද හේවායන් පුහුණු කළ යුත්තේ පොදු සමාජයේ අනිසි ලෙස හැසිරෙන අයව පාලනයටයි. ඒ නිසා යුද හේවායන් ද යම් දුරකට මුදල් භාවිතයෙන් ඈත් වී, දේපල අයිතියෙන් ද අහක් වී කඳවුරක වාසයෙන් කණ්ඩායම් සැදී ආහාර ගනිමින් ජීවත් විය යුතුය. සෑම දරුවෙකුට ම අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය කරන ප්ලේටෝ එක හා සමාන වූ අධ්‍යාපනයක් ගැහැණු පිරිමි දෙගොල්ලන්ට ම නිර්දේශ කරයි. සංගීතය, ශාරීරික අභ්‍යාසයන් හා යුද ශිල්පය ද සුදුසු යැයි කියයි. සෑම අතකින් ම ස්ත්‍රීන් හා පුරුෂයන් සම්පූර්න සමාන තත්වයක් ලැබීම හේ අනුමත කරයි. එසේම ජනරජයේ නීති සම්පාදකයා වැසියන් අතරින් ආරක්ෂකයන් හා යුද හේවායන් තෝරා ගැනීමෙන් පසුව ඔවුන් පොදු නිවාස, පොදු භෝජන හි නිරත වෙද්දී සංවාසය පිණිස ද කිසිවෙකුට තනි අයිතියක් නොලැබේ යැයි හේ කීය. සංවාසය සඳහා ඉඩ ලැබෙන්නේ පාලකයන් විසින් තීරණය කරන අන්දමට ය. අංගල විකල දරුවන්ව රහසිගතව කිසිවෙකු නොදන්නා තැනක දමන්නට ද හේ යෝජනා කළේය. මව්වරු වයස විස්ස හා හතළිහ අතරත් පියවරු වයස විසිපහ හා පනස් පහත් අතර විය යුතු බව කියූ ප්ලේටෝ ඒ වයස් වලින් බැහැරව සංවාසය තහනම් නැති නමුත් එයින් උපදින දරුවන්ට ගබ්සාව හා බාල ඝාතනය පවා නිර්දේශ කළේය. දාර්ශනික රජු හොඳ හා නරක අතර වෙනස දන්නා හෙයින් ඔහු යහපත් පාලකයෙක් වේ යැයි ප්ලේටෝ කීය.

පරම රාජ්‍යයක පොදු වැසියන්ට සරල සංගීත වාදනයට ඉඩ දුන්න ද, දේශප්‍රේමි ගීත ගයන්නට ඉඩ දුන්න ද, කලාකරුවන් වැඩි කොටස රටින් පිටුවහල් කළ යුතු යැයි හේ නිර්දේශ කළේය. ඒ හේතු හතරක් නිසාය. පළමුවැන්න, කලාව යනු අනුකරණයක අනුකරණයකි. දෙවැන්න, කලාකරුවා කිසිත් නොදැන තමන් දන්නා බව හඟවන්නෙකි. තුන්වැන්න, පවිත්‍ර වූ තථ්‍යාතවය නොදකින්නට සංවේදයන් හසුරුවන කලා කෘති මිනිසාව රැවටීමකි. හතරවැන්න, කලා නිර්මාණ යනු එක්කෝ අනුරාගී වූවකි නැත්නම් ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් යුතු වූවකි. ඒ නිසා එයින් අරාජකත්වයට පාර හැදේ. ප්ලේටෝට අනුව හෝමර් පවා වාරණයට ලක්විය යුතුයි.

=ප්ලේටෝ ගේ මනෝ රාජ්‍යය 

ඌවතැන්නේ සුමන හිමි

ස්‌පාර්ටන් වරුන් දිගු කලක්‌ම තමන් ගේ මූලික පරමාර්තය අතින් එනම්, අනගිභවනීය යුද වීරයන් ගේ ජාතියක්‌ ගොඩ නැංවීම අතින්, ජය ගෙන සිටි බව පිළිගත යුතුය. තර්මොපිලේහි සටන (ක්‍රි(පූර්ව 480) යුද කටයුතු වශයෙන් පරාජයක්‌ වුවද, ඔවුන්ගේ අභීත වීරවය පිළිබ`ද හො`දම සාක්‍ෂියකි.

එම යුද්ධයෙන් පසු ස්‌පාර්ටන්වරු තර්මෝපිලේ යුද්ධ භූමියෙහි, &quot;ආගන්තුකය, ලැයිඩේමෝර්නියන්වරුන් ගේ අණට කීකරුව අප මෙහි වැටී සිටින බව ඔවුනට කියව&quot;. යන්න පමණක්‌ කොටා සිහිවටනයක්‌ ඉදි කළහ.

දිගු කලක්‌ මු`ඵල්ලේ ස්‌පාර්ටන් වරුන් තමන් ගොඩ බිම අනගිභවනීය බව ඔප්පු කර දැක්‌ වූහ. ඔවුහු තමන් ගේ මේ ශ්‍රේෂ්ඨFවය ක්‍රි(පූර්ව 371 දී තීබන්වරුන් අතින් &quot;ල්‍යක්‌ටා සටනේ&quot; දී පරාජය වනතුරු රැක ගත්හ. ඔවුන්ගේ රණ ශ්‍රේෂ්ඨFවයේ අවසානය මෙය විය. 

=== ප්ලේටෝ ගේ මනෝ රාජ්‍යය (UTOPIA) ===
ප්ලේටෝ ගේ කෘති අතරින් ඉතාමත් වැදගත් සංවාද කෘතිය වූ (REPUBLIC) සමූහාණ්‌ඩුව කෘතිය පෘථුල වශයෙන් කොටස්‌ තුනකින් සමන්විත ය. එහි පළමු වැන්න පරමාදර්ශ පොදු රාජ්‍යයක්‌ ගොඩ නැංවීම ගැන වූයේ ය. මනෝරාජ්‍යයන් (UTOPIAS) අතර පැරණිතම වූයේ එය යි.

එළැඹ ඇති එක්‌ නිගමනයක්‌ නම් පාලකයන් දාර්ශනිකයන් විය යුතුය යන්නය. රිපබ්ලික්‌ හෙවත් සමූහාණ්‌ඩුව ග්‍රන්ථයෙන් මතු පිටින් පෙනී යන පරිදි අදහස්‌ කරනුයේ &quot;යුක්‌තිය&quot;. යන්නෙහි අර්ථදීපනය කිරීම ය. එහෙත් මුල් අවස්‌ථාවක දී සියල්ලක්‌ම ක්‍ෂුද්‍ර තත්ත්වයෙන් දැකීමට වඩා විශාල තත්ත්වයෙන් දැකීම පහසු නිසා යුක්‌ති සහගත පුද්ගලයෙකු කුමකින් සෑහේ ද යන්නට වඩා යුක්‌ති සහගත රාජ්‍යයක්‌ සෑදෙන්නේ කුමකින් ද යන්න විමසීම වඩා වැදගත්ය. ප්‍රශස්‌ථතම පරිකල්පනික රාජ්‍යයෙහි ඇතුළත් විය යුතු බැවින්, ප්‍රථම කොට එබදු රාජ්‍යයක විස්‌තර ලක්‍ෂණ දක්‌වා එහි කවර පාරප්‍රාප්තියකට &quot;යුක්‌තිය&quot; යයි කිව යුත්තේ දැයි තීරණය කරනු ලැබේ.

ප්‍රථම කොට ප්ලේටෝ ගේ මනෝරාජ්‍යය එහි දළ සටහන අනුව දක්‌වා, ඒ අතර පැන නගින කරුණු සැලකිල්ලට භාජනය කිරීම වැදගත්ය.

රාජ්‍යයේ රටවැසියන් පන්ති තුනකට බෙදිය යුතුය යි නිශ්චය කරමින් ප්ලේටෝ ආරම්භ කරයි. පොදු ජනයා, යුද සොල්දාදුවන් හා දාර්ශනික පාලකයන් යනුවෙන් එසේ බෙදා දැක්‌වේ. දේශපාලන බලය තිබිය යුත්තේ අවසාන පන්තියට පමණි. ඔවුන් සිටිය යුත්තේ සෙසු පන්ති දෙකට වඩා බෙහෙවින් අඩු සංඛ්‍යාවකි. ප්‍රථම අවස්‌ථාවේ දී ඔවුන් නීති සම්පාදකයා විසින් තේරිය යුතු සේ පෙනේ ඉන් පසු සාමාන්‍යයෙන් ඔවුහු උරුමයෙන් පත් වෙති. එහෙත් අති විශේෂ අවස්‌ථාවල දී, අනාගත ශ්‍රේෂ්ඨFවය පෙන්වන ළමයෙකු පහත් පන්තියකින් ඉහළ නැංවීම ද සිදු වන අතර, ආරක්‍ෂකයන් ගේ දරුවන් අතුරින් අසතුටුදායක ළමයෙකු හෝ තරුණයකු පහත දමනු ලැබීම ද ඉඩ තිබේ.

ප්ලේටෝ තේරුම් ගන්නා අයුරු මූලික ගැටලුව නම්, ආරක්‍ෂකයන් නීති සම්පාදකයා ගේ අභිප්‍රායන් පරිදි ක්‍රියා කරත් ද යන්න නිශ්චය කිරීම ය. මේ ස`දහා ඔහු වෙත අධ්‍යාපනික, ආර්ථික, ජීව විද්‍යාත්මක හා ආගමානුකූල විවිධ යෝජනාවන් ඇත. ආරක්‍ෂක පක්‍ෂයට හැර අනෙක්‌ පංති වලය කෙතරම් දුරට මෙම යෝජනා, ගැලපේ දැයි හැම විට ම පැහැදිලි නැත. ඇතැම් ඒවා සේවා භටයන්ට යෙදෙන බව පැහැදිලිය.

එහෙත් මූලික වශයෙන් ප්ලේටෝ අවධානය යොමු කෙළේ ආරක්‍ෂකයන් ගැන ය. ඔවුහු පුරාණ පැරගුවේ හි ඡේසුයිට්‌වරුන් ද, 1870 දක්‌වා ඇමෙරිකා එක්‌සත් ජනපදයෙහි ක්‍රිස්‌තියානි සභාවේ ආගමික පූජක පක්‍ෂය ද, පසුකාලීනව සමාජවාදී සෝවියට්‌ සමූහාණ්‌ඩු සංගම (USSR) රාජ්‍යයෙහි කොමියුනිස්‌ට්‌ පක්‍ෂය ද මෙන් වෙන් වූ පන්තියක්‌ ද විය. 

මුලින් ම සලකා බැලිය යුත්තේ අධ්‍යාපනයයි. මෙය කොටස්‌ දෙකකට බෙදා දැක්‌වේ. සංගීතය හා ශාරීරික අභ්‍යාසය යනුවෙනි. මේ දෙකින් එක එක ක මෙකලට වඩා පු`ඵල් අර්ථයක්‌ ඇත. &quot;සංගීතය&quot; යනු කලා දේවින් (MUSES) ගේ ක්‍ෂේත්‍රයට ඇතුළත් සියල්ලමය. ශාරීරික අභ්‍යාස යනු, ශාරීරික ප්‍රාගුණ්‍ය හා නිරෝගිතාව සම්බන්ධ වූ සියල්ලය. සංගීතය. යන්න අප සංස්‌කෘතිය යෑයි කියන දේ තරම් ම පළල්ය. ශාරීරික අභ්‍යාසය අප ක්‍රීඩාවන්ගෙන් ගණන් ගන්නා දේට වඩා පු`ඵල් ය. 

ප්ලේටෝ නාට්‍යය පිළිබ`ද පුදුමාකාර තර්කයක්‌ ගොනු කරයි. යහපත් මිනිසා අයහපත් මිනිසා අනුකරණයට අකමැති විය යුතු යෑයි හෙතෙම කියා සිටී. බොහෝ නාට්‍යයන් හි දුෂ්ට චරිත ඇත. එබැවින් නාට්‍ය කර්තෘ ද දුෂ්ටයා ගේ චරිතය ර`ගපාන න`ඵවා ද, විවිධ අපරාධ ගැන වරද කරුවන් වූ පුද්ගලයන් ද අනුකරණය කළ යුතුය. අපරාධ කාරයන් පමණක්‌ නොව, ස්‌ත්‍රීන් ද, වහලුන් ද, සාමාන්‍යයෙන් පහත් අය ද උසස්‌ මිනිසුන් විසින් අනුකරණය නො කළ යුතුය. එබැවින් නාට්‍යවලට ඉඩ දීමට නම්, උසස්‌ උපතක්‌ ඇති නික්‌ලේශී, වීරයන් පමණක්‌ ඒවායේ ඇතුළත් විය යුතුය. 

ඊළ`ගට සංගීතය පාලනය කිරීමේ දී, ලීඩියානු සංද්වනීය (harmony) ශෝකය ප්‍රකාශ කෙරෙන බැවිනුත්, අයෝනියානු සංද්වනිය ලිහිල් බැවිනුත්, තහනම් කරයි. ඩෝරියානු සංද්වනියට (ධෛර්යය නිසාත්) හා µ්‍රSජියානු සංද්වනියට (මිතාචාරය නිසාත්) පමණක්‌ ඉඩ දෙනු ලැබේ. රිද්ම වලට අවසර ලැබෙනුයේ ඉතා සරල නම් හා ධෛර්යය සම්පන්න එකමුතු වූත් ජීවිතයක්‌ ප්‍රකාශිත වේ නම් පමණි.

ශරීරය පුරුදු පුහුණු කරනුයේ ඉතා උග්‍ර ආකාරයෙනි. තමාගේ හැසිරවීම හැදෙන වැඩෙන පුද්ගලයන්ට වෛද්‍යවරුන් අවශ්‍ය නොවෙතැයි ඔහු කියා සිටී. එක්‌තරා වයසකට ළ`ගා වනතුරු බලා දරුවන් අන්තරායකර දේ හෝ පාපාක්‍රයා නො දැකිය යුතු යන්නත් ඔහුගේ තවත් සුවිශේෂ මතයකි. තරුණ වියට එළැඹීමට පෙර බාලයන් යුද්ධ වල දී සටන් නොකළ යුතු වුවත්, ඔවුන් යුද්ධ නැරඹිය යුතුය.

අර්ථ ශාස්‌ත්‍රය සම්බන්ධයෙන් ප්ලේටෝ ගේ මතය මෙසේ දැක්‌වීමට රසල් සාමිවරයා මෙසේ පෙළඹෙයි. ආරක්‍ෂක පන්තිය ස`දහා අංග සම්පූර්ණ කොමියුනිස්‌ට්‌ වාදයක්‌ ප්ලේටෝ යෝජනා කරයි. එතරම් පැහැදිලි නැතත්, සොල්දාදුවන් උදෙසා ද එවැන්නක්‌ හෙතෙම යෝජනා කර ඇත. ආරක්‍ෂකයන් ට තිබිය යුත්තේ කුඩා ගෙවල් හා චාම් ආහාරය. ක`දවුරක ඉන්නා කලක මෙන් කණ්‌ඩායම් සෑදී එක්‌ ව ආහාර ගනිමින් ඔවුන් ජීවත් විය යුතුය. ඒකාන්තයෙන්ම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා පෞද්ගලික දේපළක්‌ ඔවුනට තිබිය යුතු නොවේ. රන් හා රිදී තහනම් කරනු ලැබිය යුතුය. පෞර රාජ්‍යයේ අදහස එක පන්තියක සැපත, නොව මු`ඵ පුරයෙහි ම යහපත සැලසීම ය. ධනවත් බවත්, දිළි`දු බවත් දෙකම අනතුරුදායකය. 

අනුන් ගේ වැඩට අයෝග්‍ය ලෙස ඇ`ගිලි ගසන්නෙකු නොවී, හැම ම ස්‌වකීය වැඩ කර ගැනීම, එහි අන්තර්ගතය. වෙළෙන්දා, සහායකයා හා ආරක්‍ෂකයා තම තමාට අයත් වැඩ කොටස, අනික්‌ පන්තිවල අයගේ වැඩට ඇ`ගිලි නො ගසා ඉටු කරන කල්හි පුරය යුක්‌ති සහගත ය.

එක්‌තරා අපෞද්ගලික අතිඔලිම්පියානු නීතියක්‌ අහංකාර පරවශ බව (HUBRIS) ගැන ද`ඩුවම් කොට ආක්‍රමණිකයා උල්ලංඝනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වූ ශාශ්වත වූ යථා පිළිවෙත යළි පිහිටුවයි. මේ සම්පූර්ණ මුහුණුවර ම සමහර විට මුලදී නොදැනම දර්ශනයට ඇතු`ඵ විය. එය කලහය පිළිබ`ද හෙරෙක්‌ලීටස්‌ හා එම්පිඩෝක්‌ලීස්‌ ගේ බදු විශ්ව විද්‍යාවන් හි ද, පාමිනයිඩීස්‌ ගේ බදු අදෛවතවාදී සිද්ධාන්තයන් හි ද එක සේ විද්‍යමානය. ස්‌වභාව ධර්ම නීතිය හා මානව නීතියත් පිළිබ`දව විශ්වාසයෙහි ප්‍රභවය එය ය. ප්ලේටෝ ගේ යුක්‌තිය පිළිබ`ද විකල්පයට ද පැහැදිලි ව ම එය මුල් විය.

නීතියෙහි මේ දක්‌වාත් යුක්‌තිය. (JUSTICE) යන වචනය යොදා ඇති ආකාරයෙන්, එය දේශපාලන චින්තනයෙහි යොදා තිබෙනවාට වැඩියෙන් ප්ලේටෝ ගේ විකල්පනයට සමානයට සමානය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සිද්ධාන්තයෙහි බලපෑම යටතේ අප යුක්‌තිය යන්න සමානවය හා සම්බන්ධ කිරීමෙහි යෙදෙතත්, ප්ලේටෝ එය යෙදුයේ එවැනි ගම්‍යාර්ථයකින් නොවන බව රසල් සාමි වරයා පෙන්වා දෙයි. &quot;යුක්‌තිය&quot; යුක්‌තිය පසි`දලන අධිකරණ ශාලා යෑයි අප පවසන කල්හි මෙන් &quot;නීති&quot;. යන්න හා මු`ඵමනින් ම වාගේ සමානාර්ථවාචී අදහසින් ගත කල ප්‍රධාන කොටම අදාළ වනුයේ, සමානFවය හා කිසිත් සම්බන්ධයක්‌ නැති දේපළ අයිතිය ගැනය. ,&quot;REPUBLI&quot;, හි ආරම්භයෙහි &quot;යුක්‌තිය&quot; යන්නෙහි ප්‍රථම යෝජිත නිර්වචනය නම්, එය වූ කලී ණය ආපසු ගෙවීම ය යන්නයි. මෙම නිර්වචනය අසම්පූර්ණ යයි විගස ම අත්හැර දමන ලද නමුත්, අවසානයේ දී එයින් යම් යම් දේ ශේaෂ විය.

ප්ලේටෝ ගේ නිර්වචනය ගැන කරුණු කීපයක්‌ ස`දහන් කළ යුතු බව පවසන බර්ට්‍රන්ඩ් රසල් සාමිවරයා ඒවා පෙළ ගස්‌වනුයේ මෙසේ ය.

01). අයුක්‌තියෙන් තොර ව බලතල හා වරප්‍රසාද පිළිබ`ද අසමානතා පැවතීමට ඉන් ඉඩ ලැබේ. ආරක්‍ෂකයාට සියලු බලතල ලැබේ. සමාජයේ සිටින ඉතාම ඥනවන්ත කොටස ඔවුන් බැවින් එය එසේ සිදු වේ. ප්ලේටෝ ගේ නිර්වචනය අනුව, අයුක්‌තිය ඇති වනුයේ ඇතැම් ආරක්‍ෂකයනට වැඩියෙන් ඥනවන්ත වූවන් සෙසු පන්තිවල සිටිය හොත් පමණි. උත්පත්තිය හා අධ්‍යාපනය යන ද්විත්ව ලාභය නිසා, බහුතර වශයෙන්, ආරක්‍ෂකයන් ගේ දූ දරුවන් අනෙකුත් අයගේ දූ දරුවන්ට වැඩියෙන් උසස්‌ වනු ඇතැයි සිතමින් ම, ප්ලේටෝ රට වාසීන් උසස්‌ කිරීමටත් පහතයට හෙලීමටත් ඉඩ සලසා ඇත්තේ එබැවිනි. තව ද, දේශපාලකයෙකු තමා ගේ සමාර්ථය තමා ගේ ම නැතහොත් තම පන්තියේ, පක්‍ෂයේ හෝ ඇදහීම් හෝ යහපතට වැඩියෙන්, පොදු යහපත පිණිස යොදතැයි යන්න කිසිසේත් නිශ්චය කළ නොහැක. 

02). &quot;යුක්‌තිය&quot; පිළිබ`ද ප්ලේටෝ ගේ නිර්වචනය සම්ප්‍රදායික සැලැස්‌ම උඩ සංවිධානය කරන ලද්දා වූ, නැතහොත් තමා ගේ රාජ්‍යය පිළිබ`දව, සමස්‌ථ වශයෙන් කිසිsයම් ආචාර ධර්ම පරමාදර්ශයක්‌ සාක්‍ෂාත් කර ගැනීම පිණිස සංවිධානය කරන ලද්දා වූ රාජ්‍යයක පැවැත්ම කල්පනාවට නංවයි. යුක්‌තිය නම් සෑම කෙනෙකු ම තමාට අත් කාර්යය ඉටු කිරීම යෑයි ප්ලේටෝ පවසන ලදී. මිනිසා ගේ කාර්යය කුමක්‌ද යන්න නිර්ණය කිරීමේ දී, ආණ්‌ඩු වේ පරමාර්ථය අත්‍යාවශ්‍යය. පාලකයන් සැම ම දාර්ශනිකයන් විය යුතු නමුත්, නව නීති ආදියට ඉඩ නැත. දාර්ශනිකයකු වූ කලී සෑම කල්හි දී ම ප්ලේටෝ අවබෝධ කර ගෙන ඔහු හා එක`ග වන පුද්ගලයකු විය යුත්තේ ය.

නූතන මනෝ රාජ්‍යයන් (UTOPIAS) මෙන් නොව ප්ලේටෝ ගේ සමූහාණ්‌ඩුව ඇතැම් විට ඇත්ත වශයෙන් ම පිහිටු වීමට අදහස්‌ කරන ලද්දකි. ස්‌වභාවයෙන් අපට පෙනී යනු ඇති පරිදි, එය එතරම් අරුම පුදුම වූවක්‌ හෝ කළ නොහැක්‌කක්‌ හෝ නොවේ. කිසිසේත්ම ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි අප සිතනු ඇති ඒවා ද ඇතුළත් එහි විධි විධාන රාශියක්‌ ස්‌පාර්ටාවේ සැබැවින්ම සාධනය කර ගන්නා ලදී. පෛතගෝරස්‌ විසින් දාර්ශනිකයන් ගේ පාලනය පිහිටු වීමට යත්න දරණ ලදී. ප්ලේටෝ සිසිලියට හා දකුණු ඉතාලියට පැමිණෙන විට පෛතගෝරියානු &quot;ආර්කයිටාස්‌&quot; තාරාස්‌ හි (නූතන තරන්කෝ) දේශපාලන වශයෙන් බලසම්පන්නව සිටියේය. පෞර රාජ්‍යයන් තමන් ගේ නීති සම්පාදනය අරභයා විශාරද පණ්‌ඩිතයෙකු යොදා ගැනීම සාමාන්‍ය සිරිතක්‌ව පැවැත්තේ ය. &quot;සෝලන්&quot; විසින් ඇතැන්ස්‌ පෞර රාජ්‍යය වෙනුවෙන් ද, &quot;ප්‍රොටගෝරස්‌&quot; විසින් තුරී රාජ්‍යය වෙනුවෙන් ද, නීති සම්පාදනය කර ලදී . ඒ කාලයේ දී යටත් විජිත තම මව් රාජ්‍යයන් ගේ පාලනයෙන් මු`ඵමනින්ම මිදී තිබුණේය. එබැවින් ප්ලේටෝනිකයන් කණ්‌ඩායමකට ස්‌පාඤ්ඤ වෙරළේ හෝ (GULA) ගෝල් වෙරළේ ජනරජය පිහිටු වීම පහසුවෙන්ම කළ හැකිව තිබූ කාර්යයකි. අවාසනාවකට මෙන්, ප්ලේටෝ ට අහම්බෙන් &quot;සයිරක්‍යqස්‌&quot; කරා යැමට සිදු විය. එය කර්තේ සමග දරුණු යුද වල යෙදී සිටි ශ්‍රේෂ්ඨ වෙළෝද පුරයක්‌ විය. එබ`දු වාතාවරණයක කිසිම දාර්ශනිකයකු විසින් වැඩි යමක්‌ ඉටු කර ගත හැකි නොවේ. ඊළ`ග පරම්පරාවේ දී මැසිඩෝනියාවේ නැගීම නිසා කුඩා රාජ්‍යය සියල්ල ම යල් පැනපු තත්ත්වයට වැටුණේය. එසේම ක්‍ෂුද්‍ර වශයෙන් කරන සෑම දේශපාලන පර්යේෂණයක ම නිෂ්ඵලතාව ද ප්‍රත්‍යක්‍ෂ විය. 

=== සංකල්පවාදය ===
ප්ලේටෝ ගේ සමූහාණ්‌ඩුව (REPUBLIC) කෘතියේ පස්‌ වැනි කාණ්‌ඩයේ අග කොටසේ සිට හත් වැනි කාණ්‌ඩයේ අවසානය දක්‌වා වූ මධ්‍ය භාගය මූලික වශයෙන් කැප කොට ඇත්තේ දේශපාලන විද්‍යාවෙන් පරිභාහිර වූ හුදු දර්ශනය පිළිබ`ද ගැනය.

දාර්ශනිකයන් රජුන් වනතුරු නැතහොත් මේ ලෝකයේ රජුන් හා කුමාරවරුන් තුළ දර්ශනයේ ජීවය හා බලය ඇති වන තුරු ද, දේශපාලන විශිෂ්ටFවය හා ප්‍රඥව එක්‌ අයෙකු තුළ දක්‌නා ලැබෙන තුරුද මින් එක ස්‌වභාවයක්‌ පරිවර්ජනය කිරීමෙන් අනික අනුගමනය කරන වඩා පොදු ස්‌වභාවයේ වූවත් බලයෙන් ම පසෙකට තල්ලු කරනු ලබන තුරු ද, පුරයන්ට (පෞර රාජ්‍යයන්ට) මෙම විපත්තීන් ගෙන් විවේකයක්‌ අත් නොවනු ඇත. මා සිතන පරිදි මානව වර්ගයාට ද එබදු විවේකයක්‌ අත් නොවනු ඇත. එවිට පමණක්‌ මේ අපේ රාජ්‍යයට ජීවත් වීමේ හැකියාව ඇති වී දිවා සූර්යාලෝකය දැකීමට පිළිවන් වනු ඇත..

මෙය, සත්‍ය නම් දාර්ශනිකයකු නිර්මාණ කරන්නේ කුමකින් ද, යන්න හා &quot;දර්ශනය&quot; යන්නෙන් කුමක්‌ අදහස්‌ වේද යන්න තීරණය කිරීම වැදගත්ය. මින් පැන නගින සාකච්ඡාව REPUBLIC හි ප්‍රකට කොටසය. ඇතැම් විට ඉතා වැදගත් වූයේ ද එය යි. එහි කොටස්‌ වල අති විශේෂ සාහිත්‍යමය සෞන්දර්යයක්‌ ඇත්තේය.

ප්ලේටෝ ගේ දර්ශනය රඳා පවතින්නේ [[දර්ශනවාදයේ ගැටලු#පෙනීම හා තථ්‍යතාව Appearance and Reality|'''තථ්‍යතාව හා ප්‍රතිහාසය''']] (APPEARANCE) අතර ඇති වෙනස මතය ය. මෙය ප්‍රථම කොට ඉදිරිපත් කෙළේ පාමිනයිඩීස්‌ ය.

ප්ලේටෝ ගේ සංකල්ප සිද්ධාන්තය සාරාංශ වශයෙන් පහත දැක්‌වෙන ඡේද වලින් පැහැදිලි වේ.

අපේ ප්‍රශ්නය නම්.... දාර්ශනිකයෙක්‌ යනු කවරේද? ප්‍රථම පිළිතුරු නිරුක්‌තිය අනුව වේ. දාර්ශනිකයෙක්‌ නම්, ප්‍රඥවට ඇල්ම කරන්නෙකි. එහෙත් මෙය විපරම්කාරී මිනිසෙකු ඥානයට ඇල්ම කරන්නෙකි යන්න හා අනන්‍ය නොවේ. අශෝභන කුතුහලය මගින් දාර්ශනිකයකු ඇති නොවේ. එබැවින් නිර්වචනය මෙසේ සංශෝධනය කර ඇත. දාර්ශනිකයා නම් &quot;සත්‍යයේ දෘෂ්ටියට&quot;. ඇල්ම කරන්නෙකි යනුවෙනි. 

ප්ලේටෝ ගේ සිද්ධාන්තයෙහි ඔහුගේ පූර්වගතයෙන් සම්බන්ධ නැති ඉතා වැදගත් කරුණක්‌ වේ. එනම් &quot;සංකල්ප&quot;. නොහොත් ආකෘති (ප්‍රඥප්ති) වාදය යි. මෙම සිද්ධාන්තය අර්ධ වශයෙන් තර්කානුසාරී හා අඩ වශයෙන් අධ්‍යාත්මික ද වේ. තර්කානුසාරී පක්‍ෂය සාමාන්‍ය වචනයන් හි වචනවල අර්ථය සම්බන්ධයෙන් සළකා බලයි. 

REPUBLIC, හි අවසාන කාණ්‌ඩයෙහි සිත්තරුන් හෙළා දැකීමක්‌ අරභයා ප්‍රස්‌තාවතාවක්‌ වශයෙන් සංකල්ප හෙවත් ආකෘතියෙහි පැහැදිලි විදහා දැක්‌වීමක්‌ විද්‍යාමානය. පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාවකට එක පොදු නමක්‌ ඇති කල්හි පොදු -සංකල්පයක්‌. හෙවත් &quot;ආකෘතියක්‌&quot; ද ඔවුනට ඇතැයි ප්ලේටෝ මෙහි දී පැහැදිලි කර දක්‌වයි. නිදසුනක්‌ වශයෙන් බොහෝ ඇඳන් තිබෙන නමුත්, ඇඳන් පිළිබඳ සංකල්ප හෙවත් ආකෘති ඇත්තේ එකකි. කැඩපතකින් දිස්‌වෙන ඇඳක්‌ ප්‍රතිබිම්බය &quot;[[අර්ථය|'''තථ්‍ය''']]&quot; නොව හුදෙක්‌ සමාන වූවක්‌ වනුයේ යම්සේද, එසේ ම විවිධ විශේෂ ඇඳවල් අතථ්‍යය. 

රිපබ්ලික්‌ (republic) හි හය වැනි හා හත් වැනි කාණ්‌ඩයන් හි ප්ලේටෝ ප්‍රශ්න දෙකක්‌ ගැන සිත යොමා ඇත. පළමුවැන්න, දර්ශනය නම් කුමක්‌ද යන්නයි. දෙවැන්න, සුදුසු ප්‍රකෘති මානසික ස්‌වභාව සහිත තරුණ පුරුෂයෙකු ට හෝ ස්‌ත්‍රියකට දාර්ශනිකයකු බවට පත් වන පරිදි උගැන්විය හැක්‌කේ කෙසේද යන්නයි.

ප්ලේටෝ දර්ශනය සැලකූයේ එක්‌ ආකාරයක දෘෂ්ටියක්‌ වශයෙනි. එනම් සත්‍යයේ දෘෂ්ටිය. වශයෙනි. එය වූ කලී ප්‍රඥවට ඇති ප්‍රේමය යි. ප්ලේටෝ REPUBLIC කෘතිය ලියන කල්හි තමා සම්පූර්ණයෙන් ම විශ්වාසය කළ දෘෂ්ටියේ ස්‌වභාව අන්‍යයනට වටහා දීම උදෙසා දෘෂ්ටාන්තයක්‌ එනම්, [[ගුහාවේ දෘෂ්ටාන්තය|'''ගුහාවේ දෘෂ්ටාන්තයේ''']] ආධාරය අවශ්‍ය විය. එහෙත්, ඔහු එයට බසිනුයේ, සංකල්ප ලෝකයේ අවශ්‍යතාව දැකීමට පාඨකයන් යොමු කරවීමේ පරමාර්ථයෙන් කරන ලද විවිධ ප්‍රාරම්භ සාකච්ඡා වලින් පසුව ය. 

ප්‍රථම කොට බුද්ධිය පිළිබඳ වූ ලෝකය ඉන්ද්‍රීය ප්‍රතිබද්ධ ලෝකයෙන් වෙනස්‌ කෙරේ. ඉක්‌බිති බුද්ධිය හා ඉන්ද්‍රීය සංජානනය එක එකක්‌ දෙවදෑරුම් කොට බෙදනු ලැබේ. 

ප්ලේටෝ ගේ දර්ශනයෙහි, යහපතට ඇත්තේ විශේෂ තත්ත්වයකි. විද්‍යාව හා සත්‍යය යහපත බඳුය. එහෙත්, වඩා උසස්‌ තැනක්‌ යහපතට අයත් යැයි ඔහු කියයි. යහපත සාරය නොවේ. ගුණය හා බලය අතින් එය අතිශයින්ම සාරය ඉක්‌මවා සිටී. අපෝහකය, පරම යහපතේ සංජානයෙන් බුද්ධි විෂයක ලෝකයේ කෙළවර කරා ම`ග පෙන්වයි. ගණිත විද්‍යාඥයාගේ උපන්‍යාසය බැහැර කිරීමට අපෝහකයට පිළිවන් වූයේ යහපත මගිනි. 

ප්ලේටෝ ගේ සංකල්ප සිද්ධාන්තයෙහි පැහැදිලි ලෙසම දෝෂ කිහිපයක්‌ අන්තර්ගත ය. එහෙත් මේ කෙසේ වෙතත් දර්ශනයේ ඉතා වැදගත් ඉදිරි ගමනක්‌ ඉන් ප්‍රකාශ වේ. එය එසේ වනුයේ විවිධ ආකෘතිවලින් අද දක්‌වා ම නොනැසී පවත්නා [[සාමාන්‍යයන් පිළිබද ගැටලුව|'''සාමාන්‍යයන් පිළිබඳ ගැටලුව''']] අවධාරණයෙන් පවසන ප්‍රථම සිද්ධාන්තය එය බැවිනි.

=== ප්ලේටෝ ගේ අමරණීයවාදය ===
µSඩෝ (PHEADO) ගේ නමින් හ`දුන්වනු ලබන සංවාදය, කිහිප ආකාරයකින් සිත් ගන්නා සුළුය. එහි අභිප්‍රාය වශයෙන් ඇත්තේ සොක්‍රටීස්‌ ගේ ජීවිතයෙහි අවසාන මොහොත විස්‌තර කිරීමය. එ නම්, හෙම්ලොක්‌ විෂ බඳුන පානයට මොහොතකට පෙර හා පසුව ඔහු ගේ සිහිය නැති වී ගිය මොහොත දක්‌වා ඔහු කළ කථාව ය. උපරිම ප්‍රමාණයට යහපත් හා ප්‍රඥාවන්ත වූ ද, මරණ බිය බිඳකුදු නැත්තා වූ ද, මිනිසකු පිළිබ`ද ප්ලේටෝ ගේ පරමාදර්ශය මෙයින් ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ප්ලේටෝ ඉදිරිපත් කරන පරිදි මරණාභිමුඛ වූ සොක්‍රටීස්‌, අතීත වර්තමාන කාලදේවයෙහි ම ආචාර ධර්මානුකූලව වැදගත් ය. ක්‍රිස්‌තුස්‌ වහන්සේ දුක්‌ඛ ප්‍රාප්තිය (පාස්‌කුව) හා කුරුසයේ තබා ඇණ ගැසීම පිළිබ`ද සුභාරංචි විස්‌තරය කිතුණුවන්ට යම් සේ වී ද, PHEADO කෘතිය මිථ්‍ය දේවතාවුන් අදහන්නන්ට හා නිදහස්‌ මතධාරී දාර්ශනිකයන්ට ද එබඳු විය යි බර්ට්‍රන්ඩ් රසල් සාමිවරයා සිය කෘතිය මගින් පෙන්වා දෙයි. 

එහෙත් සොක්‍රටීස්‌ ගේ අවසාන මොහොතේ දී ඔහු තුළ වූ අකර්මන්‍ය භාවය, අමරණීය භාවය පිළිබ`ද ඔහු ගේ විශ්වාසය හා බැ`දී පවතී. ප්‍රතිපත්ති මත ජීවිතය පරිත්‍යාග කළ තැනැත්තෙකු ගේ මරණය පමණක්‌ නොව, පසු කාලයේ දී ක්‍රිස්‌තියානි ඉගැන්වීම් බවට පත් වූ බොහෝ මත ද විස්‌තර කිරීම නිසා ඡ්‍යAEDධ වැදගත් ය. සාන්ත පාවු`ඵ තුමාගේ හා පියවරුන් ගේ දේව ධර්මය වැඩි වශයෙන් කෙළින්ම හෝ වක්‍ර ලෙසින් ඉන් ව්‍යqත්පන්නය. ප්ලේටෝ ගැන නො සලකා දැමුවහොත් එය තේරුම් ගත නොහැකිය.  

==අවසන් කාලය==

ප්ලේටෝව වහල් සේවයට විකිණී බව ද කියැවේ. ඇතැන්ස් හා යුද වැදි නගරයක් වූ සෙරීන් හි දී මරණය හමුවේ සිටිය දී ප්ලේටෝ අගය කළ අයෙක් ඔහුව මිල දී නිදහස් කර හැරි බව ද කියැවේ. ප්ලේටෝගේ මරණය විවිධාකාරයෙන් සටහන් ගත වී ඇත. එක සටහනකට අනුව ඔහු සිය නිදි යහනේ මිය ගිය අතර ඔහු අසලින් තරුණ ත්‍රේසියන් කෙල්ලක් බටනලාවක් වැයූ බව කියැවේ. තවත් කතාවක කියැවෙන්නේ ඔහු විවාහ මංගල සාදයක දී මිය ගිය බවයි. එහෙත් ටර්ටූලියන්ට අනුව ප්ලේටෝ තම නිදි යහනේ මිය ගියේය.

==අධෝසටහන්==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}

==මූලාශ්‍ර==
* බටහිර දර්ශන ඉතිහාසය, බට්‍රන්ඩ් රසල්, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 1970
* A History of Western Philosophy, Fredrick Copleston, New York: Doubleday, 1985
* Great Dialogues of Plato, translated by W. H. D. Rouse and edited by E. H. Warmington and P. G. Rouse, New York: New American Library, 1956
* The Republic of Plato, translated by Allen Bloom, New York: Basic Books, 1968

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:දාර්ශනිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීසිය]]</text>
      <sha1>4985ruvq0ymzovk0mfa95wy1pbewsgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිකුරු ග්‍රහලොව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20359</id>
    <revision>
      <id>802025</id>
      <parentid>798201</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T13:34:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78832" sha1="1pw1cd6pwq4khpynbzca1hwohap78ii" xml:space="preserve">{{distinguish|සිකුරු ග්‍රහයා}}
{{Infobox planet
| name = සිකුරු
| symbol = [[File:Venus symbol (bold).svg|24px|♀]]
| image = Venus 2 Approach Image.jpg
| caption = [[MESSENGER]] space probe විසින් ගන්නා ලද, සිකුරු ග්‍රහලොව හි ස්වභාවික වර්ණ Near-global දර්ශනයක්
| background = #f8f9fa
| orbit_ref = &lt;ref name=&quot;fact&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;horizons&quot; /&gt;
| epoch = [[J2000]]
| aphelion = {{plainlist |
* {{val|0.728213|ul=AU}}
* {{nowrap|{{val|fmt=commas|108939000|u=km}}}}
  }}
| perihelion = {{plainlist |
* {{val|0.718440|u=AU}}
* {{nowrap|{{val|fmt=commas|107477000|u=km}}}}
  }}
| semimajor = {{plainlist |
* {{val|0.723332|u=AU}}
* {{nowrap|{{val|fmt=commas|108208000|u=km}}}}
  }}
| eccentricity = 0.006772&lt;ref name=&quot;VSOP87&quot; /&gt;
| period = {{plainlist |
* {{val|224.701|u=day}}&lt;ref name=&quot;fact&quot; /&gt;
* {{val|0.615198|u=[[julian year (astronomy)|yr]]}}
* 1.92 Venus [[solar day]]
  }}
| synodic_period = 583.92 days&lt;ref name=&quot;fact&quot; /&gt;
| avg_speed = 35.02{{nbs}}km/s
| inclination = {{plainlist |
* {{val|3.39458|u=°}} to [[ecliptic]]
* 3.86° to [[Sun]]'s [[equator]]
* 2.15° to [[invariable plane]]&lt;ref name=Souami_Souchay_2012 /&gt;
  }}
| asc_node = 76.680°&lt;ref name=&quot;VSOP87&quot; /&gt;
| arg_peri = 54.884°
| mean_anomaly = 50.115°
| satellites = None
| allsatellites = yes
| mean_radius = {{plainlist |
* {{nowrap|{{val|fmt=commas|6051.8|1.0|u=km}}}}&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot; /&gt;
* {{val|0.9499|u=Earths}}
  }}
| flattening = 0&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot; /&gt;
| surface_area = {{plainlist |
* {{val|4.6023|e=8|u=km2}}
* 0.902 Earths
  }}
| volume = {{plainlist |
* {{val|9.2843|e=11|u=km3}}
* 0.857 Earths
  }}
| mass = {{plainlist |
* {{val|4.8675|e=24|u=kg}}&lt;ref name=&quot;Konopliv1999&quot; /&gt;
* 0.815 Earths
  }}
| density = {{val|5.243|u=g/cm3}}
| surface_grav = {{plainlist |
* {{val|8.87|u=m/s2}}
* {{nowrap|0.904 ''[[g-force|g]]''}}
  }}
| escape_velocity = {{convert|10.36|km/s|abbr=on}}&lt;ref name=NASA_2015/&gt;
| rotation = {{val|-116.75|u=day}} ([[Retrograde motion|retrograde]])&lt;ref name=&quot;planetary-facts&quot;/&gt;
&lt;br&gt;1 Venus solar day
| sidereal_day = {{val|-243.0226|u=day}} &lt;small&gt;(retrograde)&lt;/small&gt;&lt;ref name=Margot_et_al_2021/&gt;
| rot_velocity = {{convert|6.52|km/h|m/s|abbr=on}}&lt;!--Since rot. vel. = circumference/sidereal day, and circumference is 2πr, rot. vel. = 2π6051km/243.025*24h = 6.52 km/h--&gt;
| axial_tilt = 2.64° &lt;small&gt;(for [[Retrograde motion|retrograde]] rotation)&lt;/small&gt;{{break}}177.36° (to orbit)&lt;ref name=fact/&gt;{{refn|group=note|Defining the rotation as retrograde, as done by NASA space missions and the USGS, puts [[Ishtar Terra]] in the northern hemisphere and makes the axial tilt 2.64°. Following the [[right-hand rule]] for prograde rotation puts Ishtar Terra in the southern hemisphere and makes the axial tilt 177.36°.}}
| right_asc_north_pole = {{plainlist |
* {{RA|18|11|2}}
* 272.76°&lt;ref name=&quot;iauwg_ccrsps2000&quot; /&gt;
  }}
| declination = 67.16°
| albedo = {{plainlist |
* 0.689 ([[Geometric albedo|geometric]])&lt;ref name=&quot;Mallama_et_al&quot;/&gt;
* 0.76 ([[Bond albedo|Bond]])&lt;ref name=&quot;Haus_et_al&quot;/&gt;
  }}
| magnitude = −4.92 to −2.98&lt;ref name=&quot;Mallama_and_Hilton&quot;/&gt;
| angular_size = {{nowrap|9.7″–66.0″}}&lt;ref name=&quot;fact&quot; /&gt;
| single_temperature = {{cvt|232|K|°C|0}} ([[Effective temperature|blackbody temperature]])&lt;ref name=&quot;American Chemical Society 2013&quot;/&gt;
| temp_name1 = [[Kelvin|කෙල්වින්]]
| mean_temp_1 = 737 K&lt;ref name=&quot;fact&quot; /&gt;
| temp_name2 = [[Celsius|සෙල්සියස්]]
| mean_temp_2 = 464 °C
| temp_name3 = [[Fahrenheit|ෆැරන්හයිට්]]
| mean_temp_3 = 867 °F
| surface_equivalent_dose_rate = {{convert |{{#expr:10^(19/54)}}e-9 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}}&lt;br/&gt;{{convert |{{#expr:10^(52/54)}}e-5 |- |{{#expr:10^(19/54)}}e-2 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}} at [[Life on Venus|habitable altitudes]]&lt;ref name=&quot;radiation-levels&quot;/&gt;&lt;!-- pixel values measured from the referenced figure --&gt;
| surface_absorbed_dose_rate = {{convert |{{#expr:10^(17/54)}}e-9 |mGy/h |μGy/h |sigfig=2 |disp=out}}&lt;ref name=&quot;radiation-levels&quot;/&gt;
| pronounced = {{IPAc-en|audio=en-us-Venus.ogg|ˈ|v|iː|n|ə|s}}
| named_after = [[Roman religion|Roman]] [[List of love and lust deities|goddess of love]] (see [[goddess Venus]])
| adjectives = {{nowrap|[[Venusian (disambiguation)|Venusian]] {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|nj|uː|z|i|ə|n|,_|-|ʒ|ə|n}},&lt;ref name=Lexico_Venusian/&gt;}} rarely [[Cytherean]] {{IPAc-en|s|ɪ|θ|ə|'|r|iː|ə|n}}&lt;ref&gt;{{OED|Cytherean}}&lt;/ref&gt; or Venerean / Venerian {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|n|ɪər|i|ə|n}}&lt;ref&gt;{{OED|Venerean, Venerian}}&lt;/ref&gt;
| atmosphere = yes
| atmosphere_ref = &lt;ref name=&quot;fact&quot; /&gt;
| surface_pressure = 93&amp;nbsp;[[bar (unit)|bar]] (9.3&amp;nbsp;[[Pascal (unit)|MPa]]){{break}}92 [[atmosphere (unit)|atm]]
| atmosphere_composition = {{plainlist | 
* 96.5% [[carbon dioxide]]
* 3.5% [[nitrogen]]
* 0.015% [[sulfur dioxide]]
* 0.0070% [[argon]]
* 0.0020% [[water vapour]]
* 0.0017% [[carbon monoxide]]
* 0.0012% [[helium]]
* 0.0007% [[neon]]
* Trace [[carbonyl sulfide]]
* Trace [[hydrogen chloride]]
* Trace [[hydrogen fluoride]]
  }}
}}
[[Image:Venus-real.jpg|thumb|සිකුරු (Venus) ග්‍රහයාගේ සැබෑ වර්ණ සහිත ඡායාරූපයකි]]

'''සිකුරු ග්‍රහලොව''' ([[තාරකාශාස්ත්‍රමය සංකේත|සංකේතය]]: [[File:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) සූර්යයාට දෙවැනියට ළගින් ඇති ග්‍රහලෝකයයි. එයට සූර්යයා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 224.7 ක් ගත වේ. චන්ද්‍රයා හැරුණු විට අහසේ දක්නට ලැබෙන  දීප්තිමත් ම ස්වාභාවික වස්තුව මෙය වන අතර එහි දීප්තිමත් බව - 4.6 ක් වේ. සිකුරු ග්‍රහයා අප්‍රධාන ග්‍රහයෙක් වන බැවින් එය පෘථිවියේ සිට බලන කල සූර්යයාගෙන් වැඩි ඈතක ගමන් කරනු දක්නට නොලැබේ. එහි දිගාංශය 47.8 ක උපරිමයක් ගනී. සිකුරු ග්‍රහයාගේ උපරිම දීප්තිය දක්නට ලැබෙන්නේ ඉර උදාවට පෙර සහ ඉර බැසීමෙන් පසුවය. මේ නිසා එය '''පහන් තරුව''', '''උදා තරුව''' (Morning star) හෝ '''ඉරබටු තරුව'''  (Evening star)  ලෙසද හැදින්වේ. 

භෞමික ග්‍රහයන් ගණයට අයත් සිකුරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ සහෝදරියක ලෙස සලකන්නේ ඒවායේ විශාලත්වය, ගුරුත්වාකර්ෂණය හා සංයුතිය සමාන වන බැවිනි. සිකුරු ග්‍රහයා ඉතා පරාවර්තනශිලී සල්ෆියුරික් වලාකුළු වලින් සැදුම් ලත්  පාරදෘෂ්‍ය ස්ථරයකින් වට වී ඇති අතර  එනිසා ආලෝකය ඇති විටදීත් අභ්‍යාවකාශයේ සිට බලන කල එහි පෘෂ්ඨය පෙනෙන්නේ නැත. විසිවන සියවසේ ග්‍රහ විද්‍යාව මඟින්  ඇතැම් රහස් හෙළි කරගන්නා තෙක් මෙය ඉතා කුතුහලය දනවන කාරණාවක් විය. භෞමික ග්‍රහයින් අතුරින්  ඝනත්වයෙන් වැඩිම වායුගෝලය ඇත්තේ සිකුරු ග්‍රහයා සතුවය. එහි වැඩිපුරම ඇත්තේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ය. ඊට හේතුව පාෂාණ සහ ‍පෘෂ්ඨයේ ඇති වස්තු වෙත නැවත කාබන් ලබා දීමට හෝ ජෛව ස්කන්ධයට  කාබන් උරා ගැනීමට කාබනික ජීවින් එහි නොසිටීමය. සිකුරු ග්‍රහයාගේ උෂ්ණත්වය කෙතරම් ද කිවහොත් පෘථිවියේ මෙන් සාගර තරුණ සිකුරු ග්‍රහයාගේත් තිබෙන්නට ඇති අතර ඒවා සම්පූර්ණයෙන් ම වාෂ්ප වී වියලි දුවිලි සහ තහඩු වැනි පාෂාණ ස්ථර සහිත කාන්තාරයක් බවට පත් වී ඇත. මේ සඳහා ඉදිරිපත් වී ඇති හොඳම පැහැදිලි කිරීම වන්නේ සිකුරු ග්‍රහයා සතුව චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් නොතිබිම හේතුවෙන් සාගර වලින් වාෂ්ප වූ ජලය වියෝජනය වන්නට ඇති බවත් එමඟින් නිදහස් වූ හයිඩ්‍රජන් වායුව  අන්තර් ග්‍රහ අවකාශයට ඇදී යන්නට ඇති බවත් ය. සිකුරු ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය මත වායුගෝලීය පීඩනය පෘථිවියේ මෙන් 92 ගුණයකි.

==සිකුරු ග්‍රහලොව නිරීක්ෂණය කිරිම==

[[Image:Phases_Venus.jpg|thumb|සිකුරු ග්‍රහයාගේ විකසන අවස්ථා දෘශ්‍යමාන විෂ්කම්භ වලින් පෙන්නුම් කෙරේ]]
දීප්තිමත් තාරකාවන් වලටත් වඩා වැඩි දීප්තියක් ඇති සිකුරු ග්‍රහයාගේ දීප්තිය - 3.8 සිට 4.6 දක්වා අගයක් ගනී. මේ නිසා මධ්‍යහනයේ දී වුවත් දැක ගැනීමට තරම් එය දීප්තිමත් වන අතර ඉර බැස ගෙන යන විට එය ඉතා පහසුවෙන් දැකගත හැකිය. අධර ග්‍රහයකු ලෙස එය  සැමවිටම සුර්යයාට අංශක 47 ක් ඇතුලත පිහිටයි.

සූර්යයා වටා කක්ෂගත වීමේ දී සිකුරු තරුව සෑම දින 584 කට වරක්ම පෘථිවිය පසුකර යයි. පෙර ඉර බසින විට දුටු තරුව එවිට දැකගත හැකි වන්නේ ඉර නැගීමට පෙරය. අනෙක් අධර ග්‍රහයා වන බුධ ග්‍රහයා එහි උපරිම දීර්ඝනය(elongation) වන අංශක 28 ට පැමිණෙන නමුත් ඉර බැස යන විට  එය දැක ගැනීමට අපහසු නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා ලෙහෙසියෙන් මග හැරෙන්නේ නැත. එහි දීප්තිමත්බව නිසා එය ඉර බැස ගොස් බොහෝ වේලාවක් යන තුරු වුවත් අඳුරු අහසේ දැක බලාගත හැකිය. පියාඹන පීරිසි ලෙස ‍බොහෝ විට වැරදි ලෙස වාර්තා වී ඇත්තේ සිකුරු ග්‍රහයාවයි.

1969 දී ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ජිමි කාටර් විසින් දුටුවා යැයි කියන ලද පියාඹන පීරිසිය සිකුරු ග්‍රහයාම බව පසුව කරන ලද විශ්ලේෂණ වලදී තහවුරු විය.

තම කක්ෂය වටා ගමන් ගන්නා විට චන්ද්‍රයාගේ අවධි මෙන් අවධි සිකුරු ග්‍රහයා විසින්ද පෙන්නුම් කරයි. පෘථිවිය සහ සූර්යයා අතරින් ගමන් කිරීමේ දී එය  නව සඳ මෙන් වන අතර සූර්යයාට විරුද්ධ පසින් පිහිටන විට එය සම්පූර්ණයෙන් සූර්යයාගෙන් ද, සූර්යයාගෙන් උපරිම  දීර්ඝනය(elongation) ඇති විට, එය අඩ සඳ වැනි අවධියේත් පසුවේ. සිකුරු ග්‍රහයා දීප්තිමත් බවින් වැඩිම වන්නේ එය තුනී අඩ සඳක හැඩයක් ගන්නා විටය. එය පෘථිවියට ආසන්නව පිහිටන්නේ මෙවිටය.

සිකුරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂය පෘථිවියේ කක්ෂයට මද ආනතියක් දක්වයි. එබැවින් සුර්යයා සහ පෘථිවිය අතරින් එය ගමන් කරද්දී සාමාන්‍යයෙන් සූර්යයාගේ මුහුණත පසුකර යන්නේ නැත.

සිකුරු නිරීක්ෂණය කිරීමේ දී බොහෝ කලක සිට ඇති පැනයක් වී ඇත්තේ ඇෂන් එළියයි. එසේත් නැතිනම්  ග්‍රහයාගේ අඳුරු පසින් දිස්වන දුබල ආලෝකයයි. මෙය මුල්වරට  නිරීක්ෂණය කළේ 1643 දීය. සිකුරු ග්‍රහයාගේ වායුගෝලයේ විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා මෙම ‍එළිය ඇති වන බවටත් ඉතා දීප්තිමත් අඩ සඳ හැඩැති වස්තුවක් දෙස බැලීමේ දී ඇතිවන භෞතික බලපෑම් ‍හේතුවෙන්  දක්නට ලැබෙන දෘෂ්ටි මායාවක් ලෙසටත් මත දෙකක් පවති.
Galileo (ගැලීලියෝ ගැලිලි) විසින් සිකුරු ග්‍රහයා සූර්යයාගේ වටා ගමන් කරන බව ඔප්පු කළේය.
හින්දුවරුන්ගේ ජ්‍යොතිෂ්‍යයේදී සිකුරු, ශුල්ක්‍රා ග්‍රහයා ලෙසත්, බටහිර පුද්ගලයින් “Wondering Star” ලෙසත් අතීතයේදී සිකුරු ග්‍රහයා හැදින්වීය.
අතීතයේ “Morning Star” හා “Evening Star” ලෙස තාරකා දෙකක් වශයෙන් සිකුරු සලකා ඇත.  නමුත් ඔවුන් එකම ග්‍රහලෝකය වෙනස් ආකාරයෙන් දකිනා බව නොදැන සිටියේය.  මෙය තනි වස්තුවක් බව “පයිතගරස්” පළමුවෙන් හදුනාගත්තේය.
ගැලීලියෝ විසින් 17 වැනි සියවසේ සිකුරුගේ චලනයන් නිරීක්ෂණයෙන්, එය සඳ මෙන් පෘතුවිය වටා නොයන බව සොයා ගත්තේය.  ඒ සමගම සූර්යා වටා ග්‍රහලෝක පරිභ්‍රමණය වේ යන සංකල්පය ඉදිරිපත් වීය.
Johann Schroter 1970දී සිකුරුගේ වායුගෝලයක් ඇති බව නිරීක්ෂණය කළේය.  සිකුරුගේ සූර්යයාට විවෘත ප්‍රදේශයේ 1800C ක උණුසුමක් ඇතිබවත්, සිකුරුගේ අඳුරු ප්‍රදේශක් නිරීක්ෂණයෙන් තහවුරු විය.  මෙම වායුගෝලයක් තිබීම නිසා භ්‍රමණ කාලය නිගමනය කිරීම් අපහසු විය.  Glovenni Cossin හා Johann Schroter  පැය 24 ක භ්‍රමණ කාලයක් ඇති බවට නිගමනය කළත් එය නිවැරදි නොවීය.

'''භූමිය පදනම් කරගෙන සිදු වූ පරීක්ෂණ'''

	UV,රේඩාර් හා දුරේක්ෂයන්ගේ දියුණුවත් සමග 20 සියවසේදී සිකුරු ගැන වඩා නිවැරදි දත්ත ලැබෙන්නට විය.  
	UV නිරීක්ෂණයන්හිදි, JR කිරණයන්ට හසු නොවූ දත්ත හමුවිය.  Frank. E. Rose ට අනුව ඊට හේතුව සිකුරුගේ වලාකුළුය.
	සිකුරුගෙන් 90% ක් ඇත්තේ ඝන පෘෂ්ඨයකි.  සිකුරුගේ භ්‍රමණ කාලය ඩොප්ලර් න්‍යායයේ ආලෝක පරාවර්තන් ආශ්‍රයෙන් හඳුනාගැනීමට උත්සහ කළද එය අසාර්ථක විය.  Vestor Slipher විසින් මෙම පරීක්ෂණය කළ අතර ප්‍රතිඵල රහිත වීමට හේතුව සිකුරුගේ භ්‍රමණ කාලය විශාල වීම බව ඔහු නිගමනය කළේය.  1950 දී සිකුරුගේ භ්‍රමණය ප්‍රතිගාමී (Retrograde) බව සොයාගන්නා ලදී.  රේඩාර් භාවිතයේදී නව අගයන්ට ආසන්න භ්‍රමණ කාලයක් වාර්තා විය.
	1970 රේඩාර් මගින් කළ පරීක්ෂණ වලදී “Arecibo Observetory” සිට සිකුරුගේ අති පරාවර්තිත ප්‍රදේශයන්ට හා කිරණ පතනය කර තොරතුරු රාශියක් සොයා ගන්නා ලදී. මෙහිදී භූමියේ ස්වභාවයන පිලිබඳව ලද තොරතුරු ප්‍රධාන වේ.  මෙහිදී “Moxwell montes” ලෙස නම් කළ කඳු පන්තියක් හමුවිය.
	පෘථිවියේ සිට ගත් හොඳම රේඩාර් ඡායාරූපය කි. මී. 50 ක පමණ පරාසයක විහිදේ.

== සිකුරු ග්‍රහයාගේ බාහිර ස්වභාවය ==

සිකුරු යනු භූමියක් සහිත ග්‍රහයෙකි.  සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට පෘථිවියද ඇතුළුව මෙවන් ග්‍රහලෝක 4 ක් ඇත.  අනෙක් ග්‍රහලෝක වායුන්ගේ එකතුවකි.  සිකුරු පෘථිවියට ඉතා සමානය.  එහි විෂ්කම්භය පෘථිවියට වඩා කි. මී. 650 ක් අඩු වේ. ස්කන්ධය පෘථිවියේ ස්කන්ධයෙන් 81.5% ක් වේ. එනමුත් සිකුරුගේ අභ්‍යන්තර තත්ත්වයන් පෘථිවියට වඩා වෙනස්ය.  එහි වායුගෝලයෙන් 96.5% කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ද, 3.5% ක් නයිට්‍රජන් ද තිබේ.
	පෘථිවියේ හා සිකුරුගේ බාහිර සමානතාවය අනුව, අභ්‍යන්තර භූමියද පෘථිවියේ අභ්යන්තර භූමියට බොහෝ දුරට සමාන බව නිගමනය කල හැකිය.  එබැවින් සිකුරුගේ අභ්‍යන්තර හරය (Core) ද්‍රවමය යැයි ද උපකල්පනය කළ හැකිය.  පෘථිවියේ මෙන් භූතලයේ කම්පන සිකුරුගේ නැත.  එහි භූමිය වියළි හා වැස්මක් සහිත වේ.  මේ නිසා එහි උෂ්ණත්වය පහළ අගයකින් යුක්ත වන අතර, ධ්‍රැවයන්හි චුම්භක ක්‍රියාවලියට මෙම සීත පරිසරය පිටුවහල් වේ.
  
== භ්‍රමණය හා කක්ෂීය චලිතය==

සිකුරු ග්‍රහයා හා සුර්යයා අතර මධ්‍යන දුර 1.4  109 km. ග්‍රහයාගේ මධ්‍යන කක්ෂිය වේගය 9.69 km/s පමණ වේ. ග්‍රහයා සුර්යයා වටා එක් සම්පුර්ණ භ්‍රමණයක් යාමට අවුරැදු 29 ½ පමණ ගතවේ. ග්‍රහයාගේ ඉලිප්සීය කක්ෂය පෘථිවියෙහි කක්ෂිය තලයට 2.480 සාපේක්ෂව ඇත. 0.056 එකෙන්ද්‍රතාවයක් නිසා සිකුරු හා සුර්යයා අතර දුර සුර්යා සම්පකය හා සුර්ය දුරකය අතර 155 000 000 km. පමණ වෙනස් වේ.

සිකුරු ග්‍රහයා මත පිහිටි දෘශ්‍ය ලක්ෂණාවල භ්‍රමණ සීඝ්‍රතා අක්ෂාංශ මත බලාන අතර විවිධ කලාපවට බහු ගුණ භ්‍රමණ කාල පරිච්ඡේද සොයා ඇත. &quot;සිස්ටම්&quot; නැමිත කලාපයේ කාල පරිච්ඡේ‍දය පැය 10 විනාඩි 14 තප්පර 00 වන අතර &quot;සිස්ටම්&quot; හි කාල පරිච්ඡේදව පැය 10 විනාඩි 39 තත්පර 24 වේ. &quot;සිස්ටම්&quot; හි භ්‍රමණය කාල පරිච්ඡේදය පැය 10 විනාඩි 39 තත්පර 22.4 වේ.

ග්‍රහයාගේ අභ්‍යන්තරයෙහි භ්‍රමණ කාල පරිච්ඡේදය සොයා ගෙන නැත, 2004, සිකුරු ග්‍රහයාගේ රේඩියෝ භ්‍රමණ කාල පරිච්‍ඡේදය සැලකිය යුතු අගයතකින් වැඩිවී තිබු බව &quot;කැසිනි&quot; අභ්‍යවකාශ යානය මගින් පොළි විය.

රේඩියෝ විමෝචනය වල භ්‍රමණය ග්‍රහයාගේ භ්‍රමණයට අමතරව තවත් සාධකයක් මත පරායන්ත බව හෙළි විය. එනම්, කන්වේෂන් ප්ලාස්මා ඩිස්ක් යන සාධකයයි. මෙය ග්‍රහයාගේ පරිභ්‍රමණයට අමතකරව තවත් සාධක මත රදා පවතී. &quot; එන්සෙලාසිස්&quot; යන සිකුරැ ග්‍රහයාගේ චන්ද්‍රිකාව මගින් පිටවන ජල වාෂ්ප හේතු කෙනාට ගෙන සිකුරු ග්‍රහයාගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයට බලපැම් ඇති කරන බවත්, එමගින් රේඩියෝ විමෝචන මගින් පරිභ්‍රමණය කාලයන් වල මිනුම් වෙන් වීමට තිබිය හැකි එක් හේතුවක් ලෙසට සිද්ධාන්තයක් ඉදිරිපත් කෙරිණි.

&quot;කැසිණි&quot;, &quot;වොයේජර්&quot; හා &quot;පගනියර්&quot; ඒෂණ මගින් 2007 හි හෙළි කරන ලද දත්ත වලට අනුව සිකුරු ග්‍රහයාගේ පරිභ්‍රමණය කාලය පැය 10 මිනිත්තු 32 තප්පර 35ලෙස සැප්තැම්බර් 2007 හි සටහන් කර ඇත.


==සිකුරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂය සහ භ්‍රමණය==

සිකුරු ග්‍රහයාගේ සිට සූර්යයාට ඇති දුර කිලෝමීටර මිලියන 108 ක් පමණ වන අතර සෑම දින 224.65 කට වරක් ම එය තම කක්ෂය සම්පූර්ණ‍ කරයි. සෑම ග්‍රහ කක්ෂයක්ම ඉලිප්සාකාර වුවත් සිකුරුගේ කක්ෂය ආසන්න ලෙස වෘත්තාකාර වීම විශේෂිතය. එහි විකේන්ද්‍රීතාවය 0.01 කටත් අඩුය. අධර හමුවීම (Inferior conjunction) ලෙස හැඳින‍්වෙන සූර්යයා සහ පෘථිවිය අතර සිකුරු ග්‍රහයාගේ පිහිටීම පෘථිවියට ග්‍රහ‍ලෝකයක් දක්වන ආසන්නතම පිහිටීමයි. එවිට පෘථීවිය හා සිකුරු ග්‍රහයා අතර දුර කිලෝමීටර මිලියන 40 ක් පමණවේ. සෑම දින 584 කට වරක්ම සිකුරු ග්‍රහයා මෙම අධර හමුවීමට පැමිණේ.

සිකුරු ග්‍රහයා සෑම දින 243 කට වරක් ම භ්‍රමණය වන අතර එය ප්‍රධාන ග්‍රහ ලෝකයක ඇති අඩුම භ්‍රමණ වේගයයි. කෙසේ නමුත් සිකුරුගේ සූර්ය දිනය මීට වඩා කෙටි වන අතර එක් සූර්ය උදාවක සිට අනෙකට ඇති කාලය දින 116.5 කි. සූර්යයා බටහිරින් නැග නැගෙනහිරින් බැස යන අයුරක් දිස්වේ.

සිකුරු ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය එහි සමකයේ දී භ්‍රමණය වන්නේ පැයට කිලෝමීටර් 6.5 ක වේගයකින් වන අතර සමකයේ දී පෘථිවියේ භ්‍රමණ වේගය පැ.කි.මී. 1600 ක් වේ.

සූර්යයාගේ උතුරු ධ්‍රැවයේ සිට බලන කල බොහෝ ග්‍රහ ලෝක කක්ෂගත වන්නේ ඔර්ලෝසු කටුව කැ‍රකෙන දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධවය (වාමාවර්ත). නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා කක්ෂගත වන්නේ ඔරලෝසු කටුව කැරකෙන දිශාවටය (දක්ෂිනාවර්ත). සිකුරු ග්‍රහයාගේ අඩු භ්‍රමණ වේගය හා ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට කක්ෂගත වීම විද්‍යාඥයින්ට කුතුහලය ගෙන දුන් කාරණාවක් විය. සිකුරු ග්‍රහයා බිහි වූ මුල් කාලයේ දී එයට වැඩි භ්‍රමණ වේගයක් සහ අනෙක් ග්‍රහලෝක වල දිශාවට කක්ෂගත වීමක් තිබෙන්නට ඇති නමුත් වසර බිලියන ගණනාවක් තිස්සේ එහි ඇති ඝන වායු‍ගෝලයට ඇති වූ වඩදිය බලපෑම නිසා මෙලෙස අඩු භ්‍රමණ වේගයක් හිමිවන්නට ඇති බව ගණනය කිරිම් ඇසුරින් විද්‍යාඥ‍යෝ පෙන්වා දුන්හ.

සිකුරු ග්‍රහයාට තවමත් චන්ද්‍රයකු නොමැති නමුත් 2002 VE 68 නැමැති ග්‍රහකය එයට අර්ධ කක්ෂිය සබඳතාවයක් දක්වයි. වසර බිලියන ගණනකට පෙර ඇති වූ විශාල ගට්ටනයකින් එක් චන්ද්‍රයකුවත් සිකුරු සතුව සිටින්නට ඇති බවත් තවත් ගට්ටනයක් නිසා ග්‍රහයාගේ භ්‍රමණ දිශාව වෙනස්වන්නට ඇති බවත් ඇතැමුන්ගේ විශ්වාසයයි. භ්‍රමණ දිශාවේ වෙනස නිසා සිකුරුගේ චන්ද්‍රයා දඟකාරව සිකුරු වෙත ඇදී ගොස් එය සමඟ හා වෙන්නට ඇති බව ද ඔවුහු තවදුරටත් පෙන්වා දෙති.


==භෞතික ගති ලක්ෂණ==

සිකුරු යනු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ භෞමික ග්‍රහලෝක හතරෙන් එකක් වන අතර එහි තේරුම වන්නේ එය පාෂාණමය වස්තුවක් වන බවයි. විශාලත්වයෙන් හා ස්කන්ධයෙන් පෘථිවියට ඉතා සමාන අතර එබැවින් පෘථිවියේ නිවුන් සහෝදරයා ලෙස හැඳින්වේ. සිකුරුගේ විශ්කම්භය 650 km පමණක් වන අතර එය පෘථිවියේ අගයට වඩා අඩුය. එහි ස්කන්ධය පෘථිවියේ ස්කන්ධය මෙන් 81.5 % වේ. කෙසේ නමුත් පෘථීවි මතුපිට තත්වයෙන් සිකුරු මතුපිට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ. ඒ එහි ඝනකම් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුගෝලය නිසාය. සිකුරු වායු ගෝලයේ 96.5% ක් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වලින් සමන්විතවන අතර ඉතිරියෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් නයිට්‍රජන්වලින් සමන්විතය. 

අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පිළිබඳව තොරතුරු පවතින්නේ ඉතා අල්පයක් වුවත් පෘථිවියේ හා සිකුරුගේ ප්‍රමාණයන් සමාන වීම නිසා ඇඟවෙන්නේ එයට සමාන අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයක් ද ඇති බවයි. ඊට හරයක් ප්‍රාවරණයක් හා කබොල්ලක් අයත්වන අතර පෘථිවියේ මෙන්ම සිකුරුගේ හරය ද අවම වශයෙන් බාගිකව හෝ ද්‍රව වේ. සිකුරුගේ මදක් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවීම මගින් ඇඟවෙන්නේ ගැඹුරු අභ්‍යන්තරයේ පීඩනයන් සැලකිය යුතු ලෙස පෘථිවියට වඩා අඩු බවයි. ග්‍රහලෝක දෙක අතර ප්‍රධාන වෙනස වන්නේ සිකුරු සතු භූ විෂමතාවයක් නොමැතිවීමයි. එයට හේතුව ලෙස පෙනෙන්නේ වියළි මතුපිට හා ප්‍රාවරණයයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ග්‍රහලෝකයෙන් උෂ්ණත්වය පිටවීම අවම වන අතර එනිසා එය සිසිල් වීම වැළකෙන අතර අභ්‍යන්තරව ජනනය වූ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් නොමැතිවීමට ද හේතුවක් සපයයි.

== චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා හරය == 

වර්ෂ 1980 දී Pioneer සිකුරු කාක්ෂිකය සිකුරුගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවියට වඩාකුඩා හා දුර්වල වන බව සොයා ගන්නා ලදී. (ග්‍රහලෝකයට ආසන්නය) එවැනි කුඩා චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් ඇති වීම ප්‍රේරණය වන්නේ අයණ ගෝලය හා සුර්යය සුළං අතර අන්තර් ක්‍රියාවකිනි. නමුත් පෘතුවි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ප්‍රේරණය වී ඇත්තේ හරයේ අභ්‍යන්තර ගතිකයන්ගෙනි. සිකුරුගේ චුම්භක ගෝලය වායුගෝලයේ කොස්මික් විකිරණවලින් ආරක්ෂා කිරීමට ප්‍රමාණවත් නැත.
  
සිකුරුගේ මෙම නිසඟ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් විශ්මය ජනක වන්නේ එය පෘතුවියට වඩා කුඩා ග්‍රහලෝකයක් වන බැවිනි. එමෙන්ම එහි හරයේ උත්පාදකයක් ද අන්තර්ගත බව තව දුරටත් කියවේ. උත්පාදකයකට කරුණු තුනක් අවශ්‍යය. එනම් සන්නායක ද්‍රව්‍යයක්, භ්‍රමණයක් හා සංවහනයකි. හරය විද්‍යුත් වශයෙන් සන්නායක බව උපකල්පනය කෙරෙයි. කෙසේ නමුත් එහි භ්‍රමණය ඉතා සෙමින් සිදුවන බව උපකල්පනය කෙරේ.නමුත් සමාකරණයන් පෙන්වන පරිදි එය උත්පාදකයක් සම්පාදනයට, අනුවර්තනය වී ඇත. මෙයින් ඇඟවෙන්නේ උත්පාදකය නොමැතිවීමට හේතුව සිකුරුගේ හරයේ සංවහනයන්හි හිඟය බවයි. පෘතුවියේදී සංවහනයන් ඇතිවන්නේ හරයේ පිටත ද්විස්ථරයේය. ඊට හේතුව ද්විස්ථරයේ පතුල මතුපිටට වඩා උෂ්ණාධිකවීමයි. තාපය මුදාහැරීමට හැකි භූ විෂමතාවයන් සිකුරු සතු නොවන නිසා එයට ඝන අභ්‍යන්තර හරයක් නොමැති විය හැකිය. එසේ නැතහොත් එහි හරය වර්තමානයේ සිසිල් නොවීම නිසා හරයේ සමස්ථ ද්විකොටස දළ වශයෙන් එකම උෂ්ණත්වයක පවතිනවා විය හැකිය. වෙනත් හේතුවක් නම් එහි හරය මේ වන විටත් සම්පුර්ණ නොවීමය.

== වායු ගෝලය ==

සිකුරු වායුගෝලය ඉතා ඝනව පිහිටා ඇත. එය ප්‍රධාන වශයෙන් කාබන්ඩයොක්සයිට් සහ නයිට්‍රජන් සුළු ප්‍රමාණයකින් සමන්විතය. වායු ගෝලීය ස්කන්ධය පෘථිවි වායුගෝලීය ස්කන්ධය මෙන් 93 න් ගුණයක් වේ. මතුපිට පීඩනය පෘථිවි මතුපිට මෙන් 92 ගුණයකි. එය පෘථිවියේ 1km ක සාගර ගැඹුරක පීඩනයට සමාන වේ. මතුපිට ඝනත්වය 65 kg/m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (එයින් 6.5% ක් ජලය වේ) සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ ප්‍රබලතම හරිතාගාර ආචරණය ජනනය කරන්නේ SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ඝන වාලාකුළු සහ CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; වලින් පොහොසත් සිකුරු වායු ගෝලයයි. එහිදි මතුපිට උෂ්ණත්වය 460&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C කි. මේ අනුව -220&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C අවම උෂ්ණත්වයක් හා 420&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C උපරිම උෂ්ණත්වයක් ඇති බුධගේ මතුපිට උෂ්ණත්වයට වඩා සිකුරු මතුපිට උෂ්ණත්වය ඉහළවෙයි. එසේ වුවත් සිකුරු හිරුගේ සිට බුධ මෙන් දෙගුණයක දුරින් පිහිටා ඇති අතර බුධගේ සුර්ය ප්‍රතිකිරණය මෙන් 25% ක් පමණ ලබාගනී. සිකුරුගේ තෙතමනයක් නොමැති බැවින් මතුපිට සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාව නොගැනිය හැකිතරම්ය. (1% කට වඩා අඩුවේ) ඒනිසා උෂ්ණත්ව දර්ශකය 450&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C සිට 480&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C දක්වා වේ.

[[Image:Venuspioneeruv.jpg|thumb|පාරජම්බුල නිරීක්ෂණ මගින් සොයාගත් සිකුරු වායුගෝලයේ වළාකුළු ව්‍යුහය]] 
අධ්‍යයන මගින් පෙන්වා දෙන පරිදි වසර බිලියන ගණනකට පෙර සිකුරු වායුගෝලය අදට වඩා පෘථිවි වායු ගෝලයට සමාන විය. එමෙන්ම ඇතැම් විට සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක ද්‍රව ජලයද මතුපිට පැවති බව සැලකේ. එහෙත් ඉහළ නගින හරිතාගාර ආචරණය එම ජලප්‍රභවයන් වාෂ්පකර දමන්නට ඇතැයි සැලකේ. එමගින් වායු ගෝලයේ හරිතාගාර වායුවල විශේෂ මට්ටමක් ජනනය කෙරිණි. තාප ආවස්ථිතිය සහ සුළං මගින් තාප සංක්‍රමණය සිකුරු පහළ වායුගෝලයේ දක්නට ලැබීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ සිකුරු මතු පිට දිවා හා රාත්‍රිකාල වලදී සැලකිය යුතු ලෙස විචල්‍යයන් ඇති නොවන බවයි. ඒ ග්‍රහලෝකය ඉතා සෙමෙන් භ්‍රමණය වීමත්, මතුපිට සුළං පැයට කිලෝමීටර් කිහිපයක මද වේගයක් සහිත වීමත්, මතුපිට වායුගෝලයේ ඉහළ ඝනත්වයත් වැනි සාධක නිසා ඒවා ප්‍රතිරෝධයන්ට එරෙහිව සැලකිය යුතු බලයක් ඇති කරයි. එමෙන්ම දූවිලි හා කුඩා ගල් කැබලි පරිවහණය කරයි. උෂ්ණත්වය ප්‍රශ්නයක් නොවුනත් එහි මතුපිට මිනිසෙකුට ඇවිදිය හැකිද යන්න ගැටළු සහගතය. ඝන CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;ස්ථරයට ඉහළින් SO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; හා H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; වලින් සමන්විත ඝන වළාකුළු දැකගත හැකිය. ඒවා හිරු එළියෙන් 60% ක් පරාවර්තනය කරන අතර සිකුරු මතුපිට දෘෂ්‍ය ආලෝකයේ සෘජු නිරීක්ෂණයට ලක්වීම වළක්වයි. සිකුරු පෘථිවියට වඩා හිරුට සමීප වුවත් මෙම ස්ථිර වළාකුළු ආවරණය නිසා අව් රශ්මිය හොඳින් නොලැබේ. වායුගෝලයේ CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; මගින් ඇති කරන හරිතාගාර ආචරණයන් නොමැති විට සිකුරු මතුපිට උෂ්ණත්වය පෘථිවියට බොහෝ සමාන වනු ඇත. ග්‍රහලෝකයේ වාළාකුළු මුදුන් චක්‍රයේ 300 km/h ප්‍රබල සුළං පෘථිවි දින 4 කට 5 කට වරක් ඇති වේ.

2007 Venus Express ඒෂනිය ග්‍රහලෝකයේ දක්ෂිණත් ධ්‍රැවයේ විශාල ද්විත්ව වායුගෝලීය සුළි සුළං පවතිනු නිරීක්ෂණය කෙරිණි.

== පාෂ්ඨික විද්‍යාව==

සිතුරැ ග්‍රහ පෘෂ්ඨය වෙත ගොස් දත්ත රැගෙන නැවත පැමිණිය හැකි ලෙස අධි පීඩනයට ඔරොත්තු දිය හැකි අන්දමින් වෙරො 7 යානය ගොඩ නැගුණි. සිකුරැ ග්‍රහයා තුලට ඇතුළු වීමට පෙර එය සීත කෙරැණු අතර විනාඩි 35 ක් තුල යානාව ගොඩ බැස්විය හැකි  වීමට ‍විශේෂ පැරෂුටයක්  ද එහි සවිකරන ලදි.  1970 දෙසැම්බර් 15 දින වායුගෝලයට ඇතුලු වුනු වෙනෙරා යානයේ පුරෂුටය එය ගොඩබසින අවස්ථාවේ දී ඉරී ගිය අතර බරපතල  නොවූ නමුත් ඉතා තදින් යානාව සිතුරැ ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය මත  ගැටුනි. යානාව පසෙකට ඇලවුනු අතර, එමගින් මිනිත්තු 23 ක් යනතුරැ උෂ්ණත්වය දත්ත සපයා දුනි. වෙනත් ග්‍රහ පෘෂ්ඨයයක සිට ටෙලිමෙට්රි දත්ත  ලබා දුන් පළමු  අවස්ථාව මෙයයි.
වෙනෙරා වැඩසටහන දිගටම ක්‍රියාත්මක වුයේය වෙනෙරා 8 යානාව මගින් සිතුරැ ග්‍රහ පෘඨෂයේ සිට මිනිත්තු 50 ක් දත්ත සැපයු අතර වෙනෙරා 9 සහ වෙනෙරා 10 යානාවෙන් සිකුරැගේ භූ පිහිටීම පිළිබද පුථම ඡායාරැපය ලබා දුනි.


===පයනියර් නමැති සිකුරු වටා කක්ෂගතවන යානාව===

මේ අතර තුරේ ඇමරිකාව විසින් මැරිනර් 10 යානාව බුධ ග්‍රහයා වෙත දියත් කළ අතර ඒ ගමන් මග අතරතුරේදී සිකුරැ ග්‍රහයාට කිලෝමීටර් 5790 ක් ආසන්නයෙන් ගමන්කරමින් එහි ඡායාරෑප 4000 කට වඩා වැඩි ගණනක් ලබා ගැනීමට සමත් විය.

සාමාන්‍ය ආලෝකයේ දී ග්‍රහ ලෝකයේ කිසිම ලක්ෂණයක් එම ඡායාරෑප තුලින් හදුනාගැනීමට නොහැකි වූ වත්  පාරජමුබුල ආලෝකය මගින් පෙර පෘථිවියේ සිට කල නිරීක්ෂණ කිසිවකින් නොදුටු වලාකුළු පිළිබද විස්තර සොයාගත  හැකි විය.

ඇමරිකානු  පයනියර් සිකුරැ ව්‍යපෘතියේ මෙහෙවර 2 ක් විය.  සිකුරැ කක්ෂගාමියා 1978 දෙසැම්බර් 4 වන දින සිකුරැගේ ඉලිප්සාකාර කක්ෂිය තුලට  ඇතුළු කරන ලදි. එමගින් අවුරැදු 13 ක් පුරාවට රොඩාර් මගින් සිකුරැගේ වායුගෝලය අධ්‍යයනය කිරිමට සහ පෘෂ්ඨය සිතියම් ගත කිරිමට අවශ්‍ය දත්ත සැපයුවේය. පයනියර් සිකුරැ බහු යානාව මගින් යානා 5 ක් සිකුරැගේ වායුගෝලය වෙත ඇතුලු කරන ලද අතර එමගින් එහි සංයුතිය, සුළං සහ උෂ්ණත්වය පිළිබද තොරතුරැ ලබා ගත හැකි විය.

ඊළග වසර 4 ඇතුලත තවත් වෙනෙරා යානාවන් 4 දියත් කෙරැණි. වෙනෙරා 11 සහ 12 මගින් සිකුරැගේ විදුලි කුණාටු ද ‍ වෙනෙ‍රා 13 සහ 14 යානා මගින් එහි පෘෂ්ඨයේ ප්‍රථම වර්ණ ඡායාරැපච ලබා දුනි. 1983 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී වෙනෙරා වැඩසටහන නිම වුයේ සිකු‍රැගේ සිතියම් කිරිම සදහා එහි කක්ෂිය වෙත වෙනෙරා 15 සහ 16 දියත් කිරිමෙන් අනතරැවය.
අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ පද්ධතිය තුලින් ගමන් ගත් යානාවක් මගින් එකවර සිකුරැ ග්‍රහයා  සහ හැලී වල්ගා තරැව  අධ්‍යයනය කිරිමට 1985 දී සෝවියට් දේශය විසින් උත්සාහ ගත්තේය. එහිදී සිකුරැ ග්‍රහයාගේ වායුගෝලය පෙර සිතා සිටියාට  වඩා කැලඹිමකින් යුක්ත බව සොයා ගැනුනි.

== සිකුරු පිළිබද සිදුකළ පරීක්ෂණ ==

Venero 7 යනු සෝවියට් දේශය මගින් යවනු ලැබූ සිකුරු මතුපිට සිට දත්ත නිකුත් කිරීමට නිපදවූ යානයකි. Venero වැඩසටහන යනු සම්පුර්ණයෙන්ම සෝවියට් දේශය මගින් දියත් කරනු ලැබූ වැඩ සටහනකි .Venero මෙයට බාර් 180 ක පීඩනයක් දරාගත හැකිය. සිකුරුට ඇතුළු වීමට පෙර සීත කල මෙම යානය පැරෂුට් (Perochute) මගින් 1970 දෙසැම්බර් 5 සිකුරු මතට ගොඩබෑහ.  නමුත් මෙම ගොඩබෑම ඉතා සාර්ථක නොවීය.  යානාව බිදී නොගියත් ඉතා තද වැටීමකට ලක් වූ බව විශ්වාස කරයි.  විනාඩි 23 ක් පෘෂ්ඨයේ උෂ්ණත්වය ගැන දුර්වල සංඥා දුන් යානය විනාශ විය.
	Venera 8 යානය සිකුරු මත සිට විනාඩි 50 ක කාලයක් පුරා දත්ත සම්ප්‍රේෂණය (transmit) කළේය.  Venera 9 හා Venera 10 යවන ලද්දේ ඉන්පසුවයි.  Venera 10 පළමු වරට ඡායාරූපය සම්ප්‍රේෂණය කළේය. Venera 9 ආනත බෑවුමක්ද Venere 10 “Baselt” (ගිනිකදු පාෂාණ) වැනි ගලකද පතනය විය.
ගුරුත්ව ක්ෂේත්‍ර පිළිබද පරීක්ෂණය කිරීමට ඇමෙරිකාව යැවූ Marinor 10 යානය 1974 පෙබරවාරි 5 දින සිකුරු පසුකර බුධ දෙසට ගමන් කළේය.  එහිදී සිකුරු ග්‍රහයාගේ සිට කි. මී. 5790 ක් දුරින් පිහිටි යානය ඡායාරූප 4000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලැබිණි.  UV උපයෝගී කරගත් විට පෘථිවියේ සිට නිරීක්ෂණය කළ නොහැකි වලාකුළු පවා හමුවිය.
අමෙරිකාවේ Pioneer Venus ව්‍යාපෘතිය යටතේ මෙහෙයුම් 82 ක් සිදු විය.  
Pioneer Venus Orbiter හි ප්‍රථම මෙහෙයුම වූයේ සිකුරු වටා යානයක් කක්ෂගත කිරීමයි.  1978 දෙසැම්බර් 4 කක්ෂගත කළ යානය වසර 13 කට වැඩි කාලයක් සිකුරු මතුපිට රැදෙමින් රේඩාර් මගින් පරීක්ෂා කළේය.
Pioneer Venus Multiprobe යටතේ නිරීක්ෂණ යානා 5 ක් 1978 දෙසැම්බර් 5 සිදු කළ අතර, මෙහිදී සිකුරුගේ සුලභ හා උණුසුම් වායු ප්‍රවාහ නිරීක්ෂණයට ලක් කලේය.
ඊලග වසරේ Venera 11 – 14 ලෙස යානා 4 ක් ගොඩබෑවේය.  Venera 11 හා 12 මගින් විදුලි කුණාටු (Thunder Storm) නිරීක්ෂණය කරන ලදී.  Venera 13 හා 14, 1982 මාර්තු 1 හා 5 දිනයන්ගේ පිළිවෙලින් ගොඩ බෑවේය.  මෙම යානා ප්‍රථම වර්ණ ඡායාරූපය සම්ප්‍රේෂණය කළේය.
මේ සෑම යානාවක්ම සිකුරු මතුපිට පෘෂ්ඨයේ සිට කි. මී. 50 ක් ඉහළ සිට පැරෂුට් ආධාරයෙන් ගොඩබානා ලදී.  පහල වායුගෝලයේ ඝනත්වය නිසා ගොඩබෑම නිවැරදිව විය.  Venera 13 හා 14  “X raya Flourescence” වර්ණාවලි මානයක් (Spectrorreter) උපයෝගී කරගෙන පරීක්ෂා කළේය.  Venera 15 හා 16  යානා සිකුරු පෘෂ්ඨය “Synthetic aperture redar” භාවිතයෙන් නිරීක්ෂණය කළේය.  එම යානා 2 සමග  Venera ව්‍යාපෘතිය අවසන් විය.
රුසියාව 1985 දී සිකුරු හා හේලී ධූමකේතුව නිරීක්ෂණයට ව්‍යාපෘතියක් ඇරඹීය.  ධූමකේතුව නිරීක්ෂණයට පෙර Vega ව්‍යාපෘතියට අයත් යානා 2 ක් සිකුරු මතට නිරීක්ෂණ යානා යැවීම සිදු කළේය.  Vega 1 යානයෙන් මෙම ක්‍රියාව සාර්ථකව සිදු නොවීය.  බැලුන ආධාරයෙන් චලනය වූ මෙම නිරීක්ෂණ යානා ගුවන්ගත විය.  මෙම බැලුන සිකුරු මතුපිට සිට කි. මී. 53ක් ඉහළ ලක්ෂයකට පැමිණියේය.  මෙම ලක්ෂයේ පීඩනය පෘථිවි පීඩනයට සමාන විය.  පැය 46 ක් වූ සම්ප්‍රේෂිත දත්ත වලින් සිකුරු මතුපිට තද සුළං හා ප්‍රබල සංවහන ධාරා (Convection Cell) ඇති බව සොයා ගැනුනි.

== සිකුරු පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් ==

===අතීත අධ්‍යයනයන්===


Galileo (ගැලීලියෝ ගැලිලි) විසින් සිකුරු ග්‍රහයා සූර්යයාගේ වටා ගමන් කරන බව ඔප්පු කළේය.
හින්දුවරුන්ගේ ජ්‍යොතිෂ්‍යයේදී සිකුරු, ශුල්ක්‍රා ග්‍රහයා ලෙසත්, බටහිර පුද්ගලයින් “Wondering Star” ලෙසත් අතීතයේදී සිකුරු ග්‍රහයා හැදින්වීය.
අතීතයේ “Morning Star” හා “Evening Star” ලෙස තාරකා දෙකක් වශයෙන් සිකුරු සලකා ඇත.  නමුත් ඔවුන් එකම ග්‍රහලෝකය වෙනස් ආකාරයෙන් දකිනා බව නොදැන සිටියේය.  මෙය තනි වස්තුවක් බව “පයිතගරස්” පළමුවෙන් හදුනාගත්තේය.
ගැලීලියෝ විසින් 17 වැනි සියවසේ සිකුරුගේ චලනයන් නිරීක්ෂණයෙන්, එය සඳ මෙන් පෘතුවිය වටා නොයන බව සොයා ගත්තේය.  ඒ සමගම සූර්යා වටා ග්‍රහලෝක පරිභ්‍රමණය වේ යන සංකල්පය ඉදිරිපත් වීය.
Johann Schroter 1970දී සිකුරුගේ වායුගෝලයක් ඇති බව නිරීක්ෂණය කළේය.  සිකුරුගේ සූර්යයාට විවෘත ප්‍රදේශයේ 1800C ක උණුසුමක් ඇතිබවත්, සිකුරුගේ අඳුරු ප්‍රදේශක් නිරීක්ෂණයෙන් තහවුරු විය.  මෙම වායුගෝලයක් තිබීම නිසා භ්‍රමණ කාලය නිගමනය කිරීම් අපහසු විය.  Glovenni Cossin හා Johann Schroter  පැය 24 ක භ්‍රමණ කාලයක් ඇති බවට නිගමනය කළත් එය නිවැරදි නොවීය.

'''භූමිය පදනම් කරගෙන සිදු වූ පරීක්ෂණ'''

	UV,රේඩාර් හා දුරේක්ෂයන්ගේ දියුණුවත් සමග 20 සියවසේදී සිකුරු ගැන වඩා නිවැරදි දත්ත ලැබෙන්නට විය.  
	UV නිරීක්ෂණයන්හිදි, JR කිරණයන්ට හසු නොවූ දත්ත හමුවිය.  Frank. E. Rose ට අනුව ඊට හේතුව සිකුරුගේ වලාකුළුය.
	සිකුරුගෙන් 90% ක් ඇත්තේ ඝන පෘෂ්ඨයකි.  සිකුරුගේ භ්‍රමණ කාලය ඩොප්ලර් න්‍යායයේ ආලෝක පරාවර්තන් ආශ්‍රයෙන් හඳුනාගැනීමට උත්සහ කළද එය අසාර්ථක විය.  Vestor Slipher විසින් මෙම පරීක්ෂණය කළ අතර ප්‍රතිඵල රහිත වීමට හේතුව සිකුරුගේ භ්‍රමණ කාලය විශාල වීම බව ඔහු නිගමනය කළේය.  1950 දී සිකුරුගේ භ්‍රමණය ප්‍රතිගාමී (Retrograde) බව සොයාගන්නා ලදී.  රේඩාර් භාවිතයේදී නව අගයන්ට ආසන්න භ්‍රමණ කාලයක් වාර්තා විය.
	1970 රේඩාර් මගින් කළ පරීක්ෂණ වලදී “Arecibo Observetory” සිට සිකුරුගේ අති පරාවර්තිත ප්‍රදේශයන්ට හා කිරණ පතනය කර තොරතුරු රාශියක් සොයා ගන්නා ලදී. මෙහිදී භූමියේ ස්වභාවයන පිලිබඳව ලද තොරතුරු ප්‍රධාන වේ.  මෙහිදී “Moxwell montes” ලෙස නම් කළ කඳු පන්තියක් හමුවිය.
	පෘථිවියේ සිට ගත් හොඳම රේඩාර් ඡායාරූපය කි. මී. 50 ක පමණ පරාසයක විහිදේ.

== රොබෝ අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම - සිකුරු ග්‍රහයා පිළිබඳ අතීත උත්සාහයන් ==

[[Image:Mariner 2.jpg|thumb|Mariner 2, දියත් කිරීම,1962]]
1961 පෙබරවාරි 12 ආරම්භවුණු Venera – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග සිකුරුට මෙන්ම ඕනෑම ග්‍රහලොවකට දියත් කෙරුණු පළමු රොබෝ අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම ආරම්භ විය. මේ හැරුණු කොට ඉතා සාර්ථක වු වේනිරා වැඩ සටහනේ පළමු අභ්‍යවකාශ යානය මෙයයි. Venera – 1 සෘජු ගැටුම් පාරචක්‍රයක දියත් කෙරුණත් මෙහෙයුම් දින 7 ක් ඇතුළත පෘතුවියට කිලෝමීටර් මිලියන 2 ක දුරකදී සම්බන්ධතා ඇන හිටිණි. මධ්‍යන්‍යයේදී සිකුරුට 100000 km ක් පමණ ආසන්න වන තුරු ගමන් කරන්නට ඇතැයි සැලකෙයි.

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද සිකුරු ගවේෂණ Meriner – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග අසාර්ථකව කටයුතු ආරම්භ කෙරුණි. 1962 දෙසැම්බර් 14 දින දින 109 ක කාක්ෂික සම්ප්‍රේෂණයකට පසුව ඊළඟ මැරීනර් 2 මෙහෙයුම අතිශය සාර්ථක විය. ඒ ලොව පළමු සාර්ථක අන්තර් ග්‍රහලෝක මෙහෙයුම බවට පත්වෙමිනි.එය සිකුරු මතුපිට 34833 km දුරක් ඉහළින් පියාසර කරන්නට ඇතැයි සැලකේ. ශුද්ධ තරංඟ හා අධෝරක්ත රේඩියෝමාපක හෙලිකළ අන්දමට සිකුරුගේ වළාකුළු මුදුන් සිසිල් වුවත් අවම වශයෙන් 425&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C වත් උෂ්ණත්වයක් මතුපිට පවතියි. ඒ අනුව භූමි පාදක ජීවයකට ග්‍රහලෝකය වාසස්ථාන සපයනු ඇතැයි පැවති බලාපොරොත්තුද බොද විය. සිකුරු ස්කන්ධය හා ගගනගාමී ඒකක පිළිබද වැඩි දියුණු දත්ත Meriner – 2 ලබාගත්ත ද විකිරණ වළලු හෝ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් සොයා ගැනීමට අපොහොසත් විය.

== සිකුරු - වායුගෝලයට ඇතුල්වීම == 
[[Image:Pioneer_Venus_orbiter.jpg|thumb|පයිනීයර් වීනස් අභ්‍යවකාශ යානය]]
Venera – 3 1966 මාර්තු 1 දින සිකුරු මත ගොඩ බස්වන ලදී. එය මිනිසා විසින් නිපද වු වෙනත් අභ්‍යවකාශ යානයක් ග්‍රහලෝකයක වායුගෝලයට ඇතුල් වී මතු පිට ගැටුණු ප්‍රථම අවස්ථාව විය. එසේ වුවත් එහි සන්නිවේදන පද්ධතිය ග්‍රහලෝකය පිළිබද කිසිදු තොරතුරක් ලබාදීමට පෙර ඇන හිට ඇත. 1967 ඔක්තෝබර් 18 දින Venera – 4 වායුගෝලයට සාර්ථකව ඇතුල් වී විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ ගණනාවක යෙදී ඇත.පසුව මිනිසුන් රහිත යානය දෙවනවරට සිකුරු තුළට ඇතුල් විය. Venera – 4 මතුපිට උෂ්ණත්වය Mariner – 2 මගින් ගණනය කළ 5000&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C ට වඩා අධික උෂ්ණාත්වයක් බව පෙන්වා දුනි.එමෙන්ම වායු ගෝලයේ 90% - 95% දක්වා කාබන්ඩයොක්සයිට් පවතින බවද පෙන්වා දුනි. සිකුරු වායුගෝලයේ ඝණත්වය Venera – 4 සම්පාදකයන් අපෝහනය කළ ප්‍රමාණයට වඩා අධික විය. එබැවින් පැරෂුට අවරෝහණය අපේක්ෂිත මට්ටමට වඩා හෙමින් සිදු වු අතර මතුපිටට ලඟා වීමට පෙර කෝෂ විසර්ජනය විය. අවරෝහණයේදී විනාඩි 93 ක දත්ත ලබාගැනීමෙන් පසු Venera – 4 අවසාන පීඩන කියවීම 24.96 km උසකදී බාර් 18 ක් විය.
                     

1968 ඔක්තෝබර් 19 දින තවත් යානයක් සිකුරු තුළට ඇතුල් වුයේ Mariner – 5 වළාකුළු මුදුන් වලට 4000 km දුරකින් පියාසර කිරීමත් සමගය. Mariner – 5 විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළේ අඟහරු හා සම්බන්ධ Mariner – 4 හි අනුරුවක් ලෙසය. නමුත් මෙහෙයුම සාර්ථක වු විට යානය සිකුරු මෙහෙයුම් සදහා යලි එකලස් කරන ලදී. එහිදී Mariner – 2 ට වඩා සංවේදී උපකරණ කට්ටලයක් යොදා ගත් අතර රේඩියෝ අන්තර්දාන පරීක්ෂණවලින් සිකුරු වායුගෝලයේ පීඩනය ඝනත්වය හා සංඝටක පිළිබද දත්ත ලබාදෙන ලදී. Venera – 4 හා Mariner – 5 දත්ත එකමුතු වෙන් සෝවියට් ඇමෙරිකානු සුසංයෝගී කණ්ඩායමක් විශ්ලේෂණය කොට ඊළඟ අවුරුද්දේ දී අභ්‍යාවකාශ සහයෝගීතාවයට නිදසුන් ලබාදුනි.

Venera – 4 න් ලබාගත් පාඩම් හා දත්තවලින් සන්නද්ධව සෝවියට් සමුහාණ්ඩුව Venera – 5 හා Venera – 6 යන නිවුන් යානා ද්විත්වය 1969 ජනවාරි මාසයේ පස් දින මෙහෙයුමකට යොදවන ලදී. ඒවා සිකුරු කරා ලඟා වුයේ එම වසරේ මැයි 16 හා මැයි 17 දිනයන්වලදීය. වායුගෝල 25 ක පීඩනයක් දරා සීටිමට හැකි පරිදි ඒවායේ කබොල්ල සවිගන්වා තිබුණි. එමෙන්ම වේගවත් අවරෝහණයක් ලබා ගැනීමට කුඩා පැරෂුට සවිකොට තිබුණි. එතැන් සිට වර්තමානය දක්වා සිකුරුගේ වායුගෝල ආකෘති වායුගෝල 75 හා 100 අතර මතුපිට පීඩනයක් අපේක්ෂා කළ අතර මතුපිට දී ඉතිරිවීමට කිසිවිටකත් බලාපොරොත්තු නොවීය. මිනිත්තු 50 කට වඩා වායු ගෝල දත්ත ලබාගැනීමෙන් පසු කිලෝමීටර් 20 ක් පමණ උන්නතාංශයකදී සිකුරුගේ රාත්‍රී ප්‍රදේශයේ මතුපිටට ලඟා වීමට පෙර යානා ද්විත්වයම විනාශ විය.

== ආශ්‍රිත ==
{{portal|සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය|අභ්‍යවකාශය|තාරකා විද්‍යාව}}

* [[Geodynamics of Venus]]
* [[Outline of Venus]]
* [[Venus zone]]
* [[List of gravitationally rounded objects of the Solar System#Planets|Stats of planets in the Solar System]]

== සටහන් ==

{{Reflist|group=note}}

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist|refs=
&lt;ref name=Lexico_Venusian&gt;{{Cite dictionary
 | title=Venusian
 | dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary
 | publisher=[[Oxford University Press]]
 | url=http://www.lexico.com/definition/Venusian
 | url-status=dead |archive-date=23 March 2020
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200323093029/https://www.lexico.com/definition/venusian
}}{{break}}{{MW|Venusian}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=VSOP87&gt;{{cite journal
 | title=Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets
 | url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1994-02-10_282_2/page/663
 | last1=Simon | first1=J.L. | last2=Bretagnon | first2=P.
 | last3=Chapront | first3=J. | last4=Chapront-Touzé | first4=M.
 | last5=Francou | first5=G. | last6=Laskar | first6=J.
 | journal=[[Astronomy and Astrophysics]]
 | volume=282 | issue=2 | pages=663–683 | date=February 1994
 | bibcode=1994A&amp;A...282..663S
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fact&quot;&gt;{{cite web
 | title=Venus Fact Sheet
 | last=Williams | first=David R. | date=25 November 2020
 | publisher=NASA Goddard Space Flight Center
 | url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html
 | access-date=2021-04-15 | archive-date=11 May 2018
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180511140851/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/venusfact.html
 | url-status=live 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Souami_Souchay_2012&gt;{{cite journal
 | title=The solar system's invariable plane
 | last1=Souami | first1=D. | last2=Souchay | first2=J.
 | journal=Astronomy &amp; Astrophysics
 | volume=543 | id=A133 | pages=11 | date=July 2012
 | doi=10.1051/0004-6361/201219011 | bibcode=2012A&amp;A...543A.133S | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;horizons&quot;&gt;{{cite web
 | title=HORIZONS Web-Interface for Venus (Major Body=2)
 | last=Yeomans | first=Donald K.
 | url=http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&amp;body_group=mb&amp;sstr=2
 | work=[[JPL Horizons On-Line Ephemeris System]]
 | access-date=30 November 2010 | archive-date=4 February 2021
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210204223838/http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&amp;body_group=mb&amp;sstr=2
 | url-status=live
}}—Select &quot;Ephemeris Type: Orbital Elements&quot;, &quot;Time Span: 2000-01-01 12:00 to 2000-01-02&quot;. (&quot;Target Body: Venus&quot; and &quot;Center: Sun&quot; should be set to default.) Results are instantaneous [[osculating orbit|osculating]] values at the precise [[J2000]] epoch.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Seidelmann2007&quot;&gt;{{cite journal
 | title=Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006
 | last1=Seidelmann | first1=P. Kenneth | last2=Archinal | first2=Brent A.
 | last3=A'Hearn&lt;!--written A'hearn here, mostly A'Hearn elsewhere--&gt; | first3=Michael F.
 | last4=Conrad | first4=Albert R. | last5=Consolmagno | first5=Guy J.
 | last6=Hestroffer | first6=Daniel | last7=Hilton | first7=James L.
 | last8=Krasinsky | first8=Georgij A. | last9=Neumann | first9=Gregory A.
 | last10=Oberst | first10=Jürgen | last11=Stooke | first11=Philip J.
 | last12=Tedesco | first12=Edward F. | last13=Tholen | first13=David J.
 | last14=Thomas | first14=Peter C. | last15=Williams | first15=Iwan P.
 | display-authors=3 | journal=[[Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy]]
 | volume=98 | issue=3 | pages=155–180 | year=2007
 | bibcode=2007CeMDA..98..155S | doi=10.1007/s10569-007-9072-y
 | ref={{sfnRef|Seidelmann Archinal A'hearn et al.|2007}} | doi-access=free 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Konopliv1999&quot;&gt;{{cite journal
 | title=Venus Gravity: 180th Degree and Order Model
 | last1=Konopliv | first1=A. S. | last2=Banerdt | first2=W. B.
 | last3=Sjogren | first3=W. L.
 | journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]
 | volume=139 |issue=1 |date=May 1999 |pages=3–18
 | bibcode=1999Icar..139....3K |doi=10.1006/icar.1999.6086
 | url=http://trs-new.jpl.nasa.gov/dspace/bitstream/2014/20227/1/98-1117.pdf
 | archive-date=26 May 2010 |url-status=dead
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100526121353/http://trs-new.jpl.nasa.gov/dspace/bitstream/2014/20227/1/98-1117.pdf
 | citeseerx=10.1.1.524.5176 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=NASA_2015&gt;{{cite web
 | title=Planets and Pluto: Physical Characteristics
 | url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?planet_phys_par
 | publisher=[[NASA]] | date=5 November 2008
 | access-date=26 August 2015 | archive-date=7 September 2006
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060907215218/http://ssd.jpl.nasa.gov/?planet_phys_par
 | url-status=live 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;planetary-facts&quot;&gt;{{cite web
 | title=Planetary Facts
 | publisher=[[The Planetary Society]]
 | url=http://www.planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html
 | access-date=20 January 2016 |archive-date=11 May 2012
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511011542/http://www.planetary.org/explore/space-topics/compare/planetary-facts.html
 | url-status=live 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Margot_et_al_2021&gt;{{cite journal
 | title=Spin state and moment of inertia of Venus
 | display-authors=3 | last1=Margot | first1=Jean-Luc
 | last2=Campbell | first2=Donald B. | last3=Giorgini | first3=Jon D.
 | last4=Jao | first4=Joseph S. | last5=Snedeker | first5=Lawrence G.
 | last6=Ghigo | first6=Frank D. | last7=Bonsall | first7=Amber
 | journal=Nature Astronomy
 | date=29 April 2021 | volume=5 | issue=7 | pages=676–683
 | doi=10.1038/s41550-021-01339-7 | arxiv=2103.01504
 | bibcode=2021NatAs...5..676M | s2cid=232092194 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;iauwg_ccrsps2000&quot;&gt;{{cite web
 | title=Report on the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements of the planets and satellites
 | publisher=International Astronomical Union |date=2000
 | url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm
 | access-date=12 April 2007 | archive-date=12 May 2020
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151452/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm
 | url-status=dead 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Mallama_et_al&quot;&gt;{{cite journal
 | title=Comprehensive wide-band magnitudes and albedos for the planets, with applications to exo-planets and Planet Nine
 | first1=Anthony | last1=Mallama | first2=Bruce | last2=Krobusek
 | first3=Hristo | last3=Pavlov
 | journal=Icarus | volume=282 | pages=19–33 | date=2017
 | doi=10.1016/j.icarus.2016.09.023 |arxiv=1609.05048
 | bibcode=2017Icar..282...19M |s2cid=119307693 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Haus_et_al&quot;&gt;{{cite journal
 | title=Radiative energy balance of Venus based on improved models of the middle and lower atmosphere
 | first1=R. | last1=Haus | first2=D. | last2=Kappel
 | first3=G. | last3=Arnoldb
 | journal=Icarus
 | volume=272 | pages=178–205 | date=July 2016
 | doi=10.1016/j.icarus.2016.02.048
 | bibcode=2016Icar..272..178H |url=https://elib.dlr.de/109285/1/Haus%20et%20al%202017_ICARUS.pdf
 | access-date=25 June 2019 |archive-date=22 September 2017
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170922023312/http://elib.dlr.de/109285/1/Haus%20et%20al%202017_ICARUS.pdf 
 | url-status=live 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;American Chemical Society 2013&quot;&gt;{{cite web
 | title=Atmospheres and Planetary Temperatures
 | website=American Chemical Society | date=2013-07-18
 | url=https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html
 | access-date=2023-01-03
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Mallama_and_Hilton&quot;&gt;{{cite journal
 | title=Computing apparent planetary magnitudes for The Astronomical Almanac
 | first1=Anthony | last1=Mallama | first2=James L. | last2=Hilton
 | journal=Astronomy and Computing
 | volume=25 | pages=10–24 | date=October 2018
 | doi=10.1016/j.ascom.2018.08.002 | s2cid=69912809 
 | bibcode=2018A&amp;C....25...10M | arxiv=1808.01973 
}}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Wikisourcecat}}
{{Sister project links|commonscat=Venus (planet)}}
* [https://web.archive.org/web/20150906034051/http://solarsystem.nasa.gov/planets/venus සිකුරු පැතිකඩ],  නාසා සෞරග්‍රහ ගවේශන වෙබ් අඩවිය {{in lang|en}}
* [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planets/venuspage.html සිකුරු ග්‍රහලොව වෙත මෙහෙයුම්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210163349/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planets/venuspage.html |date=2015-02-10 }} සහ [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/thumbnail_pages/venus_thumbnails.html සේයාරු කැටලොගය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150329025335/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/thumbnail_pages/venus_thumbnails.html |date=2015-03-29 }}, [[National Space Science Data Center|ජාතික අභ්‍යවකාශ විද්‍යා දත්ත මධ්‍යස්ථානය]] {{in lang|en}}
* [http://www.mentallandscape.com/V_Venus.htm සිකුරු ග්‍රහලොව සෝවියට් ගවේශනය] සහ [http://www.mentallandscape.com/C_CatalogVenus.htm සේයාරු කැටලොගය], Mentallandscape.com {{in lang|en}}
* [https://web.archive.org/web/20151015045714/http://www.strykfoto.org/venera.htm Venera මෙහෙයුමේ සේයාරු කැටලොගය] {{in lang|en}}
* [http://www.nineplanets.org/venus.html සිකුරු ග්‍රහලොව පිටුව], ''[[The Nine Planets|ද නයින් ප්ලැනට්ස්]]'' {{in lang|en}}
* [http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalog/VenusCatalog.html සිකුරු සංක්‍රාන්තිය], NASA.gov {{in lang|en}}
* [https://web.archive.org/web/20150207003528/http://www.geody.com/?world=venus Geody Venus], මතුපිට ලක්ෂණ සඳහා වන සෙවුම් යන්ත්‍රයක් {{in lang|en}}


{{Venus}}
{{සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය}}
{{Venus spacecraft}}
{{Portal bar|තාරකා|අභ්‍යවකාශ පියසැරි|අභ්‍යවකාශය}}
{{Authority control}}

[[Category:සිකුරු ග්‍රහයා]]
[[Category:තාරකා විද්‍යාව]]
[[Category:සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක]]
[[ප්‍රවර්ගය:භෞමික ග්‍රහලෝක]]
[[ප්‍රවර්ගය:පුරාතන යුගයේ සිට දැන සිටි අභ්‍යවකාශ වස්තු]]</text>
      <sha1>1pw1cd6pwq4khpynbzca1hwohap78ii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම චාරිකාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20540</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802018</id>
      <parentid>684598</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගෞතම බුදුරජාණන්වහන්සේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20746</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802015</id>
      <parentid>684599</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බුද්ධඝෝෂ හිමි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21635</id>
    <revision>
      <id>802030</id>
      <parentid>771807</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|බුදුගොස්, Wiktionary</comment>
      <origin>802030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16698" sha1="0pzxuhy03bv56mkrdg2s5azduewn31t" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          =  බුද්ධඝෝෂ හිමි
| image        =
| caption      = බුද්ධඝෝෂ හිමියන් [[විසුද්ධිමග්ග]]යෙහි පිටපත් ත්‍රිත්වය සමඟින්, [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]]
| birth_place   =
| baptised      = 
| death_date    = 
| death_place   = 
| resting_place = 
| occupation   =
| era           =  5වන සියවස
| movement      =
| spouse        =
| children      = 
| signature     = 
}}
{{බුද්ධ ධර්මය}}
{{Wiktionary|බුදුගොස්}}

'''බුද්ධඝෝෂ හිමි''' (අමිශ්‍ර {{si|බුදුගොස්}}) බු.ව. 10 වන සියවසේ (ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසේ) විසූ පඬිවර භික්‍ෂුවකි. භාරත බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ ග්‍රන්ථ කර්‍තෘවරුන් අතර බොහෝ විචාරකයන්ට ලක්වූ කීර්තිදරයෙකි.

==ලක්දිව ගතකිරීම==
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මහානාම රජ දවසේ (ක්‍රි.ව.407-429) ලංකාවට පැමිණී බව අනුමාන හැකි වූ නමුත් පාලි සාහිත්‍යය කෘතියේ බුද්දත්ත හිමියන් පවසන්නේ මෙසේය. &quot;සිරිනිවාස නම් රජුගේ  රාජ්‍යෝද‍යෙන් 20වැනි වර්ෂයෙහි විශුද්ධි මාර්ගය ලියන්නට පටන්ගෙන 21 වෙනි වර්ෂයේදී නිමකළ බවයි.  බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ විනය අටුවා‍වෙහි මේ බව සඳහන් වන බව බුද්ධදත්ත හිමියන් පවසයි. මහාචාර්ය මලලසේකර මහතා පවසන්නේ සිරිනිවාස සිරිකුණ්ඩ නම මහානාම රජුටම භාවිතා කර ඇති බවය. මේ අනුව බුද්ධඝෝෂ හිමි ලංකාවට වැඩම කළ කාල සීමාව සැක සහිත වූ නමුත් ක්‍රි.ව.5 වැනි සියවසේ ලංකාවේ වාසය කළ බවට සාක්‍ෂි ඇත.


බුද්ධඝෝෂ හිමි විසින් රචිත / පාලි බසට පරිවර්ථනය කල ග්‍රන්ථ

මේ හිමියන් ත්‍රිපිටකයට අටුවා ග්‍රන්ථ විශාල සංඛ්‍යාවක් රචනා කර ඇත. බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මෙවැනි අටුවා රැසක් කෙලෙස ලීවාද යන්න පිළිබඳ පුදුම සහගත දෙයක් ලෙස කරුණු දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;රීස් ඩේවිඩ්ස් සහ ඩී.ටී.බාප්ට් &lt;/ref&gt; බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොඅඩුව ලැබුන බවට සාක්‍ෂි මහාවංශයේ ඇත.


 {| class=&quot;wikitable&quot;
 ! ත්‍රිපිටක කොටස
 ! පාලි අටුවාව

 |-
 | [[විනය පිටකය]]
 | [[සමන්තපාසාදිකා]] විනය අටුවාව

 |-
 | [[ප්‍රාතිමෝක්‍ෂය]] 
 | කංඛාවිතරණී අටුවාව

 |-
 | [[දීඝ නිකාය]] 
 | [[සුමංගලවිලාසිනී]] අටුවාව

 |-
 | මජ්ඣිම නිකාය
 | පපඤ්චසූදනී අටුවාව
 |-
 | සංයුත්ත නිකාය
 | සාරත්‍ථප්පකාසිනී අටුවාව

 |-
 | [[අංගුත්තර නිකාය]]
 | [[මනෝරථපූරණී]] අටුවාව

 |-
 | ඛුද්දක පාඨය
 | පරමත්ථජොතිකා අටුවාව
 |-
 | [[ධම්මපද]]
 | ධම්මපදට්ඨකථාව

 |-
 | සුත්තනිපාතය
 | පරමත්‍ථජෝතිකා අටුවාව
 |-
 | ජාතක
 | ජාතකට්ඨකථාව

 |-
 | ධම්මසංගිනී ප්‍රකරණය
 | අත්‍ථසාලිනී අටුවාව

 |-
 | [[විභංග ප්‍රකරණය]]
 | සම්මොහවිනෝදනී අටුවාව

 |-
 | [[කථාවත්‍ථු ප්‍රකරණය]]
 | 

 |-
 | පුග්ගලපඤ්ඤත්ති ප්‍රකරණය
 |

 |-
 | ධතුකථා ප්‍රකරණය
 | පඤ්චප්පකරණට්ඨකථාව

 |-
 | යමක ප්‍රකරණය
 | 

 |-
 | පට්ඨාන ප්‍රකරණය
 | 
 |}

ඉහත සඳහන් කෘති ලිවීමට පෙ‍ර බුද්ධඝෝෂ හිමියන් ලංකාවට පැමිණි අවධියේම ලි‍යන ලද කෘතිය වන්නේ [[විශුද්ධිමාර්ගය]]යි එයද අටුවා ස්වරූපයෙන් රචනා කර ඇත. ඉහත කෘති අතරින් ඇතැම් කෘතිවල කතෘ පිළිබඳ ගැටලු පැවතුන ද බොහෝදෙනාගේ පිළිගැනීම බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මේ සියලු කෘති රචනා කළ බවය. 
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මුලින්ම සම්පාදනය කරන ලද විශුද්ධිමාර්ගය අනුරාධපුර විහාරවාසී ආචාර්ය සංඝපාල තෙරුන්ගේ ආරධනාවෙන් ලියා ඇත. අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්ථනය කිරීමට පෙර බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ දැණුම පරික්‍ෂා කිරීමට මේ කෘතිය ලිවීමට පැවරූ බව සඳහන් වේ. මේ සඳහා 
&lt;P Align=&quot;center&quot;&gt;&quot;සීලෙ පතිට්ඨාය නරො සපඤ්ඤො&quot;&lt;/P&gt; යන ගථාව ප්‍රස්තුතය වශයෙන් තබාගෙන මේ කෘතිය රචනා කර ඇත.

===සමන්තපාසාදිකා විනයට්ඨකථාව===

විනය පිටකය සඳහා කරන ලඳ අටුවාව සමන්තපාසාදිකාව නම් වේ. සිරිනිවාස නම් රජුගේ විසිවෙනි රාජ්‍ය වර්ෂයේදී බුද්ධසිරි නම් තෙරැන් වහනසේගේ ආරාධනයෙන් මේ කෘතිය රචනා කර ඇත. මෙහි නිදාන කථාවේ බුද්ධ ශාසනයේ සංක්‍ෂිප්ත ඉතිහාසය සඳහන් සඳහන් වේ. ධර්ම සංගායනා තුන සිදු වූ ආකාරය, ලක්දිවට බුදු දහම ගෙනා සැටි අනුරාධපුර මහා විහාරය පිහිට වූ සැටි, ලාංකික භික්‍ෂු සංඛ්‍යාව අධික වීම සමඟ මිහිඳු හිමියන් ලාංකීය භික්‍ෂූන් හා ධර්ම සංගායනයක් පැවැත්වීම ආදී තොරතුරු එහි සඳහන්ය.

===සුමංගලවිලාසිනී අට්ඨකථාව===

මෙය දීඝ නිකා‍යට කරන ලඳ අට්ඨකථාවයි. සුමංගල පිරිවෙ‍නේ වාසය කළ දාඨානාග මහ තෙරුන්ගේ ආධනාවෙන් කරන ලදි. &quot;සුමංගල පිරිවෙනේ නම මුල්කොට &quot;සුමංගලවිලාසිනී&quot; යැයි නම තැබුවා සේ පෙනේ&quot;

===පපඤ්චසූදනී අට්ඨකථාව=== 
මජ්ඣිම නිකායට කරණ ලඳ අටුවාව පපඤ්චසූදනී යයි. මෙම කෘතිය ලිවීමට ආරධනා කරන්නේ බුද්ධඝෝෂ හිමියන් දඹදිව වැඩ වසන සමයේ මයුර රූප පටුනෙහි එක්තැනක විසූ බුද්ධමිත්ත නම් තෙරුන් වන්‍හසේය.

===සාරත්‍ථප්පකාසිනී අට්ඨකථාව=== 
	
සංයුත්ත නිකායට ලියන ලඳ අටුවාව සාරත්‍ථප්පකාසිනිය වන අතර ජොතිපාල නම් තෙරුන්ගේ ආරාධනාවෙන් මෙය ලියාඇත. මෙහි බණවර හැත්තෑ අටක් ඇත. මෙහි තෙරුන් වහන්සේලාගේ චරිත කථා සහ කොසොල් රජු අල්ලස් ගත් සැටි මෙහි අවසානයේ සඳහන් වේ. 

===මනෝරථපූරනී අට්ඨකථාව===

අංගුත්තර නිකායට ලියන ලඳ අටුවාවට ජෝතිපාල හිමියන්ගේ සහ ජීවක උපාසකයාගේ ආරාධනය ලැබී ඇත. මෙහි බණවර 84 කි.
 
===පරමත්‍ථජෝතිකා අට්ඨකථාව===
	
මෙය ප්‍රමාණයෙන් ඉතා කුඩා අටුවා ග්‍රන්ථයකි. මෙය ඛුද්දක නිකායට අයත් ඛුද්දකපාඨ ග්‍රන්ථයට සම්පාදනය කර ඇත. ඇතැම් පිරිස් මෙය බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ කෘතියක් නොවන බව කියයි.

===ධම්මපදට්ඨකථාව===

ධම්මපදයට ලියන ලඳ අට්ඨකථාව ධම්මපදට්ඨකථාවයි. මෙහි අඩංඟු ගාථා 423 ට කථා වස්තු දෙසිය අනූනවයක් රචනා කොට ඇත. ධම්මපදය බෞද්ධයනගේ හස්තසාර ග්‍රන්ථයයි.

===ජාතකට්ඨකථාව===

බුද්ධමිත්ත තෙරුන් විසින් සහ මහිංසාසක නිකායෙහි බුද්ධදේව තෙරුන්ගේ ආරාධනාවෙන් මෙම කෘතිය ලියා ඇත. පන්සිය පනස් ජතකකථා හා එහි ගාථාවන් ඇතුලත් කරමින් ලියන ලඳ මෙය විශාම අටුවා ග්‍රන්ථයයි.

===කංකාවිතරණී අට්ඨකථාව===

ප්‍රාතිමෝක්‍ෂය හෙවත් භික්‍ෂූන් වහන්සේලා සඳහා පණවා ඇති විනය ශික්‍ෂාපද විග්‍රහ කරමින් ලියන ලඳ කෘතිය කංකාවිතරණී අට්ඨකථාවය. මෙය සෝණ නැමති තෙර කෙනෙකුගේ ආරාධනාවෙන් ලියා ඇත.
 
===අත්‍ථසාලිනී අට්ඨකථාව===

ධම්මසංගනී ප්‍රකරණයට ලයන ලඳ අටුවාව අත්‍ථසාලිනියයි. මහාචාර්ය බාපන් මහතා‍ මෙය බුද්ධ‍ඝෝෂ හිමියන්ගේ කෘතියක් නොවන බව කියයි. මෙය බණවර විසිතුනකින් සමන්විතය. 

===සම්මෝහවි‍නෝදනී අට්ඨකථාව===

විභංගප්‍රකරණය සඳහා ලියන ලඳ අටුවාව සම්මොහවිනෝදනියයි මෙහි බණවර හතළස් එකක් ඇත. 

===පඤ්චප්‍රකරන අට්ඨකථා===

කථාවත්‍ථු, පුග්ගලපඤ්ඤත්ති, ධාතුකථා, යමක, හා පට්ඨාන  යන ප්‍රකරන ග්‍රන්ථ පහටම ලියන ලඳ අටුවාව පංචපකරණ අට්ඨකථාවය.
මෙලෙස අටුවාචාර්ය බුද්ධඝෝෂ හිමියන් ඉහත දැක්වූ අටුවා පරිවර්තනය කරමින තමන්ගේ අදහසක් ප්‍රකාශ කරනවා නම් &quot;අයං පන මෙ අත්තනොමති&quot; යනුවෙන් යොදා තමඅදහස ප්‍රකාශ කර ඇත.බුද්ධඝෝෂ හිමියන් අටුවා කරණයේදී ලක්දිව තමා වැඩි ස්ථාන රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳව ද අදහස් ඇතුලත්කර ඇත. විදේශිකයෙකු වූ බුද්ධඝෝෂ හිමියන් ලංකාවට පැමිණ තමා ලබා සිටි ත්‍රිවේද දැණුම, ත්‍රිපිටක දැණුම උපයෝගී කරගෙන ත්‍රිපිටකයෙන් අඩකටත් වැඩිය අටුවා රචනා කර ඇත. බුද්ධඝෝෂ හිමියන් සියලු පඬිවරුන් අගය කරන ශ්‍රේෂ්ඨ පඬිවරයා බවට පත් වූයේ මේ නිසාය.

=='''''අන්තික සටහන්'''''==
#කලුපහන, ඩි.ජේ, ‍බෞද්ධ දර්ශන ඉතිහාසය, පියසිරි ප්‍රින්ටින් සිස්ටම්, නුගේගොඩ, 2003, පිටුව 213.
#ගුණසේකර, පද්මා, දෙදහස් පන්සිය වසරක බොදු සමය, සුනෙර, නුගේගොඩ, 2000,ලිටුව 213.
#ඌණපූර්ණ සහිතො මහාවං‍සො, ඒ.පි. බුද්ධදත්ත සංස්කරණ, කොළඹ, ගුණසේන සහ සමාගම, 1959, පිටුව 221
#ඌණපූර්ණ සහිතො මහාවං‍සො, ඒ.පි. බුද්ධදත්ත සංස්කරණ, කොළඹ, ගුණසේන සහ සමාගම, 1959, පිටුව 221
#ඌණපූර්ණ සහිතො මහාවං‍සො, ඒ.පි. බුද්ධදත්ත සංස්කරණ, කොළඹ, ගුණසේන සහ සමාගම, 1959, පිටුව 222
#ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, පාලි සාහිත්‍යය, රත්න පොත් ප්‍රකාශකයෝ, මරදාන පාර ‍කොළඹ 10, 2002, පිටුව 145-146
#ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, පාලි සාහිත්‍යය, රත්න පොත් ප්‍රකාශකයෝ, මරදාන පාර ‍කොළඹ 10, 2002, පිටුව146
#ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, ථෙරවාදී බෞද්ධාචාර්යෝ, කොළඹ, 1960, පිටුව 18.
#ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, පාලි සාහිත්‍යය, රත්න පොත් ප්‍රකාශකයෝ, මරදාන පාර ‍කොළඹ 10, පිටුව 165.

==මෙයද බලන්න==
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Buddhagosa  Buddhaghosa]

==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[විසුද්ධිමග්ග]]
* [[අශ්වඝෝෂ හිමි]]


{{Buddhism topics}}

&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:භික්‍ෂූහූ]]
[[Category:අටුවාචාර්යයෝ]]</text>
      <sha1>0pzxuhy03bv56mkrdg2s5azduewn31t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>න්‍යෂ්‍ටික තාක්‍ෂණය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22816</id>
    <revision>
      <id>802038</id>
      <parentid>404009</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T18:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|නැබියුරු සිප්ලකුව, en|Nuclear technology</comment>
      <origin>802038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11135" sha1="j9dfikeqnfy2uxz8f4003fnlkjbioik" xml:space="preserve">[[Image:Ceiling-smoke-alarm.JPG|thumb|බොහෝ දෙනාට ඉතා හුරුපුරුදු න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය වන්නේ නේවාසික දුම් පරීක්ෂකයයි]]

'''න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය''' ('''අමිශ්‍ර''' {{si|නැබියුරු සිප්ලකුව}}, {{en|Nuclear technology}}) යනු පරමාණුක න්‍යෂ්ටිවල ප්‍රතික්‍රියා හා සම්බන්ධ වන තාක්ෂණයයි. දුම් පරික්ෂකයේ සිට න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරකය දක්වා එහි යෙදීම් පවතී. තුවක්කු කුරුමානම් කිරීමේ පටන්  න්‍යෂ්ටික ආයුධ නිෂ්පාදනය දක්වාද මෙම තාක්ෂණය  ප්‍රයෝජනයට ගැනේ. න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණයෙන් කළ හැකි දෑ පිළිබඳව ජනතාව තුල විශාල අවධානයක් පවතී. න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණයේ සෑම යෙදීමක්ම ‍බොහෝ සැලකිල්ලෙන් සිදුකරයි.

== ඉතිහාසය සහ විද්‍යාත්මක පසුබිම ==
=== සොයාගැනීම ===
1896 දී හෙන්රි බෙකරල් (Henri Becquerel) විසින් විකිරණශීලතාව (radioactivity) නමැති නව සංසිද්ධිය සොයා ගන්නා ලදී.ඒ ඔහු විසින් යුරේනියම් ලවණ වල Phosphorescence තිබේදැයි පරීක්ෂා කරනවිට දීය.මෙම සංසිද්ධිය පිළිබඳව සෙවීම මුල්වරට ආරම්භ කරන ලද්දේ පියර කියුරි (Pierre curie) සහ මාරි කියුරි (Marie Curie) යන දෙපළ විසිනි. මෙම පර්යේෂණවලදී විකිරණශීලි රේඩියම් වෙන්කර තබා ගැනිණි.එහිදී  තීව්ර ලෙසින් හා, විවිධාකාර වූ ක්‍රම වලින් විනිවිද යන කිරණ සමූහයක් නිරීක්ෂණය කරනට හැකි  විය. ඒවා ඇල්ෆා (Alpha)කිරණ, බීටා (beta) කිරණ හා ගැමා (Gama) කිරණ ලෙස හඳුන්වන ලදි. මේවායින් සමහරක් විකිරණවලට සාමාන්‍ය පොදු ද්‍රව්‍ය තුළින් ගමන් කළ හැකිය. මේ විකිරණවලට නිරාවරණය වීමෙන් දරුණු විපත් සිදුවිය හැකිය. එකල විකිරණශීලි මූලද්‍රව්‍යය ආශ්‍රිතව පර්යේෂණවල නියැළි සියලුම පර්යේෂකයින් විවිධාකාර වූ විකිරණ පිලිස්සීම් අව්වට පිළිස්සීම් වැනි වූ විකිරණ පිළිස්සීම්වලට ගොදුරු වූහ .නමුත් ඔව්හු ඒ පිළිබඳව එතරම් අවධානය යොමු නොකළහ. Quack ඖෂධ නිෂ්පාදකයන් විසින් විකිරණශිලීතාව පිළිබඳ නව සංසිද්ධියක් සොයාගන්නා ලදි. (ඒවන විටදී විද්‍යුතය හා චුම්භකත්වය සොයා ගෙන තිබූ නිසා) මේ අනුව ඔවුන් විසින් විකිරණ අඩංගු ඖෂධ හා ප්‍රතිකාර ඉදිරියට ගෙන යන ලදි. විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය ක්ෂයවීම උපයෝගි කර ගනිමින් නිපදවන විකිරණ දිගු කාලීන නරක ප්‍රතිඵල අත්කර දුන්නද, පිලිස්සීම් වීමට තරම් දරුණු නොවන බව ක්‍රම ක්‍රමයෙන් අවබෝධ කර ගැනිණි. එකල විකිරණශීලී පරීක්ෂණවල නිරත වූ විද්‍යාඥයින් බොහෝ ‍දෙනා එම විකිරණවලට නිරාවරණය වීමෙන් පිලිකා සෑදී මිය ගියහ. ඒ සමග විකිරණශිලී ඖෂධ වර්ග බොහෝ දුරට භාවිතයෙන් දුරස්විය. නමුත් රේඩියම් ලවණ වැනි විකිරණශීලී මුලද්‍රව්‍යවල අනෙක් භාවිතයන් එලෙසම පැවතුණි. 
 
පරමාණුව පිළිබඳව හොඳින් තේරුම් ගැනීමත් සමඟම, විකිරණශීලී ද්‍රව්‍යවල ස්වාභාවය පැහැදිලි විය. ඇතැම් පරමාණුක න්‍යෂ්ටි අස්ථාවරය.එම පරමාණුක න්‍යෂ්ටි ශක්තිය මුදාහරිමින් බිඳීමට ලක්විය හැක.ඒ ගැමා කිරණ සහ අධි ශක්ති ප්‍රෝටෝන ලෙසිනි. (ඇල්ෆා අංශු, ප්‍රෝටෝන යුගල සහ නියුට්‍රෝන යුගල සහ බීටා අංශු, අධි ශක්ති ඉලෙක්ට්‍රෝන) 


=== න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය === 
විකිරණශිලිතාවය සාමාන්‍යයෙන් සෙමින් සිදුවන, පාලනයට අපහසු, අවි නිෂ්පාදනයට නොසුදුසු ප්‍රභවයකි. කෙසේ නමුත් විදුලි බල උත්පාදනය වැනි කාර්යයනට මෙම තාක්ෂණය භාවිතය  වේ. සමහර අස්ථායි පරමාණුක න්‍යෂ්ටි පිපිරීම් වලට භාජනය වී කුඩා න්‍යෂ්ටි  දෙකක් ඇති වේ.එවිට ශක්තිය මුදාහරින අතරම, සමහරවිට ‍වේගවත් නියුට්‍රෝනද මුක්ත කරයි. මෙවැනි අධිවේගි මුක්ත ඛන්ඩ නියුට්‍රෝන පරමාණුවක න්‍යෂ්ටිය කරා එවීමෙන් එම න්‍යෂ්ටි විඛණ්ඩනයට ලක්කළ හැකිවේ.මෙවැනි ක්‍රියාවලි න්‍යෂ්ටික දාම ප්‍රතික්‍රියා ඇතිවීමට බලපායි. එවැනි න්‍යෂ්ටික දාම  ප්‍රතික්‍රියාවලින් කෙටි කාලයක දී විශාල ශක්තියක් මුක්ත කරයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු බොහෝ රටවල් න්‍යෂ්ටික බෝම්බ නිෂ්පාදනය ගැන අත්හදා බැලීම් සිදුවිය. මෙහිදී ජනනය වන ශක්තිය රසායනික පිපිරීම් වලින් මුක්ත වන ශක්තියට වඩා අතිශයින් වැඩිය. එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය හා කැනඩාව ඒක්වී Manhattan ව්‍යාපෘතිය මඟින්  න්‍යෂ්ටික ආයුධ තාක්ෂණය දියුණු කරනු ලැබිණි.දියුණු කරන ලද එම ආයුධ  ජපානයට එරෙහිව වර්ෂ 1945 දී යොදාගනු ලැබිණි. මෙම ව්‍යාපෘතිය නිසා ප්‍රථම වරට න්‍යෂ්ටික විඛන්ඩන ප්‍රතික්‍රියක දියුණු වුණි.එයින් ප්‍රාථමික ආයුධ නිෂ්පාදනය ද දියුණු වූ අතර ශක්තිය නිපදවීමට විකිරණශීලි මූලද්‍රව්‍ය යොදා ගැනුණි.


=== න්‍යෂ්ටික විලයනය  === 
දෙවන ලෝක යුද සංග්‍රාම ආරම්භයේ දී න්‍යෂ්ටික සංයෝජන තාක්ෂණය  සෛද්ධාන්තික මට්ටමේ පැවතිණි. නමුත්  Manhattan ව්‍යාපෘතිය මඟින් න්‍යෂ්ටික සංයෝජන තාක්ෂණය, ශක්ති සංයෝජන ප්‍රතික්‍රියාවල සිට ජ්වලන සංයෝජන ප්‍රතික්‍රියා දක්වා අත්හදා බලා ඇත. ක්‍රි.ව.1952 දී හයිඩ්‍රජන් බෝම්බය පිපිරීම තෙක් මේ පර්යේෂණ සිදුකෙරිණි. ඒ සඳහා හයිඩ්‍රජන් වල සමස්ථානික වන [[ඩියුටීරියම්]] හා [[ට්‍රිටියම්]] උපයෝගී කර ගන්නා ලදි. සංයෝජන ප්‍රතික්‍රියාවලදී විශාල ලෙස ශක්තිය මුක්ත වේ. එය දාම ප්‍රතික්‍රියා වල ජ්වලන සංයෝජනයේ ජ්වලනයට වඩා අපහසුය.

1990 වර්ෂයේ සිට සාමාන්‍ය ජනතාවට අවශ්‍ය ශක්ති උත්පාදනයට න්‍යෂ්ටික සංයෝජනය යොදා ගැනීම සම්බන්ධ පර්යේෂණ ආරම්භ කෙරිණි.එතැන් පටන් මේ දක්වාම තාක්ෂණික හා සිද්ධාන්තමය දුර්වලතා මගහරිමින්  මිනිසුන්ට අවශ්‍ය ශක්ති නිෂ්පාදනයට මේ තාක්ෂණය උපයෝගී කර ගැනුණි.

{{Technology}}
{{Nuclear technology}}

[[Category:න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය]]</text>
      <sha1>j9dfikeqnfy2uxz8f4003fnlkjbioik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුභාස් චන්ද්‍රබෝස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24582</id>
    <revision>
      <id>802028</id>
      <parentid>800303</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5328" sha1="sgbhwinzn8pk6jddylpzw6p4dla8teu" xml:space="preserve">{{Infobox Person
|name        = සුභාස් චන්‍ද්‍රබෝස්
|image       = Subhas Chandra Bose NRB.jpg
|image_size  = 200px 
|caption     =
|birth_name  =
|birth_date  = {{birth date|df=yes|1897|1|23}} 
&lt;!-- Do not add flag icons to place of birth/death, per [[Wikipedia:Don't overuse flags]] --&gt;
|birth_place = [[Cuttack, India|Cuttack]], [[Bengal Presidency]], [[British Raj|British India]]
|death_date  =  18 August 1945 (presumed)
|death_place = [[චීනය|තායිවානය]]
|resting_place =
|resting_place_coordinates =
|residence   =
|nationality = [[ඉන්‍දියාව|ඉන්‍දියානු]]
|other_names = 
|known_for   = 
|education   =
|employer    =
|occupation  = 
|title       =
|networth    =
|height      = 
|term        =
|predecessor =
|successor   =
|party       = [[Indian National Congress]], [[Forward Bloc]]
|boards      =
|alma_mater  = [[University of Calcutta]], &lt;br&gt; [[University of Cambridge]]  
|religion    = [[Hinduism]]
|spouse      = [[Emilie Schenkl]]
|partner     =
|children    = [[Anita Bose Pfaff]]
|parents     = Janakinath Bose &lt;br&gt; Prabhavati Devi
|relatives   =
|signature   =
|footnotes   =  
}}

==සටහන්==
{{Reflist|2}} 

== වැඩිදුර කියැවීම්==
* Indian Pilgrim: an unfinished autobiography / Subhas Chandra Bose; edited by Sisir Kumar Bose and Sugata Bose, Oxford University Press, Calcutta, 1997
* The Indian Struggle, 1920-1942 / Subhas Chandra Bose; edited by Sisir Kumar Bose and Sugata Bose, Oxford University Press, Calcutta, 1997 ISBN 978-0-19-564149-3
* Brothers Against the Raj—A biography of Indian Nationalists Sarat and Subhas Chandra Bose / Leonard A. Gordon, [[Princeton University Press]], 1990
* Lost hero: a biography of Subhas Bose / [[Mihir Bose]], Quartet Books, London;  1982
* Jungle alliance, Japan and the Indian National Army / Joyce C. Lebra, Singapore, Donald Moore for Asia Pacific Press,1971
* ''The Forgotten Army: India's Armed Struggle for Independence, 1942–1945,'' [[Peter W. Fay]], [[University of Michigan Press]], 1993, ISBN 0-472-08342-2 / ISBN 81-7167-356-2
* Democracy Indian style: Subhas Chandra Bose and the creation of India's political culture / Anton Pelinka; translated by Renée Schell, New Brunswick, NJ : Transaction Publishers ([[Rutgers University Press]]), 2003
* Subhas Chandra Bose: a biography / Marshall J. Getz, Jefferson, N.C. : McFarland &amp; Co., USA, 2002
* The Springing Tiger: Subhash Chandra Bose / Hugh Toye : Cassell, London, 1959
* Netaji and India's freedom: proceedings of the International Netaji Seminar, 1973 / edited by Sisir K. Bose. International Netaji Seminar (1973: Calcutta, India), Netaji Research Bureau, Calcutta, India, 1973
* Correspondence and Selected Documents, 1930-1942 / Subhas Chandra Bose; edited by Ravindra Kumar, Inter-India, New Delhi, 1992.
* Letters to Emilie Schenkl, 1934-1942 / Subhash Chandra Bose; edited by Sisir Kumar Bose and Sugata Bose, Permanent Black : New Delhi, 2004
*  Japanese-trained armies in Southeast Asia: independence and volunteer forces in දෙවන ලෝක යුද්ධය / Joyce C. Lebra, New York : Columbia University Press, 1977
* Burma: The Forgotten War / Jon Latimer, London: John Murray, 2004

== බාහිර සබැදි ==
{{wikiquote}}
{{commons}}
{{Wikisource}}
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
* [http://www.calcuttaweb.com/people/netaji.shtml Biography (Calcuttaweb.com)]
* {{cite news
|author=
|title=Mystery over India freedom hero
|date=2006-05-17
|work=[[BBC News]]
|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4989868.stm
|accessdate=2008-08-10
}}
* [http://www.yorozubp.com/netaji/ Speeches of Netaji]
* [http://banglapedia.search.com.bd/HT/B_0596.htm Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904085446/http://banglapedia.search.com.bd/HT/B_0596.htm |date=2009-09-04 }} in [[Banglapedia]]
* [http://www.kamat.com/kalranga/itihas/bose.htm Biography]  in [http://www.kamat.com/ Kamat's Potpouri]
* [http://www.tamilnation.org/ideology/bose.htm Excerpts from Mihir Bose's &quot;The lost hero: A Biography of Subhas Bose&quot;]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  in [http://www.tamilnation.org/index.htm Tamilnation.org] {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://sify.com/itihaas/fullstory.php?id=13401417 Subhas Chandra Bose] in [[Sify]] ''itihaas''
* [https://web.archive.org/web/20030509190242/http://www.tuhl.freeserve.co.uk/tuhl_azad_hind.htm Free Indian Legion]
* [https://web.archive.org/web/20171208065158/http://www.missionnetaji.org/ The True Story of Bose]
* [http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/IG14Df01.html India's Holy Grail: ''Back from Dead'' by Anuj Dhar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919052659/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/IG14Df01.html |date=2008-09-19 }}, Asia Times Book Review
* [http://www.quotesdaddy.com/author/Netaji+Subhash+Chandra+Bose Quotesdaddy.com]
* [http://netajibosemysteryrevealed.org Netajibosemysteryrevealed.org ]

&lt;/div&gt;

{{DEFAULTSORT:බෝස්, සුභාස් චන්ද්‍රා}}
[[ප්‍රවර්ගය:1897 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1945 මරණ]]</text>
      <sha1>sgbhwinzn8pk6jddylpzw6p4dla8teu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27329</id>
    <revision>
      <id>802088</id>
      <parentid>790953</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T11:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|රිවීඳුරු නා ටහකුරු, langx|bn, IPA|bn with audio</comment>
      <origin>802088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9200" sha1="gjxha5unj76656ts3h8chjvpvzf76c0" xml:space="preserve">{{Infobox Writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt;
| name             = රබින්ද්‍රනාථ් ඨාකූර්
| image            = Rabindranath Tagore in 1909.jpg
| imagesize        = 200px
| alt              = Late-middle-aged bearded man in white robes looks to the left with serene composure.
| caption          =
| pseudonym        = ගුරුදේව්/බානුසිංහ
| birthdate        = {{Birth date|1861|5|7|df=y}}
| birthplace       = [[කල්කටා]], [[Bengal Presidency]], [[බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව]]&lt;!-- DO NOT CHANGE THIS WITHOUT DISCUSSION ON THE TALK PAGE FIRST --&gt;
| deathdate        = {{Death date and age|1941|8|7|1861|5|8|df=y}}
| deathplace       = කල්කටා, බෙංගාල පළාත, බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව&lt;!-- DO NOT CHANGE THIS WITHOUT DISCUSSION ON THE TALK PAGE FIRST --&gt;
| occupation       = [[Poet]], [[writer]], [[lecture]]r
| genre            = [[Poet]], [[novelist]], [[Short story|short-story writer]], [[essayist]], [[playwright]], [[thespian]], [[educationist]], [[spiritualist]], [[philosopher]], [[internationalism (politics)|internationalist]], [[painting|painter]], [[cultural relativist]], [[orator]], [[composer]], [[song-writer]], [[singer]], [[artist]]
| ethnicity        = [[බෙංගාලි ජනයා|බෙංගාලි]]
| nationality      = [[ඉන්දියාව|ඉන්දියානු]]
| movement         = [[බෙංගාල පුනරුදය]]
| notableworks     = ''[[ගීතාංජලී]]'' &lt;br /&gt; ''ගෝරා'' &lt;br /&gt; ''ඝරේ-බෛරේ''
| subject          = [[සාහිත්‍යය]]
| influenced       = [[D.R. Bendre]], [[André Gide]], [[Yasunari Kawabata]], [[Kuvempu]], [[Gabriela Mistral]], [[Pablo Neruda]], [[Octavio Paz]]
| signature        = Rabindranath Tagore Signature.svg|alt=Close-up on a Bengali word handwritten with angular, jaunty letters.
| spouse           = මෘනාලිනී දේවී (1883–1900)
| children         =
| awards           = {{Awd|[[සාහිත්‍යය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය]]|1913}}
}}

[[ක්‍රි.ව.1818 පළමු නිදහස් සටන|ක්‍රි.ව]]. 1861 මැයි මස 7 වැනිදා ඉන්දියාවේ කල්කටා නගරයේ පොරසාන්ක්‌වේ ප්‍රදේශයේ දී '''රබින්ද්‍රනාත් තාගෝර්''' ('''අමිශ්‍ර''' {{si|රිවීඳුරු නා ටහකුරු}}; {{langx|bn|রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর}}, {{IPA|bn|ˈrobind̪ɾonat̪ʰ ˈʈʰakuɾ|lang|small=no|LL-Q9610 (ben)-Bodhisattwa-রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর.wav}}) උපත ලැබීය. ඔහු බෙංගාලි ජාතිකයෙකි. පවුලේ දහහතර වැනියා ලෙස උපත ලැබූ &quot;තාගොර්&quot; පවුලේ කුඩාම දරුවා බාලම දරුවා විය. මේ සමයේ භාරත දේශයේ පැවති කුල භේදය තාගෝර් ජීවිතයටද තදින්ම බල පෑ බව‌ කිව හැකිය.

තාගෝර් කුඩා කාලයේදීම පෙම්බර මෑණියන් අභාවප්‍රාප්ත වීම ඔහුට බලවත් පහරක්‌ විය. ඔහුගේ පියා වූයේ දේවේන්ද්‍රනාත් තාගෝර් ය. තවද ඔහුගේ මුත්තණුවන් වූයේ ද්වාර්කනාත් තාගෝර්ය. ඔහුට මදකට හෝ සැනසීම ළඟා කර දුන් තම නෑනන්ඩියද 1884 දී පරලෝ සැපත් වූවාය.

1883 දී විවාහ වූ මේ කවියා 1900 වන විට දරුවන් පස්‌ දෙනකුගේ පියෙකි. ඒ වන විටත් තාගෝර් තම දේශයට බලවත් සේ ආදරය කරන්නට පටන් ගෙන තිබිණි. තම රටේ උරුමය රැකීමට [[ශාන්ති නිකේතන විද්‍යාපීඨය]] ආරම්භ කළ තාගෝර් එහි ප්‍රථම දේශනයේදීම කියා සිටියේ සියලු ආගම්වලට හා ජාතීන්ට ගරු කිරීම උසස්‌ ජාතික ගුණාංගයක්‌ බවය. ඒ වන විට මුලු ජාතියම පිළිගත් තාගෝර් කවියාට, ලෝකයේ සිටින ජනප්‍රිය හා ශ්‍රේෂ්ඨතම සාහිත්‍යකරුවාට පිරිනැමෙන වටිනාම ත්‍යාගය වන [[නොබෙල් ත්‍යාගය|නොබෙල් ත්‍යාගයත්]] ලැබී තිබිණි. ඒ ඔහුගේ ගීතාංජලී කෘතිය වෙනුවෙනි. එම ත්‍යාගය 1913 නොවැම්බර් මාසයේදී තාගෝර් කවියාට පිරි නමනු ලැබීමෙන් එසේ ආසියාතිකයකුට පළමු වරට එම ත්‍යාගය හිමි විය.එවක පටන් ඔහු බෙංගාල මහා කවියා ලෙස ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ විය 

තාගෝර් භාෂාවන් කිහිපයකින්ම කවි ලීවේය. නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගැනීමත් සමගම 1913 දීම සාහිත්‍යාචාර්යවරයෙකු ලෙස කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලයේ ගෞරවයට පත් වුණු එතුමා සිරිමත් රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් යන නමින් 1915 දී [[නයිට්‌ පදවිය|නයිට්‌ පදවියකින්]] පුද ලැබුවේය.

1918 දී විශ්ව භාරතී නම් විශ්වවිද්‍යාලය ශාන්ති නිකේතනය තුළම ආරම්භ කරනු ලැබිණි. මෙම විශ්වවිද්‍යාලය දුප්පත්ම දරුවන්ගේ හැකියාවන් මතම බොහෝ විට ගොඩ නැගී තිබිණි.

1920-1921 අතර භාරත දේශයේ තැන් කිහිපයකම කැරැල්ලක්‌ හටගෙන තිබිණි. මෙහිදී බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්‌ඩුකාරවරයාගේ අනු දැනුම මත කැරැල්ල මැඬලීම සඳහා යුද්ධ භටයින් යොදවා භාරත වැසියන් හය සියයක්‌ පමණ ප්‍රමාණයක් සංහාරය කරනු ලැබිණ. [[යුද්ධ නීතිය (මාෂල් ලෝ)]] යටතේ ජනතා නායකත්වය සහමුලින්ම මර්දනය කිරීමට යටත් විජිතවාදීන් සූදානම් වත්ම තාගෝර් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට විරුද්ධව තනියම භාරත ජනතාවට නායකත්වය දුන්නේය. තාගෝර්තුමා ලංකාවටද දෙවරක්‌ම පැමිණ ඇත.එතුමා විසින් 1934 මැයි මස 08වන දින හොරණ ශ්‍රීපාලි විද්‍යාලය සඳහා මුල්ගල තබන ලදී. 1941 අගෝස්‌තු 08 වැනිදා තාගෝර්තුමා අවසන් හුස්‌ම හෙළීය.

== කෘති ==
එතුමා ලියූ කෘති කිහිපයක් පහත දැක්වේ.

* කබි කහානි (කවියාගේ කතාව) (1878)
* සන්ධ්‍යා සංගීත් (1882)
* ප්‍රභාත් සංගීත් (1883)
* ස්මරන්මා
* නසී (1890)
* සොනාර් ටාර් (1894)
* සාධනා (1913)
* බලකා (1916)
* තාගෝර්ගේ රන් පොත (1931)
* ගීතාංජලී (1913)

==කාව්‍ය==

* ගීතාංජලී (1912)
* කථ ඕ කාහිනී
* නෛවේද්‍ය (1901)

==නාට්‍ය==

* සොබා දහමේ පළිගැනීම
* භග්න හෘදය (1881)
* තැපැල් කන්තෝරුව (1914)
* අඳුරු කුටියේ රජතුමා (1914)

[[ප්‍රවර්ගය:1861 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1941 මරණ]]</text>
      <sha1>gjxha5unj76656ts3h8chjvpvzf76c0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33048</id>
    <revision>
      <id>802039</id>
      <parentid>404046</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T18:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|නැබියුරු විපැලුම, Wiktionary</comment>
      <origin>802039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1841" sha1="dbk0hkrtf0k37wunps5l92lu3ah42j5" xml:space="preserve">{{Wiktionary|නැබියුරු විපැලුම}}
ඉහළ [[ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය|ස්කන්ධ ක්‍රමාංකයක්]] සහිත පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් පහළ ස්කන්ධ ක්‍රමාංක සහිත පරමාණුක න්‍යෂ්ටි දෙකකට බිඳී යාමේ [[න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාව|න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා]] '''න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය''' ('''අමිශ්‍ර''' {{si|නැබියුරු විපැලුම}}; {{en|Nuclear fission}}) ලෙස [[න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව]] සහ [[න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාව]] යන ක්ෂේත්‍ර තුළ හැඳින්වේ. මෙම ප්‍රතික්‍රියා වලදී [[පදාර්ථය|පදාර්ථයෙහි]] ස්කන්ධ වෙනසක් (බොහෝ විට අඩු වීමක්) සිදු වන අතර ඒ අනුව විශාල [[ශක්තිය|ශක්තියක්]] මුක්ත වේ. ඊට අමතරව න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩන ප්‍රතික්‍රියාවලදී බොහෝ විට [[නියුට්‍රෝනය|නියුට්‍රෝන]] සහ [[ෆෝටෝනය|ෆෝටෝන]] (බොහෝ විට [[ගැමා කිරණ]] ලෙස) මුක්ත කරයි.

{{Nuclear technology}}

[[ප්‍රවර්ගය:න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය]]
[[ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව]]

{{Nuclear-stub}}</text>
      <sha1>dbk0hkrtf0k37wunps5l92lu3ah42j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නවනීදම් පිල්ලේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39066</id>
    <revision>
      <id>802043</id>
      <parentid>801928</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T04:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>802043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35882" sha1="9cvogf0baficm9afey8olm4o5ij6a19" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
| name               = නවනීදම් පිල්ලේ
| image              = Navi Pillay June 2014.jpg
| caption            = පිල්ලේ මහත්මිය 2014 වසරෙහිදී
| office            = මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ කොමසාරිස්
| term_start        = 1 සැප්තැම්බර් 2008
| term_end          = 31 අගෝස්තු 2014
| nominator         = [[බැං කි-මූන්]]
| appointer         = 
| predecessor       = ලුවිස් ආබර්
| successor         =Prince Zeid bin Ra'ad
| office2           = අන්තර්ජාතික අපරාධ අධිකරණයේ විනිසුරු |International Criminal Court judge
| term_start2       = 11 මාර්තු 2003
| term_end2         = 31 අගෝස්තු 2008
| nominator2        = 
| appointer2        = 
| predecessor2      = 
| successor2        =
| order3            = 
| office3           = President of the International Criminal Tribunal for Rwanda
| term_start3       = 1999
| term_end3         = 2003
| nominator3        = 
| appointer3        = 
| predecessor3      = Laity Kama
| successor3        = Erik Møse
| office4           = International Criminal Tribunal for Rwanda judge
| term_start4       = 1995
| term_end4         = 2003
| nominator4        = 
| appointer4        = 
| predecessor4      =  
| successor4        =
| order5            =
| office5           = Judge of the High Court of South Africa
| term_start5       = 1995
| term_end5         = 1995
| nominator5        = [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා]]
| predecessor5      = 
| successor5        = 
| birth_date        = 1941.09.23
| birth_place       = 
| death_date        =
| death_place       = 
| birth_name        = Navanethem Pillay
| ethnicity         = [[Tamil South Africans|Tamil]]
| nationality       = {{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}}
| spouse            = ගැබී පිල්ලේ
| party             = 
| relations         =
| children          =
| residence         = ජිනීවා, [[ස්විට්සර්ලන්තය]]
| alma_mater        = {{Unbulleted list| Natal University| Harvard Law School}}
| profession        = Jurist
| religion          =
| signature         =
| website           =
| footnotes         =
}}

'''නවනීදම්''' '''පිල්ලේ''' ({{langx|ta|நவநீதம் பிள்ளை}};  උපත, 23 සැප්තැම්බර් 1941) යනු, 2008 වසරෙහි සිට 2014 වසර දක්වා [[එක්සත් ජාතීන්|එක්සත් ජාතීන්ගේ]] [[මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහා කොමසාරිස්]] ලෙසින් සේවය කල දකුණු අප්‍රිකානු නීතිවේදිනියකි. දකුණු අප්‍රිකානු [[දෙමළ]] සම්භවයක් සහිත වූ පිල්ලේ මහත්මිය, [[දකුණු අප්‍රිකානු උපරිමාධිකරණය|දකුණු අප්‍රිකානු උපරිමාධිකරණයෙහි]] පළමුවන සුදු ජාතික නොවන කාන්තා විනිශ්චයකාරවරිය වූවාය. [[ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි විනිශ්චයකාරවරු| ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි විනිශ්චයකාරවරියක]] ලෙසින්ද [[රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව | රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාවෙහි]] සභාපතිවරිය ලෙසින්ද ඇය කටයුතු කලාය. [[2026 වසරෙහි නොබෙල් සාම ත්‍යාගය | 2026 වසරෙහිදී]] [[නොබෙල් සාම ත්‍යාගය]] ඇය වෙත ප්‍රදානය කෙරුණේ සාමය හා ජාත්‍යන්තර නීතිය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට ඇය දැරූ ප්‍රයත්නයන් වෙනුවෙනි.

[[ඩර්බන්]] නගරයෙහි උපත ලබා ඇතිදැඩිවූ පිල්ලේ මහත්මිය, පසුකලෙක [[නටාල් විශ්වවිද්‍යාලයය]] වෙත ඇතුලත්වී, 1963 වසරෙහිදී ඇයගේ [[ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය]] සහ 1965 වසරෙහිදී ඇයගේ [[නීතිවේදී උපාධිය]] ලබාගත්තාය. විශ්වවිද්‍යාලයයෙන් නික්මුණු පිල්ලේ මහත්මිය, නීතිඥ වෘත්තියෙහි නියැලීම ඇරඹූ අතර, [[වර්ණභේදවාදය| වර්ණභේදවාදයට]] එරෙහිව නීති උපදේශන සැපයීම හා සම්බන්ධ වූවාය. 1967 වසරෙහිදී පිල්ලේ මහත්මිය ඇයගේම නීතිඥ ව්‍යාපාරික ආයතනය ස්ථාපනය කල අතර ඇයගේ උපන් [[නටාල් (පළාත)|නටාල්]] පළාතෙහි එසේ සිදු කල පළමුවන කාන්තාව වූවාය. 1981 වසරෙහිදී පිල්ලේ මහත්මිය [[හාවාඩ් විශ්වවිද්‍යාලයය]] වෙත ඇතුළත්වී ඇයගේ [[නීතිපති උපාධිය]] ලබා ගත්තාය. 1988 වසරෙහිදී, ඇය සිය නිබන්ධනය සම්පූර්ණ කොට [[හාවාඩ් නීති ශාස්ත්‍රාලය]] වෙතින්  නීති විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිය උපයා ගත්තාය.

1995 වසරෙහිදී නීතිඥ සංගමයෙහි අධීක්ෂණය යටතෙහි [[අධිකරණ සේවා කොමිසම (දකුණු අප්‍රිකාව)|අධිකරණ සේවා කොමිසම]] විසින් [[දකුණු අප්‍රිකාවෙහි උපරිමාධිකරණය]] සඳහා පිල්ලේ මහත්මිය යෝජනා කොට සනාථ කෙරිණි. 1995 වසරෙහිදී, ජනාධිපති [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා]] සහ අධිකරණ අමාත්‍ය [[දුල්ලා ඔමාර්]] විසින් [[එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය |එ.ජා. ආරක්ෂක කවුන්සිලය]] වෙත පිල්ලේ මහත්මිය නාම යෝජනා කෙරුණේ [[රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව |රුවන්ඩාව පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාවෙහි]] (ICTR) විනිශ්චයකාර ධූරයක්  සඳහා විය. 1999 සහ 2003 වසර අතරතුර, පිල්ලේ මහත්මිය විසින් ICTR වෙත සිය සේවය සිදුකල අතර, [[සභාපති විනිසුරු]] ලෙසින් තෝරා පත් කර ගන්නා ලදි. 2003 වසරෙහිදී,  [[ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය|  ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි]] (ICC) [[රෝම ප්‍රඥප්තිය]] සඳහා [[පාර්ශ්වකාර රාජ්‍යයන්ගේ මණ්ඩලය]] විසින් ඇය  ICC හී විනිශ්චයකාරයෙක් ලෙසින් තෝරා පත් කෙරුණු අතර, එහිදී ඇය 2008 වසර තෙක් [[රුවන්ඩා ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ අභියාචනා මණ්ඩලය | අභියාචනා මණ්ඩලයෙහි]] සාමාජිකාවක ලෙසින් සේවය කලාය.  2008 වසරෙහිදී,  [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය| එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයෙහි]] අනුමැතිය සහිතව, [[එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් |මහා ලේකම්]] [[බැං කි මූන්]] විසින් පිල්ලේ මහත්මිය [[මානව හිමිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය | එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස්වරයා]] ලෙසින් පත් කෙරිණි.

ඇය, එක්සත් ජාතීන්ගේ [[අධිවාසිත පලස්තීන බලප්‍රදේශය පිළිබඳ ස්වාධීන ජාත්‍යන්තර කොමිසම | අධිවාසිත පලස්තීන බලප්‍රදේශය පිළිබඳ ස්වාධීන ජාත්‍යන්තර කොමිසමෙහි]] සභාපතිනියද වූවාය. [[ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය |ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයෙහි]]  [[රෝහින්ගා ජනසංහාර විභාගය| රෝහින්ගා ජනසංහාර විභාගයෙහි]] (''ගැම්බියාව එ මියන්මාරය'') 2019 වසරෙහි සිට ජනසංහාර අපරාධ පිළිබඳ ''ආවස්ථික'' විනිශ්චයකාරියක ලෙසින්ද පිල්ලේ මහත්මිය සේවය කලාය.


== ජීවිතයෙහි මුල් අවධිය සහ අධ්‍යාපනය ==
[[ගොනුව:Durban,_KwaZulu-Natal,_South_Africa_(20326967959).jpg|thumb|ඩර්බන්, දකුණු අප්‍රිකාව, නවී පිල්ලේ මහත්මියගේ උපන් නගරය]]
1941 සැප්තැම්බර් 23 දිනදී නරේන්සාමී සහ සන්තාමා නයිදූ හට දාවව නවනීදම් නයිදූ ලෙසින් පිල්ලේ මහත්මිය උපත ලද්දේ, [[දකුණු අප්‍රිකා සංගමය|දකුණු අප්‍රිකා සංගමයෙහි]] නටාල් පළාතෙහි [[ඩර්බන්]] නගරයෙහිදීය. ඇය ඉන්දියානු [[දෙමළ ජනයා|දෙමළ]] සම්භවයක් සහිත වූවාය.&lt;ref name=&quot;Naidu-2013&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත | last=නයිදූ| first=සෑම්| title= නවී පිල්ලේ: රියලයිසිං හියුමන් රයිට්ස් ෆෝ ඕල් | publisher=ක්වයොකොස්| date=25 ජූලි 2013 | isbn=978-1-909807-27-3 | url=https://books.google.com/books?id=Q4VTEAAAQBAJ | access-date=10 ඔක්තොම්බර් 2026 | page=}}&lt;/ref&gt;   &lt;ref name =nmu&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | title=නවී පිල්ලේ 2010 |publisher = [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා විශ්වවිද්‍යාලයය]] | url=https://www.mandela.ac.za/Leadership-and-Governance/Honorary-Doctorates/Navi-Pillay-2010 | access-date=31 ජූලි 2026  | archive-url=https://web.archive.org/web/20260412115047/https://www.mandela.ac.za/Leadership-and-Governance/Honorary-Doctorates/Navi-Pillay-2010 | archive-date=12 අප්‍රේල් 2026 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;   ඇයගේ මුත්තණුවන් සහ මිත්තණියන් 1890 ගණන් වලදී ඉන්දියාවෙහි සිට  පැමිණ ඇත්තේ නටාල් පළාතෙහි දකුණු අප්‍රිකානු උක් [[වගාව|වගාවන්හී ]] [[ඉන්දියානු  ගිවිසුම් බැඳි ක්‍රමය|ගිවිසුම් බැඳි සේවකයන්]] ලෙසින් සේවය කිරීම සඳහා  වූ අතර,&lt;ref name=&quot;Naidu-2013&quot; /&gt; ඇයගේ මුත්තණුවන් [[උක් ඇඹරුම් කම්හල|උක් ඇඹරුම් කම්හලක]] වැඩබිම් අනතුරක් හේතුවෙන් සිය දෑතම අහිමි කරගෙන ඇත.&lt;ref name=nel2026/&gt;  ඇයගේ දෙමව්පියන් ඔවුන්ගේ පූර්ව යෞවන වියෙහිදී [[යෝජනා කල විවාහය|යෝජනා කල විවවාහයකට]] ඇතුළත්වූ අතර, එහිදී උපන් දරුවන් අටදෙනා අතරින් පස්වැන්නා පිල්ලේ මහත්මිය විය.&lt;ref name=&quot;Heyns-2012&quot;/&gt;&lt;ref name =jain2026&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් | last=ජේන්| first=සන්යා| title=නවී පිල්ලේ වින්ස් නොබෙල් පීස් ප්‍රයිස්: හර් ග්‍රෑන්ඩ් පේරන්ට්ස් වර් ඉන්ඩියන් ඉන්ඩෙන්චර්ඩ් ලේබරර්ස් | publisher= [[හින්දුස්තාන් ටයිම්ස් ]] |date=9 ඔක්තොම්බර් 2026 | url=https://www.hindustantimes.com/trending/navi-pillay-wins-nobel-peace-prize-her-grandparents-were-indian-indentured-labourers-101791539313111.html | access-date=10 ඔක්තොම්බර් 2026|quote =according to Sam Naidu in ''Navi Pillay: Realising Human Rights for All''}}&lt;/ref&gt; නරේන්සාමී රැකියාවක් ලෙසින් බස්රථ රියැදුරෙක් ලෙසින් කටයුතු කල අතර ඔවුන්ගේ ආදායම ඌන පූරණය සඳහා මසුන් මැරීම වැනි වෙනත් රැකියාවන්හීද නිරත වූ අතර, සන්තාමා [[ගෘහ පාලනය|ගෘහණියක]] වූවාය.&lt;ref name=&quot;Heyns-2012&quot;/&gt;&lt;ref name =jain2026/&gt; මොවුන් දෙදෙන ඔවුන්ගේ පවුල ගොඩනැගුවේ දැඩි [[හින්දුවරු|හින්දු]] අගයයන් අනුව වන අතර, පවුල තුල පුරුෂයන් සහ කාන්තාවන් අතර සමානාත්වතාවය අවධාරණය කරමිනි.&lt;ref name=&quot;Heyns-2012&quot;/&gt;

==පසුබිම==
[[දකුණු අප්‍රිකාව]] තුල [[ඩර්බන්]] හි නටල් ප්‍රදේශයේ දී උපන් ඇයගේ පියා දෙමළ සම්භවයක් සහිත බස් රියදුරෙකු විය.&lt;ref name=&quot;reuters-factbox&quot;&gt;''[[Reuters]]'' (28 July 2008).  “[http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320125248/http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728 |date=2020-03-20 }}  [FACTBOX-South Africa's Pillay is new human rights chief {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320125248/http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKL843084620080728 |date=2020-03-20 }}”.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=reuters-factbox/&gt;  1965 ජනවාරියේදී ඇය නීතිඥයෙකු වූ ගැබී පිල්ලේ සමග විවාහ වූවාය.&lt;ref name=reddy&gt;[http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm Interview with Vino Reddy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123110554/http://scnc.ukzn.ac.za/doc/Audio/VOR/PillayNavi/PillayNavi%20transcript.htm |date=2021-01-23 }} (11 August 2002).  ''Voices of Resistance''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

ප්‍රදේශයේ ඉන්දියානු සම්භවයක් සහිත ජනතාවගේ ආධාර උපකාර සහිතව,&lt;ref name=BBC-profile/&gt;&lt;ref name=&quot;smh&quot;&gt;Maggie Farley (26 July 2008).  &quot;[http://www.smh.com.au/news/world/human-rights-commissioner-fought-a-long-battle-for-her-own-rights/2008/07/25/1216492734171.html Human rights commissioner fought a long battle for her own rights]&quot;.  ''[[The Sydney Morning Herald]]''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; ඇය නටල් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් 1963 දී BA උපාධියක් සහ 1965 දී LLB උපාධියක් ලැබුවාය.&lt;ref name=rhodes&gt;Paul Walters (1 April 2005).  [http://www.ru.ac.za/academic/graduation/addresses_and_citations/2005/Judge_Pillay_citation.doc Citation for honorary doctorate, Rhodes University].  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; පසුව 1982 දී හාර්වඩ් නීති විද්‍යාලයෙන් LLM උපාධියක් හා 1988 දී Doctor of Juridical Science පිළිබඳ උපාධියක්ද නාවි මහත්මිය හිමිකර ගත්තාය. හාර්වඩ් නීති විද්‍යාලයෙන් නීති උපාධිය හිමි කරගත් පලමු දකුණු අප්‍රිකානුවා වූවේද ඇයයි..&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;[http://books.google.com/books?id=YgzGqNhLY1UC&amp;lpg=PA265&amp;dq=navi%20OR%20Navanethem%20pillay%20first%20%22black%20woman%20to%20start%22&amp;pg=PA265#v=onepage&amp;q=navi%20OR%20Navanethem%20pillay%20first%20%22black%20woman%20to%20start%22&amp;f=false]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=HLB&gt;Emily Newburger (Spring 2006).  &quot;[http://www.law.harvard.edu/news/bulletin/2006/spring/feature_3.php The bus driver's daughter]&quot;.  ''Harvard Law Bulletin''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

==නෛතික දිවිය==
1967 දී, නටල් පෙදෙසේ සිටි එකම සුදු ජාතික නොවන &lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt; නීතිඥවරිය ඇය වූවාය.&lt;ref name=reuters-factbox/&gt;  එබැවින් ඇයට අනෙක් සුදු ජාතිකයන් මෙන් පහසුවෙන් නීති සමාගමක රැකියාවක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වූ බව පැවසේ. විකල්පයක් නොවූ තැන ඇය ස්වකීයව වැඩකටයුතු කර ගත් බවද සඳහන්ය.&lt;ref name=BBC-profile&gt;Jonah Fisher (28 July 2008). &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7529821.stm Profile: New UN human rights chief]&quot;.  ''[[BBC News]]''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;  දකුණු අප්‍රිකානු වර්ණභේද සමය පැවැති එම කාලයේදී සුදු ජාතික නොවූ කාන්තාවක් වූ ඇයට විනිසුරු කුටියට පවා යාමට අවසර නොතිබිණි.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;

වයස 28 දී නීතිඥවරියක ලෙස දකුණු අප්‍රිකානු වර්ණභේදවාදයට එරෙහිව හඬ නැගූ නාවි මහත්මිය එකල දේශපාලන සිරකරුවන් විඳි අඩන්තේට්ටම් හා හිරිහැර පිළිබඳවද හෙලිදරවු කලාය.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;&lt;ref name=charbonneau/&gt;&lt;ref name=charbonneau/&gt;  වර්ණභේද නීති යටතේ ඇගේ සැමියා අත්අඩංගුවට පත්වූ අවස්ථාවේදී ඊට එරෙහිව නඩු පවරා ඔහුව අනීතික ලෙස ප්‍රශ්ණකිරීම් වලට ලක්වීම වැලැක්වූවාය.&lt;ref name=reddy/&gt;  1973 දී, [[නෙල්සන් මැන්ඩෙලා]] ඇතුළු රොබින් දිවයිනේ රඳවා සිටි දේශපාලන සිරකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන්  සාර්ථක නීතිඥවරියක ලෙස නාවි මහත්මියද පෙනී සිටියාය.&lt;ref name=smh/&gt;  ගෘහාශ්‍රිත හිංසනය නිසා අතවරයන්ට ලක්වූ අය වෙනුවෙන් ඇතිකල Advice Desk නම් උපදේශන සේවාවේද නාවි මහත්මිය සම නිර්මාතෘ වරියක වූවාය.  කාන්තාවන්ගේ ජාතික සංධානයේ සාමාජිකාවක් වූ නාවි මහත්මිය ආගමික සහ ලිංගික වශයෙන් තිබූ සමාජයීය විශමතා දුරුකරනු වස් දකුණු අප්‍රිකානු ව්‍යවස්ථාවට සමානාත්මතාවය පිළිබඳ වගන්ති එකතු කිරීමටද දායක වූවාය. ඇය 1992 දී, ඇතිකරගත් Equality Now සංවිධානයේ සම නිර්මාතෘවරියකද වූවාය.

1995 දී, දකුණු අප්‍රිකාවේ බලයට පත්වූ අප්‍රිකානු ජාතික කොන්ග්‍රසයේ, නෙල්සන් මැන්ඩෙලා විසින් එරට ප්‍රථම සුදු ජාතික නොවන මහාධිකරණ නිලදාරිනියක් ලෙස නාවි මහත්මියව නිර්දේශ කලේය.&lt;ref name=reuters-factbox/&gt;&lt;ref name=BBC-profile/&gt;  එහිදී ඇය ප්‍රකාශ කර සිටියේ තමන්ට මුල් වරට විනිසුරුවරුන්ගේ කුටියට යාමට අවස්ථාවක් හිමිවූ බවයි.&lt;ref name=smh/&gt;

නමුත් එරට ඇගේ මහාධිකරණ සේවා කාලය ඉතා කෙටි වූවත්, එක්සත් ජාතීනගේ සංවිධානය විසින් රුවන්ඩාව වෙනුවෙන් පත්කල ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ (ICTR) විනිසුරු තනතුරක් ඇයට හිමිවිය.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;&lt;ref name=icc-profile/&gt;  එහි 8 වසරක සේවා කාලය තුල එම මඩුල්ලේ සභාපතිවරිය වශයෙන් සිව් වසරක් ඇය කටයුතු කලාය.&lt;ref name=&quot;icc-profile&quot;&gt;[[International Criminal Court]]. &quot;[https://web.archive.org/web/20060509233542/http://www.icc-cpi.int/chambers/judges/Pillay_Navanethem.html Judge Navanethem Pillay]&quot;.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;  පලමු වසර 4 තුල එම මඩුල්ලේ සිටි එකම විනිසුරුවරිය වූවේද ඇයයි.&lt;ref name=&quot;iwpr&quot;&gt;Katy Glassborow (26 July 2006).  &quot;[http://iwpr.net/report-news/apartheid-legacy-haunts-icc-appeals-judge Apartheid Legacy Haunts ICC Appeals Judge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811064618/https://iwpr.net/global-voices/apartheid-legacy-haunts-icc-appeals-judge |date=2020-08-11 }}&quot;.  [[Institute for War and Peace Reporting]].  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

2003 පෙබරවාරියේදී, පලමු ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ අභියාචනා කොට්ඨාශයේ 6 වසරක ධූරකාලය සහිත තනතුරක් ඇයට හිමිවිය.&lt;ref name=icc-profile/&gt;  නමුත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ඇයට තනතුරක් පිරිනැමීම නිසා 2008 අගෝතුවේදී එම තනතුරින් නාවී මහත්මිය ඉල්ලා අස් වූවාය.&lt;ref name=icc-resignation&gt;International Criminal Court (30 July 2008). [https://web.archive.org/web/20080809210127/http://www.icc-cpi.int/press/pressreleases/411.html ''Resignation of Judge Navanethem Pillay ''].  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;

==මානව හිමිකම් මහකොමසාරිස්වරිය==
2008 ජූලි 24 දිනදී, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මහ ලේකම් [[බැං කි-මූන්]] මහතා විසින් ලුවිස් ආබර් ගෙන් පසු මානව හිමිකම් මහකොමසාරිස් ලෙස නාවී පිල්ලේ මහත්මිය පත්විය යුතු බවට නිර්දේශ කලේය.&lt;ref name=&quot;hailprin&quot;&gt;John Heilprin (24 July 2008).  &quot;[http://ap.google.com/article/ALeqM5gsse47Om_2ZPgxj1OTNDk6WLZshAD924O5TG0 South Africa lawyer nominated as UN rights chief]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;.  The [[Associated Press]].  Retrieved on 30 July 2008.{{dead link|date=November 2012|bot=Legobot}}&lt;/ref&gt;   නමුත් නාවී මහත්මියගේ යම් යම් අදහස් නිසා [[එක්සත් ජනපදය]] ඊට මුලදී විරුද්ධත්වයක් පල කලද පසුව ඔවුන් විසින් එය හකුලාගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;charbonneau&quot;&gt;Louis Charbonneau (28 July 2008). &quot;[http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN2826663320080728 U.N. assembly confirms S.African as human rights chief]&quot;. ''[[Reuters]]''. Retrieved on 20 April 2009.&lt;/ref&gt;&lt;!-- &lt;ref name=irish-times&gt;Jason Michael (29 July 2008).  &quot;[http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2008/0729/breaking40.htm Martin welcomes new UN rights commissioner]&quot;.  ''[[The Irish Times]]''.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; --&gt;  2008 ජූලි මස 28 දින, පැවැති සාකච්චාවකදී ඇති කර ගත් පොදු එකඟත්වයකින් අනතුරුව නාවි මහත්මිය එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ කොමසාරිස් වරිය ලෙස පත්විය.&lt;ref name=&quot;ohchr&quot;&gt;[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] (2008).  &quot;[http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/NewHC.aspx Navanethem Pillay confirmed as new High Commissioner for Human Rights]&quot;.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;  ඇගේ වසර 4 ක පලමු ධූරකාලය 2008 සැප්තැම්බර් 1 වනදා ඇරඹිණි.&lt;ref name=ohchr/&gt;  එහිදී නාවි මහත්මිය පවසා සිටියේ මහ කොමසාරිස්වරයා යනු &quot;ලොව ඕනෑම තැනක අගතියට පත්වූ අයගේ කටහඬ&quot; බවයි.&lt;ref name=BBC-profile/&gt;  2012 දී, ඇයට එම තනතුරේ තවත් වසර 2 ක ධූර කාලයක් හිමි විය.&lt;ref&gt;http://www.ohchr.org/EN/AboutUs/Pages/HighCommissioner.aspx.&lt;/ref&gt; නාවි මහත්මිය &quot;BORN FREE AND EQUAL&quot; නම්, ලිංග භේදය සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් නීතිය පිළිබඳ සම්මුතියකටද මහ කොමසාරිස්වරිය ලෙස අත්සන් කලාය.&lt;ref&gt;[http://www.ohchr.org/Documents/Publications/BornFreeAndEqualLowRes.pdf BORN FREE AND EQUAL - Sexual orientation and gender identity in internattional human rights law] (2012)&lt;/ref&gt;

2011 දී නාවී මහත්මිය සම ලිංගික අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් සැසියට ඉදිරිපත් කල යෝජනාවකටද සහය පල කලාය.

නවනීදම් පිල්ලේ මහත්මිය [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්ථ සංවිධානය හා ශ්‍රී ලංකා රජය අතර පැවැති සිවිල් යුද්ධයේ අවසන් භාගයේදී සිදුවූවා යැයි කියන මානව හිමිකම් කඩවීම් සම්බන්ඳයෙන් සොයා බලන එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝජිතවරියක් ලෙසද කටයුතු කරයි.

==ඇගයීම්==
2003 දී, කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් වූ පලමු Gruber ත්‍යාගයෙන් ඇය පිදුම් ලැබුවාය. ඩර්හැම් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඇයට ආචාර්ය උපාධියක්ද පිරිනැමිණ.&lt;ref name=rhodes/&gt;&lt;ref name=durham&gt;Durham University (15 May 2007).  &quot;[http://www1.hero.ac.uk/sites/hero/media_relations/16194.cfm Honorary degrees for remarkable achievement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081003013740/http://www1.hero.ac.uk/sites/hero/media_relations/16194.cfm |date=2008-10-03 }}.&quot; Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cuny&quot;&gt;[[CUNY]] Newswire (25 May 2006). &quot;[http://www1.cuny.edu/forum/?p=653 CUNY Commencement 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090328184742/http://www1.cuny.edu/forum/?p=653 |date=2009-03-28 }}&quot;.  Retrieved on 30 July 2008.&lt;/ref&gt; 2009 වසරේදී, ෆෝබ්ස් සඟරාව විසින් ඇය ලොව 64 වන බලවත්ම කාන්තාව ලෙස නම් කරනු ලැබීය.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.forbes.com/lists/2009/11/power-women-09_The-100-Most-Powerful-Women_Rank_3.html | title = The 100 Most Powerful Women | publisher = Forbes.com}}&lt;/ref&gt;

2026 වසරේ අප්‍රේල් මස [[නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුව]] ඇගේ නම [[නොබෙල් සාම ත්‍යාගය]] ලැබීමට සුදුසු පුද්ගලයින් ගේ ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කර ප්‍රසිද්ධ කරන ලද අතර, එම ලැයිස්තුවේ අපේක්ෂකයින් 287කින් ඇය 2026 නොබෙල් සාම ත්‍යාගය ලබා ගන්නට සුදුසුම අපේක්ෂකයා ලෙස එම කමිටුව 2026 ඔක්තෝබර් 9 නිල වශයෙන් නිවේදනය කරන ලදි.&lt;ref&gt;https://www.nobelpeaceprize.org/press/press-releases/nominations-for-the-nobel-peace-prize-2026&lt;/ref&gt; ඒ [[නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුව|නෝර්වේජියානු නොබෙල් කමිටුව]] විසින් නවනීදම් පිල්ලේ ගේ &quot;ලෝක සාමය සහ ජාත්‍යන්තර නීතිය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ඇය දැරූ ව්‍යාප්තිය&quot; අගයමින් 2026 [[නොබෙල් සාම ත්‍යාගය]] ඇයට නිල වශයෙන් 2026 ඔක්තෝබර් 10 දින ප්‍රදානය කරන ලදි.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==විවේචන==
නිදහස් ලෙස හැඟීම් ප්‍රකාශනය සහ සාමකාමී ශිෂ්‍ය විරෝධතාවලට සිදුවූ යම් යම් බාධා නිසා 2012 ජුනි 8 දින කථාවකදී, පිල්ලේ මහත්මිය [[කැනඩාවේ]] ක්‍යුබෙක් (Quebec) හී ප්‍රාදේශිය රජය අපලේඛනගත කොට හැඳින්වීම නිසා ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූ ක්්‍යුබෙක් නිලදාරීන් පිල්ලේ මහත්මියව විවේචනය කරමින් පවසා සිටියේ ක්්‍යුබෙක් ප්‍රදේශය වෙනත් අපකීර්තිමත් ප්‍රදේශ සමග සංසංදනය කිරීම නොකල යුතු බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.theinternational.org/articles/212-quebec-under-fire-for-human-rights-record |title=Quebec Under Fire For Human Rights Record |author=Stephanie Pedersen |publisher=The International |date=June 24, 2012 |accessdate=November 1, 2012}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ සිදුවූ බවට එල්ලවන යුද අපරාධ ගැන පරීක්‍ෂණ කොමිසමක්‌ පත් කිරීමට මානව හිමිකම් කොමසාරිස්‌ ලෙස නවි පිල්ලේ දැඩි උත්සාහයක යෙදේ. නමුත්  මානව හිමිකම් කොමසාරිස්‌ ඒ සඳහා කිසිදු බලයක්‌ නැතැයි රුසියාව සහ චීනය ප්‍රමුඛ රටවල් හතරක්‌ ක්‍රි.ව. 2014 මානව හිමිකම් සමුළුවේදී ප්‍රකාශ කරන ලදී. රටක් සම්බන්ධව එවැනි විමර්ශනයක්‌ පැවැත්වීම සඳහා මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට බලතල ඇත්නම් එය තහවුරුකරන ලෙස එකී රටවල් නවි පිල්ලේට අභියෝග කර තිබේ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.divaina.com/2014/03/13/news01.html |access-date=2014-03-12 |archive-date=2014-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315082836/http://www.divaina.com/2014/03/13/news01.html }}&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|2}}
{{commons category|Navanethem Pillay}}

{{Authority control|VIAF=122765965}}

{{DEFAULTSORT:පිල්ලේ, නවනීදම්}}
[[ප්‍රවර්ගය:1941 උපත්]]</text>
      <sha1>9cvogf0baficm9afey8olm4o5ij6a19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සොක්‍රටීස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39848</id>
    <revision>
      <id>802026</id>
      <parentid>669450</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|සිකුරුතිස්, Wiktionary</comment>
      <origin>802026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18678" sha1="3e1xjpjbfgwj200hsaceopvng2fls6v" xml:space="preserve">{{Infobox philosopher
  &lt;!-- Philosopher Category --&gt;
|region           = බටහිර දර්ශනය
|era              = පුරාතන දර්ශනය
|color            = #B0C4DE

  &lt;!-- Image and Caption --&gt;
|image       = Socrates Louvre.jpg
|caption    = සොක්‍රටීස්

  &lt;!-- Information --&gt;
|name             =  
Socrates ({{lang|grc|Σωκράτης}})
|birth_date       = c. 469 / 470 BC&lt;ref name=&quot;enc1911&quot; /&gt;
|birth_place      = දේමෙ ඇලොපෙසෙ, ඇතැන්ස්
|death_date       = 399 ක්‍රි. පූ. (වයස 71 දී පමණ) &lt;!--PLEASE SEE TALK BEFORE CHANGING DATE--&gt;
|death_place      = ඇතැන්ස්
|school_tradition = [[Greek philosophy|සම්භව්‍ය ග්‍රීක]]
|main_interests   = [[ඥාන විභාගය]], [[ආචාර ධර්ම]]
|nationality      = [[Greeks|Greek]]
|Influenced_by =[[Parmenides]]
|influenced       = Most subsequent [[Western philosophy]]; more specifically, [[Plato]], [[Aristotle]], [[Aristippus]], [[Antisthenes]]
|notable_ideas    = [[සොක්‍රටීක විධි ක්‍රමය]]
}}
{{Wiktionary|සිකුරුතිස්}}
'''සොක්‍රටීස්''' ({{IPAc-en|icon|ˈ|s|ɒ|k|r|ə|t|iː|z}}; [[Greek language|Greek]]: {{lang|grc|Σωκράτης}}, {{Small|පුරාතන ග්‍රීක උච්චාරණය:}} ''Sōkrátēs''; අමිශ්‍ර {{si|සිකුරුතිස්}}; විසූ කාලය ක්‍රි. පූ. 469 – &lt;!--PLEASE SEE TALK BEFORE CHANGING FOLLOWING DATE--&gt; සිට ක්‍රි. පූ. 399 දක්වා යැයි සැලකේ)&lt;ref name=&quot;enc1911&quot;&gt;{{cite web
|url = http://www.1911encyclopedia.org/Socrates_%28philosopher%29
|publisher = 1911 Encyclopaedia Britannica
|title = Socrates
|year=1911
|accessdate = 2007-11-14
}}&lt;/ref&gt; සම්භව්‍ය ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙකි. බටහිර දර්ශනයේ නිර්මාතෘවරයෙකි. ඔහු ගැන දැනගන්නට ලැබෙන්නේ ඔහු ගැන සමකාලීනයන් සහ පසුකාලීනයන් ලියූ සටහන් වලිනි. විශේෂයෙන් ම ප්ලේටෝ සහ ක්සෙනෆොන් වෙතින් ද ඇරිස්ටොෆනීස් අතින් ලියැවෙන නාට්‍ය වලින් ද සොක්‍රටීස් දර්ශනය උගත හැකිය. සොක්‍රටීස් පිළිබඳ තතු සියල්ල විනාශ නොවී පැවතුනේ ප්ලේටෝ විසින් ලියූ සංවාද නිසා යැයි පිළිගත් මතයයි. &lt;ref&gt;Sarah Kofman, Socrates: Fictions of a Philosopher (1998) ISBN 0-8014-3551-X&lt;/ref&gt;

සොක්‍රටීස් යම් තරමක වත්කමකින් යුතු වූවෙකි. එබැවින් ඔහුට තම කාලය වාද විවාදයෙන් ගෙවන්නට ඉඩක් ලැබුණි. විතණ්ඩවාදීන් නමින් වූයේ එකළ වෘත්තීය ගුරුවරැන්ය. ඔවුන්ගේ දර්ශනය හා එකඟත්වයක් නොදැක්වූවත් ඔවුන් මෙන් ගාස්තුවක් අය කරමින් තරුණයන් හට ඉගැන්නුවේ නැති වුවත්, විතණ්ඩවාදී දැක්මක් සොක්‍රටීස් අනුගමනය කළේය. ඒ විශ්ව සම්භවය ගැන වෙහෙසීමට වඩා මිනිසා ගැන අවධානය යොමු කිරීමට කාලය ගැනීමයි. එහෙත් විතණ්ඩවාදීන් මිනිසත්බව ගැන කතා කළාට වඩා වෙනස් ලෙසකින් සොක්‍රටීස් විෂයයට පිවිසියේය. සොක්‍රටීස්ට උවමනා වූයේ සියළු තර්ක නිවැරදි වූ නිර්වචන මඟින් විවාරයටයි. 

ඇරිස්ටොෆනීස් ලියන ලද &quot;වළාකුළු&quot; යන නාට්‍යයේ සොක්‍රටීස්ගේ විහිළු චරිතය හුවා දක්වයි. එයින් පෙනෙන්නේ සොක්‍රටීස් ඇතැන්ස් නගරයේ සුප්‍රසිද්ධ වූ පුද්ගලයෙක් බවයි. එහෙත් ඔහු ජනප්‍රිය වූවෙක් දැයි සැකයක් පවතී. මන්ද ඔහුගේ සංවාදයන්ට හසු වූ බොහෝ අය සොක්‍රටීස් වෙතින් තමන් දන්නවා යැයි සිතූ කාරණයක් ගැන ප්‍රශ්න කිරීම් වලට ලක්වෙද්දී තමන් නොදන්නා බව අවට සිටින අයට පැහැදිලි වෙද්දී නොසන්සුන් වූහ. සමහරු සොක්‍රටීස් කිසිවකට ගරු කළේ නැතැයි කියන්නේ මේ නිර්වචන සොයා යන්නට ඔහු නිතර ගත් උත්සාහය නිසයි. තවත් සමහරු ඔහු තරුණ මනස් දූෂණය කළා යැයි අපවාද කරති. ඒ ඔවුන් නිවැරදි යැයි සිතා සිටි දේවල් වැරදි යැයි පෙන්වූ සොක්‍රටීස් විසින් පැහැදිලි නිරාකරණයන් පිළිගැන්වූයේ නැති නිසා යැයි කියැවේ.

ක්සෙනෆොන් තම &quot;මතකයන්&quot; හි ලියන පරිදි සොක්‍රටීස් ඥාන විභාගයක් පටන් ගන්නේ ප්‍රශ්නයකිනි. &quot;මට සපත්තුවක් අලුත්වැඩියා කරගැනීමට උවමනා වූ විට මා යන්නේ කා ළඟට ද?&quot; යැයි හේ අසයි. ඊට පිළිතුරු දෙන්නට ඉදිරිපත් වෙන තරුණයෙක් කියන්නේ &quot;සොක්‍රටීස්, ඔබ යා යුත්තේ සපතේරුවක් ළඟට,&quot; යැයි කියාය. ඊ ළඟට ඔහු මට පුටුවක් හදාගන්න නම් යා යුත්තේ කා ළඟට දැයි අසයි. වඩුවෙක් ළඟට යැයි උත්තරය ලැබේ. එසේ ප්‍රශ්න අසා ගෙන යමින් අවසානයේ දී මිනිසාගේ පාලනය සඳහා පත්කර ගත යුත්තේ කවරෙක් ද? වැනි ප්‍රශ්නයකට ඔහු එයි. ඔහු පෙන්වන්නට යන්නේ පාලකයෙකු වශයෙන් පත්කර ගන්නා තැනැත්තා ඒ වෘත්තීයේ ප්‍රවීනයෙක් විය යුතු යැයි කියාය. එහෙත් එවක ප්‍රජා පීඩකයන් තිස්දෙනාගෙන් අයෙක් වූ ක්‍රීටියාස් හා ඔහු එවැනි තැනක දී ඝට්ටනය විය. තරුණ මනස් ව්‍යාකූල කරනවා යැයි ඔහුට අවලාද කියුවේය. &quot;ඔබ දැන් සපතේරුවන්, වඩුවන්, ලෝහකරුවන්  යොදා ගත්තා හොඳට ම ඇති කියමින් හේ ඔවුන්ව ඔබ සංචාරයේ යැවූ තරමට දැන් ඔවුන්ගේ විලුම් හොඳට ම ගෙවී ඇතැයි සොක්‍රටීස්ව හාස්‍යයට ලක් කළ බව කියැවේ. &lt;ref&gt;http://www.gutenberg.org/files/1177/1177-h/1177-h.htm&lt;/ref&gt;

පෙලපනීසියන් යුද්ධය අවසානයේ පිහිටුවන ලද කනිපයාධිපති ආණ්ඩුවේ නායකයන් වූයේ ප්‍රජා පීඩකයන් තිස්දෙනාය. ඔවුන්ගේ ආණ්ඩුව පැවතුනේ ඉතා කෙටි කලක් තුල පමණි. එවක ඇතැන්ස් නගරය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වූවකි. සොක්‍රටීස්ගේ සංවාද ශෛලිය පාලනයේ සිටි බොහෝ දෙනෙකුට නොරිස්සුමට හේතුවිය. ඔහුගේ සරදම් විලාසය ද තරුණයන් වික්ෂිප්තයට හා හිත් රිදවුම් වලට පාත්‍ර කරන ලද්දේ මහජන රැස්වීම් වල දී ය. ඔවුන් සමාජයේ ඉහළ තලයේ පවුල් වල වූ තරුණයන් වූ නිසා ඔවුන්ගේ රදළ පසුබිම හා සමාජ පංතියට අනුව සොක්‍රටීස් ගැන පැමිණිලි බොහොමයක් සිද්ධ විය. ඒවාට උත්තර දෙන්නට යැයි ඔහුව කැඳවන ලදි. 

&quot;සමාව&quot; යන සංවාද කෘතිය නඩු විභාගයේ දී සොක්‍රටීස් විසින් තම නිදහස පිණිස පවත්වන ලද දේශනය යැයි සැලකේ. එය පසුකාලයක දී වාර්තා කෙරෙන්නේ ප්ලේටෝ අතින් බව අප මතක තබා ගත යුත්තකි. එය ඵෛතිහාසික නිවැරදි බවින් යුතු යැයි විද්වත් පිළිගැනීම වෙයි. තමන්ගේ දර්ශනයට නොව නඩු විභාගයේ දී සොක්‍රටීස් චෝදනා ලබන්නේ පාපිෂ්ඨ වූ දෑ කරන ලද්දෙක් යන්නටය, පොළව යට හා අහසේ ඉහළ ඇති දේ පිළිබඳ ව සොයා බලන, වඩා නරක කරුණු වඩා හොඳ කරුණු සේ දක්වන, මේ සියල්ලක් අන්‍යයෙකුට උගන්වන්නට තැත් කරන පුදුම පුද්ගලයෙක් යැයි කියමිනි. එම චෝදනා ගෙනෙන අය සොක්‍රටීස් ඒවාට පිළිතුරු නොදෙන බව දැන සිටියහ. සොක්‍රටීස් ක්ෂමාව ඉල්ලන්නේ නැති බවත් දැන සිටියහ. බහුතරයා විසින් සොක්‍රටීස් වැරදිකරුවෙක් යැයි තීරණය කරන ලදි. ඔහුට මරණ දණ්ඩනය නියම විය. ප්ලේටෝ ඇතුළු පිරිසක් ඔහුට පළා යන්නට මඟක් පාදා දුන්න ද හේ එය බාරගත්තේ ද නැත. හැත්තෑ විය ඉක්මවා තිබූ සොක්‍රටීස් තමනට හුරු පුරුදු ලෙසින් අවසන් දේශනය පැවැත්වූවා යැයි සටහන් වෙයි.

==සොක්‍රටීක විධි ක්‍රමය==

සොක්‍රටීස්ගේ සංවාදයන් දෙයාකාරයට දිග හැරේ. එක පැත්තක් නම් පිටතට ය, එනම් විෂය මූලික වූ දැයේ නිර්වචන පිළිබඳව ය. අනෙක් පැත්ත ඇතුලට යන්නකි, එනම් අභ්‍යන්තර වූ ස්ප්‍රීතුව සොයා යන්නකි. එය සොක්‍රටීස්ට අනුව සියළු සත්‍යය තිබි තැනයි. සත්‍ය යන්න පහදා ගත යුතු, පරිසිද්ධි හා සැසඳෙන, අවංක හා වගකීමකින් යුතු වූවක් හැටියට සැලකූ සොක්‍රටීස් සත්‍යය සොයා යෑම නොහොත් ඥානය හඹා යෑම එක සති අන්තයක දී පංතියකින් ඉගෙන ගත හැක්කක් නොව ජීවිත කාලයම ඊට කැප කළ යුතු යැයි කියූවේය. &quot;විමර්ශනය නොකරන ලද ජීවිතය ජීවත්වීමට නොසුදුසුය.&quot;

කුමක් ද සද්ගුණය? කුමක් ද යුක්තිය? කුමක් ද සත්‍යය? යනුවෙන් ප්‍රශ්නයක් අසන සොක්‍රටීස් එය දන්නවා යැයි සිතා උත්තර දෙන්නෙක් අල්ලා ගත් විට ඉතා ප්‍රමුදිත වෙයි. ඊ ළඟට ඔහු කරන්නේ ඒ උත්තර වල වැරදි සොයා පෙන්නීමයි. එසේ පෙන්වා දීමේ දී උත්තර දෙන්නට පැමිණි අය තමන් නොදන්නා බව වටහා ගනියි. සොක්‍රටීස්ගේ අරමුණ ද එය ම වෙයි. එක සොක්‍රටීස් සංවාදයක අයෙක් තමා දත්තා යැයි සිතූ දැය නොදන්නා බව වැටහීමෙන් හඬා වැටෙන අවස්ථාවක් ද ඇත. සංවාදය අවසන් වෙන්නේ නොදන්නා දේ ගැන සොයා යෑමේ කර්තව්‍යයට සොක්‍රටීස් හා අනෙකා එකඟ වීමෙනි. සොක්‍රටීස්ගේ සංවාද බොහොමයක් අවසන් වෙන්නේ එළඹෙන අවසන් සමාප්තියකින් තොරව ය. සොක්‍රටීස්ට අනෙකා වෙනුවෙන් සත්‍යය කියා දිය නොහැක. අනෙකා තමා විසින් සත්‍යය අවබෝධ කරගත යුතුය.

==විරෝධය==

ප්‍රඥාවට බොරු අයිතිවාසිකම් කියා ගන්නා අය හෙළිදරව් කිරීමට ඔහුගේ මුළු කාලය වැය විණ. ඒ හෙයින් ඔහු අන්ත දිළිඳු බවට පත් වූවා යැයි ද සටහන් වෙයි. රදළ පංතියට අයත් එහෙත් වැඩි වත්කමක් නොතිබුණු තරුණයෝ ඔහුගේ සංවාද අසා ප්‍රීතියට පත් වූ නමුත් පාලකයන් අතර සිටි ධනවතුන් තම වැරදි හෙළිදරව් කරනවාට අකමැති වූහ. තමන් ප්‍රඥාවන්ත යැයි බොරුවට හඟවා සිටීම හෙළි වූ බව පිළිගැනීමට ඔවුන් අකැමති වූවා යැයි තමා මෙන් කිසිත් නොදන්නා යැයි කීමට එඩිතර නැතැයි සොක්‍රටීස් කීම නිසා ඔහුගේ හතුරන් සංඛ්‍යාව වැඩි විය.

==නඩුව==

පන්සියයකින් වූ ජූරියේ නොදැනුවත්කම කියන දේශනයක් පැවැත්වූ සොක්‍රටීස් ඔවුන්ව කුපිත කරවීය. තමාට සුදුසු දඬුවමක් කියන්නට යැයි ඔහුට පවරන ලද විට සොක්‍රටීස් කිව්වේ ඇතිනියානු වැසියන් විසින් තමන්ට ප්‍රතිමාවක් හදා එය නගර චතුරශ්‍රයේ තැබිය යුතු බවයි. ජූරිය තවත් කෝපාවිෂ්ට වී ඔහුට මරණය නියම කරති. 280 ක් ඊට පක්ෂව හා 220 ක් විපක්ෂව චන්ද දුන් බව කියැවේ. තමන් ගත් තීරණය ගැන ලැජ්ජා වෙන ඔවුන් පසුව සොක්‍රටීස් මුර කරන්නට තැබූ මුරකරුවන් ඉවත් කර ඔහුට පළා යන්නට අවස්ථාව දුන්න ද, සොක්‍රටීස් ඊට එකඟ වූයේ නැත. පළා යෑමෙන් නීතිය කැඩුවොත් තමා සියළු නීති වලට හතුරෙක් වෙන බව සොක්‍රටීස් පැහැදිලි කළේය. ඔහු හෙම්ලොක් විෂ පානය කර අවසන් මොහොත දක්වා දර්ශනය ගැන කතාබහින් කාලය ගෙවීය.

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

* බටහිර දර්ශන ඉතිහාසය, බට්‍රන්ඩ් රසල්, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව,  1970
* A History of Western Philosophy, Fredrick Copleston, New York: Doubleday, 1985
* http://en.wikipedia.org/wiki/Socrates

[[ප්‍රවර්ගය:දාර්ශනිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:දර්ශනය]]</text>
      <sha1>3e1xjpjbfgwj200hsaceopvng2fls6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සස්ලි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40831</id>
    <revision>
      <id>802022</id>
      <parentid>593666</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9787" sha1="4aa6p3bs2ntq6jx4e6x0zgntq5vir90" xml:space="preserve">

== සස්ලි ඉතිහාසය ==
	
'''සස්ලි'''&lt;ref name=&quot;සස්ලි&quot;&gt;http://sasli.wisc.edu&lt;/ref&gt; අධ්‍යයනායතනය , විස්කොන්සින් - මැඩිසන් විශ්ව විද්‍යාලයේදී 2002 දී  ග්‍රීෂ්ම සෘතුවේදී ආරම්භ විය. [http://en.wikipedia.org/wiki/National_Resource_Center Title 6] දකුණු ආසියානු ජාතික සම්පත් මධ්‍යස්ථානයට අමෙරිකානු රජයෙන් ලද මුදල් ප්‍රතිපාදන මත සස්ලි ආරම්භ විය. ජාතික සම්පත් මධ්‍යස්ථාන විශ්ව විද්‍යාලය අමෙරිකානු රජයෙන් මුදල් ලබාගෙන විදේශ භාෂා ඉගැන්වීම උදෙසා මුදල් ලබා දෙයි. 2001/2002 (Title 6) ජාතික සම්පත් මධ්‍යස්ථාන භාෂා ඉගැන්වීම එක් විශ්ව විද්‍යාලයක් වෙත පවරා දෙන ලදී.  
මෙහි ප්‍රතිලාභ විශ්ව විද්‍යාල  කිහිපයකට නොබෙදා එක් විශ්ව විද්‍යාලයකට සීමා කොට  තිබේ. ජාතික සම්පත් මධ්‍යස්ථානය විස්කොන්සින් ප්‍රාන්තයේ මැඩිසන් විශ්ව විද්‍යාලය ඒ සදහා සුදුසු බව තීරණය කළේය. ග්‍රීෂ්ම රිතුවේ සස්ලි මධ්‍යස්ථානය තම ගිවිසුම වසර පහකට පසුව නැවත යතාවත් කරයි. 
සස්ලි ආරම්භ කිරීමට පෙර විස්කොන්සින් විශ්ව විද්‍යාලයේ බොහෝ දකුණු ආසියාතික භාෂා ඉගැන්වීය. හින්දි, නේපාලි, තෙළිගු සහ ටිබෙට් යන භාෂා ඉගැන්වීය. එම භාෂා ඉගෙනගන්නා සිසුන්ට වසරක කාලයක් ඉන්දියාවේ හෝ නේපාලයේ භාෂා ඉගෙනීමේ අවස්ථාව හිමිවිය. සස්ලි ආරම්භ කරන අවස්ථාවේ සිසුන්, භාෂා උගන්වන ගුරුවරුන් සිටියේනම් මුදල් ප්‍රතිපාදන සම්පූර්ණ වී තිබිනි නම් එම භාෂා ඉගැන්වීම සිදුවිනි.  ඊලග ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ බෙන්ගාලි, මලයාලම්, පෂ්තො, සංස්කෘත, සින්ධි සහ සිංහල යන භාෂා ඉගැන්වීම ආරම්භ විණි.

== මෙහෙවර == 
සස්ලි හි මූලික අරමුණ වන්නේ දකුණු ආසියාතික භාෂා උගන්වන සහ ඉගෙනගන්නා ගුරුවරුන්, සිසුන් සහ වෘත්තිකයන් පුහුණු කිරීමයි. 
=== ප්‍රධාන අරමුණු ===
සස්ලි හි ප්‍රධාන අරමුණු දෙකක් තිබේ. 
# දකුණු ආසියාතික භාෂා ඉගැන්වීම 
# දකුණු ආසියාතික භාෂා ඉගැන්වීමේ නියුතු වෘත්තීය භාෂා උපදේශකයන්ට 
භාෂා ශික්ෂණ ශාස්ත්‍රය පිළිබද උපදෙස් සහ පුහුණුව ලබාදීම.
මේ අරමුණුවලට ලගාවීම සදහා සස්ලි ග්‍රීස්ම රිතුවේ දී දකුණු ආසියාතික භාෂා රාශියක් ප්‍රාථමික සහ දෙවන පෙළ මට්ටමින් ඉගැන්වේ. මීට අමතරව දියුණු උසස් ඉගැන්වීමේ  විධි සහ නවතම ක්‍රම ශිල්ප භාවිත කෙරේ.

=== දෙවෙනි අභිප්‍රාය===
ඒ වගේම සස්ලි හි භාෂා උගන්නන  දේශීය සහ විදේශීය වෘත්තීයවේදීන්ට  ප්‍රමාණාත්මක සහ ගුණාත්මක තත්ත්වය වර්ධනය කර ගැනීමට සහයෝගය දැක්වීම වෙනුවෙන් ප්‍රයත්න දැරීම. මේ හැර වෙනත් දකුණු ආසියාතික භාෂා ඉගැන්වෙන දේශීය සහ විදේශීය ආයතන සමග ඇති සම්බන්ධතා තහවුරු කිරීම සහ වර්ධනයට සහයෝගය දැක්වීම ද අභිප්‍රායකි.

== භාෂා ශික්ෂණ ශාස්ත්‍රය ==
කෙටි කාලීනව භාෂා උගෙනීම හොදින් තේරුම් ගැනීමට සස්ලි 2012  සිංහල   පන්තිය පිළිබද කෙටි විස්තරයක් පහත දැක්වේ. සති අටක කාලයක් තුළ ඉගැන්වීම කෙරෙන අතර සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා දින පහක් දිනකට පැය හතරක කාලයක් පන්ති පැවැත්වේ. සම්පූර්ණ වශයෙන් පැය එකසිය හැටක් ඉගැන්වේ. සිසුන්  විසින් අකුරු, වචන, වියරණ සහ උච්චාරණ විධිද මේ කාලය තුළ උගැනෙයි. ඊට අමතරව ඔවුන් විසින් මූලික භාෂා කුසලතා වන කියවීම, ලිවීම, කතාකිරීම සහ ඇසීම ප්‍රගුන කෙරෙයි. සෑම දිනකම සිසුන්ගේ අවශ්‍යතා අනුව ක්‍රියාකාරකම් වෙනස් කෙරේ. සාමාන්‍යයෙන් පාඩම් තුළ වාග්මාලාව සහ වියරණ සිද්ධාන්ත සාකච්ඡා කෙරේ. සිසුන් විසින් ස්වාභාවික භාෂා ඉගෙනුම් ක්‍රමය අනුගමනය කෙරෙයි. උදාහරනයක් ලෙස සිසුන් කිසියම් කතාවක් කියවීම කරන අතරම වීඩියෝ මගින් උච්චාරණය සහ ඇසීමේ කුසලතා දියුණු කරගැනෙයි. වචන සහ වියරණ සිද්ධාන්ත භාවිතා කරනු ලබන්නේ කෙසේද යන්න හඳුනා ගැනීමෙන් පසු ඒවා තනි තනි ව සංවාද තුළ නිදහසේ භාවිත කෙරෙයි.  ඉන් පසු වෙනත් අවස්ථාවන් සඳහා එම වියරණ සහ වචන යොදා ගැනේ. ඉන් අනතුරුව සිසුන් ගුරුවරයා සමග පුහුණුවීම්වල නිරත වේ. පසුව සිසුන් ඔවුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද වැකි සහ සංවාද නිදහසේ හැසිරවෙයි. අවසානයේදී සිසුන් විසින් කරනු ලබන වැරදි පිළිබද ව සාකච්ඡා කිරීම සිදු වේ. මේ අයුරින් උගෙනීමේ ක්‍රියාවලියට අදාල මූලික අදියර තුනක් අනුගමනය කෙරෙ යි. 
# අලුත් භාෂා අංග හඳුන්වාදීම 
# භාෂාත්මක යෙදුම් ‍හඳුනාගැනීම 
# අලුත් භාෂාත්මක වචන සහ වියරණ නිර්මාණය.
 
පන්ති කාමරයෙන් පිටත සිසුහු පැරණි පාඩම් සමාලෝචනය කිරීම සහ වැකි ලිවීම ආදියේ නිරත වෙති.
මේ පාඩම් මාලාවේ සිසුන්ගේ වර්ධනයත් සමගම පෙර උගත් වියරණ සහ වචන කෝෂය නැවත නැවත පරිශීලනය කෙරේ.

== සටහන් ==
&lt;references/&gt;

== අමතර සබැදි.. ==
[http://www.aisls.org/links.html /American Institute for Sri Lankan Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120809050339/http://www.aisls.org/links.html |date=2012-08-09 }}

[https://web.archive.org/web/20120403074035/http://lrc.cornell.edu/asian/courses/sinhala /Cornell University Sinhala Program]

[http://salc.uchicago.edu/resources /University of Chicago South Asia Languages and Civilizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120928001351/http://salc.uchicago.edu/resources |date=2012-09-28 }}</text>
      <sha1>4aa6p3bs2ntq6jx4e6x0zgntq5vir90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිද්ධාර්ථ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46826</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802021</id>
      <parentid>684600</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්කඋටිං මැගසින්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49539</id>
    <revision>
      <id>802023</id>
      <parentid>779617</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="awzyme6gmds5afk74jetjygp15cudph" xml:space="preserve">'''ස්කවුටිං මැගසින්''' (සිංහල තේරුම: බාලදක්ෂ සඟරාව, English: Scouting Magazine) යනු ශී‍්‍ර ලංකාවේ බාලදක්ෂයින් සහ බාලදක්ෂිකාවන් වෙනුවෙන් උසස් ප‍්‍රමිතියක් සහිත වර්ණ පිටු 68කින් සමන්විත ව [http://බාලදක්ෂ%20මාධ්‍ය%20ජාලය https://www.facebook.com/ScoutMediaNetwork]{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} විසින් ප‍්‍රකාශයට පත්කෙරෙන සඟරාවකි. මෙම සඟරාවේ බාලදක්ෂයන්ට අදාලවන  බාලදක්ෂ විෂයීය තොරතුරු,  නව ශිල්පීය දැනුම සහ ළමයින් ඉලක්කගත් වෙළෙඳ දැන්වීම් ඇතුලත් වේ. දිනපතා අලුත්වන බාලදක්ෂයින් සහ බාලදක්ෂිකාවන් සහභාගීවන කි‍්‍රයාකාරකම් හා ප‍්‍රවෘත්ති සදහා වෙනම ඉඩක් ද නූතන කදවුරු කරණයේ ‘අ’ කියවමු නමින් ' සිංහල භාෂා වික්‍ෂනරි ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙන් බාලදක්ෂ පාරිභාෂික වචන නිර්මාණය කිරීම උදෙසා වෙනම ඉඩක් ඇතුළු බොහෝ කරුණු අඩංගු වී ඇත.

දැනට කිතුත් කර ඇති සඟරා&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2012 | වෙළුම 01| කලාපය 01 | ISSN 2279-1310&lt;br /&gt;

2012 | වෙළුම 01| කලාපය 02 | ISSN 2279-1310&lt;br /&gt;

2012 | වෙළුම 01| කලාපය 03 | ISSN 2279-1310&lt;br /&gt;

2013 | වෙළුම 02| කලාපය 01 | ISSN 2279-1310&lt;br /&gt;

2013 | වෙළුම 02| කලාපය 02 | ISSN 2279-1310&lt;br /&gt;

2013 | වෙළුම 02| කලාපය 03 | ISSN 2279-1310&lt;br /&gt;

&lt;/small&gt;

==බාහිර යොමු==

* [http://www.srilankascouts.lk%20 Sri Lanka Scout Association]{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://girlguidingsl.org/ Sri Lanka Girl Guides Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131123035724/http://www.girlguidingsl.org/ |date=2013-11-23 }}
* [http://scout.org/ The World Organization of the Scout Movement]
* [https://web.archive.org/web/20110705125606/http://wagggsworld.org/en/home World Association of Girl Guides and Girl Scouts]
* [https://www.facebook.com/baladaksha.srilanka]

[[ප්‍රවර්ගය:සඟරා - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>awzyme6gmds5afk74jetjygp15cudph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සෙලාන් බැංකුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54897</id>
    <revision>
      <id>802032</id>
      <parentid>788493</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4446" sha1="qsa7af1suo6kt2kp3qrtpbmcck41gz7" xml:space="preserve">{{Infobox company 
| name   = සෙලාන් බැංකුව&lt;br&gt;Seylan Bank PLC
| logo   = [[File:Seylan Bank logo.png|230px|Seylan Bank logo]]
| type   = පොදු
| traded_as    = {{cse|SEYB.N0000}} 
| company_slogan = 
| predecessor    = 
| foundation     = ක්‍රි.ව. 1987 &lt;ref&gt;[http://www.eseylan.com/about_us.php?action=history .. :: Seylan Bank :: ..:]&lt;/ref&gt;
| location       = [[කොළඹ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| key_people     = 
| area_served    = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| locations      = 
| industry       = මූල්‍යමය
| num_employees  = 
| products       = බැංකු, මූල්‍යමය සහ සම්බන්ධිත සේවා 
| revenue        = 
| net_income     = 
| homepage       = {{url|www.eseylan.com/sinhala}} 
}}

'''සෙලාන් බැංකුව''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] වූ වාණිජ බැංකුවකි. එය සතුව දිවයිනේ නාගරික සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයන්හී ශාඛා රැසක් පවතියි. 2013 වසර වන විට බැංකුව සතුව දිවයින පුරා බැංකු මධ්‍යස්ථාන 151 ක් සහ 4900 ක පමණ කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රමාණයක් විය.

1987 අගෝස්තු 28 වන දිනදී සීමාසහිත පොදු බැඳුම් සමාගමක් ලෙස සංස්ථාපිත කරනු ලැබූ මෙය, 1992 වසරේදී සිය ප්‍රථම උප සමාගම ලෙස, සෙලාන් මර්චන්ට් බෑන්ක් ලිමිටඩ් (Seylan Merchant Bank Limited) පිහිටුවන ලදි. එම වසරේදීම බැංකුවේ ප්‍රධාන කාර්යාල ගාෙඩනැගිල්ල වූ සෙලින්කෝ සෙලාන් කුළුණ ඉදිකිරීම අරමුණු කර ගනිමින්, එහි දෙවන උප සමාගම ලෙස සෙලින්කෝ සෙලාන් ඩිවලොප්මන්ට්ස් ලිමිටඩ් (Ceylinco Seylan Developments Limited) පිහිටුවන ලදී.

==අර්බුධමය තත්වය==
සෙලින්කෝ සමූව ව්‍යාපාරයට අයත් ගෝල්ඩන් කී ක්‍රෙඩිට් කාඩ් සමාගමේ කඩා වැටීම සහ 2008 හිටපු සභාපතිවරයාගේ අරමුදල් අවකලමණාකරනය හේතුවෙන් 2008 වසරේ අවසන් සතියේදී සමාගම ද්‍රවශීලීතා අර්බුධයකට මුහුණ පාන ලදී. 2008 දෙසැම්බර් 28 වන දින [[ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව]] විසින් සෙලාන් බැංකුව, ශ්‍රී ලංකා රජයට අයත් [[ලංකා බැංකුව|ලංකා බැංකුවේ]] (BOC) පාලනය යටතට පත් කරනු ලැබූ අතර, මෙය 30(1) කොටසේ 1949 අංක.58 දරණ මුදල් නීති පනත යටතේ ක්‍රියාවට නංවන ලදී.&lt;ref name=&quot;crisis&quot; /&gt;

මූල්‍යමය අස්ථාවරභාවය හේතුවෙන් සිය ගණුදෙණුකරුවන් වෙත නැවත ගෙවීම් සිදු කිරීමට ගෝල්ඩන් කී ක්‍රෙඩිට් කාඩ් සමාගම අසමර්ථ වීම හේතුවෙන්, සෙලාන් බැංකුවෙහි අර්බුධය තව දුරටත් උග්‍රවිය.&lt;ref name=&quot;crisis&quot;&gt;[http://www.dailynews.lk/2008/12/30/news01.asp CB bails out Seylan] Daily News, 2008-12-30&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

==බාහිර සබැඳි==
* [https://web.archive.org/web/20220127031749/http://www.eseylan.com/ Seylan වෙබ් අඩවිය]

[[ප්‍රවර්ගය:බැංකු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බැංකු]]</text>
      <sha1>qsa7af1suo6kt2kp3qrtpbmcck41gz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශාන්තිකර්ම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57951</id>
    <revision>
      <id>802046</id>
      <parentid>748089</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T06:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56140-85</username>
        <id>81676</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>802046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11496" sha1="18xnx0c7a2tenfzpcska8df9njtoh0m" xml:space="preserve">රෝග, අපල දොස් දුරු වී ඒවායින් සුවය ලැබීම පිණිස සාම්ප්‍රදායික '''ශාන්ති කර්ම''' සිදු කරනු ලැබේ.&lt;ref group=&quot;Sa&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mawbima.lk/84-34826-news-detail.html|title=ගුප්ත විද්‍යාවේ අෂ්ට කර්මය|publisher=මවුබිම|date=2013-09-05|accessdate=2015-01-22}}&lt;/ref&gt;

==වර්ගීකරණය==
ශන්තිකර්මයේ පරමාර්ථය අනුව ප්‍රධාන වර්ග 2කි. &lt;ref&gt;ශාන්තිකර්ම හා මනෝ චිිකිත්සනය, සෝමපාල සුබසිංහ, ඇස්. ගොඩගේ ISBN 955-20-0445-4 1991&lt;/ref&gt;
# [[තොවිල්]] : නිශ්චිතව තෝරාගත් ආතුරයෙක් හෝ අතුරයෝ කීපදෙනෙකු වෙනුවෙන් සිදුකරන අභිචාර විධි
# [[පූජාකර්ම]] : පොදුවේ සිදුකරන පූජා විධි
සිදුකරන ජනතාව හෝ ප්‍රදේශය අනුව

===සිංහල ශාන්තිකර්ම===
{{main|සිංහ ශාන්තිකර්ම}}
සිංහල සම්ප්‍රදායන්ට ආවේණික වූ විවිධාකාර වූ ශාන්ති කර්ම දැක ගත හැකි අතර, ඒ එක් එක් ශාන්ති කර්ම ප්‍රාදේශීය වශයෙන් සහ පූජා විධි වලට මුල්වන [[දෙවිවරු]] හා [[යකුන්]] අනූව වෙනස් වේ. උදාහරණයක් ලෙස පහතරට සන්නි යකුම දැක්විය හැකිවේ. කළුතර ප්‍රදේශයේ සන්නි යකුම ශාන්ති කර්මයේ සැන්දෑ සමයම පුද ලබන යකුන් වන්නේ [[කළු යකා]], [[රීරි යකා]], [[තොට යකා]] හා [[අභිමාන යකා]] වූවත්, අම්බලන්ගොඩ ප්‍රදේශයේ පුද ලබන්නේ කළු යකා, රීරි යකා, අභිමාන යකා, [[සූනියම් යකා]] හා [[බිල්ලේ යකා]] වේ. 

====උඩරට ශාන්ති කර්ම====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| උඩරට ශාන්ති කර්ම
|-
| '''දෙවියන් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (දේව තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[කොහොඹා කංකාරිය]]&lt;/blockquote&gt;
|-
| '''යකුන් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (යක් තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[කඩවර සමයම]]
*[[දෙවොල් භාගය]]&lt;/blockquote&gt;
|-
| '''ග්‍රහයින් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (ග්‍රහ තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[බලියාග]]&lt;/blockquote&gt; 
|-
|}


====පහතරට ශාන්ති කර්ම====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| පහතරට ශාන්ති කර්ම
|-
| '''දෙවියන් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (දේව තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[දෙවොල් මඩු]]
*[[ගම් මඩු]]
*[[මල් මඩු]]
*[[පූනා මඩු]]
*[[ගිනි මඩු]]&lt;/blockquote&gt;
|-
| '''යකුන් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (යක් තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[සන්නි යකුම]]
*[[රට යකුම]]
*[[හූනියම් කැපිල්ල]]
*[[මහසොහොන් සමයම]]
*[[කුමාර සමයම]]
*[[ගොපලු සමයම]]&lt;/blockquote&gt;
|-
| '''ග්‍රහයින් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (ග්‍රහ තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[බලියාග]]
*[[ග්‍රහ පූජා]]
*[[ග්‍රහ ශාන්ති]]&lt;/blockquote&gt; 
|-
|}

====සබරගමු ශාන්ති කර්ම====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| සබරගමු ශාන්ති කර්ම
|-
| '''දෙවියන් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (දේව තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[පහන් මඩු]]
*[[හැල්ලුම් මඩු]]
*[[කිරි මඩු]]&lt;/blockquote&gt;
|-
| '''යකුන් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (යක් තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[ඉරමුදුන් සමයම]]
*[[දහඅට සන්නිය]]
*[[මංගල සමයම]]
*[[දේව තොවිලය]]&lt;/blockquote&gt;
|-
| '''ග්‍රහයින් උදෙසා සිදුකරන ශාන්ති කර්ම (ග්‍රහ තොවිල්)'''
| &lt;blockquote&gt;
*[[බලියාග]]
*[[ග්‍රහ පූජා]]&lt;/blockquote&gt; 
|-
|}

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}ඕං ග්‍රීං පුලිප්පුඩා කකුන් පෝඩුම් අඩි නඩි නාක්කුන් පදියාරේ  ඕඩ්ඩියා වාවා කාලී වාවා ත්‍රීප්‍රාරි වාවා ආකාස කාලී වාවා උදයගිරි පර්වතේ නොසිට වර අවරගිර පර්වතේ  නොසිට වර නීලගිර පර්වතේ මදනගිර පර්වතේ නොසිට වර තාල කූට පර්වතේ රත්මල් ඇල්ලෙන් වර කපුරු ඇල්ලෙන් වර සෘද්ධි ඇල්ලෙන් වර කෝවිල් හතේ නොසිට වර අටකොන නොසිට වර සොළොස් කොන  නොසිට වර අහස පොළව ඉර සඳ මුහුදු ජල අකනිටා බඹ ලොව නොසිට වර සදෙව් ලොව නොසිට වර ඔඩ්ඩියා යාළුවේ මගේ මස්සිනේ මාගේ තීන්දුවට වර වර කෛලේ කොන්ඩුකතුන් පෝඩුම් කෛකොන්ඩේන් ඉරත්තනානේ ඕන් ඔරුවේන් ඔරු කෛලේන් මදනරූපී ශ්‍රියා කාලී මහමෙර සලිතකර වර මෙරඟ මඩලට වර ක්‍රිදනේ කාරී ඔඩ්ඩියා පුල්ලේ ගුරු මුණ්ඩේන් ගුරු වෙන්තිලේන් ආකාසක්කාලී තකරී මකරී යමකාරීය යමීය යම දූතීය කාලරාක්ෂී ඔඩ්ඩි යක්ෂණී මොහුට විනකල ඇදුරාගේ හිස තකරීට බාරයි.

ඕං උපුටාගන් ගිණි උපුටන් ගිණ කාමීට බාරයි කාම රූපණී අම්මේ කැපගන් ලේ රීරි බීගන් මරාගන් බිල්ල කෙලගන් මකරීට දකුණු උරය බාරයි.

ඕං ගුරු වාලකට්ටි අඩි මුරින්ඩී අම්මේ ඔහු ගිණි කර ගිණි උපුටං ගිණි කාමීට බාරයි යමීට වම් උරය බාරයි.

ඕං තකරී මකරී ඔඩ්ඩි කාලී ත්‍රිංචි කාලී අම්මේ ඔහු හතුරාගේ සියොගත ගිණිජල් විහිදුවා ගිණිවිසගන් ගිණි කන්ඩී මරාගන් බිල්ල කෙළගන් යම දූතීට දෙතන අක්මා කැවුතු ලේ රීරි බාරයි.

ඕං ගුරු මුණ්ඩී ස්ලෙන්ද්‍රීකක නීලේ ගුරු මුණ්ඩී අයිසෛලේ ත්‍රින්චි මකරික්කුන් පදිනෙට්ටු කෝලේ පුරන්ද කැපගන් දිෂ්ටි ගන් සියොගත ගිණි වෙලාගන් මරාගන් කාල රාක්ෂිට බඩවැල් දරන බාරයි.

ඕං ග්‍රීං සොරාෂ්ධ ක්‍රි පුරන්දරී නාහා බහිරවී ක්‍රි කාලී අම්මේ ඔහු හතුරාගේ සියොගත ගිනිජල් විහිදුවා ඔහු උපුටා ගන් ඔහුට උපුට උපුටා පුෂ්ප සුන්දරී ඔහු හතුරාගේ දෙකලව දණහිස් සන්ධි බාරයි. 

ඕං පුෂ්ප සුන්දරී විනදර දේවී ගිණි පන්දු කෝවිලේ සත් යොදුනක් බුරා වදිනා ගිණි ජල් මාලාවේ වැඩ ඉන්නා ගිණි ජල් කාම රාක්ෂ දේවතාවීට බාරයි. කැපයි දිෂ්ටියි. සලිත කුමාරීට දෙකන් දෙවළු කර දෙපිටි පතුල විසි නිය බාරයි. 

ඕං සලිත කුමාරී අන්ජන කූට දේවී අකක්‍ර විකක්‍ර වී වාරුන් එන් නාරායනේ සේ ගැප්පුල්ලේ ඔහුට උපුට උපුටන් කැපගන් ගිණි වැදී ගන් මරා ගන් බිල්ල කෙලගන් අටසීයක් සාඩී ලේ කාලී ලේ මස්  අම්මාට බාරයි. සිටකරි කරින්චි වන්ද තකු යායා රීරා නේම් ඉඩගු ස්වාමියානේ  ඕං විල්ලූ වන්නී ඊස්වර අනින් පෝ පෝ ස්වාමියානේ පොඃ 

ඕං ආනා සේවා ගුරුවරනේහ් තික්කා අඩුතතු හසපතත්‍රහේ නේරියං ඉඩහරු.

ඕං සයිං සයිං කමත්ව කාලියා උපදදු අංතේරේ නමයසන්ත කුලංය අරුපපරී යාන්යාහඃ .... 

ඕං ඉක්කාත්කුන්නේරු පානේ රීරිනේකෝ ඉඩහරු .

ඕං සන්තානේන් කුරු කුරු ඉඩන්කෝ රීරි මංගලියානේ කූක්නරු පොඃ....... මෙය සුදුසු පරිදි මාතෘකාවක් යටතේ එක් කරන්න තවත් විවිධ මන්ත්‍ර එක් කළ හැකිවේ.
[[ප්‍රවර්ගය:ශාන්තිකර්ම]]</text>
      <sha1>18xnx0c7a2tenfzpcska8df9njtoh0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සීතා දේවිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63585</id>
    <revision>
      <id>802042</id>
      <parentid>513351</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T19:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rotondus</username>
        <id>38531</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>802042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3322" sha1="mvpe47ppxh1whienfsg8v5p8ojqij5z" xml:space="preserve">{{Infobox deity
| name = සීතා
| texts = * [[රාමායණය]]
* [[සීතා උපනිෂද්]]
| type = හින්දු
| spouse = [[රාම]]
| children = ලාවා &lt;br&gt; කුෂා
| parents = [[භූ දේවීය]] (ආත්මීය මව) &lt;br&gt;[[ජනක]] (හදාගත් පියා) &lt;br&gt;  සුනයනා  (හදාගත් මව)
| siblings = [[සහෝදරිය]] (ජනක රජුගේ දියණිය වූ බැවින් සීතා දේවියගේ සොහොයුරියක් ලෙස සැලකේ.)&lt;br&gt;[[මන්ධවී]] (ඥාති සහෝදරියන්) &lt;br&gt; [[ශ්‍රුතකීර්ති]] (ඥාති සහෝදරියන්) 
| image = Sita in exile.jpg
| caption = සීතා දේවිය දැක්වෙන සිතුවමක්
| dynasty = විදේහ (උපතෙන්) &lt;br&gt; රඝුවංශී,සූර්යවංශී (විවාහයෙන්)
| birth_place = වර්තමාන ජනක්පූර් ,නේපාලය
| Devanagari  = सीता
| Sanskrit transliteration = Sītā
| Affiliation = * [[ලක්ෂ්මී]]
* [[දේවි]]
| Festivals = සීතා නවාමි &lt;br&gt; ජානකී ජයන්ති &lt;br&gt;විවාහ පංචමි 
}}

==නිරුක්තිය==
'''සීතා දේවිය''' යනු [[රාමායණ]] නම් වීර කාව්‍ය එන [[රාම]] කුමරුන්ගේ ගේ බිරිඳයි. වාල්මිකි රාමායණය තුළ දැක්වෙන පරිදි ඇය භූ දේවියගේ දියණිය වන අතර ජනක රජුගේ නාමික දියණියයි. සීතා දේවියගෙන් පතිවෘතාව, ධෛර්යය පිළිඹිබු කරන බව හින්දු විශ්වාසයයි.ඇය ලක්ශ්මියගේ අවතාරයක් ලෙසින්ද, ඇතැම් මූලාශ්‍රවල ඇයගේ පෙර ජන්මය වේදවති ලෙසින්ද හැඳින්වේ.

තරුණ වියේ ඇගේ ස්වයම්වරයේදි රාම කුමරුන් පිනක නම් දුන්න බිඳ සීතා දේවිය තම පතිනිය කර අයෝධ්‍යාව වෙත රැගෙන යයි. එහෙත් රාම සමඟ වන වාසයට ගිය සීතා දේවියව [[ලංකාපුර]]යේ පාළකයා වූ [[රාවණ රජු]] පැහැර ගෙන යයි. වාමන සහ බ්‍රහ්ම වෛවර්ත පුරාණයට අනුව මායා සීතා නමින් ඇයගේ ඡායාව අර්ථ දක්වා ඇත. අග්නි දෙවියන්ට කන්නලව් කිරීමෙන් අනතුරුව සීතා දේවියගේ මායා ස්වරූපයක් නිර්මාණය වී රාවණ සමඟ ලංකාපුරයට පිටත් වී යයි.

{{Ramayana}}
{{Hindu deities and texts}}

[[ප්‍රවර්ගය:Characters in the Ramayana]]</text>
      <sha1>mvpe47ppxh1whienfsg8v5p8ojqij5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67233</id>
    <revision>
      <id>802033</id>
      <parentid>727541</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15203" sha1="qenpm27hcxxuicl353mwuadxz7avd9s" xml:space="preserve">'''සේමිණී දිනූෂා පලිහවඩන නේ ඉද්දමල්ගොඩ'''&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Actresses in Sri Lankan cinema - Semini Iddamalgoda |url=https://rateyourmusic.com/films/semini-iddamalgoda |access-date=9 August 2018 |publisher=National Film Corporation of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; (උපත 1973 ජූනි 19), ජනප්‍රියව '''සේමිණි ඉද්දමල්ගොඩ''' ලෙසින්, [[සිංහල සිනමාව|ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ]], රංග ශාලාවේ සහ රූපවාහිනියේ [[නළුවා|නිළියකි]] .&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Actresses in Sri Lankan cinema - Semini Iddamalgoda |url=http://www.nfc.gov.lk/artist/semini-iddamalgoda-219/ |access-date=9 August 2018 |publisher=National Film Corporation of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; විකට නාට්‍ය දෙකෙහිම රඟපාමින් ඇය වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන ''Yes Boss'' හි ''රෝෂිනී'' චරිතය, ''සිංහව'' අතරින් චිත්‍රපටයේ ''කුමාරි'' චරිතය සහ ''28'' චිත්‍රපටයේ ''සුද්දි'' ලෙසය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A journey worth sitting through |url=http://archives1.sundayobserver.lk/2017/06/11/journey-worth-sitting-through |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A victorious journey on '28-Sri' |url=http://www.sundaytimes.lk/140209/magazine/a-victorious-journey-on-28-sri-84521.html |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;

ඇය ''සිරස ඩාන්සින් ස්ටාර්ස්'' &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Semini is back |url=http://papper.lankahotnews.co.uk/2016/12/chat-with-semini-iddamalgoda.html?m=1 |access-date=9 August 2016 |publisher=lankahotnews}}&lt;/ref&gt; සහ ''හිරු මෙගා ස්ටාර්ස්'' &lt;ref name=&quot;seminimega2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Hiru Mega Stars profiles - Semini Iddamalgoda - සේමිණි ඉද්දමල්ගොඩ |url=http://hirumegastars.hirutv.lk/season1/11-hiru-mega-stars-artist-profile-semini-iddamalgoda-සේමිණි-ඉද්දමල්ගොඩ.html |access-date=9 August 2016 |publisher=Hiru TV}}&lt;/ref&gt; රියැලිටි වැඩසටහන් සඳහා සහභාගී වූවා ය.

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ 1973 ජූනි 19 වැනිදා කොළඹදී කේ.එම්.පී.බණ්ඩාරට සහ නෙස්ටා පලිහවඩනට පවුලේ වැඩිමලා ලෙස උපත ලැබුවා ය.&lt;ref name=&quot;dhammika&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='It was our destiny to be together |url=https://archives.sundayobserver.lk/2007/12/02/spe02.asp |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt; ඇයට ගිහාන් මේනක නම් බාල සහෝදරයෙක් සිටී. ඇය ඇල්පිටිය නියාගම ප්‍රාථමික විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ආරම්භ කළා ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Chat with Semini Iddamalgoda |url=http://papper.lankahotnews.co.uk/2015/11/actress-semini-iddamalgoda.html?m=1 |access-date=25 April 2019 |publisher=lankahotnews}}&lt;/ref&gt;

ඇය විවාහ වී සිටින්නේ පොලිස් නිලධාරියෙකු වන ධම්මික ජයලාල් කීර්ති ඉද්දමල්ගොඩ සමඟයි. ඔහු 1967 අප්‍රේල් 27 වන දින සහෝදරයන් තිදෙනෙකුගෙන් බාලයා ලෙස උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා වීරසිරි කුලරත්න ඉද්දමල්ගොඩ සමුපකාර පරීක්ෂකවරයෙකු සහ අභ්‍යන්තර විගණකවරයෙකු වූ අතර මව රත්නපුර වෙරළුපාවේ ප්‍රැන්සිස්කා ජයවර්ධනයි. &lt;ref name=&quot;dhammika2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='It was our destiny to be together |url=https://archives.sundayobserver.lk/2007/12/02/spe02.asp |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt; ධම්මික ඉගෙන ගත්තේ රත්නපුර සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේ. ඔහු 1988 දී වයස අවුරුදු 21 දී පොලිසියට බැඳුණි. සේමිණී සඳහා උසස් පෙළ අවසන් කිරීමෙන් පසුව, ඔවුන් 1994 දෙසැම්බර් 15 වන දින විවාහ වූ අතර, මෙම යුවළට එක් දියණියක් සිටී, 2001 උපත ලැබූ කුමලී අසේකා ය.&lt;ref name=&quot;dhammika2&quot; /&gt;

== රංගන වෘත්තිය ==
2001 වසරේ [[ශ්‍රියානි අමරසේන|ශ්‍රියානි අමරසේනගේ]] ''ඉරබටු තරුව'' ටෙලි නාට්‍යයේ රඟපාන්න ආරාධනා ලැබෙනවා.&lt;ref name=&quot;seminifirst&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=From humble beginnings to great heights |url=http://www.infolanka.com/org/srilanka/people/9.htm |access-date=9 August 2016 |publisher=Infolanka}}&lt;/ref&gt; ''පුංචි ආදර බාලකිරිම'' වේදිකා නාට්‍යයේ රඟපෑ ඇය රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ හොඳම නිළියට හිමි සම්මානය දිනා ගත්තා ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=කිහිප වතාවක්ම මට දරුවො ලැබෙන්න ගිහින් නැතිවුණා – සේමිණි |url=http://sinhala.lankahitgossip.com/2017/09/26/gossip-chat-with-semini-iddamalgoda/ |access-date=9 August 2016 |publisher=lankahitgossip}}&lt;/ref&gt; V. සිවදාසන් අධ්‍යක්ෂණය කළ ''හංස ගීතය'' ඇයගේ පළමු ටෙලිනාට්‍ය නිෂ්පාදනය විය.&lt;ref name=&quot;dhammika3&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='It was our destiny to be together |url=https://archives.sundayobserver.lk/2007/12/02/spe02.asp |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt;

=== චිත්‍රපට ===
*2001 - රෝස වසන්තේ
*2003 - යකඩ පිහාටු  
*2005 - අසනි වර්ෂා 
*2006 - නිළම්බරේ 
*2007 - රන් කෙවිට  
*2009 - අලි සුරතල් 
*2009 - එකමත් එක රටක 
*2010 - සුදු හංසි 
*2010 - දකින දකින මල් 
*2011 - [[කිං හන්තර්]]
*2015 - [[සිනහව අතරින්]]

=== ටෙලිනාට්ටය ===

* ''යකඩ පහන්තිර''
* ''ස්වයංජාත''

== රංගනයෙන් ඔබ්බට ==
ඇය 1999 මිසිස් ශ්‍රී ලංකා තරඟයේ දෙවන අනුශූරිය වූවා ය.&lt;ref name=&quot;dhammika4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='It was our destiny to be together |url=https://archives.sundayobserver.lk/2007/12/02/spe02.asp |access-date=25 April 2019 |publisher=Sunday Observer}}&lt;/ref&gt; 2006 වසරේ ඇය ටීවී දෙරණ නාලිකාවේ විකාශය වූ ''සේමිණි සමග මතක මාවත'' රූපවාහිනී වැඩසටහන මෙහෙය වූවා ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title='Semini Samaga Mathaka mawatha' on Derana |url=http://www.sundaytimes.lk/061217/TV/004_17_12_2006.html |access-date=8 December 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;

== මතභේදය ==
2013 වසරේ ජනවාරි 13 වැනි දින රන් එෆ් එම් ගුවන් විදුලි නාලිකාවක් සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ඉද්දමල්ගොඩ සහෝදර නිළි [[දමිතා අබේරත්න|දමිතා අබේරත්නට]] අපහාස කළ බවට රුපියල් මිලියන 50 ක මුදලක් ඉල්ලා ඇයට එරෙහිව නඩු පවරන ලදී. 2014 දී අබේරත්න රු. ඇයට අපහාස කළ බවට ඉද්දමල්ගොඩගෙන් රුපියල් මිලියන 100 ක වන්දියක්. මෙම නඩුව 2014 පෙබරවාරි 24 දින කොළඹ දිසා අධිකරණයේදී කැඳවන&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Now, Damitha demands Rs. 100 mn from Semini |url=http://www.dailymirror.lk/43610/now-damitha-demands-rs-100-mn-from-semini |access-date=17 July 2019 |publisher=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt; 2014 ඔක්තෝබර් 14 දින, දෙදෙනාම ඔවුන්ගේ සිවිල් නඩු ඉල්ලා අස්කර ගත්හ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Damitha, Semini settle their dispute |url=http://www.dailymirror.lk/breaking_news/damitha-semini-settle-their-dispute/108-53726 |access-date=17 July 2019 |publisher=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;

== චිත්‍රපටකරණය ==
ඇයගේ මංගල සිනමා අත්දැකීම 2001 දී [[Udayakantha Warnasuriya|උදයකාන්ත වර්ණසූරිය]] විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ''රෝස වසන්තේ'' චිත්‍රපටයේ සහායක චරිතයක් හරහා පැමිණියාය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kusum Renu filmography |url=http://films.lk/sinhala-cinema-artist-semini-iddamalgoda-551.html |access-date=9 August 2018 |publisher=Sinhala Cinema Database}}&lt;/ref&gt; ''සුදු හංසි'', ''28'' සහ ''සිනහව අතරින්'' ඇයගේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපට කිහිපයකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Semini Iddamalgoda filmography |url=https://www.imdb.com/name/nm5594794/ |access-date=17 July 2019 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Chat with Semini Iddamalgoda |url=http://sinhala.lankahitgossip.com/2017/11/21/gossip-chat-with-semini-iddamalgoda-2/ |access-date=25 April 2019 |publisher=lankahitgossip}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ‍්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [http://gossips.lkactress.com/2013/05/20/i-get-closer-to-sanath-semini-iddamalgoda/ මම සනත්ට - සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩට සමීප වෙනවා]
* [https://archives.sundayobserver.lk/2008/10/19/mag15.asp මේ සතියේ ආදර කතාව ජනප්‍රිය රංගන ශිල්පිනී සේමිණී ඉද්දමල්ගොඩ සමඟයි]
* [http://www.dailymirror.lk/opinion/and-they-came-for-vidhya-who-and-what-is-next/172-74363 ඔවුන් විද්‍යාව සඳහා පැමිණියා : කවුද සහ ඊළඟට කුමක් සිදුවේද?]
* [http://www.rategossip.com/6568/2017/10/semini-iddamalgoda.html ආදරය ගැන සේමිණී සමඟ කතාබස් කරන්න] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190719051809/http://www.rategossip.com/6568/2017/10/semini-iddamalgoda.html |date=2019-07-19 }}
* [https://www.nation.lk/2010/01/03/enter.htm සුදු හංසි - භූමිකාව මාරු කිරීම]
* [http://www.rategossip.com/7217/2018/04/semini-iddamalgoda.html කාවවත් නිෂ්පාදනයේ දාගෙන කරේ දාගෙන ආශ්‍රය කරනවා මගේ ප්‍රතිපලය - Semini Iddamalgoda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190719052011/http://www.rategossip.com/7217/2018/04/semini-iddamalgoda.html |date=2019-07-19 }}
* [http://gossip.hirufm.lk/895/2014/03/semini-iddamalgoda-hiru-gossip.html ඉවසලා ඉවසලා මගේ දැන් රතු කට්ට පැනලා]
* [https://www.sinhala.etthawitthi.com/aththa-gossip/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%B0-%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%9A-%E0%B6%B8%E0%B6%A7%E0%B7%8A%E2%80%8C%E0%B6%A7%E0%B6%B8%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B6%BD-%E0%B6%B4 විවිධ මානසික මට්ටම්වල පුද්ගලයන් හදුනාගන්න - පරිසරය ශක්තිය නිසා ගෙදර දොරට වැඩීමට හැකි විය]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20250609082409/https://papper.gossiplankahotnews.com/2013/12/semini-iddamalgoda_21.html මුල අමතක වීම ජානවලින් එන දෙයක් - Semini Iddamalgoda]
* [http://papper.lankahotnews.co.uk/2016/06/semini-iddamalgoda.html?m=1 මගේ ලස්සන - Semini Iddamalgoda]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gossip.hirufm.lk/16235/2017/06/semini-iddamalgodas-article.html මළ මිණියකට නිරුවත් වුණු සේමිණි ඉද්දමල්ගොඩ]
* [http://gossip.hirufm.lk/20206/2018/01/semini-iddamalgodas-article.html මම අවශ්‍ය තැන් වලට ඇදුම් ඇදලයි හිටියේ]
* [http://www.dinamina.lk/node/74 මේ අවමානය මකා ගන්නේ කෙලෙසද?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723071209/http://www.dinamina.lk/node/74 |date=2019-07-23 }} [http://www.dinamina.lk/node/74 සේමිණි අවධාරණයෙන් ඇසයි]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://nawacinema.lk/interviews/item/729-2017-07-20-06-30-18 මේ චිත්‍රපටයේ කිසිම කුණුහරුපයක් නැහැ - සේමිණි ඉද්දමල්ගොඩ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723071205/https://nawacinema.lk/interviews/item/729-2017-07-20-06-30-18 |date=2019-07-23 }}

{{අධිකාරී පාලනය}}

[[ප්‍රවර්ගය:නිළියන්]]</text>
      <sha1>qenpm27hcxxuicl353mwuadxz7avd9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බුදු රජාණන් වහන්සේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67807</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802017</id>
      <parentid>684601</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගුනුල් ඩාං</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87019</id>
    <revision>
      <id>802034</id>
      <parentid>485169</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T16:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PERLA.NEGRA</username>
        <id>81665</id>
      </contributor>
      <comment>/* චරිත වල */</comment>
      <origin>802034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4963" sha1="jn7s8gx20ggh2aks1o3h3w3w7sjn93h" xml:space="preserve">{{Italic title}}
Gönül Dağı &quot;(තේරුම = හදවත් කන්ද)&quot; කතා මාලාව යනු යාහියා සමන්චි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2020 [[තුර්කි]] විකට කතා මාලාවකි.

==අන්තර්ගතය==
ටැනර්, රාමසාන් සහ වේසෙල් ous ාති සහෝදරියන් තිදෙනෙකි. ඔවුන් ජීවත් වන්නේ ගෙඩෙලි වලය. ගෙඩෙලි නගරයේ කන්දක් තිබේ. එය &quot;හදවතේ කන්ද&quot; ලෙස හැඳින්වේ. මෙන්න, කවුරුන් හෝ ආදරයෙන් පීඩා විඳින්නේ නම්, එම කන්දෙන් පෙරළී වැටේ.

ටැනර්ගේ පියා ඉක්මනින් මිය ගියේය. අනෙක් අතට රාමදාන් සහ වේසාල්ගේ පියවරුන් තමන් නොදන්නා හෝ අමතක නොකරන විෂයයක් ගැන එකිනෙකාට පැමිණිලි කරන අතර ප්‍රභූ පැලැන්තිය එකිනෙකා සමඟ රහසින් කතා කරති. Ous ාති සහෝදරයන් ගුවන් යානයක් සෑදීමට තීරණය කරයි. ටැනර් ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් අමතන්නේ එවිටය. කෙසේ වෙතත්, ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් පාරේ රැඳී සිටිති. ඔවුන් සිතන්නේ ඔවුන් දකින පළමු භූ විද්‍යා ඉංජිනේරුවන් ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් වන අතර ඔවුන් ජනාවාසයට ගෙන එනු ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉන් පසුව පෙනී යන්නේ ඉංජිනේරුවන් එම ඉංජිනේරුවරයා නොවන බවයි. මේ අවස්ථාවේ දී, ටැනර් කුඩා කල සිටම තමා ආදරය කළ ඩිලීව භූ විද්‍යා ඉංජිනේරුවෙකු ලෙස සොයා ගනී. වසර කිහිපයකට පසුව සිදු වූ මෙම සිදුවීම වෙනත් සිදුවීම් වලින් පසුව සිදු වේ. 
==මාලාව ගැන==
මෙම කතා මාලාව 2020 ඔක්තෝබර් 17 වන දින TRT 1 හි විකාශය විය. එය පදනම් වී ඇත්තේ මුස්තාපා චිෆ්චිගේ ප්‍රකාශයට පත් නොකළ කථා වල චේතනාවන් මත ය.2020 සැප්තැම්බර් 27 වන දින ආරම්භ වූ දෙවන කරබාක් යුද්ධයේදී ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බර්ක් අටාන් සහ ගුල්සිම් අලි අපගේ සොල්දාදුවන්ට සහාය දැක්වූහ.
==චරිත වල==

* අධ්‍යක්ෂක: යාහියා සමන්චේ
* කාර්යයේ කර්තෘ: මුස්තාපා චිෆ්චි
* පිටපත් රචකයා: අලි අසාෆ් එල්මාස්, මුස්තාපා බෙකිට්
* නිෂ්පාදකයා: ෆර්හාට් එසීස්
* බර්ක් අටාන් - ටැනර්
* ගොල්සිම් අලි - ඩිලෙක්
* එසෙම් ඔස්කයා - සහීඩ්
* ෆර්ඩි සැන්කාර් - ඩොල්මුසු සේෆර්
* අලි දුෂෙන්කල්කාර්
* අර්ඩල් සින්ඩෝරුක්
* ගොල්හාන් ටෙකින්
* ෆයිසා ඉෂික් - ආපසු
* ඊජ් අයිඩාන්
* එෂර් අයියුබොග්ලු
* සිහාත් සෙවරියෝස්ලු - රාමදාන්
* සෙමී අර්ටුර්ක් - වෛසල්
* නස්ලේ පනර් කායා
* ෂෙබ්නෙම් ඩිලිගිල්
* යාවුස් සෙපෙටෙයි
* නුරි ගකාකාන්
* හුසේන් සෙවිම්ලි
* අයිඩෙම් අයිගන් - කෙරිමන්

==යොමුව==
&quot;Könül dağı&quot; serialının aktyorları və aktrisaları kimdirlər və serial nə vaxt başlayacaq? &quot;Hürriyət&quot;. 8 Oktyabr 2020.
==බාහිර සබැඳි==
https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi</text>
      <sha1>jn7s8gx20ggh2aks1o3h3w3w7sjn93h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802035</id>
      <parentid>802034</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T16:38:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PERLA.NEGRA</username>
        <id>81665</id>
      </contributor>
      <comment>/* බාහිර සබැඳි */</comment>
      <origin>802035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4965" sha1="2pquv5p0htwupda6xpipepqly6utidu" xml:space="preserve">{{Italic title}}
Gönül Dağı &quot;(තේරුම = හදවත් කන්ද)&quot; කතා මාලාව යනු යාහියා සමන්චි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2020 [[තුර්කි]] විකට කතා මාලාවකි.

==අන්තර්ගතය==
ටැනර්, රාමසාන් සහ වේසෙල් ous ාති සහෝදරියන් තිදෙනෙකි. ඔවුන් ජීවත් වන්නේ ගෙඩෙලි වලය. ගෙඩෙලි නගරයේ කන්දක් තිබේ. එය &quot;හදවතේ කන්ද&quot; ලෙස හැඳින්වේ. මෙන්න, කවුරුන් හෝ ආදරයෙන් පීඩා විඳින්නේ නම්, එම කන්දෙන් පෙරළී වැටේ.

ටැනර්ගේ පියා ඉක්මනින් මිය ගියේය. අනෙක් අතට රාමදාන් සහ වේසාල්ගේ පියවරුන් තමන් නොදන්නා හෝ අමතක නොකරන විෂයයක් ගැන එකිනෙකාට පැමිණිලි කරන අතර ප්‍රභූ පැලැන්තිය එකිනෙකා සමඟ රහසින් කතා කරති. Ous ාති සහෝදරයන් ගුවන් යානයක් සෑදීමට තීරණය කරයි. ටැනර් ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් අමතන්නේ එවිටය. කෙසේ වෙතත්, ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් පාරේ රැඳී සිටිති. ඔවුන් සිතන්නේ ඔවුන් දකින පළමු භූ විද්‍යා ඉංජිනේරුවන් ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් වන අතර ඔවුන් ජනාවාසයට ගෙන එනු ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉන් පසුව පෙනී යන්නේ ඉංජිනේරුවන් එම ඉංජිනේරුවරයා නොවන බවයි. මේ අවස්ථාවේ දී, ටැනර් කුඩා කල සිටම තමා ආදරය කළ ඩිලීව භූ විද්‍යා ඉංජිනේරුවෙකු ලෙස සොයා ගනී. වසර කිහිපයකට පසුව සිදු වූ මෙම සිදුවීම වෙනත් සිදුවීම් වලින් පසුව සිදු වේ. 
==මාලාව ගැන==
මෙම කතා මාලාව 2020 ඔක්තෝබර් 17 වන දින TRT 1 හි විකාශය විය. එය පදනම් වී ඇත්තේ මුස්තාපා චිෆ්චිගේ ප්‍රකාශයට පත් නොකළ කථා වල චේතනාවන් මත ය.2020 සැප්තැම්බර් 27 වන දින ආරම්භ වූ දෙවන කරබාක් යුද්ධයේදී ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බර්ක් අටාන් සහ ගුල්සිම් අලි අපගේ සොල්දාදුවන්ට සහාය දැක්වූහ.
==චරිත වල==

* අධ්‍යක්ෂක: යාහියා සමන්චේ
* කාර්යයේ කර්තෘ: මුස්තාපා චිෆ්චි
* පිටපත් රචකයා: අලි අසාෆ් එල්මාස්, මුස්තාපා බෙකිට්
* නිෂ්පාදකයා: ෆර්හාට් එසීස්
* බර්ක් අටාන් - ටැනර්
* ගොල්සිම් අලි - ඩිලෙක්
* එසෙම් ඔස්කයා - සහීඩ්
* ෆර්ඩි සැන්කාර් - ඩොල්මුසු සේෆර්
* අලි දුෂෙන්කල්කාර්
* අර්ඩල් සින්ඩෝරුක්
* ගොල්හාන් ටෙකින්
* ෆයිසා ඉෂික් - ආපසු
* ඊජ් අයිඩාන්
* එෂර් අයියුබොග්ලු
* සිහාත් සෙවරියෝස්ලු - රාමදාන්
* සෙමී අර්ටුර්ක් - වෛසල්
* නස්ලේ පනර් කායා
* ෂෙබ්නෙම් ඩිලිගිල්
* යාවුස් සෙපෙටෙයි
* නුරි ගකාකාන්
* හුසේන් සෙවිම්ලි
* අයිඩෙම් අයිගන් - කෙරිමන්

==යොමුව==
&quot;Könül dağı&quot; serialının aktyorları və aktrisaları kimdirlər və serial nə vaxt başlayacaq? &quot;Hürriyət&quot;. 8 Oktyabr 2020.
==බාහිර සබැඳි==
* https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi</text>
      <sha1>2pquv5p0htwupda6xpipepqly6utidu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802050</id>
      <parentid>802035</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* බාහිර සබැඳි */</comment>
      <origin>802050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5185" sha1="ekljw6i63ycp9q1sc4wuog977bh1tsu" xml:space="preserve">{{Italic title}}
Gönül Dağı &quot;(තේරුම = හදවත් කන්ද)&quot; කතා මාලාව යනු යාහියා සමන්චි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2020 [[තුර්කි]] විකට කතා මාලාවකි.

==අන්තර්ගතය==
ටැනර්, රාමසාන් සහ වේසෙල් ous ාති සහෝදරියන් තිදෙනෙකි. ඔවුන් ජීවත් වන්නේ ගෙඩෙලි වලය. ගෙඩෙලි නගරයේ කන්දක් තිබේ. එය &quot;හදවතේ කන්ද&quot; ලෙස හැඳින්වේ. මෙන්න, කවුරුන් හෝ ආදරයෙන් පීඩා විඳින්නේ නම්, එම කන්දෙන් පෙරළී වැටේ.

ටැනර්ගේ පියා ඉක්මනින් මිය ගියේය. අනෙක් අතට රාමදාන් සහ වේසාල්ගේ පියවරුන් තමන් නොදන්නා හෝ අමතක නොකරන විෂයයක් ගැන එකිනෙකාට පැමිණිලි කරන අතර ප්‍රභූ පැලැන්තිය එකිනෙකා සමඟ රහසින් කතා කරති. Ous ාති සහෝදරයන් ගුවන් යානයක් සෑදීමට තීරණය කරයි. ටැනර් ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් අමතන්නේ එවිටය. කෙසේ වෙතත්, ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් පාරේ රැඳී සිටිති. ඔවුන් සිතන්නේ ඔවුන් දකින පළමු භූ විද්‍යා ඉංජිනේරුවන් ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් වන අතර ඔවුන් ජනාවාසයට ගෙන එනු ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉන් පසුව පෙනී යන්නේ ඉංජිනේරුවන් එම ඉංජිනේරුවරයා නොවන බවයි. මේ අවස්ථාවේ දී, ටැනර් කුඩා කල සිටම තමා ආදරය කළ ඩිලීව භූ විද්‍යා ඉංජිනේරුවෙකු ලෙස සොයා ගනී. වසර කිහිපයකට පසුව සිදු වූ මෙම සිදුවීම වෙනත් සිදුවීම් වලින් පසුව සිදු වේ. 
==මාලාව ගැන==
මෙම කතා මාලාව 2020 ඔක්තෝබර් 17 වන දින TRT 1 හි විකාශය විය. එය පදනම් වී ඇත්තේ මුස්තාපා චිෆ්චිගේ ප්‍රකාශයට පත් නොකළ කථා වල චේතනාවන් මත ය.2020 සැප්තැම්බර් 27 වන දින ආරම්භ වූ දෙවන කරබාක් යුද්ධයේදී ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බර්ක් අටාන් සහ ගුල්සිම් අලි අපගේ සොල්දාදුවන්ට සහාය දැක්වූහ.
==චරිත වල==

* අධ්‍යක්ෂක: යාහියා සමන්චේ
* කාර්යයේ කර්තෘ: මුස්තාපා චිෆ්චි
* පිටපත් රචකයා: අලි අසාෆ් එල්මාස්, මුස්තාපා බෙකිට්
* නිෂ්පාදකයා: ෆර්හාට් එසීස්
* බර්ක් අටාන් - ටැනර්
* ගොල්සිම් අලි - ඩිලෙක්
* එසෙම් ඔස්කයා - සහීඩ්
* ෆර්ඩි සැන්කාර් - ඩොල්මුසු සේෆර්
* අලි දුෂෙන්කල්කාර්
* අර්ඩල් සින්ඩෝරුක්
* ගොල්හාන් ටෙකින්
* ෆයිසා ඉෂික් - ආපසු
* ඊජ් අයිඩාන්
* එෂර් අයියුබොග්ලු
* සිහාත් සෙවරියෝස්ලු - රාමදාන්
* සෙමී අර්ටුර්ක් - වෛසල්
* නස්ලේ පනර් කායා
* ෂෙබ්නෙම් ඩිලිගිල්
* යාවුස් සෙපෙටෙයි
* නුරි ගකාකාන්
* හුසේන් සෙවිම්ලි
* අයිඩෙම් අයිගන් - කෙරිමන්

==යොමුව==
&quot;Könül dağı&quot; serialının aktyorları və aktrisaları kimdirlər və serial nə vaxt başlayacaq? &quot;Hürriyət&quot;. 8 Oktyabr 2020.
==බාහිර සබැඳි==
* https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi

[[Category:Turkish Radio and Television Corporation original programming]]
[[Category:2020 Turkish television series debuts]]
[[Category:Turkish comedy television series]]
[[Category:Turkish-language television shows]]</text>
      <sha1>ekljw6i63ycp9q1sc4wuog977bh1tsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:ගුනුල් ඩාං</title>
    <ns>1</ns>
    <id>87173</id>
    <revision>
      <id>802047</id>
      <parentid>485165</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>802047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="j3nyyit0s7bi2wnq3gc1vjr0qvuqnmt" xml:space="preserve">{{Talk header}}
== මකාදැමීම් යෝජනාව අභියෝගයට ලක්කිරීම ==

ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ [[:en:Gönül Dağı]] නමින් ලිපියක් තිබෙනවා නේද?--[[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 14:17, 12 නොවැම්බර් 2020 (යූටීසී)</text>
      <sha1>j3nyyit0s7bi2wnq3gc1vjr0qvuqnmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිද්ධාර්ථ ගෞතම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87546</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802020</id>
      <parentid>684602</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගෞතම බුදුන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100360</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802014</id>
      <parentid>684603</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gautama Buddha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100362</id>
    <redirect title="ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802012</id>
      <parentid>684604</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]] to [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>eiww61njmbuv22pinelpkh6izgffxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සූර්ය දින දසුන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109262</id>
    <revision>
      <id>802031</id>
      <parentid>582331</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T14:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>802031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1571" sha1="bzshorgypjbdzqbt9g9rijmhppyj0a6" xml:space="preserve">[[File:August2004rs.png|right|thumb|upright=1.3|[[තායි සූර්ය දින දසුන]], 2004 අගෝස්තු මාසය (B.E. 2547) දක්වන පැනලයක්. චන්ද්‍ර දින ද දක්වා ඇති බව සැළකිය යුතුය.]]

'''සූර්ය දින දසුනක්''' ({{en|solar calendar}}) යනු [[සෘතු]] හෝ තරු වලට සාපේක්ෂව [[position of the Sun|සූර්යයාගේ දෘශ්‍ය පිහිටීම]] හෝ පදනම් කරගත් [[දින දසුන්|දින දසුනක්]] වේ. ලෝකයේ සම්මතයක් ලෙස පුළුල් ලෙස පිළිගත් [[ග්‍රෙගරි දින දසුන]] සූර්ය දින දසුනකට උදාහරණයකි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
*[[List of calendars]]
*[[Lunar calendar]]
*[[Lunisolar calendar]]
*[[Analemma calendar]]
*[[Astronomical clock]]
*[[Daytime (astronomy)]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
*{{Commonscatinline|Solar calendars}}
*[https://web.archive.org/web/20080422184425/http://www.alsadiqin.org/history/The%20Islamic%20Jewish%20Calendar.pdf Correspondence between Hebrew and Islamic calendars, months and holidays (pdf)]

{{Calendars}}
{{Time measurement and standards}}
{{Chronology}}

[[ප්‍රවර්ගය:සූර්ය දින දසුන්|Solar calendars]]

{{අසම්පූර්ණ}}</text>
      <sha1>bzshorgypjbdzqbt9g9rijmhppyj0a6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:සිංහල සාහිත්‍යය</title>
    <ns>1</ns>
    <id>122580</id>
    <revision>
      <id>802040</id>
      <parentid>611754</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T18:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sanawansa</username>
        <id>81666</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pali */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>802040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6825" sha1="cxarl6gxkpj0d6jmtt97kismhf5f1r6" xml:space="preserve">{{Talk header}}

== මේ ලිපිය හොඳ ලිපියක් දක්වා දියුණු කළ හැක්කේ කෙසේ ද?  ==

@[[පරිශීලක:L Manju|L Manju]] @[[පරිශීලක:Shwetha|Shwetha]] @[[පරිශීලක:Singhalawap|Singhalawap]] @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] @[[පරිශීලක:Rsekanayake|Rsekanayake]]

මහත්වරුනි, මේ ලිපිය විකිපීඩියාවේ ගුණාත්මක ලිපි ගණයට (good article) ඇතුළත් කළ හැකි වන තරම් දුරට දියුණු කිරීමට කළ යුතු අංශ පිළිබඳ ව ඔබේ වටිනා අදහස් දක්වන්නේ නම් ස්තූතිවන්ත වෙමි. මක්නිසාද යත් මේ විෂය සම්බන්ධ ව වැඩිමනත් දායකත්වයක් දීමට හැකියාවක් මා හට ඇති බැවිනි. එමෙන් ම සිංහල භාෂාව සම්බන්ධ ව්‍යාපෘතියක් තුළ එකී භාෂාවේ සාහිත්‍යය අළලා ලියැවෙන ලිපිය හැකි උසස් ම මට්ටමින් තිබිය යුතු යැයි සිතන බැවිනි. [[User:Sasithmadu|Sasithmadu]] ([[User talk:Sasithmadu|talk]]) 13:37, 8 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

:මට එදා හිතුනේ නම් විකිපීඩියා ලිපියකට වඩා රචනාවක් පැත්තට බරයි කියලා. හැබැයි මම වැරදි වෙන්නත් පුළුවන්. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 14:09, 8 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)
::නෑ. එහෙම ගැටලුවක් නැහැ. එහෙම වැකි දැනගන්න පුලුවන් නම් මට වෙනස් කරන්න පුලුවනි. මා කියවා තිබෙන හැටියට රචනාවක ලක්ෂණ වෙන්නේ උපමා, භාවාතිශය වැකි/යෙදුම්, උපහාස කියුම්, ප්‍රහාරාත්මක වැකි වැනි දෑ අන්තර්ගත වීම. මා හැකි තරම් තැත් කළා එවැනි ශෛලියක් මඟහරින්න.( [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/Editing_Wikipedia_brochure_EN.pdf මේ පොතේ] 9 වැනි පිටුවේ සහ [[විකිපීඩියා:Writing better articles|Wikipedia: Writing Better Articles]] ලිපියේ මා හිතන්නේ මේ ගැන තිබෙනවා. ) ඕක බලන්න හොඳ ම ක්‍රමය [[නවකතාව]] සහ [[ශෘංගාර සාහිත්‍යය]] යන පරිවර්තිත ලිපිවල භාෂා ශෛලිය සමග සැසඳීම. මොකද එකම විෂය නිසා. 
::නමුත් වෙනත් අඩුපාඩු නම් තිබෙනවා. නිදසුන් ලෙස ලිපියේ විෂය ප්‍රදේශයට සාපේක්ෂව මූලාශ්‍ර අඩු යි. ඒ වගේ ම ඒවා නිසි මූලාශ්‍ර ම නෙමෙයි. නිදසුන් ලෙස ඇතැම් ඒවාට වඩා සුදුසු ප්‍රාථමික මූලාශ්‍ර අවශ්‍යය යි. (ඒවා අපට සොයාගන්න බැරිකමයි ගැටලුව, ජාතික පුස්තකාලයේ/සරසවි පුස්තකලාවල විද්‍යාර්ථයින්ට තමයි ඒ පහසුකම් තිබෙන්නේ... අපේ ගමේ ප්‍රාදේශීය පුස්තකාලයේ ඔයිට වැඩිය හොයන්න බැහැ. කා ළඟ හරි මාර්ටින් වික්‍රමසිංහගේ සිංහල සාහිත්‍යයේ නැගීම සහ වැටීම යන පොත් දෙක තිබෙනවා නම් එයින් තව දියුණු කළ හැකි යි. පුංචි බණ්ඩාර සන්නස්ගලගේ පොතකුත් තිබෙනවා සිංහල සාහිත්‍ය වංශය කියා. මේ විෂය ආශ්‍රිත සංස්කරණ වැඩිපුර කර තිබෙන පරිශීලයන් නම් කළොත් දායකත්වයක් දෙයි කියා හිතනවා.) 
::නමුත් මා හිතනවා සිංහල විකිපීඩියාවේ ගුණාත්මක ස්වතන්ත්‍ර ලිපි ඉතා ම අඩුවෙන් තිබෙන සහ ස්වතන්ත්‍ර ලිපි බොහොමයක් විකිපීඩියාවේ නිසි මූලාශ්‍ර සැපයීම වැනි කරුණු නො සපුරන තත්ත්වයක් තුළ මේ ලිපිය සාපේක්ෂ ව උසස් තැනක තිබෙන බව. මූලාශ්‍ර නිසි ආකෘති අනුව දැක්වීම, විෂය ප්‍රදේශය නිසි ලෙස ආවරණය කිරීම අතින්. මමත් තව කරුණු සහ මූලාශ්‍ර එක්කරන්න තැත් කරන්නම්. තුති. [[User:Sasithmadu|Sasithmadu]] ([[User talk:Sasithmadu|talk]]) 14:43, 8 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)
:::මම විශේෂයෙන් ම බලන දෙයක් තමා ලිපියේ මුඛ්‍ය ඡේදය. ඒක සරල බසකින් තිබෙනවා නම් මම කැමතියි. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 04:20, 10 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)
::::උත්සහයක් දෙන්න ඕන. මේකේ සමස්තාවලෝකනය (overview) සංකීර්ණ වැඩි ද? වැකිවල අනවශ්‍ය දිගු බවක් ද ? නැත්නම් නුහුරු වචන වැඩිද ?  [[User:Sasithmadu|Sasithmadu]] ([[User talk:Sasithmadu|talk]]) 04:26, 10 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Pali ==
pali grammar [[User:Sanawansa|Sanawansa]] ([[User talk:Sanawansa|talk]]) 18:23, 19 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>cxarl6gxkpj0d6jmtt97kismhf5f1r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158616</id>
    <redirect title="මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ" />
    <revision>
      <id>802019</id>
      <parentid>680066</parentid>
      <timestamp>2026-10-19T12:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[මහින්ද තෙරණුවෝ]] to [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</comment>
      <origin>802019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ]]</text>
      <sha1>hembz2qkfk4fn4n16esjwqbv8893tll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:ප්‍රවර්ග නාමය පරිවර්තනය සිදුකරන තෙක් සඟවා ඇති ප්‍රවර්ග/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>182730</id>
    <revision>
      <id>802058</id>
      <parentid>752568</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* භාවිතය */</comment>
      <origin>802058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="p0wmouylp14htfpkq1pkuclr0q90qsk" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
== භාවිතය ==
{{tl|ප්‍රවර්ග නාමය පරිවර්තනය සිදුකරන තෙක් සඟවා ඇති ප්‍රවර්ග}}

== නිරීක්ෂණය ==
* {{clc|ප්‍රවර්ග නාමය පරිවර්තනය සිදුකරන තෙක් සඟවා ඇති ප්‍රවර්ග}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- ප්‍රවර්ග ගත කිරීම මෙම පෙළට පසුව --&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:විශේෂ සිංහල සැකිලි]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>p0wmouylp14htfpkq1pkuclr0q90qsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196612</id>
    <revision>
      <id>802044</id>
      <parentid>801855</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T04:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Titanciwiki</username>
        <id>17542</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>802044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83328" sha1="1nx4cwf6db225n0jx19fyq0z2b702zx" xml:space="preserve">{{Infobox monument
| name                 = ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය
| native_name          = Galle Trilingual Inscription
| native_name_lang     = en
| image                =  File:Gall Trilingual Inscription.jpg
| image_size           = 250px
| caption              = කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇති ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය 
| location             =වර්තමාන :[[කොළඹ]]&lt;br&gt;සොයාගැනීම:[[ගාල්ල]]&lt;br&gt; [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| coordinates          = {{coord|6|02|N|80|13|E|display=inline,title}}
| type                 = ශිලා ලේඛනය
| material             = ගල්
{{designation list | embed=yes
   | designation1 = MOW
   | designation1_offname =
[[File:Unesco Memory of the World Logo (English).png|100px]]&lt;br /&gt;ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය
   | designation1_date = 2025
   | designation1_type = ශිලා ලේඛන
   | designation1_criteria = 
   | designation1_number = 
   | designation1_free1name = නාමයෝජනා වර්ෂය
   | designation1_free1value = 2023
   | designation1_free2name = නාමයෝජනා කළ රටවල්
   | designation1_free2value = [[චීනය]] සහ [[ශ්‍රී ලංකාව]]
   | designation1_free3name = ලේඛන වර්ගය
   | designation1_free3value = පුවරු සහ ගල් ලේඛන}}
}}

'''ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ [[ගාල්ල]] නගරයෙන් 1911 වර්ෂයේදී සොයාගන්නා ලද, චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු යන භාෂා තුනෙන් ලේඛන කොටා ඇති ඓතිහාසික ශිලා ලේඛනයකි. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1409 පෙබරවාරි 15 දිනට අයත් මෙම සෙල්ලිපිය ලක්දිව ගම්පොල රාජධානි සමයේ [[පස්වන බුවනෙකබාහු රජ]] (ක්‍රි.ව. 1372-1408/09) සමයේ දී චීන මින්ග් රාජවංශයේ යොංලේ අධිරාජයාගේ පාලන සමය හා චීන අද්මිරාල් [[ෂෙං හේ]]ගේ නාවික ගමන් සමඟ සම්බන්ධ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-16}}&lt;/ref&gt;

සෙල්ලිපියේ අන්තර්ගතය බුදුන් වහන්සේ, විෂ්ණු දෙවියන් සහ අල්ලාහ් දෙවියන් වෙනුවෙන් සිදුකළ පූජා හා පඬුරු පිදීමේ වාර්තා සමඟ සම්බන්ධ වේ. ඒ අනුව, මෙම ශිලා ලේඛනය මධ්‍යකාලීන ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ විවිධ භාෂා, ආගම් සහ සංස්කෘතීන් අතර පැවති සම්බන්ධතා අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් ලේඛනමය මූලාශ්‍රයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;SLNCU&quot;&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://slncu.lk/partnerships-networks/mow/trilingual-inscription/ |website=Sri Lanka National Commission for UNESCO |access-date=2026-10-16}}&lt;/ref&gt;

1911 වර්ෂයේදී බ්‍රිතාන්‍ය ඉංජිනේරුවරයකු වූ එච්. එෆ්. ටොමලින් (H. F. Tomalin) විසින් ගාල්ලේදී සොයාගනු ලැබූ මෙම සෙල්ලිපිය පසුව කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය වෙත ගෙන යන ලදී. එහි අනුරූ ගාල්ල ජාතික කෞතුකාගාරයේ සහ චීනයේ නැන්ජිං හි නිධන් බෝට්ටු නැව් තටාක උද්‍යානයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය ඒකාබද්ධව ඉදිරිපත් කළ නාමයෝජනාවක් අනුව, මෙම සෙල්ලිපිය 2025 වර්ෂයේදී [[යුනෙස්කෝ]]වෙහි [[ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනය]]ට ඇතුළත් කරන ලදී. එම පිළිගැනීම මඟින් චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂා හා සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් නියෝජනය කරන මෙම සුවිශේෂී ලේඛනයේ ජාත්‍යන්තර ලේඛනමය උරුම වටිනාකම හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SLNCU&quot;/&gt;

== ඓතිහාසික පසුබිම ==

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය නිර්මාණය වූයේ 15 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඉන්දියන් සාගරය ආශ්‍රිතව ජාත්‍යන්තර නාවික ගමන්, වෙළෙඳාම සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා වර්ධනය වෙමින් පැවති පසුබිමකය. එකල චීනයේ මින්ග් රාජවංශය යටතේ සිදු වූ නාවික ගවේෂණ මඟින් චීනය සහ දකුණු ආසියාව ඇතුළු ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ රටවල් අතර සම්බන්ධතා පුළුල් විය. ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය එම සම්බන්ධතා පිළිබඳ තොරතුරු සපයන වැදගත් ඓතිහාසික ලේඛනයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-16}}&lt;/ref&gt;

=== 15 වන සියවසේ ඉන්දියන් සාගර කලාපය ===

15 වන සියවස වන විට ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියන් සාගරයේ නාවික මාර්ග ආශ්‍රිතව පිහිටි වැදගත් දිවයිනක් විය. දිවයිනේ වරාය නගර වෙළෙඳුන්ගේ හා විදේශීය නාවිකයන්ගේ ගමන් සඳහා සම්බන්ධතා ස්ථාන ලෙස ක්‍රියා කළේය. ගාල්ල ද එවැනි නාවික හා වෙළෙඳ සම්බන්ධතා පැවති ස්ථානයක් වූ අතර, එහි සොයාගත් ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය චීනය හා ශ්‍රී ලංකාව අතර පැවති ඓතිහාසික සබඳතා පිළිබඳ භෞතික සාක්ෂියක් ලෙස වැදගත් වේ.&lt;ref name=&quot;GalleHistory&quot;&gt;{{cite web |title=Integrated Management Framework/System |url=https://whc.unesco.org/document/135152 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-10-16}}&lt;/ref&gt;

=== මින්ග් රාජවංශය සහ යොංලේ අධිරාජයා ===

චීනයේ මින්ග් රාජවංශයේ යොංලේ අධිරාජයාගේ පාලන සමයේදී විදේශ රටවල් සමඟ සබඳතා වර්ධනය කිරීමේ අරමුණින් විශාල නාවික ගවේෂණ මාලාවක් සිදු කරන ලදී. එම ගවේෂණවලට නායකත්වය දුන්නේ චීන අද්මිරාල් ෂෙං හේ විසිනි. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1405 සිට 1433 දක්වා සිදු වූ ඔහුගේ නාවික ගමන් දකුණු චීන මුහුද සහ ඉන්දියන් සාගරය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ රැසක් ආවරණය කළේය.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය යොංලේ අධිරාජයාගේ පාලන සමයට අයත් ලේඛනයක් වන අතර, එහි අන්තර්ගතය චීන රාජකීය නියෝජනය, ආගමික පූජා සහ විදේශීය ප්‍රදේශ සමඟ පැවති සබඳතා පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref name=&quot;NationalLibrary&quot;&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://www.natlib.lk/NLDSB/2026/04/17/trilingual-inscription-tribhasha-sellipiya/ |website=National Library of Sri Lanka |access-date=2026-10-16}}&lt;/ref&gt;

=== ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් ===

ෂෙං හේ යනු මින්ග් රාජවංශය යටතේ සිදු වූ ප්‍රසිද්ධ නාවික ගවේෂණවලට නායකත්වය දුන් අද්මිරාල්වරයෙකි. ඔහුගේ නාවික ගමන් මඟින් චීනය සහ ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ රටවල් අතර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික, ආගමික සහ වෙළෙඳ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාමට අවස්ථාව සැලසිණි. ශ්‍රී ලංකාව ද ඔහුගේ නාවික ගමන් සමඟ සම්බන්ධ වූ ප්‍රදේශයක් ලෙස ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය ෂෙං හේගේ නාවික ගමන්වලට සෘජුව සම්බන්ධ වන ලේඛනයකි. යුනෙස්කෝ වාර්තාවට අනුව, මෙම සෙල්ලිපිය 1409 පෙබරවාරි 15 දිනට අයත් වන අතර, ඔහුගේ තුන්වන නාවික ගමන සමඟ ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

=== සෙල්ලිපිය නිර්මාණය වූ කාලය ===

සෙල්ලිපියේ දිනය ලෙස 1409 පෙබරවාරි 15 සඳහන් වේ. එය චීනයේ නන්ජිං නගරය ආශ්‍රිතව සකස් කර, ෂෙං හේගේ නාවික ගමනක් අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන ආ බව යුනෙස්කෝවේ ලේඛනය සඳහන් කරයි. එහි අන්තර්ගතය බුදුන් වහන්සේ, විෂ්ණු දෙවියන් සහ අල්ලාහ් දෙවියන් වෙනුවෙන් සිදු කළ පූජා හා පඬුරු පිදීම සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු දරයි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

=== ඓතිහාසික සිදුවීම්වල කාලරේඛාව ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! වර්ෂය / කාලය !! සිදුවීම !! ඓතිහාසික වැදගත්කම
|-
| 1405–1433 || ෂෙං හේගේ ප්‍රධාන නාවික ගවේෂණ || චීනය හා ඉන්දියන් සාගර කලාපය අතර සබඳතා පුළුල් වූ කාලය.
|-
| 1409 පෙබරවාරි 15 || සෙල්ලිපියේ සඳහන් දිනය || යොංලේ අධිරාජයාගේ පාලන සමයට අයත් දිනයකි.
|-
| 15 වන සියවසේ මුල් භාගය || ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් සමඟ සෙල්ලිපිය ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීම || චීනය හා ශ්‍රී ලංකාව අතර ඓතිහාසික සම්බන්ධතාවය නිරූපණය කරයි.
|-
| 1911 || ගාල්ලේදී සෙල්ලිපිය සොයාගැනීම || නූතන පුරාවිද්‍යාත්මක හා භාෂා විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයට මඟ පෑදීය.
|-
| 2025 || යුනෙස්කෝ ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනයට ඇතුළත් කිරීම || ලේඛනයේ ජාත්‍යන්තර ලේඛනමය උරුම වටිනාකම පිළිගැනීම.
|}
&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NationalLibrary&quot;/&gt;

=== ඓතිහාසික වැදගත්කම ===

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය මධ්‍යකාලීන ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර සබඳතා, ඉන්දියන් සාගරයේ නාවික ගමන් සහ විවිධ ආගමික සම්ප්‍රදායන් අතර පැවති සම්බන්ධතා අධ්‍යයනය කිරීමට උපකාරී වේ. චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂා තුනම එකම ශිලා ලේඛනයක භාවිත කිරීම නිසා, එය භාෂා හා සංස්කෘතික ඉතිහාසය පිළිබඳව ද සුවිශේෂී වටිනාකමක් දරයි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

මෙම ඓතිහාසික පසුබිම සලකා බැලීමෙන් සෙල්ලිපිය හුදෙක් ආගමික පූජා පිළිබඳ වාර්තාවක් පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය ඇතුළු ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ සමාජයන් අතර පැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳ තොරතුරු දරන ලේඛනයක් බව පැහැදිලි වේ.&lt;ref name=&quot;SLNCU&quot;&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://slncu.lk/partnerships-networks/mow/trilingual-inscription/ |website=Sri Lanka National Commission for UNESCO |access-date=2026-10-16}}&lt;/ref&gt;

== සෙල්ලිපිය සොයාගැනීම ==

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය 1911 වර්ෂයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළබඩ ප්‍රදේශයේ පිහිටි [[ගාල්ල]] නගරයේදී සොයාගන්නා ලදී. එය ගාල්ලේ ක්‍රිප්ස් පාර (Cripps Road) ආසන්නයේ තිබූ ජලය බැස යාමේ කාණුවක් ආශ්‍රිතව හමු වූ අතර, එවකට ගාල්ල ප්‍රදේශයේ සේවය කළ බ්‍රිතාන්‍ය ඉංජිනේරුවරයකු වූ එච්. එෆ්. ටොමලින් (H. F. Tomalin) එය සොයාගැනීම හා ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Siddham&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Chinese Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03152/?section=metadata |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== සොයාගත් ස්ථානය ===

සෙල්ලිපිය හමුවූයේ ක්‍රිප්ස් පාර ආසන්නයේ ජලය බැස යාම සඳහා සකස් කර තිබූ කාණුවක ආවරණ ගලක් ලෙස භාවිත කර තිබියදීය. එහි ලේඛන කොටා තිබූ මුහුණත පහළට සිටින සේ එය තබා තිබූ බැවින්, එහි ඓතිහාසික වැදගත්කම සොයාගන්නා තෙක් එය සාමාන්‍ය ඉදිකිරීම් කටයුත්තකට යොදාගත් ගලක් ලෙස පැවතිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://www.natlib.lk/NLDSB/2026/04/17/trilingual-inscription-tribhasha-sellipiya/ |website=National Library of Sri Lanka |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== සෙල්ලිපිය ඉවත් කිරීම සහ ආරක්ෂා කිරීම ===

සොයාගැනීමෙන් අනතුරුව සෙල්ලිපිය ප්‍රවේශමෙන් ඉවත් කර ගාල්ලේ පොදු වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් ස්ථානයකට ගෙන යන ලද අතර පසුව කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය වෙත මාරු කරන ලදී. එහි ආරක්ෂාව සහ සංරක්ෂණය හේතුවෙන් මෙම ශිලා ලේඛනය පසුකාලීන පුරාවිද්‍යාත්මක, ඓතිහාසික හා භාෂා විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන සඳහා ලබාගත හැකි විය.&lt;ref name=&quot;Siddham&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

වර්තමානයේ මුල් සෙල්ලිපිය කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ සංරක්ෂණය කර ඇති අතර, එහි අනුරුවක් ගාල්ල කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

=== සොයාගැනීමෙන් පසු සිදු වූ අධ්‍යයන ===

සෙල්ලිපිය සොයාගැනීමෙන් පසු එහි භාෂා තුන කියවා අර්ථ නිරූපණය කිරීම සඳහා විද්වතුන්ගේ අවධානය යොමු විය. ගලෙහි මතුපිට කාලයත් සමඟ ගෙවී තිබීම සහ භාෂා තුනේ අක්ෂර පද්ධති එකිනෙකට වෙනස් වීම නිසා එහි සියලුම කොටස් කියවා තේරුම් ගැනීම පහසු නොවීය.&lt;ref name=&quot;Siddham&quot;/&gt;

චීන ලේඛනය කියවා පරිවර්තනය කිරීම සඳහා එඩ්මන්ඩ් බැක්හවුස් (Edmund Backhouse) දායක වූ අතර, පසුව සෙනරත් පරණවිතාන විසින් දෙමළ ලේඛනය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කර එහි පිටපතක් හා පරිවර්තනයක් 1933 වර්ෂයේදී *Epigraphia Zeylanica* කෘතියේ තුන්වන වෙළුමට ඇතුළත් කරන ලදී. මෙම අධ්‍යයන මඟින් සෙල්ලිපියේ අන්තර්ගතය සහ ඓතිහාසික වැදගත්කම හඳුනාගැනීමට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලැබිණි.&lt;ref name=&quot;TamilStudy&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Tamil Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03150/?section=translation |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== සොයාගැනීමේ කාලරේඛාව ===

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! වර්ෂය !! සිදුවීම
|-
| 1409 || සෙල්ලිපියේ සඳහන් දිනය වන පෙබරවාරි 15 දිනට අදාළ ඓතිහාසික ලේඛනය සකස් කිරීම.
|-
| 1911 || ගාල්ලේ ක්‍රිප්ස් පාර ආසන්නයේදී සෙල්ලිපිය සොයාගැනීම.
|-
| 1911න් පසු || සෙල්ලිපිය කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයට මාරු කිරීම හා අධ්‍යයන කටයුතු ආරම්භ වීම.
|-
| 1933 || සෙනරත් පරණවිතානගේ දෙමළ ලේඛනය පිළිබඳ අධ්‍යයනය *Epigraphia Zeylanica* හි පළ කිරීම.
|-
| 2025 || යුනෙස්කෝ ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනයට ඇතුළත් කිරීම.
|}
&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TamilStudy&quot;/&gt;

=== සොයාගැනීමේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ===

1911 වර්ෂයේ සිදු වූ සොයාගැනීම හේතුවෙන් 15 වන සියවසේ චීන නාවික ගමන්, ශ්‍රී ලංකාවේ වරාය ආශ්‍රිත සබඳතා සහ විවිධ ආගමික සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳ තොරතුරු අඩංගු වූ ශිලා ලේඛනයක් නූතන අධ්‍යයනය සඳහා හඳුනාගැනීමට හැකි විය. එසේම, සෙල්ලිපියෙහි චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂා අන්තර්ගත වීම නිසා එය භාෂා තුනකින් යුත් ඓතිහාසික ලේඛනයක් ලෙස විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

මෙම සොයාගැනීමෙන් අනතුරුව සිදු වූ අධ්‍යයන හා සංරක්ෂණ කටයුතු මඟින් ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ලේඛනමය උරුමය පිළිබඳ අධ්‍යයනයට දායක වන මූලාශ්‍රයක් බවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;NationalLibrary&quot;/&gt;


== සෙල්ලිපියේ භෞතික ලක්ෂණ ==

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය යනු චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂාවලින් ලේඛන කොටා ඇති ගල් පුවරුවකි. එහි ලේඛන කොටස් එකම ගල් පුවරුවක පිළිවෙළකට සකස් කර ඇති අතර, ඒවා වටා පුෂ්පමය අලංකාර රාමුවක් දක්නට ලැබේ. පුවරුවේ ඉහළ කොටසේ දෙපස එකිනෙකාට මුහුණලා සිටින මකර රූප කැටයම් කර ඇත. මෙම ලක්ෂණ නිසා එය ලේඛනමය වටිනාකමක් පමණක් නොව අලංකාර කැටයම් සහිත ඓතිහාසික ශිලා නිර්මාණයක් ලෙස ද වැදගත් වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Chinese Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03152/?section=metadata |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== ද්‍රව්‍යය සහ හැඩය ===

මෙම සෙල්ලිපිය ගල් පුවරුවක මතුපිට කොටා නිර්මාණය කර ඇත. එහි ඉහළ කොටසේ දෙපස කොන් වටකුරු ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, ලේඛන සහිත ප්‍රදේශය වටා පුෂ්පමය රටාවකින් යුත් අලංකාර මායිමක් යොදා තිබේ. පුවරුවේ ලේඛන තුන එකිනෙකට වෙන්ව හඳුනාගත හැකි පරිදි ස්ථානගත කර ඇති අතර, චීන ලේඛනය දකුණු පස ප්‍රදේශයේ ද, දෙමළ ලේඛනය ඉහළ වම් පස ද, පර්සියානු ලේඛනය පහළ වම් පස ද පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Tamil Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03150/?section=metadata |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== ප්‍රමාණය ===

සෙල්ලිපියේ ලේඛන තුනෙන් ආවරණය වන සමස්ත ප්‍රදේශයේ ප්‍රමාණය අඩි 3 අඟල් 8 × අඩි 2 අඟල් 3 ලෙස සඳහන් වේ. එය සෙන්ටිමීටරවලින් ආසන්න වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 111.76 × 68.58 කි. මෙය ලේඛන සහිත ප්‍රදේශයේ ප්‍රමාණය වන අතර, සම්පූර්ණ ගල් පුවරුවේ බාහිර මානය ලෙස වරදවා නොගත යුතුය.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ලක්ෂණය !! විස්තරය
|-
| ද්‍රව්‍යය || ගල්
|-
| නිර්මාණ වර්ගය || ශිලා ලේඛනයක් සහිත ගල් පුවරුව
|-
| ලේඛන සහිත ප්‍රදේශයේ දිග || සෙන්ටිමීටර 111.76
|-
| ලේඛන සහිත ප්‍රදේශයේ පළල || සෙන්ටිමීටර 68.58
|-
| අලංකාර මායිම || පුෂ්පමය රටාවක්
|-
| ඉහළ කොටසේ කැටයම් || එකිනෙකාට මුහුණලා සිටින මකර රූප දෙකක්
|-
| ලේඛන භාෂා || චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු
|}
&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;

=== ලේඛන පිහිටීම සහ සැකැස්ම ===

සෙල්ලිපියේ භාෂා තුන එකම ගල් පුවරුවක වෙන වෙනම ප්‍රදේශවල කොටා තිබීම එහි විශේෂ භෞතික ලක්ෂණයකි. චීන ලේඛනය පුවරුවේ දකුණු පස ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන ඇති අතර, දෙමළ සහ පර්සියානු ලේඛන වම් පස ප්‍රදේශයේ ඉහළ සහ පහළ කොටස්වල පිහිටා ඇත. ලේඛන තුන වටා ඇති පුෂ්පමය රාමුව ඒවා එකම නිර්මාණයක කොටස් බව දෘශ්‍යමය වශයෙන් අවධාරණය කරයි.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ සෙල්ලිපියේ ලේඛන සැකැස්ම පිළිබඳ සංකල්පීය නිරූපණය
|-
| colspan=&quot;2&quot; | '''ඉහළ කොටස: මකර රූප සහිත අලංකාරය'''
|-
| '''දෙමළ ලේඛනය''' || '''චීන ලේඛනය'''
|-
| ඉහළ වම් පස || දකුණු පස
|-
| '''පර්සියානු ලේඛනය''' || '''චීන ලේඛනයේ අඛණ්ඩ කොටස'''
|-
| පහළ වම් පස || දකුණු පස
|}
&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;

=== අක්ෂරවල ප්‍රමාණය සහ කැටයම් ක්‍රමය ===

දෙමළ ලේඛනයේ අක්ෂර සාපේක්ෂව කුඩා වන අතර, සමහර අක්ෂරවල උස හා පළල අඟල් හතරෙන් එකකටත් අඩු වේ. එය සෙන්ටිමීටර 0.635 ට අඩු ප්‍රමාණයකි. දෙමළ ලේඛනයේ පේළි 24ක් ඇති අතර, එහි පළමු පේළිය බොහෝ දුරට මැකී ගොස් තිබුණ ද ඉතිරි කොටස සැලකිය යුතු තරමකට කියවිය හැකි තත්ත්වයක පවතී.&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;

ලේඛන ගල් මතුපිටට කොටා තිබීමත්, භාෂා තුන සඳහා වෙනස් අක්ෂර පද්ධති භාවිත කර තිබීමත්, සෙල්ලිපිය කියවීමේදී සහ එහි අන්තර්ගතය විශ්ලේෂණය කිරීමේදී සැලකිල්ලට ගත යුතු කරුණු වේ. පර්සියානු ලේඛනයේ කොටස් සැලකිය යුතු ලෙස හානි වී ඇති බව ද විශේෂිත සෙල්ලිපි අධ්‍යයන මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Persian Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03151/ |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== අලංකාර කැටයම්වල වැදගත්කම ===

සෙල්ලිපියේ ඉහළ කොටසේ දෙපස එකිනෙකාට මුහුණලා සිටින මකර රූප සහ ලේඛන වටා ඇති පුෂ්පමය රාමුව එහි දෘශ්‍යමය සැලැස්මේ ප්‍රධාන අංග වේ. මෙම අලංකාර අංග ලේඛන සහිත ප්‍රදේශය රාමුගත කරන අතර, ගල් පුවරුවේ ඉහළ කොටසට විශේෂිත නිමාවක් ලබා දෙයි.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

=== වර්තමාන සංරක්ෂණ තත්ත්වය ===

මුල් සෙල්ලිපිය වර්තමානයේ කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ සංරක්ෂණය කර ඇති අතර, එහි අනුරුවක් ගාල්ල ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. එමඟින් මුල් ශිලා ලේඛනය ආරක්ෂා කරගනිමින් එහි ඓතිහාසික හා භෞතික ලක්ෂණ මහජනතාවට හඳුනාගැනීමට අවස්ථාව සලසා ඇත.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

== භාෂා තුන සහ ලේඛන සැකැස්ම ==

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපියේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ එකම ගල් පුවරුවක චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු යන භාෂා තුනෙන් ලේඛන ඇතුළත් වීමයි. මෙම භාෂා තුන එකිනෙකට වෙනස් භාෂාමය හා සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් නියෝජනය කරන අතර, සෙල්ලිපියෙහි අන්තර්ගතය මඟින් 15 වන සියවසේ ඉන්දියන් සාගර කලාපය ආශ්‍රිත ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

සෙල්ලිපියේ චීන ලේඛනය පුවරුවේ දකුණු පස පිහිටා ඇති අතර, දෙමළ ලේඛනය ඉහළ වම් පස ද පර්සියානු ලේඛනය පහළ වම් පස ද පිහිටා ඇත. ලේඛන තුනම එකම ගල් පුවරුවක කොටා ඇති අතර ඒවා වටා පුෂ්පමය අලංකාර මායිමක් දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Chinese Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03152/?section=metadata |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Tamil Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03150/?section=metadata |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== චීන ලේඛනය ===

සෙල්ලිපියේ චීන ලේඛනය පුවරුවේ දකුණු පස කොටා ඇත. එය චීනයේ මින්ග් රාජවංශයේ යොංලේ අධිරාජයාගේ පාලන සමයට අයත් වන අතර, අධිරාජයා වෙනුවෙන් ඔහුගේ නියෝජිතයන් විසින් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට කරන ලද ප්‍රශංසා සහ පූජා පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් වේ. එම ලේඛනයේ ෂෙං හේ සහ වැං චිං ලියන් යන නියෝජිතයන්ගේ නම් ද සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

චීන ලේඛනයේ අන්තර්ගතය මඟින් චීන රාජකීය පාලනය සහ බෞද්ධ ආගමික සම්ප්‍රදායන් අතර පැවති සම්බන්ධතාව මෙන්ම චීන නාවික ගමන්වල ආගමික හා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අරමුණු පිළිබඳව ද තොරතුරු ලබාගත හැකිය. මෙම ලේඛනය එඩ්මන්ඩ් බැක්හවුස් (Edmund Backhouse) විසින් පිටපත් කර පරිවර්තනය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

=== දෙමළ ලේඛනය ===

සෙල්ලිපියේ දෙමළ ලේඛනය ගල් පුවරුවේ ඉහළ වම් පස පිහිටා ඇත. එහි දෙමළ භාෂාවේ 15 වන සියවසට අයත් අක්ෂර භාවිත කර තිබේ. මෙම ලේඛනයේ පේළි 24ක් පවතින අතර, පළමු පේළිය බොහෝ දුරට මැකී ගොස් ඇතත් ඉතිරි කොටස් සැලකිය යුතු තරමකට කියවිය හැකි තත්ත්වයක පවතී.&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;

දෙමළ ලේඛනයේ අන්තර්ගතය තෙනවරයි නායනාර් (Tenavarai Nayanar) නමැති හින්දු ආගමික දෙවියකු වෙනුවෙන් කරන ලද පූජා හා පඬුරු පිදීම පිළිබඳව වේ. සෙනරත් පරණවිතාන විසින් මෙම ලේඛනය පිටපත් කර පරිවර්තනය කරමින් එහි අන්තර්ගතය පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් සිදු කරන ලදී. එම අධ්‍යයනය *Epigraphia Zeylanica* කෘතියේ තුන්වන වෙළුමේ පළ විය.&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;

=== පර්සියානු ලේඛනය ===

පර්සියානු ලේඛනය ගල් පුවරුවේ පහළ වම් පස පිහිටා ඇත. එය පර්සියානු භාෂාවෙන් ලියා ඇති අතර, පර්සියානු-අරාබි අක්ෂර සම්ප්‍රදාය භාවිත කර තිබේ. මෙම ලේඛනයේ අන්තර්ගතය ඉස්ලාමීය ආගමික ස්ථානයක් හෝ සාන්තුවරයකු වෙනුවෙන් කරන ලද පූජා හා පඬුරු පිදීම සමඟ සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Persian Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03151/ |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

පර්සියානු ලේඛනයේ ඇතැම් කොටස් හානි වී ඇති බැවින් එහි සම්පූර්ණ අන්තර්ගතය කියවා තේරුම් ගැනීම දුෂ්කර වී ඇත. කියවිය හැකි කොටස් පිටපත් කර පරිවර්තනය කිරීම සඳහා පසුකාලීනව අධ්‍යයන සිදු කර ඇති අතර, එමඟින් සෙල්ලිපියේ ඉස්ලාමීය ආගමික පසුබිම පිළිබඳ තොරතුරු හඳුනාගැනීමට හැකි වී තිබේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;/&gt;

=== භාෂා තුනේ සංසන්දනය ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ලක්ෂණය !! චීන ලේඛනය !! දෙමළ ලේඛනය !! පර්සියානු ලේඛනය
|-
| භාෂාව || චීන || දෙමළ || පර්සියානු
|-
| ලේඛනයේ පිහිටීම || දකුණු පස || ඉහළ වම් පස || පහළ වම් පස
|-
| අක්ෂර සම්ප්‍රදාය || චීන අක්ෂර || 15 වන සියවසේ දෙමළ අක්ෂර || පර්සියානු-අරාබි අක්ෂර
|-
| ආගමික සම්බන්ධතාව || බුදුන් වහන්සේ || තෙනවරයි නායනාර් නමැති හින්දු ආගමික දෙවියා || ඉස්ලාමීය ආගමික ස්ථානයක් හෝ සාන්තුවරයකු
|-
| අධ්‍යයනයට සම්බන්ධ විද්වතුන් || එඩ්මන්ඩ් බැක්හවුස් || සෙනරත් පරණවිතාන || ක්වාජා මුහම්මද් අහමද්
|-
| වර්තමාන අධ්‍යයන තත්ත්වය || පිටපත් හා පරිවර්තන පළ කර ඇත || පිටපත් හා පරිවර්තන පළ කර ඇත || හානි වූ කොටස් ඇතුළත් බැවින් සම්පූර්ණ පාඨය කියවීම සීමා සහිතය
|}
&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;/&gt;

=== ලේඛනවල අන්තර්ගතය හා ආගමික විවිධත්වය ===

භාෂා තුනෙන් ලියැවුණු පාඨවල පොදු ලක්ෂණයක් වන්නේ ආගමික පූජා සහ පඬුරු පිදීම පිළිබඳ සඳහන් වීමයි. එහෙත් එක් එක් ලේඛනයේ ආගමික අරමුණ වෙනස් වේ. චීන පාඨය බුදුන් වහන්සේට, දෙමළ පාඨය හින්දු ආගමික දෙවියකුට (බොහෝ විට විෂ්ණු දෙවියන්ට) සහ පර්සියානු පාඨය ඉස්ලාමීය ආගමික ස්ථානයකට හෝ සාන්තුවරයකුට (බොහෝ විට අල්ලාහ් දෙවියන්ට) සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;/&gt;

එමඟින් එකම ශිලා ලේඛනයක විවිධ ආගමික සම්ප්‍රදායන් නියෝජනය වන ආකාරය හඳුනාගත හැකිය. එසේම, චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂා භාවිත කිරීම මඟින් එකල ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ විවිධ භාෂා හා සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් අතර පැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳ අධ්‍යයනයට වැදගත් සාක්ෂියක් සපයයි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

=== ලේඛන සැකැස්මේ සුවිශේෂීත්වය ===

මෙම සෙල්ලිපියේ ලේඛන තුන එකම ගල් පුවරුවක වෙන වෙනම පිහිටුවා තිබීම එහි ප්‍රධාන ලේඛනමය ලක්ෂණයකි. එක් එක් ලේඛනය තමන්ගේම භාෂාව සහ අක්ෂර පද්ධතිය භාවිත කළද, ඒවා එකම ඓතිහාසික අවස්ථාවකට සම්බන්ධ වන පරිදි එකම පුවරුවක අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

මෙම සැකැස්ම හේතුවෙන් සෙල්ලිපිය භාෂා විද්‍යාව, ඉතිහාසය, ආගමික අධ්‍යයනය සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා වැදගත් වේ. චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු ලේඛන එක්ව පැවතීම මෙම සෙල්ලිපිය අනෙකුත් සාමාන්‍ය ඒකභාෂික ශිලා ලේඛනවලින් වෙන් කර හඳුනාගත හැකි විශේෂත්වයකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

== සෙල්ලිපියේ අන්තර්ගතය ==

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපියේ අන්තර්ගතය ප්‍රධාන වශයෙන් ආගමික ප්‍රශංසා, පූජා සහ පඬුරු පිදීම පිළිබඳ වාර්තා තුනකින් සමන්විත වේ. චීන පාඨයෙන් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට ද, දෙමළ පාඨයෙන් තෙනවරයි නායනාර් නමැති දෙවියන්ට ද (බොහෝ විට විෂ්ණු දෙවියන්), පර්සියානු පාඨයෙන් බොහෝවිට අල්ලාහ් දෙවියන්ට ද අදාළ ආගමික ප්‍රශංසා සහ පූජා පිළිබඳ තොරතුරු දැක්වේ. මෙම පාඨ තුනම චීන අධිරාජ්‍යයේ යොංලේ පාලන සමයට අයත් වන අතර, එකම ගල් පුවරුවක ඒවා සටහන් කර තිබීම මෙම සෙල්ලිපියේ සුවිශේෂීත්වයකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Chinese Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03152/?section=translation |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== චීන ලේඛනයේ අන්තර්ගතය ===

සෙල්ලිපියේ චීන පාඨය මින්ග් රාජවංශයේ යොංලේ අධිරාජයා වෙනුවෙන් නිකුත් කරන ලද ආගමික ප්‍රකාශයකි. එහි අධිරාජයාගේ නියෝජිතයන් වූ ෂෙං හේ සහ වැං චිං ලියන් ඇතුළු පිරිස විසින් බුදුන් වහන්සේට සහ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයට ගෞරව දැක්වීම සහ පූජා පිරිනැමීම පිළිබඳ සඳහන් වේ. බුදුන් වහන්සේගේ කරුණාව, ගුණමහිමය සහ ලෝකයට ලබාදෙන යහපත ප්‍රශංසා කරන ආකාරයේ පාඨයක් ද එහි අන්තර්ගත වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

චීන ලේඛනයේ පූජා භාණ්ඩ ලැයිස්තුවට රන් හා රිදී, වර්ණවත් සේද රෙදි, විසිතුරු ධජ, සුවඳ දුම් දැමීම සඳහා භාවිත කළ භාණ්ඩ, මල් බඳුන්, පහන් සහ සුවඳ තෙල් ඇතුළත් වේ. එම ලැයිස්තුවෙන් ආගමික පූජාව සඳහා සකස් කළ භාණ්ඩවල විවිධත්වය සහ වටිනාකම පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

=== දෙමළ ලේඛනයේ අන්තර්ගතය ===

දෙමළ පාඨය ශ්‍රී ලංකාවේ තෙනවරයි නායනාර් නමැති දෙවියන්ට පූජා පිරිනැමීම පිළිබඳ විස්තර කරයි. එහි සඳහන් වන තෙනවරයි යන නාමය දකුණු වෙරළබඩ ප්‍රදේශයේ දෙවුන්දර සමඟ සම්බන්ධ වේ. සෙනරත් පරණවිතානගේ අධ්‍යයනය අනුව, මෙම නාමය දෙවුන්දර ප්‍රදේශයේ උප්පලවණ්ණ දෙවියන් වන්දනා කිරීමේ සම්ප්‍රදාය සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Tamil Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03150/?section=translation |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

මෙම පාඨයේ ද චීන අධිරාජයාගේ නියෝජිතයන් මඟින් පූජා භාණ්ඩ පිරිනැමීම පිළිබඳ විස්තරාත්මක ලැයිස්තුවක් ඇත. ඒ අනුව, දෙමළ ලේඛනය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු ප්‍රදේශයේ ආගමික ස්ථානයක් හා චීන රාජකීය නියෝජිතයන් අතර පැවති සම්බන්ධතාව පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු සපයයි.&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;

=== පර්සියානු ලේඛනයේ අන්තර්ගතය ===

පර්සියානු පාඨය ඉස්ලාමීය ආගමික සම්ප්‍රදාය සමඟ සම්බන්ධ වේ. එහි අල්ලාහ් දෙවියන්ට ගෞරව දැක්වීම සහ ආගමික පූජා පිළිබඳ සඳහන් වේ. එය පර්සියානු භාෂාවෙන් පර්සියානු-අරාබි අක්ෂර භාවිතයෙන් ලියා ඇත.&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;&gt;{{cite web |title=Galle Trilingual Stele – Persian Inscription |url=https://siddham.network/inscription/in03151/ |website=Siddham: The Asian Inscription Database |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

මෙම ලේඛනයේ කොටස් සැලකිය යුතු ලෙස හානි වී ඇති බැවින් එහි සම්පූර්ණ අන්තර්ගතය කියවීම දුෂ්කර වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, කියවිය හැකි කොටස් ක්වාජා මුහම්මද් අහමද් විසින් පිටපත් කර පරිවර්තනය කරන ලද අතර, එම කටයුතු මඟින් සෙල්ලිපියේ පර්සියානු පාඨය පිළිබඳ අධ්‍යයනයට දායකත්වයක් ලැබිණි.&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;/&gt;

=== පූජා භාණ්ඩ සහ පඬුරු ===

සෙල්ලිපියේ පූජා භාණ්ඩ ලැයිස්තු මඟින් 15 වන සියවසේ රාජකීය පූජා සඳහා භාවිත කළ ද්‍රව්‍ය හා වටිනා භාණ්ඩ පිළිබඳ තොරතුරු හෙළි වේ. චීන පාඨයේ සඳහන් වන රන්, රිදී, සේද රෙදි, සුවඳ ද්‍රව්‍ය, පහන් සහ වෙනත් පූජා භාණ්ඩ ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. දෙමළ සහ පර්සියානු පාඨවල ද ඒවාට සමාන ආකාරයේ පූජා හා පඬුරු පිදීමේ වාර්තා ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;/&gt;

මෙම භාණ්ඩ ලැයිස්තු හුදෙක් ආගමික පූජා පිළිබඳ තොරතුරු පමණක් නොව, එකල වටිනාකමක් සහිත ද්‍රව්‍ය, රාජකීය පූජා සම්ප්‍රදායන් සහ විදේශීය ආගමික ස්ථාන වෙත පඬුරු පිරිනැමීමේ ක්‍රම පිළිබඳව ද අධ්‍යයනය කිරීමට උපකාරී වේ.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ලේඛනය !! පූජාවේ ප්‍රතිලාභියා !! අන්තර්ගතයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ
|-
| චීන || බුදුන් වහන්සේ || බුදුන් වහන්සේ සහ උන්වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද පද්මයට ගුණ ප්‍රශංසා කිරීම සහ වටිනා පූජා භාණ්ඩ පිරිනැමීම.
|-
| දෙමළ || තෙනවරයි නායනාර් || දෙවුන්දර ආගමික සම්ප්‍රදාය සමඟ සම්බන්ධ [[සිංහල දේව සංකල්පය]] තුළ එන උප්පලවණ්ණ හෝ විෂ්ණු දෙවියන්ට පූජා පිරිනැමීම.
|-
| පර්සියානු || ඉස්ලාමීය ආගමික සම්ප්‍රදාය || අල්ලාහ් දෙවියන්ට අදාළ ප්‍රශංසා සහ ආගමික පූජා පිළිබඳ පාඨය.
|}
&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamPersian&quot;/&gt;

=== පූජා සඳහා සඳහන් වන ආගමික ස්ථානය ===

මෙම සෙල්ලිපියේ පූජා වාර්තා පූජනීය කඳුකර සිද්ධස්ථානයක් සමඟ සම්බන්ධ වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික භූගෝලීය පසුබිම තුළ එය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදස්ථානය සමඟ සම්බන්ධ කර දැක්වෙන අතර, එමඟින් චීන නාවික ගමන් සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන අතර පැවති සබඳතාව පිළිබඳ අවධානය යොමු වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

=== සෙල්ලිපියේ අන්තර්ගතයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ===

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය මඟින් චීන රාජකීය නියෝජිතයන් ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ආගමික සම්ප්‍රදායන්ට අදාළ ස්ථාන වෙත පූජා පිරිනැමූ ආකාරය පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගත හැකිය. එකම ගල් පුවරුවක බෞද්ධ, හින්දු සහ ඉස්ලාමීය ආගමික සම්ප්‍රදායන්ට අදාළ පාඨ අන්තර්ගත වීම එහි විශේෂත්වයකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;

එමෙන්ම, පාඨවල සඳහන් පූජා භාණ්ඩ, රාජකීය නියෝජිතයන්ගේ නම් සහ දිනය පිළිබඳ තොරතුරු ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ නාවික සබඳතා, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්බන්ධතා සහ ආගමික ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් ලේඛනමය සාක්ෂි සපයයි.&lt;ref name=&quot;SiddhamChinese&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SiddhamTamil&quot;/&gt;


== ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් සහ ශ්‍රී ලංකාව ==

චීන මින්ග් රාජවංශයේ නාවික අද්මිරාල්වරයකු වූ [[ෂෙං හේ]] (Zheng He; 鄭和) 15 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී චීනය සහ ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ රටවල් අතර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හා නාවික සම්බන්ධතා වර්ධනය කිරීම සඳහා සිදු කළ මහා නාවික ගමන් මාලාව හේතුවෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව සිටියි. 1405 සිට 1433 දක්වා සිදු වූ මෙම ගමන් හත දකුණු චීන මුහුද, අග්නිදිග ආසියාව, දකුණු ආසියාව, අරාබි අර්ධද්වීපය සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ දක්වා විහිදිණි. ඒවා චීන අධිරාජ්‍යයේ විදේශ සබඳතා පුළුල් කිරීම, වෙළෙඳ ජාල සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාම සහ එහි නාවික බලය ප්‍රදර්ශනය කිරීම යන අරමුණු සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dreyer |first=Edward L. |title=Zheng He: China and the Oceans in the Early Ming Dynasty, 1405–1433 |publisher=Pearson Longman |year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Seven Voyages of Zheng He |url=https://www.worldhistory.org/article/1334/the-seven-voyages-of-zheng-he/ |website=World History Encyclopedia |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියන් සාගරයේ ප්‍රධාන නාවික මාර්ගවලට ආසන්නව පිහිටීම නිසා ෂෙං හේගේ ගමන් මාලාවට සම්බන්ධ වූ වැදගත් ස්ථානයක් විය. එම සම්බන්ධතාව පිළිබඳ විශේෂ ලේඛනමය සාක්ෂියක් වන්නේ මෙම ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපියයි.ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික හා සංස්කෘතික පරිසරය අතර පැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් මාලාව ===

ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් මින්ග් රාජවංශයේ යොංලේ අධිරාජයාගේ පාලන සමයේදී ආරම්භ වූ අතර, පසුව ෂුවාන්දේ අධිරාජයාගේ පාලන සමය දක්වා පැවතිණි. මෙම ගමන් සඳහා විශාල නාවික යාත්‍රා සමූහ සහ දහස් ගණනකින් සමන්විත කාර්ය මණ්ඩල යොදාගත් බව ඓතිහාසික වාර්තා සඳහන් කරයි. නාවික ගමන්වලදී රාජ්‍ය නියෝජිතයන්, වෙළෙඳ භාණ්ඩ සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පණිවිඩ ප්‍රවාහනය කිරීම ද සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dreyer |first=Edward L. |title=Zheng He: China and the Oceans in the Early Ming Dynasty, 1405–1433 |publisher=Pearson Longman |year=2007}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! නාවික ගමන !! කාලය !! ඓතිහාසික වැදගත්කම
|-
| පළමු ගමන || 1405–1407 || ෂෙං හේගේ මහා නාවික ගවේෂණ මාලාවේ ආරම්භය.
|-
| දෙවන ගමන || 1407–1409 || අග්නිදිග ආසියාව සහ ඉන්දියන් සාගර කලාපය සමඟ පැවති නාවික සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කිරීම.
|-
| තුන්වන ගමන || 1409–1411 || ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය සමඟ සම්බන්ධ වූ නාවික ගමන.
|-
| සිව්වන ගමන || 1413–1415 || ඉන්දියන් සාගරයේ බටහිර ප්‍රදේශ සහ පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය දක්වා ගමන් කිරීම.
|-
| පස්වන ගමන || 1417–1419 || අරාබි අර්ධද්වීපය සහ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාම.
|-
| හයවන ගමන || 1421–1422 || විදේශීය රාජ්‍යයන් සමඟ පැවති රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්බන්ධතා අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම.
|-
| හත්වන ගමන || 1431–1433 || ෂෙං හේගේ අවසාන මහා නාවික ගවේෂණය.
|}
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dreyer |first=Edward L. |title=Zheng He: China and the Oceans in the Early Ming Dynasty, 1405–1433 |publisher=Pearson Longman |year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Seven Voyages of Zheng He |url=https://www.worldhistory.org/article/1334/the-seven-voyages-of-zheng-he/ |website=World History Encyclopedia |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීම සහ දේශීය පාලකයන් සමඟ සම්බන්ධතා ===

ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් ශ්‍රී ලංකාවේ 15 වන සියවසේ දේශපාලන ඉතිහාසය සමඟ ද සම්බන්ධ වේ. එම යුගයේ දිවයිනේ දේශපාලන බලය ප්‍රාදේශීය පාලකයන් සහ රාජධානි අතර බෙදී පැවති අතර, ඉන්දියන් සාගරයේ විදේශීය බලවේග සමඟ පැවති සම්බන්ධතා එම කාලයේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පසුබිමේ කොටසක් විය. ෂෙං හේගේ ගමන් පිළිබඳ චීන ඓතිහාසික වාර්තා ශ්‍රී ලංකාවේ පාලකයන් සමඟ ඇති වූ සම්බන්ධතා පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dreyer |first=Edward L. |title=Zheng He: China and the Oceans in the Early Ming Dynasty, 1405–1433 |publisher=Pearson Longman |year=2007}}&lt;/ref&gt;

මෙම සම්බන්ධතා අතරින් ප්‍රසිද්ධ සිදුවීමක් වන්නේ ගම්පොල රාජධානි සමයේ [[පස්වන බුවනෙකබාහු රජ]] සමයේ කෝට්ටේ ප්‍රදේශයේ පාලකයා වූ වීර අලකේශ්වර සමඟ ඇති වූ ගැටුමයි. චීන වාර්තාවලට අනුව, 1411 දී සිදු වූ ගැටුමකදී ෂෙං හේගේ හමුදා වීර අලකේශ්වර අල්ලාගෙන චීනයට රැගෙන ගියහ. මෙම සිදුවීම ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හා වෙළෙඳ කටයුතුවලට පමණක් සීමා නොවූ බවත්, ඇතැම් අවස්ථාවල හමුදා බලය ද යොදාගත් බවත් පෙන්වන වැදගත් ඓතිහාසික සිදුවීමකි.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dreyer |first=Edward L. |title=Zheng He: China and the Oceans in the Early Ming Dynasty, 1405–1433 |publisher=Pearson Longman |year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Historical and Cultural Significance of Admiral Zheng He's Ocean Voyages |url=https://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-39-1-2-2003/roxaslim.pdf |journal=Asian Studies: Journal of Critical Perspectives on Asia |year=2003}}&lt;/ref&gt;

=== නාවික ගමන්වල අරමුණු සහ වැදගත්කම ===

ෂෙං හේගේ නාවික ගමන් හුදෙක් භූගෝලීය ගවේෂණ මාලාවක් නොවීය. ඒවා චීන අධිරාජ්‍යයේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අරමුණු, වෙළෙඳ සම්බන්ධතා සහ විදේශීය රාජ්‍යයන් සමඟ පැවති දේශපාලන සම්බන්ධතා සමඟ බැඳී තිබිණි. නාවික යාත්‍රා මඟින් රාජ්‍ය නියෝජිතයන් සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කිරීමත්, විදේශීය පාලකයන් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාමත් සිදු විය. මෙම ගමන් මාලාව ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ නාවික ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමේදී වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dreyer |first=Edward L. |title=Zheng He: China and the Oceans in the Early Ming Dynasty, 1405–1433 |publisher=Pearson Longman |year=2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Seven Voyages of Zheng He |url=https://www.worldhistory.org/article/1334/the-seven-voyages-of-zheng-he/ |website=World History Encyclopedia |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ භූගෝලීය පිහිටීම එය ඉන්දියන් සාගරයේ නැගෙනහිර හා බටහිර දෙසට දිවෙන නාවික මාර්ග සමඟ සම්බන්ධ කළේය. ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය මෙම සම්බන්ධතාවට අදාළ ආගමික, භාෂාමය හා ලේඛනමය තොරතුරු සපයන බැවින්, එය ශ්‍රී ලංකාවේ නාවික ඉතිහාසය පමණක් නොව ආසියානු රටවල් අතර සංස්කෘතික හුවමාරුව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා ද වැදගත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

== සංරක්ෂණය සහ වර්තමාන පිහිටීම ==

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ [[කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය|කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ]] සංරක්ෂණය කර ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂාවලින් ලියැවුණු මෙම ගල් පුවරුව 1911 වර්ෂයේදී ගාල්ලේ ක්‍රිප්ස් පාර අසල ජලාපවහන මාර්ගයක් ආශ්‍රිතව සොයාගැනීමෙන් පසුව ආරක්ෂිතව ඉවත් කර පුරාවිද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය සඳහා යොමු කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== සෙල්ලිපිය සොයාගැනීමෙන් පසු සංරක්ෂණය ===

සෙල්ලිපිය 1911 දී බ්‍රිතාන්‍ය ඉංජිනේරුවකු වූ එච්. එෆ්. ටොමලින් විසින් ගාල්ලේදී සොයාගන්නා ලදී. එය හමුවූ ස්ථානයේ සිට ආරක්ෂිතව ඉවත් කිරීමෙන් පසුව එහි අක්ෂර සහ අන්තර්ගතය හඳුනාගැනීම සඳහා අධ්‍යයන සිදු කෙරිණි. භාෂා තුනකින් යුත් පාඨ අඩංගු වීම හේතුවෙන් සෙල්ලිපිය කියවා අර්ථ නිරූපණය කිරීම සඳහා චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂා පිළිබඳ විශේෂඥ දැනුම අවශ්‍ය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://slncu.lk/partnerships-networks/mow/trilingual-inscription/ |website=Sri Lanka National Commission for UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

සෙල්ලිපිය කාලගුණික බලපෑම්, භෞතික හානි සහ වෙනත් පාරිසරික සාධකවලින් ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා කෞතුකාගාර පරිසරයක තැන්පත් කිරීම වැදගත් සංරක්ෂණ පියවරකි. එහි අක්ෂර, කැටයම් සහ ගල් පෘෂ්ඨය ආරක්ෂා කිරීම මඟින් අනාගත පුරාවිද්‍යාත්මක, ඓතිහාසික හා භාෂා විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන සඳහා එය භාවිත කළ හැකිය. වර්තමානයේ මුල් සෙල්ලිපිය කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

මුල් සෙල්ලිපියට අමතරව එහි අනුරුවක් ගාල්ල කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. එමඟින් සෙල්ලිපිය සොයාගත් ප්‍රදේශයට පැමිණෙන ජනතාවට සහ අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා පැමිණෙන අයට එහි හැඩය හා ලේඛන සැකැස්ම නිරීක්ෂණය කිරීමට අවස්ථාව ලැබේ. මුල් කෞතුක වස්තුව ආරක්ෂා කරමින් එහි අනුරුවක් වෙනත් ස්ථානයක ප්‍රදර්ශනය කිරීම සංස්කෘතික උරුමය ජනතාව වෙත ඉදිරිපත් කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://slncu.lk/partnerships-networks/mow/trilingual-inscription/ |website=Sri Lanka National Commission for UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;


== යුනෙස්කෝ ලෝක මතක උරුම පිළිගැනීම ==

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය 2025 වර්ෂයේදී [[යුනෙස්කෝ]]වේ ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනයට (Memory of the World International Register) ඇතුළත් කරන ලදී. මෙම පිළිගැනීම මඟින් 15 වන සියවසට අයත් සෙල්ලිපියේ ලේඛනමය, ඓතිහාසික සහ සංස්කෘතික වැදගත්කම ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් හඳුනාගැනිණි.මෙම නාමයෝජනාව ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය එක්ව ඉදිරිපත් කරන ලද්දකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=UNESCO Memory of the World Register 2025 |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/register2025 |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== නාමයෝජනාව සහ ලියාපදිංචිය ===

ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනයට ඇතුළත් කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය ඒකාබද්ධ නාමයෝජනාවක් ඉදිරිපත් කළහ. යුනෙස්කෝවේ නිල වාර්තාවෙහි නාමයෝජක රටවල් ලෙස මෙම රටවල් දෙකම සඳහන් වේ. නාමයෝජනාවේදී සෙල්ලිපියේ ඓතිහාසික පසුබිම, භාෂා තුනෙන් යුත් ලේඛන ස්වභාවය සහ විවිධ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් නියෝජනය කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://slncu.lk/partnerships-networks/mow/trilingual-inscription/ |website=Sri Lanka National Commission for UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! කරුණ !! විස්තරය
|-
| උරුම අයිතමයේ නම || ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය (Trilingual Inscription – TribhashaSellipiya)
|-
| ලියාපදිංචි කළ වර්ෂය || 2025
|-
| ලේඛනය || යුනෙස්කෝ ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනය
|-
| නාමයෝජක රටවල් || ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය
|-
| ලේඛන වර්ගය || ගල් පුවරුවක් / සෙල්ලිපියක්
|-
| සෙල්ලිපියේ භාෂා || චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු
|-
| සෙල්ලිපියේ දිනය || 1409 පෙබරවාරි 15
|}
&lt;ref&gt;{{cite web |title=UNESCO Memory of the World Register 2025 |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/register2025 |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== ලෝක මතක උරුම වැඩසටහනේ අරමුණ සහ සෙල්ලිපියේ ස්ථානය ===

යුනෙස්කෝවේ ලෝක මතක උරුම වැඩසටහන ලේඛනමය උරුමය හඳුනාගැනීම, එහි වැදගත්කම ප්‍රචලිත කිරීම සහ එය අනාගත පරම්පරාවන් සඳහා ආරක්ෂා කිරීමේ අවශ්‍යතාව ඉස්මතු කරයි. ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය මෙම වැඩසටහන යටතේ ලියාපදිංචි කිරීමෙන්, එය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයක් පමණක් නොව ජාත්‍යන්තර ඉතිහාසය හා සංස්කෘතික සම්බන්ධතා අධ්‍යයනය සඳහා වැදගත් ලේඛනයක් ලෙස ද හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memory of the World |url=https://www.unesco.org/en/memory-world |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

සෙල්ලිපියේ විශේෂත්වයක් වන්නේ චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු යන භාෂා තුන එකම ගල් පුවරුවක අන්තර්ගත වීමයි. එම භාෂා විවිධ භූගෝලීය හා සංස්කෘතික පසුබිම් නියෝජනය කරන අතර, සෙල්ලිපියේ පාඨ බුදුන් වහන්සේ, විෂ්ණු දෙවියන් සහ අල්ලාහ් සම්බන්ධ ආගමික පූජා පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් කරයි. මේ නිසා එය 15 වන සියවසේ ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ නාවික ගමන්, ආගමික සම්ප්‍රදායන් සහ සංස්කෘතික හුවමාරුව අධ්‍යයනය කිරීමට වැදගත් මූලාශ්‍රයක් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== ජාත්‍යන්තර වැදගත්කම ===

යුනෙස්කෝ ලියාපදිංචිය සෙල්ලිපිය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර දැනුවත්භාවය වර්ධනය කිරීමටත්, එය පිළිබඳ පර්යේෂණ සහ ලේඛනගත කිරීමේ කටයුතුවලට අවධානය යොමු කිරීමටත් දායක වේ. සෙල්ලිපිය චීනයේ මින්ග් රාජවංශය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර පැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳ සාක්ෂියක් වන අතර, එහි භාෂා තුන මඟින් විවිධ සමාජ හා ආගමික සම්ප්‍රදායන් එකම ලේඛනයක නිරූපණය වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (Tribhasha Sellipiya) |url=https://slncu.lk/partnerships-networks/mow/trilingual-inscription/ |website=Sri Lanka National Commission for UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

මෙම පිළිගැනීම ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය අතර ඓතිහාසික සබඳතා අධ්‍යයනය කිරීමේදී ද වැදගත් වේ. ගාල්ලේදී සොයාගත් සෙල්ලිපිය චීන නාවික අද්මිරාල්වරයකු වූ [[ෂෙං හේ]]ගේ නාවික ගමන් සමඟ සම්බන්ධ වන අතර, එය ඉන්දියන් සාගරයේ පැවති අන්තර්ජාතික ගමනාගමනය සහ සංස්කෘතික සබඳතා පිළිබඳ අධ්‍යයනයට දායක වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== ලෝක මතක උරුම ලියාපදිංචියේ සාරාංශය ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! අංගය !! වැදගත්කම
|-
| ලේඛනමය වටිනාකම || 1409 දිනැති ඓතිහාසික සෙල්ලිපියක් ලෙස අතීත තොරතුරු සුරක්ෂිත කරයි.
|-
| භාෂාමය වැදගත්කම || චීන, දෙමළ සහ පර්සියානු භාෂා එකම ලේඛනයක අන්තර්ගත වේ.
|-
| ආගමික හා සංස්කෘතික වැදගත්කම || විවිධ ආගමික සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳ සඳහන් කරයි.
|-
| ජාත්‍යන්තර සබඳතා || ශ්‍රී ලංකාව සහ චීනය අතර ඓතිහාසික සම්බන්ධතා පිළිබඳ සාක්ෂියක් සපයයි.
|-
| යුනෙස්කෝ පිළිගැනීම || 2025 දී ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනයට ඇතුළත් විය.
|}
&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trilingual Inscription (TribhashaSellipiya) |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=UNESCO Memory of the World Register 2025 |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/register2025 |website=UNESCO |access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt;


== අමතර ලිපි ==

* [[යුනෙස්කෝ]]
* [[ලෝක මතක උරුම වැඩසටහන]]
* [[ෂෙං හේ]]
* [[මින්ග් රාජවංශය]]
* [[කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය]]
* [[ගාල්ල ජාතික කෞතුකාගාරය]]

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ අභිලේඛන]]
* [[ගාල්ල]]

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://www.unesco.org/en/memory-world/trilingual-inscription-tribhashasellipiya යුනෙස්කෝව: ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය]
* [https://www.slncu.lk/partnerships-networks/mow/trilingual-inscription ශ්‍රී ලංකා ජාතික යුනෙස්කෝ කොමිසම: ගාල්ලේ ත්‍රිභාෂා සෙල්ලිපිය]
* [https://siddham.network/inscription/in03152/?section=translation Siddham: සෙල්ලිපියේ චීන පාඨය සහ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය]
* [https://siddham.network/inscription/in03150/?section=translation Siddham: සෙල්ලිපියේ දෙමළ පාඨය සහ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය]
* [https://siddham.network/inscription/in03151/ Siddham: සෙල්ලිපියේ පර්සියානු පාඨය]
* [https://www.unesco.org/en/memory-world/register2025 යුනෙස්කෝ: 2025 ලෝක මතක උරුම ජාත්‍යන්තර ලේඛනය]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}</text>
      <sha1>1nx4cwf6db225n0jx19fyq0z2b702zx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gönül Dağı</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197355</id>
    <redirect title="ගුනුල් ඩාං" />
    <revision>
      <id>802048</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>802048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="d7kh3nb1epaakucv624enqytxbv0hsb" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ගුනුල් ඩාං]]</text>
      <sha1>d7kh3nb1epaakucv624enqytxbv0hsb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish Radio and Television Corporation original programming</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197356</id>
    <revision>
      <id>802049</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish Radio and Television Corporation original programming]]</comment>
      <origin>802049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1176" sha1="lajzqmxv6s020aa761xbpzm2lram9ox" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 975055382 || 2020-08-26T13:39:59Z || Gonnym || &lt;nowiki&gt;/* top */Using {{Television network original programming category}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 974587489 || 2020-08-23T20:53:09Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Category moved&lt;/nowiki&gt;
|----
| 974587482 || 2020-08-23T20:53:07Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;JJMC89 bot III moved page [[Category:TRT (Turkey) series]] to [[Category:Turkish Radio and Television Corporation original programming]] without leaving a redirect: [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2020 August 15#Television series and network original programming]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 973116737 || 2020-08-15T13:07:16Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;CFD: propose renaming to [[:Category:Turkish Radio and Television Corporation original programming]]. Discussion [[WP:Categories for discussion/Log/2020 August 15#Television series_and_network_original_programming]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 730183502 || 2016-07-17T08:51:09Z || PanchoS || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Turkish Radio and Television Corporation shows]] [[Category:Turkish television series by network]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>lajzqmxv6s020aa761xbpzm2lram9ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Turkish Radio and Television Corporation original programming</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197357</id>
    <revision>
      <id>802051</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish Radio and Television Corporation original programming]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish Radio and Television Corporation original programming|history]])</comment>
      <origin>802051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="67why8vnflf7kl583fjyb2cn7owt42h" xml:space="preserve">{{Television network original programming category|Turkish}}</text>
      <sha1>67why8vnflf7kl583fjyb2cn7owt42h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802059</id>
      <parentid>802051</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>802059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="b6i5ad9inejwm5l1951drlukcqvma3o" xml:space="preserve">{{Television network original programming category|Turkish}}
{{ප්‍රවර්ග නාමය පරිවර්තනය සිදුකරන තෙක් සඟවා ඇති ප්‍රවර්ග}}</text>
      <sha1>b6i5ad9inejwm5l1951drlukcqvma3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:2020 Turkish television series debuts</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197358</id>
    <revision>
      <id>802052</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:2020 Turkish television series debuts]]</comment>
      <origin>802052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="9oif9ok122fg0gibawjuyn9uj4vz5ui" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 953592772 || 2020-04-28T01:17:05Z || Fuddle || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '{{Year nationality television series debuts or endings category}}'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>9oif9ok122fg0gibawjuyn9uj4vz5ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:2020 Turkish television series debuts</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197359</id>
    <revision>
      <id>802053</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:2020 Turkish television series debuts]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:2020 Turkish television series debuts|history]])</comment>
      <origin>802053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="353bzycojs84ow7tyilupase9c6kl7w" xml:space="preserve">{{Year nationality television series debuts or endings category}}</text>
      <sha1>353bzycojs84ow7tyilupase9c6kl7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802060</id>
      <parentid>802053</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>802060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="bugcafaq5ch5gaqyahd7p2eqs4denhd" xml:space="preserve">{{Year nationality television series debuts or endings category}}
{{ප්‍රවර්ග නාමය පරිවර්තනය සිදුකරන තෙක් සඟවා ඇති ප්‍රවර්ග}}</text>
      <sha1>bugcafaq5ch5gaqyahd7p2eqs4denhd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish comedy television series</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197360</id>
    <revision>
      <id>802054</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish comedy television series]]</comment>
      <origin>802054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1257" sha1="0ihl4lnvdvqlec531gow4jf5dmiyueg" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1022061612 || 2021-05-08T06:56:11Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Comedy television series by nationality]] to [[:Category:Comedy television series by country]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 880785630 || 2019-01-29T13:46:54Z || Eric abiog || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 728958920 || 2016-07-08T20:59:11Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;[[Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]: Moving from [[Category:Turkish comedy and humour]] to [[Category:Turkish comedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 627410281 || 2014-09-28T13:00:53Z || Tim! || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Turkish comedy and humour]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 549371450 || 2013-04-08T18:40:56Z || Chobot || &lt;nowiki&gt;Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:Q8875989|]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 543293100 || 2013-03-10T22:43:16Z || 5.46.10.137 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 475883305 || 2012-02-09T04:22:56Z || Txrazy || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 312926414 || 2009-09-10T05:29:34Z || Bearcat || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Turkish television series|Comedy]] [[Category:Comedy television series by nationality]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>0ihl4lnvdvqlec531gow4jf5dmiyueg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Turkish comedy television series</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197361</id>
    <revision>
      <id>802055</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish comedy television series]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish comedy television series|history]])</comment>
      <origin>802055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="3jdbu8uza0q1x1i0u02gst2fku4oxq4" xml:space="preserve">[[Category:Turkish television series by genre|Comedy]]
[[Category:Comedy television series by country]]
[[Category:Turkish comedy|Television series]]</text>
      <sha1>3jdbu8uza0q1x1i0u02gst2fku4oxq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802062</id>
      <parentid>802055</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>802062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="ofu0ppiww3u45a7aeyqp08jqkezdvd1" xml:space="preserve">{{ප්‍රවර්ග නාමය පරිවර්තනය සිදුකරන තෙක් සඟවා ඇති ප්‍රවර්ග}}

[[Category:Turkish television series by genre|Comedy]]
[[Category:Comedy television series by country]]
[[Category:Turkish comedy|Television series]]</text>
      <sha1>ofu0ppiww3u45a7aeyqp08jqkezdvd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish-language television shows</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197362</id>
    <revision>
      <id>802056</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish-language television shows]]</comment>
      <origin>802056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="g5ctvsyxcie9e9ft43957dbbklrge3l" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1221427504 || 2024-04-29T21:47:58Z || FrederickEvans || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 966480671 || 2020-07-07T10:52:04Z || Timrollpickering || &lt;nowiki&gt;Moving from [[Category:Television programs by language]] to [[Category:Television shows by language]] per [[WP:CFDS]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 966090177 || 2020-07-05T02:13:44Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Category moved&lt;/nowiki&gt;
|----
| 966090150 || 2020-07-05T02:13:42Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;JJMC89 bot III moved page [[Category:Turkish-language television programs]] to [[Category:Turkish-language television shows]]: [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2020 May 6]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 955178720 || 2020-05-06T11:12:19Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;CFD: propose renaming to [[:Category:Turkish-language television shows]]. Discussion at [[WP:Categories for discussion/Log/2020 May 6#Television_program(me)s]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 800065466 || 2017-09-11T09:41:42Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Bot: Removing CFD templates for completed action&lt;/nowiki&gt;
|----
| 800065460 || 2017-09-11T09:41:41Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Cydebot moved page [[Category:Turkish-language television programming]] to [[Category:Turkish-language television programs]]: Robot - Result of [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2017 February 14]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 800018613 || 2017-09-11T04:37:22Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Moving category Television programming by language to [[:Category:Television programs by language]] per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2017 February 14]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 765518798 || 2017-02-14T21:34:43Z || Paul 012 || &lt;nowiki&gt;/* top */CfR notice using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 560972947 || 2013-06-21T20:38:53Z || Podiaebba || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Turkish-language works]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 557332207 || 2013-05-29T11:34:53Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot: Moved from Category:Turkish-language television shows. Authors: The Bushranger, CeeGee&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>g5ctvsyxcie9e9ft43957dbbklrge3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Turkish-language television shows</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197363</id>
    <revision>
      <id>802057</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish-language television shows]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish-language television shows|history]])</comment>
      <origin>802057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="91pvepw48kee48343aa1b8fnmbq6ckv" xml:space="preserve">{{CatAutoTOC}}

[[Category:Turkish-language television|Shows]]
[[Category:Television shows by language]]
[[Category:Turkish-language works]]</text>
      <sha1>91pvepw48kee48343aa1b8fnmbq6ckv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802061</id>
      <parentid>802057</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>802061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="93g7bu009ivzx3t0iwhcz0irexqdzpq" xml:space="preserve">{{CatAutoTOC}}
{{ප්‍රවර්ග නාමය පරිවර්තනය සිදුකරන තෙක් සඟවා ඇති ප්‍රවර්ග}}

[[Category:Turkish-language television|Shows]]
[[Category:Television shows by language]]
[[Category:Turkish-language works]]</text>
      <sha1>93g7bu009ivzx3t0iwhcz0irexqdzpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish-language television</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197364</id>
    <revision>
      <id>802063</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish-language television]]</comment>
      <origin>802063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="372" sha1="aiw91guay03n106abct7w99wufj0gsg" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 954205494 || 2020-05-01T06:08:11Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Turkish-language media]] to [[:Category:Turkish-language mass media]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 409389404 || 2011-01-22T17:06:51Z || CeeGee || &lt;nowiki&gt;created&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>aiw91guay03n106abct7w99wufj0gsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Turkish-language television</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197365</id>
    <revision>
      <id>802064</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish-language television]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish-language television|history]])</comment>
      <origin>802064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="j9i1g8hw8ib9ml83dwntqkpbq39vtt5" xml:space="preserve">[[Category:Television by language]]
[[Category:Turkish-language mass media|Television]]</text>
      <sha1>j9i1g8hw8ib9ml83dwntqkpbq39vtt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Television shows by language</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197366</id>
    <revision>
      <id>802065</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Television shows by language]]</comment>
      <origin>802065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2211" sha1="gxa7ohph4bnm47hoxs6kffljhequega" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1241089737 || 2024-08-19T07:57:56Z || Solidest || &lt;nowiki&gt;normalization&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1149008305 || 2023-04-09T16:35:39Z || Sylent15 || &lt;nowiki&gt;Undid revision 1149008260 by [[Special:Contributions/Sylent15|Sylent15]] ([[User talk:Sylent15|talk]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1149008260 || 2023-04-09T16:35:18Z || Sylent15 || &lt;nowiki&gt;Commonskat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1129882540 || 2022-12-27T15:35:24Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;Commonscat template.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1118887191 || 2022-10-29T14:31:39Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;Fixed.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1118885325 || 2022-10-29T14:16:46Z || Allforrous || &lt;nowiki&gt;Container template.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 979187584 || 2020-09-19T09:17:00Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;Sort key&lt;/nowiki&gt;
|----
| 966480882 || 2020-07-07T10:53:29Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Category moved&lt;/nowiki&gt;
|----
| 966480876 || 2020-07-07T10:53:27Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;JJMC89 bot III moved page [[Category:Television programs by language]] to [[Category:Television shows by language]] without leaving a redirect: [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 966143303 || 2020-07-05T09:44:56Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;CFD: propose speedy renaming to [[:Category:Television shows by language]]. To object, see [[WP:CFDS]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 952059201 || 2020-04-20T10:47:40Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Television programs]] to [[:Category:Television shows]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2020 March 31#Category:Television programs]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 800019677 || 2017-09-11T04:43:44Z || Black Falcon || &lt;nowiki&gt;rm link to deleted category&lt;/nowiki&gt;
|----
| 800018504 || 2017-09-11T04:36:43Z || Black Falcon || &lt;nowiki&gt;CfD closed&lt;/nowiki&gt;
|----
| 765519263 || 2017-02-14T21:38:03Z || Paul 012 || &lt;nowiki&gt;CfR notice&lt;/nowiki&gt;
|----
| 564068346 || 2013-07-13T05:59:24Z || Atonepled || &lt;nowiki&gt;see also&lt;/nowiki&gt;
|----
| 564068007 || 2013-07-13T05:54:45Z || Atonepled || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 564067945 || 2013-07-13T05:53:48Z || Atonepled || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 564067903 || 2013-07-13T05:53:12Z || Atonepled || &lt;nowiki&gt;Category:Television programs&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>gxa7ohph4bnm47hoxs6kffljhequega</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Television shows by language</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197367</id>
    <revision>
      <id>802066</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Television shows by language]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Television shows by language|history]])</comment>
      <origin>802066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="fkooool4e8my8og4ylu9lunixgye9u0" xml:space="preserve">{{Commonscat|Television shows by language}}
{{Container}}

[[Category:Television shows| Language]]
[[Category:Television by language| Shows]]
[[Category:Works by language| ]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>fkooool4e8my8og4ylu9lunixgye9u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Year nationality television series debuts or endings category</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197368</id>
    <revision>
      <id>802067</id>
      <timestamp>2026-06-26T05:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Gonnym</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ bypass redirect</comment>
      <origin>802067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
  # The first step is to check whether this is a category page
  --&gt;{{Category other&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- ############## It is a category ###############################
          # So check that it matches the required format:
          #   &quot;YYYY Nationality television series debuts&quot; or &quot;YYYY Nationality television series endings&quot;
          # No regexes, so check separately for &quot;debuts&quot; and &quot;endings&quot;
          # In each case, the find function returns 0 for a nomatch, and 1 for a match,
          # so we add the two together and take a total of 0 as an error
        --&gt;{{#ifeq: {{#expr: {{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series debuts$|plain=false}} + &lt;!--
                   --&gt;{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series endings$|plain=false}} }}&lt;!--
            --&gt;|0&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- # Doesn't match
                  --&gt;{{Error|Invalid category name.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
                  --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- ############### We have a valid category ###############################
                --&gt;{{Year nationality television series debuts or endings category/core&lt;!--
                    --&gt;|year={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^(%d%d%d%d) %a.+ television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|type={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d %a.+ television series (.+)$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|country={{{country|{{GetCountryNameFromAdjective|{{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain= false}}}}}}}&lt;!--
                    --&gt;|nationality={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                --&gt;}}&lt;!--
        --&gt;}}&lt;!--
  --&gt;|&lt;!-- ############### Not a category ###############################
          --&gt;{{Error|This page is not a category.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
          --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
  --&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}&lt;!--
Add categories and interwikis to the /doc subpage, please, not here!
--&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802068</id>
      <parentid>802067</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Year_nationality_television_series_debuts_or_endings_category]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
  # The first step is to check whether this is a category page
  --&gt;{{Category other&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- ############## It is a category ###############################
          # So check that it matches the required format:
          #   &quot;YYYY Nationality television series debuts&quot; or &quot;YYYY Nationality television series endings&quot;
          # No regexes, so check separately for &quot;debuts&quot; and &quot;endings&quot;
          # In each case, the find function returns 0 for a nomatch, and 1 for a match,
          # so we add the two together and take a total of 0 as an error
        --&gt;{{#ifeq: {{#expr: {{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series debuts$|plain=false}} + &lt;!--
                   --&gt;{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series endings$|plain=false}} }}&lt;!--
            --&gt;|0&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- # Doesn't match
                  --&gt;{{Error|Invalid category name.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
                  --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- ############### We have a valid category ###############################
                --&gt;{{Year nationality television series debuts or endings category/core&lt;!--
                    --&gt;|year={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^(%d%d%d%d) %a.+ television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|type={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d %a.+ television series (.+)$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|country={{{country|{{GetCountryNameFromAdjective|{{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain= false}}}}}}}&lt;!--
                    --&gt;|nationality={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                --&gt;}}&lt;!--
        --&gt;}}&lt;!--
  --&gt;|&lt;!-- ############### Not a category ###############################
          --&gt;{{Error|This page is not a category.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
          --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
  --&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}&lt;!--
Add categories and interwikis to the /doc subpage, please, not here!
--&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish-language works</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197369</id>
    <revision>
      <id>802069</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish-language works]]</comment>
      <origin>802069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="qhscsxwbci2eofnlqsdtao7wg9gd0mj" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 954205508 || 2020-05-01T06:08:17Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Turkish-language media]] to [[:Category:Turkish-language mass media]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 560972575 || 2013-06-21T20:36:57Z || Podiaebba || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Turkish-language culture]] [[Category:Turkish-language media|Works]] [[Category:Works by language]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>qhscsxwbci2eofnlqsdtao7wg9gd0mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Turkish-language works</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197370</id>
    <revision>
      <id>802070</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish-language works]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish-language works|history]])</comment>
      <origin>802070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="3ntpmvm5kr2dct55ryholvc030jb985" xml:space="preserve">[[Category:Turkish-language culture]]
[[Category:Turkish-language mass media|Works]]
[[Category:Works by language]]</text>
      <sha1>3ntpmvm5kr2dct55ryholvc030jb985</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Year nationality television series debuts or endings category/core</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197371</id>
    <revision>
      <id>802071</id>
      <timestamp>2026-06-26T05:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Gonnym</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ bypass redirect</comment>
      <origin>802071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="q0wrcpq5l9yql0m5d0lukkdkljzi01s" xml:space="preserve">&lt;!--
;Diagnostics
* type = {{{type}}}
* year = {{{year}}}
* country = {{{country}}}
* nationality = {{{nationality}}}
--&gt;&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{country}}}&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- We do have a country name, so all OK&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- No country name, so error notice 
          --&gt;{{Error|Invalid nationality.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] cannot find a country name corresponding to the nationality &quot;{{{nationality}}}&quot;. This lookup is performed by [[Template:GetCountryNameFromAdjective]].}}&lt;!--
                --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;{{Portal&lt;!--
     --&gt;|Television&lt;!--
     --&gt;|{{#ifexist: Portal:{{{country}}} | {{{country}}} }}&lt;!--
     --&gt;|{{FindYDCportal|{{{year}}}}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--

   ######## Hatnotes

--&gt;{{Category see also if exists&lt;!--
    --&gt;|{{{year}}} {{{nationality}}} television series {{Television debuts endings antonym|{{{type}}}}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!---
&lt;!-- 
    ######## Begin header text

--&gt;'''[[Television series]]''' which originated in {{CountryPrefixThe|{{{country}}}|onlythe=yes}} '''[[{{{country}}}]]''' and '''&lt;!--
    --&gt;{{#switch: {{{type}}}&lt;!--
        --&gt;|endings=ended&lt;!--
        --&gt;|debuts=began&lt;!--
    --&gt;}}&lt;!--
--&gt;''' in the year '''[[{{{year}}}]]'''.&lt;br /&gt;Shows that originated in other countries and only later aired in {{CountryPrefixThe|{{{country}}}|onlythe=yes}} [[{{{country}}}]] should be removed from this category.&lt;!--

   ######## End header text ###############


   ######## Navigation ###############
--&gt;{{Category series navigation|skip-gaps=yes}}

&lt;!-- ######## Categories  ###############
--&gt;
[[Category:{{{year}}} in {{{nationality}}} television|/{{{type}}}]]
[[Category:{{{nationality}}} television series {{{type}}} by year|{{{year}}}]]
[[Category:{{DECADE|{{{year}}}}} {{{nationality}}} television series {{{type}}}|{{{year}}}]]
[[Category:{{{year}}} &lt;!--
    --&gt;{{#switch: {{{type}}}&lt;!--
        --&gt;|endings=disestablishments&lt;!--
        --&gt;|debuts=establishments&lt;!--
    --&gt;}}&lt;!--
--&gt; in {{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}| Television series]]
&lt;!-- if parent is British , ad as subcat, otherwise add main--&gt;
{{#switch: {{{nationality}}}&lt;!--
    --&gt;|English&lt;!--
    --&gt;|Scottish&lt;!--
    --&gt;|Welsh=[[Category:{{{year}}} British television series {{{type}}}{{!}}-{{{nationality}}}]]&lt;!--
--&gt;|[[Category:{{{year}}} television series {{{type}}}|{{{nationality}}}]]
}}&lt;!--
--&gt;__NOGALLERY__&lt;!--
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;!--
--&gt;{{Documentation|content=
{{High-use}}
This is a subpage of [[Template:{{ROOTPAGENAME}}]]

{{Television chronology category header templates}}

[[Category:Television chronology category header templates]]

}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q0wrcpq5l9yql0m5d0lukkdkljzi01s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802072</id>
      <parentid>802071</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Year_nationality_television_series_debuts_or_endings_category/core]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="q0wrcpq5l9yql0m5d0lukkdkljzi01s" xml:space="preserve">&lt;!--
;Diagnostics
* type = {{{type}}}
* year = {{{year}}}
* country = {{{country}}}
* nationality = {{{nationality}}}
--&gt;&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{#if: {{{country}}}&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- We do have a country name, so all OK&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- No country name, so error notice 
          --&gt;{{Error|Invalid nationality.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] cannot find a country name corresponding to the nationality &quot;{{{nationality}}}&quot;. This lookup is performed by [[Template:GetCountryNameFromAdjective]].}}&lt;!--
                --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;{{Portal&lt;!--
     --&gt;|Television&lt;!--
     --&gt;|{{#ifexist: Portal:{{{country}}} | {{{country}}} }}&lt;!--
     --&gt;|{{FindYDCportal|{{{year}}}}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--

   ######## Hatnotes

--&gt;{{Category see also if exists&lt;!--
    --&gt;|{{{year}}} {{{nationality}}} television series {{Television debuts endings antonym|{{{type}}}}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!---
&lt;!-- 
    ######## Begin header text

--&gt;'''[[Television series]]''' which originated in {{CountryPrefixThe|{{{country}}}|onlythe=yes}} '''[[{{{country}}}]]''' and '''&lt;!--
    --&gt;{{#switch: {{{type}}}&lt;!--
        --&gt;|endings=ended&lt;!--
        --&gt;|debuts=began&lt;!--
    --&gt;}}&lt;!--
--&gt;''' in the year '''[[{{{year}}}]]'''.&lt;br /&gt;Shows that originated in other countries and only later aired in {{CountryPrefixThe|{{{country}}}|onlythe=yes}} [[{{{country}}}]] should be removed from this category.&lt;!--

   ######## End header text ###############


   ######## Navigation ###############
--&gt;{{Category series navigation|skip-gaps=yes}}

&lt;!-- ######## Categories  ###############
--&gt;
[[Category:{{{year}}} in {{{nationality}}} television|/{{{type}}}]]
[[Category:{{{nationality}}} television series {{{type}}} by year|{{{year}}}]]
[[Category:{{DECADE|{{{year}}}}} {{{nationality}}} television series {{{type}}}|{{{year}}}]]
[[Category:{{{year}}} &lt;!--
    --&gt;{{#switch: {{{type}}}&lt;!--
        --&gt;|endings=disestablishments&lt;!--
        --&gt;|debuts=establishments&lt;!--
    --&gt;}}&lt;!--
--&gt; in {{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}| Television series]]
&lt;!-- if parent is British , ad as subcat, otherwise add main--&gt;
{{#switch: {{{nationality}}}&lt;!--
    --&gt;|English&lt;!--
    --&gt;|Scottish&lt;!--
    --&gt;|Welsh=[[Category:{{{year}}} British television series {{{type}}}{{!}}-{{{nationality}}}]]&lt;!--
--&gt;|[[Category:{{{year}}} television series {{{type}}}|{{{nationality}}}]]
}}&lt;!--
--&gt;__NOGALLERY__&lt;!--
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;!--
--&gt;{{Documentation|content=
{{High-use}}
This is a subpage of [[Template:{{ROOTPAGENAME}}]]

{{Television chronology category header templates}}

[[Category:Television chronology category header templates]]

}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q0wrcpq5l9yql0m5d0lukkdkljzi01s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish television series by genre</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197372</id>
    <revision>
      <id>802073</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish television series by genre]]</comment>
      <origin>802073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="h6htqkt3ecbr7q62cjp83f1sbzesltw" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 880785760 || 2019-01-29T13:48:11Z || Eric abiog || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Turkish television series| Series genre]] [[Category:Television series by country and genre]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>h6htqkt3ecbr7q62cjp83f1sbzesltw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Year nationality television series debuts or endings category/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197373</id>
    <revision>
      <id>802074</id>
      <timestamp>2026-06-26T05:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Gonnym</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>/* Errors */ bypass redirect</comment>
      <origin>802074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2065" sha1="cttquzlyhclv3mrfbregkp3rbzd90mo" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
{{High use|4257}}
Creates a category of the form &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series debuts&quot; or &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series endings&quot;, where ''YYYY'' is a 4-digit year and ''nationality'' is a valid nationality.

The template detects whether it is being used on a &quot;debuts&quot; or &quot;endings&quot; category, and adjusts its output to suit.

e.g. 
* [[:Category:1984 German television series debuts]]  {{aye}}
* [[:Category:1993 Irish television series endings]] {{aye}}

It is not for use on other types of categories, e.g.

* [[:Category:2000s American television series debuts]] {{nay}}
* [[:Category:Spanish television series debuts]] {{nay}}

== Usage ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Year nationality television series debuts or endings category}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

No parameters needed

== Errors ==
If the template is used on an invalid page, an error message is generated and the page is categorised in:
* [[:Category:{{Television chronology category error category}}]] (population: {{PAGESINCATEGORY:{{Television chronology category error category}}}})
&lt;small&gt;{{Purge|''Purge this page to update the totals''}}&lt;/small&gt;

Errors include:

* The page is not in the category namespace
* The page's title does not take the form &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series debuts&quot; or &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series endings&quot;
* The  value of &quot;nationality&quot; does not correspond to a country name.  The conversion is made using {{tl|GetCountryNameFromAdjective}}, so the problem ''may'' be a glitch in that template's lookup table

{{Television chronology category header templates}}

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Television chronology category header templates]]
[[Category:Establishments and disestablishments by year dual-purpose templates|Television series nationality]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cttquzlyhclv3mrfbregkp3rbzd90mo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802075</id>
      <parentid>802074</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Year_nationality_television_series_debuts_or_endings_category/doc]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2065" sha1="cttquzlyhclv3mrfbregkp3rbzd90mo" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
{{High use|4257}}
Creates a category of the form &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series debuts&quot; or &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series endings&quot;, where ''YYYY'' is a 4-digit year and ''nationality'' is a valid nationality.

The template detects whether it is being used on a &quot;debuts&quot; or &quot;endings&quot; category, and adjusts its output to suit.

e.g. 
* [[:Category:1984 German television series debuts]]  {{aye}}
* [[:Category:1993 Irish television series endings]] {{aye}}

It is not for use on other types of categories, e.g.

* [[:Category:2000s American television series debuts]] {{nay}}
* [[:Category:Spanish television series debuts]] {{nay}}

== Usage ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Year nationality television series debuts or endings category}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

No parameters needed

== Errors ==
If the template is used on an invalid page, an error message is generated and the page is categorised in:
* [[:Category:{{Television chronology category error category}}]] (population: {{PAGESINCATEGORY:{{Television chronology category error category}}}})
&lt;small&gt;{{Purge|''Purge this page to update the totals''}}&lt;/small&gt;

Errors include:

* The page is not in the category namespace
* The page's title does not take the form &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series debuts&quot; or &quot;''YYYY'' ''nationality'' television series endings&quot;
* The  value of &quot;nationality&quot; does not correspond to a country name.  The conversion is made using {{tl|GetCountryNameFromAdjective}}, so the problem ''may'' be a glitch in that template's lookup table

{{Television chronology category header templates}}

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Television chronology category header templates]]
[[Category:Establishments and disestablishments by year dual-purpose templates|Television series nationality]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cttquzlyhclv3mrfbregkp3rbzd90mo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Year nationality television series debuts or endings category/sandbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197374</id>
    <revision>
      <id>802076</id>
      <timestamp>2026-06-26T05:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Gonnym</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ bypass redirect</comment>
      <origin>802076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
  # The first step is to check whether this is a category page
  --&gt;{{Category other&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- ############## It is a category ###############################
          # So check that it matches the required format:
          #   &quot;YYYY Nationality television series debuts&quot; or &quot;YYYY Nationality television series endings&quot;
          # No regexes, so check separately for &quot;debuts&quot; and &quot;endings&quot;
          # In each case, the find function returns 0 for a nomatch, and 1 for a match,
          # so we add the two together and take a total of 0 as an error
        --&gt;{{#ifeq: {{#expr: {{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series debuts$|plain=false}} + &lt;!--
                   --&gt;{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series endings$|plain=false}} }}&lt;!--
            --&gt;|0&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- # Doesn't match
                  --&gt;{{Error|Invalid category name.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
                  --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- ############### We have a valid category ###############################
                --&gt;{{Year nationality television series debuts or endings category/core&lt;!--
                    --&gt;|year={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^(%d%d%d%d) %a.+ television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|type={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d %a.+ television series (.+)$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|country={{{country|{{GetCountryNameFromAdjective|{{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain= false}}}}}}}&lt;!--
                    --&gt;|nationality={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                --&gt;}}&lt;!--
        --&gt;}}&lt;!--
  --&gt;|&lt;!-- ############### Not a category ###############################
          --&gt;{{Error|This page is not a category.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
          --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
  --&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}&lt;!--
Add categories and interwikis to the /doc subpage, please, not here!
--&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802077</id>
      <parentid>802076</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Year_nationality_television_series_debuts_or_endings_category/sandbox]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
  # The first step is to check whether this is a category page
  --&gt;{{Category other&lt;!--
    --&gt;|&lt;!-- ############## It is a category ###############################
          # So check that it matches the required format:
          #   &quot;YYYY Nationality television series debuts&quot; or &quot;YYYY Nationality television series endings&quot;
          # No regexes, so check separately for &quot;debuts&quot; and &quot;endings&quot;
          # In each case, the find function returns 0 for a nomatch, and 1 for a match,
          # so we add the two together and take a total of 0 as an error
        --&gt;{{#ifeq: {{#expr: {{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series debuts$|plain=false}} + &lt;!--
                   --&gt;{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|^%d%d%d%d %a.+ television series endings$|plain=false}} }}&lt;!--
            --&gt;|0&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- # Doesn't match
                  --&gt;{{Error|Invalid category name.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
                  --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
            --&gt;|&lt;!-- ############### We have a valid category ###############################
                --&gt;{{Year nationality television series debuts or endings category/core&lt;!--
                    --&gt;|year={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^(%d%d%d%d) %a.+ television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|type={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d %a.+ television series (.+)$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                    --&gt;|country={{{country|{{GetCountryNameFromAdjective|{{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain= false}}}}}}}&lt;!--
                    --&gt;|nationality={{#invoke:String|replace|source={{PAGENAME}}|pattern=^%d%d%d%d (%a.+) television series .+$|replace=%1|count=1|plain=false}}&lt;!--
                --&gt;}}&lt;!--
        --&gt;}}&lt;!--
  --&gt;|&lt;!-- ############### Not a category ###############################
          --&gt;{{Error|This page is not a category.&lt;br /&gt;[[Template:Year nationality television series debuts or endings category]] is for use only on category pages whose title is of the form &quot;YYYY Fooish television series debuts&quot; or &quot;YYYY Fooish television series endings&quot;, where YYYY is a 4-digit year (e.g. 1967) and &quot;Fooish&quot; is a nationality (e.g. &quot;South Korean&quot; or &quot;Portuguese&quot;)}}&lt;!--
          --&gt;[[Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;!--
  --&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
 # Note {{Automatic category TOC}} needs to be available whether or not this template page has been transcluded
--&gt;{{Automatic category TOC}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}&lt;!--
Add categories and interwikis to the /doc subpage, please, not here!
--&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nul8exslpsqj4egrm0ovuezve24tv2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Turkish television series by genre</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197375</id>
    <revision>
      <id>802078</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish television series by genre]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish television series by genre|history]])</comment>
      <origin>802078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="8g6rv81o4c1af56oeowxi4209dzf84r" xml:space="preserve">[[Category:Turkish television series| Series genre]]
[[Category:Television series by country and genre]]</text>
      <sha1>8g6rv81o4c1af56oeowxi4209dzf84r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Comedy television series by country</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197376</id>
    <revision>
      <id>802079</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Comedy television series by country]]</comment>
      <origin>802079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3059" sha1="s0rmo7qvbokupztzx0h2ghy5z75uioi" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1307558373 || 2025-08-24T09:48:19Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Moving [[:Category:Television genre by country]] to [[:Category:Television genres by country]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1022061380 || 2021-05-08T06:54:09Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;Category moved&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1022061371 || 2021-05-08T06:54:07Z || JJMC89 bot III || &lt;nowiki&gt;JJMC89 bot III moved page [[Category:Comedy television series by nationality]] to [[Category:Comedy television series by country]] without leaving a redirect: [[Wikipedia:Categories for discussion/Speedy]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1021615601 || 2021-05-05T18:07:01Z || Gonnym || &lt;nowiki&gt;Listed for speedy renaming; see [[WP:CFDS|Categories for discussion/Speedy]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1021615454 || 2021-05-05T18:06:03Z || Gonnym || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Television series by country]]; added [[Category:Television genre by country]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 874264883 || 2018-12-18T04:03:53Z || Starcheerspeaksnewslostwars || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Comedy television series]]: &quot; Nationality&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 873910120 || 2018-12-15T22:05:35Z || Starcheerspeaksnewslostwars || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Television series by country]]: &quot;*Comedy&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 868723125 || 2018-11-14T01:06:34Z || Starcheerspeaksnewslostwars || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Comedy television series]]: &quot;*Nationality&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 754396209 || 2016-12-12T12:35:53Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Moving category Comedy by nationality to [[:Category:Comedy by country]] per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2016 October 18]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 725711556 || 2016-06-17T11:05:43Z || Marcocapelle || &lt;nowiki&gt;removed [[Category:Comedy and humor by nationality]]; added [[Category:Comedy by nationality]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 698125449 || 2016-01-04T04:08:24Z || Hmains || &lt;nowiki&gt;copyedit,refine category structure, general fixes using AWB using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 696882085 || 2015-12-26T17:09:23Z || JarrahTree || &lt;nowiki&gt;add&lt;/nowiki&gt;
|----
| 627410547 || 2014-09-28T13:04:01Z || Tim! || &lt;nowiki&gt;+[[Category:Television series by country]]; +[[Category:Comedy and humor by nationality]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 547696963 || 2013-03-29T22:01:44Z || Addbot || &lt;nowiki&gt;[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 2 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q8391734]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 513974229 || 2012-09-22T05:33:25Z || Justincheng12345-bot || &lt;nowiki&gt;r2.7.3) (Robot: Adding [[tr:Kategori:Milletlerine göre komedi dizileri]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 424053589 || 2011-04-14T16:47:29Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;r2.5.1) (robot Adding: [[nl:Categorie:Komedieserie naar land]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 307524685 || 2009-08-12T08:50:33Z || Bearcat || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Comedy television series|*]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>s0rmo7qvbokupztzx0h2ghy5z75uioi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Comedy television series by country</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197377</id>
    <revision>
      <id>802080</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Comedy television series by country]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Comedy television series by country|history]])</comment>
      <origin>802080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="jmws18eif7mcg08wkpto0csu1z29rjb" xml:space="preserve">{{containercat}}

{{portal|Television|Comedy}}

[[Category:Comedy television series| Nationality]]
[[Category:Television genres by country|Comedy]]
[[Category:Comedy by country|*Television series]]</text>
      <sha1>jmws18eif7mcg08wkpto0csu1z29rjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish comedy</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197378</id>
    <revision>
      <id>802081</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish comedy]]</comment>
      <origin>802081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="acndgeh2lb7cb1ydsmkrd9ifc4e76eu" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 754396435 || 2016-12-12T12:37:20Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Moving category Comedy by nationality to [[:Category:Comedy by country]] per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2016 October 18]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 728959154 || 2016-07-08T21:00:51Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;new key for [[Category:Turkish humour]]: &quot;Comedy&quot; using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 728958872 || 2016-07-08T20:58:45Z || Fayenatic london || &lt;nowiki&gt;split per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2016 March 31]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>acndgeh2lb7cb1ydsmkrd9ifc4e76eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Turkish comedy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197379</id>
    <revision>
      <id>802082</id>
      <timestamp>2026-10-20T08:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Category:Turkish comedy]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Turkish comedy|history]])</comment>
      <origin>802082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="cx8xbtbd687gzshuaod4588iotz2yu6" xml:space="preserve">{{portal|Turkey|Comedy}}

[[Category:Comedy by country]]
[[Category:Turkish humour|Comedy]]
[[Category:Entertainment in Turkey|Comedy]]</text>
      <sha1>cx8xbtbd687gzshuaod4588iotz2yu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Television chronology category error category</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197380</id>
    <revision>
      <id>802083</id>
      <timestamp>2024-11-22T23:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;HouseBlaster</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HouseBlaster moved page [[Template:TVChronoCatsErrCatName]] to [[Template:Television chronology category error category]]: expand template name per [[WP:TPN]]</comment>
      <origin>802083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="0ou8pbmv78jia0qq4mv4b1zfslkslt3" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;Errors reported by television chronology category header templates&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ou8pbmv78jia0qq4mv4b1zfslkslt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802084</id>
      <parentid>802083</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Television_chronology_category_error_category]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="0ou8pbmv78jia0qq4mv4b1zfslkslt3" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;Errors reported by television chronology category header templates&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ou8pbmv78jia0qq4mv4b1zfslkslt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Television chronology category error category/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197381</id>
    <revision>
      <id>802085</id>
      <timestamp>2026-06-26T05:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Gonnym</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>bypass redirect</comment>
      <origin>802085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1153" sha1="jejrur9cnlm2p3thbcgnnndhrcfw091" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{tsh|TVChronoCatsErrCatName}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
A helper template to for use in [[:Template:Television chronology category header templates|television chronology category header templates]].

It sole purpose is to store the name of the error-tracking category shared by these templates, ensuring consistency.

== Usage ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Television chronology category error category}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

No parameters needed.

== Output ==
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Television chronology category error category}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Television chronology category error category}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Category:{{Television chronology category error category}}]]

== See also ==
{{Television chronology category header templates}}

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Television chronology category header templates]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jejrur9cnlm2p3thbcgnnndhrcfw091</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802086</id>
      <parentid>802085</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T08:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Television_chronology_category_error_category/doc]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1153" sha1="jejrur9cnlm2p3thbcgnnndhrcfw091" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{tsh|TVChronoCatsErrCatName}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
A helper template to for use in [[:Template:Television chronology category header templates|television chronology category header templates]].

It sole purpose is to store the name of the error-tracking category shared by these templates, ensuring consistency.

== Usage ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Television chronology category error category}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

No parameters needed.

== Output ==
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Television chronology category error category}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Television chronology category error category}}
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Category:{{Television chronology category error category}}]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → [[:Category:{{Television chronology category error category}}]]

== See also ==
{{Television chronology category header templates}}

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Television chronology category header templates]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jejrur9cnlm2p3thbcgnnndhrcfw091</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:මතකය</title>
    <ns>15</ns>
    <id>197382</id>
    <revision>
      <id>802087</id>
      <timestamp>2026-10-20T11:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56075-76</username>
        <id>81680</id>
      </contributor>
      <comment>/* mathakaya */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>802087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="5ejaqkk8ksqbieq9610astgbcyv5bp5" xml:space="preserve">== mathakaya ==
yanu [[විශේෂ:දායකත්ව/~2026-56075-76|~2026-56075-76]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:~2026-56075-76|talk]]) 11:09, 20 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>5ejaqkk8ksqbieq9610astgbcyv5bp5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>