وکیپیڈیا skrwiki https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter میڈیا خاص ڳالھ مہاڑ ورتݨ آلا ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ وکیپیڈیا وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ فائل فائل ڳالھ مہاڑ میڈیا وکی میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ سانچہ سانچہ ڳالھ مہاڑ مدد مدد ڳالھ مہاڑ ونکی ونکی ڳالھ مہاڑ TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول ڳالھ مہاڑ Event Event talk 0 990 71793 71611 2026-08-04T06:49:04Z Sraiki 12 71793 wikitext text/x-wiki سرائیکی وسیب یا خطہ سرائیکستان دی تاریخ ٻہوں قدیم یے. ایں تاریخ دا تفصیلی جائزہ درج ذیل ہے. کہیں زمانے وچ راوی دا دریا ملتان دے پراݨے قلعے دے نال وہندا ہا، تے اینکوں ہک دریائی بندرگاہ دی حیثیت حاصل ہائی ، ٻیڑیاں ( کشتیوں) دے ذریعے صرف سکھر بھکر ہی نئی، بلکہ منصورہ ، عراق ، ایران ، مصر ، کابل، دلی (دہلی) تے حیدرآباد دکن تک دی تجارت ہوندی ہائی، ایں واسطے ملتان کوں دنیا دے بہوں وݙے علمی، تجارتی تے مذہبی مرکز دی حیثیت حاصل تھئی، تے صرف ہندوستان ہی نہی بلکہ پوری دنیا اچ ملتان دی شہرت ہای ۔قلعہ ملتان دی قدامت بارے آکھیا ویندے ، کہ ایہ پنج ہزار سال پراݨا ہے، لیکن تھی سگدے، جو ایہ ہنیں تو وی زیادہ پراݨا ہووے ،ایں ڳال تے پر سارے مورخین دا اتفاق ہے، کہ ملتان تے قلعہ ملتان دا وجود قبل از تاریخ دیو مالائی دور کنوں وی پہلے دا ہے. افسوس دا مقام ایہ ہے۔ ، جو حملہ آوراں نے ہمیشہ ایں قلعے کوں نشانہ بنڑا تے اینکوں فتح کرݨ توں بعد خوب لُٹ مار کریندے رہ ڳئے، پر اینکوں بحال کرݨ دا کہیں نا سوچیا، 518 قبل مسیح " دارا " نے اینکوں تباہ کیتا ، 325 قبل مسیح سکندر اعظم نے ایندے اُتے چڑھائی کیتی، ولا عرب ، افغان ، سکھ تے انگریزاں حملہ آوراں قدیم قلعہ ملتان کوں برباد کرݨ اچ کوئی کسر نہ چھوڑی ، ہنڑ فرزندان ملتان تے سرائیکی وسیب دے سارے واسیاں دا فرض ھ، کہ او اپݨی پراݨی کوتاہیں تے غور کرِن ، تے اپݨے وسیب دے نال تھیوݨ والی پنج ہزار سالہ زیادتیاں دی تلافی کرݨ، تے اپݨے فخر (عظمت رفتہ) کوں سنڄاݨن۔ سرائیکستان دی قدامت کوں سمجھݨ کیتے ایندے اہم نکات سمجھݨ ضروری ہن۔<ref>https://saraikist.blogspot.com/2026/06/history-of-saraikistan.html</ref> * [[ماہی آلا]] ، ١٠٠٠٠ ق م * [[وستی دوزکاݨی]] ٤٥٠٠ ق م * [[کشیپ رشی]] ملتان دا پہلا بادشاہ تے بانی  ٣٥٠٠ ق م * [[پرہلاد]] ٣٣٠٠ ق م دے نیڑے * [[رحمان ڈھیری]] (٣٣٠٠ ق م) * موہنجودڑو تے ہڑپہ  (٢٦٠٠ ق م توں ١٩٠٠ ق م) * [[ݙاہ بادشاہواں دی جنگ]] ١٤٠٠ ق م * رگ وید  ١٢٠٠ ق م * [[سَوویرا سلطنت|سَو ویہڑا بادشاہت]] ١٠٠٠ ق م * [[کرشن|مہاراج کرشن]] ٩٥٠ ق م * [[سورج مندر]] راجہ سامبا ٩٠٠ ق م * [[رام چندر]] ٧٠٠ ق م * مہاویر (٥٩٩ ق م_ ٥٢٧ ق م) * گوتم ٻدھ (٤٨٠ ق م _ ٤٠٠ ق م) [[فائل:سرائیکستان.jpg|thumb|سرائیکستان دا نقشہ]] [[فائل:مغلیہ دور وچ ہندوستانی صوبے.jpg|thumb|Map of India during Mughal empireمغل دور وچ صوبہ ملتان (سرائیکستان)]] == ٻیا ݙیکھو == *[[قدیم سلطنت ملتان، ایندی تاریخ تے جغرافیہ]] *[[ریاست بہاولپور|ریاست بہاول پور]] *[[ریاست جھنگ]] *[[دیرہ جات]] *[[سیت پور]] *[[ریاست بکھر]] *[[ریاست ٹانک]] *[[تالپوران سندھ]] *[[صوبہ ملتان]] *[[موجودہ خطہ سرائیکستان]] *[[سلطنت ملتان]] *[[سرائیک ڳوتھاں]] ==ٻاہرلے جوڑ== ==حوالے== 5w18pfjpbmn7vdf0aknqovxtt1sth2i 0 28556 71794 63422 2026-08-04T10:47:25Z Sraiki 12 /* سرائیکی وسیب دی اہمیت */ 71794 wikitext text/x-wiki ساتراپی ہِندوش (ہندوش ساتراپی) بارے سرائیکی معلومات ہِندوش ساتراپی (Hindush Satrapy) ہک اہم تاریخی خطہ ہئی جیہڑا قدیم فارسی سلطنت (ہخامنشی سلطنت) دے ویلے موجود ہئی۔ ایہ سلسلہ تقریباً 500 قبل مسیح توں 330 قبل مسیح تک قائم رہیا۔ سرائیکی وسیب دا کجھ حصہ وی ایندے وچ شامل ہئی۔ اہم گالھیں: 1.  ناں دا مطلب: "ہِندوش" دا مطلب اے "انڈس دریا دے پار دا علاقہ"۔ فارسی بادشاہ داریوش اول دے کتبیاں وچ وی ایہ ناں درج ہے۔ 2.  تھاں ٹکانہ: ایہ ساتراپی ڄمّݨ تے ستلج دریاواں دے درمیانی علاقے (اجوکے پاکستان دے صوبہ پنجاب، خیبر پختونخواہ تے سرائیکی وسیب دا شمالی حصہ) تے مشتمل ہئی۔ اہم شہر ہن: گندھارا (پشاور دے کول)، تکشلا (ٹیکسلا)، تے ملتان دے کول قدیم شہر۔ 3.  حکمرانی: ہخامنشی بادشاہ ایں علاقے تے ساتراپ (گورنر) مقرر کریندے ہن۔ ساتراپ ٹیکس وصولیندا ہئی، امن قائم رکھیندا ہئی تے بادشاہ کوں جوابدہ ہوندا ہئی۔ 4.  فوج وچ حصہ: ہندوش ساتراپی دے لوگ فارسی فوج وچ شامل تھیندے ہن۔ داریوش اول دی یونان تے چڑھائی (جنگ ماراتھن) وچ وی ایں علاقے دے سپاہی شامل ہن۔ 5.  معیشت: ایہ علاقہ زرخیز ہئی۔ کھیتی باڑی (خاص طور تے کپاہ)، وپار (انڈس دریا دے رستے)، تے ٹیکس فارسی سلطنت کیتے آمدنی دا ذریعہ ہن۔ 6.  ثقافت تے اثر: فارسی سلطنت دے دور وچ فارسی رسم الخط (خط میخی)، سکے، انتظامی نظام تے ثقافتی اثرات ایں علاقے تے پئے۔ بعد وچ سکندر اعظم دے حملے دے بعد ایہ ساتراپی ختم تھی ڳئی۔ 7.  سرائیکی وسیب نال تعلق: سرائیکی وسیب دا شمالی حصہ (خاص طور تے ملتان، مظفر گڑھ، ڈیرہ غازی خان دے علاقے) ایں ساتراپی وچ شامل ہن۔ ایہ علاقے زراعت، دریاواں تے جغرافیائی اہمیت دی وجہ نال ہخامنشیاں کیتے اہم ہن۔ == سرائیکی وسیب دی اہمیت == <nowiki>*</nowiki>   دریاواں دے کنڈیاں تے واقع ہووݨ دی وجہ نال ایہ فوجی تے معاشی لحاظ نال اہم ہئی۔ <nowiki>*</nowiki>   وپار دے رستے (خاص طور تے انڈس دریا دے رستے) ایں علاقے کوں مرکز بݨیندے ہن۔ <nowiki>*</nowiki>   ایندے وچ شامل تھیوݨ نال سرائیکی خطہ وڈی سلطنت دا حصہ بݨ ڳیا، جیندے نال بیرونی رابطے تے ثقافتی تبادلا تھئے۔ خلاصہ: ہندوش ساتراپی قدیم فارسی سلطنت دا ہک صوبہ ہئی جیہڑا انڈس دریا دے پار دے علاقیاں تے مشتمل ہئی۔ سرائیکی وسیب دا کجھ حصہ وی ایندے وچ شامل ہئی۔ فارسی اثرات، فوجی حصہ داری تے معاشی اہمیت ایندے خاص پہلو ہن۔ ایہ سکندر اعظم دے حملے تک قائم رہیا۔ == بائبل وچ ہندوش ساتراپی == بائبل دے عہد نامہِ عتیق (پرانا عہد نامہ) دی کتاب **آستر** دا باب ١ دی آیت ١ (آستر ١:١) ایویں ہے: "ایہ واقعہ احشویروش دے عہد وچ پیش آیا۔ احشویروش اوہے بادشاہ ہن جئیں ہند توں لے کے حبشہ تک ١٢٧ صوبیاں تے حکومت کیتی ہئی۔" * احشویروش (Xerxes I): ایہ ایران (فارس) دا مشہور بادشاہ ہئی جئیں چوتھی صدی قبل مسیح (یا پنجم صدی قبل مسیح دے شروع) وچ تخت سنمبھالیا ہئی۔ * حدود: ایں بادشاہ دی سلطنت ہندوستان توں گھن کے حبشہ (ایتھوپیا) تئیں پھیلی ہوئی ہئی، جیندے وچ کل ١٢٧ صوبے شامل ہن۔ آستر دی کتاب باب 8 آیت 9: > "تہوں بادشاہ دے کاتب اوں ویلے یعنی تریجھے مہینے یعنی سیوان دے ترہویہہ تاریخ کوں سݙائے گئے اتے جیویں مردوخائی حکم ݙتا ہئی تیویں یہودیاں دے ناں اتے ہند توں لے کے حبشہ تک انہاں ݙیہہ اتے ستّاہ (۱۲۷) صوبیاں دے ہاکماں اتے صوبیداراں اتے امرا دے ناں تے خط لکھے گئے جیہڑے ہر صوبے کوں اوندے خط اتے ہر قوم کوں اوندے ٻولی دے مطابق اتے یہودیاں کوں وی انہاں دے خط اتے ٻولی دے موافق لکھے ڳئے۔" == ٻیا ݙیکھو == * [[ہخامنشی دور]] [[ونکی:تاریخ سرائیکستان]] f9xy2l12jdtxa1u4nhxj7k2gv29x6jb