تونسہ شریف

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="skr">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>skrwiki</dbname>
    <base>https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتݨ آلا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">مدد</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">مدد ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ونکی</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ونکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>تونسہ شریف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1045</id>
    <revision>
      <id>71592</id>
      <parentid>19505</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>71592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2796" sha1="9gs94y3ijgv1ajciz8abvxrvj41n8sp" xml:space="preserve">تونسہ شریف [[پاکستان]] دا او مشہور ترین شہر ہے جیندی وجہ شہرت دی مزید شہرت ضروری نئ [[پاکستان]] دے کہیں جنڑے اگو ایویں تونسہ دا ناں چاؤ چا ہک دفعہ بس سامنڑے آلے دے منہ اچو نکی جھئیں ''پھینہہ“ نکل ہی ویندی ہے.ہک دفعہ صوابی دی تبلیغی جماعت آلیاں میں تو تونسہ دی مشہور شۓ دا ناں پچھیا تاں میں آکھۓ ول جلو مسجد دے باہرو اتھاں میں نئ ڈس سگدا. البتہ میکوں تاں تونسہ ات لو بھاندے جو میں اتھاں وڈے لاء آنونڑ شروع کیتے.
تونسے کوں پکی کندھی تے تونسے آلیاں کوں پکی مٹی آلا ایویں نئ آہدے واقعی مٹی بہوں پکی ہے قبر کھاٹا قبر کھٹنڑ لو ٹپہ مارے تاں گن ہتھیں تے کہی زمین تے لگ تے متھے آن لگدی ہے.پوریجنڑ آلے تو پہلے کھاٹا مر سمدے. مینہہ آ ونجے تاں پیریں دی مٹی پچھو کیاڑی اچ آ لگدی ہے.

ڈیکھ تونسے دا نظارا
ہک ڈینہہ بارش اٹھ ڈینہہ گارا

یقین کرو لوگ بہوں نیک ہن تونسے دے اللہ سوہنڑاں منکر نکیریں کوں فرمیندے ایں میت کولو ویندے تاں پۓ وے ایویں تھڈا کھا تے ول آسو فرشتے کوں جیہرلے پتہ لگدے تونسوی صاحب ہن فرشتے چپ کر تے ولیۓ ویندے رہندن. قبریں تے پتھر وی شید تہوں رکھدن جو متاں ولی صفت لوکیں کوں بہشت دا ماحول تونسے توں گھٹ محسوس تھیوے تے اے باہرو نہ نکلیا آوے.
تونسے کوں یونان صغیر وی آکھیا ویندے اور بجا آکھیا ویندے [[پاکستان]] دا کوئ محکمہ اینجھا نہ لبھسی جیندے وچ تونسے دا افسر نہ بیٹھا ہوسی.ہوسی افسر تے ہوسی وی سادہ مزاج . تے سادگی دی حد اے ہوندی ہے جو ہوسی افسر پر گھڑے اچو ٹبکا کے کھڑیں تڑیں پانڑیں جو پیسی منہ اچو ڈھاندے ہوۓ پانڑیں دے قطرے ولدے ولا گھڑے دے وچ ونج ڈھاندن. پکی مٹی تے پکی کندھی دے پکے واسیں دا اے شہر ساڈے اکلوتے [[سرائیکی]] وزیراعلیٰ دا شہر وی ہے جیندے نال سارا پنجابی [[وسیب]] ساڑا لئ کھڑے.

لکھت منصورشانی
[[فائل:Map-of-saraikistan.jpg|thumb|سرائیکستان دا نقشہ]]
آلیاں بھنوالیاں
==حوالے==</text>
      <sha1>9gs94y3ijgv1ajciz8abvxrvj41n8sp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سرائیکستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1556</id>
    <revision>
      <id>71595</id>
      <parentid>71494</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>71595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53948" sha1="s8cw1ogb9j4i4d6qiomdktawmti4jql" xml:space="preserve">{| cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=0 style=&quot;border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px&quot;
| style=&quot;background:#FFFF00&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;span style=&quot;font-size:large;&quot;&gt;سرائیکستان (خودمختار انتظامی اکائی)&lt;/span&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px solid #D3D3D3;&quot; |  
[[فائل:سرائیکستان.jpg|thumb|سرائیکستان]]
|-|- align=&quot;center&quot;
|-
| '''انتظامی مرکز''': ||  [[ملتان]]
|-
| '''دیگر اہم شہر''': ||  [[بہاولپور]]، [[ڈیرہ غازی خان]]، [[ڈیرہ اسماعیل خان]]، [[رحیم یار خان]]، [[میانوالی]]، [[جھنگ]]
|-
| '''مقامی تے اکثریتی زبان''': ||  [[سرائیکی]]
|-
| '''اقلیتی زباناں''': ||  [[پشتو]]، [[پنجابی]]، [[بلوچی]]، [[مارواڑی]]، [[میواتی]]، [[ہریاݨوی]]، [[اردو]]، [[ہندکو]]
|-
| '''آبادی''': ||  50,000,849
|-
| '''رقبہ''': ||  1,13,416 مربع [[کلومیٹر]]
|-
| '''انتظامی سربراہ''': ||  [[فواد ہاشم ربانی]]، [[ایڈیشنل چیف سیکریٹری، سرائیکستان]]
|-
| '''[[ایڈیشنل آئی جی پولیس، سرائیکی وسیب]]''': ||  [[محمد کامران خان]]
|-
| '''حیثیت''': || خودمختار [[انتظامی اکائی]] از یکم جولائی 2020ء
|-
| '''[[سرکاری ٹی وی چینل]]''': ||  [[پی ٹی وی نیشنل ملتان]]
|-
| '''نظام حکومت''': ||  انتظامی [[سول سیکرٹریٹ]] (13 ضلعے)
|-
|'''علاقے''' : || بہاولپور، ملتان، ڈیرہ غازی خان، [[سرڳودھا]] (ݙو ضلعے) تے [[ڈیرہ اسماعیل خان]] ڈویژن
|-
|'''سرکاری ویب سائٹ'''||[https://www.facebook.com/ACSSouthPunjab?mibextid=JRoKGi]، ایڈیشنل چیف سیکریٹری جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ 
|}
[[فائل:Distribution of Pakistanis speaking Saraiki as a first language in 1998.png|Distribution of Pakistanis who spoke Saraiki as their mother tongue at the time of the [[1998 Pakistan Census]]|thumb]]
سرائیکستان توں مراد پاکستان دا او سرائیکی علاقہ ہے جیہڑا زیادہ تر صوبہ پنجاب دے ماتحت اے جزوی طور تے صوبہ خیبرپختونخوا دے ماتحت وی ہے مگر ایندا زیادہ حصہ انتظامی طور تے خودمختار اے جتھاں انتظامی سول سیکرٹریٹ قائم کیتا ڳیا ہے۔ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://waseb.org/about/%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%A8 |title=Archive copy |access-date=2022-05-30 |تاريخ-الأرشيف=2024-11-26 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241126132749/https://waseb.org/about/%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%A8 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==تاریخ==
[[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|Map of India during Mughal empireمغل دور وچ صوبہ ملتان (سرائیکستان)]]

کہیں زمانے اچ راوی دا دریا ملتان دے پراݨے قلعے دے نال وہندا ہا، تے اینکوں ہک دریائی بندرگاہ دی حیثیت حاصل ہائی ، ٻیڑیں ( کشتیوں) دے ذریعے صرف سکھر بھکر ہی نئی، بلکہ منصورہ ، عراق ، ایران ، مصر ، کا بل، دلی (دہلی) تے حیدرآباد دکن تک دی تجارت ہوندی ہئی، ایں واسطے ملتان کوں دنیا دے بہوں وݙے علمی، تجارتی تے مذہبی مرکز دی حیثیت حاصل تھئی، تے صرف ہندوستان ہی نہی بلکہ پوری دنیا اچ ملتان دی شہرت ہای ۔قلعہ ملتان دی قدامت بارے آکھیا ویندے ، کہ اے پنج ہزار سال پرانا ہے ، لیکن ہو سگدے، کہ اے ہنیں تو وی زیادہ پراݨا ہووے ،ایں ڳال تے پر سارے مورخین دا اتفاق  ہے، کہ ملتان تے قلعہ ملتان دا وجود قبل از تاریخ دیو مالائی دور کنوں وی پہلے دا ہے، افسوس دا مقام ایہ ہے۔ ، جو حملہ آوراں نے ہمیشہ ایں قلعے کوں نشانہ بنڑا تے اینکوں فتح کرݨ توں بعد خوب لُٹ مار کریندے رہ ڳئے، پر اینکوں بحال کرݨ دا کہیں نا سوچیا، 600 قبل مسیح &quot; دارا &quot; نے اینکوں تباہ کیتا ، 325 قبل مسیح سکندر اعظم نے ایندے اُتے چڑھائی کیتی، ولا عرب ، افغان ، سکھ تے انگریزاں حملہ آوراں قدیم قلعہ ملتان کوں برباد کرݨ اچ کوئی کسر نہ چھوڑی ، ہنڑ فرزندان ملتان تے سرائیکی وسیب دے سارے واسیاں دا فرض ھ، کہ او اپنڑی پراݨی کوتاہیں تے غور کرِن ، تے اپنڑے وسیب دے نال تھیونڑوالی پنج ہزار سالہ زیادتیاں دی تلافی کرݨ، تے اپنڑے فخر (عظمت رفتہ) کوں سنڄانڑن.

==سرائیکستان دا جغرافیہ تے محل وقوع==
سرائیکستان وچ کوہ سلیمان، [[روہی]]، [[تھل]] ،دامان، نیلی، راوی تے گومل وادی شامل ہن۔ ایں دی زبان، تاریخ تے ثقافت ہکا ہے۔ ستارھاں ضلعیاں تے مشتمل وادی سندھ دا اُتلا میدان ہک ڄغرافیائی خطہ ہے۔ ایں کوں سرائیکستان اہدے ہن۔ پاکستان دے جغرافیائی خطے، پہاڑ، سطوح مرتفع، وادی سندھ دا زیریں میدان تے وادی سندھ دا بالائی میدان ہن۔ ہیں چھیکڑی خطے کوں سرائیکستان وی آہدے ہن۔ سرائیکستان ہک جغرافیائی خطہ ہے۔ سرائیکستان دے انہاں سارے علاقیاں دی زبان، تاریخ تے ثقافت ہکا ہے۔ سرائیکستان ستارھاں ضلعیاں دا جغرافیائی تے ثقافتی خطہ ہے. ایندے وچ ملتان، دیرہ غازی خان، بہاولپور، رحیم یار خان، بکھر، میانوالی، دیرہ اسماعیل خان، پہاڑپور، ٹانک شامل ہن۔ سرائیکستان دا کل رقبہ ہک لکھ تیرھاں ہزار چار سو سولھاں (١١٣٤١٦) مربع کلومیٹر ہے۔


===‎سرائیکستان دے ضلعے تے تحصیلاں=== 
خطہ سرائیکستان وسیع و عریض رقبے تے پھیلا ہویا اے جیندے وچ کئی اضلاع آندن جنہاں دی تفصیل درج ذیل اے. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''سرائیکستان دے ضلعے بمطابق مردم شماری 2017ء'''
!نمبرشمار 
!ضلع/تحصیل
!سرائیکی زبان %
!رقبہ (KM²)
!کل آبادی
! سرائیکی آبادی
!تبصرہ
|-
|'''(1)'''
|ضلع '''ملتان'''
|64.41
|3,720
|4,746,166
|3,057,098
|
|-
|i
|تحصیل ملتان سٹی
|47.13
|304
|2,259,115
|1,064,944
|
|-
|ii
|تحصیل ملتان صدر
|73.88
|1,632
|1,323,076
|977,543
|
|-
|iii
|تحصیل شجاع آباد
|81.05
|806
|609,004
|493,615
|
|-
|iv
|تحصیل جلالپور پیروالہ 
|93.87
|978
|554,971
|520,996
|
|-
|'''(2)'''
|ضلع لودھراں
|74.23
|2,778
|1,699,693
|1,261,752
|
|-
|i
|تحصیل لودھراں
|80.4
|1,111
|703,513
|565,672
|
|-
|ii
|تحصیل دنیا پور
|58.61
|889
|495,217
|290,255
|
|-
|iii
|تحصیل کہروڑ پکا
|81.0
|778
|500,963
|405,825
|
|-
|'''(3)'''
|ضلع وہاڑی  
|19.17
|4,364
|2,902,081
|556,619
|ڄٹکی و سرائیکی ضلع
|-
|i
|تحصیل وہاڑی
|1.45
|1,430
|928,812
|13,508
|ڄٹکی تحصیل
|-
|ii
|تحصیل بوریوالہ
|0.13
|1,295
|1,019,659
|1,317
|ڄٹکی تحصیل
|-
|iii
|تحصیل میلسی
|56.81
|1,639
|953,610
|541,794
|سرائیکی تحصیل
|-
|'''(4)'''
|ضلع خانیوال 
|18.55
|4,349
|2,920,233
|541,818
|ڄٹکی و سرائیکی ضلع
|-
|i
|تحصیل خانیوال 
|9.8
|784
|856,257
|83,710
|ڄٹکی تحصیل
|-
|ii
|تحصیل میاں چنوں 
|0.94
|1,212
|761,955
|7,191
|ڄٹکی تحصیل
|-
|iii
|تحصیل کبیروالہ
|33.3
|1,804
|958,596
|319,316
|سرائیکی تے ڄٹکی تحصیل
|-
|iv
|تحصیل جہانیاں 
|38.32
|549
|343,425
|131,601
|سرائیکی تحصیل
|-
|'''(5)'''
|ضلع '''بہاولپور'''
|67.06
|24,830
|3,669,176
|2,460,606
|
|-
|i
|تحصیل بہاولپور سٹی
|58.97
|1,490
|682,116
|402,246
|
|-
|ii
|تحصیل بہاولپور صدر
|73.34
|745
|575,886
|422,363
|
|-
|iii
|تحصیل احمدپور شرقیہ
|91.3
|1,738
|1,078,586
|984,808
|
|-
|iv
|تحصیل خیرپور ٹامیوالی
|88.56
|993
|262,923
|232,854
|
|-
|v 
|تحصیل حاصل پور
|41.46
|1,490
|456,360
|189,209
|ڄٹکی تے سرائیکی تحصیل
|-
|vi
|تحصیل منڈی یزمان
|37.35
|18,374
|613,305
|229,126
|
|-
|'''(6)'''
|ضلع رحیم یار خان 
|64.9
|11,880
|4,807,762
|3,120,662
|
|-
|i
|تحصیل رحیم یار خان
|57.54
|2,464
|1,530,183
|880,521
|
|-
|ii
|تحصیل صادق آباد
|56.71
|2,964
|1,261,588
|715,548
|
|-
|iii
|تحصیل خان پور
|70.36
|3,190
|982,085
|691,020
|
|-
|iv
|تحصیل لیاقت پور
|80.62
|3,262
|1,033,906
|833,573
|
|-
|'''(7)'''
|ضلع جھنگ 
|
|
|
|
|
|-
|i
|تحصیل جھنگ
|
|
|
|
|
|-
|ii
|تحصیل منڈی شاہ جیوݨہ
|
|
|
|
|
|-
|iií
|تحصیل اٹھارہ ہزاری
|
|
|
|
|
|-
|iv
|تحصیل احمد پور سیال
|
|
|
|
|
|-
|v
|تحصیل شور کوٹ
|
|
|
|
|
|-
|'''(8)'''
|ضلع '''ڈیرہ غازی خان'''
|80.99
|11,922
|2,872,631
|2,326,793
|
|-
|i
|تحصیل ڈیرہ غازی خان
|84.34
|2,012
|1,224,964
|1,033,190
|
|-
|ii
|تحصیل کوٹ چھٹہ
|90.1
|1,802
|757,230
|682,634
|
|-
|iii
|تحصیل کوہ سلیمان
|2.1
|5,339
|212,652
|4,595
|بلوچی و سرائیکی تحصیل
|-
|'''(9)'''
|ضلع راجن پور
|74.6
|12,318
|1,996,039
|1,489,157
|
|-
|i
|تحصیل راجن پور
|82.81
|2,078
|706,770
|585,335
|
|-
|ii
|تحصیل ڄام پور
|86.15
|2,322
|849,369
|731,733
|
|-
|iii
|تحصیل روجھاݨ مزاری
|42.36
|2,905
|405,689
|171,887
|بلوچی و سرائیکی تحصیل
|-
|iv
|ڈی ایکسکلیوڈڈ ایریا
|0.6
|5,013
|34,191
|202
|بلوچی و سرائیکی تحصیل
|-
|'''(10)'''
|ضلع مظفرڳڑھ 
|92.37
|4,778
|2,981,048
|2,753,811
|
|-
|i
|تحصیل مظفرڳڑھ
|90.87
|2,377
|1,625,487
|1,477,174
|
|-
|ii
|تحصیل علی پور
|93.79
|1,391
|640,384
|600,633
|
|-
|iii
|تحصیل جتوئی
|94.52
|1,010
|715,177
|676,004
|
|-
|'''(11)'''
|ضلع کوٹ ادو
|79.05
|3,471
|1,347,501
|1,065,249
|
|-
|ii
|تحصیل کوٹ ادو
|NA
|NA
|NA
|NA
|
|-
|ii
|تحصیل چوک سرور شہید
|NA
|NA
|NA
|NA
|
|-
|'''(12)'''
|ضلع لیہ
|66.67
|6,289
|1,823,995
|1,216,058
|
|-
|i
|تحصیل لیہ
|72.50
|1,712
|977,088
|708,457
|
|-
|ii
|تحصیل کروڑ لعل عیسݨ
|58.63
|1,823
|594,367
|348,482
|
|-
|iii
|تحصیل چوٻارہ
|63.0
|2,754
|252,540
|159,119
|
|-
|'''(13)'''
|ضلع تونسہ
|
|
|
|
|
|-
|i
|تحصیل تونسہ
|89.46
|2,769
|677,785
|606,374
|
|-
|ii
|تحصیل وہوا
|NA
|NA
|NA
|NA
|
|-
|ii
|تحصیل کوہ سلیمان 
|NA
|NA
|NA
|NA
|
|-
|'''(14)'''
|ضلع میانوالی 
|76.05
|5,840
|1,542,601
|1,173,213
|
|-
|i
|تحصیل میانوالی
|84.37
|2,689
|766,357
|646,579
|
|-
|ii
|تحصیل پپلاں
|74.04
|1,288
|402,050
|297,710
|
|-
|iii
|تحصیل عیسیٰ خیل
|61.11
|1,863
|374,194
|228,924
|
|-
|'''(15)'''
|ضلع بکھر
|79.97
|8,153
|1,647,852
|1,317,859
|
|-
|i
|تحصیل بکھر
|78.87
|2,427
|683,939
|539,469
|
|-
|ii
|تحصیل منکیرہ
|81.48
|1,768
|256,895
|209,319
|
|-
|iii
|تحصیل کلورکوٹ
|78.0
|2,239
|346,591
|270,395
|
|-
|iv
|تحصیل دریا خان
|82.86
|1,719
|360,427
|298,676
|
|-
|'''(16)'''
|ضلع خوشاب
|1.72
|6,511
|1,280,372
|22,025
|ڄٹکی و سرائیکی ضلع
|-
|i
|تحصیل خوشاب
|0.43
|2,115
|690,157
|2,970
|ڄٹکی علاقہ 
|-
|ii
|تحصیل نورپور تھل
|4.37
|2,500
|242,831
|10,632
|سرائیکی تحصیل، غیر مصدقہ اعداد
|-
|iii
|تحصیل قائد آباد
|3.54
|1,080
|230,028
|8,156
|جزوی سرائیکی علاقہ، غیر مصدقہ اعداد 
|-
|iv
|تحصیل نوشہرہ
|0.22
|816
|117,356
|267
|ڄٹکی علاقہ
|-
|'''(17)'''
|ضلع '''ڈیرہ اسماعیل خان'''
|64.23
|9,334
|1,625,088
|1,043,818
|
|-
|i
|تحصیل ڈیرہ اسماعیل خان
|59.23
|1,167
|725,449
|429,754
|
|-
|ii
|تحصیل پرووا
|71.63
|1,733
|292,343
|209,413
|
|-
|iii
|تحصیل دراٻݨ کلاں
|76.86
|1,540
|124,318
|95,555
|
|-
|iv
|تحصیل کلاچی
|59.27
|1,229
|101,892
|60,393
|
|-
|v
|تحصیل پہاڑ پور
|65.26
|1,657
|381,086
|248,703
|
|-
|vi
|تحصیل درازندہ
|NA
|2,008
|68,556
|NA
|پشتون تحصیل
|-
|'''(18)'''
|ضلع ٹانک
|16.05
|1,679
|390,626
|62,705
|غیر مصدقہ اعداد
|-
|i
|تحصیل ٹانک
|16.05
|1,679
|390,626
|62,705
|غیر مصدقہ اعداد
|-
|}
[[فائل:India1760 1905.jpg|thumb|ہندوستان تے مرہٹہ راج دے دوران خطہ سرائیکستان دا نقشہ جیہڑا صوبہ ملتان دے طور تے ݙٹھا ونج سڳدائے]]

===اہم سرائیکی شہر تے قصبے===
سرائیکی وسیب وسیع و عریض علاقے تے پھیلا ہویا اے جیندے اہم تے مشہور شہر اے ہن:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''سرائیکستان دے اہم شہر بمطابق مردم شماری 2017ء'''
!نمبرشمار 
!شہر
!کل آبادی
!شرح خواندگی 
!سطح سمندر توں اچائی (فٹ)
!حیثیت
!تبصرہ
|-
|1
|'''ملتان'''
|1,871,843
|
|
|مرکزِ سرائیکستان، انتظامی مرکز سول سیکرٹریٹ و ڈویژنل ہیڈکوارٹر
|
|-
|2
|بہاولپور
|76,2111
|
|
|انتظامی مرکز سول سیکرٹریٹ و ڈویژنل ہیڈکوارٹر 
|
|-
|3
|ڈیرہ غازی خان
|399,064
|
|
|ڈویژنل ہیڈکوارٹر
|
|-
|4
|ڈیرہ اسماعیل خان
|217,457
|
|
|ڈویژنل ہیڈکوارٹر
|
|-
|5
|میانوالی
|220,010
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|6
|رحیم یار خان
|477,100
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|7
|بکھر
|113,018
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|8
|ٹانک
|
|
|
|ضلعی صدرمقام
|  
|-
|9
|مظفرڳڑھ
|209,902
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|10
|راجن پور
|
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|11
|لیہ
|126,055
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|12
|کوٹ ادو
|129,859
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|13
|لودھراں
|117,862
|
|
|ضلعی صدرمقام
|
|-
|14
|تونسہ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|15
|کبیروالہ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|16
|جہانیاں 
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|17
|میلسی
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|18
|یزمان
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|19
|احمدپور شرقیہ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|20
|خیرپور ٹامیوالی
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|21 
|حاصل پور
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|22
|صادق آباد
|238,311
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|23
|خان پور کٹورہ
|184,374
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|24
|لیاقت پور
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|25
|فورٹ عباس
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|26
|کوٹ چھٹہ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|27
|فورٹ منرو
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|28
|فاضل پور
|
|
|
|سب تحصیل
|
|-
|29
|ڄام پور
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|30
|روجھاݨ مزاری
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|31
|علی پور
|
|
|
|تحصیل صدرمقام 
|
|-
|32
|جتوئی
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|33
|کروڑ لعل عیسݨ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|34
|چوٻارہ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|35
|پپلاں
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|36
|عیسیٰ خیل
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|37
|منکیرہ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|38
|کلورکوٹ
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|39
|دریا خان
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|40
|خانسر
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|41
|وہوا
|
|
|
|سب تحصیل
| 
|-
|42
|نورپور تھل
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|43
|خانقاہ شریف 
|
|
|
|ٹاؤن
| 
|-
|44
|بھونگ
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|45
|دیراوڑ
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|46
|اوچ شریف
|
|
|
|سب تحصیل
|
|-
|47
|پرووا
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|48
|کالاباغ
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|49
|کلاچی
|
|
|
|تحصیل صدرمقام
|
|-
|50
|روکھڑی
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|51
|کندیاں
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|52
|کمرمشانی
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|53
|قطب پور
|
|
|
|ٹاؤن
|
|-
|54
|جھنگ
|
|
|
|ضلعی صدر مقام 
|
|-
|55
|شورکوٹ
|
|
|
|تحصیل صدر مقام 
|
|-
|56
|منڈی شاہ جیوݨہ 
|
|
|
|تحصیل صدر مقام 
|
|-
|57
|احمد پور سیال 
|
|
|
|تحصیل صدر مقام 
|
|-
|}

==مقامی سیاست دا انداز تے روایات==
سرائیکی خطے دی سیاست اُنھاں دے ہتھ وچ ھِے جو نہیں چاہندے سرائیکی اِنھاں دی غلامی کِنوں نجات حاصل کرن نکل سڳن جسطرح ساڈی پسماندگی دا ذمہ دار پنجاپی ھِے اے طبقہ جیندے ہتھ وچ سرائیکی سیاست ھِے اے وی پنجاپی دا مددگار طبقہ ھِے  پنجاپی دے نال نال  گدی نشین تے جاگیردار وی ساڈی پسماندگی دا ذمہ دار ھِے اینجھا کائنی اساں سارا ملبہ پنجاپی اُتے رکھ تے استین دے ناگاں کِنوں غافل تھی ونجو تے ایں خوف وچ رہو جو ایں کیتا ڳیا تاں اوں تھی ویسے فلاں تھی ویسے اِے لوک ساڈی سادگی دا ناجائز فائدہ اٹھا تے اساکوں لٹیندے رہسِن، گدی نشین تے جاگیردار ھک ڈوجھے کوں سپورٹ کریندن تے سرائیکی خطے کوں پسماندہ رکھی بیٹھن ۔۔۔۔ سرائیکی خطے دے مسائل اوں صورت وچ حل تھیسِن جڈا تل وطنی سیاست وچ دلچسبی گھنسِن سیاست ایں وقت تَل وطنیاں کِنے کائنی بلکہ اُنھاں کِنے ھِے جو درپردہ سرائیکی کوں کم زات تے نیچ سمجھدن اِنھاں لوکاں تے پنجاپیاں وچ کوئی فرق کائنی پنجاپی اگر سرائیکی نال شدید نفرت کریندن تے اے 0.5 فیصد طبقہ وی جو پیچھلے چالھیں سالیں کِنوں سرائیکی اُتے سیاست کریندا پئے سرائیکی نال گھٹ نفرت کائنی کریندا اِنھاں دی نفرت پنجاپیاں کِنوں ودھ ھِے ایں مسئلے دے حل کیتے سرائیکی نینگر سیاست وچ عملی حصہ گھنن تے ڈوھا نفرت دے سودگراں اُتے کڑی نظر رکھی ونجے ۔۔۔۔ اے نفرت دے سوداگر کینہ پرور تے لالچی وی ھِن تے  سرائیکی نال بغض وی رکھیندن ۔۔۔۔۔ ۔۔۔۔اِنھاں ڈوھا کِنوں نجات ھی سرائیکی کیتے ترقی دے راستے کھول سڳدی ھِے ۔۔۔۔۔ ھک طبقہ کِنوں نجات دے نال نال ڈوجھے طبقے تے کڑی نظر رکھڑ نال سرائیکی اپڑا بچاؤ کر سڳدن تے اُتے آ سڳدن اِنھاں اُتے بھروسہ کررڑ ممکن کائنی ورنہ نسل پرست کڈھائی وی نہ چاہسِن سرائیکی کوں  پنجاپی کِنوں نجات ملے۔۔۔ھتوں اے نسل پرست پنجاپی دے مدد گار بڑ تے سرائیکی کوں نقصان پہنچیندن۔
===سرائیکی قومیتی جماعتاں===
*[[سرائیکستان قومی کونسل]]، ظہور دھریجہ
*[[سرائیکستان ڈیموکریٹک پارٹی]]، راݨا فراز نون
*[[پاکستان سرائیکی پارٹی]]، نخبہ تاج لنگاہ
*[[پاکستان سرائیکی قومی اتحاد]]، کرنل (ر) عبدالجبار عباسی
*[[سرائیکستان قومی اتحاد]]، خواجہ غلام فرید کوریجہ
*[[سرائیکی فاونڈیشن پاکستان]]، ڄام اظہر مراد لاڑ
*[[عوامی سرائیکی پارٹی]]، سجاد اکبر ملکانی
*[[سرائیکی ایکشن کمیٹی]]، راشد عزیز بھٹی
*[[سرائیکی ملت پارٹی]]، اصغر خان ناہڑ
*[[وسیب نیشنل تحریک]]، آصف خان
*[[سرائیکی نیشنل پارٹی]]، عبدالمجید کانجو
*[[سرائیکستان قومی موومنٹ]]، بانی حمید اصغر شاہین مرحوم
*[[وسیب اتحاد]]، شہباز خان

===وفاقی جماعتاں===  
*[[پاکستان تحریک انصاف]]، [[عون عباس بپی]]، صدر سرائیکی وسیب 
*[[پاکستان پیپلز پارٹی]]، مخدوم سید احمد محمود، صدر سرائیکی وسیب
*[[پاکستان مسلم لیگ (ن)]]، کوئی نی 
*[[پاکستان عوامی تحریک]]، چوہدری فیاض احمد وڑائچ، صدر سرائیکی وسیب
*[[جماعت اسلامی پاکستان]]، راؤ محمد ظفر، صدر سرائیکی وسیب&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://jisp.pk/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-28 |archive-date=2020-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210212121/http://jisp.pk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[مجلس وحدت المسلمین]]، علامہ اقتدار حسین نقوی، صدر سرائیکی وسیب
*[[پاکستان مسلم لیگ (ق)]]، کوئی نی
*[[عوامی نیشنل پارٹی]]، کوئی نی

===سرائیکی وسیب دے حکمران خاندان===
*عباسی، نواب صلاح الدین عباسی، احمد پور شرقیہ
*چنڑ، ملک محمد اقبال چنڑ، بہاولپور
*للو، ملک حبیب للو، اوچ
*گیلانی، یوسف رضا گیلانی (ملتان)، افتخار الحسن گیلانی (اوچ)
*پیرزادہ، میاں ریاض حسین پیرزادہ، خیرپور ٹامیوالی
*گردیزی، سید عرفان گردیزی، حاصل پور
*وارݨ، سردار عامر یار وارݨ، دھوڑکوٹ
*پنوہاں، ملک حاصل محمد پنوہاں، علی پور
*سہروردی سادات، مخدوم سید احمد محمود، رحیم یار خان
*متیاݨہ، میاں ممتاز متیاݨہ، چشتیاں
*لالیکا، میاں عبدالستار لالیکا مرحوم، چشتیاں
*خاکوانی، اعظم خان خاکوانی، وہاڑی
*کھچی، ممتاز خان کھچی، وہاڑی
*بھابھہ، نور خان بھابھہ، میلسی
*ݙاہا، خانیوال
*ہراج، مہر اللہ یار ہراج، خانیوال
*ٻوسݨ، حاجی سکندر حیات ٻوسݨ، ملتان
*بھٹہ، شہزاد مقبول بھٹہ، ملتان
*راں، مظہر عباس راں، ملتان
*لانگ، نغمہ مشتاق لانگ، جلالپور پیروالہ
*کانجو، عبدالرحمان کانجو، لودھراں
*کھر، غلام مصطفٰی کھر، مظفر ڳڑھ
*بخاری، باسط سلطان بخاری، مظفر ڳڑھ
*نیازی، عمران خان نیازی، امجد علی خان، میانوالی
*اعواݨ، عائلہ ملک، کالاباغ
*روکھڑی، گل حمید خان روکھڑی، میانوالی
*شادی خیل، الحاج عبیداللہ خان شادی خیل، میانوالی
*ڈھانڈلہ، ملک افضل ڈھانڈلہ، بھکر
*اولکھ، احمد علی اولکھ، لیہ
*لغاری، جمال خان لغاری، ڈیرہ غازی خان
*مزاری، میر بلخ شیر مزاری، روجھان
*کھوسہ، سردار ذوالفقار علی خان کھوسہ، ڈیرہ غازی خان
*دریشک، سردار نصراللہ خان دریشک، راجن پور
*قیصراݨی، میر بادشاہ خان قیصراݨی، تونسہ
*گورچاݨی، سردار شیر علی گورچاݨی، راجن پور
*لونڈ، سردار جاوید اختر لونڈ، ڈیرہ غازی خان
*نواݨی، رشید اکبر نواݨی، بھکر
*جتوئی، قیوم جتوئی، جتوئی

==ثقافت تے روایات==

پٹکا سرائیکی ٹریڈیشن دا اہم جُز ہے ۔پٹکے کوں بدھݨ دے ڈھیر طریقے ھِن ۔سادہ طریقے نال وی پٹکا بدھا ویندے تے پٹکے کوں وَل ڈے تے ھک پاند مُونڈھے تے وی رکھیاں ویندے ڈوجھا پاند سَر وچ لُکیاں ھویا ھوندے ۔کجھ شوقین مزاج نینگر رنگین پَٹکا بدھ تے اپݨی خوبصورتی وچ اضافے دا سبب بݨݨ سانڳے رنگین پٹکے دا استعمال کریندن مقصد صرف خوبصورت نظر آنوݨ تے سرائیکی ٹریڈیشن کوں نشابر کرݨا ھوندے ۔جناب استاد ملک سونا خان بے وس دا پٹکا اسٹائل ھک عام سرائیکی پٹکا اسٹائل ہے ۔جو سرائیکی وسیب وچ عام ہے ۔&lt;ref&gt;https://www.saraikiliterature.com/en/language/history-of-saraiki-language&lt;/ref&gt;

گھیرولی شلوار :گھیر والی شلوار سرائیکی علاقہ دا کلچر ہے کجھ علاقاں اچ ایکوں ولیں آلی شلوار وی آکھا ویندے ایں علاقہ توں اے کلچر باہر نختے ۔ھُݨ اے گھیر والی شلوار بلوچ وی استعمال کریندن تے پاکستان دے ڈوجھے خطے دے لوک ایکوں استعمال کریندن گھیرولی شلوار سرائیکی ٹریڈشن دا حصہ ھے ایکوں سابق سرائیکی اسٹیٹ بہاولپور دے سابق نواب استعمال کریندے رہے ڳئین ھُݨ اے گھیرولی شلوار والا کلچر متروک تھیندا پئے ضرورت ایں ڳالھ دی ھِ سرائیکی ٹریڈیشن اُبھارݨ سانڳے ایندا استعمال نینگر کرن ۔۔لیکن بلوچستان وچ ھالی وی ایندا استعمال تھیندے ۔شوقین مزاج نوجوان نسل ایندا استعمال کریندی ھِ ۔سابق سرائیکی اسٹیٹ بہاولپور نواب صبح صادق خان عباسی گھیرولی شلوار دے نال تصویر سرائیکی کلچر کوں نشابر کریندی پئی ہے ۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://seraikigeet.com/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-29 |archive-date=2022-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528103855/https://seraikigeet.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://saraikimusic.blogspot.com/?m=1&lt;/ref&gt;
===سرائیکی زبان تے ایندے لہجے===
[[ملتان]]، مظفرگڑھ , بہاولپور، دیرہ غازی خان، دیرہ اسماعیل خان، میاںوالی،خوشاب، صحبت پور، ضلع بار خان تے درگ وچ سرائیکی دا معیاری لہجہ الایا ویندے۔ سرائیکی زبان دے ویہہ ہزار کنوں ودھ شاعر ہن۔

رحیم یار خان، [[راجن پور]]، کشمور تے [[گھوٹکی]] دے اضلاع وچ سرائیکی دا لمے آلا لہجہ ٻولا ویندے. سندھی دے گہرے اثرات دی وجہ توں اے لہجہ معیاری ملتانی سرائیکی توں قدرے مختلف اے.

ابھیچڑی سرائیکی وچ &quot;ب&quot; کوں &quot;ٻ&quot; ، &quot;ج&quot; کوں &quot;ڄ&quot;   تے &quot;گ&quot; کوں ہمشہ &quot;ڳ&quot; ٻولیندے ہِن۔ سلطان ٻاہو، علی حیدر ملتانی، ریاض،عابد تمیمی ایں لہجے دے شاعر ہن۔ ایں لہجے دے مزید ست لہجے ہن۔ ہر تحصیل دا لہجہ کُجھ نہ کُجھ وکھرا ہے.

===سرائیکی زبان دی تعلیمی حیثیت===

==تعلیمی نظام==
===تعلیمی ادارے===
*[[اسلامیہ یونیورسٹی بہاولپور]]
*[[بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی ملتان]]
*[[غازی یونیورسٹی ڈیرہ غازی خان]]
*[[گومل یونیورسٹی ڈیرہ اسماعیل خان]]
*[[نمل یونیورسٹی میانوالی]]
*[[یونیورسٹی آف میانوالی]]، میانوالی 
*[[تھل یونیورسٹی بھکر]]
*[[صادق گرلز کالج یونیورسٹی بہاولپور]]
*[[گورنمنٹ ایس ای کالج، بہاولپور]]
*[[گورنمنٹ صادق عباس کالج، احمد پور شرقیہ]]
*[[یونیورسٹی آف ساؤدرن پنجاب]] ملتان&lt;ref&gt;https://www.isp.edu.pk/&lt;/ref&gt;

===پیشہ ورانہ تعلیمی ادارے===
*[[کیڈٹ کالج عیسیٰ خیل]]، میانوالی&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ccek.edu.pk/page.php?slug=academic |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2022-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103055650/http://ccek.edu.pk/page.php?slug=academic |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[پولیس ٹریننگ اسکول، ملتان]]&lt;ref&gt;https://www.punjabpolice.gov.pk/trainingbranch&lt;/ref&gt;
*[[قائداعظم میڈیکل کالج، بہاولپور]]
*[[نشتر میڈیکل یونیورسٹی ملتان]]
*[[شیخ زید میڈیکل کالج، رحیم یار خان]]
*[[چولستان یونیورسٹی آف ویٹرنری اینڈ اینیمل سائنسز، بہاولپور]]
*[[خواجہ فرید یونیورسٹی آف انجینئرنگ اینڈ انفارمیشن ٹیکنالوجی، رحیم یار خان]]
*[[میاں نواز شریف انجینئرنگ یونیورسٹی، ملتان]]
*[[محمد شہباز شریف زرعی یونیورسٹی، ملتان]]
*[[میر چاکراعظم رند یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی، ڈیرہ غازی خان]]
*[[گورنمنٹ کالج آف ٹیکنالوجی، بہاولپور]]
*[[گورنمنٹ کالج آف ٹیکنالوجی، ملتان]]
*[[گورنمنٹ کالج آف ٹیکنالوجی، لیہ]]
*[[گورنمنٹ کالج آف کامرس، بہاولپور]]
*[[پاپولیشن ویلفیئر ٹریننگ انسٹیٹیوٹ، ملتان]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pwd.punjab.gov.pk/regional_training_institutes_address |title=Archive copy |access-date=2022-05-19 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-19 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220519120154/https://pwd.punjab.gov.pk/regional_training_institutes_address |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*[[زرعی یونیورسٹی ڈیرہ اسماعیل خان]]

==شخصیات تے مشاہیر==
*[[شاہ شمس سبزواری]]
*[[ڄلم بن شبان]]
*[[شیخ حمید]]
*[[داؤد بن نصر]]
*[[بہاؤالدین زکریا ملتانی]]
*[[رفعت عباس]]
*[[خواجہ غلام فرید]]
*[[ابوالفضل فیضی مبارکپوری]]
*[[چندر گپت موریا]]
*[[نواب صادق محمد خان پنجم عباسی]]
*[[ملک امیر محمد خان]]
*[[عطاءاللہ خان عیسیٰ خیلوی]]
*[[عمران خان]]

==وسائل تے معدنیات==
==صنعت تے تجارت==
==آبی وسائل==
==ذرائع نقل و حمل تے آمد و رفت==
*[[ساؤتھ ائیر]]، ملتان

==زراعت تے فصلاں==
==مواصلات==
*[[پی ٹی وی نیشنل ملتان]]
*[[ریڈیو پاکستان بہاولپور]]
*[[ریڈیو پاکستان ملتان]]
*[[ریڈیو پاکستان ڈیرہ اسماعیل خان]]
*[[ریڈیو میانوالی]]
*[[وسیب ٹی وی]]
*[[روہی ٹی وی]]

==طبی سہولتاں==
*[[بہاول وکٹوریہ ہسپتال بہاولپور]]
*[[نواب صادق ہسپتال بہاولپور]]
*[[نشتر ہسپتال ملتان]]
*[[شیخ زید ہسپتال رحیم یار خان]]
*[[ساؤتھ پنجاب ہسپتال ملتان]] ملتان&lt;ref&gt;https://southpunjabhospital.com/&lt;/ref&gt;
*[[ملتان انسٹیٹیوٹ آف کڈنی ذیزیزز]]

==قومی تے مقامی کھیݙاں==
*[[سرائیکستان (جنوبی پنجاب) کرکٹ ٹیم]]&lt;ref&gt;https://www.pcb.com.pk/domestic-squads.html&lt;/ref&gt;
*[[ملتان سلطانز کرکٹ ٹیم]]

==علمی، سیاحتی، تاریخی تے روحانی مقامات==
فورٹ منرو ضلع ڈیرہ غازی خان، ماڑی ضلع راجن پور، قلعہ ڈیراور ضلع بہاولپور، قلعہ کہنہ قاسم باغ ملتان، باغ لانگے خان عوامی لائبریری ملتان، جناح پارک ملتان، مزار شاہ یوسف گردیز ملتان، مزار حضرت بہاؤالدین زکریا ملتان، مزار شاہ شمس سبزواری ملتان، مزار حضرت شاہ رکن عالم ملتان، عیدگاہ ملتان، سینٹرل لائبریری بہاولپور، نور محل بہاولپور، دربار محل بہاولپور، نشاط محل بہاولپور، گلزار محل بہاولپور، صادق ڳڑھ محل ڈیرہ نواب صاحب، مزار حضرت ملوک شاہ بہاولپور، گلزار صادق پارک بہاولپور، گیریژن پارک بہاولپور، لال سہانرا نیشنل پارک بہاولپور، مزار حضرت سلطان احمد قتال جلالپور پیروالہ، مزار حضرت جلال الدین سرخپوش بخاری اوچشریف، چنݨ پیر ضلع بہاولپور، ہیڈ پنجند بیراج، مزار حضرت خواجہ سلیمان تونسوی ضلع تونسہ، مزار حضرت سخی سرور ڈیرہ غازی خان، مزار حضرت میاں علی ضلع میانوالی، کالا باغ ضلع میانوالی، چشمہ بیراج ضلع میانوالی، تونسہ بیراج، وادی نمل ضلع میانوالی، بھونگ مسجد صادق آباد، پتݨ منارا ضلع رحیم یار خان، جامع مسجد الصادق بہاولپور، دربار خواجہ غلام فرید کوٹ مٹھݨ شریف، مزار نواب مظفر خان سدوزئی احاطہ حضرت بہاؤالدین زکریا ملتانی، عباسی مسجد ڈیراور، بہاولپور میوزیم، ملتان میوزیم، [[ملتان ٹی ہاؤس]]، شیر باغ بہاولپور

==سرائیکی وسیب دے سوغاتاں تے کھاݨے==
[[ݙولی]]، [[ڈھوڈا]]، [[چلڑا]]، [[سوہن حلوہ]]، [[تل شکری]]، [[پتے آلی دال]]، [[سوہانجݨہ]]، [[ساڳ]]، [[مکئی دی روٹی]]، [[کوکی]]، [[مرونڈا]], [[دابڑ دال]]، [[گجک]]، [[ثوبت]]، [[لسی]]، [[امب]]، [[کھمبی]]، [[دشاڳ]]، [[ماکھی]]، [[کھیر سوڈا]]، [[ٹانگر]]، [[مکھڈی حلوہ]]، [[کٹوہ گوشت]]، [[پیٹھے دا حلوہ]]، [[چٗوری]]، [[ککو]]، [[ڈڈے]]، [[ڳنے دی رؤ]]، [[مکھݨ]]، [[پنجیری]]، [[گھڑے آلے سیویاں]]، [[جَوڑے]]، [[ڳڑ دا شربت]]، [[ستو]]، [[پنڈ دے کھیلونھ]]، [[پیلو]]، [[کڑویلو]]، [[مکھݨ]]، [[دیسی گھیؤ]]، [[کھوئے دے پیڑے]]، [[کھیرنی]]، [[حلوہ پوری]]، [[سری پاوے]]، [[متنجݨ]]

==انتظامی خودمختاری==
سرائیکی وسیب انتظامی طور تے ہک خودمختار علاقہ ہے جیہڑا کہ ہک صوبائی سول سیکرٹریٹ تے کئی وفاقی اداریاں دے زیر انتظام ہے۔ یکم جولائی 2020ء خطہ سرائیکستان دا او تاریخی ݙینہہ اے جݙݨ پاکستان تحریک انصاف دی حکومت ولوں بالخصوص وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں دے کاوشاں نال اتھاں سول بیوروکریسی تے پولیس بیوروکریسی دے انتظامی سیکرٹریٹ دا قیام عمل اچ آیا۔ 30 جون 2020ء کوں جناب زاہد اختر زمان دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل چیف سیکریٹری تے جناب انعام غنی دی تقرری بطور پہلے تے تاریخی ایڈیشنل انسپیکٹر جنرل دے کیتی ڳئی۔ وزیراعلٰی پنجاب سردار عثمان احمد خان بزدار ہوراں نے انہاں ݙوہاں انتظامی سربراہان نال خصوصی ملاقات اچ نیک تمناواں دے بعد سرائیکی خطے دے معاملات تے مسائل بارے تبادلہ خیال کیتا ۔ انہاں ݙوہاں سربراہان نے ݙو جولائی 2020ء کوں سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ (سرکاری ناں جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ) کیتے باقاعدہ طور تے اپݨے ذمہ داریاں سنبھال گھدے۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |title=Archive copy |access-date=2022-04-02 |archive-date=2021-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422155554/https://www.punjab.gov.pk/node/4018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===خودمختار صوبائی سیکرٹریٹ (صوبائی محکمے)===
سرائیکستان دے انتظامی سیکرٹریٹ اچ ابتدائی طور تے مندرجہ ذیل محمکہ جات شامل کیتے ڳئے ہن جنہاں وچوں کجھ دے سیکرٹریاں دی تعیناتی تھیوݨی باقی ہے۔
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://urdu.siasat.pk/news/2020-08-18/news-47139 |title=Archive copy |access-date=2022-04-02 |تاريخ-الأرشيف=2021-09-13 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210913092659/https://urdu.siasat.pk/news/2020-08-18/news-47139 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#سروسز اینڈ جنرل ایڈمنسٹریشن ڈیپارٹمنٹ
#داخلہ
#صحت
#اسپیشلائزڈ ہیلتھ کئیر اینڈ میڈیکل ایجوکیشن 
#اعلیٰ تعلیم&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://highereducation.southpunjab.gov.pk/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |archive-date=2022-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609125454/http://highereducation.southpunjab.gov.pk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#سکول ایجوکیشن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://schooleducation.southpunjab.gov.pk/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |archive-date=2022-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130065531/https://schooleducation.southpunjab.gov.pk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#زراعت
#پلاننگ اینڈ ڈیویلپمنٹ
#لائیو سٹاک اینڈ ڈیری ڈیویلپمنٹ
#پلاننگ اینڈ ڈیویلپمنٹ
#سیکرٹری لوکل گورنمنٹ اینڈ کمیونٹی ڈیویلپمنٹ
#سیکرٹری ہاؤسنگ، اربن ڈیویلپمنٹ اینڈ پبلک ہیلتھ انجینئرنگ
#آبپاشی
#جنگلات
#کمیونیکیشن اینڈ ورکس
#محکمہ مال (ریونیو)
#محکمہ بیت المال
#ڈائریکٹوریٹ پبلک ریلیشنز، حکومت پنجاب &lt;ref&gt;https://www.facebook.com/DPRMultan/&lt;/ref&gt;
#جنوبی پنجاب پولیس آفس برائے ایڈیشنل آئی جی، ملتان 
#میٹرو بس سسٹم ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pma.punjab.gov.pk/mmbs |title=Archive copy |access-date=2022-06-07 |archive-date=2020-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123164331/https://pma.punjab.gov.pk/mmbs |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#ممبر انفراسٹرکچر ڈویلپمنٹ اتھارٹی ملتان&lt;ref&gt;https://www.idap.pk/details/board-of-authority&lt;/ref&gt;
#ڈائریکٹر سپیشل برانچ پولیس، جنوبی پنجاب، ملتان&lt;ref&gt;https://thepakistandaily.com/usman-buzdar-appoints-controversial-uncle-as-special-branch-director-south-punjab/&lt;/ref&gt;
#دفتر ڈائریکٹر پبلک انسٹرکشنز ایجوکیشن جنوبی پنجاب، ملتان
#پنجاب ایجوکیشن فاونڈیشن، ریجنل آفس ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pef.edu.pk/Contact/index.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-07-01 |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922063353/http://www.pef.edu.pk/Contact/index.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پنجاب فوڈ اتھارٹی، ساؤتھ ونگ ملتان&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/PFARESOURCEANSLICENSINGSOUTH&lt;/ref&gt;
#ڈی آئی جی جیل خانہ جات ملتان ریجن &lt;ref&gt;https://prisons.punjab.gov.pk/regional_digs_contact_numbers&lt;/ref&gt;
#ڈائریکٹوریٹ زرعی انجینئرنگ ملتان،&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://field.agripunjab.gov.pk/our_directorates |title=Archive copy |access-date=2022-09-22 |archive-date=2022-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701052204/http://field.agripunjab.gov.pk/our_directorates |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#ڈائریکٹوریٹ زرعی میکنائزیشن ریسرچ ادارہ ملتان ،&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://field.agripunjab.gov.pk/our_directorates |title=Archive copy |access-date=2022-09-22 |archive-date=2022-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701052204/http://field.agripunjab.gov.pk/our_directorates |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#ایڈیشنل آئی جی ڈسپلن جنوبی پنجاب، &lt;ref&gt;https://punjabpolice.gov.pk/PIO_OTHER_UNIT&lt;/ref&gt;

===وفاقی محکمے تے نیم خودمختار ادارے===
#واپڈا (میپکو ملتان)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mepco.com.pk/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2021-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212171629/http://mepco.com.pk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پاکستان پوسٹ (پوسٹ ماسٹر جنرل آفس جنوبی پنجاب سرکل)&lt;ref&gt;https://www.pakpost.gov.pk/contact_us.php#top&lt;/ref&gt;
#پاکستان ٹیلی ویژن، ملتان مرکز&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ptv.com.pk/Contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-24 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220624061259/https://ptv.com.pk/Contact |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#[[پی ٹی وی نیشنل ملتان]]، &lt;ref&gt;https://youtube.com/@ptvnationalmultan&lt;/ref&gt;
#ریلوے کنسٹرکشن پاکستان (ریجنل آفس ملتان)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.railcop-pk.com/reg-offices.htm |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415221644/http://railcop-pk.com/reg-offices.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#دی انسٹی ٹیوشن آف انجینئرز پاکستان، ملتان سنٹر&lt;ref&gt;http://iepislamabad.org/iep-centres.php&lt;/ref&gt;
#پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس ملتان &lt;ref&gt;https://pec.org.pk/branch_laision_offices.aspx، پاکستان انجینئرنگ کونسل، برانچ آفس، شاہ رکن عالم کالونی ملتان &lt;/ref&gt;
#ایف آئی اے، ملتان&lt;ref&gt;https://www.fia.gov.pk/contact&lt;/ref&gt;
#اے ٹی آئی آر، ملتان آفس &lt;ref&gt;https://atir.gov.pk/?page=admin&lt;/ref&gt;
#نیشنل ہائی وے اتھارٹی، جی ایم کنسٹرکشن ، پنجاب ساؤتھ، ملتان &lt;ref&gt;https://nha.gov.pk/contact-us&lt;/ref&gt;
#ساؤدرن پنجاب ایمبرائیڈری انڈسٹریز (پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ)&lt;ref&gt;http://spei.com.pk/&lt;/ref&gt;
#نیشنل ہائی وے اینڈ موٹروے پولیس، ڈی آئی جی سینٹرل 2، ملتان &lt;ref&gt;https://nhmp.pitb.gov.pk/telephone_directory&lt;/ref&gt;
#پوسٹل لائف انشورنس کمپنی لمیٹڈ، ریجنل ڈائریکٹر ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://plic.com.pk/contact |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-10 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220610192654/https://plic.com.pk/contact |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پاکستان ٹیلی کمیونیکیشن اتھارٹی، ریجنل آفس ملتان&lt;ref&gt;https://www.pta.gov.pk/en/multan&lt;/ref&gt;
#پاکستان کونسل فار ریسرچ ان واٹر ریسورسز، ریجنل آفس بہاولپور&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512093540/https://pcrwr.gov.pk/bahawalpur/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پاکستان سائنس فاونڈیشن، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.psf.gov.pk/contact.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-18 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220618141606/https://psf.gov.pk/contact.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پی ایس کیو سی اے، ڈپٹی ڈائریکٹر ملتان زون&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517141128/http://updated.psqca.com.pk/contact-us/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#ڈائریکٹوریٹ آف حج، ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220512061212/https://mora.gov.pk/Detail/M2IzNTUwNjQtMWM1OS00YWIxLWE3ZjUtY2ZiYmM2M2RkOTU0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#وفاقی شرعی عدالت، جنوبی پنجاب، ملتان &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |title=Archive copy |access-date=2022-05-14 |archive-date=2022-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705222651/https://www.nayatime.com/story/2022-05-07-13-33--1651912414 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#ریجنل نیب ملتان&lt;ref&gt;https://nab.gov.pk/contacts.asp#mul&lt;/ref&gt;
#ایس ایم ای بی ایف سی ساؤتھ پنجاب، ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.smebfcmultan.com/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520105718/https://www.smebfcmultan.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#نادرا ریجنل ہیڈکوارٹر ملتان&lt;ref&gt;https://www.nadra.gov.pk/operational-management/&lt;/ref&gt;
#دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، بہاولپور تے ملتان&lt;ref&gt;دفتر ایڈیشنل ایڈوکیٹ جنرل، ملتان و بہاولپور بنچ https://advocategeneral.punjab.gov.pk/law_officer&lt;/ref&gt;
#قومی امن کمیٹی برائے بین المذاہب ہم آہنگی، حکومت پاکستان&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/npcpbwp/&lt;/ref&gt;
#ڈائریکٹر ٹریڈ ڈیویلپمنٹ اتھارٹی پاکستان، ملتان&lt;ref&gt;https://tdap.gov.pk/&lt;/ref&gt;
#ڈی جی آڈٹ، جنوبی پنجاب، ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://agp.gov.pk/Jobs |title=Archive copy |access-date=2022-06-07 |archive-date=2022-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607185507/https://agp.gov.pk/Jobs |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پریس انفارمیشن ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان&lt;ref&gt;http://pid.gov.pk/contact_regional&lt;/ref&gt;
#ڈپٹی جنرل مینیجر پیمرا، ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pemra.gov.pk/contact.php |title=Archive copy |access-date=2022-06-15 |archive-date=2022-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220617094824/https://pemra.gov.pk/contact.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#ریجنل دفتر نیشنل ٹیلی کمیونیکیشن کارپوریشن، ملتان&lt;ref&gt;https://ntc.net.pk/ContactCentral.html&lt;/ref&gt;
#پاکستان ریلوے پولیس ملتان ڈویژن &lt;ref&gt;http://www.pakistanjobsbank.com/Jobs/47667/Pakistan-Railway-Police-Jobs-2017-Constables-ASI-NTS-Application-Form-Download-Latest-New/&lt;/ref&gt;
#پاکستان ریلوے، ڈویزنل سپرنٹنڈنٹ ملتان &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |title=Archive copy |access-date=2022-09-13 |archive-date=2020-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130101320/https://www.pakrail.gov.pk/ContactUs.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پاکستان پریس ڈیپارٹمنٹ، ریجنل آفس ملتان &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pid.gov.pk/contact_regional |title=Archive copy |access-date=2022-06-15 |تاريخ-الأرشيف=2022-06-17 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220617155631/http://pid.gov.pk/contact_regional |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#اسٹیٹ لائف انشورنس کارپوریشن آف پاکستان، ملتان ریجن &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |title=Archive copy |access-date=2022-10-31 |archive-date=2022-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031062935/https://statelife.com.pk/index.php/contact-item-2/multan-region |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#این ایل سی، ریجنل آفس ملتان
#[[ساؤتھ ائیر]]، ملتان
#ایف ڈبلیو او، ڈیرہ اسماعیل خان
#فوجی فاؤنڈیشن، دفاتر ملتان، میانوالی
#مراکز قومی بچت پاکستان، ملتان، بہاولپور
#اکادمی ادبیات پاکستان، برانچ آفس ملتان، &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pal.gov.pk/directory.aspx |title=Archive copy |access-date=2023-11-19 |archive-date=2023-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119101912/https://pal.gov.pk/directory.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پولیس ٹریننگ اسکول ملتان، &lt;ref&gt;https://www.punjabpolice.gov.pk/PPOContacts&lt;/ref&gt;

===این جی اوز تے فلاحی، مذہبی تے تحقیقاتی ادارے===
#عالمی مجلس تحفظ ختم نبوت، ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://laulak.info/old/MLAULAK/laulak.htm |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |archive-date=2022-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924001303/http://laulak.info/old/MLAULAK/laulak.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#الخدمت فاونڈیشن ساؤتھ پنجاب&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://alkhidmat.org/contact.html |title=Archive copy |access-date=2022-05-13 |archive-date=2022-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525003246/https://alkhidmat.org/contact.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#جنوبی پنجاب سنٹر برائے ریسرچ اینڈ ڈیویلپمنٹ ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://spcrd.org/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-27 |تاريخ-الأرشيف=2022-05-17 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220517215418/http://spcrd.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#سرائیکی ایریا سٹڈی سنٹر، ملتان&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sasc.bzu.edu.pk/website/ |title=Archive copy |access-date=2022-05-29 |archive-date=2022-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419042949/https://sasc.bzu.edu.pk/website/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#پاکستان جرنلسٹ ایسوسی ایشن، جنوبی پنجاب&lt;ref&gt;https://pja.org.pk/south-punjab/&lt;/ref&gt;
#پاکستان یو ایس ایلومنی نیٹ ورک ، جنوبی پنجاب چیپٹر &lt;ref&gt;https://puan.pk/chapters/south-punjab/&lt;/ref&gt;

===بین الاقوامی ادارے تے ملٹی نیشنل کمپنیاں===
*اقوام متحدہ دے وفود برائے سرائیکی وسیب یا جنوبی پنجاب
*یاماہا پاکستان، ملتان آفس&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.yamaha-motor.com.pk/offices/ |title=Archive copy |access-date=2022-09-25 |تاريخ-الأرشيف=2022-09-25 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220925181944/https://www.yamaha-motor.com.pk/offices/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*سوزوکی جنوبی پنجاب، ملتان &lt;ref&gt;//https://suzukisouthpunjab.com//&lt;/ref&gt;
*خانہ فرہنگ ایران، ملتان

===انتظامی تقسیم===
1.جنوبی پنجاب سیکرٹریٹ
*[[بہاولپور ڈویژن]]، [[ملتان ڈویژن]] تے [[ڈیرہ غازی خان ڈویژن]] (تیرہاں اضلاع) تے مشتمل وسیب دا علاقہ ایڈیشنل چیف سیکریٹری دے ماتحت بذریعہ سول سیکرٹریٹ زیر انتظام
*ضلع ڈیرہ غازی خان دے ذیلی انتظام دے طور تے کوہ سلیمان دے قبائلی علاقے بذریعہ پولیٹیکل اسسٹنٹ 

2.ضلع میانوالی، بھکر تے ضلع خوشاب دا جزوی علاقہ، کمشنر [[سرڳودھا ڈویژن]] (پنجاب) دے زیر انتظام

3.ضلع ڈیرہ اسماعیل خان تے ٹانک دے ضلعے، صوبہ خیبرپختونخواہ، کمشنر [[ڈیرہ اسماعیل خان ڈویژن]] دے زیر انتظام&lt;ref&gt;تحقیق و ترتیب، اسماعیل بھٹہ&lt;/ref&gt;

==مزید ݙیکھو==
*[[سرائیکی زبان]]
*[[سرائیکستان سول سیکرٹریٹ]]
*[[تاریخ سرائیکستان]]
*[[ملتان]]
*[[سرائیکی]]
*[[سرائیکی لوک]]
*[[سرائیکی اکھاݨ]]
*[[سرائیکی زبان دا نثری ادب]]
*[[سرائیکی ادب]]
*[[سرائیکی میڈیا]]
*[[سرائیکی قومیتی تحریک]]
*[[سرائیک ڳوتھاں]]
*[[سرائیکی شخصیات]]
*[[سرائیکی وسیب]]

==حوالے==</text>
      <sha1>s8cw1ogb9j4i4d6qiomdktawmti4jql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سرائیکستان دا موقف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1558</id>
    <revision>
      <id>71593</id>
      <parentid>19832</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T03:06:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>71593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2198" sha1="nszmreztux5os28pc4sw6ijj2699ou3" xml:space="preserve">اساں [[سرائیکستان]] الی گال تیں قائم او جنوبی [[پنجاب]] الی گال تیں قائم ہنڑ تساں ڈسو فیصلہ کیویں تھیسی او ادارے اساں عوام او متحد اساں کھیرو کھانڈ انہیں اچ ڈسپلن اساں بے واگ انہیں کنوں حکم اساں [[غلام]] انہیں کنوں تھانڑیں پرچے جیل ساڈے کولھو جذبہ سر دھرتی دی ویل انہیں کنوں ٹینک توپاں گھن گرج ساڈے کولھو جزبہ حیدراے قرار تیں خیبر دی [[جنگ]] ساڈے کولھو مکمل ہک تاریخ فیصلہ ڈھیر تھوڑے دا نئیں ہیڑیں ڈا ڈھے دا نئیں فیصلہ ہک مکمل قوم دا اے ۔ قوم دا فیصلہ قوم دے نال بہیہ کیں تھیندے قوم تیں چڑھائی نال نئیں تھیندا اساں وی انسان ھئیں اساں وی پوری ہک صدی توھاڈی غلامی اچ گزاری تیں ھ منگیا تیں اپڑاں صرف حق ھسےہیندے اچ ساڈے نال اے جیڈا تماشہ لا ڈتے جیویں اساں کوئی بغاوت دا ناں چا چاتا ھووے مہربانی کرو او ساڈے کٹھے بہو بھرانویں الی کار ساڈے نال فیصلہ کروجیرھا توھاڈے کولھو علاقہ مفتوحہ اے او ساکوں سکے بھرانویں الی کار نکھیڑ ڈیوو کیہاں جھیڑا کہیاں شر تساں پیور پنجابی او توھاڈا [[پنجاب]] اے اساں پیور [[سرائیکی]] اوں ساڈا [[سرائیکستان]] اے او ہتھ اچ ہتھ پا ہکو زور نال نعرہ ماروں [[سرائیکی]] پنجابی بھرا بھرا [[پاکستان]] زندہ باد [[پنجاب]] زندہ باد [[سرائیکستان]] زندہ باد [[پاکستان]] دیاں ساریاں قوماں زندہ باد جیوو پئے خیر ھوائے۔۔۔اکبر خاں ملکانڑیں [[پاکستان]] عوامی [[سرائیکی]] پارٹی (١ فروری ٢٠١٩)
[[فائل:Map-of-saraikistan.jpg|thumb|سرائیکستان دا نقشہ]]
==حوالے==</text>
      <sha1>nszmreztux5os28pc4sw6ijj2699ou3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مجاہد جتوئی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2527</id>
    <revision>
      <id>71600</id>
      <parentid>71369</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T08:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14316" sha1="9sb9t0bbmgkh4bj0n3h3r7r223eu5i1" xml:space="preserve">== مجاہد جتوئی سرائیکی دانشور، محقق تے سرائیکی  قومیتی تحریک دے بانی رہنما ہن۔ سرائیکی دے نال نال اردو وچ وی لکھدن۔ 
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khawajafareed.com/ |title=Archive copy |access-date=2017-09-23 |archive-date=2017-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170928063020/http://khawajafareed.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://universalurdupost.com/adbi-column/10-03-2017/46665 |title=Archive copy |access-date=2017-09-23 |تاريخ-الأرشيف=2025-09-25 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20250925225923/http://universalurdupost.com/adbi-column/10-03-2017/46665 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ==

==سرائیکی وسیب واسطے علمی تے سیاسی خدمات==
مجاہد جتوئی دیاں سرائیکی قوم کیتے بہوں خدمات ھن پر انہاں وچوں انہاں دی سب توں وڈی خدمت دیوان فرید بالتحقیق ھے. 
فروغِ فریدیات دے حوالے نال وسیب دا ہک معتبر تے محترم ناں جناب مجاہد جتوئی ہن۔ سرائیکی زبان و ادب تے خاص کر فروغِ فریدیات دے حوالے نال انہاں دی خدمات کوں کہیں مضمون وچ قلمبند کرنا ممکن نی.

انھاں نے کلامِ فرید کوں ہک جامع ، خوبصورت تے جدید تحقیقی و تفہیمی انداز وچ’’دیوانِ فرید باالتحقیق‘‘ دے ناں نال مدون و مرتب کر کے ہک عظیم کانامہ سر انجام ݙتا ہے جیہڑا کہ روایت توں ہٹ کے سو فیصد جدید اسلوب وچ تحقیقی و تجزیاتی لوازمات تے مشتمل ہے تے اس تے مستزاد ایہ کہ مجاہد جتوئی نے ’’دیوان فرید بالتحقیق ‘‘کوں نقل در نقل ،مذہبی و روحانی تے شخصی اعتقاد دے بجائے تعقل ،دلائل تے تحقیق دی بنیاد مرتب کر کے حقائق تے مبنی فریدیات تے تاریخ دی نقاب کشائی کیتی ۔
’’دیوانِ فرید بالتحقیق‘‘ دی ترتیب و تدوین دے علاوہ آپ کئی مطبوعہ تے غیر مطبوعہ کتاباں دے مصنف ہن جنہاں وچ مطبوعہ کتب اے ہن؛

*1جیسا میں نے سوچا
*2اطوارِ فرید کتاب 
*3سلک فریدی 
*4حیات المحبوب 
*5 آ پہنتم جیندیں مکّے
*6 دیوان فرید با لتحقیق(جامع)
*7 اطوارِ فرید کتابچہ
*8 باتیں پیر فرید کی کتابچہ 
*9 خواجہ فرید اور 222 سوال
*10 خواجہ فرید اور 100 سوال
*11خواجہ فرید اور 101 سوال
*12 گلزارِ خرم
*13 معراج نامہ
*14 سیفل نامہ
*15 مٹھݨ خان کون تھا؟
*16 کلامِ فرید میں ملاوٹ اور فریدی ݙوہڑے
*17 شہر بھنبھور یا تخت لاہور
*18 سرائیکی وسیب کے ابلاغی ادارے
*19 پنجاب کی زراعت میں سرائیکی علاقوں کا حصہ اور مسائل
*20 سرائیکی کوئز
*21 ٻُجھارت
*22 کلامِ فرید وچ چولستانی حوالے
*23 خواجہ غلام فرید رح (مختصر تعارف)

===سب توں اہم علمی کارنامہ '''دیوان فرید با لتحقیق(جامع)''' تے دیگر کارنامے===
اے عظیم علمی کم جیہڑا کہ مجاہد جتوئی دی شبانہ روز دی محنت، جانفشانی تے تحقیقی عرق ریزی دی بدولت ساݙھے اٹھ سال دے عرصے وچ مکمل تھیا ۔ایں دے علاوہ انہاں دے طبع شدہ ادبی مجلے ،رسائل تے مختلف اخبارات وچ چھپݨ والے مضامین بہت وݙے معلوماتی خزانے دی حیثیت رکھدے ہن ،مذکورہ بالا تصانیف دے علاوہ مجاہد جتوئی دی کئی کتب تکمیل تے اشاعت دے مراحل وچ ہن۔ انہاں دے علاوہ آپ یونیورسٹیاں دے طرفوں الاٹ شدہ مقالہ جات ،فریدیات تے مبنی تحقیقی ،تنقیدی تے تجزیاتی موضوعات تے وی کم کریندے پئے ہن۔

ذاتی تخلیقات و تصنیفات دے علاوہ مجاہد جتوئی دی فروغِ ادب دے حوالے نال کاوشاں ،کوششاں تے خدمات کہیں توں ڈھکی چھپی نی.  انہاں نے فریدیات تے سرائیکی زبان و ادب دی ترویج وترقی کوں اپݨا ،مقصد، مشن، اپݨا فرض بݨا رکھا ہے ۔اپݨی زندگی دے بیشتر قیمتی سال تے مالی سرمایا فریدیات تے سرائیکی زبان و ادب دے کیتے خرچ کر ݙتے تے کہیں ستائش و صلے دی پرواہ کیتے بغیر مختلف محاذاں تے علم و ادب دا پرچم بلند کیتا ہویا ہے ۔

کوٹ مٹھن وچ خواجہ فریدؒ لائبریری تے میوزیم دے انچارج تے نگہبان ہوݨ دے ناطے سارا انتظام و انصرام آپ دے ہتھ وچ ہے تے آپ دی نگرانی و میزبانی وچ ایں علمی خزانے توں آئے روز سینکڑاں طلباء مستفید تھیندن  ۔اگر کوئی شاعر ادیب ،محقق، مورخ یا طالب علم فریدیات تے یا سرائیکی زبان و ادب تے یا ایں توں ہٹ تے علم دی کہیں وی جہت تے کم کرنا چاہے تے اوندے کیتے اگر اونکوں خواجہ فرید ؒ لابریری توں استفادہ کرݨا ہووے تاں مجاہد جتوئی انہاں دی بھر پور حوصلہ افزائی کریندیں ہوئیں مطلوبہ مواد دی فراہمی دے نال نال قیام و طعام دی سہولیات وی فراہم کریندے ہن، تے انہاں دی طرفوں علی الاعلان آکھیا ڳیا ہے کہ کوئی طالب علم یا ریسرچر ،چاہے اوہ ادب و ثقافت ،سیاسیات ،معاشیات یا کہیں وی عوامی خدمت دے شعبے یا کہیں وی علمی جہت تے کم کرݨ چاہوے تاں اساݙی خدمات حاضر ہن ۔

انہاں دی ادب پروری دا ایہ عالم ہے کہ کوٹ مٹھن خواجہ فرید ؒ لائبریری دے علاوہ فیض آباد (خان پور، رحیم یار خان) وچ راز تاجدار لائبریری دی صورت وچ جیہڑا علمی خزانہ انہیں کنیں محفوظ ہے، اوندے  وچوں وی علم دی پیاس وسمیندے پن  ۔ایندے علاوہ آپ شعر و ادب ،ثقافت دے ودھارے کیتے بزمِ راز دے زیرِاہتمام کچاری پروگرام '’’کچار ‘‘' دا انعقاد وی کریندے ہن جیں وچ مختلف علمی و ادبی شخصیات کوں سݙ تے ناں صرف انہاں دی شخصیت و فن تے انہاں دی خدمات دا اعتراف کیتا ویندا ہے بلکہ فروغِ ادب دی کوشت وی تھیندی ہے ۔
&lt;ref&gt;http://hamariweb.com/articles/88812&lt;/ref&gt;

== ڄم پل ==
٢٢ جولائی ١٩٥١ ء کوں ڄمے۔   آپ دے والد  [[مرید حیسن راز]] جتوئی معروف سرائیکی دانشور ہن، خان پور کٹورہ ضلع رحیم یا خان نال تعلق ہے۔

== تعلیم ==
پرائمری

== سیاست ==
سرائیکی قومی موومنٹ دے بانی اڳواݨ ہن۔

== کتاباں ==
** 1جیسا میں نے سوچا
** 2اطوارِ فرید کتاب
** 3سلک فریدی
** 4حیات المحبوب
** 5 آ پہنتم جیندیں مکّے
** 6 دیوان فرید با لتحقیق(جامع)
** 7 اطوارِ فرید کتابچہ
** 8 باتیں پیر فرید کی کتابچہ
** 9 خواجہ فرید اور 222 سوال
** 10 خواجہ فرید اور 100 سوال
** 11خواجہ فرید اور 101 سوال
** 12 گلزارِ خرم
** 13 معراج نامہ
** 14 سیفل نامہ
** 15 مٹھݨ خان کون تھا؟
** 16 کلامِ فرید میں ملاوٹ اور فریدی ݙوہڑے
** 17 شہر بھنبھور یا تخت لاہور
** 18 سرائیکی وسیب کے ابلاغی ادارے
** 19 پنجاب کی زراعت میں سرائیکی علاقوں کا حصہ اور مسائل
** 20 سرائیکی کوئز
** 21 ٻُجھارت
** 22 کلامِ فرید وچ چولستانی حوالے
** 23 خواجہ غلام فرید رح (مختصر تعارف)

== نمونہ کلام ==
جیندے گل وچ طوق ہزاراں

جیندا تن ہے لیر کتیراں

جیندے ساہ تے سو سو پہرے

اُوندیاں عیداں کیہیاں 

ہک ݙینھہ آؤسے

پنجرا ترٹسے

قیداں مُکسِن

آپݨے باغ دے مالک تھیسوں

اوں ݙینھ عید کریسوں

=== ٻالاں کیتے ===
جدید دنیا دے ساݙے ٻالو 

اساݙی کئی ڳالھ نہ منیجو

اساݙیاں ڳالھیں غلامیں والیاں 

اساݙی منطق اُجاڑ ذہنیں دی پیداوار اے 

اساݙیاں سوچاں اُدھاریاں سوچاں ،آواریاں سوچاں 

جݙاں وی سوچݨ دا وقت آوے تاں خود سوچیجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

اساݙا حاکم تے اوندے حربے ، 

اساݙا ملاں تے اوندی نیت ،

اساݙا لیݙر تے اوندے دوکھے 

اساݙی زندگی دا روڳ رہ گئے 

اِنھاں دیاں قسماں تے وعدے دڑکے 

بھُکا تے کندھی دے وچ مریجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

اساݙے پِیریں دے پھوکے پھاہکے

اساݙے واعظ دیاں کوڑیا ں ڳالھیں 

اساݙے تاجر دے کھوٹے وٹے 

حساب ساݙے دیاں بندیاں کھاتے

نویاں پراݨیاں سبھو کتاباں 

تے آپݨا گھڑتُو خدا اساݙا 

اساکوں کہیں شئے نئیں توڑ چاڑھیا 

تساں خود آپݨا خدا گولیجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

اساݙے افکار خواب ساݙے

ہمیش رہ ڳِن عذاب ساݙے 

اساݙیاں تِھتھاں تے ڈھنگ اساݙے 

اے ہِیراں رانجھے تے جھنگ اساݙے 

طنبورے چپڑیاں تے چنگ اساݙے 

دفن کریجو چا سنگ اساݙے 

جہان اپݨا ٻیا وسیجو، تے رج ہنڈھیجو

اساݙی کئی گالھ نہ منیجو

جدید دنیا دے ساݙے ٻالو&lt;br&gt;

'''
== مجاہد جتوئی دا مشہور شعر ==
'''&lt;br&gt;
تیکوں ڳاوے کھیر پِلایُم &lt;br&gt;
خود پیتم پاݨی کھارے&lt;br&gt;
لوک گواہ ہِن سارے&lt;br&gt;
ساݙی روہی تَسی مر ڳئی&lt;br&gt;
تیݙے شہر فوارے&lt;br&gt;
واہ تیݙے بھئی چارے &lt;br&gt;

== جہانگیر مخلص دے بارے وچ مجاہد جتوئی دی رائے ==
۔ مِٹھا پیارا جہانگیر مخلص  کروڑاں سرائیکیئں دی  ݙُکھ بھری سوچ کوں مناسب الفاظ ݙتن  ۔انہاں توں پہلے وی ایں انداز دی ڳالھ موجود ہئی پر او  صرف مونجھ ، ارمان  توں دٻی دٻی مذمت تک محدود ہئی ۔

  ضرورت  مسئلے کوں ارمان تے مذمت دے نال  مزاحمت  تک گھن ونڄݨ دی ہئی جیرھی جہانگیر مخلص دے نصیب وچ لکھی کھڑی ھئی ۔  

جہانگیر مخلص مقبوضہ سرائیکی وطن دے جیرھے حصے  دا حصہ ہا  اُتھاں داخلی تے خارجی ظلم تے ظالم  بھیئوال ہن ۔ ایں سانگے جہانگیر مخلص کوں ݙوں رُخی جنگ لڑنی پئے ڳئی  ۔ تے مخلص اے جنگ لڑ ݙکھالی اے  ۔

 
زوال زدہ قوماں کوں  عام طور تے آپݨے ظالمیں تے قابضیں دے نال عشق بلکہ انہاں دی عبادت  دی بیماری ہوندی اے ۔ 

مخلص نال لوکیں دی بے تحاشہ محبت ایں ڳالھ دا ثبوت ہے جو لوک سُڄاک ہِن  لوک سرائیکی وطن دے کعبے وچ انہاں جعلی خداویں دے بُتیں کوں سجدہ کرݨ کرݨ کنوں انکاری ہن  ایں حال وچ 

جیویں سچ دی بانگ ݙیوݨ والے بلال دی  ،،  س ،، کوں ،،  شین ،، دا درجہ حاصل ہے تے اوں بانگے دی چِچری زبان کہیں دی  بظاہر صاف زبان توں ودھ تے سمجھ امدی اے ایویں وطن وسیب کوں جہانگیر مخلص  دی چچری زبان زیادہ صاف سمجھ امدی اے  ۔ پر ھُݨ کہیں کہیں ویلھے ایویں لڳدے جو مخلص آپݨے پورے اخلاص دے نال کتھاہیں کھڑ تھئے ( صرف مصائب پڑھݨ والے ذاکر وانگے )

       اے وی ٹھیک اے جو جے تئیں مصائب رھسن  تاں  مصائب پڑھݨ والے ذاکر دی لوڑھ وی رھسے 

ہر  کاش جہانگیر مخلص ݙوں رُخے   فیشنی دانشوریں  دے  ٹولے توں آپݨی جان چُھڑا آوے  ۔ خاص طور تے شام ویلھے 

شیت جہانگیر مخلص وی ایں وِتھی کوں چنڳی طراحویں محسوس  کریندے ۔  ایں سانگے زیادہ لطیفے ، چُٹکلے تے ٻٹ کڑاک وچ خود کوں تے وسیب کوں وِندلاوݨ دی کوشش کریندے ۔ 

اساں ایں یقین دی حالت وچ ھیسے جو دارالخلافے والے یزیدی دربار وچ  مخلص سچ دیاں بانگاں ݙتی رکھسے  اساکوں اوندی طرفوں  ،، ش ،، کوں  ،، س ،، پڑھݨ ،، زیادہ بھمدے  ۔ 

شالا ہر ویلھے  خیر نال ہووے  میݙا تے پورے سرائیکی وطن وسیب دا مخلص ۔ جہانگیر مخلص 

نیاز مند مجاھد جتوئی ۔

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:سرائیکی شاعر]]</text>
      <sha1>9sb9t0bbmgkh4bj0n3h3r7r223eu5i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فاطمہ آفندی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12625</id>
    <revision>
      <id>71599</id>
      <parentid>40803</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9871" sha1="d7nglquxlsn7iviwyu1d5kvpx1hhx7c" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |فاطمہ آفندی
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائش
| style=&quot; &quot; |17 دسمبر 1990ء   (35 سال)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14595224#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
[[کراچی]]  &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14595224#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_Pakistan.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_Pakistan.svg|20x20px]] [[پاکستان]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14595224#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پئے دا ناں
| style=&quot; &quot; |کنور ارسلان &lt;small&gt; (2012–)&lt;/small&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14595224#P26|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P26) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |اولاد
| style=&quot; &quot; |المر خان ارسلان &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14595224#P40|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P40) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی حیاتی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |[[:ur:ماڈل_(فرد)|ماڈل]] ، &amp;nbsp;[[:ur:اداکار|&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;ادکارہ&lt;/span&gt;]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14595224#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]]
| style=&quot; &quot; |[http://www.imdb.com/name/nm3880761/ IMDB پر صفحہ]&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14595224#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%81_%D8%A2%D9%81%D9%86%D8%AF%DB%8C&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%81_%D8%A2%D9%81%D9%86%D8%AF%DB%8C&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
فاطمہ آفندی&lt;ref&gt;https://www.thenews.com.pk/magazine/you/357773-kanwar-arsalan&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/fatima-effendi-interview-16409.html&lt;/ref&gt; ([[اردو]]: فاطمہ آفندی، کنوں) ہِک [[پاکستانی]] ماڈل اَتے اداکارہ ہِن انّھاں دے مشہور ڈرامے &quot;چل جھوٹی، من و سلویٰ، میری ذات ذرہ بے نشاں، عشق عبادت، کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتے، پُل صراط&quot; ہِن۔&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://style.pk/fatima-effendi-family-wedding-pics-and-profile/ |title=Archive copy |access-date=2025-02-09 |تاريخ-الأرشيف=2013-11-03 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20131103101603/http://style.pk/fatima-effendi-family-wedding-pics-and-profile/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ذاتی حیاتی ==
فاطمہ آفندی 1992ء وِچ [[پاکستان]] دے شہر [[کراچی]] وِچ ہِک مسلمان ٹٻّر وِچ ڄَمّی ہَئی۔&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210603130029/https://www.hipinpakistan.com/news/1158320&lt;/ref&gt; انّھاں دی امّاں [[فوزیہ مشتاق]] وی ہِک اداکارہ ہِن۔ این٘دیاں ݙُو بھیݨیں اَتے ہِک بِھرا ہِے۔&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== کَم کار آلی حیاتی ==
فاطمہ اِیں ویلے [[کراچی]] وِچ فیشن ڈیزائننگ وِچ بیچلر ڈگری گِھدّی۔&lt;ref&gt;https://tribune.com.pk/story/2020205/4-women-feel-sense-achievement-break-another-womans-home-fatima-effendi&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://moviesplatter.com/actor/fatima-effendi&lt;/ref&gt;

== فلمو گرافی ==

=== ٹیلی ویژن ===

* ''چل جھوٹی، '' [[:ur:پاکستان_ٹیلی_ویژن_نیٹ_ورک|پی ٹی وی]] (2001)
* ''دام رسائی، '' (پی ٹی وی) (2001)
* ''من و سلوی، '' ( [[:ur:ہم_ٹی_وی|ہم ٹی وی]] ) (2009)
* ''میری ان سنی کہانی، '' (ہم ٹی وی) (2009)
* سندل، [[:ur:جیو_ٹی_وی|جیو ٹی وی]] (2009)
* ''[[:ur:میری_ذات_ذرہ_بے_نشاں|میری ذات ذرہ بے نشاں]]، '' (جیو ٹی وی) (2010)
* ''ماسی اور ملکہ، '' (جیو ٹی وی)
* گمشدہ، (پی ٹی وی)
* ''لڑکیاں محلے کی، '' (ہم ٹی وی) (2010)
* ''شہرِ دل کے دروازے'' ( [[:ur:اے_آر_وائی_ڈیجیٹل|آری ڈیجیٹل]] )
* جیوے جیوے پاکستان ([[:ur:ٹی_وی_ون_گلوبل|ٹی وی ون]] )
* ''باجی، '' (پی ٹی وی)
* ''عورت کا گھر کونسا، '' (پی ٹی وی)
* ''پل صراط، '' (اے آر وائی) (2011)
* ''کچھ کمی سی ہے، '' (جیو ٹی وی)
* ''عشق عبادت، '' (جیو ٹی وی) (2010–2011)
* ''[[:ur:کاش_میں_تیری_بیٹی_نہ_ہوتی|کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی]]، '' (جیو ٹی وی) (2011–2012)
* ''[[:ur:کاش_میں_تیری_بیٹی_نہ_ہوتی|کاش میں تیری بیٹی نہ ہوتی]] 2،'' (جیو ٹی وی) (2011)
* ''ایکسٹراز (مینگو لوگ، '' (ہم ٹی وی) (2011)
* ''جیا نہ جائے، '' (ہم ٹی وی) (2013)
* ''دربار تیرے لیے، '' (ہم ٹی وی) (2014–2015)
* ''میڈوینچرز، '' سیزن 2 (آری ڈیجیٹل) (2015)
* ''تکبر، '' اے پلس ٹی وی (2015)
* [[:ur:جورو_کا_غلام_(ڈراما،_2016ء)|جورو کا غلام]] (2016)
* منجھدار، (جو ستم کے نام سے بھی معروف ہے) (جیو ٹی وی) (2016–17)
* ''میرا آنگن'' (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2017 – موجودہ) &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20221018174312/https://www.hipinpakistan.com/news/1151546&lt;/ref&gt;
* ''چمپا اور جنبیلی، '' ( [[:ur:جیو_کہانی|جیو کہانی]] ) (2017 – موجودہ)
* زندان، (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2017)
* ''لو میں ٹوسٹ، '' ( [[:ur:پی_ٹی_وی_ہوم|پی ٹی وی ہوم]] ) (2015)
* ''اے دل تو بتا، '' (جیو ٹی وی) (2018) &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210709185039/https://www.hipinpakistan.com/news/1156746&lt;/ref&gt;
* ''پیمانے، '' (اردو 1) (2017)
* ''منافق، '' (جیو انٹرٹینمنٹ) (2020)
* ''میں اگر چپ ہوں، '' (جیو انٹرٹینمنٹ) (2020)

=== ٹیلی فلماں ===

* ''دولہا بھائی،'' (ہم ٹی وی) (2008)
* ''تم سے کیسے کہوں،'' (ہم ٹی وی) (2009)
* ''راجو چاچا بن گئے جنٹلمین،'' (ہم ٹی وی) (2010)
* ''چل جھوٹی،'' (ہم ٹی وی) (2010)
* ''اچھے کی لڑکی،'' (ہم ٹی وی) (2010)
* ''پپو کی پڑوسن،'' (ہم ٹی وی) (2011)
* ''یہ کون سا دیار ہے،'' (ہم ٹی وی) (2011)
* ''شادی کا لڈو۔ میرا ٹیچر میرا شوہر'' (ایکسپریس انٹرٹینمنٹ) (2011)
* ''کٹوی چھت ،'' (اے آر وائی ڈیجیٹل) (2015)

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:کراچی دیاں شخصیتاں]]
[[ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن دیاں اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:پاکستانی ماڈل زنانیاں]]
[[ونکی:کراچی دیاں اداکارائیں]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:کراچی دے ڄمان٘درو]]
[[ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن مصنف]]
[[ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارہ]]
[[ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکارائیں]]
[[ونکی:پاکستانی ٹیلی ویژن میزبان]]
[[ونکی:پاکستانی فلمی شخصیّتاں]]
[[ونکی:پاکستانی فلمی اداکار]]
[[ونکی:پاکستانی فلمی اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:پاکستانی فلمی اداکارہ]]
[[ونکی:پاکستانی فلمی اداکارائیں]]</text>
      <sha1>d7nglquxlsn7iviwyu1d5kvpx1hhx7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مونیکا گل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16026</id>
    <revision>
      <id>71602</id>
      <parentid>46900</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11174" sha1="gj1flrvhtlglxayk9mu85im6ud2tx3t" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |مونیکا گل
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |[[فائل:Monica_Gill_at_completion_bash_of_Paltan.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Monica_Gill_at_completion_bash_of_Paltan.jpg|center|330x330px]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائش
| style=&quot; &quot; |20 جولا‎ئی 1990ء   (35 سال)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
[[:ur:بوسٹن|بوسٹن]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|20x20px]] [[:ur:ریاستہائے_متحدہ_امریکا|ریاستہائے متحدہ امریکا]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی حیاتی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:مادر_علمی|مادر علمی]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:یونیورسٹی_آف_میساچوسٹس_ایمہرسٹ|جامعہ میساچوسٹس ایمہرسٹ]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |[[:ur:اداکار|&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;ادکارہ&lt;/span&gt;]] ، &amp;nbsp;[[:ur:ماڈل_(فرد)|ماڈل]] ، &amp;nbsp;شریک مقابلہ حسن &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:مادری_زبان|مادری زبان]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P103|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P103) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ ورانہ زبان
| style=&quot; &quot; |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شعبۂ عمل
| style=&quot; &quot; |[[:ur:فلم|فلم]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P101|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P101) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]]
| style=&quot; &quot; |[http://www.imdb.com/name/nm8033021/ IMDB پر صفحہ]&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q24661974#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%D8%A7_%DA%AF%D9%84&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%D8%A7_%DA%AF%D9%84&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
مونیکا گل ([[اردو]]: مونیکا گل، کنوں) ہِک [[امریکی]] ماڈل، اداکارہ اَتے خوبصورتی دا اعزاز رکّھݨ آلی ٹائٹل ہولڈر ہِے۔ اُوہ 21 جون 2014ء کوں منعقد تِھیوݨ آلے مس انڈیا ورلڈ وائیڈ 2014ء دی فاتح ہِن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Francis|first=Sneha May|title=UAE to Bollywood: Miss India Worldwide Monica Gill's dream|website=Emirates 24&amp;#124;7|date=16 June 2016|url=http://www.emirates247.com/entertainment/uae-to-bollywood-miss-india-worldwide-monica-gill-s-dream-2014-06-28-1.554621|accessdate=16 June 2016|تاريخ-الأرشيف=25 June 2018|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180625213218/https://www.emirates247.com/entertainment/uae-to-bollywood-miss-india-worldwide-monica-gill-s-dream-2014-06-28-1.554621|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=from|first=IANS|title=Monica Gill from US is Miss India Worldwide 2014|website=The Times of India|date=21 June 2014|url=http://timesofindia.indiatimes.com/nri/nri-achievers/Monica-Gill-Miss-India-Worldwide-2014/articleshow/36932695.cms|accessdate=16 June 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Pennington|first=Roberta|title=American Monica Gill wins Miss India Worldwide in UAE|website=The National|date=21 June 2014|url=http://www.thenational.ae/uae/tourism/american-monica-gill-wins-miss-india-worldwide-in-uae|accessdate=16 June 2016|archive-date=2017-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604054450/http://www.thenational.ae/uae/tourism/american-monica-gill-wins-miss-india-worldwide-in-uae|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; این٘دے کنوں اَن٘ج مس انڈیا نیو انگلینڈ دے طور تے 26 نومبر 2013ء کوں منعقد تِھیوݨ آلے &quot;مس انڈیا یو ایس اے&quot; دی وی فاتح ہِن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Chitnis|first=Deepak|title=Boston student Monica Gill crowned Miss India USA 2013|website=The American Bazaar|date=27 November 2013|url=http://www.americanbazaaronline.com/2013/11/27/boston-student-monica-gill-crowned-miss-india-usa-2013/|accessdate=16 June 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;IT&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Monica Gill crowned Miss India USA 2013|website=India Today|date=27 November 2013|url=http://indiatoday.intoday.in/story/monica-gill-crowned-miss-india-usa-2013/1/326678.html|accessdate=16 June 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Monica Gill crowned Miss India USA 2013|website=timesofindia-economictimes|date=26 November 2013|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-11-26/news/44486783_1_crown-miss-india-worldwide-annual-pageant|accessdate=16 June 2016|archive-date=2016-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816171109/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-11-26/news/44486783_1_crown-miss-india-worldwide-annual-pageant|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== فلمو گرافی ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!سال
!فلم
!کردار
!زبان
!نوٹ
!حوالہ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2016
|''[[:ur:امبر_سریا|امبر سریا]]''
|کیرات
| rowspan=&quot;3&quot; |[[:ur:پنجابی_زبان|پنجابی]]
|پہلی پنجابی فلم
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Exclusive Interview with Monica Gill on Ambarsariya|website=SimplyBhangra.com|date=11 April 1958|url=http://simplybhangra.com/interviews/9873-exclusive-interview-with-monica-gill-on-ambarsariya.html|accessdate=16 June 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|''کپتان''
|پریتی
|
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Service|first=Tribune News|title=Aye Aye Kaptaan!|website=Trinuneindia News Service|date=16 June 2016|url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/aye-aye-kaptaan/112862.html|accessdate=16 June 2016|archive-date=2015-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730220432/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/aye-aye-kaptaan/112862.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|''سردارجی 2''
|سونی
|
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=from|first=TOI|title='Sardaar Ji 2' trailer: Diljit Dosanjh is the funniest farmer you will ever meet|website=The Times of India|date=18 May 2016|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/Sardaar-Ji-2-trailer-Diljit-Dosanjh-is-the-funniest-farmer-you-will-ever-meet/articleshow/52328817.cms|accessdate=16 June 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2017
|''فرنگی''
|شیامالی
|[[:ur:ہندی_زبان|ہندی]]
|ہندی پہلی
|
|-
|''ست شری اکال انگلینڈ''
|گیت
|پنجابی
|
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Ammy Virk and Monica Gill together in Sat Shri Akaal England|website=punjabimania.com|date=6 May 2017|url=http://punjabimania.com/ammy-virk-and-monica-gill-together-in-sat-shri-akaal-england/|accessdate=10 February 2018|archive-date=2017-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506083846/http://punjabimania.com/ammy-virk-and-monica-gill-together-in-sat-shri-akaal-england/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|''پلٹن''
|ہرجوت کور
|ہندی
|
|
|-
|2019
|''یارا وے''
|نصیبو
|پنجابی
|
|
|}

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:بھارتی نژاد امریکی زنانیاں]]
[[ونکی:پنجابی شخصیتاں]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:ہندی سینما دی اداکارہ]]
[[ونکی:پنجابی سینما دیاں اداکارائیں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]]
[[ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون]]
[[ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ]]</text>
      <sha1>gj1flrvhtlglxayk9mu85im6ud2tx3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الیانا ڈی کروز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16726</id>
    <revision>
      <id>71589</id>
      <parentid>47814</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T01:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15090" sha1="abaahyh0b4vy5clyzffpoewnq9imt9m" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; id=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; id=&quot;8&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |الیانا ڈی کروز
|- id=&quot;10&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; id=&quot;11&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |([[انگریزی]] : &lt;span lang=&quot;en&quot;&gt;Ileana D'Cruz&lt;/span&gt;)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P1559|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1559) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;14&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |[[فائل:Ileana_D'Cruz_2021_(cropped).jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Ileana_D'Cruz_2021_(cropped).jpg|center|330x330px]] 
|- id=&quot;18&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;19&quot; |
----
|- id=&quot;21&quot;
! colspan=&quot;2&quot; id=&quot;22&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|- id=&quot;25&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;26&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ڄم
| id=&quot;28&quot; style=&quot; &quot; |1 نومبر 1986ء   (39 سال)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
[[ممبئی]]  &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;30&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;31&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| id=&quot;33&quot; style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_India.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_India.svg|20x20px]] [[بھارت]] &lt;small&gt; (1 نومبر 1987–2014)&lt;/small&gt;
[[فائل:Flag_of_Portugal.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_Portugal.svg|20x20px]] [[پرتگال]] &lt;small&gt; (2014–)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;b5907cd1349652d9a06f698be724dc8e40267e5c&quot;&gt;تاریخ اشاعت: 9 مئی 2014 — [https://web.archive.org/web/20210729160119/https://www.eoilisbon.gov.in/speeches_detail/?id=8 Speeches - Embassy of India, Lisbon, Portugal]&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;36&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;37&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |اکھیں دارنگ
| id=&quot;39&quot; style=&quot; &quot; |ڳھاٹا بھورا &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P1340|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1340) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;40&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;41&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |والیں دا رنگ
| id=&quot;43&quot; style=&quot; &quot; |سیاہ &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P1884|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1884) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;44&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;45&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |قد
| id=&quot;47&quot; style=&quot; &quot; |1.65 میٹر &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P2048|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P2048) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;49&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;50&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |وزن
| id=&quot;52&quot; style=&quot; &quot; |55 کلو گرام &lt;ref name=&quot;be036ccb317613c231bc51b55aab47c421110213&quot;&gt;[https://starsunfolded.com/ileana-dcruz/ Ileana D'Cruz] — اخذ شدہ بتاریخ: 10 جون 2023&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P2067|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P2067) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;54&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;55&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |مذہب
| id=&quot;57&quot; style=&quot; &quot; |کیتھولک ازم &lt;ref name=&quot;be036ccb317613c231bc51b55aab47c421110213&quot; /&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P140|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P140) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;58&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; id=&quot;59&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی زندگی
|- id=&quot;62&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;63&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |مادر علمی
| id=&quot;66&quot; style=&quot; &quot; |[[ممبئی یونیورسٹی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;68&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;69&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| id=&quot;71&quot; style=&quot; &quot; |ماڈل ، &amp;nbsp;&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;فلم اداکارہ&lt;/span&gt; &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;73&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;74&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ماء ٻولی
| id=&quot;77&quot; style=&quot; &quot; |[[کونکنی زبان]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P103|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P103) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;79&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;80&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ ورانہ زبان
| id=&quot;82&quot; style=&quot; &quot; |[[ہندی]] ، &amp;nbsp;[[کونکنی زبان]] ، &amp;nbsp;[[انگریزی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;86&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; id=&quot;87&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |اعزازات
|- id=&quot;89&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;90&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |&lt;div id=&quot;91&quot; style=&quot;max-height:180px; overflow: auto; padding: 2px 0 2px 5px; background-color:transparent;vertical-align:top;font-size:100%&quot;&gt;فلم فیئر اعزاز برائے بہترین نویں اداکارہ &lt;small&gt; (برائے:برفی! ) (2013)&lt;/small&gt;
سٹار سکرین اعزاز برائے بہترین ہونہار نووارد زنانی اداکارہ &lt;small&gt; (برائے:برفی! ) (2013)&lt;/small&gt;
اپسرا اعزاز برائے بہترین نویں  اداکارہ &lt;small&gt; (برائے:برفی! ) (2013)&lt;/small&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P166|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P166) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|- id=&quot;97&quot;
! scope=&quot;row&quot; id=&quot;98&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]]
| id=&quot;101&quot; style=&quot; &quot; |[http://www.imdb.com/name/nm2299825/ IMDB پر صفحہ]&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q3629983#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;102&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;103&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|- id=&quot;104&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;105&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|- id=&quot;106&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;107&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7_%DA%88%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%B2&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7_%DA%88%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%B2&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
الیانا ڈی کروز  ہک بھارتی فلمی اداکارہ ہن، جیہڑی زیادہ تر [[تیلگو]] فلماں وچ کم کریندیاں ہن۔ انہاں نے اپݨے کیریئر دا آغاز 2006ء دی فلم &quot;دیوداسوُ&quot; نال کیتا، جیندے پاروں انہاں کوں بہترین نویں اداکارہ دا فلم فیئر ایوارڈ ملا۔ انہاں دیاں مشہور فلماں وچ &quot;پوككری&quot; (2006ء)، &quot;جلسہ&quot; (2008ء)، تے &quot;کک&quot; (2009ء) شامل ہن۔ الیانا نے [[تامل]] فلماں وچ وی کم کیتا، جنہاں وچ &quot;کیڈی&quot; (2006ء) تے &quot;نان بان&quot; (2012ء) شامل ہن۔

== '''ابتدائی زندگی''' ==
الیانا دی پیدائش [[ممبئی]]، [[مہاراشٹر]] وچ تھئی۔ انہاں دے پیو رونالڈلیوگوا ہک کیتھولک وکیل ہن تے ماءسمیرا مسلمان ہن۔ الیانا نے گوا وچ پرورش پاتی تے ماڈلنگ وچ قدم رکھیا۔ انہاں نے کئی اشتہارات وچ کم کیتا تے بالآخر فلمی صنعت وچ داخل تھئین۔

== '''کیریئر''' ==
الیانا نے [[تیلگو]] فلم &quot;دیوداسوُ&quot; (2006ء) نال اپݨے فلمی کیریئر دا آغاز کیتا۔ انہاں دی فلم &quot;پوككری&quot; (2006ء) تیلگو سنیما دی ہک وݙی ہٹ ثابت تھئی۔ انہاں نے بالی ووڈ وچ وی کم کیتا، جنہاں وچ &quot;برفی&quot; (2012ء)، &quot;پھٹا پوسٹر نکلا ہیرو&quot; (2013ء)، تے &quot;ہیپی اینڈنگ&quot; (2014ء) شامل ہن۔ الیانا اپݨی اداکاری تے خوبصورتی پاروں مشہور ہن تے بھارتی سنیما وچ ہک نمایاں مقام رکھیندیاں ہن۔

== فلمیں ==
{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; border=&quot;2&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0؛ background: # f9f9f9؛ border: 1px #aaa solid؛ border-collapse: collapse؛ font-size: 95٪&quot;
!سال (ء)
!فلم
!کردار
!زبان
!ساتھی فنکار
!ری میک/ڈب
!نوٹس
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2006
|'' دیوداسوُ ''
|بھانومتی كٹم راجو
|[[تیلگو زبان|تیلگو]]
|رام پوتھینینی، شریا سرن
|ہندی ڈب: سب سے بڑا دلوالا
| فاتح '' 'فلم فیئر بہترین فی میل ڈیبیو(جنوبی)''
|-
|'' پوككری ''
|شروتی
|تیلگو
|مہیش بابو، پرکاش راج، نصر
|ہندی ڈب: پوکری وانٹیڈ
ری میک : وانٹیڈ ۔(سلمان خان)
|
|-
|'' کیڈی ''
|آرتی
|[[تمل زبان|تمل]]
|روی کرشنا، تمنا بھاٹیہ
|
|
|-
|'' خطرناک ''
|نکشتر
|تیلگو
|روی تیجا، پرکاش راج
|ہندی ڈب: میں ہوں خطرناک
ماخوذ از : میں ہوں نا (شاہ رخ خان)

ماخوذ از ؒ مسٹر سوکریٹ (کوریائی فلم)
|
|-
|'' راکھی ''
|تری پورہ
|تیلگو
|این ٹی آر جونئیر، چارمی کور
|ہندی ڈب: ریٹرن آف کالیہ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2007
|'' منا ''
|نِدھی
|تیلگو
|پربھاس، پرکاش راج
|ہندی ڈب: بغاوت ایک جنگ
|
|-
|'' اٹا ''
|ستیا
|تیلگو
|سدھارتھ
|ہندی ڈب: آج کا گریٹ گیمبلر
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2008
|'' جلسہ ''
|بھاگیہ ماتی
|تیلگو
|پون کلیان، مکیش رشی، پرکاش راج
|ہندی ڈب: یہ ہے جلسہ
| فاتح '' 'سنتوشم بہترین اداکارہ ایوارڈ ''
'' نامزد، تیلگو فلم فیئر بہترین اداکارہ ایوارڈ''
|-
|'' بھلے دونگالو ''
|جیوتی
|تیلگو
|ترُن، جگپتی بابو
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2009
|'' کک ''
|نینا
|تیلگو
|روی تیجا، شام، برہمانندم
|ری میک : کک ۔(سلمان خان)
|نامزد، تیلگو فلم فیئر بہترین اداکارہ ایوارڈ
|-
|'' رے چپو ''
|کرشن وینی
|تیلگو
|نتن
|ہندی ڈب: آج کا نیا کھلاڑی
|
|-
|'' سلیم ''
|ستیوتی
|تیلگو
|وشنو منچو، وردھان بابو
|ہندی ڈب: فائٹر مین سلیم
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2010
|'' هڈگا هڈگی ''
|خود
|[[کنڑ زبان|کنڑ]]
|سمیر دتانی، لیکھا واشنگٹں
|
|خصوصی ظہور
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|'' نینو نہ راكشاسی ''
|میناکشی
شراویہ
|تیلگو
|رانا دگوبتی، ممیت خان، ابھیمنیو سنکھ
|
|
|-
|'' شکتی ''
|ایشوریہ
|تیلگو
|این ٹی آر جونئیر ،جیکی شروف
|ہندی ڈب: ایک تھا سولجر
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2012
|'' نان بان ''
|ریا سنتھنم
|تمل
|وجے،
|ماخوذ از: تھری ایڈیٹس
|
|-
|'' جولائے ''
|مدھو
|تیلگو
|اللو ارجن
|ہندی ڈب: ڈینجرس کھلاڑی
|
|-
|'' دیوڑو چیسنا منشلو''
|الیانا
|تیلگو
|روی تیجا
|
|
|-
|'' [[برفی!]] ''
|شروتی گھوش/سین گپتا
|[[ہندی]]
|رنبیر کپور، پریانکا چوپڑا
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2013
|'' [[پھٹا پوسٹر نکلا ہیرو]] ''
|کاجل
|[[ہندی]]
|[[شاہد کپور]]، پدمنی کولہا پوری
|ہندی ڈب: داداگیری
|
|-
|'' [[میں تیرا ہیرو]] ''
|سُنینا
|[[ہندی]]
|ورون دھون، نرگس فخری، انوپم کھیر
|ماخوذ از تمل فم : کاندی ریگا
|
|-
|2014
|'' [[ہیپی اینڈنگ]] ''
|آنچل
|[[ہندی]]
|سیف علی خان، گووندا، کالکی کوچین
|
|
|-
|2015
|'' [[کک2]] ''
|نینا
|[[تیلگو]]
|روی تیجا، راکول پریت سنگھ،
|یندی ڈب: جگروالا نمبر1
|
|-
|2016ء
|'' [[رستم]] ''
|سنتھیا پاورے
|[[ہندی|ہندی زبان]]
|اکشے کمار، ایشا گپتا
|یندی ڈب: جگروالا نمبر1
|
|-
|{{Dagger|alt=فلم ابھی زیر تکمیل ہے}}
|'' [[بادشاہو]] ''
|۔۔
|[[ہندی|ہندی زبان]]
|[[اجے دیو اگن|اجے دیوگن]]، [[عمران ہاشمی]]، ایشا گپتا
|
|زیرِ تکمیل
|-
|{{Dagger|alt=فلم ابھی زیر تکمیل ہے}}
|'' [[مبارکاں]] ''
|
|[[ہندی]]
|
|
|زیرِ تکمیل
|}

== حوالہ ==</text>
      <sha1>abaahyh0b4vy5clyzffpoewnq9imt9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عمارہ خان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17841</id>
    <revision>
      <id>71598</id>
      <parentid>62646</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T06:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5780" sha1="7vih8ha5krftf4qfoicbch8e3e0fe2b" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete personne&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عمارہ خان
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:none; text-align:center&quot; |&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'''مدت منصب'''&lt;/span&gt;
6/3/2013 – 31 مئی 2018ء
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%81_%D8%AE%D8%A7%D9%86&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%81_%D8%AE%D8%A7%D9%86&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8_%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8/%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
عمارہ خان ([[اردو]]: عمارہ خان، [[انگریزی]]: Ammara Khan) ہِک [[پاکستانی]] سیاست دان ہِن جیڑھی جون 2013 توں مئی 2018 تئیں [[پاکستان]] دی قومی اسمبلی دی رکن رہ چکی ہِن۔

== تعلیم ==
انّھاں نے کلینیکل سائیکالوجی وِچ پوسٹ ماسٹرز ڈپلومہ کِیتا ہِے اَتے اپلائیڈ سائیکالوجی وِچ ماسٹر آف سائنس دی ڈگری حاصل کیتی ہِے۔&lt;ref name=&quot;thenews/30may2013&quot;&gt;{{cite news|title=Educated, qualified women enter NA, thanks to PML-N|url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/433572|accessdate=3 April 2018|work=The News|date=30 May 2013|language=en|تاريخ-الأرشيف=16 July 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210716203741/https://www.thenews.com.pk/archive/print/433572|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== سیاسی حیاتی ==
عمارہ  2013 دے [[پاکستانی]] عام انتخابات وِچ [[پاکستان مسلم لیگ (ن)]] دی اُمیدوار دے طور تے [[پنجاب]] توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشست تے [[پاکستان]] دی قومی اسمبلی کِیتے منتخب تھئی ہَن۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nomination of eight PML-N women accepted|url=https://www.thenews.com.pk/archive/amp/433735-nomination-of-eight-pml-n-women-accepted|accessdate=8 March 2017|work=www.thenews.com.pk|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170309060431/https://www.thenews.com.pk/archive/amp/433735-nomination-of-eight-pml-n-women-accepted|archivedate=9 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=ECP finally sets up election tribunals|url=https://www.dawn.com/news/1015948/ecp-finally-sets-up-election-tribunals|accessdate=8 March 2017|work=DAWN.COM|date=4 June 2013|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308223857/https://www.dawn.com/news/1015948/ecp-finally-sets-up-election-tribunals|archivedate=8 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Token presence?: Women MPs stick to the back benches - The Express Tribune|url=https://tribune.com.pk/story/686172/token-presence-women-mps-stick-to-the-back-benches/|accessdate=8 March 2017|work=The Express Tribune|date=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308224450/https://tribune.com.pk/story/686172/token-presence-women-mps-stick-to-the-back-benches/|archivedate=8 March 2017}}&lt;/ref&gt;

13 مئی 2024 کوں، [[الیکشن کمیشن آف پاکستان]] (ECP) نے انّھاں دی [[پنجاب]] دی صوبائی اسمبلی دی رکنیت معطل کر ݙِتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Notification dated 13 May 2024|url=https://ecp.gov.pk/storage/uploads/4YGUlQBsbV8JL4GCQqiYWeBEPvR9xqPrzOtOMYht.pdf|access-date=14 May 2024|website=ecp.gov.pk|publisher=Election Commission of Pakistan|archive-date=14 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240514002843/https://ecp.gov.pk/storage/uploads/4YGUlQBsbV8JL4GCQqiYWeBEPvR9xqPrzOtOMYht.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اِیہ کارروائی [[سپریم کورٹ آف پاکستان]] دے فیصلے دے بعد تھئی، جیڑھیلے [[پشاور ہائی کورٹ]] دے فیصلے کوں معطل کر ݙِتا ہئی، جیڑھیلے [[پاکستان تحریک انصاف]]-[[سنی اتحاد کونسل]] بلاک کوں مخصوص نشست دی الاٹمنٹ توں انکار کر ݙِتا ہئی۔&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Khan|first1=Iftikhar A.|title=Ruling coalition loses two-thirds majority in NA|url=https://www.dawn.com/news/1833376/ruling-coalition-loses-two-thirds-majority-in-na|access-date=14 May 2024|work=DAWN.COM|date=14 May 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان]]
[[ونکی:پنجابی شخصیتاں]]
[[ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان]]
[[ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:پاکستانی سیاست دان]]
[[ونکی:پاکستانی سیاست دان زنانیاں]]</text>
      <sha1>7vih8ha5krftf4qfoicbch8e3e0fe2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>صبیحہ ندیم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17961</id>
    <revision>
      <id>71596</id>
      <parentid>49247</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6772" sha1="fst2oibual1q27avluqkygqyhn0nu50" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete personne&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |صبیحہ ندیم
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:none; text-align:center&quot; |&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'''مدت منصب'''&lt;/span&gt;
6/3/2013 – 31 مئی 2018ء
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_Pakistan.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_Pakistan.svg|20x20px]] [[:ur:پاکستان|پاکستان]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q19517970#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:سیاسی_جماعت|جماعت]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:پاکستان_مسلم_لیگ_(ن)|پاکستان مسلم لیگ (ن)]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q19517970#P102|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P102) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی حیاتی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |[[:ur:سیاست_دان|سیاست دان]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q19517970#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B5%D8%A8%DB%8C%D8%AD%DB%81_%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%85&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B5%D8%A8%DB%8C%D8%AD%DB%81_%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%85&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8_%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8/%D8%B9%D8%B1%D8%A8%DB%8C|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
صبیحہ نذیر یا صبیحہ ندیم(اردو: صبیحہ ندیم، انگریزی: Sabiha Nazir) ہک [[پاکستانی]] سیاست دان ہن جیڑھی جون 2013ء توں مئی 2018ء تؑیں [[پاکستان]] دی قومی اسمبلی دی رکن رہی ہن۔

== تعلیم ==
صبیحہ ندیم نے سماجی خدمت وچ ماسٹرز دی ڈگری حاصل کیتی ہئی۔&lt;ref name=&quot;thenews/30may2013&quot;&gt;{{cite news|title=Educated, qualified women enter NA, thanks to PML-N|url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/433572|accessdate=3 April 2018|work=The News|date=30 May 2013|language=en|تاريخ-الأرشيف=16 July 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210716203741/https://www.thenews.com.pk/archive/print/433572|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== سیاسی حیاتی ==
اوہ 2013ء دے [[پاکستانی]] عام انتخابات وچ [[پنجاب]] توں زنانیاں کِیتے مخصوص نشستاں تے [[پاکستان مسلم لیگ (ن)]] دی امیدوار دے طور تے [[پاکستان]] دی قومی اسمبلی کِیتے منتخب تھئی ہن۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=138 MNAs either paid no income tax, or FBR has no such data|url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/631317-138-mnas-either-paid-no-income-tax,-or-fbr-has-no-such-data|accessdate=8 March 2017|work=www.thenews.com.pk|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170203161224/https://www.thenews.com.pk/archive/print/631317-138-mnas-either-paid-no-income-tax,-or-fbr-has-no-such-data|archivedate=3 February 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nomination of eight PML-N women accepted|url=https://www.thenews.com.pk/archive/amp/433735-nomination-of-eight-pml-n-women-accepted|accessdate=8 March 2017|work=www.thenews.com.pk|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170309060431/https://www.thenews.com.pk/archive/amp/433735-nomination-of-eight-pml-n-women-accepted|archivedate=9 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=200 MNAs never moved any bill in NA|url=http://nation.com.pk/national/30-Jan-2016/200-mnas-never-moved-any-bill-in-na|accessdate=8 March 2017|work=The Nation|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308223746/http://nation.com.pk/national/30-Jan-2016/200-mnas-never-moved-any-bill-in-na|archivedate=8 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thenews/30may20132&quot;&gt;{{cite news|title=Educated, qualified women enter NA, thanks to PML-N|url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/433572|accessdate=3 April 2018|work=The News|date=30 May 2013|language=en|تاريخ-الأرشيف=16 July 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210716203741/https://www.thenews.com.pk/archive/print/433572|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=337 lawmakers suspended for not submitting assets details|url=https://www.dawn.com/news/1290270|accessdate=8 March 2017|work=DAWN.COM|date=16 October 2016|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308222446/https://www.dawn.com/news/1290270|archivedate=8 March 2017}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل]]
[[ونکی:قومی اسمبلی پاکستان دیاں زنانیاں ارکان]]
[[ونکی:پنجابی شخصیتاں]]
[[ونکی:پاکستان مسلم لیگ (ن) دے سیاست دان]]
[[ونکی:اکویہویں صدی دیاں پاکستانی سیاست دان زنانیاں]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:پاکستانی سیاستدان]]
[[ونکی:پاکستانی سیاست دان]]
[[ونکی:پاکستانی سیاست دان زنانیاں]]</text>
      <sha1>fst2oibual1q27avluqkygqyhn0nu50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سعدیہ بشیر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19631</id>
    <revision>
      <id>71594</id>
      <parentid>66806</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T04:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28958" sha1="0ygdrpzrnmee1w80kiw1851vzxn7to1" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |سعدیہ بشیر
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |سعدیہ بشیر
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |مقام پیدائش
| style=&quot; &quot; |[[:ur:فیصل_آباد|فیصل آباد]]  &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q102443647#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:قومیت|قومیت]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:پاکستان|پاکستان]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی حیاتی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |کمپیوٹر سائنس دان، گیم ڈویلپر، کاروباری
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |کارہائے نمایاں
| style=&quot; &quot; |پکسل آرٹ اکیڈمی کی بانی
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C%DB%81_%D8%A8%D8%B4%DB%8C%D8%B1&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C%DB%81_%D8%A8%D8%B4%DB%8C%D8%B1&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
سعدیہ بشیر ہک پاکستانی کمپیوٹر سائنس دان، گیم ڈویلپر تے کاروباری ہن۔ انھاں [[پکسل آرٹ اکیڈمی]] دی بانی تے سی ای او ہن جیڑھی [[پاکستان]] وچ پہلی گیم ٹریننگ اکیڈمی ہے۔ سعدیہ پہلی پاکستانی ہن جنھاں نے گیم ڈویلپر کانفرنس وچ [[پاکستان]] دی نمائندگی کیتی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-03-27|عنوان=Pakistanis glow in the Forbes ‘30 under 30’ 2018 list|یوآرایل=https://dailytimes.com.pk/220630/pakistanis-glow-in-the-forbes-30-under-30-2018-list/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Daily Times|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Pakistanis shine in Forbes Asia's '30 Under 30' list for 2018 - Pakistan|یوآرایل=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/432881-Pakistanis-shine-in-Forbes-Asias-30-Under-30-list-for-2018|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Dunya News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir – PixelArt Game Academy|یوآرایل=https://pixelartga.com/index.php/sadia-bashir/|تاریخ رسائی=2020-11-29|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-11-11|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201111124907/https://pixelartga.com/index.php/sadia-bashir/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=HeySummit|عنوان=Global Pakistan Tech Summit|یوآرایل=https://global.paktechsummit.com/speakers/sadia-bashir/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Global Pakistan Tech Summit|آرکائیو تاریخ=2020-10-19|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201019073727/https://global.paktechsummit.com/speakers/sadia-bashir/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Nine Pakistanis Make It To Forbes 30 Under 30 Asia List {{!}} Focus - MAG THE WEEKLY|یوآرایل=http://magtheweekly.com/detail/2334-nine-pakistanis-make-it-to-forbes-30-under-30-asia-list|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=magtheweekly.com|زبان=en}}&lt;/ref&gt;

== تعلیم ==
سعدیہ نے کمپیوٹر سائنس وچ بیچلر ڈگری حاصل کیتی ہے۔ انھاں نے [[کامسیٹس یونیورسٹی]] توں مصنوعی ذہانت تے سافٹ ویئر انجینئری وچ ویڈیو گیمز کِیتے پروڈکشن دے عمل دے نال کمپیوٹر سائنس وچ ماسٹر وی کیتا ہویا ہے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=ilmkidunya.com|عنوان=Sadia Bashir is a young video game entrepreneur and a part of a select team from Pakistan for those who are completely self-made.|یوآرایل=https://www.ilmkidunya.com/articles/sadia-bashir-a-pakistani-video-game-pioneer-s-voyage-to-international-fame-1809.aspx|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=ilmkidunya.com|زبان=english|تاريخ-الأرشيف=2020-12-10|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201210120953/https://www.ilmkidunya.com/articles/sadia-bashir-a-pakistani-video-game-pioneer-s-voyage-to-international-fame-1809.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تاریخ=2018-07-05|عنوان=Pakistan female game designer on a mission for change|زبان=en-GB|کاوش=BBC News|یوآرایل=https://www.bbc.com/news/world-asia-43966675|تاریخ رسائی=2020-11-29}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=TEDxSZABIST {{!}} TED|یوآرایل=https://www.ted.com/tedx/events/18670|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.ted.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-03-28|عنوان=Nine Pakistanis Make Forbes 30 Under 30 Asia|یوآرایل=https://www.arabnews.pk/node/1275126/lifestyle|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Arab News PK|زبان=en}}&lt;/ref&gt;

== ذاتی حیاتی ==
سعدیہ ہک ایسے خاندان وچ پیدا تھئی ہَن جتھاں خواتین دی تعلیم کوں ترجیح نی ݙتی ویندی ہئی۔ تاہم، سعدیہ ہک انگریزی میڈیم اسکول وچ تعلیم حاصل کرݨ چاہندی ہَن تے انھاں نے اپݨی تعلیم دا خرچہ خود اٹھاوݨا شروع کر ݙتا۔ اوہ بچیں کوں گھراں وچ ٹیوشن ݙیندی ہَن تے اپݨے تعلیمی اخراجات کِیتے کپڑے سلائی وی کرݨ لڳ ڳئی ہَن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Desk|پہلا=News|تاریخ=2018-03-28|عنوان=Nine Pakistanis featured in Forbes Asia ‘30 Under 30’ list|یوآرایل=https://www.globalvillagespace.com/nine-pakistanis-featured-in-forbes-asia-30-under-30-list/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Global Village Space|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir An entrepreneur and a tech professional|یوآرایل=https://www.mizlink-pakistan.com/sadia-bashir-an-entrepreneur-and-a-tech-professional.html|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=MizLink Pakistan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Cross|پہلا=Katherine|عنوان=Train Jam perfectly captures the magic of both traveling and game dev|یوآرایل=https://www.gamasutra.com/view/news/292664/Train_Jam_perfectly_captures_the_magic_of_both_traveling_and_game_dev.php|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.gamasutra.com|زبان=en}}&lt;/ref&gt;

جݙݨ سعدیہ نے اپݨے نویں اسکول وچ داخلہ گھدا، تاں اوہ اپݨے خاندانی فرق دے سبب ڈھلݨ توں قاصر رہ ڳئی ہَن۔ اپݨے اسکول وچ، سعدیہ نے لائبریری وچ وقت گزارݨا شروع کیتا جتھاں انھاں کوں گرافکس، کمپیوٹرز تے گیمنگ بارے وچ مزید معلومات حاصل تھئی ہَن۔ سعدیہ نے گیمنگ وچ دلچسپی اُس وقت پیدا کیتی جݙݨ اوہ اپݨے بھائی دے دوستاں دے نال ویڈیو گیمز کھیݙدی ہَن۔ جݙݨ اوہ 13 سال دی ہَن تبھی انھاں نے اپݨے کھیݙاں کوں ڈیزائن کرݨا شروع کیتا۔ سعدیہ کوں اپݨی یونیورسٹی کِیتے اپݨی تعلیم کِیتے فنڈ ݙیوݨ کِیتے کم جاری رکھݨا پیا۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Female game designer on a mission for change {{!}} Pakistan Today|یوآرایل=https://www.pakistantoday.com.pk/2018/07/06/female-game-designer-on-a-mission-for-change/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.pakistantoday.com.pk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=In Pakistan, some gaming studios have made gender equity a priority|یوآرایل=http://america.aljazeera.com/articles/2016/1/10/gender-equity-in-pakistans-gaming-industry.html|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=america.aljazeera.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Female game designer on a mission for change {{!}} Pakistan Today|یوآرایل=https://www.pakistantoday.com.pk/2018/07/06/female-game-designer-on-a-mission-for-change/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.pakistantoday.com.pk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Yousuf|پہلا=Faiza|تاریخ=2019-03-18|عنوان=Episode 1: Incredible Pakistani Women In Technology You Must Follow|یوآرایل=https://www.womenintechpk.com/incredible-pakistani-women-in-technology-you-must-follow/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=WomenInTechPK|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir: Her Story! – PixelArt Game Academy|یوآرایل=https://pixelartga.com/index.php/2018/12/26/sadia-bashir-her-story/|تاریخ رسائی=2020-11-29|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-11|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201211191852/https://pixelartga.com/index.php/2018/12/26/sadia-bashir-her-story/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;

== کَم کار آلی حیاتی ==
سعدیہ نے کجھ سال تک پروگرامر دی حیثیت نال کم کیتا۔ بعد وچ انھاں دی توجہ کمپیوٹر گیمز بݨاوݨ دی طرف راغب تھئی۔ سعدیہ دے استاد نے سعدیہ تے انھاں دی ساتھی کوں کھیݙاں تے کم کرݨ کِیتے فنڈ ݙیوݨ دا فیصلہ کیتا تے انھاں نے ہک چھوٹے جیہے تہ خانے وچ کم شروع کیتا۔ سعدیہ نے گیمنگ انڈسٹری وچ سات سال تک کم کیتا۔ اپݨے کم دے دوران، اوہ [[پاکستان]] وچ گیمنگ انڈسٹری وچ بدعت دی کمی توں مایوس تھئی ہَن تے ایں وجہ توں انھاں نے ایں اقدام کوں شروع کرݨ دا فیصلہ کیتا جیڑھا ایں مسئلے کوں حل کریندا ہئی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-12-07|عنوان=Pakistani entrepreneur Sadia Bashir featured as Global Gaming Citizen at Facebook Game Awards|یوآرایل=https://timesofislamabad.com/07-Dec-2018/pakistani-entrepreneur-sadia-bashir-featured-as-global-gaming-citizen-at-facebook-game-awards|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Times of Islamabad|زبان=en|آرکائیو تاریخ=2020-12-09|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201209131501/https://timesofislamabad.com/07-Dec-2018/pakistani-entrepreneur-sadia-bashir-featured-as-global-gaming-citizen-at-facebook-game-awards|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Fawad|پہلا=Saman|تاریخ=2016-07-24|عنوان=Meet Sadia Bashir: A Game Guru Promoting Video Game Industry in Pakistan - #HerStory|یوآرایل=http://beyourownboss.pk/sadia-bashir-game-guru-pakistan/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Be Your Own Boss - Entrepreneurship and Technology News|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-09|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201209075854/http://beyourownboss.pk/sadia-bashir-game-guru-pakistan/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=فوربز کی فہرست میں شامل پاکستانی کون ہیں؟|زبان=ur|کاوش=BBC News اردو|یوآرایل=https://www.bbc.com/urdu/pakistan-43567487|تاریخ رسائی=2020-11-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Startup Grind with Sadia Bashir (Founder @ PixelArt Game Academy)|یوآرایل=https://www.meetup.com/es/StartupGrindPK/events/262814903/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Meetup|زبان=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=ND2C – National Digital Design Conference|یوآرایل=https://www.nd2c.com/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.nd2c.com|آرکائیو تاریخ=2020-12-03|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201203224425/https://www.nd2c.com/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-03-27|عنوان=South Asians on the Forbes 30 Under 30 Asia 2018 List|یوآرایل=https://www.desiblitz.com/content/forbes-30-under-30-asia-2018|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=DESIblitz|زبان=en}}&lt;/ref&gt;

سعدیہ نے میٹنگز تے کانفرنساں دا اہتمام کیتا جتھاں اوہ مقامی ڈویلپرز کوں بین الاقوامی ڈویلپرز نال مربوط کرݨ لڳ ڳئی ہَن۔ اوہ یونیورسٹیاں وچ ورکشاپس دا وی اہتمام کرݨ لڳ ڳئی ہَن۔ کم دے بارے وچ مثبت جواب ݙیکھݨ دے بعد، سعدیہ نے [[پکسل آرٹ اکیڈمی]] بݨاوݨ دا فیصلہ کیتا۔ انھاں دی تنظیم وچ ہݨ، گیم ڈویلپرز کین لیون (گھوسٹ اسٹوری گیمز دے بانی، تخلیقی ڈائریکٹر بیوشوک)، رامی اسماعیل (شریک بانی والمبیئر)، بری کوڈ (بانی ٹرو لوو میڈیا) تے جوناتھن چی (سابقہ اریشنل کھیݙاں دے شریک بانی) شامل ہن۔ ایڈوائزری بورڈ وچ اوہ پاکستانی ڈویلپرز کوں سرپرست فراہم کرݨ لڳ ڳئے ہن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir|یوآرایل=https://globalgamejam.org/users/sadia-bashir|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Global Game Jam Online|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-03-28|عنوان=Momina Mustehsan and 8 other Pakistanis make it to Forbesâ€™ 30 under 30 Asia list|یوآرایل=https://www.somethinghaute.com/forbes-30-under-30-asia-list/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Something Haute|زبان=en-US|تاريخ-الأرشيف=2020-12-12|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201212124104/https://www.somethinghaute.com/forbes-30-under-30-asia-list/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir-The Geeky Gamer {{!}} StartupDotPK|یوآرایل=https://www.startup.pk/sadia-bashir-the-geeky-gamer/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.startup.pk}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Syed|پہلا=Rizwan|عنوان=Women are winning in Pakistan’s gaming industry|یوآرایل=https://www.aljazeera.com/features/2016/1/12/women-are-winning-in-pakistans-gaming-industry|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.aljazeera.com|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Yameen|پہلا=Ahsan|تاریخ=2016-07-21|عنوان=Sadia Bashir: An Inspirational Story Of Pakistani Video Game Guru|یوآرایل=https://techmag.pk/sadia-bashir-inspirational-story-pakistani-video-game-guru/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Pakistan Technology Magazine|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-09|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201209172612/https://techmag.pk/sadia-bashir-inspirational-story-pakistani-video-game-guru/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-03-27|عنوان=Nine Pakistanis make it to Forbes Asia's '30 Under 30'|یوآرایل=http://tribune.com.pk/story/1670281/nine-pakistanis-make-forbes-asias-30-30|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=The Express Tribune|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=ShareAmerica|تاریخ=2016-01-22|عنوان=Guiding Pakistan's future game developers|یوآرایل=https://share.america.gov/guiding-pakistans-future-game-developers/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=ShareAmerica|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Editor|تاریخ=2016-01-25|عنوان=StartUp Academy Graduate {{!}} How One Women Leads Pakistan's Future Game Developers|یوآرایل=https://griffinworx.org/startup-academy-woman-graduate-leads-pakistans-future-game-developers/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=GriffinWorx|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-10|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201210042508/https://griffinworx.org/startup-academy-woman-graduate-leads-pakistans-future-game-developers/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;

سعدیہ دی گیمنگ اکیڈمی [[پاکستان]] وچ طلبہ تے ڈویلپرز کوں کھیݙاں دی تربیت تے تحقیق تے ترقی فراہم کریندی ہے۔ ایہ تنظیم گیمنگ انڈسٹری وچ صنفی فرق کوں وی دور کرݨ پئی ہے۔ سعدیہ دے پروگرام وچ کم دی جگہ تے گھٹ توں گھٹ 33٪ خواتین دا کوٹہ موجود ہے۔ انھاں دی اکیڈمی خواتین کوں وظائف وی پیش کریندی ہے۔ سعدیہ دا مقصد ہائی ٹیک انڈسٹری وچ صنف دے فرق کوں اپݨے اقدام نال ختم کرݨا ہے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Sachwani|پہلا=Anusha|عنوان=9 Pakistanis Make it to Forbes Asia's '30 Under 30′ List! {{!}} Brandsynario|یوآرایل=https://www.brandsynario.com/9-pakistanis-make-it-to-forbes-asias-30-under-30′-list/|تاریخ رسائی=2020-11-29|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Daur|پہلا=Naya|تاریخ=2020-04-20|عنوان=Pakistani Student On Forbes' List Of 30 Of Asia's Brightest Millennials|یوآرایل=https://nayadaur.tv/2020/04/pakistani-student-on-forbes-list-of-30-of-asias-brightest-millennials/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Naya Daur|زبان=en-US|تاريخ-الأرشيف=2020-12-09|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201209144317/https://nayadaur.tv/2020/04/pakistani-student-on-forbes-list-of-30-of-asias-brightest-millennials/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-07-06|عنوان=BBC News: Pakistan female game designer on a mission for change|یوآرایل=https://www.arabnews.com/node/1334251/press-review|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Arab News|زبان=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-02-15|عنوان=Nine Pakistani innovators recognized in Forbes 30 Under 30 lists|یوآرایل=http://www.technologyreview.pk/nine-pakistani-innovators-recognized-in-forbes-30-under-30-lists/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=MIT Technology Review Pakistan|زبان=en-US|تاريخ-الأرشيف=2020-12-11|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201211235156/http://www.technologyreview.pk/nine-pakistani-innovators-recognized-in-forbes-30-under-30-lists/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir|یوآرایل=https://www.techwomen.org/impact-story/sadia-bashir|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=TechWomen|زبان=en-US|تاريخ-الأرشيف=2020-12-12|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201212115041/https://www.techwomen.org/impact-story/sadia-bashir|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia-bashir-in-forbes|یوآرایل=https://pakistanshining.com/nine-pakistanis-featured-forbes-asia-30-30-2018/sadia-bashir-in-forbes/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Pakistan Shining|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;

== مہان٘درے کَم ==
سعدیہ کوں انھاں دے کارنامیاں تے 2016ء وچ خواتین انٹرپرینیور سمٹ وچ امریکی سفارت خانے دی طرفوں &quot;ویمن کین ڈو&quot; ایوارڈ نال نوازا ڳیا ہئی۔ ایہ ایوارڈ [[پاکستان]] دی کامیاب خواتین کاروباری افراد دے اعتراف کِیتے ہے۔ اوہ عالمی انٹرپرینیورشپ سمٹ 2017ء دی فاتح ٹیم وچ شامل ہَن۔ اوہ [[سان فرانسسکو]] وچ گیم ڈویلپر کانفرنس، 2017ء وچ تقریر کرݨ والی [[پاکستان]] دی پہلی اسپیکر وی ہَن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-03-27|عنوان=These 7 Pakistanis made it to the Forbes 30 Under 30 Asia List|یوآرایل=https://www.techjuice.pk/these-7-pakistanis-made-forbes-30-under-30-asia-list/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=TechJuice|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-09|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201209140350/https://www.techjuice.pk/these-7-pakistanis-made-forbes-30-under-30-asia-list/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=usembassy|پہلا=|تاریخ=|عنوان=entrepreneurship 2018|یوآرایل=https://pk.usembassy.gov/wp-content/uploads/sites/76/kon-2nd-edition-entrepreneurship-2018.pdf|یوآرایل کی کیفیت=dead|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201023012536/https://pk.usembassy.gov/wp-content/uploads/sites/76/kon-2nd-edition-entrepreneurship-2018.pdf|آرکائیو تاریخ=2020-10-23|تاریخ رسائی=|ویب گاہ=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Team|پہلا=Trending|تاریخ=2018-03-27|عنوان=9 Pakistanis have made it to this year’s Forbes 30 Under 30 Asia List|یوآرایل=https://trending.pk/2018/03/9-pakistanis-have-made-it-to-this-years-forbes-30-under-30-asia-list/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Trending Pakistan|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-03|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201203101105/https://trending.pk/2018/03/9-pakistanis-have-made-it-to-this-years-forbes-30-under-30-asia-list/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Maitreyi|پہلا=M. l melly|تاریخ=2017-11-30|عنوان=Pak team makes it to GES 2017, overcoming visa issues|زبان=en-IN|کاوش=The Hindu|یوآرایل=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/pak-team-makes-it-to-ges-2017-overcoming-visa-issues/article21235480.ece|تاریخ رسائی=2020-11-29|آئی_ایس_ایس_این=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Webdesk|تاریخ=2019-04-20|عنوان=PGA Founder Sadia Bashir Wins Global Gaming Citizen Award by Facebook -|یوآرایل=http://idgpakistan.com/pga-founder-sadia-bashir-wins-global-gaming-citizen-award-by-facebook/|تاریخ رسائی=2020-11-29|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-10|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201210091412/http://idgpakistan.com/pga-founder-sadia-bashir-wins-global-gaming-citizen-award-by-facebook/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir (Founder @ PixelArt Game Academy) {{!}} Startup Grind|یوآرایل=https://www.startupgrind.com/events/details/startup-grind-islamabad-presents-sadia-bashir-founder-pixelart-game-academy/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.startupgrind.com|زبان=en|آرکائیو تاریخ=2020-12-08|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201208184214/https://www.startupgrind.com/events/details/startup-grind-islamabad-presents-sadia-bashir-founder-pixelart-game-academy/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Desk|پہلا=Monitoring|تاریخ=2018-03-28|عنوان=Nine Pakistanis make it to Forbes ‘30 Under 30’ Asia list|یوآرایل=https://www.dawn.com/news/1397978|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=DAWN.COM|زبان=en}}&lt;/ref&gt; سعدیہ، وزیر اعظم [[پاکستان]]، عمران خان دے ہک اقدام، &quot;وزیر اعظم یوتھ کونسل&quot; دی رکن وی ہن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2019-07-02|عنوان=Meet the members of PM Khan's National Youth Council|یوآرایل=https://thecurrent.pk/meet-the-members-of-pm-khans-national-youth-council/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=The Current|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Pakistani Universities come together in favour of Sustainable Development Goals at COMSATS Platform – COMSATS Secretariat|یوآرایل=http://comsats.org/?p=4825|تاریخ رسائی=2020-11-29|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt; سعدیہ کوں فوربس 30 وچ انڈر 30 ایشیا 2018ء وچ وی شامل کیتا ڳیا ہئی۔ اوہ انٹرپرائز ٹیکنالوجی دے زمرے وچ شامل ہَن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir|یوآرایل=https://www.forbes.com/profile/sadia-bashir/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Forbes|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Forbes ‘30 under 30’ Asia list features nine Pakistanis {{!}} Pakistan Today|یوآرایل=https://www.pakistantoday.com.pk/2018/03/27/forbes-30-under-30-asia-list-features-seven-pakistanis/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.pakistantoday.com.pk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2018-03-27|عنوان=9 Pakistanis Featured in Forbes Asia’s '30 Under 30' list|یوآرایل=https://www.researchsnipers.com/9-pakistanis-featured-in-forbes-asias-30-under-30-list/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=RS News|زبان=en-US|آرکائیو تاریخ=2020-12-13|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201213220356/https://www.researchsnipers.com/9-pakistanis-featured-in-forbes-asias-30-under-30-list/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Nine Pakistanis feature on Forbes ‘30 under 30’ Asia list|یوآرایل=https://www.geo.tv/latest/188159-pakistanis-who-made-it-to-forbes-30-under-30-list|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=www.geo.tv|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Desk|پہلا=H. I. P.|تاریخ=2018-03-27|عنوان=Pakistanis who Made it to the Forbes' '30 Under 30 Asia 2018' List|یوآرایل=https://www.hipinpakistan.com/news/1154693|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=HIP|زبان=en|آرکائیو تاریخ=2020-12-08|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20201208221425/https://www.hipinpakistan.com/news/1154693|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt; انھاں کوں گیم ایوارڈز۔ 2018ء [[لاس اینجلس]] وچ فیس بک گیمنگ دے ذریعہ گلوبل گیمنگ سٹیزن دے ناں نال وی منسوب کیتا ڳیا ہے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=propakistani|پہلا=|تاریخ=|عنوان=Pakistani women win 3000 dollar grant|یوآرایل=https://propakistani.pk/2017/10/18/6-women-pakistan-win-3000-grant-create-social-impact/|یوآرایل کی کیفیت=live|آرکائیو یوآرایل=|آرکائیو تاریخ=|تاریخ رسائی=|ویب گاہ=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sadia Bashir – Game Dev Days Graz|یوآرایل=https://gamedevdays.com/speaker/sadia-bashir/|تاریخ رسائی=2020-11-29|زبان=en-US|تاريخ-الأرشيف=2020-12-02|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201202222045/https://gamedevdays.com/speaker/sadia-bashir/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=2019-02-28|عنوان=The Game Awards 2019: Recognizing this year’s global gaming citizens|یوآرایل=https://tech.fb.com/the-game-awards-2019-recognizing-this-years-global-gaming-citizens/|تاریخ رسائی=2020-11-29|ویب گاہ=Facebook Technology|زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل]]
[[ونکی:پاکستانی زنانیاں]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:فیصل آباد دے ڄمان٘درو شخصیتاں]]</text>
      <sha1>0ygdrpzrnmee1w80kiw1851vzxn7to1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تمل رسم الخط</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23144</id>
    <revision>
      <id>71591</id>
      <parentid>71581</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T02:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9783" sha1="j66q1w73z4pjv5menepyvoi5oofetym" xml:space="preserve">{{Infobox writing system|name=تمل رسم الخط|altname={{lang|ta|தமிழ்}}|type=[[ابوگیدا]]|time=c. 400 CE – present&lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|آخری=Rajan |پہلا=K. |عنوان=Territorial Division as Gleaned from Memorial Stones |جے_اسٹور=29757518 |جریدہ=East and West |ناشر=Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente (IsIAO) |تاریخ=دسمبر 2001 |جلد=51 |شمارہ=3/4 |صفحہ=363}} (table showing Tamil in row for the 601–800 period)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|آخری1=Diringer |پہلا1=David |عنوان=Alphabet a key to the history of mankind |یوآرایل=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.57042 |تاریخ=1948 |صفحہ=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.57042/page/n387 385]}}&lt;/ref&gt;|languages=[[تمل زبان]]&lt;br /&gt;[[Kanikkaran language|Kanikkaran]]&lt;br /&gt;[[Badaga language|Badaga]]&lt;br /&gt;[[Irula language|Irula]]&lt;br /&gt;[[Paniya language|Paniya]]&lt;br /&gt;[[Saurashtra language|Saurashtra]]|fam1=[[براہمی رسم الخط]]|fam2=[[Tamil-Brahmi]]|fam3=[[Pallava script]]{{Sfn|Mahadevan|2003|p=209}}{{Sfn|Mahadevan|2003|p=212}}|sisters=[[Grantha script|Grantha]]، [[Old Mon script|Mon]]، [[Khmer alphabet|Khmer]]، [[Kawi script|Kawi]]|unicode={{Unbulleted list|class=nowrap |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf U+0B80–U+0BFF] {{بہت چھوٹا|Tamil}} |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11FC0.pdf U+11FC0–U+11FFF] {{بہت چھوٹا|Tamil Supplement}}}}|iso15924=Taml|sample=Word Tamil.svg|imagesize=250px}}

[[تمل]] حروف تہجی ([[انگریزی]]: Tamil script) دراصل ہک ابوگیدا رسم الخط ہئی جیڑھا [[بھارت]]، [[سری لنکا]]، [[ملائیشیا]]، [[سنگاپور]] تے دنیا بھر وِچ رہوݨ والے تمل لوک تے تمل زبان دے ٻولݨ والے تمل زبان کوں لکھݨ کِیتے استعمال کریندے ہِن۔&lt;ref&gt;{{Citation|عنوان=The Unicode 5.0 Standard|ایڈیشن=5|ناشر=Addison-Wesley|مقام=Upper Saddle River, NJ|سال=2006|آئی_ایس_بی_این=0-321-48091-0|آخری=Allen|پہلا=Julie}} at p. 324&lt;/ref&gt; ٻئے اقلیتی زباناں جیویں جو [[سوراشٹر زبان]]، [[بداگا زبان]]، [[آئیرولا زبان]] تے [[پانیا زبان]] وی تمل رسم الخط وِچ لکھیاں ویندیاں ہِن۔&lt;ref&gt;{{Citation|مرتب آخری=Lewis|مرتب پہلا=M. Paul|عنوان=Ethnologue: Languages of the World|ایڈیشن=16th|یوآرایل=http://www.ethnologue.com/|ناشر=SIL International|مقام=Dallas, Tex.|سال=2009|تاریخ رسائی=2009-08-28}}&lt;/ref&gt;

== خصوصیات ==
[[فائل:Evolution_of_Vatteluttu_and_Tamil_scripts.gif|thumb|402x402px|Diverging evolution of [[Tamil-Brahmi]] script (center column) into the [[Vatteluttu alphabet]] (leftmost column) and the Tamil script (rightmost column)]]
تمل رسم الخط وِچ 12 مصوتے ہِن جنہاں کوں (உயிரெழுத்து، uyireḻuttu: روحانی حروف) آکھیا ویندا ہئی۔ 18 حرف صحیح (மெய்யெழுத்து، meyyeḻuttu: اصل حروف) تے ہک حرف خاص (ஆய்த எழுத்து) ہئی جیڑھا &quot;اکو&quot; وی آکھیا ویندا ہئی۔ اِیہ نہ تاں حرف صحیح ہئی تے نہ ای حرف علت۔&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210214081015/https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/romadict.pl?table=tamil-lex&amp;page=148&amp;display=utf8%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} University of Madras Tamil Lexicon, page 148: &quot;{{lang|ta|அலியெழுத்து}} [ {{کلمہ نویسی|ta|ISO|aliyeḻuttu}}&lt;nowiki&gt; ] n &lt;/nowiki&gt;{{کلمہ نویسی|ta|ISO|ali-y-eḻuttu}}۔ &lt; {{lang|ta|அலி}}¹ +۔ 1. The letter {{lang|ta|ஃ}}، as being regarded as neither a vowel nor a consonant; {{lang|ta|ஆய்தம்}}۔ ({{lang|ta|வெண்பாப்۔ முதன்மொ۔ 6, உரை۔}}) 2. Consonants; {{lang|ta|மெய்யெ ழுத்து۔ (பிங்۔)۔}}&lt;nowiki&gt;&quot;]&lt;/nowiki&gt;{{مردہ ربط|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; پر اِینکوں حروف علت دے بعد سبھ توں اخیر وِچ لکھیا ویندا ہئی۔ تمل رسم الخط حروف تہجی دی بجائے مقطعی اُتے مبنی ہئی۔ ایں طرح تمل رسم الخط وِچ کل 31 حروف ہِن۔ ٻئے 216 حروف ٻئے حروف نال مِل کے بݨدے ہِن تے کل حروف دی تعداد 247 (12+18+216+1) تھی ویندی ہئی۔

== ٻِیا ݙیکھو ==

* [[تمل زبان]]

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:براہمی رسم الخط]]
[[ونکی:تمل زبان]]</text>
      <sha1>j66q1w73z4pjv5menepyvoi5oofetym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایلس واکر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25672</id>
    <revision>
      <id>71590</id>
      <parentid>61528</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T01:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21489" sha1="5bf6a02lsraori6j5mgy5142w6oe04a" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete auteur&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#4C6099;color:#FFFFFF&quot; |الائس واکر
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |&lt;div&gt;[[فائل:Alice_Walker.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Alice_Walker.jpg|center|280x280px]]&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#6f7fad;color:#FFFFFF&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائشی نام
| style=&quot; &quot; |([[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی میں]]: &lt;span lang=&quot;en&quot;&gt;Alice Malsenior Walker&lt;/span&gt;)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P1477|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1477) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائش
| style=&quot; &quot; |9 فروری 1944ء   (81 سال)&lt;ref name=&quot;385ae17a1e3d9709e88ed24b0da20feeb5f759d7&quot;&gt;انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس آئی ڈی: https://www.imdb.com/name/nm0907504/ — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;d069a4a83c3247676b813d7f0a48bbf8ea5002a9&quot;&gt;ناشر: [[کتب خانہ کانگریس]]  — کتب خانہ کانگریس اتھارٹی آئی ڈی: https://id.loc.gov/authorities/n79109131 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cb41603972ae9649465ada7348622eeac71d11d1&quot;&gt;میوزک برینز آرٹسٹ آئی ڈی: https://musicbrainz.org/artist/b44abb39-6b22-4267-b1d2-736ceeed1a3e — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot;&gt;مصنف: [[فرانس کا قومی کتب خانہ]]  — عنوان : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم — بی این ایف - آئی ڈی: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb120134443 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018 — اجازت نامہ: آزاد اجازت نامہ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;8c556a6a3bb140322bed6ee7cc271d8843b4e3bb&quot;&gt;مصنف: [[آرون سوارٹز]]  — او ایل آئی ڈی: https://openlibrary.org/works/OL2629213A?mode=all — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;75712916de865f63a5e83c9ca63b3b4c9d85a003&quot;&gt;ایس این اے سی آرک آئی ڈی: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w65t3k6h — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;0ae7d43dff3d15bb59e39e734795ea1822b68849&quot;&gt;Babelio author ID: https://www.babelio.com/auteur/wd/7371 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
[[:ur:ایٹنٹن،_جارجیا|ایٹنٹن، جارجیا]] &lt;ref name=&quot;e02e938d92b5d1a1d130a2b7f243338bed5d3bb5&quot;&gt;عنوان : The Feminist Companion to Literature in English — صفحہ: 1123&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;385ae17a1e3d9709e88ed24b0da20feeb5f759d7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;0ae7d43dff3d15bb59e39e734795ea1822b68849&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;494708b7aac5c9dd5d113dac6bba80a17a0360a5&quot;&gt;انٹرنیٹ سوپرلیٹیو فکشن ڈیٹا بیس آتھر آئی ڈی: https://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?32861 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|20x20px]] [[:ur:ریاستہائے_متحدہ_امریکا|ریاستہائے متحدہ امریکا]] &lt;ref name=&quot;459a5cc5397562a62773a0027d6bf959d6365bbd&quot;&gt;ناشر: [[او سی ایل سی]]  — وی آئی اے ایف آئی ڈی: https://viaf.org/viaf/108495772 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;23484116aa3c8242825a334cac180afad36b3ba0&quot;&gt;جی این ڈی آئی ڈی: https://d-nb.info/gnd/118884433 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018 — اجازت نامہ: CC0&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cb41603972ae9649465ada7348622eeac71d11d1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;75712916de865f63a5e83c9ca63b3b4c9d85a003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;0ae7d43dff3d15bb59e39e734795ea1822b68849&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;be074334a3c8710b0c61dd9867127a3f0c6a8126&quot;&gt;Artnet artist ID: https://www.artnet.com/artists/alice-walker/past-auction-results — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |نسل
| style=&quot; &quot; |[[:ur:افریقی-امریکی|امریکی افریقی]] &lt;ref name=&quot;55686b92169eac029bfb4292cf94e0007b535142&quot;&gt;ISBN 978-0-313-33429-0&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;62b43279dc6d9a15f50b5dc80570f2e93a25a87f&quot;&gt;عنوان : Notable Black American Women&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P172|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P172) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |رکنیت
| style=&quot; &quot; |ایلفا کاپا ایلفا ، &amp;nbsp;امریکی اکادمی برائے سائنس و فنون &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P463|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P463) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |اولاد
| style=&quot; &quot; |[[:ur:ربیکا_واکر|ربیکا واکر]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P40|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P40) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#6f7fad;color:#FFFFFF&quot; |عملی زندگی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |&lt;nowiki&gt;[[:مصنف|&lt;/nowiki&gt;&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;مصنفہ&lt;/span&gt;]] &lt;ref name=&quot;e02e938d92b5d1a1d130a2b7f243338bed5d3bb5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;d069a4a83c3247676b813d7f0a48bbf8ea5002a9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;23484116aa3c8242825a334cac180afad36b3ba0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;d2dacd9be24e41b7df88f2684c68354944fc02a6&quot;&gt;ڈسکوجس آرٹسٹ آئی ڈی: https://www.discogs.com/artist/434705 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;af472ec053834816546c5a36570b1cd864289f00&quot;&gt;http://mak.bn.org.pl/cgi-bin/KHW/makwww.exe?BM=01&amp;IM=04&amp;NU=01&amp;WI=A16316113 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1b3fe26e8eeeed9f485ed279b2eaafd225d33b15&quot;&gt;عنوان : American Women Writers — http://mak.bn.org.pl/cgi-bin/KHW/makwww.exe?BM=01&amp;IM=04&amp;NU=01&amp;WI=A16316113&lt;/ref&gt;، &amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[[:شاعر|&lt;/nowiki&gt;&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;شاعرہ&lt;/span&gt;]] &lt;ref name=&quot;e02e938d92b5d1a1d130a2b7f243338bed5d3bb5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;d069a4a83c3247676b813d7f0a48bbf8ea5002a9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot; /&gt;، &amp;nbsp;[[:ur:ناول_نگار|ناول نگار]] &lt;ref name=&quot;e02e938d92b5d1a1d130a2b7f243338bed5d3bb5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;d069a4a83c3247676b813d7f0a48bbf8ea5002a9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot; /&gt;، &amp;nbsp;مضمون نگار &lt;ref name=&quot;e02e938d92b5d1a1d130a2b7f243338bed5d3bb5&quot; /&gt;، &amp;nbsp;استاد جامعہ ، &amp;nbsp;حامی شہری حقوق &lt;ref name=&quot;d069a4a83c3247676b813d7f0a48bbf8ea5002a9&quot; /&gt;، &amp;nbsp;معلم &lt;ref name=&quot;d069a4a83c3247676b813d7f0a48bbf8ea5002a9&quot; /&gt;، &amp;nbsp;افسانہ نگار &lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot; /&gt;، &amp;nbsp;&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;بچوں کی ادیبہ&lt;/span&gt; &lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot; /&gt;، &amp;nbsp;[[:ur:منظر_نویس|منظر نویس]] &lt;ref name=&quot;385ae17a1e3d9709e88ed24b0da20feeb5f759d7&quot; /&gt;، &amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;[[:اداکار|&lt;/nowiki&gt;&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;ادکارہ&lt;/span&gt;]] &lt;ref name=&quot;385ae17a1e3d9709e88ed24b0da20feeb5f759d7&quot; /&gt;، &amp;nbsp;[[:ur:فلم_پروڈیوسر|فلم ساز]] &lt;ref name=&quot;385ae17a1e3d9709e88ed24b0da20feeb5f759d7&quot; /&gt;، &amp;nbsp;ماحولیاتی فعالیت پسند &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:مادری_زبان|مادری زبان]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P103|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P103) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ ورانہ زبان
| style=&quot; &quot; |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] &lt;ref name=&quot;de014780888b7e83c6e4053a0182b3ad3766d82f&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;d069a4a83c3247676b813d7f0a48bbf8ea5002a9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;459a5cc5397562a62773a0027d6bf959d6365bbd&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;e442e7be57cf1eacb5f740a42b7b842bb12ae1f8&quot;&gt;عنوان : Identifiants et Référentiels — ایس یو ڈی او سی اتھارٹیز: https://www.idref.fr/028262565 — اخذ شدہ بتاریخ: 6 ستمبر 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;75712916de865f63a5e83c9ca63b3b4c9d85a003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;494708b7aac5c9dd5d113dac6bba80a17a0360a5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;eb7c6ce0982b9c07cb959d51cb9ec1152d15f1f5&quot;&gt;کونر آئی ڈی: https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/conor/43733347&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شعبۂ عمل
| style=&quot; &quot; |[[:ur:شاعری|شاعری]] ، &amp;nbsp;مضمون &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P101|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P101) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |نوکریاں
| style=&quot; &quot; |ویلزلی کالج &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P108|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P108) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#6f7fad;color:#FFFFFF&quot; |اعزازات
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |&lt;div style=&quot;max-height:180px; overflow: auto; padding: 2px 0 2px 5px; background-color:transparent;vertical-align:top;font-size:100%&quot;&gt;کیلیفورنیا ہال آف فیم &lt;small&gt; (2006)&lt;/small&gt;
پلٹرز انعام برائے فکشن &lt;small&gt; (برائے:The Color Purple  ) (1983)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;161679f2c658754328a34189499de0ebd4ad90b2&quot;&gt;https://www.pulitzer.org/winners/alice-walker&lt;/ref&gt;
نیشنل بک ایوارڈ &amp;nbsp;&lt;small&gt; (برائے:The Color Purple  ) (1983)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;cfa1a34e98986ffd6d0d35f1a893c22591d06cc4&quot;&gt;https://www.nationalbook.org/books/the-color-purple/&lt;/ref&gt;

جان سائمن گوگین ہیم میموریل فاؤنڈیشن فیلوشپ &lt;small&gt; (1977)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;cabbe1e3ad1f9f26c87e26707addecf351ea801d&quot;&gt;عنوان : John Simon Guggenheim Foundation | Alice Walker — Guggenheim fellows ID: https://web.archive.org/web/20220812051458/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/alice-walker/ — اخذ شدہ بتاریخ: 3 اکتوبر 2015&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P166|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P166) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#6f7fad;color:#FFFFFF&quot; |نامزدگیاں
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |&lt;div style=&quot;max-height:180px; overflow: auto; padding: 2px 0 2px 5px; background-color:transparent;vertical-align:top;font-size:100%&quot;&gt;پلٹرز انعام برائے فکشن &lt;small&gt; (1983)&lt;/small&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P1411|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1411) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#6f7fad;color:#FFFFFF&quot; |ویب سائٹ
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ویب سائٹ
| style=&quot; &quot; |[http://www.alicewalkersgarden.com/ باضابطہ ویب سائٹ]&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P856|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P856) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]]
| style=&quot; &quot; |[http://www.imdb.com/name/nm0907504/ IMDB پر صفحہ]&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q215868#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#C0C0C0;color:#000000;&quot; |[[فائل:P_literature.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:P_literature.svg|25x25px]] [[:ur:باب:ادب|باب ادب]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #4C6099 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%B3_%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%B1&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%B3_%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%B1&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%82_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D9%83%D8%A7%D8%AA%D8%A8|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
[[الائس واکر]] (انگریزی: Alice Walker) (جم: 9 فروری 1944ء) ہک [[امریکی]] ناول نگار، افسانہ نگار، شاعرہ تے سماجی کارکن ہِن۔ 1982ء اچ انّھاں نے اپݨا ناول [[دی کلر پرپل]] لکھیا جیندے کِیتے انّھاں کوں [[نیسنل بک اوارڈ]] نال نوازیا ڳیا۔ انّھاں کوں [[پولٹزر پرائز فار فکشن]] وی مِلیا&lt;ref name=&quot;nba1983&quot;&gt;[https://www.nationalbook.org/awards-prizes/national-book-awards-1983 &quot;National Book Awards – 1983&quot;]۔ National Book Foundation. Retrieved مارچ 15, 2012. (With essays by Anna Clark and Tarayi Jones from the Awards 60-year anniversary blog.)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.pulitzer.org/winners/alice-walker|عنوان=The 1983 Pulitzer Prize Winner in Fiction|ویب گاہ=The Pulitzer Prizes|تاریخ رسائی=2019-03-25}}&lt;/ref&gt;۔ ایندے علاوہ انّھاں نے 1976ء اچ [[میریڈین]] تے 1970ء اچ [[دی تھرڈ لائف آف گرانج کوپ لینڈ]] جیویں ناول لکھے۔ [[واکر]] نسوانیت پسند لکھاری ہِن پر انّھاں نے اپݨے کِیتے انگریزی لفظ (feminist) دی جاہ (womanist) چُݨیا۔ انّھاں نے ایندا مطلب &quot;ہک سیاہ فام نسوانیت پسند یا رنگ دی نسوانیت پسند&quot; ݙتّا ہِے۔&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://gseweb.gse.buffalo.edu/fas/bromley/classes/theory/collins.htm|عنوان=Document|ویب گاہ=gseweb.gse.buffalo.edu|تاریخ رسائی=2018-03-26|آرکائیو تاریخ=2019-02-08|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20190208073931/http://gseweb.gse.buffalo.edu/fas/bromley/classes/theory/collins.htm|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;

== ابتدائی حیاتی ==
[[الائس مال سینئر تلولاہ-کیٹ واکر]] دی جم [[ایٹنٹن]]، [[جارجیا]] اچ تِھئی۔ ایہ ویک کاشتکاری والا دیہی علاقہ ہِے۔ انّھاں دے پیو [[ولی لی واکر]] تے ماں [[منی تولالاہ گرانٹ]] ہَن&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{حوالہ کتاب |آخری=Bates |پہلا=Gerri |عنوان=Alice Walker: A Critical Companion |یوآرایل=https://archive.org/details/alicewalkercriti0000bate |یوآرایل رسائی=registration |ناشر=Greenwood Press |سال=2005 |او_سی_ایل_سی=62321382}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Moore, Geneva Cobb, and Andrew Billingsley. ''Maternal Metaphors of Power in African American Women's Literature'': From Phillis Wheatley to Toni Morrison. University of South Carolina Press, 2017, {{OCLC|974947406}}۔&lt;/ref&gt;۔ شادی توں پہلے [[واکر]] دے والدین مشترک کاشتکاری کریندے ہَن۔ البتہ ماں الڳ توں وی پیسے کَماتی ہَن۔ [[واکر]] اپݨے اٹھ بھرا بھیݨاں اچ سبھ توں چھوٹی ہَن پر انّھاں دے علاوہ کوئی وی اسکول نہیں ڳیا۔ انّھاں نے 4 سال دی عمر اچ اسکول اچ داخلہ گِھدّا۔&lt;ref name=&quot;:53&quot;&gt;{{حوالہ کتاب |آخری=Bates |پہلا=Gerri |عنوان=Alice Walker: A Critical Companion |یوآرایل=https://archive.org/details/alicewalkercriti0000bate |یوآرایل رسائی=registration |ناشر=Greenwood Press |سال=2005 |او_سی_ایل_سی=62321382}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:062&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.emory.edu/alicewalker/sub-about.htm|عنوان=About Alice Walker|آخری=The Officers of the Alice Walker Literary Society|ناشر=Alice Walker Literary Society|تاریخ رسائی=جون 15, 2015|تاريخ-الأرشيف=2015-06-25|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20150625040640/http://www.emory.edu/alicewalker/sub-about.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

8 سال دی عمر اچ انّھاں دے ہک بھائی نے بی بی بندوق چلا ݙتی جیندے دی وجہ توں انّھاں دی سڄی اکھ اچ زخم آ ڳیا۔ چونکہ انّھاں دے کول کار نہیں ہئی لہذا انّھاں کوں فوری اسپتال نہیں گھِنّا ڳیا تے اوہ اُو اکھ توں ہمیشہ کِیتے اندھی تِھی ڳئیاں۔ اکھ زخمی تِھیوݨ دے بعد ہی انّھاں نے پڑھݨ لکھݨ شروع کِیتا۔ انّھاں دی اکھ توں اسکار ٹیشو تاں کڈھ ݙتا ڳیا پر ہک نشان باقی رہ ڳیا ہِے۔ اُو ویلے انّھاں دی عمر 14 سال ہئی۔ انّھاں نے اپݨے ہک افسانہ اچ ایندا ذکر کِیتا ہِے۔

[[ایٹنٹن]]، [[جارجیا]] دے سارے اسکول سیاہ فام لوکاں دے بند کر ݙتے ڳئے ہَن۔ شہر بھر اچ صرف ہک اسکول: [[بٹلر بیکر ہائی اسکول]] ایہو بچا ہئی جیندے اچ کوئی سیاہ فام داخلہ گِھن سڳدا ہئی۔ [[واکر]] دی تعلیم ایسے اسکول اچ تِھئی۔ [[جارجیا (امریکی ریاست)]] نے انّھاں کوں چنڳے نمبراں نال کامیاب تِھیوݨ دی وجہ توں مکمل اسکالرشپ ݙے کے نوازیا تے انّھاں نے 1961ء اچ [[اسپیلمین کالج]] اچ داخلہ گِھدّا۔

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل]]
[[ونکی:وِیہویں صدی دے امریکی ناول نگار]]
[[ونکی:ویہویں صدی دے امریکی شاعر]]
[[ونکی:وِیہویں صدی دیاں امریکی مصنف زنانیاں]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:امریکی ناول نگار زنانیاں]]
[[ونکی:اکویہویں صدی دیاں امریکی مصنفاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]]
[[ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون]]</text>
      <sha1>5bf6a02lsraori6j5mgy5142w6oe04a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ظہرے اسمعیلی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27853</id>
    <revision>
      <id>71597</id>
      <parentid>71509</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T05:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9270" sha1="jrx3h8ogj6pm4l8v9eanmg74ncyhfi1" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |ظہرے اسمعیلی
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |&lt;div&gt;[[فائل:Zohre_Esmaeli_2cropped.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Zohre_Esmaeli_2cropped.jpg|center|280x280px]]&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;small&gt;ظہرے اسمعیلی، نومبر 2011&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائش
| style=&quot; &quot; |1985 (عمر&amp;nbsp;39&amp;#x2013;40 سال)
[[:ur:کابل|کابل]]، افغانستان
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_the_Taliban.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_Taliban.svg|20x20px]] [[:ur:افغانستان|افغانستان]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q15855780#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |دیگر نام
| style=&quot; &quot; |سارہ اسمعیلی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |آنکھوں کا رنگ
| style=&quot; &quot; |بھورا &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q15855780#P1340|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1340) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی زندگی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |ماڈل، ڈیزائنر، ادیبہ
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ ورانہ زبان
| style=&quot; &quot; |[[:ur:جرمن_زبان|جرمن]] &lt;ref name=&quot;9194aaf9e83f1bfa86c27d679d6bd320580551b9&quot;&gt;این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://web.archive.org/web/20250603164127/https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&amp;local_base=aut&amp;ccl_term=ica=xx0199736 — اخذ شدہ بتاریخ: 1 مارچ 2022&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q15855780#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |دور فعالیت
| style=&quot; &quot; |2001–اب تک
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شعبۂ عمل
| style=&quot; &quot; |[[:ur:ادب|ادب]] &lt;ref name=&quot;ecee5f525bb4671a9e786faca98b0bb1f36f6fcc&quot;&gt;این کے سی آر - اے یو ٹی شناخت کنندہ: https://web.archive.org/web/20250603164127/https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&amp;local_base=aut&amp;ccl_term=ica=xx0199736 — اخذ شدہ بتاریخ: 7 نومبر 2022&lt;/ref&gt;، &amp;nbsp;[[:ur:فن|فن]] &lt;ref name=&quot;ecee5f525bb4671a9e786faca98b0bb1f36f6fcc&quot; /&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q15855780#P101|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P101) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |ویب سائٹ
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ویب سائٹ
| style=&quot; &quot; |[https://web.archive.org/web/20250518214644/https://www.zohre.de/ باضابطہ ویب سائٹ]&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q15855780#P856|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P856) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B8%DB%81%D8%B1%DB%92_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B8%DB%81%D8%B1%DB%92_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
ظہرے اسمعیلی (ڄمݨ دی تاریخ: 1 جولائی 1985ء)، کابل [[افغانستان]] وچ پیدا تھیوݨ آلی ماڈل، فیشن ڈیزائنر اتے مصنفہ ہن۔ اونکوں [[2014ء]] توں [[افغانستان]] دی پہلی بین الاقوامی سطح تے شہرت حاصل کرݨ آلی ماڈل ہووݨ دا اعزاز حاصل ہے اتے اڄ تک اے اعزاز ایں دے کول ہے۔

ظہرے اسمعیلی [[1985ء]] وچ [[کابل]]، [[افغانستان]] وچ پیدا تھئی، ایندی ماء دا انتقال ٹریفک حادثہ دی وجہ توں تھیا اوں عیلے ایں دی عمر ݙو سال ہئی۔ ایندے چار بھرا اتے ݙو بھیݨیں ہن، اپݨیاں ٻیاں بھیݨاں دی طرح اوں نے وی اسکول دی شکل تک نہیں ݙٹھی لیکن اوں نے اپݨے پیو صاحب کوں ایں ڳال تے قائل کروایا کہ او اپݨے ہی گھر وچ پرائیویٹ ٹیوٹر دے ذریعے تعلیم حاصل کرے۔ جݙݨ ظہرے دی عمر 13 سال ہئی تاں ایندے والدین نے طالبان دے [[افغانستان]] تے قبضے دی وجہ توں اپݨا گھربار سب کجھ ویچ کر [[افغانستان]] توں فرار تھی کر [[جرمنی]] چلے ڳئے اتے [[افغانستان]] دے حالات ٹھیک تھیوݨ تک سیاسی پناہ ڳھدی۔ ظہرے اسمعیلی نے کمپریہنسیو اسکول وچ انٹرن شپ وی حاصل کیتی ایں دی ائرلائن وچ ملازمت دی خواہش ہئی اتے ائر ہوسٹس بݨݨ دا شوق وی ہئی لیکن ایندی اے خواہش [[جرمنی]] ونجݨ دے بعد ختم تھی ڳئی اتے اوں نے پرائیویٹ ملازمت شروع کیتی، ظہرے اسمعیلی کوں چار زباناں [[دری]]، [[فارسی]]، [[انگریزی]] اتے جرمن تے عبور حاصل ہئی۔&lt;ref name=&quot;swrint2&quot;&gt;{{cite interview|url=http://swrmediathek.de/player.htm?show=83d01750-5086-11e4-9e2d-0026b975f2e6|title=SWR1 Leute|publisher=[[Südwestrundfunk]]|language=German|date=10 اکتوبر 2014|access-date=25 فروری 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225210936/https://swrmediathek.de/player.htm?show=83d01750-5086-11e4-9e2d-0026b975f2e6|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;elstner12&quot;&gt;{{cite interview|url=https://www.youtube.com/watch?v=_hkMQUSsiew|title=Frank Elstner: Menschen der Woche (Teil 1)|publisher=[[Südwestrundfunk]]|language=German|date=11 فروری 2012|access-date=25 فروری 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225210908/https://www.youtube.com/watch?v=_hkMQUSsiew|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Zohre_Esmaeli_1.jpg|thumb|ظہرے اسمعیلی ]]
[[فائل:Logo_CultureCoaches.jpg|right|72x72px]]

=== ٹیلی ویژن اور ریڈیو پروگرام ===

* ''Guten Abend''، [[RTL Television|RTL]] (TV, 12.2011)
* ''[[Frank Elstner|Frank Elstner: Menschen der Woche]]''، [[Südwestrundfunk|SWR]] (TV, 11. فروری 2012)
* ''Couchgespräche''، SWR-RP (TV, 19. نومبر 2012)
* ''glanz &amp; gloria''، [[Schweizer Radio und Fernsehen|SRF]] (TV, 22. مئی 2013)
* ''WDR Lokalzeit''، [[Westdeutscher Rundfunk|WDR]] (TV, 21. اگست 2013
* ''[[Markus Lanz]]''، [[ZDF]] (TV, 20. فروری 2014)
* ''mittagsmagazin''، ZDF (TV, 21. فروری 2014)
* ''Eins zu Eins. Der Talk''، [[Bayerischer Rundfunk|BR]] Bayern 2 (Radio, 30. مارچ 2014)
* ''SWR1 Leute''، SWR (Radio, 10. اکتوبر 2014)
* ''hallo deutschland''، ZDF (TV, 12. نومبر 2014)
* ''Hart aber fair''، [[Das Erste|ARD]] (TV, 23. فروری 2015)
* ''So gesehen – Talk am Sonntag''، [[Sat.1]] (TV, 12. اپریل 2015)

=== نمائش ===

* ''ظہرے کی فراری'' (2013) 6.4.-14.4.2013 Pfaffenhofen, photos by Richard Kienberger

== حوالہ جات ==
{{حوالے|30em}}
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]]</text>
      <sha1>jrx3h8ogj6pm4l8v9eanmg74ncyhfi1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ملتان دی تاریخی اہمیت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28558</id>
    <revision>
      <id>71601</id>
      <parentid>64121</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T09:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>71601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7677" sha1="0d1okuu9davpsh29wbivzz7iancvpjb" xml:space="preserve">----[[ملتان]] دی تاریخی اہمیت بارے عطاء النور لکھدن۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khadimemasroor.uk/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%83-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%A7%DB%81%D9%85%DB%8C%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%DA%88%D8%A7%D8%A6%D8%AC%D8%B3%D9%B9/ |title=Archive copy |access-date=2025-06-23 |تاريخ-الأرشيف=2025-05-19 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20250519150555/https://khadimemasroor.uk/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%83-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%A7%DB%81%D9%85%DB%8C%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%DA%88%D8%A7%D8%A6%D8%AC%D8%B3%D9%B9/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== تعارف ==
مؤرخ البیرونی نے اپݨے سفرنامے وچ [[ملتان]] کوں 2 لکھ 16 ہزار 430 سال پراݨا ݙسیا اے۔ اوہ لِکھدائے کہ اِین٘دا پراݨا ناں '''کشپ پورہ''' ہا۔ ایہ شہر وار وار اُجڑدا رہیا اتے ہنس پورہ، بھاگپور، سب پور، مولستھان پور، پرپلاپور، مولتارن وغیرہ ناواں نال آباد تھیندا رہیا۔ کُجھ لوکاں دے نزدیک ایں شہر دا ناں اِتھوں دے ہک پراݨے قبیلے '''مل (Mul)''' دے ناں اُتے پیا جو ملستھان ناں دے ہک بُت دی پوجا کریندے ہن۔ ہندوواں دی تاریخ وچ ایہ وی لِکھیا اے کہ اُنہاں دی مُتبرک کتاب '''رگ وید''' وی اِہیں علاقے وچ بہہ کے لِکھی ڳئی ہائی اتے ایہ وی جو ایہ شہر اُنہاں دیاں دیویاں اتے دیوتاواں دا ٹھکاݨا رہیا اے۔

شاہنامہ فردوسی وچ لِکھیا اے کہ ملتان شہر 6 سو سال قبل مسیح وچ ہک صوبہ ہا۔ ملتان دی مستند تاریخ سکندر اعظم دے حملے توں مِلدی اے جو 350 قبل مسیح وچ تھیا۔ بعض مؤرخین ملتان کوں ہڑپہ اتے موہنجودڑو دے زمانے دا ہم عصر سمجھدے ہن جیں دی تصدیق '''قلعہ کہنہ دی کھدائی''' توں نکلݨ والیاں شئیں نال تھیندی اے۔

== اسلامی عہد وچ ملتان دی شہرت ==
ملتان کوں اصل شہرت '''اسلامی عہد حکومت''' وچ ملی جݙاں '''محمد بن قاسم''' نے اِیہنوں 712ء وچ فتح کیتا۔ اِتّھے تقریباً ݙاہ ہزار عرب آباد کیتے ڳِئے اتے ہک جامع مسجد بݨوائی ڳئی۔ تریجھی صدی ہجری تئیں ملتان اتے اوندے آلے ݙُوآلے وچ مدرسیاں اتے مسیتاں دا جال کھنݙ ڳیا اتے ایہ شہر علم و ادب دا گہوارہ بݨ ڳیا۔ چوتھی صدی ہجری وچ اِیہنوں '''محمود غزنوی''' نے فتح کیتا۔ اِہیں دے زمانے وچ مشہور مؤرخ اتے مفکر '''البیرونی''' اِتّھے آیا اتے پنج سال توں ودھ عرصے تئیں ملتان وچ رہیا۔ اوندے لکھی ہوئی کتاب '''&quot;کتاب الہند&quot;''' وچ اُس زمانے دے ملتان دی علمی اتے ثقافتی زندگی دا ذکر تفصیل نال مِلدا اے۔

== صوفیاء کرام اتے حکمران ==
ملتان شہر کوں ایہ فخر حاصل اے کہ '''اہل تصوف''' دے ترائے روحانی سلسلے اِتّھوں ہی برصغیر وچ کھنڈے۔ '''سہروردی سلسلہ حضرت بہاء الدین زکریا ملتان توں، چشتیہ سلسلہ بابا فرید گنج شکر توں اتے قادری سلسلہ حضرت مخدوم رشید حقانی توں''' چلیا۔ اِیہو جیئیں ایں شہر کوں ترائے وݙّے حکمراناں دا مولد ہووݨ دا شرف وی حاصل اے یعنی '''محمد تغلق، بہلول لودھی اتے احمد شاہ ابدالی'''۔

== مدینۃالاولیاء ملتان ==
ملتان وچ بہوں سارے وݙّے اولیاء کرام دے مزارات ہن جیں دی وجہ توں اِیہنوں '''مدینۃالاولیاء''' آکھیا ویندائے۔ اِینہاں اولیاء کرام وچ حضرت بہاء الدین زکریا اتے حضرت شمس تبریزی وی شامل ہن۔

== تاریخی حوالہ جات ==
'''حضرت مسیح موعودؑ''' کوں وی ہک مقدمے دے سلسلے وچ ملتان ونڄݨ دا موقع ملیا۔ اوہ ایں بارے فرماندے ہن: مُردیاں توں مدد منگݨ دا خدا نے کہیں ذکر نہیں کیتا بلکہ جیوندیاں دا ہی ذکر فرمایا... مُردیاں دیاں قبراں کِتّھے گھٹ ہن۔ کیا ملتان وچ تھوڑیاں قبراں ہن۔ گرد و گرما گدا و گورستان ایں دی نسبت مشہور اے۔ میں وی ہک واری ملتان ڳیا۔ جِتّھوں کہیں قبر اُتے ونڄو مجاور کپڑے لہاوݨ کوں تیار تھی ویندے ہن۔ (ملفوظات جلد اول جدید ایڈیشن صفحہ 476)

'''حضرت خلیفۃ المسیح الاولؓ''' وی ہک مقدمے دی گواہی کیتے جولائی 1910ء وچ ملتان تشریف ڳِئے ہن۔ ملتان دے معزز لوکاں نے مدرسہ اسلامیہ دے جیں ہال وچ حضرت مسیح موعودؑ دی تقریر کروائی ہائی، اُہیں ہال وچ آپؓ توں وی تقریر کروائی ڳئی اتے بعدازاں سینکڑوں لوکاں نے جسمانی علاج توں وی فائدہ چایا۔ (حیات نور صفحہ 456 تا 457)

حضرت مسیح موعودؑ نے حضرت نیاز بیگ صاحب کوں ایں معاملے دے سلسلے وچ ملتان تحقیق کیتے بھیجیا ہا کہ حضرت باوا نانک نے ملتان وچ کوئی چلہ کیتا اے یا نہیں؟ چنانچہ 30 ستمبر 1895ء کوں اُنہاں دا خط نقشے نال حضرت صاحب کوں ملیا جیہدا ذکر آپؑ نے اپݨی کتاب &quot;ست بچن&quot; وچ کیتا اے۔ خط دا خلاصہ ایہ اے کہ حضرت باوا نانکؒ نے حج توں واپسی اُتے روضہ مبارک حضرت شاہ شمس تبریزؒ اُتے چالیہہ ݙینھ تئیں چلہ کیتا ہا۔ روضے دے ݙکھݨ پاسّے اوہ مکان اے جیہڑا چلہ نانک سݙویندا اے۔ ایہ مکان محراب دار دروازے دی شکل اُتے بݨیا ہویا اے جیندے اُتے یااللہ دا لفظ لِکھیا ہویا اے اتے نال اوندے ہک پنجہ بݨیا ہویا اے۔ ایں جگہ دے ہندو اتے مسلمان ایں ڳالھ اُتے متفق ہن کہ ایہ لفظ یااللہ باوا صاحب نے اپݨے ہتھ نال لِکھیا ہا اتے پنجے دی شکل وی اپݨے ہتھ نال بݨائی ہائی۔ چنانچہ ہندو اتے سکھ لوک ایں جگہ کوں مُتبرک سمجھ کے زیارت کرݨ آندے رہندے ہن۔ روضے دے آلے ݙُوآلے ہک چھت والا مکان بݨیا ہویا اے جیں کوں اِتّھے دے لوک غلام گردش آکھدے ہن۔ جِتّھوں باوا نانک صاحب دی بہݨ دی جگہ اے جو چھت والی اے۔

(ماخوذ از ست بچن۔ روحانی خزائن جلد 10 صفحہ 184 تا 187)

== حوالے ==</text>
      <sha1>0d1okuu9davpsh29wbivzz7iancvpjb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>