وکیپیڈیا skrwiki https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter میڈیا خاص ڳالھ مہاڑ ورتݨ آلا ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ وکیپیڈیا وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ فائل فائل ڳالھ مہاڑ میڈیا وکی میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ سانچہ سانچہ ڳالھ مہاڑ مدد مدد ڳالھ مہاڑ ونکی ونکی ڳالھ مہاڑ TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول ڳالھ مہاڑ Event Event talk 0 33406 72631 70746 2026-09-30T12:39:26Z Sraiki 12 72631 wikitext text/x-wiki                         ادب وچ شاعری دی اہمیت اتے افادیت دا اندازہ اساں مختلف مفکرین دی آراء توں لیندے ہیں۔ سب توں پہلے شاعری بارے مغربی مفکرین نے آپݨے آپݨے انداز وچ مفروضے قائم کیتے۔ مغربی مفکرین دا دور تقریباً ڈھائی ہزار (ق۔ م) سال پہلے دا ہے۔ ایں دور کوں قدما دا دور آکھیا ویندے۔ دنیا دا پہلا معلوم شاعر "ہومر " ہیں زمانے دا ہے۔ آکھیا ویندے جو ایندے وچ عظیم شاعرانہ قوتاں توں علاوہ تنقیدی شعور دا احساس وی موجود ہئی۔ تہوں آکھیا ویندے جو ہک شاعر دے اندر تنقیدی شعور ہووݨ لازم ہے۔ تاں ہی او اعلیٰ تے پُر اثر شاعری تخلیق کریندے۔                        شاعر تے شاعری دی اہمیت دا اندازہ ایں ڳالھ  توں لایا ونڄ سڳدے جو (٣٨٤۔ق۔م)کوں شمالی یونان دی ریاست مقدونیہ دے ساحلی قصبے سٹیگرا وچ نیکوماس دے گھر ڄمݨ آلا ارسطو جیڑھا کہ مشہور فلاسفر تھی گزرے۔ یاد رہے جو (ارسطو دا زمانہ یونانی تہذیب  دے عروج دا زمانہ ہے۔) شاعری بارے کجھ ایں رقم طراز ہے۔ <nowiki>''ارسطو نے ٹریجیڈی کی ''فارم'' پر زور دے کر یہ بتایا کہ شاعر بھی ویسا ہی منظم کام کرتا ہے جیسا کہ فلسفی کرتا ہے۔ فارم کی وجہ سے شاعری انسان کے اندر توازن پیدا کر دیتی ہے۔ تاریخ اس چیز کو ٻیان کرتی ہے جو ہو چکی ہے شاعری ان چیزوں کو سامنے لاتی ہے جو ہو سکتی ہے۔ شاعری آفاقی صداقتوں سے سروکار رکھتی ہے۔ جبکہ تاریخ مخصوص صداقتوں سے سروکار رکھتی ہے۔ اسی لیے شاعری، تاریخ کے مقابلے میں زیادہ فلسفیانہ اور زیادہ لائق توجہ ہے۔ آفاقی صداقتوں سے ارسطو کا مطلب اس قسم کی چیزوں سے ہے جنہیں خاص قسم کے اشخاص، خاص حالات میں کہیں گے یا کریں گے اور یہی شاعری کا مقصد ہے۔''</nowiki> (١)                        ارسطو نے آپݨی مشہور زمانہ کتاب بوطیقا وچ ٥ بنیادی اصطلاحواں تے بحث کیتی ہے۔ نقل، پلاٹ، سقم، تزکیہ اتے آفاقیت اے پنجے اصطلاحواں اُوں وقت توں گھِن اڄ تائیں زیر بحث ہن۔ اُنہاں وچوں آفاقیت کوں شاعری دے نال منسوب کیتا ڳیا۔ ایں طرح آفاقیت دا مسئلہ وقتاً فوقتاً سامݨے آندا رہیا۔ میتھو آرنلڈ جیڑھا جو مغربی مفکر ہے نے ایندے وچ فکری عنصر شامل کر کے ایں ڳالھ  تے زور ݙتا جو شاعری کیتے مفکر ہووݨ ضروری ہے۔                        ایں زمانے وچ چونکہ ادب، فلسفہ اتے سائنس کوں ٻہوں زیادہ اہمیت ݙتی ویندی پئی ہئی۔ مگر انہاں ساریاں علوم و فنون توں ہٹ کے ادب وچ سب توں اہم تے ضروری فکر شاعری دے حوالے نال ہئی۔ ایندے بارے ہر زمانے وچ مفکراں انج انج خیالات دا اظہار کیتے۔ میتھو آرنلڈ نے شاعر کوں مفکر دا درجہ ݙتےتے آکھیا ہے جو <nowiki>''شاعر کیلئے مفکر ہونا ضروری ہے اس سے ''فکری سنجیدگی'' پیدا ہوتی ہے جو اعلیٰ ادب کی بنیادی صفت ہے۔ ادب کو دیکھنے کیلئے دو سطحیں ہیں۔ ایک سطح یہ ہے کہ آیا یہ ادب ہے یا نہیں۔ دوسری سطح یہ ہے کہ بڑا ادب ہے یا نہیں۔ فکری سنجیدگی بڑے ادب کا پیمانہ ہے۔ یہی آفاقیت ہے۔''</nowiki> (٢)                        اتھوں ساکوں اندازہ تھیندے جو اعلیٰ ادب آفاقی حقیقت رکھیندے جیندے وچ سنجیدگی دا عنصر شامل ہوندے اتے ایں حوالے نال سنجیدہ تے اعلیٰ قسم دی شاعری اعلیٰ ادب وچ شامل تھی کے آفاقیت اختیار کرویندی ہے۔ شاعری وچ باقی ادب دیاں صنفاں توں ودھ لا زوال قسم دے آفاقی اثرات پائے ویندن۔ کیونجو ایندے وچ ہک ترنم، ترتیب اتے منظم انداز وچ خیالات تے جذبات دی ترجمانی کیتی ویندی ہے۔ شاعری وچ اشعار کوں ہک توازن اتے تنظیم نال پیش کرݨ اینکوں لازوال تے پُر اثر بݨیندے جینکوں جو ارسطو نے <nowiki>''</nowiki>فارم<nowiki>''</nowiki> دا ناں ݙتے۔ شاعری دی ٹور اتے پندھ یا ریت روایت دی ڳالھ کیتی ونڄے تاں باقاعدہ شاعری دا آغاز ارسطو دے زمانے توں تھیندا نظر آندے جینکوں اڳوں ودھاوݨ وچ میتھو آرنلڈ ہوریس، لونڄائنس، دانتے نشاۃالثانیہ  (سولہویں صدی) شاعری دا عروج دا دور ہے۔)اہم کردار ادا کیتے۔ ایں توں بعد دا دور کلاسکیت دا دور منیا ویندے۔ ایں دور وچ موجود فلاسفراں تے مفکراں شاعری بارے آپݨے آپݨے انداز وچ اینکوں اہمیت ݙے تے اڳوں ودھائے۔ جیندے وچ مشہور ناں بولو، ڈرائنڈن دے ہن۔ ایں توں بعد رومانیت دا دور شروع تھیندے اے انقلاب فرانس دا دور ہئی۔ ایں انقلاب نال جینویں جو ہر شعبہ زندگی وچ تبدیلی آئی اینویں ہی شاعری اتے ایندے موضوعات وچ انوکھا اتے نواں پن شامل تھی ڳیا۔ == حوالہ == اڄوکی سرائیکی شاعری دا جائزہ ۔ مصنف : فرحت چغتائی ۔ ناشر: [[جھوک پبلشرز ملتان]] dt8kzim914s2svpe8zci5y4bjqt5i61