عالیہ ظفر

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="skr">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>skrwiki</dbname>
    <base>https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتݨ آلا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">مدد</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">مدد ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ونکی</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ونکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>عالیہ ظفر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19675</id>
    <revision>
      <id>72908</id>
      <parentid>72387</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>72908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27318" sha1="pxghyx56y2ly9sgcy7mte21t8w293ar" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |عالیہ ظفر
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عالیہ ظفر
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:قومیت|قومیت]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:پاکستان|پاکستان]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی حیاتی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |سرکاری ملازم
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |کارہائے نمایاں
| style=&quot; &quot; |پاکستان کرکٹ بورڈ دے ایچ آر  شعبے دی ڈائریکٹر
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%DB%81_%D8%B8%D9%81%D8%B1&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%DB%81_%D8%B8%D9%81%D8%B1&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
عالیہ ظفر [[پاکستان کرکٹ بورڈ]] (پی سی بی) وچ انسانی وسائل دی ہیومن ریسورس ایگزیکٹو تے ڈائریکٹر ہن۔ اوہ پی سی بی وچ گورنرسٹ بورڈ وچ مقرر تھیوݨ والی پہلی خود مختار زنانی ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=asentinel|title=Read all Latest Updates on and about Alia Zafar|url=https://www.sentinelassam.com/tags/Alia-Zafar|access-date=2020-12-02|website=www.sentinelassam.com|language=en}}{{مردہ ربط|date=February 2024|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-09|title=PCB appoints Board of Governors' first feminine director in Alia Zafar|url=https://nationscoop.in/sports/pcb-appoints-board-of-governors-first-feminine-director-in-alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=Nation Scoop|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=December 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-10|title=Meet Alia Zafar – First Female Director of Pakistan Cricket Board|url=https://en.dailypakistan.com.pk/10-Nov-2020/meet-alia-zafar-first-female-director-of-pakistan-cricket-board|access-date=2020-12-02|website=Daily Pakistan Global|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar becomes first female member of PCB's Board of Governors|url=https://www.geosuper.tv/latest/7115-alia-zafar-becomes-first-female-member-of-pcbs-board-of-governors|access-date=2020-12-02|website=www.geosuper.tv|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== تعلیم ==
عالیہ نے ہک ماسٹرز بزنس ایڈمنسٹریشن وچ تے ݙوجھا ماسٹرز، انگریزی ادب وچ کر رکھا ہے۔ انھاں نے [[نسٹ بزنس اسکول]] توں ہیومن ریسورس وچ سرٹیفیکیشن وی کر رکھا ہے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Yedke|first=Sachin|date=2020-11-09|title=PCB appoints Board of Governor's first female director in Alia Zafar|url=https://postintrend.com/sports/cricket/pcb-appoints-board-of-governors-first-female-director-in-alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=PostInTrend|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=April 2022|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=by|date=2020-11-10|title=Alia Zafar becomes the first female director of PCB|url=https://cric.news/alia-zafar-becomes-the-first-female-director-of-pcb/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730224603/https://cric.news/alia-zafar-becomes-the-first-female-director-of-pcb/|archive-date=2021-07-30|access-date=2020-12-02|website=Cric.News|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=PCB creates history, appoints first-ever female director Alia Zafar in Board of Governors|url=https://flipboard.com/article/https://www.republicworld.com/sports-news/cricket-news/pcb-creates-history-appoints-first-ever-female-director-alia-zafar-in-board-of-governors.html|access-date=2020-12-02|website=Flipboard|language=en}}{{مردہ ربط|date=February 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-10|title=Alia Zafar becomes first female director appointed to Pakistan Cricket Board|url=https://english.newstracklive.com/news/alia-zafar-becomes-first-woman-director-of-pakistan-cricket-board-sc82-nu764-ta272-1128665-1.html|access-date=2020-12-02|website=News Track|language=English}}&lt;/ref&gt; عالیہ [[پاکستان]] دی [[سول سروسز اکیڈمی]] دی وی ممبر ہَن، جتھاں انھاں نے انکم ٹیکس گروپ وچ اسٹریٹجک پلاننگ اینڈ مینجمنٹ دے نال تربیت حاصل کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2012-10-05|title=Alia Zafar Director Human Capital|url=https://teletimesinternational.com/2012/alia-zafar-director-human-capital/|access-date=2020-12-02|website=Teletimes International|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar Archives|url=https://morningupdates.com/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=morningupdates|language=en|تاريخ-الأرشيف=2024-12-14|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241214221734/https://morningupdates.com/tag/alia-zafar/|url-status=dead}}{{مردہ ربط|date=April 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; عالیہ [[جرمنی]] تے [[INSEAD]] [[فرانس]] توں جدت طرازی تے سماجی کاروبار وچ ڈپلوما تے سند وی حاصل کیتے ہوئے ہن۔[&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar - The 1st Female Independent Member In PCB's Board Of Governors|url=https://www.cricketnmore.com/cricket-news/ali-zafar-the-1st-female-independent-member-in-pcbs-board-of-governors-66901|access-date=2020-12-02|website=Cricketnmore|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pakistan hire Alia Zafar as a director|url=https://twnews.co.uk/gb-news/pakistan-hire-alia-zafar-as-a-director|access-date=2020-12-02|website=Pakistan hire Alia Zafar as a director}}{{مردہ ربط|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;

== کَم کار آلی حیاتی ==
عالیہ 25 سال توں زیادہ عرصہ توں انسانی وسائل دے شعبے نال وابستہ ہن۔ اوہ مختلف بینکاں وچ ہیومن ریسورس دے شعبے وچ ہیومن ریسورس پروفیشنل دی حیثیت نال کم کر چکی ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Yaqoob|first=Mohammad|date=2020-11-10|title=Four nominees included in BoG in place of elected members|url=https://www.dawn.com/news/1589520|access-date=2020-12-02|website=DAWN.COM|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar Archives|url=https://hindikhabre.com/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=Hindi Khabre|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=January 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; انھاں نے کارپوریٹ تے ترقیاتی شعبے دی تنظیماں وچ وی کم کیتا ہے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar becomes first female member of PCB's Board of Governors|url=https://www.newindianexpress.com/sport/cricket/2020/nov/10/alia-zafar-becomes-first-female-member-of-pcbs-board-of-governors-2221871.html|access-date=2020-12-02|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar Archives|url=https://whilenews.com/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=WhileNews|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=February 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; اوہ مالیاتی انتظام، پالیسی، حکمرانی تے ہیومن ریسورس منصوبیاں توں وی وابستہ رہی ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=PTI|title=Alia Zafar becomes first female director appointed to Pakistan Cricket Board|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/alia-zafar-becomes-first-female-director-appointed-to-pakistan-cricket-board-cricket-news-sportstar/article33064800.ece|access-date=2020-12-02|website=Sportstar|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=alia zafar Archives|url=https://indiadailymail.com/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=Business News|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=May 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; 2013ء وچ، عالیہ نے [[کراؤن ایجنٹس]] [[ریاست ہائے متحدہ]] وچ پرائیویٹ پبلک پارٹنرشپ پروگرام دے ہک ماہر دی حیثیت نال کم کیتا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar: 'My presence in PCB will create a sense of empowerment for women cricketers'|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/30379009/alia-zafar-my-presence-pcb-create-sense-empowerment-women-cricketers|access-date=2020-12-02|website=www.espncricinfo.com|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-11|title=Pakistan Cricket Board appoints Alia Zafar as first women director in 70 years|url=https://www.propergaanda.com/pakistan-cricket-board-appoints-alia-zafar-as-first-women-director-in-70-years/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204233957/https://www.propergaanda.com/pakistan-cricket-board-appoints-alia-zafar-as-first-women-director-in-70-years/|archive-date=2020-12-04|access-date=2020-12-02|website=ProperGaanda|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

عالیہ [[اقوام متحدہ]] توں وی وابستہ رہی ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar Archives|url=https://thepakistandaily.com/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=The Pakistan Daily|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar|url=https://www.prowomen.pk/directory_listing/alia-zafar-2/|access-date=2020-12-02|website=ProWomen|language=en-US|تاريخ-الأرشيف=2024-12-14|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241214220808/https://www.prowomen.pk/directory_listing/alia-zafar-2/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اوہ ایچ آر یونٹ دی سربراہ دی حیثیت نال [[یو این ڈی پی]] وچ شامل ہَن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Meet Alia Zafar – First Female Director of Pakistan Cricket Board|url=https://defence.pk/pdf/threads/meet-alia-zafar-first-female-director-of-pakistan-cricket-board.691262/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119112021/https://defence.pk/pdf/threads/meet-alia-zafar-first-female-director-of-pakistan-cricket-board.691262/|archive-date=2023-01-19|access-date=2020-12-02|website=Pakistan Defence|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-26|title=Alia Zafar: My presence will create 'sense of empowerment for women cricketers'|url=https://www.sportplatforms.com/cricket-news/alia-zafar-my-presence-will-create-sense-of-empowerment-for-women-cricketers/|access-date=2020-12-02|website=Latest Sports News, Football, Boxing, Golf News - SportPlatforms|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=January 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; انھاں نے [[یو این ڈی پی]]، [[یو این ویمن]]، [[یو این ایف پی اے]]، [[یو این او سی ایچ اے]]، [[یو این او ڈی ایس ایس]] تے [[یو این او پی ایس]] دے ملازمین کوں مشورے فراہم کرݨ وچ ترئے سال کم کیتا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=G|first=Tarini|last2=hiok|date=2020-11-10|title=Alia Zafar Appointed As Pakistan Cricket Board's First Female Director|url=https://www.shethepeople.tv/news/alia-zafar-first-female-director-appointed-as-pakistan-cricket-boards/|access-date=2020-12-02|website=SheThePeople TV|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Staff|first=Women's CricZone|title=Alia Zafar becomes Pakistan Cricket Board’s first female independent director|url=https://womenscriczone.com/alia-zafar-becomes-pakistan-cricket-boards-first-female-independent-director|access-date=2020-12-02|website=Women's CricZone|language=en|تاريخ-الأرشيف=2020-11-11|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201111220752/https://www.womenscriczone.com/alia-zafar-becomes-pakistan-cricket-boards-first-female-independent-director/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; عالیہ نے [[یو ایس ایڈ]] دے نال بطور ماہر مشیر برائے نجکاری کمیشن آف پاکستان دی مدد کِیتے وی کم کیتا ہے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ali Zafar 1st female independent member in PCB’s Board of Governors – British Asia News|url=https://ians.in/index.php?param=news/C-1-1293458|access-date=2020-12-02|language=en|تاريخ-الأرشيف=2024-12-14|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241214224755/https://ians.in/index.php?param=news/C-1-1293458|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-10|title=Alia Zafar Is Pak Cricket Board's First Female Member|url=https://lokmarg.com/alia-zafar-is-pak-cricket-boards-first-female-member/|access-date=2020-12-02|website=Lokmarg - News Views Blogs|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

2018ء وچ، عالیہ نے [[ورلڈ فوڈ پروگرام]]۔ [[روم]] دے نال چیف ایچ آر دی حیثیت نال کم کیتا جتھاں ایں تنظیم کوں تکنیکی مشورے تے تعاون فراہم کیتا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar Archives|url=https://thenewzbox.in/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=The Newz Box}}{{مردہ ربط|date=December 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar News {{!}} Latest News on Alia Zafar - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Alia-Zafar|access-date=2020-12-02|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

عالیہ کوں [[عسکری بینک لمیٹڈ]] وچ محکمہ ہیومن ریسورس وچ بطور کنٹری ہیڈ مقرر کیتا ڳیا ہئی جتھاں اوہ ایچ آر ڈیپارٹمنٹ دی کارروائیاں دی قیادت کرݨ پئی ہَن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yahoo Cricket|url=https://cricket.yahoo.net/news/alia-zafar-becomes-first-female-043506226|access-date=2020-12-02|website=cricket.yahoo.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=PCB appoints four new independent members to BoG|url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/pcb-appoints-four-new-independent-members-to-bog?fbrefresh=1447815688|access-date=2020-12-02|website=Cricket Pakistan|language=en|تاريخ-الأرشيف=2024-12-14|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241214220628/https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/pcb-appoints-four-new-independent-members-to-bog?fbrefresh=1447815688|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اوہ پی سی بی وچ اپݨی تازہ ترین تقرری توں پہلے [[بینک آف پنجاب]] وچ ایچ آر دی سربراہ دے طور تے وی کم کر چکیاں ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-24|title=PCB's first-ever female director Alia Zafar feels proud|url=https://www.bolnews.com/sports/2020/11/pcbs-first-ever-female-director-alia-zafar-feels-proud/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124160027/https://www.bolnews.com/sports/2020/11/pcbs-first-ever-female-director-alia-zafar-feels-proud/|archive-date=2020-11-24|access-date=2020-12-02|website=BOL News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Desk|first=Web|date=2020-11-10|title=Alia Zafar appointed as first female independent director of Pakistan Cricket Board|url=https://english.madhyamam.com/sports/cricket/alia-zafar-appointed-as-first-female-independent-director-of-pakistan-cricket-board-598656|access-date=2020-12-02|website=english.madhyamam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=bankofpunjab|first=|date=|title=BOP Management|url=https://www.bop.com.pk/ViewManager.aspx|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}&lt;/ref&gt; 2020ء وچ، عالیہ کوں بورڈ آف ڈائریکٹرز وچ ہیومن ریسورس ایگزیکٹو دی حیثیت نال مقرر کیتا ڳیا ہئی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-12|title=Alia Zafar appointed as first female director in PCB|url=https://www.dialoguepakistan.com/alia-zafar-appointed-as-first-female-director-in-pcb/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124152322/https://www.dialoguepakistan.com/alia-zafar-appointed-as-first-female-director-in-pcb/|archive-date=2020-11-24|access-date=2020-12-02|website=Dialogue Pakistan|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeweb|last=news18|first=|date=|title=Alia Zafar|url=https://www.news18.com/cricketnext/newstopics/alia-zafar.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}{{مردہ ربط|date=December 2022|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; اوہ 59 سالاں وچ بورڈ آف گورنرز دی پہلی خاتون بݨ ڳئیں۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar Archives » Newszada|url=https://www.newszada.com/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=Newszada|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=June 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-10|title=Alia Zafar becomes the first female director of PCB|url=https://www.crictracker.com/alia-zafar-becomes-the-first-female-director-of-pcb/|access-date=2020-12-02|website=CricTracker|language=en}}&lt;/ref&gt;

پی سی بی دے نویں آئین نے لازمی قرار ݙتا ہے جو ایندے بورڈ آف گورنرز وچ چار آزاد ڈائریکٹرز وچ گھٹ توں گھٹ ہک خاتون کوں شامل کیتا ونڄے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Chandan Sen|title=The Pakistan Cricket Board Has Appointed Alia Zafar As The First Woman Director|url=https://newstree.co.in/sport-news/cricket/the-pakistan-cricket-board-has-appointed-alia-zafar-as-the-first-woman-director/|access-date=2020-12-02|website=NewsTree - Latest News For You.|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=February 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar becomes first female director of Pakistan Cricket Board|url=http://www.coastaldigest.com/sports-top-story/alia-zafar-becomes-first-female-director-pakistan-cricket-board|access-date=2020-12-02|website=coastaldigest.com - The Trusted News Portal of India|language=en|تاريخ-الأرشيف=2020-11-20|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201120083852/http://www.coastaldigest.com/sports-top-story/alia-zafar-becomes-first-female-director-pakistan-cricket-board|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

عالیہ دے نال نال [[جاوید قریشی]]، [[عاصم واجد جواد]] تے [[عارف سعید]] کوں وی بطور آزاد ارکان مقرر کیتا ڳیا ہئی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Desk|first=India TV News|date=2020-11-10|title=Alia Zafar becomes first female independent member in PCB's Board of Governors|url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/alia-zafar-becomes-first-female-independent-member-in-pcb-s-board-of-governors-663774|access-date=2020-12-02|website=www.indiatvnews.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Trends - Alia Zafar - Edition|url=https://www.edition.pk/trends/alia-zafar|access-date=2020-12-02|website=www.edition.pk|language=en}}&lt;/ref&gt; قریشی کوں ترئے سال دی مدت کِیتے، جواد تے عالیہ کوں ݙو سال دی مدت کِیتے مقرر کیتا ڳیا ہئی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-10|title=Pakistan hire Alia Zafar as a director|url=https://morningstaronline.co.uk/article/s/pakistan-hire-alia-zafar-director|access-date=2020-12-02|website=Morning Star|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar becomes first female member of PCB's Board of Governors|url=https://www.asiapacificnews.net/news/266940143/alia-zafar-becomes-first-female-member-of-pcb-board-of-governors|access-date=2020-12-02|website=Asia Pacific News|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214230444/https://www.asiapacificnews.net/news/266940143/alia-zafar-becomes-first-female-member-of-pcb-board-of-governors|archive-date=2024-12-14|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; عالیہ دی نویں تقرری نے نہ صرف انھاں کوں بورڈ آف گورنرز وچ شامل تھیوݨ والی پہلی خاتون بلکہ پی سی بی وچ پہلی خود مختار ڈائریکٹر وی بݨا ݙتا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-10|title=Ali Zafar 1st female independent member in PCB's Board of Governors|url=https://ind.news/ali-zafar-1st-female-independent-member-in-pcbs-board-of-governors/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110053417/https://ind.news/ali-zafar-1st-female-independent-member-in-pcbs-board-of-governors/|archive-date=2020-11-10|access-date=2020-12-02|website=IND News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Updater|first=News|date=2020-11-10|title=Meet Alia Zafar – First Feminine Director of Pakistan Cricket Board|url=https://www.newsupdate.pk/meet-alia-zafar-first-female-director-of-pakistan-cricket-board/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110134319/https://www.newsupdate.pk/meet-alia-zafar-first-female-director-of-pakistan-cricket-board/|archive-date=2020-11-10|access-date=2020-12-02|website=Pakistan Latest News Updates|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ہک انٹرویو وچ، عالیہ نے آکھا جو &quot;میݙے نال بہت اعزاز تے خوشی محسوس تھیندی پئی ہے جو میں تاریخ سازی دا حصہ بݨݨ وچ کامیاب تھئی ہاں۔&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=PCB appoints first female governing board member {{!}} SAMAA|url=https://www.samaa.tv/sports/2020/11/pcb-appoints-first-female-governing-board-member/|access-date=2020-12-02|website=Samaa TV|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar {{!}} Brifly - Just News, Briefly|url=https://www.briflynews.com/en/tags/alia-zafar|access-date=2020-12-02|website=www.briflynews.com|language=en}}{{مردہ ربط|date=June 2024|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; انھاں نے ایہ وی آکھا: &quot;میں ایں خطے دی پہلی خاتون کرکٹ ڈائریکٹر وی ہاں تے ایہ یقینی طور تے خواتین کِیتے ہک مثال ثابت تھیسے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|last=AP|date=2020-11-11|title=Alia Zafar appointed as Pakistan Cricket Board's first female director|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/international/alia-zafar-appointed-as-pakistan-cricket-board-s-first-female-director-120111100060_1.html|access-date=2020-12-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar explains what her appointment on PCB's BOG means for women in Pakistan|url=https://www.thenews.com.pk/latest/748618-alia-zafar-explains-what-her-appointment-on-pcbs-bog-means-for-women-in-pakistan|access-date=2020-12-02|website=www.thenews.com.pk|language=en}}&lt;/ref&gt;عالیہ نے آکھا جو اوہ اپݨی موجودگی کوں زنانیاں کِیتے بااختیار بݨاوݨ دا احساس پیدا کرݨ کِیتے استعمال کریسو۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar {{!}} SportzPower|url=https://www.sportzpower.com/taxonomy/term/10538|access-date=2020-12-02|website=www.sportzpower.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia zafar {{!}} Latest News on Alia-zafar {{!}} Breaking Stories and Opinion Articles|url=https://www.firstpost.com/tag/alia-zafar|access-date=2020-12-02|website=Firstpost}}&lt;/ref&gt; انھاں نے آکھا جو اوہ [[پاکستان]] وچ ویمن کرکٹ دی ترقی کِیتے کم کریسو۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Clinton|first=Nevin|date=2020-11-24|title='Women's cricket hasn't developed much but it has a lot of potential' - Pakistan Cricket Board's first woman director Alia Zafar » FirstSportz|url=https://firstsportz.com/womens-cricket-hasnt-developed-much-but-it-has-a-lot-of-potential-pakistan-cricket-boards-first-woman-director-alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=FirstSportz|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-10|title=PCB appoints Board of Governors' first female director in Alia Zafar|url=https://portgyaan.in/pcb-appoints-board-of-governors-first-female-director-in-alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=PortGyaan|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=January 2022|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Asia|first=Post of|date=2020-11-25|title=Alia Zafar explains what her appointment on PCB's BOG means for girls in Pakistan {{!}}|url=https://postofasia.com/alia-zafar-explains-what-her-appointment-on-pcbs-bog-means-for-girls-in-pakistan/|access-date=2020-12-02|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=May 2023|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;

عالیہ اخبارات تے رسالیاں کِیتے وی لکھدیاں ہن، جتھاں انھاں نے صنفی امور تے کارپوریٹ کارروائیاں تے لکھیا ہے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar|url=https://nation.com.pk/Columnist/alia-zafar|access-date=2020-12-02|website=The Nation|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-11-09|title=PCB appoints Board of Governors' first feminine director in Alia Zafar #Newspointworld » NewsPointWorld|url=https://www.newspointworld.com/pcb-appoints-board-of-governors-first-feminine-director-in-alia-zafar-newspointworld/|access-date=2020-12-02|website=NewsPointWorld|language=en-GB}}{{مردہ ربط|date=February 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;

== ایوارڈز ==
عالیہ کوں [[INSEAD]] [[فرانس]] وچ سماجی کاروبار کِیتے سوریا سالتی ایوارڈ نال نوازا ڳیا۔ اوہ [[بھارت]] دی علاقائی ایچ آر کانگریس وچ، ہیومن ریسورس پیشہ ورانہ سال (2012ء) دے ایوارڈ دی وصول کنندہ وی ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=World|first=Republic|title=PCB creates history, appoints first-ever female director Alia Zafar in Board of Governors|url=https://www.republicworld.com/sports-news/cricket-news/pcb-creates-history-appoints-first-ever-female-director-alia-zafar-in-board-of-governors.html|access-date=2020-12-02|website=Republic World}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=thehawk|title=Read all Latest Updates on and about Alia Zafar|url=http://www.thehawk.in/tags/Alia%20Zafar|access-date=2020-12-02|website=www.thehawk.in|language=en}}{{مردہ ربط|date=July 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alia Zafar {{!}} Digital Youth Summit|url=https://www.digitalyouthsummit.pk/speaker/alia-zafar|access-date=2020-12-02|website=www.digitalyouthsummit.pk}}{{مردہ ربط|date=November 2022|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=alia zafar Archives|url=https://business-journal.in/tag/alia-zafar/|access-date=2020-12-02|website=Business News|language=en-US}}{{مردہ ربط|date=April 2021|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:ویکی ڈیٹا نال مطابقت رکّھݨ آلی مختصر تفصیل]]
[[ونکی:پاکستانی سیاسی زنانیاں]]
[[ونکی:پاکستان وِچ زنانیاں دے حقوق]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]</text>
      <sha1>pxghyx56y2ly9sgcy7mte21t8w293ar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رشمی بنسل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22386</id>
    <revision>
      <id>72881</id>
      <parentid>54335</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T04:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>72881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12665" sha1="gcha1huvv94m9yre71zom3zq6noloud" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |رشمی بنسل
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |[[فائل:Rashmi_Bansal.JPG|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Rashmi_Bansal.JPG|center|280x280px]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائش
| style=&quot; &quot; |سنہ 1985ء  (عمر 39&amp;#x2013;40 سال)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q7294975#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
[[:ur:ممبئی|ممبئی]]  &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q7294975#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |رہائش
| style=&quot; &quot; |[[:ur:ممبئی|ممبئی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q7294975#P551|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P551) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_India.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_India.svg|20x20px]] [[:ur:بھارت|بھارت]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q7294975#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی زندگی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:مادر_علمی|مادر علمی]]
| style=&quot; &quot; |صوفیہ کالج، ممبئی &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q7294975#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |اکیڈمک &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q7294975#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ ورانہ زبان
| style=&quot; &quot; |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] &lt;ref name=&quot;31f6cd88191144103358c9e737c081033e7d5c66&quot;&gt;عنوان : Identifiants et Référentiels — ایس یو ڈی او سی اتھارٹیز: https://www.idref.fr/167828754 — اخذ شدہ بتاریخ: 7 مارچ 2020&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q7294975#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B4%D9%85%DB%8C_%D8%A8%D9%86%D8%B3%D9%84&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B4%D9%85%DB%8C_%D8%A8%D9%86%D8%B3%D9%84&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
[[رشمی بنسل]] ہک [[بھارتی]] غیر افسانوی مصنفہ، کاروبار دی آغازکنندہ تے جوان سال ماہر خصوصی ہِن۔ 2016ء تک اوہ کاروباراں دے آغاز کرݨ (entrepreneurship) تے ست کتاباں دی مصنفہ ہِن&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://youthdevelopers.com/author-rashmi-bansal-biography-books-marriage/|عنوان=Author Rashmi Bansal Biography, Books, Blog, Marriage, Husband, Daughter|ناشر=Youth Developers|تاریخ رسائی=5 November 2016|زبان=|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20181225131149/http://youthdevelopers.com/author-rashmi-bansal-biography-books-marriage/|آرکائیو تاریخ=2018-12-25|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yo&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.yosuccess.com/success-stories/rashmi-bansal/|عنوان=Rashmi Bansal: An Author, Speaker and Entrepreneur!|ناشر=Yo! Success|تاریخ=15 July 2015|تاریخ رسائی=5 November 2016|زبان=|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20181225131153/https://www.yosuccess.com/success-stories/rashmi-bansal/|آرکائیو تاریخ=2018-12-25|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;۔ انّھاں دی پہلی کتاب، [[اسٹے ہنگری اسٹے فولش]] (بھوکے رہ تے بیوقوف بݨیو) 25 ایم بی اے کاروبار شروع کرݨ والیاں دی ترقی دے راز کوں جانچدی ہِے تے اِیں دی 500,000 نقول [[بھارت]] وچ بِک چُکیاں ہِن، جو [[بھارت]] وچ شائع کِسے وی کتاب کِیتے ہک ریکارڈ ہِے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://satyamsarvaiya.blogspot.in/2017_01_01_archive.html?m=1|عنوان=ASSIGNMENT COMMUNICATION SKILLS BOOK REVIEW ON: “STAY HUNGRY STAY FOOLISH”|مصنف=Satyam Sarvaiya|ناشر=Satyam Sarvaiya|تاریخ=9 January 2017|تاریخ رسائی=17 March 2017|زبان=|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20181225131143/http://satyamsarvaiya.blogspot.com/2017_01_01_archive.html?m=1+|آرکائیو تاریخ=2018-12-25|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;

== سوانح ==
[[بنسل]] نے [[ٹاٹا انسٹی ٹیوٹ آف فنڈمنٹل ریسرچ]]، [[جنوبی ممبئی]] وچ پرورش پائی جِتھاں انّھاں دے والد فلکیاتی طبیعیات دان (astrophysicist) ہَن۔ [[کولابا]] دے [[سینٹ جوزفز ہائی اسکول]] وچ تعلیم مکمل کر تے [[سوفیا کالج فار ویمین]] وچ شریک تِھی ڳئیاں۔ اوہ [[انڈین انسٹی ٹیوٹ آف مینیجمنٹ احمدآباد]] توں ایم بی اے وچ فارغ التحصیل تِھی ڳئیاں۔

[[آئی آئی ایم]] توں پڑھ تے نکلݨ دے فوری بعد اوہ [[ٹائمز آف انڈیا]] دی برانڈ مینیجر بݨیاں۔ [[دی اِنڈی پِنڈنٹ]] کِیتے نوجواناں دا صفحہ تیار کرݨ دے بعد اپݨے شوہر [[یتین بنسل]] دی مشارکت نال JAM (جسٹ انادر میگزین - نوجواناں کِیتے ہک رسالہ) دی بنیاد رکھی۔&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://india.blogs.nytimes.com/2011/09/19/a-conversation-with-rashmi-bansal/?_r=0|عنوان=A Conversation With: Rashmi Bansal|مصنف=Timmons, Heather|ناشر=''نیو یارک ٹائمز''|تاریخ=19 September 2011|تاریخ رسائی=|زبان=|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20181225131145/https://india.blogs.nytimes.com/2011/09/19/a-conversation-with-rashmi-bansal/?_r=0|آرکائیو تاریخ=2018-12-25|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.iftf.org/future-now/article-detail/digital-capitalization-india-mumbai-bansal-12172008/|عنوان=Digital capitalization, India, Mumbai, Bansal, 12/17/2008|ناشر=IFTFdate=26 December 2008|تاریخ رسائی=7 November 2016|زبان=|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20181225131146/http://www.iftf.org/future-now/article-detail/digital-capitalization-india-mumbai-bansal-12172008/|آرکائیو تاریخ=2018-12-25|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;

[[آئی آئی ایم احمدآباد]] دے ہک پروفیسر [[راکیش بسنت]] نے سجھاوݨ ݙِتا جو انّھاں کوں اپݨے تعلیمی ادارے توں کاروبار دا آغاز کرݨ والے سابقہ طالب علماں تے ہک کتاب لکھݨی چاہیدی ہِے۔ اِیں ترغیب دے بعد اوہ 2008ء وچ [[Stay Hungry Stay Foolish]] (اسٹے ہنگری اسٹے فولش) لکھی۔ اِیہ کتاب اِیں قدر کامیاب رہی جو 100,000 نسخے شروع دے 10 مہینیاں وچ بِک ڳئے۔ جلدی ہی اِیہ ہندسہ 350,000 تک پُڄ ڳیا۔ انّھاں دی اڳلی کتاب [[Connect the Dots]] (کنیکٹ دی ڈاٹس) ایم بی اے دی سند دے بغیر کاروبار شروع کرݨ والیاں دی ترقی دا جائزہ گِھندی ہِے۔ اِیہ وی ہک کامیاب کتاب دے طور تے ابھری۔ انّھاں دی کتاب [[I Have a Dream]] (آئی ہیو اے ڈریم) 2011ء وچ چھپی۔ اِیہ سماجی کاروبار شروع کرݨ والیاں (social entrepreneurs) تے مرکوز ہِے۔ کتاب وچ دلچسپ [[انگریزی]] تے [[ہندی]] دی آمیرش موجود ہِے، جیڑھا عرف عام وچ [[ہنگلش]] آکھیا ویندا ہِے، تاکہ انّھاں دی شخصیات دی حقیقی تصویر منظر عام تے آ سڳے۔

[[نیویارک ٹائمز]] دے [[ہیتھر ٹیمنز]] کوں ݙتے ڳئے ہک انٹرویو وچ [[بنسل]] نے وضاحت کِیتی جو اوہ [[ہِنگلش]] دا استعمال کرݨ دا فیصلہ کِیتا کیونکہ اِیہ عوامی آواز دی سیدھی نمائندگی کریندی ہِے تے انّھاں کوں زیادہ عندالحقیقت بݨیندی ہِے۔ اِیں دے بعد اوہ مزید چار تیزی نال فروخت تِھیوݨ والیاں کتاباں لکھ چُکیاں ہِن: [[Poor Little Rich Slum]], [[Follow Every Rainbow]], [[Take Me Home]] تے [[Arise Awake]]۔ اِیہ تمام کتاباں کاروبار شروع کرݨ تے اِیں دوران کامیاب تِھیوݨ دے مشورے تے مبنی ہِن۔ اوہ اکثر اپݨے خیالات کوں انہاں لوکاں دی مثالاں نال تقویت پُڄیندیاں ہِن جیڑھے ناقابل یقین منازل پار کر چُکے ہِن۔

== مطبوعات ==

* Bansal, Rashmi. ''Stay Hungry Stay Foolish''. Westland. 2008. [[:ur:Special:BookSources/9789381626719|ISBN 978-9381626719]].
* Bansal, Rashmi. ''Connect the Dots''. Westland. 2010. [[:ur:Special:BookSources/9789381626702|ISBN 978-93-81626-70-2]].
* Bansal, Rashmi, ''I Have a Dream''. Westland. 2011. [[:ur:Special:BookSources/9789380658384|ISBN 978-93-80658-38-4]].
* Bansal, Rashmi. ''Poor Little Rich Slum''. Westland. 2012. [[:ur:Special:BookSources/9789381626184|ISBN 978-93-81626-18-4]].
* Bansal, Rashmi. ''Follow Every Rainbow''. Westland. 2013. [[:ur:Special:BookSources/9789382618423|ISBN 978-93-82618-42-3]].
* Bansal, Rashmi. ''Take me Home''. Westland. 2014. [[:ur:Special:BookSources/9789383260805|ISBN 978-93-83260-80-5]].
* Bansal, Rashmi. ''Arise Awake''. Westland. 2015. [[:ur:Special:BookSources/9789384030872|ISBN 978-93-84030-87-2]].
* Bansal, Rashmi. ''God's Own Kitchen''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250322025842/https://vowelor.com/book/gods-own-kitchen-rashmi-bansal-review/ &quot;God's Own Kitchen&quot;] by Rashmi Bansal, ''Westland''&lt;/ref&gt; Westland. 2017.

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:اکویہویں صدی دے بھارتی مصنف]]
[[ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ]]</text>
      <sha1>gcha1huvv94m9yre71zom3zq6noloud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>انوسری رائے</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22910</id>
    <revision>
      <id>72878</id>
      <parentid>54909</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T00:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>72878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17788" sha1="4qz6460j3qhbo1uzpsqq4j00zgcebmz" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |انوسری رائے
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |[[فائل:Anusree_Roy_Profile_Picture.jpg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Anusree_Roy_Profile_Picture.jpg|center|330x330px]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائش
| style=&quot; &quot; |سنہ 1982ء  (عمر 42&amp;#x2013;43 سال)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14949627#P569|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P569) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
[[:ur:کولکاتا|کولکاتا]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14949627#P19|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P19) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_India.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_India.svg|20x20px]] [[:ur:بھارت|بھارت]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14949627#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی زندگی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:مادر_علمی|مادر علمی]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:جامعہ_ٹورانٹو|جامعہ ٹورانٹو]] 
[[:ur:یارک_یونیورسٹی|جامعہ یارک]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14949627#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |[[:ur:اداکار|&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;ادکارہ&lt;/span&gt;]] ، &amp;nbsp;[[:ur:مصنف|&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;مصنفہ&lt;/span&gt;]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q14949627#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%92&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3%D8%B1%DB%8C_%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%92&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
[[انوسری رائے]] ڈرامیاں، ٹیلی ویژن، فلم تے لبریٹو دی [[کینیڈین]] ایوارڈ یافتہ زنانی مصنفہ تے ہک اداکارہ ہن۔&lt;ref name=&quot;cte&quot;&gt;[http://www.canadiantheatre.com/dict.pl?term=Roy%2C%20Anusree Roy, Anusree]. Canadian Theatre Encyclopedia, 10 November 2011.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=9 June 2021|عنوان=Anusree Roy|یوآرایل=https://tapa.ca/personnel/anusree-roy/|تاریخ رسائی=1 June 2022|ویب گاہ=TAPA}}&lt;/ref&gt;

== تعلیم ==
[[رائے]] [[کولکتہ]]، [[بھارت]] وچ پیدا تھئیں تے انہاں نے [[یارک یونیورسٹی]] توں تھیٹر وچ بی اے تے [[یونیورسٹی آف ٹورنٹو]] توں ایم اے کیتا۔ [[رائے]] 17 سال دی عمر وچ اپݨے خاندان دے نال [[کینیڈا]] ہجرت کر ڳئیں۔

== ٹیلی ویژن ==
انہاں نے 2014ء تے 2015ء وچ ٹی وی شو [[ریمیڈی]] وچ نرس [[پٹیل]] دا کردار ادا کیتا۔ اوہ [[ریمیڈی]] دے پہلے سیزن وچ اسٹوری ایڈیٹر ہن۔ اوہ [[سی ٹی وی/SyFy]] دے [[Killjoys]] دے سیزن 5 وچ ہک ایگزیکٹو اسٹوری ایڈیٹر ہن۔ اوہ [[این بی سی/گلوبل ٹی وی]] تے بالترتیب سیزن ہک تے ݙو [[نرسوں]] تے ایگزیکٹو اسٹوری ایڈیٹر تے کنسلٹنگ پروڈیوسر رہ چکی ہن۔ اوہ [[این بی سی/سی ٹی وی]] تے [[ٹرانسپلانٹ]] دی کنسلٹنگ پروڈیوسر رہ چکی ہن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Remedy (2014-): Full Cast &amp; Crew|یوآرایل=https://www.imdb.com/title/tt3182934/fullcredits?ref_=tt_cl_sm|تاریخ رسائی=April 20, 2020|ویب گاہ=Internet Movie Database}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=15 February 2019|عنوان=Women Behind Canadian TV: Anusree Roy|یوآرایل=https://thetvjunkies.com/women-behind-canadian-tv-anusree-roy/|یوآرایل کی کیفیت=dead|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20221119051829/https://www.thetvjunkies.com/women-behind-canadian-tv-anusree-roy/|آرکائیو تاریخ=19 November 2022|تاریخ رسائی=15 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Production Begins on Season 2 of Acclaimed CTV Original Series TRANSPLANT|یوآرایل=https://www.bellmedia.ca/the-lede/press/production-begins-on-season-2-of-acclaimed-ctv-original-series-transplant/}}&lt;/ref&gt;

== تھیٹر ==
انہاں نے 2006ء وچ اپݨا پہلا ٹکڑا، [[سانس بند ہونا]]، پریمیئر کیتا۔ انہاں دا ڈراما [[پیاسا]] 2007ء وچ [[تھیٹر پاسے موریل]] وچ ڈیبیو کیتا ڳیا تے 2008ء وچ [[آزاد تھیٹر ڈویژن]] وچ ݙو [[ڈورا ماور مور ایوارڈز]] جتیے، بشمول شاندار نیا پلے تے شاندار کارکردگی (زنانیاں)۔ انہاں دے بعد دے ڈرامیاں وچ [[میری دادی کو خط]]، [[روشنی]] تے [[کوٹھے نمبر 9]] شامل ہن۔ [[کوٹھے نمبر 9]] نے [[کیرول بولٹ ایوارڈ]] تے 2011ء وچ شاندار نئے پلے کِیتے [[ڈورا ماور مور ایوارڈ]] جتیا ہئی تے 2012ء دے [[گورنر جنرل ایوارڈز]] وچ انگریزی زبان دے ڈرامے کِیتے [[گورنر جنرل دا ایوارڈ]] کِیتے نامزد ہئی۔ انہاں نے [[آر بی سی ایمرجنگ آرٹسٹ ایوارڈ]]، [[کے ایم ہنٹر ایوارڈ]] تے [[سمینووچ حامی پرائز]] وی جتیا ہے۔ [[ٹرائیڈنٹ مون]] دا پریمیئر [[لندن]]، [[انگلینڈ]] دے [[فنبورو تھیٹر]] وچ تھیا تے 2017ء-2018ء [[سوسن اسمتھ بلیک برن فائنلسٹ]] ہئی۔ انہاں دے بعد دے ڈرامے [[چھوٹی خوبصورت تے غیر معمولی]] دا پریمیئر 2017ء وچ [[فیکٹری تھیٹر]] وچ تھیا۔ تے ایہ اداکاری دے زمرے دے تحت ݙو [[ڈورا ماور مور ایوارڈز]] کِیتے نامزد کیتا ڳیا۔ انہاں دے آڈیو پلے [[سسٹرز]] دا پریمیئر 20 مارچ 2021ء کوں [[Apple Podcast]] تے [[Spotify]] تے آن لائن تھیا۔ انہاں نے ݙو اوپیرا دا پریمیئر کیتا ہے، [[نور اوور افغان]] تے [[دی گولڈن بوائے]]۔ اوہ [[کینیڈا دے اسٹیج]]، [[تھیٹر پاس موریل]]، [[نائٹ ووڈ تھیٹر]]، [[فیکٹری تھیٹر]] تے [[بلیتھ فیسٹیول]] وچ ڈراما نگار رہ چکی ہن تے [[تھیٹر جونز رائے]] دے [[ڈیوڈ ڈیگرو]] تے [[تھامس مورگن جونز]] دے نال شریک فنکارانہ ہدایت کار ہن۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Trident Moon – Finborough Theatre|یوآرایل=https://finboroughtheatre.co.uk/production/trident-moon/|تاريخ-الوصول=2025-03-22|تاريخ-الأرشيف=2025-02-22|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20250222052640/https://finboroughtheatre.co.uk/production/trident-moon/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Anusree Roy &amp;#124; The Susan Smith Blackburn Prize|یوآرایل=https://www.blackburnprize.org/home/finalists-2017-2018/anusree-roy|ویب گاہ=www.blackburnprize.org|تاریخ رسائی=2024-02-21|آرکائیو تاریخ=2023-12-06|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20231206172819/https://www.blackburnprize.org/home/finalists-2017-2018/anusree-roy/|یوآرایل کی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تاریخ=20 April 2017|عنوان=Anusree Roy's Little Pretty and The Exceptional|یوآرایل=https://www.myentertainmentworld.ca/2017/04/anusree-roys-little-pretty-exceptional/|ویب گاہ=My Entertainment World}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Nominees &amp; Recipients|یوآرایل=https://tapa.ca/dora-awards/201617-awards/nominees/|یوآرایل کی کیفیت=dead|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20210620064329/https://tapa.ca/dora-awards/201617-awards/nominees/|آرکائیو تاریخ=20 June 2021|تاریخ رسائی=15 March 2021|ویب گاہ=TAPA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Sisters — Factory TheatreFactory Theatre|یوآرایل=https://www.factorytheatre.ca/shows/sisters/|ویب گاہ=Factory Theatre}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nowtoronto.com/stage/story.cfm?content=184585 &quot;Anusree Roy gets to roar in The Golden Dragon&quot;]. ''[[Now (newspaper)|NOW]]'', 5 January 2012.&lt;/ref&gt;

== خلاصہ ==

* [[کوٹھے نمبر 9]] - [[ریکھا]]، ہک نوجوان جنوب ایشیائی گاؤں دی عورت، ہک ایماندارانہ کم گھنݨ کِیتے [[کلکتہ]] ویندی ہے، صرف ایہ ڄاݨݨ کِیتے جو انہاں کوں ہک کوٹھے وچ ویچ ݙتا ڳیا ہے۔ اتھاں انہاں دی ملاقات [[جمنا]] نال تھیندی ہے، جنہاں دا خیال ہے جو انہاں دی تجارت دی قید توں کوئی فرار نہیں ہے۔ مضبوط ارادہ تے تقدیر کوں ٹالݨ کِیتے پرعزم، [[ریکھا]] کوں احساس تھیندا ہے جو اوہ اپݨی تقدیر خود تشکیل ݙے سڳدی ہے تے ہمدردی، ایمان تے معافی کوں حقیقی آزادی دی بنیاداں دا پتہ ݙیندی ہے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Brothel # 9|یوآرایل=http://www.playwrightsguild.ca/play/brothel-9|یوآرایل کی کیفیت=dead|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20150402135106/http://www.playwrightsguild.ca/play/brothel-9|آرکائیو تاریخ=2 April 2015|ناشر=Playwrights Guild of Canada}}&lt;/ref&gt;
* [[میری دادی کو خطوط]] - [[ملوبی]] نے 1947ء دی [[تقسیم ہند]] توں بچݨ کِیتے اپݨی دادی دی لڑائی دی تفصیل والے خطوط دا پتہ لاتے، جو موجودہ [[ٹورنٹو]] وچ ہک نویں زندگی پیدا کرݨ کِیتے [[ملوبی]] دی اپݨی جدوجہد توں گونجتا ہے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Letters to My Grandma|یوآرایل=http://www.playwrightsguild.ca/play/letters-my-grandma|یوآرایل کی کیفیت=dead|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20150402112617/http://www.playwrightsguild.ca/play/letters-my-grandma|آرکائیو تاریخ=2 April 2015|ناشر=Playwrights Guild of Canada}}&lt;/ref&gt;
* [[پیاسا]] - [[کلکتہ]] وچ قائم، [[پیاسا]] ہک گیارہ سالہ اچھوت [[چھایا]] دی کہانی ݙسدی ہے جو اپݨی ٹائم ٹیبل سکھݨ دے علاوہ تے کجھ نہیں ݙیہدی۔ جݙاں [[چایا]] دی ماں ہک اعلیٰ ذات نال تعلق رکھݨ والی زنانی نال [[چایا]] کوں مقامی چائے دے اسٹال تے نوکری ݙیوݨ کِیتے منتیں کریندی ہے، تاں [[چایا]] دا بچپن توں جوانی تک دا سفر شروع تھیندا ہے تے ݙہہ ݙینہاں وچ ختم تھیندا ہے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Pyassa|یوآرایل=http://www.playwrightsguild.ca/play/pyassa|یوآرایل کی کیفیت=dead|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20150402105141/http://www.playwrightsguild.ca/play/pyassa|آرکائیو تاریخ=2 April 2015|ناشر=Playwrights Guild of Canada}}&lt;/ref&gt;
* [[لٹل پریٹی اینڈ دی ایکسپیشنل]] - ہک فیملی ڈراما جیندے وچ ݙو بھیݨاں تے انہاں دے والد [[ٹورنٹو]] دے [[لٹل انڈیا]] دے پڑوس وچ اپݨی نویں ساڑھی دی دکان کھولݨ دی تیاری کریندے پئے ہن۔
* [[ٹرائیڈنٹ مون]] - [[انڈیا]]، 1947ء۔ چھ زنانیاں، ترئے مسلمان تے ترئے ہندو، کوئلے دے ٹرک دے اندر چھپے ہوئے ہن جݙاں ایہ نویں منقسم [[ہندوستان]] توں لنگھدا پیا ہے۔ [[عالیہ]] کوں [[مغربی بنگال]] ونڄݨ توں کوئی نہیں روک سڳدا۔ اس دے سابق آجر ہݨ اس دے اسیر ہن تے اوہ اپݨے کیتے دا بدلہ گھنسی، چاہے انہاں کوں ایں بچے کوں نقصان پُڄاوݨا پووے جیندے دی پرورش وچ انہاں نے اپݨی زندگی گزاری ہے۔ تشدد تے نفرت ٹرک دے اندر موجود لوکاں کوں اپݨی لپیٹ وچ گھن گھندی ہے، اتنا ہی موٹا تے خوفناک جتنا جو باہر گلیاں وچ سݨا ونڄ سڳدا ہے۔ پر اچانک ٹرک رک ویندا ہے تے زنانیاں کوں زندہ رہوݨ دا کوئی موقع ملݨ کِیتے اوہ چیز ڳولݨی پوسی جیڑھی انہاں کوں متحد کریندی ہے...
* [[بہنیں]] - [[ملی]] تے [[رائے]]، جو حال ہی وچ اپݨے والد دے نال [[ہندوستان]] توں [[ٹورنٹو]] آئیاں ہن۔ [[نیو ٹورنٹو]] دے [[ٹیٹوس لانڈرومیٹ]] وچ ہک شام دے دوران، بھیݨاں ایں بارے وچ تصور کریندیاں ہن: اوہ [[ٹم ہارٹنز]] وچ کیا آرڈر کریساں، سیل فون گھنساں تے انہاں دی نویں زندگی کتنی پرجوش ہوسی – جیویں جو انہاں دے والد اپݨی پہلی ملازمت تے آندن۔ جݙاں لانڈرومیٹ تے کوئی واقعہ پیش آندے تاں انہاں دے ݙینہاں وچ خواب ݙیکھݨ گھٹ تھی ویندا ہے، جیندے نال نہ صرف انہاں دے تحفظ دے احساس کوں خطرہ تھیندا ہے، بلکہ ہک ݙوجھے توں راز چھپاوݨ دی انہاں دی صلاحیت کوں وی خطرہ تھیندا ہے۔

== ایوارڈز ==

* ڈورا ماور مور ایوارڈ شاندار نیا پلے فار ''پیاسا'' (2008ء)
* ''پیاسا'' (2008ء) کے لیے ڈورا ماور مور ایوارڈ شاندار کارکردگی
* آر بی سی ایمرجنگ آرٹسٹ ایوارڈ تھیٹر (2009ء)
* ڈورا ماور مور ایوارڈ شاندار نیا پلے برائے ''کوٹھے نمبر 9'' (2011ء)
* کے ایم ہنٹر آرٹسٹ ایوارڈ تھیٹر (2011ء)
* ڈورا ماور مور ایوارڈ شاندار نیا پلے (''کوٹھے نمبر 9'') (2011ء)
* کیرول بولٹ ایوارڈ برائے پلے رائٹنگ ''کوٹھے نمبر 9'' (2011ء)
* گورنر جنرل کا ایوارڈ۔ تھیٹر (''کوٹھے نمبر 9'') (نامزد) (2013ء)
* سمینووچ پروٹیج پرائز تھیٹر (''کوٹھے نمبر 9'') (2012ء)
* ڈورا ماور مور ایوارڈ شاندار نیا پلے (''سلطان آف دی اسٹریٹ'') (2014ء)
* ڈورا ماور مور ایوارڈ آؤٹ اسٹینڈنگ اینسمبل (''سلطان آف دی اسٹریٹ'') (2014ء)
* ڈورا ماور مور ایوارڈ شاندار ڈائریکشن (''سلطان آف دی اسٹریٹ'') (2014ء)
* ڈورا ماور مور ایوارڈ شاندار پروڈکشن (''سلطان آف دی اسٹریٹ'') (2014ء)
* سوسن اسمتھ بلیک برن ایوارڈ (فائنلسٹ) پلے (''ٹرائیڈنٹ مون'') (2017ء-2018ء)

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:بھارتی سٹیج اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:کولکاتا دیاں اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:ٹورانٹو دیاں اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:کلکتہ دے مصنف]]
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:اکویہویں صدی دیاں بھارتی مصنفاں]]
[[ونکی:بنگالی اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون]]
[[ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ]]</text>
      <sha1>4qz6460j3qhbo1uzpsqq4j00zgcebmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تمل رسم الخط</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23144</id>
    <revision>
      <id>72880</id>
      <parentid>72726</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T02:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>72880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8751" sha1="gvh5r7mvlohy0qipeolg5c38ppjrnwc" xml:space="preserve">{{Infobox writing system|name=تمل رسم الخط|altname={{lang|ta|தமிழ்}}|type=[[ابوگیدا]]|time=c. 400 CE – present&lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|آخری=Rajan |پہلا=K. |عنوان=Territorial Division as Gleaned from Memorial Stones |جے_اسٹور=29757518 |جریدہ=East and West |ناشر=Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente (IsIAO) |تاریخ=دسمبر 2001 |جلد=51 |شمارہ=3/4 |صفحہ=363}} (table showing Tamil in row for the 601–800 period)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|آخری1=Diringer |پہلا1=David |عنوان=Alphabet a key to the history of mankind |یوآرایل=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.57042 |تاریخ=1948 |صفحہ=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.57042/page/n387 385]}}&lt;/ref&gt;|languages=[[تمل زبان]]&lt;br /&gt;[[Kanikkaran language|Kanikkaran]]&lt;br /&gt;[[Badaga language|Badaga]]&lt;br /&gt;[[Irula language|Irula]]&lt;br /&gt;[[Paniya language|Paniya]]&lt;br /&gt;[[Saurashtra language|Saurashtra]]|fam1=[[براہمی رسم الخط]]|fam2=[[Tamil-Brahmi]]|fam3=[[Pallava script]]{{Sfn|Mahadevan|2003|p=209}}{{Sfn|Mahadevan|2003|p=212}}|sisters=[[Grantha script|Grantha]]، [[Old Mon script|Mon]]، [[Khmer alphabet|Khmer]]، [[Kawi script|Kawi]]|unicode={{Unbulleted list|class=nowrap |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf U+0B80–U+0BFF] {{بہت چھوٹا|Tamil}} |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11FC0.pdf U+11FC0–U+11FFF] {{بہت چھوٹا|Tamil Supplement}}}}|iso15924=Taml|sample=Word Tamil.svg|imagesize=250px}}

[[تمل]] حروف تہجی ([[انگریزی]]: Tamil script) دراصل ہک ابوگیدا رسم الخط ہئی جیڑھا [[بھارت]]، [[سری لنکا]]، [[ملائیشیا]]، [[سنگاپور]] تے دنیا بھر وِچ رہوݨ والے تمل لوک تے تمل زبان دے ٻولݨ والے تمل زبان کوں لکھݨ کِیتے استعمال کریندے ہِن۔&lt;ref&gt;{{Citation|عنوان=The Unicode 5.0 Standard|ایڈیشن=5|ناشر=Addison-Wesley|مقام=Upper Saddle River, NJ|سال=2006|آئی_ایس_بی_این=0-321-48091-0|آخری=Allen|پہلا=Julie}} at p. 324&lt;/ref&gt; ٻئے اقلیتی زباناں جیویں جو [[سوراشٹر زبان]]، [[بداگا زبان]]، [[آئیرولا زبان]] تے [[پانیا زبان]] وی تمل رسم الخط وِچ لکھیاں ویندیاں ہِن۔&lt;ref&gt;{{Citation|مرتب آخری=Lewis|مرتب پہلا=M. Paul|عنوان=Ethnologue: Languages of the World|ایڈیشن=16th|یوآرایل=http://www.ethnologue.com/|ناشر=SIL International|مقام=Dallas, Tex.|سال=2009|تاریخ رسائی=2009-08-28}}&lt;/ref&gt;

== خصوصیات ==
[[فائل:Evolution_of_Vatteluttu_and_Tamil_scripts.gif|thumb|402x402px|Diverging evolution of [[Tamil-Brahmi]] script (center column) into the [[Vatteluttu alphabet]] (leftmost column) and the Tamil script (rightmost column)]]
تمل رسم الخط وِچ 12 مصوتے ہِن جنہاں کوں (உயிரெழுத்து، uyireḻuttu: روحانی حروف) آکھیا ویندا ہئی۔ 18 حرف صحیح (மெய்யெழுத்து، meyyeḻuttu: اصل حروف) تے ہک حرف خاص (ஆய்த எழுத்து) ہئی جیڑھا &quot;اکو&quot; وی آکھیا ویندا ہئی۔ اِیہ نہ تاں حرف صحیح ہئی تے نہ ای حرف علت۔&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210214081015/https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/romadict.pl?table=tamil-lex&amp;page=148&amp;display=utf8%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81%7B%7B%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%81{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}{{مردہ ربط|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} University of Madras Tamil Lexicon, page 148: &quot;{{lang|ta|அலியெழுத்து}} [ {{کلمہ نویسی|ta|ISO|aliyeḻuttu}}&lt;nowiki&gt; ] n &lt;/nowiki&gt;{{کلمہ نویسی|ta|ISO|ali-y-eḻuttu}}۔ &lt; {{lang|ta|அலி}}¹ +۔ 1. The letter {{lang|ta|ஃ}}، as being regarded as neither a vowel nor a consonant; {{lang|ta|ஆய்தம்}}۔ ({{lang|ta|வெண்பாப்۔ முதன்மொ۔ 6, உரை۔}}) 2. Consonants; {{lang|ta|மெய்யெ ழுத்து۔ (பிங்۔)۔}}&lt;nowiki&gt;&quot;]&lt;/nowiki&gt;{{مردہ ربط|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; پر اِینکوں حروف علت دے بعد سبھ توں اخیر وِچ لکھیا ویندا ہئی۔ تمل رسم الخط حروف تہجی دی بجائے مقطعی اُتے مبنی ہئی۔ ایں طرح تمل رسم الخط وِچ کل 31 حروف ہِن۔ ٻئے 216 حروف ٻئے حروف نال مِل کے بݨدے ہِن تے کل حروف دی تعداد 247 (12+18+216+1) تھی ویندی ہئی۔

== ٻِیا ݙیکھو ==

* [[تمل زبان]]

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:براہمی رسم الخط]]
[[ونکی:تمل زبان]]</text>
      <sha1>gvh5r7mvlohy0qipeolg5c38ppjrnwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایلے اسمتھ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23805</id>
    <revision>
      <id>72879</id>
      <parentid>55967</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T01:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>72879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14134" sha1="sbe72jjentcg71mesruryminlhnmmlr" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;entete humain&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |ایلے اسمتھ
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |([[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی میں]]: &lt;span lang=&quot;en&quot;&gt;Elle Smith&lt;/span&gt;)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q109826988#P1559|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1559) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائشی نام
| style=&quot; &quot; |([[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی میں]]: &lt;span lang=&quot;en&quot;&gt;Ellen Elizabeth Smith&lt;/span&gt;)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q109826988#P1477|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1477) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائش
| style=&quot; &quot; |&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt; (&lt;span class=&quot;bday&quot;&gt;1998-06-19&lt;/span&gt;) &lt;/span&gt;19 جون 1998&lt;span class=&quot;noprint ForceAgeToShow&quot;&gt; (عمر&amp;nbsp;26 برس)&lt;/span&gt;
&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[فائل:Flag_of_the_United_States.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_United_States.svg|border|22x22px|ریاستہائے متحدہ کا پرچم]]&lt;/span&gt; [[:ur:اوہائیو|اوہائیو]], [[:ur:ریاستہائے_متحدہ|ریاستہائے متحدہ]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |رہائش
| style=&quot; &quot; |[[:ur:لوئی_ویل،_کینٹکی|لوئیزویل]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q109826988#P551|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P551) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|20x20px]] [[:ur:ریاستہائے_متحدہ_امریکا|ریاستہائے متحدہ امریکا]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q109826988#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |قد
| style=&quot; &quot; |5&amp;nbsp;فٹ 10&amp;nbsp;انچ (1.78&amp;nbsp;میٹر)
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی زندگی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ
| style=&quot; &quot; |[[:ur:ماڈل_(فرد)|ماڈل]] ، &amp;nbsp;[[:ur:صحافی|&lt;span lang=&quot;ur&quot;&gt;صحافی&lt;/span&gt;]] ، &amp;nbsp;شریک مقابلہ حسن &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q109826988#P106|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P106) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[:ur:مادری_زبان|مادری زبان]]
| style=&quot; &quot; |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q109826988#P103|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P103) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ ورانہ زبان
| style=&quot; &quot; |[[:ur:انگریزی_زبان|انگریزی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt; [[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q109826988#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%92_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%AA%DA%BE&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%92_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%AA%DA%BE&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]  &lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
[[ایلن الزبتھ &quot;ایل&quot; سمتھ]] (پیدائش: 19 جون 1998ء) ہک امریکی صحافی تے خوبصورتی دے مقابلاں دی عنوان رکھݨ والی ہَن، جنّھاں کوں [[مس یو ایس اے 2021]] دا تاج پہنایا ڳیا۔ [[مس یو ایس اے]] دے طور تے، انّھاں نے [[مس یونیورس 2021]] وِچ [[ریاستہائے متحدہ]] دی نمائندگی کِیتی، جتھاں اوہ ٹاپ 10 وِچ رہیاں۔ [[سمتھ]] کوں اِیں توں پہلے [[مس کینٹکی یو ایس اے 2021]] دا تاج پہنایا ڳیا ہئی، تے اوہ [[کینٹکی]] توں [[مس یو ایس اے]] جیتݨ والی ݙوجھی زنانی ہَن۔

== ابتدائی زندگی تے تعلیم ==
[[ایلن الزبتھ سمتھ]] دی پیدائش 19 جون 1998ء&lt;ref&gt;{{cite web|title=SEASON 23 PREMIERE!!!!|url=https://www.instagram.com/p/CQW9ehTBehy/|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CQW9ehTBehy|archive-date=2021-12-23|publisher=Elle Smith}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=May 26, 2021|title=The face you make when the paperwork has been signed —and it's official!! Hello Kentucky! I am officially signing on as your Miss Kentucky USA 2021|url=https://www.instagram.com/p/CPWib7QHWSE/|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CPWib7QHWSE|archive-date=2021-12-23|publisher=Miss Kentucky USA}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; کوں [[سپرنگ فیلڈ، اوہائیو]] وِچ [[سیموئیل کلیبورن]] تے [[لڈیا سمتھ]] دے ہاں تھئی۔ اوہ دو نسلاں نال تعلق رکھدی ہَن، کیوں جو انّھاں دے والد سیاہ فام تے والدہ سفید فام ہَن۔ انّھاں دے سیاہ فام آباؤ اجداد [[کینٹکی]] دے ہک پلانٹیشن تے غلام ہَن، اِیں توں پہلے جو اوہ [[امریکی خانہ جنگی]] دے بعد [[اوہائیو]] منتقل تھئے۔&lt;ref&gt;{{cite web|last=Brody|first=Lanae|date=March 8, 2022|title=Miss USA Elle Smith Reveals Her 'Full-Circle' Moment as a Biracial Crown Holder From the South|url=https://people.com/human-interest/miss-usa-elle-smith-on-full-circle-moment/|work=[[People (magazine)|People]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;springfield&quot;&gt;{{cite web|date=29 November 2021|title=Shawnee High School graduate competes in Miss USA pageant tonight|url=https://www.springfieldnewssun.com/news/shawnee-high-school-graduate-to-compete-in-miss-usa-pageant/J54NWA464BAJ7PWMPLDJHIS6AU/|work=Springfield News-Sun|access-date=23 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201001726/https://www.springfieldnewssun.com/news/shawnee-high-school-graduate-to-compete-in-miss-usa-pageant/J54NWA464BAJ7PWMPLDJHIS6AU/|archive-date=1 December 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[سمتھ]] نے 2016ء وِچ [[شاونی ہائی اسکول]] توں گریجویشن کِیتا، جتھاں اوہ اعزازی طالبہ ہَن تے کورس، آرکسٹرا، والی بال تے ڈراما وِچ شامل ہَن۔ اِیں دے بعد اوہ [[لیکسنگٹن، کینٹکی]] منتقل تھی ڳئیں تاں جو [[یونیورسٹی آف کینٹکی]] وِچ داخلہ گِھن سڳن، جتھاں انّھاں نے 2020ء وِچ براڈکاسٹ جرنلزم وِچ ڈگری تے سیاسیات وِچ مائنر کِیتا۔ طالبہ دے طور تے، [[سمتھ]] یونیورسٹی دے [[نیشنل ایسوسی ایشن آف بلیک جرنلسٹس]] دے چیپٹر دی نائب صدر ہَن۔ ڈگری مکمل کرݨ دے بعد، [[سمتھ]] [[لوئس وِل، کینٹکی]] دے [[WHAS-TV]] وِچ ہک آن ایئر رپورٹر بݨ ڳئیں، جیڑھا [[لوئس وِل میٹروپولیٹن ایریا]] دے اندر [[سدرن انڈیانا]] کوں کور کریندا ہئی۔

== مقابلے ==
[[سمتھ]] کوں مقابلاں وِچ حصہ گِھنݨ وِچ دلچسپی اِیں وقت تھئی جݙݨ انّھاں دے ہائی اسکول دی ہک ہم جماعت، [[برٹنی ریڈ]]، کوں [[مس اوہائیو ٹین یو ایس اے 2013]] دا تاج پہنایا ڳیا۔ انّھاں نے خود ہک مقابلے وِچ حصہ کائنی گِھدّا یہاں تک جو 8 سال بعد، جݙݨ انّھاں نے [[مس کینٹکی یو ایس اے 2021]] وِچ حصہ گِھدّا تے جِتیا، [[جرمین ٹاؤن، لوئس وِل]] دی نمائندگی کِیتی۔

=== مس یو ایس اے 2021 ===
[[مس کینٹکی یو ایس اے]] دے طور تے، [[سمتھ]] نے [[کینٹکی]] دی نمائندگی کِیتی تے 29 نومبر 2021ء کوں [[ٹلسا، اوکلاہوما]] وِچ [[مس یو ایس اے 2021]] جِتیا۔ [[سمتھ]] [[کینٹکی]] توں [[مس یو ایس اے]] دا تاج جیتݨ والی ݙوجھی مقابلہ باز بݨ ڳئیں، اِیں توں پہلے [[ٹارا کونر]] کوں 2006ء وِچ تاج پہنایا ڳیا ہئی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://ktul.com/news/local/river-spirit-announcement|title=Miss USA, Miss Teen USA coming to Tulsa this fall|date=April 20, 2021|newspaper=KTUL}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=April 20, 2021|title=Tulsa's River Spirit will host Miss USA, Miss Teen USA pageants|url=https://www.fox23.com/news/local/tulsas-river-spirit-will-host-miss-usa-miss-teen-usa-pageants/743ADBYPWNEAFM6M5NUYIHODQA/|publisher=Fox 23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Contreras|first=Cydney|date=9 November 2021|title=Get a First Look at All the Miss USA Contestants in Their Swimsuit-Competition Outfits|url=https://www.eonline.com/news/1309050/get-a-first-look-at-all-the-miss-usa-contestants-in-their-swimsuit-competition-outfits|work=[[E!]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=November 29, 2021|title=Miss USA 2021: The Winner Is...|url=https://tvline.com/2021/11/29/miss-usa-2021-winner-elle-smith-kentucky-wins/|work=TV Line}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=November 29, 2021|title=Miss Kentucky Elle Smith Crowned Miss USA 2021|url=https://www.eonline.com/news/1311410/miss-kentucky-elle-smith-crowned-miss-usa-2021|work=[[E!|E! Online]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=30 November 2021|title=Miss Kentucky Elle Smith takes the Miss USA crown|url=https://www.cnn.com/2021/11/30/entertainment/miss-usa-winner-elle-smith/index.html|work=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt;

فائنل سوال دے حصے وِچ، [[سمتھ]] نے جج [[ٹائی ہنٹر]] کوں چُݨیا، جنّھاں نے پُچھیا، &quot;پیشہ ورانہ مناظر وِچ پائیداری وݙی اہمیت رکھدی پئی ہئی۔ اساں کاروبار کوں ماحولیاتی طور تے زیادہ باشعور بݨاوݨ کِیتے کیویں حوصلہ افزائی کر سڳدے ہیں؟&quot;، جیندے تے انّھاں نے جواب ݙِتّا:

میرے خیال وِچ اساکوں اِیں کوں میکرو سطح تے تے مائیکرو سطح تے ݙیکھݨ دی لوڑ ہئی۔ میکرو سطح تے، کمپنیاں کوں گرین انرجی دی طرف منتقل تھیوݨ دی لوڑ ہئی، میرے خیال وِچ اِیہ اوہ ڳالھ ہئی جیڑھا اساں سب متفق تھی سڳدے ہیں۔ مائیکرو سطح تے، اساں سب ڄاݨدے ہیں جو کیویں گھٹاوݨ، دوبارہ استعمال کرݨ تے ری سائیکل کرݨ، تے اِیہ اوہ چیزاں ہِن جیڑھیاں اساں اپݨے روزمرہ زندگی وِچ لاگو کر سڳدے ہیں۔

[[سمتھ]] اپݨے دور حکومت دے سال کِیتے تقریبات وِچ شرکت کِیتے [[لاس اینجلس]] منتقل تھی ڳئیں۔

=== مس یونیورس 2021 ===
[[مس یو ایس اے]] دے طور تے، [[سمتھ]] نے [[ریاستہائے متحدہ]] دی نمائندگی [[مس یونیورس 2021]] وِچ کِیتی، جتھاں اوہ ٹاپ 10 وِچ پہنچیاں۔&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2021-12-13|title=LIVE UPDATES: 70th Miss Universe coronation|url=https://cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/13/70th-Miss-Universe-2021-coronation-live-updates.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212231811/https://cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/13/70th-Miss-Universe-2021-coronation-live-updates.html|archive-date=December 12, 2021|access-date=2021-12-13|website=[[CNN|CNN Philippines]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=29 November 2021|title=WHAS11 Reporter Elle Smith wins Miss USA 2021|url=https://www.whas11.com/article/news/local/elle-smith-miss-usa-kentucky-interview-pageant-whas11/417-10dc85d8-4e2c-45ab-acc8-d75b9b0895f5|work=[[WHAS-TV]]}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:جِین٘دے شخصیّتاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:اردو ٻولی دے متن آلے مضمون]]</text>
      <sha1>sbe72jjentcg71mesruryminlhnmmlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حبل اللہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33219</id>
    <revision>
      <id>72895</id>
      <parentid>70505</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="scw4ka2ebywa5rls3630enbnzssm0hn" xml:space="preserve">سورۃ آلِ عمران دی آیت نمبر '''١٠٣''' وچ اللہ سئیں فرمیندن:&lt;blockquote&gt;'''وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا'''

(تے تساں سارے مل کراہیں اللہ دی رسی کوں مضبوطی نال پکڑ گھنو تے فرقیاں وچ نہ پوو۔)&lt;/blockquote&gt;ایتھاں '''&quot;حبل اللہ&quot;''' (اللہ دی رسی) توں کیا مراد ہے، مفسرینِ کرام ایندے بارے ایہ ݙسیندن:

=== ١. قرآن مجید ===
اکثر مفسرین (جیویں جو حضرت عبداللہ بن مسعودؓ) فرمیندن جو &quot;حبل اللہ&quot; توں مراد '''[[قُرآن مجید|قرآن مجید]]''' ہے۔ ایہ اللہ دی او رسی ہے جیہڑی زمین توں اسمان تئیں ہے، تے جیہڑا اینکوں مضبوطی نال پکڑ گھسی، او کݙاہیں گمراہ نہ تھیسی۔

=== ٢. دینِ اسلام ===
کجھ مخلصین دے مطابق ایندا مطلب '''دینِ اسلام''' ہے، یعنی اللہ دے احکامات دی پابندی کرݨ تے اوندی بندگی وچ آ ون٘ڄݨ۔

=== ٣. جماعت تے اتحاد ===
ایندا ہک مطلب '''مسلماناں دا اتحاد تے اتفاق''' وی ہے۔ یعنی مسلمان آپت وچ تفرقہ نہ پاون، ہک مٹھ تھی تے رہن تے ہک ٻئے دی مدد کرن۔
'''خلاصہ ایہ ہے جو:'''

حبل اللہ توں مراد او ذریعہ ہے جیہڑا ساکوں اللہ نال جوڑیندے۔ قرآن پاک تے عمل کر کے تے آپت وچ اتحاد رکھ تے ہی اساں صحیح رستے تے چل سڳدے ہئیں تے گمراہی توں بچ سڳدے ہئیں۔ ایندے وچ ایہ پیغام ہے جو تفرقہ بازی تے فرقہ واریت توں بچ کے اللہ دی ݙتی ہوئی ہدایت تے کٹھے تھی کراہیں چلو۔</text>
      <sha1>scw4ka2ebywa5rls3630enbnzssm0hn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خروشی رسم الخط</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33250</id>
    <revision>
      <id>72897</id>
      <parentid>70553</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="415" sha1="5g7ilfzlnlb54vm3a25pyrfb9trlvt1" xml:space="preserve">ایہ رسم الخط [[ایران]] کنوں آیا ہا تے برصغیر دے شمال مغربی حصّے وچ چلدا ریہاہا ۔ پشاوری زبان دے کجھ کتبے ایں رسم الخط وِچ مِلّن۔ ایہ رسم الخط برہمی رسم الخط نال مِلدا جُلدا ہا ۔ برہمی تے خروشی رسم الخط ہکّے زمانے وچ نال نال چلدا ریہے۔</text>
      <sha1>5g7ilfzlnlb54vm3a25pyrfb9trlvt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سرائیکی رگ وید اِچ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33456</id>
    <revision>
      <id>72909</id>
      <parentid>70804</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10997" sha1="azofvkin8jaqxqv4k2r78pijff0gi7x" xml:space="preserve">== '''Saraiki in Rigvda''' ==
                       اے تاں ہئی ،ہڑپا آلاں دی زبان دے تسلسل تے اوندی شناخت دی رگ وید کولوں ٻاہر دی اڳواہی۔ رگ وید دے اندروں ایں تسلسل دی اگواہی تے ہڑپا آلاں دی زبان دی پچھاݨ انہاں لوظاں کول تھیندی ہے ڄنہاں کوں لسانی ماہر ویدک سنسکرت کولوں ٻاہر دے لوظ (Foreign Words) آدھن۔ انہاں دی ڳݨتری اِچ تاں ماہراں دا اختلاف ہے پیا بھل ایں وِچا ء تے انہاں دی اہمیت کولوں انکار نئیں کیتا ونڄ سڳدا۔ ایں بارے نیوزی لینڈ دی یونیورسٹی آکلینڈ اِچ لسانیات دے ݙوں ماہراں سئیں رسل گرے تے کونٹین ایٹکنسن ہوݨاں دا آکھݨ ہے ڄو کیہیں وی زبان دا پِچھورا کریندے ویلے اوندے لوظاں دی بݨت تے انہاں دے معنے مفہوم دی اہمیت وی ٻہوں معنے رکھیندی ہے۔ آپ ہوݨاں زبان کوں ’’نوع‘‘ دا درجا ݙے کے ایندی ترقی کوں لسانیات دے جینیاتی ارتقاء (Genitic Evolution of Language) دا ناں ݙیندن۔ انہاں دا آکھݨ ہے ڄو ہر زبان دا ہرلوظ اوندا’’جین‘‘ ہے ڄیں دے وِچ اوں زبان دا ہِک مخصوص معنا تے مفہوم مجود ہوندا ہے۔ ڄیویں ٻنھاں جیو جنتواں دے جین اِچ خارجی عوامل تے محول دے دباؤ پوروں ہولے ہولے وٹاند آویندی ہے۔ اکے تے ایویں زباناں دے جیناں (لوظاں) اِچ وی معناں ، مفہوماں تے بݨتاں دیاں وٹانداں (mutations) تھیندیاں راندھیاں ہِن۔ ڄیویں ماء پیو دے جینیاتی ڳݨاں دا اثر اُلاد اِچ نشابر ہوندا ہے۔ ایویں لوظاں دی بݨت تے انہاں دے معناں مفہوماں تے وی انہاں دی ماء زبان (mother language) دا اثر ٻہوں گھاٹا ہوندا ہے۔ ڄیویں حیاتیات دا اے اصول ہے ڄو نزیک نزیک راہوݨ آلیاں نوعاں ہِک ݙوجھے تے اثر سٹیندیاں ہن (تے گھِندیاں وی ہن) ایویں رِت نزیک نزیک راہوݨ آلیاں زباناں دا وی ہِک ٻئے تے اثر تھیند اہے۔ تے او وی تھولی ٻہوں وٹاند نال ہِک ٻئے کوں لوظ ݙیندیاں وی ہِن تے گھِندیاں وی راندھیاں ہِن۔ ارتقاء دے فطری انتخاب (Natural Selection) دا قنون وی زبان تے انویں رِت لاگو تھیندا ہے ڄیویں او ٻنھاں جیو جنتواں تے تھیندا ہے۔ ڄݨیں کیہیں نوع دے وِچ جینیاتی تے دیہی وٹانداں چھڑیاں اوں ویلے اوں دی بقا (Survival) اِچ ٻانہہ ٻیل تھیندیاں ہن ڄیں ویلے او اپݨے آپ کوں محول نال چنڳی تراویں ڈھالݨ جوگا بݨا گھندی ہے۔ ایویں رِت زباناں دی فنا تے بقا دے وِچ وی انہاں دے جیناں (لوظاں) دا ہتھ ہوندا ہے۔ او لوظ ڄیہرھے الاوݨ ٻولݨ تے سمجھݨ اِچ اوکھے ہوندن او ہولے ہولے چُھٹدے ویندن تے نویں لوظ انہاں دی جھا ملیندے ویندن۔ انج وقت غُذرݨ دے نال نال زباناں دے رنگ روپ وی بدل ویندن تے او پراݨے روپ (Proto type) کولوں نویں (modern) روپ اِچ آویندیاں ہن(1)۔ سئیںرسل تے ایٹکنسن ہوݨاں دا اے وی آکھݨ ہے ڄو زباناں دے پچھورے دی تحقیق کرݨ اِچ انہاں دی قویت (grammar)دی نسبت لوظاں کولوں ٻہوں ڈھڳ مَدَت مِلدی ہے۔ اے طاقت لوظ اِچ ای ہے ڄو او آپو آپ قویت رکھݨ آلیاں زباناں اِچ وی سوکھا تھی کے سڳیج ویندا ہے تے نالے اپݨی ماء زبان دے ذاقے تے چس کوں وی ٹھہائی رکھدا ہے۔ سرائیکی زبان دے اڄوکے لوظاں اِچ اپݨی ماء زبان پراݨی سرائیکی (Proto Saraiki) دی چس تے ذاقا تاں اڄ وی مجود ہے ۔ بھل 4500/4000ورھیں غُذرݨ پوروں ٻہوں سارے لوظاں اِچ وٹاند (mutation)وی آڳئی ہے تے ٻہوں سارے لوظ بقا دے قنون (Survival of the fittest) تے پورے نہ آوݨ پوروں متروک وی تھی ڳئے ہِن۔ کجھ سخت جان لوظ اے ڄیہیں وی ہن ڄیہرھے ہزاراں ورھاں دے اولے جھولے چا کے وی اپݨے مُنڈھلے تلفظ تے معناں نال اساݙے تائیں آپہنتے ہن۔ ویداں اِچ مجود 4000ورھیں پراݨے سرائیکی لوظاں دی پچھاݨ کیتے سئیں ایف۔ بی۔ جے کوئیپر تے سئیں مائیکل ویزل ہوݨاں سابقاں لاحقاں تے وݨتراں دی ڄیہرھی گسوٹی تجویز کیتی ہے اڄ دے لسانی ماہراں دی اکثریت اوں دے نال اتفاق کریندی ہے تے انہاں لوظاں کوں اوں زبان دے لوظ سمجھیندی ہے ڄیہرھی آریاں دے سندھ وادی اِچ ورادھݨ کولوں پیلھے اتھوں دی ماء ٻولی ہئی۔ اوں زبان کوں سئیں ویزل ہوݨاں کیہیں ویلے Indus Language(سندھک زبان) آدھن تے کیہیں ویلے پارا منڈا تے کبھاوپاس آدھن تے کیہیں ویلے اوں کوں سِدھا سِدھا ہڑپا آلاں دی زبان (Language of Harappans) آدھن چا(2)۔ ہڑپا آلاں دی زبان کوں کوئی ڄیہرھا وی ناں ݙیوے اساݙے بھاݨے او یقینا پراٹی سرائیکی زبان(Proto Saraiki Language) ای ہے۔ ڄیں دے لوظاں دی ہِک وݙی کھنڈھیڑ اوں ویلے آریاں دی زبان ویدک [[سنسکرت]] اِچ رل ڳئی اے ڄیں ویلے آریئے ا ُتھاں آئے ہن ۔ ویداں دے مطالعے کولوں اے نشابر تھیندا ہے ڄو ویلے دے غُذرݨ نال پراݨی سرائیکی دے ہزاراں لوظ آریاں دی زبان اِچ دھا ڳئے ہن ڄنہاں دے وِچوں سیکڑاں آریاں دے مقدس ویداں اِچ اڄ وی مجود ہن۔ اے یکے لوظ سئیں ایف۔ بی۔ جے کوئیپر تے سئیں مائیکل ویزل ہوݨاں دیاں مختلف لکھتاں تے خاص کر EJVSدے شمارے اگست۱۹۹۹ء تے ریسرچ گیٹ دی ویب سائیٹ تے پی ڈی ایف(PDF)فائل دی صورت اِچ ولا کے چھپݨ آلے مضمون Substrate language in Old Indo Aryans (Prevedic Middle and Late Vedic) اِچوں چائے ڳئے ہن۔ انہاں لوظاں دی انگریزی املا سئیں ویزل ہوݨاں دی ہے تے سرائیکی املاایں لکھاری دی ہے چونکہ انگریزی اِچ سرائیکی دیاں مخصوص صوتاں، ٻ، ڄ، ݙ، ڳ تے ݨ کائینی ایں کیتے انہاں لوظاں دے سرائیکی اُٹھا (Pronounciation) اِچ تھولا ٻہوں فرق تھی سڳدا ہے۔ ڄیں کوں سمجھدار پڑھݨ آلا آپے سمنجھ سڳدا ہے۔ ݙوجھاانگریزی زبان اِچ ا،آ، ت، ٹ، د،ڈ، ݙ ڄیہاں صوتاں اِچ وی نکھیڑا نئیں کیتا ونڄ سڳدا۔ ڄیویں سرائیکی لوظ اکڑا(akra) ہِک جنگلی ٻوٹا، آکڑا (akra)اُٹھاں دی بماری تے اکرا (akra) اکرم کولوں وڳڑا ہویا سرائیکی ناں۔ انہاں ترہاں لوظاں دی انگریزی املا ہکو ڄیہاں ہے۔ ایں کیتے او لوک ڄنہاں دی ماء ٻولی انگریزی ہے او انہاں دے اٹھا اِچ فرق نئیں کرسڳدے۔ ڄیں پوروں او انہاں دے معنے تے مطبل کوں سمجھݨ اِچ وی غلطی کرویندن۔ ایں اوکھ کولوں بچݨ کیتے انہاں حرفاں تے کجھ وادھوں نشاݨ لائے ویندن تاں ڄو لوظاں دے اٹھا اِچ نکھیڑا تھی سڳے۔ 

۱ تے  __ َ    a                                       ڄیویں            phala  پھَلا

آ تے  لمبی الف کیتے  a َ                     ڄیویں           phala پھالا

ت  کیتے t                                               جیویں            tilla  تِلا

تھ  کیتے th                                               ڄیویں            jathara   جتھارا

ٹ کیتے t                                                ڄیویں            kuta  کٹا  /  کوٹا

ٹھ  کیتے  th                                              ڄیویں            Jetha  جیٹھا

د  کیتے  d                                                    ڄیویں            sinda   سِندا

ڈ/ ݙ کیتے d/d                                       ڄیویں            danda  ݙندا

ن  کیتے  n                         ڄیویں                                    nala  نالا

ں کیتے  n                          ڄیویں                                    Gandhara   گندھارا

ݨ کیتے  n                          ڄیویں                                     kana کاݨا

س کیتے s                                                                         ڄیویں            stuka    سٹکا  

س کوں s تلے نقطا لا کے وی ظاہر کیتا ڳیا ہے۔

ش  کیتے  s                        ڄیویں                                    sanda  شاݨڈا

ر کیتے r                              ڄیویں                                   karpasa  کرپاسا

ڑ کیتے r                              ڄیویں                                    trksi تڑکسی

                       ویداں تے خاص کر رگ وید اِچ آئے ہوئے سرائیکی لوظاں اِچوں کجھ نشابر لوظ تلے ݙتے ویندے پیئن۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>azofvkin8jaqxqv4k2r78pijff0gi7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جنجنJanjan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33477</id>
    <revision>
      <id>72890</id>
      <parentid>70825</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4213" sha1="5iteb49507zqryfis0u68ybwregu0g5" xml:space="preserve">۲۰۔                جنجنJanjan :۔(41) سرائیکی جھنجھݨ (رگ وید 8:43:8 )جھُنجھݨ دے لوظ دا پچھورا کرݨ توں پیلھوں سئیں ویزل ہوݨاں سئیں ایف ۔بی۔ جے کوئیپر ہوݨاں دے حوالے نال ڄو کجھ آدھن اوں کوں چیتے اِچ رکھنا ٻہوں ضروری ہے۔ آپ ہوݨاں لکھدن ڄو 

&quot;F.B.J Kuiper has pointed out already in 1955:137 - 9 (again in 1991:1) that many agricultural terms in the RV neither stem from DRV. nor from Munda, but from &quot;an unknown third language (cf. Zide &amp; Zide 1973:15). This stratum should be below that of Para-Munda which is the active language in the middle and late Vedic text&quot;. (42)

                       ایف۔بی۔جے کوئیپر ہوݨاں تاں پیلھے(1955:137:9) تے (ولا1991:1) اِچ وی ݙسا ݙتا ہئی ڄو وہیبے دیاں کثیر اصطلاحیں نہ دراوڑی زبان دیاں ہن تے نہ منڈا زبان دیاں بھلکہ اے کیہیں تریجھی نملوم زبان دیاں ہن۔ (ݙیکھو زید ے تے زیدے1973:15 ) اے پارا منڈا ڄیہرھی اوائلی تے چھیکڑی ویداں دے ستھیندے ویلے فعال زبان ہئی، کولوں وی پیلھے دی کائی زبان ہووݨی چاہیدی ہے۔ ایں بیان اِچ اے ݙسایا ڳیا ہے ڄو رگ وید اِچ وہیبے نال ڳانڈھویاں اکثرا اصطلاحیں نہ دراوڑی زباناں کولوں آیاں ہن تے نہ منڈا زباناں کولوں بھلکہ او کیہیں اینسی تریجھی زبان دیاں گھڑیاں ہویاں ہن ڄیہرھی سئیں ویزل ہوݨاں دی پارا منڈا تے اساݙی پروٹو سرائیکی زبان کول وی ٻہوں پراݨی ہے۔ اے تریجھی نملوم زبان وی انہاں سندھک دھرتی ڄایاں دی ہئی ڄیہرھے نملوم ویلاں کنوں سندھ وادی اِچ وسدے رسدے آندے پئے ہن۔ تے او زبان نملوم وی ناہی بھلکہ او منڈھلی سرائیکی ای ہئی۔

                       ہُݨ آندے ہائیں جھنجھݨ دے پاسے۔ جھنجھݨ وی چونکہ سندھ وادی دی راکھی ہے تے وہیبے نال جڑی ہوئی ہے۔ ایں کیتے سئیں کوئیپر ہوݨاں دے آکھݨوں ایں دا اے ناں وی دراوڑی زباناں دا ہے تے نہ منڈا زباناں دا بھلکہ ایں دا اے ناں وی سندھ وادی دے دھرتی ڄایاں اپݨی منڈھلی زبان سرائیکی اِچ ای رکھا ہے۔ اے راکھی نملوم ویلاں کولوں گھن کرانگی اڄ ݙینھ تائیں سندھ وادی اِچ ہر جھا تے رہائی ویندی ہے۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص138 )ایں دی انگریزی املا jhunjunr لکھیندن تے ایں دے بارے آدھن ڄو:

&quot;A small tree of the acacia tribe wood of little value the pods are eaten by sheep and goats&quot;. 

                       ڄݨیں اے اکاسیانسل دا چھوٹا ڄیہاں وݨ ہے ۔ایں دی لکڑ تاں کیہیں کم دی نئیں بھل ایں دیاں پھلیاں بھیݙاں تے ٻکریاں شونق نال کھاندیاں ہن۔ 

                       جنجن(جھنجھݨ) دے وِچ ج/جھ دیاں جاڑیاں صوتاں(Geminat Consonants) دا ہووݨا ایں ڳالھ دی دلیل ہے ڄو اے لوظ سندھ وادی دی اوں ٻہوں پراݨی زبان دا لوظ ہے ڄیہرھی آریاں دے سندھ وادی اِچ آوݨ(1500 ق م) کولوں ٻہوں پیلھوں دی اِتھاں الائی ٻولی ویندی پئی ہئی تے او قدیم زبان پروٹو سرائیکی ای ہئی کیوں ڄو [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] اِچ جاڑیاں صوتاں اڄ وی نہ چھڑیاں مجود ہن بھلکہ ڈھیر ہن۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>5iteb49507zqryfis0u68ybwregu0g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وݨا/واݨا۔Vana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33485</id>
    <revision>
      <id>72883</id>
      <parentid>70833</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2866" sha1="e9vosw2ptqkbjec5b2kvq95e4lfe7ci" xml:space="preserve">۲۸۔             وݨا/ واݨاVana :۔(52)سرائیکی وݨ /واݨا۔ (رگ وید) سئیں ایف ۔بی۔ جے کوئیپر ہوݨاں دی بݨی ہوئی ٻارھی لوظاں دی لمبی فرست اِچوں سئیں ویزل ہوݨاں اپݨے ۱۷ فروری ۲۰۰۰ دے آرٹیکل The Languages of Harappa اِچ رگ وید دے چوتھے تے چھیویں منڈل دے88 ٻاہری لوظاں دی تندیر ݙتی ہے۔ وݨاVana انہاں اچوں ہک ہے۔ اتھر ویداِچ Vana کولوں پیلھے بریکٹ اِچ Pra دا سابقا لا کے ایں کوں (Pra) Vana بݨا ݙتا ڳئے تے ایندے معنے tradeکیتے ڳئے ہن۔ بھل trade دے اڳوں سوالیہ نشاݨ لا کے انہاں معناں تے شک وی ظاہر کر ݙتا ڳیا ہے۔ سئیں ویزل ہوݨاں کوں وی انہاں معناں کول اختلاف ہے۔ اساݙے بھاݨے وی ایں لوظ دے اے معنے نئیں۔ بھلکہ اے لوظ پروٹوسرائیکی زبان دا وݨ ہے۔ رگ وید دی ویدک اِچ اے ’’۱‘‘دے وادھے نال وݨا بݨ ڳئے ڄیویں پروٹوسرائیکی دا تل ویدک اِچ آکے تلا بݨ ڳئے تے پھَل پھَلا بݨ ڳئے ۔ سئیں اوبرائن ہوݨاں (ص375)ایں سرائیکی لوظ دی انگریزی املا vanتے ایں دے معنے tree (وݨ) لکھیندن۔ ڄیں ویلے سئیں جیوکس ہوݨاں (ص351)ایں دی سرائیکی املا ونڑ تے انگریزی املا Vanr لکھ کے ایں دے معنےA tree لکھدن۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص689)وݨ کوں نرا پِرا سرائیکی لوظ لکھدن۔

                       وݨ تے وݨیں سرائیکی اِچ ذالیں دا ہِک ٻئے کوں سݙ مارݨ دا لوظ وی ہے۔ ایں دے ورتارے بارے سئیں اوبرائن ہوݨاں (ص375)لکھدن ڄو&quot;Used by woman addressing a woman&quot;ڄیکر Vana کوں واݨا پڑھا ونڄے تاں وی اے سرائیکی لوظ ہے۔ اے وُڑݨ مصدر کولوں ماضی مطلق دا صیغہ ہے ڄیویں ـ’’اے منجا کیں واݨا ہے‘‘۔ ایف بی جے کوئیپر ہوݨاں واݨا Vana دے ہک ہم اصل (Cognate) لوظ Vani (وݨی) کوں وی رگ وید دا ٻارھی لوظ لکھدن۔ [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] اِچ مادی ناں کیتے ’’ی‘‘ ورتی ویندی ہے ڄیویں پپل کولوںپپلی تے امب کولوں امبلی۔ ایویں اِتھاں وݨی Vani (53)کولوں وی ممولی وݨ مراد گھِدا ویسی۔ 

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>e9vosw2ptqkbjec5b2kvq95e4lfe7ci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پھَلینی۔Phal-ini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33506</id>
    <revision>
      <id>72875</id>
      <parentid>70854</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1495" sha1="m23f9fio8gs4vporgnn2kp4odeord1e" xml:space="preserve">۵۰۔              پھَلینیPhal-ini :۔ (82)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] پھلیݨی (رگ وید 10:97:15)پھلیݨی ٹھیٹھ سرائیکی لوظ ہے۔ اے اڄ وی سرائیکی زبان دے ورتارے اِچ ہے پیا توڑیں ڄو تھولا ہے۔ سرائیکی اِچ پھیلݨی اوں ڳاں یا منجھ کوں آکھا ویندا ہے ڄیہرھی پھَل کوں لِہائے مُتوں نہ ملے۔ سئیں ویزل ہوݨاں ایں دے معنے کیتن having fruitپھلݨ آلی۔ پھل رکھݨ آلی۔ سرائیکی زبان اِچ مونث لوظ اکثرا ’’ی‘‘ تے مُکدن ۔ پھیلݨی وی ’’ی‘‘ تے مُکدا پئے ایں کیتے اے وی مؤنث لوظ ہے تے مؤنث نانواں (nouns)نال ای ورتیج سڳدا ہے۔ ڄیویں ٻیر، کھجی تے گوندی وغیرہ۔ بھل امب، امبرود ، مالٹا تے انار ڄیہاں فروٹ دے نانواں نال پھلیݨی دا لوظ نئیں ورتا ویندا۔ ایں کیتے اے لوظ وݨاں کیتے نئیں ورتا ڳیا۔ بھلکہ ڳاوے، مانجھے ،مادی ݙنڳراں کیتے ای ورتا ڳیا ہے۔ اڄ وی اے چھڑا ݙنڳراں ، پہاروواں کیتے ورتارے اِچ ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>m23f9fio8gs4vporgnn2kp4odeord1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پھلا۔Phala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33516</id>
    <revision>
      <id>72874</id>
      <parentid>70864</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5451" sha1="gsp8cijpdfda38qookxu4ttjgdjiurv" xml:space="preserve">۶۰۔               پھلاPhala :۔ (95،96)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] پھل تے پھلا (رگ وید 4:57:6 )ڈراویڈین ایٹامولوجی ڈکشنری ریفرنس (DEDR) دے لکھاری سئیں ٹی برو تے ایم بی ایمنیو ہوݨاں ایں لوظ کوں تامل لوظ Palu (پکݨ آلا) تے Palum (پکاہویا) دے حوالے نال دراوڑی لوظ ڳݨدن۔ ڄیں ویلےEWAلغت دے لکھاری سئیں میئر ہوفرہوݨاں ایں دے دراوڑی لوظ ہووݨ تے شکی ہن ۔ او ایں کوں ہند آریائی لوظ پھل phal/rیا پھَر کولوں مشتق آدھن تے ایں دا معنا کریندن to coagulate (کھرنڈ ٻجھݨا) تے condense (ٹھوس) بھل ایں دی ہند آریائی اصل (phar/phal)بارے کجھ نئیں ݙسائندے ۔ ایں کیتے سئیں ویزل ہوݨاں آدھن ایں دا مطبل ہے ڄو رگ وید اے لوظ1450 تے1350 ق م دے وچکار دراوڑی یا منڈا زباناں کولوں ادھارگھدا ہے۔ ایں دے ثبوت اِچ آپ ہوݨاں منڈا زبان(سنتھالی) دا لوظ پٹیری / پتیری Pitiriگھِن آندن تے ایں دے معنے لکھدنSwelling of glands as in mumps ڄݨیں کن پیڑاں دا سُڄ ونڄݨاں۔ سئیں ویزل ہوݨاں پَھلا کوں شیت پُھلا سمنجھ کے اے معنے کیتن۔ پھلا دا لوظ منڈل 4سوکتا57تے رچھݨا6 اِچ آیا کھڑا ہے تے سئیں ویزل ہوݨاں دے آکھے موجب منڈل6,5,4تے 2رگ وید دے اوائلی ستھے ہوئے منڈل ہن۔ انہاں منڈلاں اِچ ہِک وی دراوڑی لوظ کائینی۔ آپ ہوݨاں لکھدن۔

&quot;the early Rigvedic period: C-1700-1500BC, especially the hymns in book 4,5,6 (and may be book 2)......It is important to note that level I has no Dravidian loan word at all they begin to appear only in the level II,III.&quot; (97)

                       رگ وید دے اوائلی دور 1500-1700ق م تائیں خاص کر او بھڄݨ ستھے ڳئے ہن ڄیہرھے منڈل6,5,4(تے تھی سڳدا ہے ڄو منڈل2)اِچ ہن۔ وݙی ڳالھ اے ہے ڄو ایں دور اِچ ستھے ڳئے منڈلاں اِچ ناں جوگا ہِک وی دراوڑی لوظ کائینی۔ اے ݙوجھے تریجھے دور اِچ آوݨ لڳ ویندن۔ ایں بیان دے چاندݨ اِچ اے نشابر تھی ڳئے ڄو پھلا دا لوظ دراوڑی نئیں۔ کیوں ڄو اے اوائلی دور دے ستھے ہوئے منڈل 4اِچ آیا کھڑا ہے۔

                       انہاں وکھو وکھ لسانی ماہراں دے وکھو وکھ زباناں (دراوڑی تے منڈا) دے حوالاں اِچ ݙتے ہوئے وکھو وکھ لوظاں دی پھَلا نال کائی سَک سکوَت نئیں بݨدی تے نہ انہاں دے معنے پھلا نال ڈھُکدِن ۔ پھلا سرائیکی مصدر پھلݨ کولوں مشتق ہے۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص99)پھلݨ دا معنا لکھدن to bear fruit ڄݨیں پھل چاوݨا۔ پھلݨ مصدر کولوں پھلا ماضی دا صیغا ہے ۔’’ڄیویں اے باغ پَر چنگا بھلا ہئی‘‘۔ سئیں جیوکس ہوݨاں پھلا دی جھا ماضی دا صیغا پھلیا لکھا ہے۔ پھلا تے پھلیا دا معنا مفہوم ہکو ای ہے۔ اے چھڑا لہجے دا فرق ہے۔ سئیں ویزل ہوݨاں وی پھلا دا معناfruit (پھل) لکھا ہے۔ ڄیں ویلے سئیں اوبرائن ہوݨاں (ص350 )پھلݨ کولوں مصدری اسم پھل(phall)لکھ کے ایں دے معنے لکھن (Fruit) ۔ سرائیکی زبان اِچ پھل دا لوظ چھڑا (fruit)کݨ ای نئیں ورتا ویندا بھلکہ ݙنڳراں (ڳاں ، منجھ) تے پہاروواں (بھیݙ ،ٻکری) دے نویں ڄموڑاں کوں وی پھل آکھا ویندا ہے۔ اِتھاں ایں ڳالھ دا اَٹ کڈھݨا ضروری ہے ڄو کیا اے لوظ ہند آریائی زبان (آریاں دی زبان) دا لوظ ہے ڄیویں ڄو سئیں میئر ہوفر ہوݨاں آدھن یا اے سندھک زبان Indus Language دا لوظ ہے ۔سئیں  میئر ہوفرہوݨاں دے رد اِچ ایہو ای کافی ہے ڄو سئیں ایف بی جے کوئیپر ، آسکوپرپولا ،زویلے بل ، ویزل، پینو (Pinnow) تے ٻئے ڈھیر سارے لسانی ماہر ایں لوظ کوں رگ وید دا اُدھار گھِدا ہویا لوظ (foreign word) منیندن۔ انہاں یکاں دے آکھے موجب پھَلا ویدک سنسکرت دا لوظ نئیں بھلکہ اے سندھ وادی دی اوں قدیم زبان دا لوظ ہے ڄیہرھی آریاں دے آوݨ کولوں پیلھے دی سندھ وادی اِچ الائی ٻولی ویندی پئی ہئی۔ اوں کوں سئیں ویزل ہوݨاں پارا منڈا، انڈس لینگوئج تے ہڑپا آلاں دی زبان آدھن تے اساں اوں کوں پروٹوسرائیکی زبان آدھے ہائیں۔ 

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>gsp8cijpdfda38qookxu4ttjgdjiurv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پروداشا۔ Purodasa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33527</id>
    <revision>
      <id>72868</id>
      <parentid>70875</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1804" sha1="bzu90jhwen8m74tku4uz7a8ev0d7kb5" xml:space="preserve">۷۱۔               پروداشاPurodasa :۔(112)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] پُراٹھا (رگ وید) ڄیں ویلے کائی زبان کیہیں اوپری زبان کولوں کوئی لوظ گھِندی ہے تاں اپݨے لہجے، کینڈے تے قویت سنویں اوں دیاں صوتاں ،املا تے معناں اِچ وی وٹاند گھِن آندی ہے۔کݙاہیں کݙاہیں اے تریہی وٹانداں اکٹھیاں تھیندیاں ہن تے کݙاہیں کݙاہیں کائی ہِک ادھ وٹاند تھیندی ہے۔ ڄیویں عربی زبان دا لوظ فاتحہ سرائیکی اِچ آئے تاں فیتا تھی ڳیا ہے۔ ایویں رِت فارسی دی بطخ، بدخ تے پرتگالی دا تمباکو تماخوں تھی ڳیا ہے۔ ایویں رِت پروٹو سرائیکی دا پراٹھا وی ویدک سنسکرت اِچ پروداشا (Purodasa) تھی ڳیا ہے۔ سئیں ویزل ہوݨاں ایں دے معنے لکھے ہن۔ rice-cake ڄݨیں چاولاں آلی روٹی۔ پراٹھا وی کیک آنگوں گول، موکلا تے پدھرا ہوندا ہے۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص143 ) پراٹھا بارے آدھن ڄو اے خالص سرائیکی لوظ ہے تے نروٹ ورتا ویندا ہے۔ پراٹھا دے وِچ مجود ٹھ دی صوت الٹانویں ڄبھ (Retroflex)آلی صوت ہے۔ چونکہ آریاں دی زبان اِچ الٹانویں ڄبھ آلیاں صوتاں کائی ننھ ۔ایں کیتے انہاں پراٹھاکوں پروداشا آکھ ݙتا ہے۔ 

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>bzu90jhwen8m74tku4uz7a8ev0d7kb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وڑش۔Vris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33535</id>
    <revision>
      <id>72886</id>
      <parentid>70883</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1476" sha1="2u8w8q5183swp4c7htdmrxgyprern12" xml:space="preserve">۷۹۔              وڑشVris :۔(122،123)سرائیکی وڑس (رگ وید 1:144:5 )سئیں ویزل ہوݨاں ایں دا معنا انگل(Finger)کریندن تے DEDR دے لکھاری سئیں ٹی برو تے ایم ۔بی۔ایمنیو ہوݨاں دے حوالے نال آدھن ڄو اے تامل زبان دے لوظ ورلViral یا گونڈ دے لوظ وڑنج Wiringکولوں نکھتھا ہویا ہے۔ EWA دے لکھاری سئیں میئر ہوفر ہوݨاں ایں کوں ہند آریائی ورش Vres ڄݨیں ݙݨاوݨ کولوں مشتق ݙسائندن ۔ بھل اے لوظ [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] مصدر وڑݨ کولوں فعل امر ’’وڑ‘‘ ہے۔ تے ایں دے اڳوں واحد غائب دا شخصی ضمیری لاحقہ (Pronominal Suffix) ’’س‘‘ لا کے ایں کوں وڑس Vrisبݨایا ڳئے۔ ویدک سنسکرت اِچ چونکہ الٹانویں جٻھ آلیاں صوتاں (Retroflexes) کائی ننھ۔ ایں کیتے آریاں ’’ڑ‘‘ دی جھا ’’ر‘‘ نال ایں لوظ کوں الایا ہے۔ اتھوں اے وی نشابر تھیندا ہے ڄو اے لوظ اپݨی اصل پوروں سرائیکی ہے۔ نہ اے دراوڑی ہے تے نہ ہند آریائی۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>2u8w8q5183swp4c7htdmrxgyprern12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جٹھارا۔Jathara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33546</id>
    <revision>
      <id>72891</id>
      <parentid>70894</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3544" sha1="9jwfjwt9epkjacbt4xzhmpk7j1s91j4" xml:space="preserve">۹۰۔               جٹھاراJathara :۔ (140)سرائیکی جتھارا(رگ وید 10,9,6,5,3,2) اے لوظ رگ وید دے منڈل 4 تے8دے سوا ٻنھاں یکے منڈلاں اِچ مجود ہے۔ اے رگ وید دے اوائلی تے پراݨے ٻارھی لوظاںاِچوں ہے۔ انہاں پراݨے لوظاں بارے سئیں ویزل ہوݨاں دا آکھݨ ہے ڄو:

&quot;None of these old words is Dravidian. In short, the people of the (northern) Indus civilization must have spoken with retroflexes&quot;. (141)

ڄݨیں انہاں پراݨے لوظاں اچوں کوئی وی دراوڑی نئیں۔ لُنڈی ڳالھ اے ہے ڄو سندھک تہذیب دے اُبھے علاقے آلے لوک ضرور اُلٹانویں ڄبھ آلیاں صوتاں آلی زبان الائندے ہن۔ ایں دے کولوں پیلھے سئیں ہوݨاں اے وی لکھدن:

&quot;In the RV they can not go back either to Proto-Dravidian, influence, as usually assumed, because they were already found in the older parts of RV (4,5,6) where no Drav. loans are present. They also can not go back to Proto Munda influence because Munda originally had no retroflexes&quot;.(142)

                       رگ وید اِچ دراوڑی اثر انہاں قدیم لوظاں تائیں پِچھوں تے نئیں ویندا ڄیویں ڄو عام طور تے سمجھا ویندا ہے۔ کیوں ڄو اے لوظ رگ وید دے اوں پراݨے حصے (منڈل6,5,4 ٌ) اِچ ہن ڄتھاں کوئی اُدھار گھدا دراوڑی لوظ ہے ای کائیناں تے نہ انہاں قدیم لوظاں تے منڈا زبان دا کوئی اثر ہے۔ کیوں ڄو منڈا تاں الٹانویں ڄبھ آلیاں صوتاں کولوں اصلوں خالی ہے۔ ایں بیان دے چاندݨ اِچ جٹھارا(Jathara) دا لوظ نہ تاں دراوڑی زبان دا لوظ ہے تے نہ منڈا زبان دا۔ کیوں ڄو ایں دے وِچ ٹھ (th)دی الٹانویں ڄبھ آلی صوت آئی کھڑ ی ہے۔ تے الٹانویں ڄبھ آلیاں صوتاں منڈا زبان اِچ منڈھ لادیاں ہن ای کائیناں۔ اے ہند آریائی Indo Aryanزبان دا لوظ ای نئیں کیوں ڄو ویدک سنسکرت وی انہاں صوتاں کولوں خالی ہے۔ آریاں اے صوتاں ٻہوں پچھے سندھ وادی دے دھرتی ڄایاں کول سکھیاں ہن۔ جٹھارا دا لوظ خالص پروٹوسرائیکی لوظ ہے۔ اساݙے تائیں آندے آندے ایں دی الٹانویں ڄبھ آلی صوت ݙنداخی صوت تھ اِچ وٹیج ڳئی اے تے اے لوظ جٹھارا کولوں جتھارا تھی ڳیا ہے۔ [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] اِچ ڄتھ کھجی دے منڈھ اِچوں نکلݨ آلے ٻچاں کوں آکھا ویندا ہے۔ (کھتران251 )ڄتھاں اے جتھاں ڈھیر ہوون انہاں کوں جتھارا آکھ ݙتا ویندا ہے۔ سئیں اوبرائن ہوݨاں (ص103)ایں کوں چھڑا جتھ (jath)لکھائے تے ایں دے معنے کیتے نیں a grove of date palms ڄݨیں کھجی دے ٻچے۔ رگ وید دے ٻارھی لوظاں اِچوں جتھورا تے جروتھاjarutha وی جتھارا دے مترادفات ہن۔ 

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>9jwfjwt9epkjacbt4xzhmpk7j1s91j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پسکار۔اPuskara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33563</id>
    <revision>
      <id>72870</id>
      <parentid>70920</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:53:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1999" sha1="dikmcpargujcnmrfuj4qisz9ubvamvh" xml:space="preserve">۱۰۲۔             پسکاراPuskara :۔ (160)سرائیکی پھسکارا ، پھسکار(رگ وید6-4) پسکارا سئیں ویزل ہوݨاں دی ݙتی ہوئی رگ وید دے 88پراݨے لوظاں دی فرست اِچ مجود ہے۔ تے اے سپت سندھو دھرتی دی ماء ٻولی دے انہاںلوظاں اچوں ہے۔ ڄیہرھے آریاں دے نال ٹردے ہوئے سندھ وادی کولوں گنگا جمنا دوآب اِچ ونڄ پہنتے ہِن۔ ایویں لڳدائے ڄو اے لوظ [[پروٹو سرائیکی]] اِچ وی پسکار ہئی بھل ویدک آریاں اپݨی لسانی عادت سنویں ایں دی چھیکڑ تے وی ’’ا‘‘ ودھا کے ایں کوں پسکارا بݨا ݙتا ہے۔ پسکارا اڄوکی سرائیکی اِچ پھسکار ہے تے ایں دا معنا ہے ٻہوں ہولے ہولے ڳالھ کرݨا ۔ اے وی تھی سڳدا ہے ڄو پروٹوسرائیکی اِچ آواز نال انسانی ہوا دے نکلݨ کوں پسکارا آکھا ویندا ہووے کیوں ڄو اڄوکی سرائیکی اِچ بے آواز ہوا کڈھݨ کوں پھوس تے پھُوسی آکھا ویندا ہے۔ (کھتران ص174، جیوکس 100 ) ۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص171 ) پھسکار دا متبادل کھُسکار وی لکھا ہے تے ایں دے معنے لکھے نیں ’’کانا پھوسی کی آواز، کھسر پھسر‘‘ ۔ ایں دے نال دا ٻیا سرائیکی لوظ کھِسکار وی ہے ڄیں د امعنا ہے ۔ ٹردیں ہوئیں پیراں چوں نکلݨ آلی آواز ۔ پسکارا، پھسکارا ، پھسکار، کھُسکار تے کھِسکار ۔ اے یکے ہم اصل (cognate) لوظ ہن تے سرائیکی ہن۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>dikmcpargujcnmrfuj4qisz9ubvamvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پساریا۔ Pusarya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33584</id>
    <revision>
      <id>72869</id>
      <parentid>70941</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1828" sha1="oeh1gd58i5ir3f6t5xl2m5eax46bhgs" xml:space="preserve">۱۲۴۔             پساریاPusarya :۔(187) [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] پساری ، پسارا، پسایا(رگ وید 10:106) ڄیویں ڄو اساں پیلھے ݙساآئے ہائیں ڄو رگ وید کوں ڄاݨݨ آلے سوجھواݨ آدھن ڄو رگ وید دے ایں بھڄݨ اِچ سمنجھ نہ آوݨ آلے ڈھڳ سارے ٻارھی لوظ مجود ہن۔ پُساریا وی اوہیں بھڄݨ دا ہِک لوظ ہے۔ اساݙے بھاݨے اے وی پروٹوسرائیکی لوظ ہے۔ پساریا للمی ٻوٹیاں نال دوا داروں کرݨ آلے سیاݨے کوں آکھا ویندا ہئی۔ اڄوکی سرائیکی اِچ ایندا چھیکڑی ’’ا‘‘ ڈھہے ڳیا ہے تے اے چھڑا پساری (Pasari)رہے ڳیا ہے۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص146)وی پساری دے معنے لکھن۔ــ’دوا فروش‘جڑی بوٹی بیچنے والا، پنساری تے عطار۔ اے وی تھی سڳدا ہے ڄو اے لوظ پسارݨ مصدر کولوں ماضی مطلق دی مفعولی حالت پساریا ہووے۔ ایں صورت اِچ ایں دے معنے تھیسن،’’کھنڈایا‘‘۔ اے پسارا دی  قدیم شکل وی تھی سڳدی ہے۔ پسارا، پسرݨ مصدر دی ماضی مطلق معروف ہے۔ تے سئیں جیوکس ہوݨاں (ص88)پسارا Pasara دے معنے لکھے ہن۔ (Expansion) ڄݨیں کھنڈارا مارݨ ۔ مُکدی ڳالھ اے ہے ڄو ایں لوظ کوں ڄیہرھے رنگ اِچ ای گھِدا ونڄے اے سرائیکی زبان دا لوظ ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>oeh1gd58i5ir3f6t5xl2m5eax46bhgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جری۔Jiri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33585</id>
    <revision>
      <id>72905</id>
      <parentid>70942</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1885" sha1="0e0ejnsj48leoxm5reakrgfqm9a3nxi" xml:space="preserve">۱۲۵۔            جریJiri :۔(188)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] جھری، جری(رگ وید ) اے لوظ سئیں ویزل ہوݨاں دے ݙتے ہوئے وادھوں ٻارھی لوظاں اِچ مجود ہے۔ آپ ہوݨاں جری دا معنا کریندن Flowing ڄݨیں پاݨی واواہوݨا۔ جری خالص سرائیکی لوظ ہے۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص230 )جری (جھری) دا معنا لکھدن’’دیوانہ‘‘۔ ایں دے کولوں ہِک سرائیکی محاورہ ہے ،جرڑی ،جھرڑی دا ماراہویا ، ڄݨیں کملے (کم۔لے) دی بِماری دا مارا ہویا ۔ لایعنی ڳالھیں کرݨ آلا ۔ کوڑیل۔ اساݙے بھاݨے اے لوظ اصل اِچ جھری ہے۔ چونکہ آریاں دی زبان ویدک سنسکرت اِچ مخلوط آوازاں آلے حروف کائی ننھ۔ ایں کیتے انہاں ایں لوظ کوں ’’جھ‘‘ دی جھا ’’ڄ‘‘ دی صوت نال الایا ہے۔ ول پچادھی علمانواں وی انہاں دی نقل اِچ ایں کوں ج نال ای پڑھا تے لکھا ہے۔ (سرائیکی اِچ جھری آدھن پھُٹ یا ݙلواڑ کوں۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص252)ایں دے معنے لکھدن ’’شگاف، دراڑ، رخنہ، گڑھا، لکیر، خراش‘‘۔ لڳدائے ڄو سئیں ویزل ہوݨاں وی ایں دا معنا flowing ایہیں مفہوم اِچ کیتا ہے۔ کیوں ڄو پاݨی ہمیشاں جھکی جھا تے ای واندھا ہے ۔دریا تے ندی نالے زمیں تے جھریاں دی صورت اِچ ای مجود ہن۔ 

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>0e0ejnsj48leoxm5reakrgfqm9a3nxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گھگھلو۔Guggulu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33600</id>
    <revision>
      <id>72907</id>
      <parentid>70957</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7827" sha1="2egne5mc4mnhdjkj4svkkjsjn0pttyr" xml:space="preserve">۱۴۰۔             گھگھلوGuggulu :۔(7)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] گھنگھلوں(اتھر وید) توڑیں ڄو اے لوظ اتھروید اِچ ہے بھل اے رگ وید کول ای ٻہوں پراݨا لوظ ہے۔ سندھک دھرتی ڄایاں اے لوظ اوں ویلے گھڑائے ڄݙاں او ٹولاں (bands) دی صورت اِچ ٹرپھر کے پھل سوزیاں ڳولیندے کھاندے ہن۔ گھنگھلوںدے وِچ ’’گھ‘‘ دی جاڑی صوت (Geminate) آئی کھڑی ہے۔ تے سئیں ویزل ہوݨاں دے آکھے موجب رگ وید دے او ٻارھی لوظ ڄنہاں دے وِچ جاڑیاں صوتاں آونڄن او سندھ وادی دی پارا منڈا زبان کولوں وی کیہیں ٻہوں پراݨی زبان دے لوظ ہن ۔ آپ ہوݨاں لکھدن:

&quot;A part from the Para-Munda substrate and the new Dravidian adstrate, we can observe that there is some evidence for the existance other ancient South Asian Language in the early Rgvedic period. A few words which seem to agree more with the U.P. &quot;Language X&quot; notably the words with double consonants (geminates). These appear in some of the Vedic Texts with different combinations of consonants. (In RV pippala, A.Vguggulu, K.S, T.S Katkata, T.S Kakkata etc)&quot;.ـ (8)

                       پارا منڈالُکاویں زبان تے دراوڑی زبان دے نویں سڳچے گھِدے ڳئے لوظاں کوں چھوڑ کے اساکوں رگ وید دے اوائلی دور اِچ لمیں ایشیا دی ہِک ٻہوں پراݨی زبان دی ہوند دی اڳواہی وی ملدی ہے۔ کجھ لوظ تے خاص کر او لوظ ڄنہاں دے وِچ جاڑیاں صوتاں مجود ہن او اتر پردیش دی نملوم زبان (Language X) دے لڳدن۔ ویدک لٹریچر اِچ اے لوظ مختلف صوتاں دے جوڑاں نال مجود ہن۔ (ڄیویں رگ وید اِچ پِپالا، اتھروید اِچ گھنگھلوں ، کھوٹانس ساکا اِچ کٹکاٹا، تے تیتریا سمہیتا اِچ کٹکاٹا تے ککاتا)۔ انہاں لوظاں اِچ پ،پ، گھ ، گھ تے ک ک دیاں جاڑیاں صوتاں (geminate consonants) مجود ہن۔ 

                       سئیں ویزل ہوݨاں دے ایں بیان کول اے تاں نشابر تھی ڳیا ہے ڄو انہاں دی مفروضا پارا منڈا (ڄیں کوں آپ ہوݨاں انڈس لینگوئج وی آدھن) کولوں وی ٻہوں پراݨی ہِک اے ڄیہیں زبان سندھ وادی اِچ الائی ٻولی ویندی ہئی ڄیں دے وِچ جاڑیاں صوتاں (Geminate Consonants) پاتیاں ویندیاں ہن۔ ہُݨ دھیان ݙیوݨ آلی ڳالھ اے ہے ڄو اے ڳݨ پاکستان دی ڄیہرھی زبان اِچ پاتا ویندا ہے اوہا سندھ وادی دی قدیم ترین منڈھلی زبان ہے۔ جاڑیاں صوتاں سانگھے پاکستان دی سرائیکی زبان ٻہوں بھاگوند ہے ۔ کجھ لوظاں تے دید بھنوائی ونڄے ’’پپل، پپلیاں، گھنگھلوں، گھنگھݨیاں، گھنگھروں،پھپھوڑا، پھِپھُر، پھُپھیر، تتا، تِتر، تتڑی، تتے تا، تھتھر، تھتھوا، ٹٹو، ٹٹیہر، ٹٹولݨ، ٹھٹھ، چچرا، چچڑ،ڈھڈھ، ڈھاڈھی، سستا، سس، سِسار، کَکر،کُکَڑ، نناݨ، ننانواں تے ٻئے ڈھیر سارے لوظ (اے یکے لوظ سئیں محمد سعداللہ خان کھتران دی پیلھی وݙی سرائیکی لغت اِچوں چائے ڳئے ہِن)۔ اے لوظ اے وی ݙسائندن ڄو اے اترپردیش دی کیہیں نملوم زبان دے لوظ نئیں بھلکہ اے سپت سندھو وسیب دی جیندی جاگدی تے اگھاں ودھدی سرائیکی زبان دے لوظ ہن۔ تے ایہا سرائیکی ای سندھ وادی دی قدیم ترین زبان ہے۔

                       اپݨے اُتوں ݙتے ڳئے بیان کولوں سئیں ویزل ہوݨاں اے سٹا کڈھدن ڄو:

&quot;In short, the Punjab is an area of a Pre-Rgvedic, largely Para-Munda substrate that apparently overlays a still older local level. Since no traces of the supposedly  Dravidian Language of the Indus Civilization are visible in the early RV, the people who spoke this language must either have disappeared without a trace, or, more likely the language of the Punjab was Para-Munda already during the Indus period (2600-1900 B.C.E). Therefore, the most commonly used language the languages of the Indus people at least of those in Punjab, must have been Para-Munda or a Western form of Austro Asiatic.&quot;  (9)

                       مُکدی ڳالھ ہے ڄو رگ وید کولوںپیلھوں دا پنجاب ہِک اے ڄیہاں علاقا ہے ڄیں دے وِچ ہِک ٻہوں پراݨی مقامی زبان الائی ٻولی ویندی ہئی ڄیں دے اُتے ݙیکھݨ اِچ تاں وݙی حد تائیں پارا منڈا دا چاڑ چڑھاہویا ہے۔ چونکہ اوائلی رگ وید اِچ سندھک تہذیب دی مفروضا زبان دراوڑی (پرپولا 1994 ) دا کوئی نشاݨ نئیں ملدا ۔ تاں وت او لوک ڄیہرھے اے زبان الائندے ہن یا تاں کوئی نشاݨ چھوڑے مُتوں کنائیں اغیب تھی ڳیئن یا وت زیادہ قرین قیاس اے ہے ڄو سندھک تہذیب دے ویلاں اِچ (1900-2600 ق م تائیں) پنجاب دی زبان پارا منڈا ہئی۔ ایں کیتے سندھک لوکاں دیاں عام ورتارے دیاں زباناں یا گھٹوگھٹ پنجاب اِچ عام ورتارے دی زبان پارا منڈا یا آسٹروایشیاٹک زبان دی کائی پچادھی ٻولی ہئی۔

                       اتھاں اے ڳالھ سرکھری کیتی ونڄوں ڄو رگ وید کولوں پیلھے دے پنجاب (سپت سندھو وسیب) اِچ ڄیہرھی ٻہوں پراݨی زبان الائی ٻولی ویندی ہئی اوں دے اُتے سئیں ویزل ہوݨاں دی پارا منڈا(سندھک زبان) دا خالی چاڑای ناہی چڑھا ہویا بھلکہ اوہا پراݨی زبان ای پارا منڈا (سندھک زبان) دی اصل تے قدیمی روپ ہئی۔ اونہیں زبان کوں سئیں ویزل ہوݨاں اپݨے نمتوں پارا منڈا، کبھاو پاس ، انڈس لینگوئج (سندھک زبان) تے ہڑپا آلاں دی زبان (Language of Harappans)دا ناں ݙتا ہے۔ اساں اونہیں منڈھلی زبان کوں پروٹو سرائیکی (پراݨی سرائیکی) زبان آدھے ہائیں۔ حجری دور (Stone age) کولوں گھِن کرانگی اڄ ݙینھ تائیں ایہا سرائیکی زبان ای سپت سندھو وسیب دی عام ورتارے دی زبان رہی ہے۔ اثار قدیمہ تے لسانیات دیاں اڄوکیاں نویاں تحقیقاں ݙسائندیاں ہن ڄو نہ سپت سندھو وسیب دے دھرتی ڄائے کنائیں اغیب تھئے ہن تے نہ انہاں دی زبان آسٹروایشیاٹک زبان دی کائی پچادھی ٻولی ہئی۔ گھنگھلوں، پپالا تے ککاتا ڄیہیں جاڑیاں صوتاں رکھݨ آلے قدیم سرائیکی لوظ ایں دے تسلسل دے اگواہ ہن۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>2egne5mc4mnhdjkj4svkkjsjn0pttyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وِݨاگتھن۔Vina Gathin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33608</id>
    <revision>
      <id>72887</id>
      <parentid>70965</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1720" sha1="nu9vd6fsbjj5awh5vnykm5mzbjvkm78" xml:space="preserve">۱۴۸۔           وِݨاگتھنVina Gathin :(17)۔[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] وِݨا گھتن (رگ وید) سئیں ویزل ہوݨاں دے آکھے موجب اے ٻارھی لوظ غیر ہند آریائی (مقامی) پیشہ وراں تے خاص کر ڳاوݨ وڳاوݨ(Musicians) آلاں کݨ آئے۔ آپ ہوݨاں ایں دا معنا کریندن Lute Player ڄݨیں تنبورا وڳاوݨ آلا۔ بھل اساݙے بھاݨے نہ ایں لوظ دے اے معنے ہن تے نہ اے ڳاوݨ وڳاوݨ آلاں کیتے آئے۔ بھلکہ اے ٻوٹیاں نال دو اداروں کرݨ آلے پنساریاں دا لوظ ہے۔ اصل اِچ اے ݙوں سرائیکی لوظاں وݨا + گھتݨ دا مرکب ہے۔ وݨا ہِک للمی بوٹی ہے۔ ڄیہرھی اساݙے پاسے عام تھیندی ہے ۔ اے ٻوٹی تے ایںدا رس ملا کیتے ہِک پہک ہے۔ ڄیہرھے ݙنگر یا پہاروں کوں ملا ہووے اوں کوں وݨے دا رَس گھتا ویندا ہے۔ گھتِن، گھتݨ، مصدر کولوں فعل امر گھت ہے۔ تے وَل اوں دے اڳوں جمع غائب دا شخصی ضمیری لاحقا (Pronominal Suffix) ن  لا کے گھتن بݨایا گیا ہے۔ ہݨ وِݨا گھتن دے مرکب لوظ دا معنا تھیسی۔ او (ݙنگر اںیا پہاروواں کوں) وݨے دا رس گھتن۔ اے مرکب تے ایں دے ݙوہیں جز (وݨا+ گھتن) خالص سرائیکی لوظ ہِن۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>nu9vd6fsbjj5awh5vnykm5mzbjvkm78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>داشا۔Dasa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33616</id>
    <revision>
      <id>72902</id>
      <parentid>70973</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5969" sha1="p5m0i13fsyvfzqqftdafv045e23t89l" xml:space="preserve">۱۵۶۔            داشاDasa :۔ (29)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] داس (رگ وید10:6:8)داس دا لوظ رگ وید اِچ ٻہوں جھاہیں تے ورتا ڳیا ہے۔ تقریباً ہر جھا تے ایں دا مطبل تے مفہوم وکھرا وکھرا ہے۔ رگ وید 10:99:6 اِچ ایں دا مطبل غلام ݙسایا ڳیا ہے۔ رگ وید 10:62:10 دے وِچ اے نوکر دے معناں اِچ ورتا ڳیا ہے ڄیں ویلے 10:22:8 دے وِچ آکھا ڳئے ڄو داسا کیہیں قنون تے مذب دے پابند نئیں۔ ڄݨیں او غیر مہذب تے جانگلی ہن۔ کتھائیں تاں داسا کوں دشمݨ، راکھشس تے بدروح آکھا ڳیا ہے۔ تے کتھائیں انہاں کوں دیوتاواں کیتے قربانی نہ کرݨ آلے آکھا ڳئے۔ آریے انہاں کوں ڄو کجھ وی آکھن پئے ، پکی ڳالھ تاں اے ہے ڄو داسے سندھ وادی دے ای دھرتی ڄائے ہن۔ تے آریاں نال ہر جھا تے ہݙی ݙتی راندھے ہن۔ سئیں ایڈون برانت ہوݨاں سئیں میکس ملر ہوݨاں دے حوالے نال لکھدن ڄو

&quot;Max Muller proposed that dasa reffered to indigenous peoples living South Asia before the arrival of the Aryans&quot;.  (30)

                       میکس ملر ہوݨاں دا آکھݨ ہے ڄو داسا او دھرتی ڄائے ہن ڄیہرھے آریاں دے آوݨ کولوں پیلھے دے لمیں ایشیا دے وِچ راندھے پئے ہن۔ اے سندھ وادی دے آزاد ماݨو تے ایں دے مالک تے ملک ہن۔ ویداں دے وِچ وی داسا دا ذکر غلام دی جھا نئیں بھلکہ آزاد ماݨو دی جھا کیتا ڳیا ہے۔ ۔ سئیں آر ایس شرما ہوݨاں لکھدن ڄو

&quot;Word dasa occurs in Aitarya and Gopatha Brahmans, but not in the sense of a slave.&quot;  (31)

                       سئیں شرما ہوݨاں دا ٓکھݨ ہے ڄو داسا دا لوظ اتاریا تے گوپاتھا برہمنا اِچ آیا تاں ہے بھلا غلام دے مفہوم اِچ نئیں ۔ انہاں بیاناں کولوں نشابر ہے ڄو داسا سندھ دھرتی دے قدیمی واسی تے آزاد لوک ہن۔ داسا دا لوظ ݙوجھی ہزاری قبل مسیح اِچ ویداں اِچ آئے(32) ۔ ایں دا مطبل ہے ڄو اے لوظ پیلھے دا اتھاں مجود ہئی۔ اے انہاںلوظاں اِچوں ہے ڄیہرھے وہیبے دی ترقی تے اوں دے نال ڳانڈھویں پیشاں دیاں نویاں لوڑاں پوروں گھڑے ڳئے ہن۔ ایں بارے سئیں ویزل ہوݨاں داآکھݨ ہے ڄو

&quot;However, due to the increasing startification of society and increasing specialization among occupations, many words from the sphere of artisans and from technology were added, furthermore, many names of persons, localities and rivers........ some of them are, in line with the increasing specialization, new Indo-Aryan, but especially those of fisherman (Kevarta, Kaivarta, Dasa, Dhivan, Daivara.....) are non IA. (Often until today.)&quot;. (33)

                       وت وی معاشرے دے ودھدے ہوئے طبقاں تے مختلف پیشاں دے وِچ ودھدیاں ہویاں خصوصی مہارتاں پوروں ہتھراوکی تے ٹیکنالوجی دے مداناں اِچ ٻہوں سارے نویں لوظ ودھائے ڳئے ہِن۔ ایں دے نال ای ٻہوں سارے لوکاں، جھاہیں تے دریاواں دے ناں وی رکھے ڳئے ہن۔ ۔۔۔۔۔۔انہاں دے وِچوں کجھ ودھدیاں ہویاں خصوصی مہارتاں دے نویں لوظ حالے وی تندیر اِچ ہن۔ بھل خاص کر مچھیراں دے ناں (کوارتا، کیوارتا، داشا، دھیوان تے دیورا وغیرہ) اڄ ݙینھ تائیں غیر آریائی ہن۔ سندھ وادی دی تہذیبی مُکاݨ دے بعد لوک شاہراں کوں چھوڑ کے سندھ وادی دے چپے چپے تے کھِنڈ ڳئے ہن تے وہیبا تے اوں دے نال لڳدے پیشے انہاں دے جیوݨ دا وݙا مدا بݨ ڳئے ہن۔ وہیبے دیاں انہاں ودھدیاں ہویاں لوڑاں کوں پورا کرݨا ہِک ݙکڑ آدمی دے وس کولوں ٻاہر ہئی۔ ایں کیتے وہیبے دیاں ودھدیاں لوڑاں کوں پورا کرݨ کیتے انہاں کوں انسانی لیبر دی گھݨی لوڑ ہئی۔ ایں لوڑ کوں پورا کرݨ کیتے مزوری دا نواں پیشا وجود اِچ آئے۔ ایں پیشے اِچ کم کرݨ آلاں کیتے نویں ناں یا اصطلاح گھڑݨ دی لوڑ پئی ہے تاں انہاں لوکاں کیتے داس دی اصطلاح یا ناں گھڑا ڳئے۔ ایں پیشے کیتے ݙوجھی اصطلاح انوکارا دی گھڑی ڳئی ہے۔ انوکارا(anucara)دا پیلھا تے چھیکڑی a ہزاراں ورھاں دے پندھ اِچ کِتھائیں ڈھہے ڳیا ہے تے اڄوکی سرائیکی اِچ اے نوکر دے روپ اِچ اڄ وی اساݙے سامݨھے ہے۔

                       داسا دا ترجمہ غلام 1912 ء اِچ سبھ توں پیلھے پی۔ٹی۔سری نیواساآئینگر ہوݨاں کیتا ہے۔ داس دا لوظ گھڑا تاں مزور تے نوکر کیتے ڳیا ہئی۔ بھل بعد اِچ آوݨ آلے آریاں ایں کوں کئی ڈھواں (Contexts) اِچ ورتا ہے۔ اے خالص پروٹو سرائیکی لوظ ہے ڄیں کوں سنسکرت چا گھِدا ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>p5m0i13fsyvfzqqftdafv045e23t89l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پاݨی۔Pani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33617</id>
    <revision>
      <id>72867</id>
      <parentid>70974</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="mgmzbepos5pa5x3tywy3ggx9jyglp1y" xml:space="preserve">۱۵۷۔           پاݨیPani :۔(34) سرائیکی پاݨی/پݨی(رگ وید 6:45:31,6:20:4,5:61:8, 5:34:7, 4:58:4, 4:51:3, 4:5:7) پاݨی دا لوظ رگ وید اِچ ڈھڳ جھاہیں تے ورتا ڳیا ہے۔ اِتھوں ملوم تھیندا ہے ڄو ویدک آریاں دا پاݨی لوکاں نال ٹاکرا وی ٻہوں تھیا ہے۔ پاݨی دا لوظ رگ وید دے اوائلی منڈلاں (6,5,4)دے وِچ آیا کھڑا ہے۔ ایں کیتے اے انہاں لوظاں اِچوں ہے ڄیہرھے ویدک سنسکرت، [[پروٹو سرائیکی|پروٹوسرائیکی]] کولوں سبھ توں پیلھے ادھار گھدن۔ لسانیات دے سوجھواݨاں دا آکھݨ ہے ڄو پاݨی غیر آریائی لوک ہن ڄنہاں کوں آریا اپݨا دشمݨ سمجھیندے ہن تے عقس کولوں انہاں کوں جن، بدروحاں تے شطان آدھے ہن۔ کیوں ڄو پاݨی آریاں کوں نہ چھڑی ہݙی ݙیندے ہن بھلکہ انہاں دے ݙنڳر تے پہاروں وی لُکا تے کھس گھِندے ہَن۔ پاݨی قبیلے بارے اے وی آکھا ویندا ہے ڄو او ٻہوں بھاگوند ہئی تے سداگری اوں دا وݙا پیشا ہئی۔ سوجھواݨاں کوں اے مغالطا شیت پاݨ دے لوظ کولوں لگا ہے۔ کیوں ڄو پاݨ دا معنا وی شئے دے بدلے شئے دے ݙے گھِن (to barter)دی سداگری کیتا ڳیا ہے۔ بھل پاݨی دا لوظ رگ وید اِ چ نئیں آیا بھلکہ ایں دے پِچھوں آوݨ آلے ویدک مذبی لٹریچر اِچ آیا ہے،۔ ایں کیتے پاݨی کوں پاݨ دا ہم معنا لوظ نئیںآکھا ونڄ سڳدا۔ ݙوجھا رگ وید اِچ سوائے درکھاݨ (Taksan)دے پیشے دے ٻیا کیہیں پیشے دی ڳالھ وی نئیں کیتی ڳئی۔ سئیں ویزل ہوݨاں دا آکھݨ ہے ڄو

&quot;Pani (rich) foreignor, demon can not be connected with &quot;Traders&quot; inside the RV.&quot;  (35)

                       ڄݨیں بھاگوند، غیرآریا تے شطان پاݨی قبیلے کوں رگ وید اِچ کتھائیں وی سداگراں نال نئیں ڳنڈھا ونڄ سڳدا۔ ایں بحث کوں ہِک پاسے رکھیندے ہوئیں ڄو پاݨی قبیلا ہئی یا ناہی تے او کیہرھے کم کریندا ہئی۔اساں خالص لوظ پاݨی کوں ݙیدھے ہائیں ۔ اساݙا وݙا غمان اے ہے ڄو پاݨی دا لوظ انہاں پیلھے تے مُنڈھلے لوظاں اِچوں ہے ڄیہرھے سندھک دھرتی ڄایاں حجری دور (Stone age) اِچ اوں ویلے گھڑن ڄݙاں او پروٹو سرائیکی زبان دے ایرے رکھیندے ودے ہن ۔ کیوں ڄو پاݨی انسانی جیوݨ دی مُنڈھلی لوڑ وی ہے تے سندھ وادی اِچ اے عام تام وی ہئی تے سندھک دھرتی ڄایاں دا فزر شام ایں دے نال واسطا وی ہئی۔ ایں کیتے اے سرائیکی زبان دے قدیم ترین لوظاں اِچوں ہے۔ مُنڈھ لا کولوں پاݨی دا لوظ اِتلے ڈھیر ورتارے اِچ ہے ڄو ہزاراں ورھیں غُذرݨ دے باوجود وی ایں دے اٹھا (Pronounciation)تے معناں اِچ ذرا ڄتلی وی وٹاند نئیں آئی۔ ایںدے عام ورتارے پوروں اساکوں ایں دے معنے لکھݨ دی لوڑ وی نئیں۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>mgmzbepos5pa5x3tywy3ggx9jyglp1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وݨج۔Vanij</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33623</id>
    <revision>
      <id>72884</id>
      <parentid>70980</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3855" sha1="5ffgg9o2p7381e9g6j8z23y8yoripa4" xml:space="preserve">۱۶۳۔             وݨجVanij :۔(43)سرائیکی وݨج(رگ وید4:43:6, 1:112:11) وݨج انہاں ٻارھی اوائلی لوظاں اِچوں ہے  ڄیہرھے سبھ توں پیلھے رگ وید (4:43:5 )اِچ گھِدے ڳئے ہن۔ ایں دے معناں اِچ وی سوجھواݨاں دا ٻہوں اختلاف ہے۔ سئیں جیلڈنر(Geldner)ہوݨاں ایںدا معنا کریندن) Marchant (Flying ڄݨیں ٹُر پھِر کے سمان ویچݨ آلا سداگر۔ ڄیں ویلے سئیں کافمین (Kaufmann) ایں دا معنا چھڑا سُداگر کریندن۔ سئیں ایف بی جے کوئیپر ہوݨاں ایں کوں Vana تے Vani کولوں مشتق سمنجھ کے ایں دا معنا چھڑا وپار کریندن۔ EWA دے لکھاری سئیں میئر ہوفر ہوݨاں Van-inj لکھ کے ایں دے معنے کریندن Winning goods ڄݨیں (جوئے یا جنگ اِچ) ڳٹا ہویا مال۔ سئیں ہیلے برانڈت ہوݨاں وݨج دے مُنڈھ (Stem) Van دا وٹوک reed ڄݨیں کندر یا مُنج دا واݨ ݙیندن۔ بھل سئیں ویزل ہوݨاں آدھن ڄو 

&quot;Clearly, the meaning of RV Vanij in their mythological context is not sure (Personal name?)&quot;  (44)

                       صفا ڳالھ تاں اے ہے ڄو رگ وید دے لوظ وݨج دے اے معنے انہاں (سندھک دھرتی ڄایاں) دے اساطیری ڈھو (context) اِچ یقینی نئیں۔ اے وی تھی سڳدا ہے ڄو اے کیہیں آدمی دا ناں ہووے۔ ایویں رِت سئیں کوئیپر ہوݨاں ایں لوظ دا ڳانڈھا (Pravanm) تےPan نال نے ڳڈھیندن۔ بھل اے وی منیندن ڄو اے اشتقاق وی اوکھاں کولوں پاک نئیں۔ ایں کیتے اے لوظ بحث کیتے کھلا (Open) ہویا ہے۔ اساݙے بھاݨے اے ہزاراں ورھیں پراݨا سرائیکی لوظ ہے تے اڄ وی وݨج وپار دی صورت اِچ ورتارے اِچ ہے۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص352 )ایں دی [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] املا ونڑج وپار تے انگریزی املا Vanrj Vapar لکھی ہے تے ایں دے معنے کیتے نیں (Marchandise) ڄݨیں سداگری دا مال۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص689 )وݨج وپار دا معنا لکھدن’’تجارت، سداگری، خریدوفروخت‘‘۔ آپ ہوݨاں چھڑے وݨج دا معنا کریندن ’’سوداگری، خریداری، صیغہ، امر، خرید، خرید کر‘‘۔ وݨج ، وݨجݨ مصدر کولوں نکھتھا ہویا اسم صفت (adjective) ہے۔ وݨجݨ دے معنے ہن مل گھنݨا۔ تے کیہیں کم کوں سترݨا ڄݨیں شروع کرݨا ڄیویں ’’اے کم رانجھو وݨجی کھڑائے‘‘۔ ایں دے کول اسم ِ فاعل subjective وݨجارا ہے۔ (کھتران690 ، جیوکس351 )۔ سرائیکی دا وݨجارا اڑدو زبان اِچ بنجارا بݨ ڳئے۔ بنجارا دے سِرنانویں نال اڑدو دے عوامی شاعر سئیں نظیر اکبر آبادی ہوݨاں ہِک مشہور نظم لکھی ہے ڄیں دا ٹیپ دا مصرعا ہے ’’سب ٹھاٹھ پڑا رہ جائے گا جب لاد چلے گا بنجارا‘‘۔ ایں یکی ڳالھ دا سٹا اے پکا ڄو وݨج اپݨے اٹھا (Pronounciation)تے معناں نال ہزاراں ورھاں کولوں سرائیکی زبان اِچ مجود ہے تے ایہا زبان ای سندھ وادی دی منڈھلی زبان ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>5ffgg9o2p7381e9g6j8z23y8yoripa4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پڑتھی۔Prthi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33646</id>
    <revision>
      <id>72873</id>
      <parentid>71003</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1281" sha1="2kohn1b24xj0hkxom82c6vicm2vz21e" xml:space="preserve">۱۸۶۔           پڑتھیPrthi :۔(75)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] پلتھی / پڑھدی (رگ وید ) رگ وید دا ٻارھی لوظ پڑتھی (Prthi) اڄوکے سرائیکی لوظ پلتھی یا پڑھدی دا پروٹوسرائیکی روپ ہے۔ سئیں اوبرائن ہوݨاں (ص346 )پلتھی دی انگریزی املا Palathi لکھی ہے تے ایں دے معنے کیتے نیں Sitting cross-legged ڄݨیں ڄنگھاں سنگھوڑ کے ٻہوݨا۔ سئیں جیوکس ہوݨاں دی(ص91 ) ایں دی انگریزی املا تے معنے سئیں اوبرائن آلے ای لکھے ہن۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص149 )پلتھی دی املا پلتھی (پ۔لتھ۔ی) لکھ کے ایں دے معنے ’’آلتی پالتی‘‘ لکھن۔ ڄیکر پڑتھی کوں سرائیکی لوظ پڑھدی پڑھا ونڄے تاں وت اے پڑھݨ مصدر کول فعل حال دا صیغا واحد غائب مادی ہے۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص88) تے ایں دا نروٹ ’’پڑھدا‘‘لکھا ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>2kohn1b24xj0hkxom82c6vicm2vz21e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پڈبیشا۔Padbisa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33648</id>
    <revision>
      <id>72872</id>
      <parentid>71005</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2402" sha1="8cv6vh27sbv1zan8p7zr44z1fkhs9hr" xml:space="preserve">۱۸۸۔          پڈبیشاPadbisa :۔(77)سرائیکی پݙٻہیڑا (رگ وید4-6) پڈبیشاpadbisa رگ وید اِچ ادھار گھِدے ڳئے اوائلی ٻاہری لوظاں اِچوں ہے۔ اے رگ وید دے 4-6 منڈل اِچ آیا کھڑا ہے۔ سئیں ویزل ہوݨاں دے آکھے موجب4-6 منڈل اِچ آوݨ آلے ٻاہری لوظ دراوڑی نئیں۔ ایں کیتے پݙٻیشاوی دراوڑی لوظ نئیں۔ پݙبیشا ٻارھی لوظاں دے اے ڄیہیں ٹول اِچوں ہے ڄیں دی انگریزی املا اِچ چھیکڑی صوت کولوں پیلھے آلی صوت ہکو ڄیہاں کِنہاں لوظاں اِچ لمبی تھی ویندی ہے تے کنہاں اِچ لُنڈی۔سئیں ویزل ہوݨاں کیتے انہاں ٻاہری لوظاں دے وِچ چھیکڑی کولوں پیلھی صوت (Penultimat Syllable) دا لمبا یا لنڈا ہووݨا وی ٻہوں پریشانی آلی ڳالھ ہے۔ سرائیکی لوظ ڄیویں لِسا تے لیسا، اَساں تے آساں، گَسا تے گاسا، کَسا تے کاسا، کھَسی تے کھاسی،تِلی تے تیلی، چُوری تے چوری وغیرہ دے اٹھا تے معناں اِچ فرق کرݨا غیر اہل زبان کیتے سچ مچ ٻہوں اوکھی ڳالھ ہے۔ بھل سندھک دھرتی ڄایاں کیتے اے کوئی اوکھ نئیں۔ کیوں ڄو اے انہاں دی ماء ٻولی دے لوظ ہن۔

                       پݙبیشا (Padbisa) اڄوکے [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] لوظ پݙٻہیڑا دا پروٹوسرائیکی روپ ہے۔ پݙٻہیڑا خالص سرائیکی لوظ ہے۔ اے لوظ برصغیر پاک تے ہند دی ٻئی کیہیں زبان اِچ نئیں پاتا ویندا۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص139) ایں لوظ کوں پدبھیرا لکھدن تے آدھن ڄو اے خالص سرائیکی لوظ ہے۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص85)ایں دی سرائیکی املا پݙٻہیڑا لکھی ہے تے ایں دے معنے لکھے نیں(A kind of fungus) ڄݨیں کھمبی دی نسل (Cellular Plant) ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>8cv6vh27sbv1zan8p7zr44z1fkhs9hr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ٹرپھاری۔Turphari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33665</id>
    <revision>
      <id>72885</id>
      <parentid>71022</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1468" sha1="bjkvapzcer7yxuvvd17jjrhb25eovrb" xml:space="preserve">۲۰۵۔           ٹرپھاریTurphari :۔(97)سرائیکی ٹرپھاری۔(رگ وید 10:106) ٹرپھاری وی اوہیں مہمل بھڄݨ دا لوظ ہے۔پروٹو سرائیکی د الوظ ٹرپھاری (Turphari) اڄوکی سرائیکی اِچ وی ٹرپھاری ہے۔ ہزاراں ورھیں غُذرݨ پِچھوں وی ایں دے اٹھا اِچ کوئی فرق نئیںآیا۔ ٹرپھاری دا مطبل ہے ٹرے مارݨ آلا۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص213) ایں کوں ٹرے باز لکھا ہے۔ آپ ہوݨاں ایں دے معنے کیتن ’’شیخی بگھارنے والا، ݙینگیں مارنے والا‘‘۔ آپ ہوݨاں ایں د اواحد ’’ٹرا‘‘ تے جمع ٹرے لکھدن تے ایں کوں خالص [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] لوظ آدھن۔ ٹرٹر، ٹرٹرکرݨ، ٹرٹر گھتݨ، ٹرٹر لاوݨ، ٹرکاوݨ، ٹرے مارݨ ، ٹرکار مارݨ تے ٹرپار مارݨ۔ اے یکے رلدیاں مِلدیاں آوازاں آلے (Onomatopoetic ) سرائیکی لوظ ہن۔ پروٹو سرائیکی ٹرپھاری / ٹرپاری وی ایہیں ٹٻر دا لوظ ہے۔ تے ایں دے سرائیکی ہووݨ اِچ کوئی شک ای کائینی۔ 

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>bjkvapzcer7yxuvvd17jjrhb25eovrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ترپھری۔ Turphari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33677</id>
    <revision>
      <id>72888</id>
      <parentid>71034</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T06:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3578" sha1="2v7lsqtsbrbocazl5wb1nr7pqawziga" xml:space="preserve">۲۱۷۔            ترپھری Turphari :۔(110)(ترپھ۔ری) [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] ترپھڑی (ترپھ۔ڑی) (رگ وید) رگ وید دے ٻہوں سارے لوظ (Consonent+Vowel+r)ker دی طراز دے سابقے نال بݨے ہوئے ملدن۔ ڄیویں تریندیرا tirindira ،تریپا Turipa  تے ترپھریTurphari )وغیرہ۔ سئیں کوئیپر ہوݨاں دے آکھے موجب ایں بݨت آلے لوظ وی ویدک سنسکرت دے نئیں بھلکہ کیہیں اوپری زبان دے لوظ ہن۔ اساݙے بھاݨے سئیں کوئیپر ہوݨاں دی اے اوپری زبان پروٹوسرائیکی ای ہے۔ ترپھری ایہیں پروٹوسرائیکی زبان دا لوظ ہے۔ اڄوکی سرائیکی اِچ اے لوظ ممولی وٹاند نال ترپھڑی (ترپھ۔ڑی) ہے۔ سرائیکی زبان اِچ ایں دے نال دے لوظ ترپھڑتے ترپھڑا وی ورتارے اِچ ہن۔ اساݙے بھاݨے تاں رگ وید دا ترپھری(turphari)پروٹو سرائیکی زبان اِچ وی ترپھری نئیں بھلکہ ترپھڑی ای ہئی۔ ویدک آریئے الٹانویں ڄبھ آلیاں صوتاں (Retroflexes)چونکہ ننھ الا سڳدے ایں کیتے انہاں ایں لوظ کوں ترپھڑی دی جھا ترپھری الایا تے ستھا ہے۔ سرائیکی اِچ کھرکے/کھرکی دی کنڈ تے اَتھری کولوں تلوں گھتے ونڄݨ آلے پراݨے کپڑے کوں ترپھڑی آدھن۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص184) ایں لوظ دی سرائیکی املا ترپڑی لکھی ہے تے ایں کوں خالص سرائیکی لوظ ݙسایا نیں۔ آپ ہوݨاں ایں دے معناں اِچ لکھدن ’’ترپڑا کی تصغیر‘‘ ایں کولوں پیلھے آپ ہوݨاں ایں لوظ کوں نروٹ روپ اِچ ترپڑا لکھ کے ایں دے معنے کیتے ہِن ’’ٹاٹ یا بوریا کا ٹکڑا‘‘ تے ایں دا متبادل اتھر لکھا نیں۔ آپ ہوݨاں ایں لوظ کوں خالی ترپڑی وی لکھا ہے۔ سئیں اوبرائن (ص 369 )ہوݨاں ایں لوظ دی انگریزی املا Trappar ترپڑ ای لکھی ہے۔ تے ایں دے معنے لکھے نیں Cloth, made of camel's and goat's hair ڄݨیں اُٹھ یا ٻکری دی ڄت دا بݨا ہویا کپڑا۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص107 )وی ایں دی سرائیکی املا ترپڑ لکھی ہے تے انگریزی املا Trappar لکھ کے ایں دے معنے لکھے نیں &quot;Goat's hair matting used to pad of donkeys or for sitting on&quot;  ڄݨیں ٻکری دی ڄت دی بݨی ہوئی گدی ڄیہرھی کھَرکیاں دی کنڈ کڄݨ کݨ اُنہاں دی کَنڈ تے گھتی ویندی ہے ۔ یا ٻہوݨ کݨ ورتی ویندی ہے۔ سرائیکی قویت سنویں نروٹ ترپھڑ دے اڳوں’’ی‘‘ ودھا کے ایں لوظ کوں مادی (ترپھڑی) بݨایا ڳیا ہے۔ ترپھڑی (ترپھ۔ڑی) دا لوظ اپݨے منڈھلے اٹھا تے معناں نال ہزاراں ورھاں دا پندھ جھاڳ کے اساݙے تائیں آپہنتا ہے ۔ تے اے اڳواہی ݙیندا ہے ڄو ہڑپا آلاں دی زبان وی سرائیکی ہئی۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>2v7lsqtsbrbocazl5wb1nr7pqawziga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ٻسکایا۔Baskaya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33687</id>
    <revision>
      <id>72865</id>
      <parentid>71044</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="3nx3zh2hhwlo772dmvw2jnkepfw9xwr" xml:space="preserve">۲۲۷۔           ٻسکایاBaskaya :۔(125)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] بَسکایا/ ٻسکایا(رگ وید) ۔ رگ وید دا ٻارھی لوظ بَسکایا(Baskaya) اڄوکی سرائیکی دے ݙوں وکھو وکھ مصدراں کولوں مشتق تھی سڳدا ہے۔ ایں لوظ کوں ڄیکر ’’ب‘‘ دے اُتے زبر۔َ ݙے کے پڑھا ونڄے ڄیویں ڄو ایں کوں سئیں کوئیپر ہوݨاں لکھدن تاں وت اے سرائیکی مصدر ٻسکییجݨ کولوں مشتق ماضی مطلق دا صیغا واحد غائب ہے تے ایں دے معنے تھنیندن زکام نال سینے دا جکڑا ہویا ہووݨا۔ ڄیکر اے بِماری ٻالاں کوں ہووے تاں ایں کوں ٻسک آدھن۔(کھتران ،ص102 ) ایں لوظ کوں ڄیکر ٻسکاوݨ مصدر کولوں ماضی مطلق دا صیغا واحد غائب منا ونڄے تاں وت ایں دے معنے تھیندن ،’’ڳوݨی دا پورے کولوں تھولا گھٹ بھرا ہویا ہووݨا۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص102 ) ٻسکاوݨ دے معنے لکھدن ’’کسی چیز،بوری، جیب یا برتن کا پورے سے ذرا کم بھرا ہونا۔ اے خالص سرائیکی لوظ ہے۔ پروٹوسرائیکی دا اے لوظ اپݨے منڈھلے اٹھا نال اڄوکی سرائیکی اِچ مجود ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>3nx3zh2hhwlo772dmvw2jnkepfw9xwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جیوتس /جتئس۔Jyotis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33694</id>
    <revision>
      <id>72894</id>
      <parentid>71051</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3390" sha1="j4nyfk1r954lva4qn9lz43843js13tx" xml:space="preserve">۲۳۵۔          جیوتس /جتئسJyotis :۔(139)سرائیکی جتیئس(رگ وید) سئیں ویزل ہوݨاں ایں لوظ کوں ہند آریائی زبان دے وِچکارویں ویلے (MIA )دا لوظ ݙسائندن۔ بھل ایں دا معنا مفہوم نئیں ݙسائندے۔ اے ہل واہی دا خاص لوظ ہے ۔ اے سرائیکی مصدر جووݨ کولوں مشتق ہے۔ اے لوظ اوں ویلے گھڑا (Coined) ڳئے ڄݙاں مہر گڑھ دے واسیاں ہل واہی دے کم دا منڈھ ٻدھا ہئی۔ آریے تاں ایں دے ہزاراں ورھیں پچھے سندھ وادی اِچ آئن۔ ایں کیتے اے لوظ وِچکارویں ہند آریائی زبان (MIA)دا لوظ نئیں تھی سڳدا۔ ݙوجھا سئیں ویزل ہوݨاں دے آکھے موجب رگ وید دے انگریزی متن اِچ ڄنہاں لوظاں دے وِچ i, u, e, ai, o, au دے بعدs آونڄے تاں او لوظ ہند آریائی زبان دا لوظ نئیں تے نہ او دراوڑی یا منڈا زبان دا لوظ ہے(140)۔ Jotis دے وِچ وی iدے بعد s دی صوت آئی کھڑی ہے ۔ ایں کیتے اے وی نہ ہند آریائی (MIA) زبان دا لوظ ہے تے نہ دراوڑی تے منڈا زبان دا۔ بھلکہ اے خالص سرائیکی لوظ ہے۔

                       اے [[سرائیکی زبان|سرائیکی]] مصدر جووݨ (to yoke)کولوں ماضی مطلق دا صیغا واحد غائب ہے ڄیں دے اڳوں ضمیر دی جھا ٻولی ونڄݨ آلی صوت (Pronominal Suffix) ’’س‘‘ لائی ڳئی ہے۔ تاں اے لوظ جُتا کولوں جتئس تھی ڳیا ہے۔ سرائیکی زبان اِچ ضمیر دی جھا ٻولیاں ونڄݨ آلیاں صوتاں اکثرا ورتیاں ویندیاںہن۔ ایں بارے سئیں اوبرائن ہوݨاں لکھدن ڄو

&quot;Instead of the cases of the personal and possessive pronouns, Multani largely uses pronominal suffixes. This use of suffixes is the most difficult thing in learning the language. Suffixes are attached to nouns, verbs and adverbs...... The suffix of third person singular is &quot;s&quot;. (141)

                       شخصی تے ملکیتی ضمیراں دے علاوہ ملتانی (سرائیکی) ضمیری لاحقے وی ٻہوں ڈھڳ ورتدی ہے۔ ایں زبان کوں سکھݨ اِچ سبھ توں وݙا اوکھ وی ایہے ضمیری لاحقے ہن۔ اے لاحقے ناواں، فعلاں تے فعلاں دے وِچ وادھا کرݨ آلے لوظاں نال لڳدن۔ ....... واحد غائب کیتے’’س‘‘ دا لاحقا ورتا ویندا ہے۔ ڄیویں کھادیئس، پیتئس، ونڄائیس، کیتئس وغیرہ۔ جتیئس وی ایہیں ٹول دا خالص سرائیکی لوظ ہے۔ ایں لوظ کولوں اے وی نشابر تھیندا ہے ڄو سرائیکی ای سندھ وادی دی منڈھلی زبان ہے۔ کیوں ڄو برصغیر دی ٻئی کیہیں زبان اِچ ضمیری لاحقاں (Pronominal Suffixes) آلا ڳݨ نئیں پاتا ویندا۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>j4nyfk1r954lva4qn9lz43843js13tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وِی شکھا/ وشکھاVi-sikha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33695</id>
    <revision>
      <id>72882</id>
      <parentid>71052</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T05:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4122" sha1="5d0gwggoh0ma799ds31n71dcg5qjnmm" xml:space="preserve">۲۳۶۔           وِی شکھا/ وشکھاVi-sikha :۔ (142)سرائیکی وِسکا(رگ وید) وشکھا وی سئیں کوئیپر ہوݨاں دے 300ٻارھی لوظاں کولوں وادھوں سئیں ویزل ہوݨاں دے ݙتے ہوئے لوظاں اِچوں ہے۔ سئیں ویزل ہوݨاں دا آکھݨ ہے ڄو

&quot;In spite of all these caveats, the application of the rules regarding to word structure means that a comparatively large number of RV words, more than 300, are open to an investigation of the Indus Language of the Punjab, Kuiper (1991) lists 383, to which some may be added, while a few  others must be subtracted. (Oberlis 1994).&quot;  (143)

                       انہاں ساریاں شرطاں دے ہوندے ہوئے وی ڄیکرلوظاں دی بݨت بارے قنوناں کوں لاگو کیتا ونڄے تاں انہاں300 لوظاں دے مقابلے اِچ اڄاں وی رگ وید دے ٻہوں ڈھڳ سارے لوظ سندھک زبان اِچ تحقیق کیتے کھلے پئے ہن ۔ سئیں کوئیپر ہوݨاں1991ء اِچ 383 لوظاں دی فرست ݙتی ہے ڄیں دے وِچ ٻیا وادھا وی تھی سڳدا ہے تے کجھ لوظ گھٹائے وی ونڄ سڳدے ہن۔ (اوبریز1994 )سئیں ویزل ہوݨاں دے ایں بیان کولوں صفا نشابر ہے ڄو رگ وید اِچ سندھک زبانIndus Language  دے ٻہوں ڈھڳ لوظ مجود ہن۔ ڄنہاں دے وِچوں سئیں کوئیپر ہوݨاں تھولے ڄیہاں لوظاں (383)دی فرست ݙتی ہے۔ لوڑ ایں ڳالھ دی ہے ڄو انہاں 383سرائیکی لوظاں کوں چھوڑ کے ٻنھاں سیکڑاں لوظاںدی توگھڑ وی کیتی ونڄے۔ ایں کیتے سنسکرت زبان اِچ مہارت دی لوڑ ہے ڄیہرھی ڄو ارمان ہے اساݙے کول کائینی۔ ہُݨاں تائیں اے ڄتلا کم وی کیتا ڳیا ہے چھڑیاں انگریزی لکھتاں کوں اڳوں رکھ کے ای کیتا ڳیاہے۔

                       وی شکھا/ وِشکھا(Vi-sikha) وی سئیں ویزل ہوݨاں دی لکھت کولوں چایا ڳیا ہے۔ پروٹوسرائیکی (Indus Language) دا وِشکھا اڄوکی سرائیکی اِچ ’’وِسکا‘‘ ہے۔ ویدک سنسکرت اِچ چونکہ ’’س‘‘ ش اِچ تے ’’ک‘‘ کھ اِچ وٹیندے راندھے ہن ایں کیتے پروٹوسرائیکی دی ’’س‘‘ ویدک دی ’’ش‘‘ اِچ بدل ڳئی اے تے ک، کھ اِچ وٹیج ڳئے۔ انڄ پروٹوسرائیکی دا وِسکا ویدک سنسکرت اِچ وشکھا تھی ڳئے۔ وِسکا سرائیکی مصدر وِسکݨ کولوں ماضی مطلق دا صیغا واحد غائب ہے تے ایں دا معنا تھیند اہے دل تھیوݨا، خائیش کرݨا۔ سئیں اوبرائن ہوݨاں (ص378)ایں لوظ کوں اسم دی صورت اِچ ’’وِسک‘‘ لکھا ہے تے ایں دے معنے کیتے نیں to be beguiled ڄݨیں کیہیں شئے تے دل آوݨا۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص347 )وِسکݨ دی سرائیکی اِملا وسکنڑ تے [[انگریزی]] املا Viskanrلکھی ہے۔ آپ ہوݨاں سئیں اوبرائن ہوݨاں دے کیتے ہوئے معناں دے علاوہ ایں دے معنے کریندن become covetaus, enticed ڄݨیں لالچ کرݨا، چاہوݨا تے لوبھی ہووݨا۔ سئیں کھتران ہوݨاں (ص683 ) وِسکݨ مصدر کوں خالص سرائیکی لوظ ݙسائندن تے ایں دے معنے کریندن ’’للچانا، ریجھنا، مائل ہونا‘‘۔ ایں یکی ڳالھ کول نشابر اے تھیا ڄو وِشکھا پروٹو سرائیکی لوظ ہے تے اڄوکی سرائیکی اِچ اے وِسکا ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>5d0gwggoh0ma799ds31n71dcg5qjnmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ٹٹیرا/ تتیراTittira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33698</id>
    <revision>
      <id>72866</id>
      <parentid>71055</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3050" sha1="gwsd1yf90piewjl3l4a51zliz6wnjbv" xml:space="preserve">۲۳۹۔           ٹٹیرا/ تتیراTittira :۔(146)[[سرائیکی زبان|سرائیکی]] ٹٹیہر۔تِتُر(کتھا سمہیتا۔مترابانی سمہیتا) سئیں ویزل ہوݨاں دے بھاݨے پارا منڈا (پروٹو سرائیکی) زبان دا اے لوظ رگ وید دے پِچھوں آوݨ آلے ویداں کتھا سمہیتا تے مترایانی سمہیتا اِچ آیا کھڑا ہے۔ آپ ہوݨاں ایں دا معنا لکھدن(Patridge)ڄݨیں تتر۔ آپ ہوراں دا غمان ہے ڄو tittira دا لوظ کورکھو دے تی۔تِدTitid سنتھالی دے سینجل sengel، کھریادے کھون تھد Khonthed یا وت سورا دے آن۔تد۔اینon-tid-en کولوں مشتق ہے۔ بھل سئیں ویزل ہوݨاں دے کیتے ہوئے معناں تے ایں لوظ دے اٹھا کولوں صفا پتا لڳدائے ڄو پارامنڈا تیترا(Tittira) سِدھاسِدھا سرائیکی لوظ تتر یا ٹٹیہر ہے۔ سرائیکی تتر ہِک خاص پکھی کوں آدھن۔ ایں دیاں کئی ونکیاں ہن۔ انہاں دے وِچ بھُورا یا ڳورا تتر ، کالا یا مُشکی تتر ، چکور تے سسی ٻہوں مشہور ہن۔ سئیں جیوکس ہوݨاں (ص106 )تتر دی سرائیکی املا تتر تے انگریزی املا titter لکھی ہے۔ تے ایں دے معنے کیتے نیں (Partridge)اے اوہے معنے ہِن ڄیہرھے سئیں ویزل ہوݨاں tittira دے کیتے ہن۔ تتر کیتے سرائیکی اِچ tittur ، tittar تِتَر، تِتُر تے تتِرtittir دے ترائے ناں عام ورتارے اِچ ہن۔ انہاں چوں تریجھی املا tittir سوائے چھیکڑیa دے ہوبہو سئیں ویزل ہوݨاں دی لکھی ہوئی املا نال ملدی ہے۔ ایں کیتے ویداں اِچ لکھا ہویا لوظ (tittira) واقی سرائیکی لوظ تترا ہے۔

                       ڄیکر tittira کوں ٹٹیہرا پڑھا ونڄے تاں وت وی اے سرائیکی لوظ ہے۔ ٹٹیہرا ہِک پکھی ہے۔ سرائیکی وسیب اِچ اے عمومن دریاواں یا ڈھنڈھیں نال سُنڄ جھاہیں تے راندھا ہے۔ ایں دے وزر تے پُچھ مٹی رنگے، ڈھڈھ چِٹا ، ڄنگھاں پتلیاں تے لمبیاں، چُنج رتی ، سِر کالا تے اکھیں دے اُتوں چِٹیاں دھاریاں ہوندیاں ہن۔ اُڑدو زبان اِچ ایں کوں پپیہا آکھا ویندا ہے۔ tittiraدے وِچtt (ت+ت) دیاں جاڑیاںصوتاں (Geminate) وی مجود ہن۔ ڄیہرھیاں ایں ڳالھ دی نشابری کریندیاں ہن ڄو پروٹو سرائیکی دا اے لوظ ٻہوںپراݨا ہے۔

== حوالہ ==
سرائیکی . سندھ وادی دی مُنڈھلی زبان۔ مصنف : غلام فرید ؔآف ڈھکی ۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>gwsd1yf90piewjl3l4a51zliz6wnjbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حرفِ مَقصد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33711</id>
    <revision>
      <id>72896</id>
      <parentid>71075</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4008" sha1="kticffmz7j2l93gq1h9vfkeg0wrw9o8" xml:space="preserve">== پہلا ایڈیشن ==
سرائیکی ٻولݨ والے اپݨی مادری زبان دی اہمیت کنوں واقف تھی کے اُوندے اُتے کم پئے کریندِن تے ایں دوران کافی ساریاں کتاباں سامݨے آ چکین۔ جیندے وچ تاریخ تنقید ، افسانے، نظماں تے غزلاں دیاں کتاباں شامِل ہِن، کجھ رسالئیں تے اخباریں وچ مضامین دا سلسلہ وی جاری اے۔

پَر میں ݙیکھداں جو ہُݨ تائیں سرائیکی ادب دے اوں اصل تے ضروری حِصّے کوں بُری طرح نظر انداز کیتا ڳئے جیندے بغیر نہ تقریر وچ چاشنی پیدا تھیندی اے تے نہ تحریر وچ رنگ۔ ایندے باریوچ کوئی باقاعدہ کوشش نئیں کیتی ڳئی ۔ کتھائیں کجھ ملدا وی اے تاں برائے نام۔ میݙی مراد سرائیکی ’’اکھاݨ‘‘ کولوں اے۔ 

اکھاݨ کہیں وی ادب دا انتہائی ضروری تے اہم حِصّہ ہوندن ، اے اپݨے علاقے دی ثقافت، رہݨ سہݨ ، تاریخی تے جغرافیائی حالات دے ݙاڈھے سوہݨے ترجمان ہوندن۔ بعض بعض اکھاݨ وچ پورا پورا قصّہ لُکیا ہویا ہوندے تے بعض وچ علاقے تے گزریے ہوئے ادوار دیاں داستاناں ہوندئن، بعض اینجھے موقعے تے وی جِتھاں اساں اپݨی رائے دا اظہار مناسب نئیں سمجھیندے ، اساݙی مدد کریندن تے اساں کجھ آکھیے بغیر ٻہوں کُجھ آکھ ویندے ہیں۔ اِت واسطے میں سرائیکی زبان دے ایں ضروری حِصّے کُوں ایں کتاب وچ یکجا کرݨ دی کوشش کیتی اے جیرھاایں کولھوں پہلوں تھوڑا جھاں تے کِھنڈیا ہویا مِلدا ہا۔

ٻہوں سارے اکھاݨ ڄاݨ کے چھوڑ ݙتے ڳن جیرھے کتاب وچ نہ آ سڳدے ہَن۔  (بے شک او لوکیں دی زبان تے چڑھیے ہوئے ہَن۔ ) تاکہ پاکیزہ شائستہ ذوق تے شُستہ طبائع تے بار نہ بنڑن۔

ایہ وی مشورہ ݙتا ونڄ سڳدے جو انہیں دی تشریح دی ݙتی ونڄے ہا۔ تاں ایں بارے وچ عرض اے جو میں جہیں بے علم آدمی دی کیتی ہوئی تشریح اکھاݨی دی اصل روح کوںنہ پا سڳے ہا۔ بعض اکھاݨ دا تعلق نہایت لطیف احساسات نال اے۔ جنھیندی چاشنی محسوس تاں کیتی ونڄ سڳدی اے بیان نئیں کیتی ونڄ سڳدی ، میں تشریح کر کے انھیں کوں بے حَظ نہ کرݨ چاہندا ہم ݙوجھا اے متنازعہ فیہ مسئلہ بݨ ونڄے ہا۔

جیویں ہک واری علامہ نیازؔ فتحپوری حضرت شفقتؔ کاظمی (مرحوم) دے کلام تے تبصرہ کریندئیں ہوئیں لکھیا جو سید صاحب دے بعض شعر، اتنے لطیف احساسات دے حامل ہن جو اُنھیں دی لذّت کوں صرف محسوس کیتا ونڄ سڳدے۔ تشریح نہیں کیتی ونڄ سڳدی۔

میں اُمید کرینداں جو اہل علم تے سرائیکی ٻولݨ والے حضرات ایں ادنیٰ کوشش کوں لائق توجہ سمجھسن ، آخر وچ میں محترم اشرف بُزدار دا شکریہ ادا کرݨ ضروری سمجھینداں جنہیں ایں کتاب دی اشاعت وچ میݙے نال بھرپور تعاون کیتے جیکر انہیں دا مالی تعاون حاصل نہ تھیندا تاں ایہ کتاب شاید کݙانہیںنہ چھپ سڳے ہا۔

اعجاز دیروی

== حوالہ ==
بزرگیں دا ورثہ سرائیکی اکھاݨ۔ مرتب: اعجاز دیروی، [[جھوک پبلشرز ملتان]]</text>
      <sha1>kticffmz7j2l93gq1h9vfkeg0wrw9o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جُمل جہان دی خیر . سڄݨیں دی خیر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33730</id>
    <revision>
      <id>72889</id>
      <parentid>71163</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19390" sha1="84sp97ebi46wf88rfjd1nja6rhwg5u6" xml:space="preserve">جُمل جہان دی خیر، سڄݨیں دی خیر، دیس پردیس والیں دی خیر، ہندو مسلمان دے ٻالیں دی خیر، اپݨیں پرائیں دی خیر، شہریں تے وستیں دی خیر، وستی وچ وسݨ والیں دی خیر، وستیں کوں آباد رکھݨ والیں دی خیر ، وستیں دیاں خبراں لہݨ والیں دی خیر، وستیں نال محبت کرݨ والیں دی خیر، وستیں کوں ودھاوݨ والیں دی خیر، وستیں وچ سہولتاں ݙیوݨ والیں دی خیر، مسیتیں دی خیر، مسیتیں وچ پڑھݨݨ والے ٻالیں دی خیر، درگاہیں دی خیر، مدرسیں دی خیر، استادیں دی خیر، خیر دیاں دعائیں کرݨ والیں دی خیر، خیر کوں چاہݨ والیں دی خیر، اروار پار دی خیر، چنڳی سوچ رکھݨ والیں دی خیر، مسیتیں کوں آباد کرݨ والیں دی خیر، امام بارگاہیں دی خیر، فقیریں دے جھگئیںدی خیر، وݨیں دی خیر، وݨیں تے لڳݨ والے پھُلیں دی خیر، انب ، پنڈ دی خیر، وݨیں تے ٻہݨ والے پکھیں دی خیر، پکھیں دے الاکھڑیں دی خیر، ٻچیں دے نکے نکے الاء دی خیر، ڳیرے ، کبوتر دی خیر، طوطے دی خیر، تتریں ، بطخیں دی خیر، چیڑی لالی دی خیر، کُکڑ دی خیر، کُکڑ دی بانگ دی خیر، بلبل دی خیر، کال کڑنجھی دی خیر ، سر چیڑی دی خیر، ابابیل دی خیر، اوندی نسل دی خیر ، انسان نال پیار کرݨ والیں ساریں پکھیں دی خیر۔

میلیں ٹھیلیں دی خیر، میلیں دا انتظام کرݨ والیں دی خیر، میلیں تے ونڄݨ والیں دی خیر، میلیں دے ٹھیھڑیں دی خیر، اوندے وچ آوݨ والے فنکاریں دی خیر، ڳاوݨ دی خیر، ڳاوݨ لکھݨ والیں دی خیر، ڳاوݨ ڳاوݨ والیں دی خیر، سُریں دی خیر، چپڑی ، یکتارے دی خیر، دول نغارے دی خیر، بین دی خیر، ٹلی دی خیر ، چنگ دی خیر، مراسی دی خیر، جھمر دی خیر، جھومریں دی خیر، جھمر وچ رسیل لوک گیتیں دی خیر، پیر فرید دی کافی دی خیر، ݙوہڑے ، غزل دی خیر، پیر فرید دے میوزیم دی خیر، پیر فرید دے لنگر دی خیر، دیڳیں دی خیر، تھاویں دی خیر، ثقافتی ورثے دی خیر، قلعہ ݙیراور دی خیر، چنݨ پیر دی خیر، پیر فرید دی روہی دی خیر،  مئو مبارک دی خیر،مئو بارک وچ مولوی لطف علی تے استاد قیس فریدی دے مزارات دی خیر، پتݨ منارے دی خیر، ݙاݙی کرم خاتون تے لڳے میلے دی خیر، بھٹہ واہݨ دی خیر، سسی دی ماڑی دی خیر، ممتاز حیدر ݙاہر دی شاعری دی خیر، پورے وسبے دی خیر، سرواہی دی خیر، سید انیس شاہ جیلانی دی لائبریری دی خیر، لائبریری وچ موجود علمی خزانے کتابیں دی خیر، سرائیکی اخبار جھوک دی خیر ۔ 

علم دی خیر، عمل دی خیر، دانشوریں ، ادیبیں تے شاعریں دی خیر، انہاں دی شاعری دی خیر، کتابیں دی خیر، گلوکاریں تے پہلوانیں دی خیر، ملھ ہاٹھ تے ہاٹھ دے ݙاندیں دی خیر، کئوݙی تے نَلی دی خیر، اُٹھیں تے گھوڑیں دی خیر، انہاں دے محبت دے رنگ بھرئیے میلے دی خیر۔ مال دی خیر مال دھارݨ تے مال چراوݨ والیں دی خیر ، کھیر تے لسی دی خیر، ٹوبھیں دی خیر، ٹوبھے دے پاݨی دی خیر، مال دے ڳل وچ ٻدھل ٹَلیں ، ڳانیں دی خیر، روہی دی خیر، کھپ ، لئی لاݨے دی خیر، ریت دے ٹٻیں دی خیر، ریتءِچ بݨیے ہوئے نِکے ٻالیں دے نِکے گھریں دی خیر، روہی وچ چندر دی چوݙی دی خیر، چندروکیں راتیں تے سوجھلیں دی خیر، سوجھلے تے اندھارے وچ ٻالیں دی کھیݙ لُک چھُپ دی خیر، نور حضور دے ویلھے دی خیر، فجریں سویل اُٹھݨ آلیں دی خیر، روہی دیں جھگیں دی خیر، اُنہاں دے ثقافتی رنگیں دی خیر، فقیرے بھگت دی جھوک دی خیر۔ 

رسمیں رواجیں دی خیر، ٻکی ، مینڈھی تے منگݨی دی خیر، گھوٹ کنوار دی خیر ، ونواہ دی خیر، سہریں دی خیر، گھوٹ کنوار دی چُوری دی خیر، چوری کھاوݨ آلی سچی تھالی دی خیر، آٹݨ دی خیر، آٹݨ ملݨ والی دی خیر، کنوار دے بھجپ دی خیر، شادی دی خیر، جَنحٖ تے جُنڄ دی خیر ، کٹھے ٻہہ تے شادی کھاوݨ والیں دی خیر، دیڳیں دی خیر، دیڳیں پکاوݨ آلیں دی خیر، شادی والی پھنڈر دی خیر، چھیکڑی مکلاوے دی خیر، ستو واڑے دی خیر، وس وسیب تے ڳانڈھی دی خیر، وݙیں دے قدر دے جذبیں دی خیر، نِکیں تے شفقت دی خیر، دھیریں ، بھیݨیں دی سنڄاݨ دی خیر، برداشت دی خیر، مکمل رشتیں دے احترام دی خیر، رشتے بݨاوݨ دی خیر، رشتے نبھاوݨ دی خیر۔ 

سچ الاوݨ والیں دی خیر، سچ سݨن والیں دی خیر، سچ دا ساتھ ݙیوݨ والیں دی خیر، سچ چھاپݨ والیں دی خیر، سچے بندیں دی خیر، امانت دار دی خیر، سخی دی خیر، سخی دے در گھر دی خیر، سخی دے لنگر دی خیر، انسانیت نال پیار کرݨ والیں دی خیر، ݙکھیں دے کم آوݨ والیں دی خیر، خوشی دا ماحول پیدا کرݨ والیں دی خیر، کھِل دی خیر، کھلواوݨ دی خیر، چنڳے ہمسائے دی خیر، رزق حلال کماوݨ والیں دی خیر، غریب دے سِر تے چھاں چھپری بݨاوݨ والیں دی خیر، کہیں دے ننگے بدن کوں لُکاوݨ والیں دی خیر، غناہ کنوں بچݨ والیں دی خیر، عدل دی خیر، عادل دی خیر، فقیر دی خیر ، فقیریں دی صدا دی خیر، فقیر دے کشکول دی خیر۔ 

دریاویں دی خیر، وہندے پاݨی دی خیر، پاݨی دی تازگی دی خیر، پاݨی وچ راہݨ والی مخلوق دی خیر، مچھیاں دی خیر، مُہاݨیں دی خیر، پاݨی وچ تردی ٻیڑی دی خیر، پار اُروار وسݨ والیں دی خیر، پار ، اروار کوں ملاوݨ والی پُل دی خیر، وسوں وسبے دی خیر، گوپے تے اوتاکیں دی خیر، وساخیں د ی خیر، اوتاکیں دے سہݨپ مہمانیں دی خیر، حال حویلہ گھنݨ دی روایت تے کچاریں دی خیر۔ 

سیاݨے آہدن : بندہ گناہ کرݨ ویلھے اپݨی تسلی دی خاطر سامہیں ݙہدے ، ول پچھو ںتے دید کریندے ، اپݨے کھٻے پاسے ݙہدے، اپݨے سڄے پاسے ݙہدے ، ول پوری توجہ نال ، ہوشیاری نال ، چلاکی نال ، عیاری نال ، مکاری نال ، بے ایمانی نال ، تلے ݙہدے، پوری طرح خیال کوں یقین وچ بدلیندے ، پچھے گناہ کریندے مگر سوچݨ آلی گالھٖ اے جو او اپݨیاں ساریاں صلاحیتاں لا تے ذہنی طور تے مطمئن ہوندے ، خوش ہوندے تے اپݨی سوچ کوں طاقت ݙیندے جو میکوں گناہ کریندیں ہوئیں کوئی نی پیا ݙیکھدا، مگر ہک غلطی سارے سرور تے سارے وہم و گمان تے سارے یقین تے ساری غلط محنت تے شیطانی تے باری تھی ویندی ءِجو او گناہ کرݨ ویلھے چھڑا اُتے نی ݙیکھدا ، اگر ویلھے سر انسان اُتے ݙیکھ گھنتے تاں تمام پریشانیاں مُک ونڄن، کوئی گناہ نہ تھیوے ، کہیں نال زیادتی نہ تھیوے ، کہیں نال ولھ وانجھ نہ تھیوے ، کہیں کوں دھوکہ نہ مِلے ، کہیں کوں ودھ گھٹ نہ اکھیجے، کوئی کہیں دے ہتھوں برباد نہ تھیوے ، کوئی بدسلوکی نہ تھیوے ، کہیں دے مونہہ دی کھل نہ کھسیجے ، کہیں دے وات دا گرانہہ نہ کھسیجے، کہیں دے گھر دا ݙیوا نہ وسمے، کہیں دے دڳ تے کنڈے نہ وچھیجن، کوئی ارمانی نہ ہووے ، کوئی ݙکھا نہ ہووے ، کوئی اداس نہ ہووے ، کہیں تے کوئی مشکل نہ آوے ، ایں سانگوں ساریاں ڳالہیں چھوڑ تے جمل جہان دی خیر منگیجے ۔ 

زندگی دے وچ کجھ تعلقات ایجھے وی ہوندن جیرھے نزلے / زکام دی نچھ وانگوں ہوندن ، جݙاں نچھ مُکدی ءِ، تاں شکرالحمد اللہ پڑھیا ویندے، اینویں ایجھے تعلقات دے ختم تھیوݨ تے وی خوشی منائی ویندی ءِ۔ انسان دے سانگے اے وی سمجھݨ والی ڳالھ ءِجو انسان انسان بݨ ونڄے ، چنڳائی دا گھر بݨ ونڄے ، ہر کہیں دی لوڑھ بݨ ونڄے ، اپݨیں پرائیں دا یار بݨ ونڄے ، اے ساریاں ڳالہیں اوں ویلھے مکمل تھی سڳدین جݙاں انسان ’’جمل جہان دی خیر‘‘ منگدے۔ 

سیاݨے آہدن: مصیبت پُچھ تے نی اَمدی ، مصیبت انسان دے غلط عمل تے کم کوں غلط ترتیب نال کرݨ تے امدی ءِ ݙیکھݨ وچ اے ڳالھ وی اَئی ءِجو ہمیشہ چھڑا غلط کرݨ دی مصیبت نی امدی بلکہ غلط لوکیں نال چنڳاں کرݨ دے نال وی مصیبت اَمدی ئِ۔ ڳالھ ایں وی ہوندی اے ، جیویں اساں ہمیشہ کلہے نہ تھی ونڄوں ، ایں ݙر کنوں ہر ویلے بے قدرے لوکں نا ل جڑیے راہندوں ، اینویں ای ہک مثال اے وی ݙے سڳدوں جو جݙاں اساں بے ضمیریں تے بے عزتے لوکیں دی ضرورت کنوں ڈھیر عزت کریندوں تاں انہاں گھٹیا تے کمینے صفت انسانیں کوں عزت نی بھمدی او ہر جاہ تے اپݨی کمینگی ݙیکھندن ، ہر عمل نال اپݨی چھوٹی سوچ دا مظاہرہ کریندن ، مگر اپݨی واری ݙوجھیں کنوں توقع ٻہوں ڈھیر رکھندن، او لوک اپݨے کیتے ہوئے عمل کوں بھل ویندن جو اساکوں اپݨے عمل دا ولدا ای ملنڑیں ، جیویں جو اکھاݨ ہے ’’سچ ٻولݨ والا دشمن کوڑ مارݨ والے سڄݨ کنوں ڈھیر سارا چنڳا ہوندے ‘‘کیونجو سچا چاہے دشمن وی ہووے ،ہک ݙینھ اوندا سچ دشمنی کوں سجڑنپ والے پاسے گھیل ویندے ، مگر اوندے مقابلے وچ کوڑا سڄݨ اپݨے ایں بد کردارتے بدبو آلے گندے کردار دی وجہ نال دشمنیں دی صف وچ ونڄ کھڑدے ، اتھاں ایں ڳالھ دی ٻہوں وݙی لوڑھ پمدی ءِجو بندہ ساریاں مخالفتاں چھوڑ تے ساریاں دشمنیاں چھوڑ تے سارا کُوڑ فریب چھوڑ تے ساریاں ݙو نمبریاں چھوڑ تے چھڑا تے چھڑا ’’جمل جہان دی خیر منگے‘‘ ۔

سیاݨے آہدن :چنڳے رشتے تے چنڳے رستے اوں ویلھے مُک ویندن جݙاں انسان دے پیر نی تھکدے بلکہ دل تھکدن ، ݙٹھا ونڄے تاں چنڳے رشتے بالکل نی تھکدے ، او ہر قدم تے ہر ویلھے ہر جاہ تے ݙوجھیں دا ساتھ نبھیندن ، وفا کریندن ، ݙوجھیں دا درد محسوس کریندن، اوکھے ویلھے ہر معاملے وچ مونڈھا ݙیویندن ، ول جݙاں انہائیں دی چنڳائی کوں غلط رنگ ݙتا ویندے ، انہاں نال دھوکہ تھیندے ، انہاں دیاں دل آزاریاں تھیندن تاں ول رشتے تھکݨ شروع تھیندن، ایویں ای رستیں دی مثال ݙتی ڳئی ہے۔ سیاݨیں دیاں ڳالہیں بے مقصد نی ہوندیاں ، ہوا ءِچ ݙانگاں نی ہوندیاں ، انہاں دے پچھوں ہک کہانی ہوندی ءِ، ہک جہان ہوندے ، ہک مقصد ہوندے ، ہک وݙی نصیحت ہوند ی ءِ، ہک سنیہا ہوندے تے او چھڑا ہکو ای سنیہا ہوندے ’’جمل جہان دی خیر‘‘ 

سیاݨے آہدن: کہیں بندے دی زندگی وچ کہیں دوست عزیز ، رشتہ دار دی زندگی وچ کہیں واقف، اݨ واقف دی زندگی وچ، کہیں رلے راہݨ آلے دی زندگی وچ ، اوں بندے سانگے آسانیاں پیدا کرݨ ٻہوں اُچا تے عظیم عمل ءِ اے عمل اتنا وݙا ہوندے جو ایں دے اُتے ہر کہیں کوں خوشی ملدی ہے، بندیں دے جیندیں انہاکوں جتنی خوشی دی لوڑھ ہوندی ءِ انسان اپݨے وسوں کوشش کر تے ݙوجھیں کوں اتنی خوشی ݙیوے، جیندیں بندیں کوں خوشی ݙیوݨ، انہاں دی قبر تے فاتحہ پڑھݨ کنوں بہتر ءِ تے ول ہک ڳالھ ٻئی وی ہے جو جیکر تہاکوں پتہ لڳ ونڄے جو جئیں بندے کوں تہاݙے مرݨ دا سب کنوں وݙا ݙکھ تھیسے اونکوں اپݨیں جیندیں خوشی وی اتنی وݙی ݙیو۔ ایجھے موقعے سانگے آکھیا ڳے ’’جمل جہان دی خیر‘‘۔ 

سیاݨے آہدن: ݙکھاوے سانگے چنڳاں بݨݨ کوں وی ڈھیر گندہ بݨݨ ہوندے ، ہک تاں انسان دے اندر دیاں برائیاں اونکوں برا بݨائی کھڑیاں ہوندن تے ݙوجھے نمبر تے اگر انسان اپݨی اصلاح کرݨ دی بجائے دنیاوی ݙکھاوا کرے تاں اے عمل اوندی گندگی وچ ڈھیر سارا اضافہ ہوندے، او گندہ تھی کھڑدے ، بندہ اُگھڑیج پمدے ۔ بندے کوں چہیدے او اپݨے اندر ݙوں شہیں پیدا کرے ، انسان وقت دے نال نال چپ راہݨ سکھ گھنے تاں ہزاراں برائیں کنوں بچ سڳدے ۔ برائیں کوں سݨݨ تے برائی کرݨ کنوں بچݨ انسان دی انسانیت دی ٻہوں وݙی فتح ہے، انسانی جیت ءِ۔ݙوجھا طرز زندگی اے ہے جو انسان معاف کرݨ سکھ گھنے تاں او وی ٻہوں اچھا عمل ءِ، اتھاں انسان اپݨی انسانیت دی معراج تئیں پڄ سڳدے ، اے سارا کجھ اوں ویلھے ممکن ہوندے جݙاں انسان دے اندر خواہشات پیدا تھیوݨ بند تھی ونڄن، ول اکھیں دے اڳوں کاغذی پردے پھٹ ونڄن تاں بندہ جمل جہان دی خیر منگدے ۔ 

سیاݨے آہدن: اپݨا ہمیشہ او ہوندے جیندے نال بندہ کھُل تے ڳالھ کر سڳے تے او کݙاہوں اپݨا نی ہوندا جیندے نال سنبھل تے ڳالھ کیتی ونڄے، ڳالھ کرݨ کنوں پہلے ہزاراں واری سوچیا ونڄے جو اے ڳالھ کرݨی اے یا کائنی کرݨی ، اے ڳالہیں سݨݨ والے کوں چنڳیاں لڳسن یا کائنا، ہر ویلھے انسان اندر دے خوف وچ رہ ونڄے۔ ݙوجھی ڳالھ اے وی ہوندی ءِاو لوک وی اپݨے نی ہوندے جیڑھے چھڑا تصویر وچ نال کھڑے ہوندن، بلکہ اپݨے تاں او ہوندن جیڑھے تکلیف وچ نال کھڑے ہوندن ، ہر ݙکھ وچ نال کھڑے ہوندن ، ہر درد وچ ، ہر پریشانی وچ نال ہوندن ، اے ساریاں ڳالہیں اوں ویلھے ممکن ہوندن جݙاں بندہ آہدے ’’جمل جہان دی خیر‘‘۔ 

سیاݨے آہدن دنیا دے وچ سب کنوں وݙی ہُنر مندی سیانڑپ تے چنڳائی ءِ، احساس تے زندگی وچ کس کثر کھاوݨ ءِ کہیںوی مایوس تے نا امید بندے کوں نااُمیدی دی چور گپ توں کڈھݨ ہے تے نا امیدی دے دریا تے امید دا پُل ٻدھݨ ءِ ایندے نال انسانی حوصلہ افزائی پیدا تھیندی ءِ مایوسی مُکدی ءِ، مایوسی بندے دے اندر گھر نی بݨا سڳدی، اے ساریاں ڳالہیں اوں ویلھے ڄمسن جݙاں انسانی فطرت رنگ ، نسل ، قبیلے ، دھرتی ، زباناں ،و سیب، اپݨیں، واقف تے خاص لوکیں تے سنگتیں کنوں ہٹ تے چھڑا ہک ڳالھ کیتی ویسے ’’جمل جہان دی خیر‘‘ 

سیاݨے آہدن ’’جݙاں تئیں تہاݙے ہتھیں کنوں خیر نکلدی راہسے تُساں خیر ونڈݨ دے ہیلکے تھیئے راہسو، تہاݙے اَتے زوال نہ امسے، تُساں پریشان نہ تھیسو، تُساں اوکھے نہ تھیسو، تُساں ݙکھے نہ تھیسو، تُساں بُکھے نہ تھیسو، جݙاں وی کہیں ضرورت مند، متھاج ، بے زورے ، معذور ، یتیم، بیوہ حقدار تے پردہ داریں دی لوڑھ ضروری پوری کرݨ دی کوشش کریندے رہسو بُکھیں کوں روٹی مانی کھواوݨ دی کوشش کریسو، کہیں کوں چنڳی صلاح ݙیسو ، پکھیں کوں داݨہ پاݨی ݙیسو ، زناوریں کوں دھپ چھاں موجب خیال رکھیسو، مسافریں کوں سدھا دڳ لیسو، حیثیت مطابق انہاں کوں ٹکر پاݨی ݙیسو، کہیں کوں ݙکھ وچ سہارا ݙیسو، کہیں یتیم ٻال دے سِر تے ہتھ رکھیسو، تاں اللہ سئیں تہاکوں تہاݙی سوچ توں ودھیک عطا فرمیسن تے خاص کار جݙاں دل وچ اے ڳالھ وڑ ویسے ’’جمل جہان دی خیر‘‘ تے پِچھے ٻیڑے پار ہوسن ، خوشیاں اڳواڑیں تے نچدیاں پیاں ہوسن ۔ 

== حوالہ ==
جمل جہان دی خیر . لکھاری: اسلم بھٹی , [[جھوک پبلشرز ملتان|جھوک پبلشرز, دولت گیٹ ملتان]]</text>
      <sha1>84sp97ebi46wf88rfjd1nja6rhwg5u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خوف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33732</id>
    <revision>
      <id>72899</id>
      <parentid>71165</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11159" sha1="r12f87x2ai4y331x6ykmim9ul6byn7s" xml:space="preserve">حضرت علی کرم اللہ وجہہ الکریم فرمایا ہا :

’’میکوں اللہ پاک دا خوف ءِ، میں اللہ سئیں کنوں ݙرداں ، اوندے بعد اوں بندے کنوں ݙرداں جیرھا اللہ سئیں کنوں نی ݙردا‘‘۔ 

دل وچ خوف اوں پاک ذات دا ہووے جیرھی اساݙے اندر عیب ݙیکھ تے وی نفرت نی کریندی۔ خوف اوں پاک ذات دا ہووے جیرھی اساݙیں خطائیں تے وی پکڑ نی کریندی ۔ خوف اوں ذات پاک دا ہووے جیرھی کلہیں اساݙیں سانگے کافی تے بہتر ءِ۔ خوف اوں پاک ذات دا ہووے جیندی محبت دے اڳوں باقی ساریاں محبتاں ناقص تے بیکار ان۔ خوف اوں پاک ذات دا ہووے جینکوں پرچاوݨ سانگے چھڑا ہک ہنجھ شرمندگی دی ہنجھ وی ڈھیر ءِ۔ خوف اوں پاک ذات دا ہووے جیرھی اساݙیاں ݙسکیاں ، ویݨ ، کوکاں ، فریاداں سݨ تے معاف کرݨ والا معاملہ فرمیندی ءِ۔ 

خوف کروں اوں ویلھے کنوں جݙاں عبادت وچ اپݨی غیر حاضری ہووے  تے گناہ کرݨ ویلے مالک دی پکڑ وچ آ ونڄوں۔خوف کریجے اوں ویلھے کنوں جݙاں کہیں مظلوم تے ظلم کروں تے اونکوں دھانہہ ݙیوݨ سانگے خدا پاک توں علاوہ ٻیا کوئی نہ نظرے۔ اوندے بعد پاک رسول صلعم دے فرمان کوں نہ منݨ دا خوف وی دل وچ ضروری ءِ۔ اوندے بعد سارے خوف دنیاوی خوف ان ، خوف خوف ہوندے ، او جیڑھی شکل وچ ہووے ۔ خوف تاں بالکل خوف ہوندے مگر خوف دیاں وی قسماں ہوندن ، خوف کرو، ماء پیو دی بے ادبی کنوں ، خوف کرو بھیݨ دا حق کھاوݨ کنوں ، خوف کرو، بھرانویں دی عزت نہ کرݨ کنوں ، خوف کرو وݙیں دے احترام نہ کرݨ کنوں ، خوف کرو چھوٹیں تے شفقت نہ کرݨ کنوں ، خوف کرو ہمسائیں کوں چنڳاں نہ سمجھݨ کنوں ، خوف کرو دوستیں نال منافقت کرݨ کنوں ، خوف کرو ادب والیں نال بے ادبی کرݨ کنوں ، خوف کرو حالات بہتر ہووݨ دے باوجود کہیں یتیم دی مدد نہ کرݨ کنوں ۔ 

خوف کرو، اوں عمل کنوں جیڑھا ݙوجھیں دے نال کریندو مگر اپݨے نال نی کریندے۔ خوف کرو جو کہیں دے نال نا انصافی نہ کرو، خوف کرو کہیں دے احسان دا بدلہ صحیح طریقے نال نہ ݙے سڳو،خوف کرو جو تساں کنوں غلطیاں نہ تھیون، خوف کرو تہاݙی سوچ چھوٹی نہ تھیوے ، خوف کرو ، تہاݙا کردار جھکا نہ تھیوے ، خوف کرو تہاکوں ہر قدم تے ناکامی نہ مِلے ، خوف کرو تہاݙے اندر گھمنڈ جاہ نہ بݨاوے ، خوف کرو جو تہاݙی ہر کہیں نال ہمدردی نہ مُک ونڄے ، خوف کرو جو تہاݙے اندر شرم نہ مُک ونڄے ، خوف کرو ، اوں ویلھے کنوں جݙاں ویلھاتساں نال نراض تھی ونڄے۔ خوف کرو اوں وفا کنوں جیرھے بے وفائی وچ تبدیل تھی ونڄے ، خوف کرو جو کݙاہوں وی خوشحالی بدحالی وچ نہ بدلے، خوف کرو کݙاہوں وی کوئی اپݨا پرایا نہ تھیوے ، خوف کرو جو کوئی دیسی پردیسی نہ تھیوے ، خوف کرو جو کہیں دی کہیں نال جنگ نہ تھیوے ، خوف کرو جھیڑے نہ تھیون ، خوف کرو جو سکون نہ کھسیجے تے بے سکونی نہ پیدا تھیوے ، خوف کرو مسیتاں ویران نہ تھیون ، خوف کرو درگاہیں ، امام بارگاہیں نال زیادتی نہ تھیوے ، خوف کرو میلے تھیلے نہ مُکن ، خوف کرو جھمر تاری نہ مُکے ، خوف کرو افرا تفری نہ مچے ، خوف کرو ݙاڈھا ہیݨے کوں نہ کھاوے ، خوف کرو جو محبتاں نہ مکن ، خوف کرو وچھوڑے نہ آون، خوف کرو جانی جدا نہ تھیون۔ 

خوف کرو جو انسان دا انسان کنوں وشواس اعتبار نہ اُٹھے ، کوف کرو او ویلھا نہ آوے جئیں وچ انسان انسان کنوں پرے بھڄے، خوف کرو متاں انسان انسان کوں نہ پکرے، خوف کرو متاں لوک فرید دیاں کافیاں نہ ڳاون، کوف کرو متاں لوک مولوی لطف علی دی شاہ سیفل کوں وسار ݙیون ، خوف کرو پار ، اروار دے ڳانڈھے نہ ترٹن ، خوف کرو متاں سندھو دا وہݨ رُک ونڄے ، خوف کرو متاں سندھو وچ ٻیڑیاں تررݨ رُک ونڄن ، کوف کرو متاں پُور دی ریت مُک ونڄے ، خوف کرو متاں لوکیں کون چنݨ پیر دے میلے وسر ونڄن، خوف کرو متاں سخی سرورتے کونجاں نہ لہن، خوف کرو متاں کونجیں دیاں مونجھاں مُکن، خوف کرو متاں لوک فقیرے بھگت دی آواز وچ فرید دیاں کافیاں نہ سݨݨ ، خوف کرو متاں لوک اپݨی سونہہ دے اݨ سونہیں تھیوݨ پئے ونڄن، خوف کرو متاں لوک ہک ٻئے نال نہ الاون ، خوف کرو متاں ٻولیاں وٹیجݨ پئے ونڄن، خوف کرو لوک مئو مبارک ، سرواہی تے بھٹہ واہݨ کوں وِسرن، خوف کرو جو لوک متاں ممتاز حیدر ݙاہر ، قیس فریدی تے سئیں راز جتوئی دے کردار کوں بھلن۔ 

نانی اماں ہمیشہ بفالیں کوں دھیہہ ، پریں دے قصے سنڑویندی ءِ، پریں نال محبت تے دھہہ دے کردار کنوں ٻالیں کوں ݙریندی ء، دیہہ دا ظالم ہووݨ ٻالیں سانگے خوف دی علامت ہوندی ئِ۔ کہیں جھنگ وچ بھڄدی ہرݨی کوں بے درد شینہہ نے پکڑ تے چھیر پھاڑ سٹیا، لہولہان کر تے اوندیاں ٻوٹیاں پٹیاں ، ہرݨ تے رَتی برابر رحم نہ کیتُس ، شینہہ دا اے کردار نِکے ٻالیں سانگے خوف ءِ۔ نِکے ٻال دا بے روزگار پیو کنوں حجتاً مہانگی شئے دی فرمائش کرݨ تے اپݨے بیروزگار تے پریشان حال پیو کنوں درڑکا کھاوݨ اوندے سانگے خوف ءِ۔ شکاری دا کہیں پکھی پرندے دا شکار کرݨاں تے اوندے نال مکمل قصائی والا ، بے رحمی والا سلوک کرݨا ’’خوف ‘‘ ءِ۔ نانی دے قصے وچ مکئی دے پھُلے پھنن دے بعد ٻالیں کنوں کاں دا پھلا کھسݨ خوف ءِ۔خوف کرو شالا دھرتی تے خلق نہ مُک ونڄے ، خوف کرو دھرتی تے بیماریاں نہ ودھن ، خوف کرو، شالا کہیں کوں کوسی وا نہ لڳے ، خوف کرو جو شالا مال کنوں دھلواݨ نہ رُسے ، خوف کرو متاں کوئی کہیں دے سݙے تے نہ آوے ، خوف کرو متاں وستیاں وستیں نال نہ ٻولن ، خوف کرو شالا چھل نہ آوے ، خوف کرو شالا مال نہ مَرے۔ خوف کرو جو شالا رشتے نہ ترٹن ، رشتے ترٹݨ ہک ٻہوں وݙا تکلیف ݙیوݨ والا عمل ء،اونویں کجھ رشتے انسان تروڑیندے تے ول کجھ رشتے انسان کوں تروڑ ویندن ، کجھ رشتے بے سمجھی تے بے خیالی وچ تکلیف ݙیندن تے کجھ رشتے ہر ڳالھ کوں سمجھ تے تکلیف ݙیندن ، اے سازشی لوک ہوندن ، اونویں سیاݨیں دی ہک اکھاݨ ءِرشتہ جݙاں ہنجوں صاف کرݨ دی بجائے خود ہنجوں ݙیوݨ پئے ونڄے تاں انسان سمجھ ونڄے جو اوں رشتے اپݨی عمر پوری کر گھدی ءِ۔ اوں رشتے دی حیاتی مُکلا ڳی ءِ ایجھے رشتیں کنوں ٻہوں خوف اَمدے ، اے رشتے خود ہک خوف ہوندن ۔ 

خوف کرو ، اوں عمل کنوں جتھوں اساکوں پالݨ تے اساݙی پرورش دا پتہ لڳے تے اساݙی تربیت کرݨ والیں (پیوء ماء ) دے کردار تے ڳالہیں تھیون ، ایں سانگے لفظیں دا استعمال ٻہوں حفاظت نال تے سوچ سمجھ تے کیتا ونڄے ، کیونجو ایہے ای اساڈفی پرورش دا ثبوت ان ، خوف کرو اوں بندے کنوں جیرھا انسانیں وانگوں جیوݨ ڄاݨدے ، جیرھا انسانیں تے جانوریں وچ جیوݨ دے عمل دا سونہاں ءِ، جیرھا خاص کار اے ڳالھ ڄاݨدے جو زنا ورچھڑا اپݨے خود سانگے جیندے تے انسان ڈفوجھیں سانگے جیندے ، اوندا احترام لازم ءِ، ورنہ اوندی فکری سوچ دی گہرائی کنوں خوف کرو۔ او انسان عام بندیں دی سوچ کنوں مختلف ہوندے ، اوندی سوچ ، اوندا عمل، اوندے رویے ، اوندا اخلاص تے اوندے اندر انسانیت دی پرواز ٻہوں اُچی ہوندی ئِ۔ خوف کرو اوں انسان کنوں جیرھے پہلے ڳالھ کوں سݨدے ، ول اوں دے اتے مکمل غور کر تے سوچیندے تے بعد وچ ٻولیندے ، ایجھا انسان ٻہوں گہری سوچ ، چنڳے عادات تے وسیب سانگے ٻہوں فیدے مند ثابت تھیندے۔ خوف کرو اوں ویلھے کنوں جݙاں ہک انسان خود آپ دنیا کنوں اپݨیاں حسرتاں تے ارمان مرݨ ویلھے چا تے ویندے جو میں اپݨیں ݙوہیں ہتھیں نال دھن ، دولت ، مال ، زر کٹھا کیتم، اپݨا ایمان تے اپݨی بے ایمانی کوں وی رلایئم تے اونکوں میں خود نی کھا سڳیا ، خود آپ نی ورتا سڳیا، ہائے میݙی قسمت ہُݨ ایں مال کوں کھمسن پئے تے اڳوں کلہا حساب کتاب دی ولدی میں چھڑا آپ ونڄ ݙیساں تے ݙوجھا انسان جئیں دے نیڑے علم تاں آئے خود آپ تاں ہر شئے ڄاݨدا ہا پر عمل نہیں کیتا ، کہیں کوں سدھے دڳ تے لاوݨ دی کوئی کوشش نس کیتی۔ 

== حوالہ ==
جمل جہان دی خیر . لکھاری: اسلم بھٹی , [[جھوک پبلشرز ملتان|جھوک پبلشرز, دولت گیٹ ملتان]]</text>
      <sha1>r12f87x2ai4y331x6ykmim9ul6byn7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جھیڑا نہ کرو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33733</id>
    <revision>
      <id>72893</id>
      <parentid>71166</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11526" sha1="kdupwitqoqj0def7pp1co7k3fxct569" xml:space="preserve">سیاݨے آہدن جھیڑے دا مونہہ اللہ سئیں کرے بَر ݙے ہووے ، سڄݨیں کوں تاں خدا پاک جھیڑے کنوں بچاوے ، اے ہر بندے دے دل دی دعا ہوندی ءِ، مگر جھیڑا دشمنیں وچ وی نہ پووے ، دشمن جرور دشمن ہوندن مگر بندے تاں ہوندن ، جھیڑا وی بندہ ساریں بندیں دی خیر منگدے اونکوں ای خیر نصیب تھیندی ءِ، اوہو ای انسان سݙواوݨ دا صحیح حقدار ہوندے، زندگی دے تلخ تجربیں وچ اے ڳالھ وی سامہیں آئی ءِجو جھیڑا پواوݨ یا جھیڑا گھتاوݨ کجھ لوکیں دا پسند دا شغل ہوندے ، ایجھے شیطان سفت لوک کہیں زبان دے ہونوݨ ، کہیں وسوں دے ہونوݨ ، کہیں برادری دے ہونوݨ، کہیں دھرتی تے ڄاوݨ ، او انسانیت دے خیر خواہ نی ہوندے ، انہاں دی ذہنی صلاحیت ، انہاں دے وسائل ، انہاں دی زندگی دی ڳݨ منجھ ساری ایں ڳالھ تے ہوندی ءِجو جھیڑا کیویں پووے ، فتور کیویں ودھے ، دیرے تے وساخاں کیویں آباد تھیون ، فیصلے کیویں تے کہیں دے حق وچ تھیون، اے سارے ارمان انہاں لوکاں دا اثاثہ ہوندن۔ جھیڑا مختلف وجوہات نال جنم گھندے ، جیندے وچ کہیں دے نال بے مقصد مذاق کرݨا ، اونکوں چار چئوݙیں وچ ہلکا کرݨاں ، مکتلف کھیݙ کھیݙݨ دے دوران کھوٹ کرݨا ، کمزور دے خلاف طاقت والے کوں اُلی ݙیوݨاں ، ہیݨیں دے خلاف ݙوجھیں کوں بھڑکانونڑاں ، کہیں دی چوری کر گھنݨی تے ول ݙوجھیں دے کھاتے وچ پا ݙیوݨی۔ ݙو بندیں دے درمیان تخلی یا رنجش توں فیدہ جیندیں ہوئیں ادھ وچوں دا مار گھنݨاں۔ 

اے نِکیاں نِکیاں غلطیاں انسان کوں وݙیں وݙیں دشمنیں وچ تبدیل کریندن، اکثر ٻالیں دی بد تمیزی وچ وݙے تے بزرگ ایں جھیڑے دی پہلی سلھ رکھیندن، ول وانجھ دا عمل وی جھیڑے دا سبب بݨدے ، کچاری وچ فرمائشی طور تے سچے کوں جھوٹا تے جھوٹے کوں سچا بݨاوݨ دا عمل وی دل ݙکھیندے تے جھیڑے دا مُنڈھ ٻدھیجݨ شروع تھیندے ، ایہو جھیڑا ودھدے تے بربادی تے ونڄ ٻناں اَمدے۔ جھیڑے ودھݨ دی ہک وجہ انسانی وجود وچ برداشت دا گھٹ ونڄݨ یا برداشت دے عمل دا ناں ہووݨ وی ڳنڑیا ویندے ۔ حضرت شیخ سعدی آکھیا ہا ’’ جیڑھی ڳالھ برداشت نہ کرݨ دے پچھوں لوکیں وچ جھیڑا پمدے ، لوک اوں ڳالھ دے پچھوں بھڑ مردن ، تے ہزار مݨیں مٹی تلوں ونجف سمھدن، اگر اوں ڳالھ تے تھوڑی جیہی مٹی چا پئو تاں زندگی آسودہ تھی ویندی ہے، سکون والی تھی ویندی ءِ۔ انسان اڳلیں ڈھیر ساریں مسئلیں پریشانیں کنوں بچ ویندے ، برداشت دے نال نال صبر دا ہووݨاں وی ضروری ءِ اکثر گھر وچ صبر دا ناں ہووݨ دی وجہ نال وی جھیڑے پمدن ، اے جھیڑے بندیں دی طبعیت وچ چڑاک دے عمل کوں پیدا کریندن ، جݙاں طبیعت چڑاک تھیوݨ شروع تھیندی اے تے اے بیماری آہستی آہستی ودھدی ءِ، اے بیماری عمر دے نال نال ودھدی ءِ، ول بندہ سِدھی ڳالھ دا وی پُٹھا مطلب کݙھݨ شروع کریندے ، تاں اوندی ہر بھاوݨ والی ڳالھ وی اݨ بھاوݨی لڳݨ شروع تھیندی ءِ۔ 

جھیڑے ودھاوݨ وچ کجھ لوکیں دا کردار ایں وی ہوندے جو او خواہ مخواہ لوکیں دے کَنیں وچ شک دا بج چھٹیندن، شک جھیڑے دا ایرہ ہوندے ، شک انتہائی خطرناک شئے ہے، شک زہر دا ݙوجھا ناں ءِ سیاݨے آہدن زہر جݙاں کہیں بندے دے پیٹ وچ ویندے تاں او کلہا ہک بندے کوں مریندے ، ول جݙاں زہر کہیں دے کن وچ ویندے تاں ول اوں دے نال کئی نسلاں مردن، شک جھیڑے دے پندھ کوں درگھا کریندے تے ایندے اثرات ٻہوں دیر تئیں راہندن۔ شک دی بیماری وچوں نکلݨ اوکھا تھی ویندے ، ایں بیماری وچوں او لوک نکل ویندن جنہاں کوں اللہ سئیں نے ذہنی وسعت ، فراغ دلی دا گردہ ، چنڳی سوچ تے سوہݨی سوچ ݙتی ہووے ، اوہے بندے نہ چھڑا شک وچوں نکلدن بلکہ اپݨے جھیڑیں دے نال نال ݙوجھیں دے جھیڑے مُکیندن ، ٹھہیاں کرویندن ، ترٹے دلیں کوں جوڑیندن، محبتیں کوں ودھیندے تے معاشرے وچ عزت دا مقام پیندن، اللہ سئیں ایہو جہے لوکاں دی عمراں وݙیاں کرے ، ایجھے لوک دنیا وچ ٻہوں تھوڑے ہوندن تے عظیم ہوندن ، انہاں معتبر لوکیں دی وجہ نال جھیڑیں دا وجود مُکدے ۔ 

جھیڑے دے معاملے وچ ہمیشہ خاندانی تے چنڳے لوک آسانیاں پیدا کریندن ، گھٹیا تے بے ضمیر لوک پریشانیاں تقسیم کریندن، چنڳے لوکیں دا جھیڑے مکاوݨ وچ ہک اپݨا علیھدہ انداز ہوندے ، چنڳے آہدن جو جھیڑا پواوݨ والے سچ کنوں ، ٹھہی کراوݨ والا کوڑ کئی گنا بہتر ءِکیونجو ایں کوڑ دی اہمیت فسادی سچ کنوں اُچی ہوندی ءِ مگر اوندے مقابلے وچ شر پسند بندے جھیڑے کوں شغل دا ناں ݙیندن تے راحت محسوس کریندن۔ کجھ لوک شکلوں تے لباس کنوں معتبر نظردن جتنی انہاں دے کپڑے وچوں خوشبو اَمدی ء، اوں توں زیادہ انہاں دے کردار توں بدبو اَمدی ءِ، انہاں دی سوچ توں بدبو اَمدی ءِ، انہاں دے عمل توں بدبو امدی ءِ انہں دی کیتی ہوئی کنڈ پچھوں گِلا دی بدبو اَمدی ءِ۔ اپݨیں محسنیں کوں وساریں دے عمل دی بدبو اَمدی ءِ، محسنیں کوں ودھ گھت الوݨ دی بدبو اَمدی ءِ اپݨی اوقات کوں بھُل ونڄݨ دی بدبو اَمدی ءِ اوندی اصل وجہ اے ہوندی ءِجو او لوک امن دے دشمن ہوندن ، سماجد دے سکون دے دشمن ہوندن ، ڳلی محلے دے لوکیں دے آپت وچ جڑت دے دشمن ہوندن ، او لوک پیار دے دشمن ہوندن ، او لوک خوشیں دے دشمن ہوندن ، کمینگی دی تعداد اگر ڈھیر ای کیوں نہ ہووے ، ہمیشہ چنڳائی اوندے اُتوں ہوندی ءِ، چنڳائی معتبر ہوندی ء، چنڳائی سچ دا ساتھ ݙیندی ءِ، چنگافئی دی خوشبو ٻہوں پرے تئیں محسوس تھیندی ءِ چنڳائی پندھ کریندی ء، چنڳائی جھیڑے مُکیندی ءِ، چنڳائی سیانڑپ اے ، چنڳائی عزت ءِ چنڳائی غیرت ءِ چنڳائی امن ءِ چنڳائی پاکیزگی ءِ، چنڳائی خوشی ءِ، چنڳائی حیات ءِ، چنڳائی بقاءِ، چنڳائی وفا ئِ۔ جیڑھا دھرتی تے جھیڑا پوویندے او انسانیں دی لسٹ وچوں خارج ءِ جھیڑے گھتاوݨ آلا ، جھیڑے کار ءِاو خود آپ زنوور ءِ او بدوں ءِ او وحشی ءِ او درندہ ءِ او ہرگز عزت دار کیئنی، او رشتیں دا اݨ سونہاں ء،، او بے سکوناں ءِ او لڄ لحاظ کنوں اݨ واقف ء،او بے سوبھاءِ، او بے قدرا ءِ او بے کار ءِ، او بد اعتماد ءِ، او کھوٹا ءِ او کھساکا ء،، او ذلیل ءِ اوں دے نال کوئی تعلق نی بݨدا، نہ سماجی ، نہ سیاسی ،نہ ادبی ، نہ روایتی ، نہ رسمی ، نہ مسلکی ، نہ مذہبی ۔ 

سیاݨے آہدن آپت دے جھیڑے ہمیشہ بندیں کوں کمزور کریندن ، آپت دے جھیڑے طاقتیں دا ذیان ان، اتحاد دی بربادی ان ، کھل دے دشمن ان ، مقدس رشتیں دے قاتل ان، جھیڑے وچ لوک جیندے تاں رہ ویندن مگر رشتے مَر ویندن، شالا جھیڑے دا مونہہ جنگل ݙے ہووے ، جھیڑے وچ قصور کئیں دا ہوندا، جھیڑا دا مُنڈھ کون ٻدھیندے ، جھیڑے کون پوویندے مگر سزا کہیں ٻئے کوں ملدی ءِ، جھیڑا کرݨ بندیں دے اپݨے وس ءِ مگر بعد وچ جھیڑا مکاوݨ انسان دے اپݨے وس وچ نی ہوندا، دلیر تے انصاف پسند لوک کݙاہوں وی جھیڑے نی تھیوݨ ݙیندے کیونجو انہاں دے اندر خدا خوفی ہوندی ء،انہاں دے اندر انسانیت ہوندی ءِانہاں دے اندر امن دا جہان ہوندے ، صلح دا ہک وݙا میدان ہوندے ، او عظیم لوکیں دی ہک ٻئی وصف وی ہے پئی جو او در تے آئے ہوئے دشمنیں کوں وی عزت ݙیندن ، انہاں دے دل گردے وݙے ہوندن۔ جھڳڑالو ، جھیڑے کرݨ آلے بندے دے سچ تے وی کوئی اعتبار نی کریندا، جھڳڑالو بندے دے سچ کوں وی لوک کُوڑ سمجھدن ، جھیڑے دی وجہ نال اوندی ساکھ مُک ویندی ءِ او جھوٹا تھی ویندے ، او بے سہارا تے لا تعلق تھی ویندے ، ہر شعور والا بندہ جھوٹے دی ڳالھ بالکل نی سݨݨ چہندا، او بے قدرا تھی ویندے ، جھیڑیں جھیڑیں وچ جݙاں نا انصافنی قانون بݨ ونڄے تاں مزاحمت فرض بݨ ویندی ءِ جھیڑے کرݨ والے اوں بندے کوں کوئی وی نی بتال سڳدا جینکوں اپݨے اندر کوئی غلطی نہ نظرے ، ایجھے لوک کݙاہوں وی زندگی وچ کامیاب نی تھیندے ، او ہر طرح دا ٻاݨ مریندن ، کجھ لوک ݙوجھیں دا نقصان کر تے چغلی کھا تے لوکیں کوں آپت ءِچ وڑھا تے بندیں کوں بد سکوناں کرتے ، درگاہیں تے سکون دیاں مَنتاں منیندن ، نئوں راتیں بہندن، خیرائیتاں کریندن ، چڑھاوے چڑھیندن مگر ول وی انہاں کوں سکون نی ملدا۔ 

== حوالہ ==
جمل جہان دی خیر . لکھاری: اسلم بھٹی , [[جھوک پبلشرز ملتان|جھوک پبلشرز, دولت گیٹ ملتان]]</text>
      <sha1>kdupwitqoqj0def7pp1co7k3fxct569</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خوشی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33734</id>
    <revision>
      <id>72898</id>
      <parentid>71168</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15949" sha1="q05j2wmtktb2iuc8tuhn789hlub53aw" xml:space="preserve">اللہ سئیں دی عبادت سب توں وݙی خوشی ءِ۔حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم دے پیارے طریقیں تے ٹُرݨ خوشی ءِ۔ اسلام خوشی ءِ نیکی دا کم کرݨ خوشی ءِ روزہ، حج، زکوٰۃ خوشی ءِ انسانی خذمت خوشی ءِ کہیںنال مٹھا ٻول ٻولݨ خوشی ءِ چنڳی ولدی ݙیوݨ خوشی ءِ مہمان نوازی خوشی ءِ ہمدردی خوشی ءِ شادی خوشی ءِ سکون خوشی ءِہم مزاج یار خوشی ءِ اپݨا گھر ہووݨ خوشی ءِ اپݨی سواری خوشی ءِ گھر دے بندیں دی وفا خوشی ءِ آکھیے منݨ آلی اولاد خوشی ءِ سچ خوشی ءِ ویلھے سر رزق دا مل ونڄݨ خوشی ءِ بیمار دا پُچھݨ خوشی ءِ۔ خوش رہݨ انسانی فطرت وچ شامل ہوندے ، انسان ہمیشہ اپݨی خاطر خوشی چاہندے ، خوشی ہک بہترین علاج ءِخوشی ٻہوں وݙی خوراک ء،انسانی وجود وچ خوشی دا موجود ہووݨ اللہ سئیں دے طرفوں ٻہوں وݙا انعام ءِ۔ سیاݨے آہدن اپݨی تھوڑی جیہی عارضی خوشی دی خاطر کہیں دے مونہہ دی کھل نہ کھسو بلکہ اوں اپݨی عارضی خوشی کوں ایں شرط تے مستقل خوشی بݨائو جو اپݨی ایں خوشی وچ ݙوجھیں کوں وی شامل کرو۔ خوشی ونڈݨ نال ودھدی ءِتے ول ایں ڳالھ دا وی کوئی فرق نی پمدا جو تُساں ݙیکھݨ دے وچ کیجھے او ، تُساں جݙاں لوکیں سانگے آسانیاں پیدا کریسو، لوکیں دے اوکھے ویلھے وچ انہاندے کم آئوسو، انہاں دے اندر خوشی دا ماحول گھن آئوسو تاں ول تہاکوں صحیح سچ دی روحانی خوشی مِلسے، اوں ویلھے تُساں دنیا دے خوبصورت انسان ہوسو تے اصل خوشی دے مالک ہوسو۔  

ویلھا گزر ویندے ،و یلہا مٹی سٹ ݙیندے ، چاہتیں تے ، خواہشیں تے ، گزریے ویلھے تے انسان نال جڑیل سبھنیں رشتیں تے ، ہر اوں ڳالھ تے جیرھی تہاݙی خوشی دی بربادی دی وجہ بݨدی رہ ڳی ہووے۔ اگر انسانی توجہ وقت کنوں پہلے انہاں شئیں تے پئے ونڄے تاں انسان سکون کوں ڳولݨ نہ ونڄے بلکہ سکون انسان کوں آپ ڳول گھندے۔ بعض اوقات غلط تھی تے خود آپ کوں صحیح ثابت کرݨاں اتنا مشکل نی ہوندا جتنا صحیح تھی تے انسان خود آپ کوں صحیح ثابت کریندے ، اکثر اے وی ݙیکھݨ ءِچ آئے بندے کٹھ ، پرہ پنچایت وچ زور زور دے الا تے سچے بندے کوں چُپ کرا ݙیندن ، اگر غور کیتا ونڄے تاں انہاں کوں سہی سچ دی خوشی نصیب نی تھیندی ، سہی سچ دی خوشی ہمیشہ اوں بندے کوں نصیب تھیندی ءِجیرھا سچا ہوندے ، جیرھا سچ دا ساتھ ݙیندے، جیرھا بندہ خود اپݨے زخم ٻہہ تے صاف کریندے ، او ہمیشہ مصیبت وچ کہیں دا متھاج نی تھیندا، ایجھے بندے کوں کمزور کݙاہوں نہ سمجھیا ونڄے ، غور نال ݙٹھا ونڄے تاں اوں جیہاں مضبوط تے طاقت آلا ٻیا کوئی انسان نی ہوندا، ایجھے انسان کوں اللہ سئیں حق سچ دی خوشی ݙیندے ، او خوشی جیڑھے کہیں ٻئے دی ݙتل نی ہوندی ۔ 

سیاݨے آہدن مومن دی خوشی ہمیشہ اوندے مونہہ تے نظردی ءِ او چنڳائی کر تے خوش تھیندے کیونجو جیویں خوشی چنڳائی ءِ، اینویںچُپ خوشی ءِ پر او اپݨیں ݙکھیں کوں اپݨے غم کوں ، اپݨیں پریشانیں کوں دل وچ رکھیندے ، ایندے اثرات وس لڳیں کہیں تے وی ظاہر نی تھیوݨ ݙیندا، اگر غور کیتا ونڄے تاں ایہا ای خوشی ءِ اینکوں وی خوشی آکھ سڳدوں ۔ سیاݨے آہدن اگر خوشی چہندو تاں زندگی وچ عملی طور تے کوئی وی کم سکھو تاں چھڑا ہکو کم سکھو اوں تے عمل کرو تے پوری زندگی او اپݨے کم کر تے سکون تے خوشی دی لذت چائو۔ اپݨی زندگی وچ ڈھیر سارے کمیں کوں ولا ولا سکھ تے چھوڑ ݙیوݨ نال خوشی نی ملدی ، خوشی دی خاطر ویلھے وچ ڈھیر سارے کمیں کوں تھٻا پا تے اوں کوں حق سچ دی خوشی نی ملدی او اُلٹا پریشانی وچ پھاتھے، جتنی اوں اپݨی خوشی دے نیڑے تھیوݨ دی خاطر ڈھڳ کم سکھݨ دی کوشش کیتی ، اتنی تیزی نال خوشی اوں کنوں پچھی تے تھی ءِ اے وی زندگی دا تجربہ ءِ انسانی فطرت اے اکھیندی ءِجو وی کرو بہترین عمل او ہوندے جیندے وچ تُساں اپݨے آپ کوں ہکی جاہ تے کھڑݨ تے مجبو رکر ݙیو۔ اوں بندے کوں کݙاہوں خوشی نی مل سڳدی جئیںخود ٻہہ تے اپݨے آپ دی قسمت دا فیصلہ خود آپ چا کیتے تے چھڑا اپݨی ای صلاح تے بروسہ کیتس ، او وی خوشی کنوں ڈھیر پرے تھیسے ، اوں کوں اصلی خوشی کݙاہوں نہ لبھسے ، اصل دے وچ لوکیں نال صلاح کرݨ والا بندہ سیاݨے لوکیں دا آکھیا منݨ آلا بندہ ، ݙوجھیں لوکیں دے عقلیں وچ داخل تھی ویندے ، اوں کوں ہر طرح دی سوہݨی صلاح ملݨ پئے ویندی ءِ ول جݙاں اوں ڳالہیں تے غور کریندے تاں اونکوں ٻہوں وݙی خوشی ملدی ءِ کیونجو اونکوں پورا نتارہ تھی چُکیا ہوندے ، ول بندہ ایں قابل تھی ویندے جو او کیرھی طرز تے ڳالھ کرے تے کیرھی طرز نال ڳالھ نہ کرے ۔ جیویں جو عقل والے تے سیاݨے لوک ہر شے کوں اوندے موقعے تے استعمال کریندن۔ تمام شہیں کوں موقعے تے بے موقعے ٻولݨ دی صلاحیت محسوس تھی ونڄے تاں بندے کوں حقیقی خوشی ملدی ءِ۔ڈھیر ساریاں خوشیاں انسان سانگے رنج بݨ ویندن، خوشی دی حالت وچ کہیں نال کوئی وعدہ نہ کرو تے غصے وچ کوئی فیصلہ ، او لوک کݙاہوں خوش نی رہ سڳدے جیرھے دولت تے رشتہ داریں لباس دے وانگوں بدلیندے رہ ویندن۔ 

سیاݨے آہدن اگر سچ ٻولݨ دے نال نقصان تھیوݨ دا ݙر ءِ خوف ءِ تاں کوئی ڳالھ نی مگر اے احتیاط کیتی ونڄے جو جیڑھا کُوڑ مار تے خوشی حاصل کرݨ ءِاصل ءِچ اوہو ای وݙا نقصان ء،، او خوشی بالکل خوشی کائنی ، خوشی اوہا ءِ جیڑھی فیدے وچ ملے یا نقصان وچ ، مگر ہووے اصل پاک صاف، چٹی کھیر، شمدݨ دھوتی ، خوشی ملݨ ہک عقلمندی دی دلیل وی ہوندی ء۔ سیاݨے آکھدن عقل مند داگماݨ جاہل دے یقین کنوں چنڳاں ہوندے ، ایجھی عارضی خوشی کہیں کم دی نی ہوندی جیندے وچ بعد وچ معذرت کرݨی پووے ، ایجھی حرکت کنوں ملݨ والی خوشی بے کار ہوندی ءِ، جئیں بندے شر پواوݨ وچ جھیڑا گھتاوݨ وچ ، کہیں نال بھڑاوݨ وچ تہاݙی امداد کیتی ءِ اوںتہاݙے اُتے ٻہوں وݙا ظلم کیتے ، اوں تہاݙے نال وݙا دروہ کیتے ، اوں تہاکوں خوشی کنوں پَرے کیتے ، تہاکوں پریشانیں دے نیڑے کیتس ، انسان احسان دا غلام ہوندے ، گندی سنگت کنوں کلہپ کئی گناہ بہتر ءِ اے وی ہک قسم دی خوشی ءِگندی سنگت نال ٻہݨ ، اوندیں گندیں عادتیں کوں ݙیکھݨ ، مجبوراً انہاں دا ساتھ ݙیوݨ ، گندی سوچ دی نمائندگی ہوندی ءِ گندی سوچ والیں کوں شرم و حیا نی ہوندی ، خوشی انہاں دے نصیب وچ نی ہوندی ، سکون انہاں دے مقدر وچ نی ہوندا، او بندے کہیں دے سمجھاوݨ دے لائق نی ہوندے ، نصیحت کوں نی منیندے، ایں طراحویں سہی سچ دی خوشی انہاندے نیڑے نی لڳدی او حقیقی خوشی کنوں محروم ہوندن۔ 

خوشی انسانی زندگی دا او سوہݨا عمل اے جیرھا ݙوجھیں کوں ݙیوݨ نال ودھدی ءِ، خوشی کوں جتنا زیادہ خرچیسو اے اتنی ای ودھسے ، اگر اینکوں خرچݨ کنوں کنجوسی کیتی ویسے تاں اے جلدی مُکݨ پئے ویسے ، کمزور تھیسے ، ایندے وچ ترٹ بھڄ دا عمل شروع تھی ویسے، خوشی دنیا دا او سکہ ءِ، او کرسی ءِ جیندے ذریعے نال تُساں دنیا دی ہر شے کوں مُلھ گھن سڳدو، ایہا ای اصل خوشی ءِ۔ سیاݨے آہدن ݙو شہیں انسان کوں خوشی ݙیندن ، او جائیداد جئیں دے وچ خوش تھی تے تُساں ݙوجھیں کوں حصہ ݙے ݙتے ، ایں عمل دے نال خوشی ملدی ءِ ݙوجھی خوشی محبت ءِ جئیں دے وچ تہاݙے خلوص ، اپنائیت تے بغیر مطلب دے انسان دوستی ، احساس کھڑے ، او خوشی ءِ، اگر ݙوہیں شہیں نی ملیاں تاں بندہ غم کنوں پاڳل تھی ویندے ، ول او جتنی کوشش کر گھنے جتنے ٻاݨ مارے جتنے وس کرے ، جتنی عقل استعمال کرے ، اپݨے سارے وسائل ایں تے لا ݙیوے اونکوں اصلی خوشی نی مل سڳدی ۔ جیویں اگر کہیں انسان کوں ہمیشہ آرام ملدا رہے ، آرام دی سہولت موجود ہووے تاں اونکوں آرام دی قدر نہ تھیسے ، او آرام دی اہمیت کوں کݙاہوں نہ سمجھسے ، جݙاں اے ساریاں ڳالہیں بندے دے دماغ وچ نہ اَمسن تاں ول اونکوں اصلی خوشی کیویں مِلسے، جیویں جوہک اکھاݨ ءِ جھومریں کوں شادی دے کیہے گھاٹے ، مطلب تماش بینی تاں ہک فطری عمل ءِ، مگر اے خوشی دا عمل کئینی ہوندا، جیوین غلطی کرݨاں اَسان کم ءِتے معافی منگݨا مشکل کم ءِ پر اگر خوشی حاصل کرݨی ایں تاں ول معاف کرݨ دا عمل سکھݨا پمسے ، کیوں جو معاف کر ݙیوݨ ٻہوں وݙا مشکل کم ءِ ایندے وچ ای اصل خوشی لُکی کھڑی ہوندی ءِ۔ 

سیاݨے آہدن ݙوجھیں کوں مصیبت وچ ݙیکھ تے کہیں کوں ݙکھا ݙیکھ تے، کہیں کوں بکھا ݙیکھ تے ، کہیں کوں ذلیل ہوندا ݙیکھ تے خوش تھیوݨاں ’’کمینے ہووݨ ‘‘ دی نشانی ءِ اوندے مقابلے وچ ݙکھے ویلھے کہیں دا ساتھ ݙیوݨاں، حوصلہ ، دلاسہ ݙیوݨا نا امیدی دے دریا تے امیددا پُل ٻدھ ݙیوݨا ٻہوں وݙی خوشی ء، دنیا دے وچ اصل غریب او ہوندے جیرھا کہیں کمینے دا متھاج ہوندے ، او متھاجی پیار دی ہووے ، او محتاجی نوکری دی ہووے ، او متھا جی کہیں دی اسیس دی ہووے ، او ں متھاجی وچ کݙاہوں وی خوشی نی ملدی ، جیڑھا ایجھی متھاجی وچ خوشی ڳولݨ دی کوشش کریندے اوہو خود آپ وݙا کمینہ ہوندے ، اوندے وچ عقل دی تھوڑ ہوندی ءِ، او چاہے مرد ہووے یا عورت ۔ ایویں ہک اکھاݨ ءِ عورت دی عقل اوندی خوبصورتی وچ ہوندی ءِ مگر اوندے مقابلے مرد دی خوبصورتی اوندی عقل وچ ہوندی ءِ۔ جیڑھا بندہ اپݨی عقل دا استعمال کریسے یقینا او خوشی حاصل کر سڳسے۔ 

اپݨی خوشی اپݨے پاک رب کنوں رو رو تے منگو ، منگ منگ تے نہ رووو، میں اے ڳالھ سوچ تے اپݨی زندگی کنوں لطف گھدم جو اے زندگی ٻہوں چھوٹی ءِ ایں زندگی وچ میں ݙٹھے ضرورت پوری تھی ونڄے تاں زندگی دے وچ رابطیں دی کمزوری تھیندی ءِ تے بندہ اصل خوشی کنوں پروبھرہ تھیندے، پر اساں تاں کوشش کریندوں جو زندگی وچ بہار آوے ، خوشی آوے ، سکون آوے ، خوشی وچ ملہاراں ہوون، رنگ ہوون ، خوشبو ہووے ، بہار ہووے ، اعتبار ہووے ، پیارے سڄݨ ہوون ، جیرھے چھڑا جی جی کرݨ تے ہاں ٹھارݨ ، موتی کیرݨ تے موتیں دا ڈھڳ لا رکھن۔ اے ڳالھ وی خوشی ݙیندی ءِجو دلیر بندے دی ہک نشانی اے وی ہوندی ءِجو او خود اپݨے سانگے نی لڑدا، غور کروں تاں اے محسوس تھیندے جو او ہمیشہ اپݨیں سانگے لڑدے، او مظلومیں دے واروں تھیندے تے شیر وانگوں اپݨی زندگی گزریندے ، سیاݨے آہدن ’’او غم ݙکھ یا تکلیف جیرھا تہاکوں خوشی تھیوݨ کنوں پہلے ملݨ پئے ونڄے ، غور کیتا ونڄے تاں او خوشی کنوں کئی درجے بہتر ءِ، جئیں دے بعد غم ݙکھ یا تکلیف تھیوے‘‘۔ 

اساں دھیان ݙیوں تاں پتہ لڳدے خوشی دا ویلھا اصلوں چھوٹا ہوندے ، خوشی دی عمر درگھی نی ہوندی ، خوشی دی ڳالھ اے ہے جو جݙاں تئیں تہاکوں پورا یقین ناں تھی ونڄے جو جیرھی ڳالھ میں کرݨ لڳاں یا کرݨ چہنداں ایہا ڳالھ بالکل صحیح ءِ ٹھیک ءِ میݙے حق وچ چنڳی ءِ بہتر ءِ اوں ویلھے تئیں اپݨاں مونہہ نہ کھولو ، اپݨی زبان کوں استعمال نہ کرو، ہرگز نہ الائو، بالکل نہ ٻولو، انسان جݙاں تئیں اپݨے آپ کوں چنڳیں کمیں وچ ، تعمیری کمیں وچ ، چنڳیں اخلاق وچ مصروف نہ رکھیسے ، کامیابی اونکوںہرگز نہ مِلسے، بدنظر تے بد فطرت لوکیں کوں دنیا دے وچ اپݨیں پرائیں دی کوئی وی خوبی نظر نی امدی ۔ خوشی دی اے وی ڳالھ ءِکہیں دے نال وی بے جا ضد نہ کیتی ونڄے ۔ لوک ، رشتے ، چھوڑ ݙیندن مگر اپݨی ضد تے کُوڑی انا نی چھوڑیندے۔ ویلہا وہا ونڄے تے بعد ءِچ کہیں دی قدر کیتی ونڄے او قدر نی ہوندی ، افسوس ہوندے۔ 

== حوالہ ==
جمل جہان دی خیر . لکھاری: اسلم بھٹی , [[جھوک پبلشرز ملتان|جھوک پبلشرز, دولت گیٹ ملتان]]</text>
      <sha1>q05j2wmtktb2iuc8tuhn789hlub53aw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>درد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33736</id>
    <revision>
      <id>72903</id>
      <parentid>71170</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11184" sha1="0dlco6777phwhojyqqp4qlmlte7j4us" xml:space="preserve">درد انہاں لوکیں دا ءِ جیڑھے اللہ سئیں دے در تے نی ویندے ، درد انہاں لوکیں دا ءِ جیڑھے پاک نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے فرمان کوں نی منیندے ، درد انہاں لوکیں دا ءِ جیڑھے انسانیں دی قدر نی کریندے ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے پیو ماء دا احترام نی کریندے ، درد انہاں لوکیں داءِجیڑھے ݙوجھے مذہبیں تے مسلکیں دا مذاق کریندن، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے مسیتیں دا احترام نی کریندے ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے خانقاہیں دا احترام نی کریندے ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے امام بارگاہیں دی قدر نی کریندے ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے لوکیں دی خوشیں دے قاتل اِن، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے جذباتیں دے قاتل ان، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے احساسات دے قاتل ان، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے جیرھے اللہ پاک دے بݨائے ہوئے مناظر دے قاتل ان، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے خوبصورتی دے قاتل اِن، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے جوانی دے قاتل ان، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے بڈھیپے دے قاتل ان، ٻلپݨ دے قاتل ان، عورتیں دے قاتل ان ، زناوریں دے قاتل ان ، پکھی پرندیں دے قاتل ان ، انہاندے انڈیں تے نکیں ٻالیں دے قاتل ان ، الیکھݨے دے قاتل ان، وݨیں دے قاتل ان، دریاویں تے پاݨی دے قاتل ان، اپݨیں دے قاتل ان، پرائیں دے قاتل ان۔درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے رستیں دے قاتل ان ، جیڑھے کرائے دے قاتل ان ۔درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے وستیں دے قاتل ان ، جھوکیں وساخیں دے قاتل ان ، کچاری تے محفلیں دے قاتل ان، جھمر تے جھومریں دے قاتل ان ، دول نغارے بین تے جھمر دے پڑ دے قاتل ان، سہریں تے جاڳیں دے قاتل ان ، جنج تے جُنج دے قاتل ان ، ہر چنڳے کم دے قاتل ان ۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے مشاعریں دے قاتل ان ، ڳاوݨ وڄاوݨ دے قاتل ان ، سخی تے اوندی سخاوت دے قاتل ان ۔ 

درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے چنڳی سوچ دے قاتل ان، سنڄاݨ وسوں دے قاتل ان ، مٹھے ٻول دے قاتل اِن ، شرم تے حیاء دے قاتل ان ۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے چُپ تے خاموشی قاتل ان، جیڑھے پردیں دے قاتل اِن، ادب آداب دے قاتل اِن،  درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے ݙوجھیں کوں مشکلیں وچ سٹ تے خوش تھیندن،  درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے ہرویلھے ݙوجھیں کوں ٹھیک کرݨ دی صلاح ݙیندن مگر آپ خود ٹھیک نی تھیندے۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے آپ ساری دنیا دے پچھوں لڳے ودن ہوندن مگر لوکیں کوں آہدن اسیݙے پچھوں نہ آویجو، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے مسئلے پیدا کر تے آہدن اے چھڑا تہاݙا مسئلہ ء،جیڑھے آہدن تُساں اساکوں مشکل وچ سٹیسو، تُساں اساکوں پھسائے، تُساں پاڳل او ، تُساں اپݨی زبان دا صحیح استعمال نی کریندے ، تُساں سچ الائو ہا تاں احٖ اے نوبت نہ آوے ہا۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے ضرورت مندیں دا خیال نی رکھیندے ، انہاں نال چنڳاں سلوک نی کریندے ، جیڑھے کوئی ڳالھ برداشت نی کریندے۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے ݙوجھیں دے سہارے تے زندگی گزارݨ چہندن ، جیڑھے ٻنہاں دے مونڈھیں تے اپݨی حیاتی دا بار رکھیندن ، جیڑھے اپݨی ڳالھ کوں اپݨے دل وچ نی رکھیندے ، جیڑھے امانت دار نی ہوندے ، جیڑھے ہر کہیں کوں اپݨے سفر دی سمت ݙسیندن ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے محفل وچ اپݨے میاں یا بیوی دے راز فاش کریندن ، جیرھے خوشی دے نال اللہ سئیں دے دڳ تے ݙتی ونڄݨ آلی خیرات دا ذکر محفل وچ کریندن۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے عطر تے مہانگی خوشبو نال اپݨیں کپڑیں کوں مہکاوݨ دی ڳالھ تاں کریندن مگر اپݨے اخلاق ، اپݨی زندگی دے مختلف پہلوئوں دی ڳالھ نی کریندے جیندے وچ ہمیشہ بدبو اَمدی رہ ویندی ءِ۔ 

درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے سارا ݙینھ لوکیں کوں نصیحتاں کریندن مگر خود آپ اوں تے عمل نی کریندے ۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے ہمیشہ اپݨے اندر دی خوبی کوں تے ݙوجھیں دے خامیں کوں ݙیکھدن ،درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے سچی تے کھری نصیحت والی ڳالھ کوں ہڑ نی ٻدھیندے تے اوندے مقابلے وچ غیبت ، کنڈ پِچھوں گلا کرݨ کوں اہمیت ݙیندن ، جیرھا خود ہک ٻہوں وݙا دھوکہ ءِ۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیرھے انسان زندگی وچ ٻہوں پچھوں رہ ویندن ، چھڑا ایں ڳالھوں جو او چھڑا اپݨے آپ کوں اہمیت ݙیندن ، ݙوجھیں دی ڳالھ نی سݨدے ۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجنہاں وچ صبر ، خاموشی تے چنڳائی ناں دی کوئی وی شئے کیئنی۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے ناحق کہیں دے اُتے تہمتاں لیندن ، بہتان لیندن ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے گھٹ تولیندن ، پیمائش وچ کھوٹ کریندن ، ناپ تول وچ فرق رکھیندن، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے بزدل ہوندن تے او کݙاہوں کامیاب وی نی تھیندے۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے کہیں ٻنہیں دے ٻالیں کوں نشے دا ہیلکا کریندن ، انہاں کوں جوانی کنون پہلے انہاں کوں برباد کرݨ دا سوچیندن۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے لوکیں کوں حرام کھویندن ، کھیر وچ پاݨی پا تے وچیندن ، انسانیں کوں مُوا گوشت کھویندن ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیڑھے اے نی سمجھدے جو تلوار دا زخم جسم تے تھیندے تے کہیں دے نال سخت لہجے ، بد تمیزی یا بُری ڳالھ دا اثر سِدھا روح تے تھیندے۔ درد ایں ڳالھ دا ءِجو اپݨے خود سانگے تاں جانور وی جیندن، اصل جیوݨ دا مزہ تاں ایں ڳالھ وچ ہے جو انسان ݙوجھیں سانگے جیوے۔ درد ایں ڳالھ دا ءِجو انسان نی سمجھدا جو جیڑھا زمین دے اُتے عاجزی ، انکساری ، محبت تے نِوڑت نال راہسے اوہو ای زمین دے اندر سکون نال راہسے ، زمین ہمیشہ اپݨے اندر دے انسان کوں ہوں صورت وچ سکون ݙے سڳدی ءِجئیں اوندے اُتے اوندی اہمیت تے غور کیتا ہووے،کہیں ݙوجھیں کیتے زمین تنگ نہ کیتی ہووے ، زمین تے کہیں کوں اوکھا نہ کیتا ہووے ، جئیں زمین تے راہݨ والیں تے ترس کیتا ہووے ، امیر آدمی اگر غریبیں کوں آسرا ݙیوے تاں سمجھو غریبی مُکݨ تے آ ڳئی ءِ۔ 

درد ایں ڳالھ دا ءِجو بندے اوندی قدر نی کریندے جیڑھا انہاں کوں ’’وقت‘‘ ݙیندے ، اپݨا قیمتی ویلھا ݙیندے ، اوندی اہمیت ہونوݨی انتہائی ضروری ءِ، کیوں جو او اپݨی زندگی دا اوپَل ݙیندا پیا ہوندے جیرھا کݙاہوں وی مُڑ تے اوں ݙے نی آوݨاں، ایں ٻہوں وݙی توجہ طلب ڳالھ ءِ اتھوں بندے دی اہمیت بارے پورا خیال امدے ، اے سانگوں سیاݨے آہدن اپݨے غم وچ تھوڑی جیہی خوشی وچاڑ گھدی کرو، اے ملاوٹ وی ضروری ءِ ایندے وچ ہاں دا بار ہولا تھیندے ، بندے کوں جیوݨ دی چس چاوݨ ݙتی ونڄے تاں اوندی زندگی دی رونق ودھ ویندی ءِ، درد انہاں لوکیں دا وی ءِجیرھے کمزور تے پریشان حال لوکیں کنوں کھس تے کھمدن ، اکثر اے وی ݙٹھا ڳئے جو کھس تے کھاوݨ والیں دا پیٹ نی بھریندا اوہے ہمیشہ بُکھے راہندن پر جیرھے لوک کھاون ْوچ ونڈ ولھا دے عادی ہوندن او کݙاہوں بُکھے نی راہندے ، انہاں دی اللہ سئیں غیب توں امداد فرمیندن، ایہا ای زندگی دی چس ءِ، درد انہاں لوکیں دا ءِجیرھے چھڑے درد ہوندن ، ہمدرد نی ہوندے۔ درد انہاں لوکیں دا ءِجیرھے مخلص تے خیر لوکیں کوں نی سنڄڑیندے، اپݨیں کنوں دوری دی کوئی وجہ بݨا تے پَرے بھڄݨ دی کوشش کریندن ، ایہے لوک محبت دے چور ہوندن ، خلوص دے چور ہوندن ، رشتے نہ نبھاوݨ دے چور ہوندن ، آپت وچ فتور پواوݨ دے چور ہوندن ، ایہے ناکام لوک ہوندن، اے چھڑا احٖ دے میدان دے چور نی ہوندے بلکہ اپݨی مکمل حیاتی دے چور ہوندن ۔ جیرھے سُکھ وچ ساتھ ݙیندن انہاں کوں رشتے آہدن، مگر جیڑھے لوک ݙکھ وچ ساتھ ݙیندن ، انہاں کوں فرشتے آہدن، رشتہ نبھاوݨ کوئی ݙو اکھیں کنوں سکھے جیڑھا ہمیشہ نال نال جاڳدن ، نال نال سھمدن، نال نال کُھلدن، نال نال روندن، ول او ݙینہہ وی امدے جو ول نال نال ہمیشہ کیتے بند تھی ویندن۔ ایہو ای زندگی دا فلسفہ ءِ۔ 

== حوالہ ==
جمل جہان دی خیر . لکھاری: اسلم بھٹی , [[جھوک پبلشرز ملتان|جھوک پبلشرز, دولت گیٹ ملتان]]</text>
      <sha1>0dlco6777phwhojyqqp4qlmlte7j4us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دل وݙے کرو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33737</id>
    <revision>
      <id>72904</id>
      <parentid>71171</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11054" sha1="2fxpsh9k2rtuv6z8vry15ml0cp6x1wo" xml:space="preserve">محفل وچ جیڑھے بندے دے مزاج دے خلاف ڳالھ تھی ونڄے یا تھیندی پئی ہووے تاں او چہندیں یا نہ چہندیں اوں ڳالھ کوں برداشت کر گھنے ، دنیا سمجھدی ءِاوندا دل گردہ وݙہ ءِ یا ایہو جیہاں نقصان تھی ونڄے جیندی تلافی ممکن نہ ہووے تے بندہ اے سارا کجھ سہہ ونڄے ، اوندے بارے آکھیا ویندے ایندا دل وݙا ءِ۔ جݙاں کوئی انسان اپݨے ذاتی کم کوں ݙوجھیں دے مقابلے وچ ضرورت کنوں زیادہ اہمیت ݙیندے تاں پتہ لڳدے او اپݨیاں ذمہ داریاں کوں زیادہ محسوس کریندے تاں او بندے کوں خود غرض دا ناں ہرگز نہ ݙتا ونڄے بلکہ اے ڳالھ اوں بندے دی ذمہ داری نبھاوݨ دا ثبوت ہوندی ء، ایں مواقعے تے دل وݙے کر تے اونکوں اہمیت ݙتی ونڄے تاں جو او مزید اڳی تے ودھ تے اپݨے کم دا معیار بہتر بݨا سڳے ۔ دل وݙے کرݨ دی مثال ایں وی ݙے سڳدوں جو جیویں جو سیاݨے آہدن دشمن ہوں ویلھے کامیاب تھیندن جݙاں کنڈ پِچھوں اپݨے چاقو چھُرے نال وار کریندن ، جݙاں انسان اپݨیں سنگتیں کوں اہمیت نہ ݙیسے تاں ول اوہے سڄݨ دشمن بݨسن تے ایجھاں حرکتاں کریسن ، ایویں سیاݨے آہدن دل وݙے کیتے کرو، ایندے نال زندگی سوہݨی گزردی ءِ اونویں ݙٹھا ونڄے تاں زندگی سوہݨیں لوکیں نال سوہݨی نی تھیندی بلکہ زندگی مخلص تے چنڳیں بندیںنال سوہݨی تھیندی ءِ۔ 

دل ایں وݙے تھیندن ، زندگی ایں جیوو جو زندگی وچ کہین ٻئی زندگی دا حصہ بݨو یا نہ بݨو مگر کہیں دی بد دعائیں دا حصہ نہ بݨو ، جتنا تھی سڳے ݙوجھیں دی زندگی وچ دعائیں دا حصہ ضرور بݨو، محبتیں دا حصہ ضرور بݨو ، وفا دا حصہ ضرور بݨو ، حیاء دا حصہ ضرور بݨو۔ اونویں وفا تے محبت دا تعلق جوان یا عورت نال نی ہوندا نہ کہیں زبان نال ہوندے ، نہ کہیں دھرتی نال ہوندے ، نہ پہاڑیں وچ راہݨ والیں نال ہوندے ، نہ خلاء نال ہوندے ، نہ ہوا دے نال ہوندے ، ایندا تعلق طبیعت، نیت تے تربیت نال ہوندے ، اگر تربیت ٹھیک تھی ہووے تاں نتیجہ ٻہوں سوہݨا اَمدے ، اگر تربیت وچ کمی کوتاہی ءِیا تربیت تھی ای کوئنی تاں ول ایں عمل وچ بندہ کامیاب نی تھی سڳدا جݙاں کامیابی ای نہ ملسے تاں دل وݙے کیویں تھیسن ، اے ہک ٻہوں وݙا سوالیہ نشان ءِ۔ دل وݙے کرݨ دی ہک اے طرز وی ہے وݙے کم کرو مگر وݙے وݙے دعوے نہ کرو، سیاݨیں اے ڳالہیں کہیں وجہ نال کیتیاں ہوسن ، کیوں جو وݙے کم کرݨ نال واقعی بندہ وݙا بݨدے ، اوندی وݙائی ودھدی ءِ، اوندے مقابلے وچ وݙیاں وݙیاں ڳالہیں کرݨ آلے وݙے سݙاوݨ دی بجائے ہتھوں چھوٹے تھی کھڑدن۔ 

ݙٹھا ونڄے تاں دنیا دے وچ ݙوجھیں دا خیال رکھݨ آلے بندے ٻہوں گھٹ ہوندن بلکہ اَٹے وچ لوݨ برابر ہوندن مگر پریشان کرݨ آلے ، تکلیف ݙیوݨ والے ، عزت کوں گھٹ کرݨ والے بندے ڈھیر ہوندن۔ ایویں کجھ لوک اپݨی گفتگو دی وجہ نال ، اپݨے ٻولیے ہوئے لفظیں دی وجہ نال ، اپݨے سخت رویے دی وجہ نال ہمیشہ سانگے دِلیں کنوں لہہ ویندن ، کجھ لوکین دا اے خیال ءِجو ہمسائے ، دوست ، احباب ، عزیز رشتہ دار اساں کنوں ݙردن ، اساݙے ناں سݨ تے وسم ویندن ، اساݙے قصے سُݨ تے لوکیں دا ہاں دھہل ویندے ، اساکوں ݙیکھ تے لوک دڳ چھور ویندن ، اساݙے نال ٻہݨ کنوں پرے بھڄدن۔ تاں عرض اے ہے جو اے فخر تے خوشی والی ڳالھ کیئنی ، اے دلیری آلی ڳالھ کیئنی ، اے سوچݨ دی ڳالھ ءِ، اے فکر دی ڳالھ ءِ اے پریشانی دی ڳالھ ءِ رووݨ دی ڳالھ ءِ اے توجہ دی ڳالھ ءِ اے اپݨے محاسبے دی ڳالھ ءِ اے ݙکھ دی ڳالھ ءِ کوشش کیتی ونڄے جو بندے دے کہیں چنڳے عمل نال ݙوجھے لوک مطمئن تھیون تے اونکوں معاشرے وچ چنڳاں سمجھن، جیویں کہیں چنڳی سوچ یا فکر دے بغیر چُپ رہݨ ایویں ہے جیویں کوئی گونگا ہووے۔ 

کجھ لوکیں کوں اپݨے علم تے ٻہوں غرور ہوندے مگر انہاں شودیں (لا علمیں ) کوں اپݨے غرور دا علم کیئنی ہوندا، بعض اوقات کجھ لوکیں کوں ݙوجھیں دے علم کوں دِلوں منݨ دی عادت نی ہوندی ، او عام بندے توں گھن تے وقت دے عالمیں تئیں تنقید کرݨ دے عادی ہوندن ، انہاں دی ہر ڳالھ تے اعتراض کریندن ، انہاں دے ہر عمل تے بے یقینی رکھیندن تے اوندے مقابلے وچ چھڑا اپݨی ڳالھ کوں ، اپݨی فکر کوں ، اپݨے علم کوں ترجیح ݙیندن، اے ٻہوں وݙا جاہلانہ عمل ءِ ایندے نال بندہ ہرگز وݙا نی بݨدا ، عالم نی بݨدا ، ہر دل عزیز نی بݨدا بلکہ او Controvartional انسان ہوندے اور تخریب کار سمجھا ویندے ، اوندی معاشرے وچ کوئی وی دلوں عزت نی کریندا، ایں سانگوں انسان کوں ایجھے موقعے تے دل وݙے کرݨ دی لوڑھ ءِ۔ جیڑھا انسان ݙوجھیں دے علم کوں دل کنوں تسلیم کریندے اوہو ای اصل وچ وݙا ہوندا۔ پَر ہک ڳالھ ݙیکھݨ آلی ٻئی وی ہے ، دل ہمیشہ دوکھے وچ ہوندن تے دھوکے باز ہمیشہ دل وچ وسدن ، اے عجیب کیفیت ءِہر انسان زیادہ نی تاں کم از کم زندگی وچ ہک دفعہ ضرور جذباتی کیفیت توں گزردے ، جذبات دا عمر دے نال کوئی تعلق نی ہوندا، جذبات دا موسمیں نال تعلق نی ہوندا، جذبات دا کہیں خطے نال تعلق نی ہوندا، جذبات روحیں دے ملاپ وچ ملدن ، جذبات ذہن دا ہک ݙوجھے کوں من گھنݨ وچ ملدن ، جذبات احترام وچ ملدن ، جذبات محبت وچ ملدن ، جذبات تسکین وچ ملدن ۔ جذباتی کیفیت ہمیشہ ہکو جہی نی ہوندی ، جذبات وچ حساسیت ہوندی ءِکتھائوں وی احساس اُتے تلے تھیئے اوندا اثر ہوں ویلھے جذبات تے پمدے، ول جذبات متاثر تھیندن ول گزریے ویلھے ہاں وچ ہتھ ونڄ پیندن ، اتھائوں رفاقتاں رقابتیں وچ تبدیل تھیندن ، رُس رسمیں ڄمدن، قد کچھاوݨ دا عمل شروع تھیندے ، ایجھے لمحات وچ دل وݙے کرݨ دی لوڑھ پمدی ءِمگر برداشت دا اے نقطہ کہیں کہیں وچ ہوندے ، ہر کہیں وچ نی ہوندا۔ 

سیاݨے آہدن انسان دی وی عجیب فطرت ءِجو او مرݨ والیں کوں خود ٻہہ تے روندے مگر او جیندیں کوں روویندے ، اے ہک ٻہوں چنڳی مثال ءِ انسان دا اپݨیں مَریں ہوئیں کوں رووݨ ہک فطری عمل ء،، انسان دے وچ اپݨے نقصان کوں پچاوݨ دی طاقت ٻہوں گھٹ ہوندی ءِ انسانی اعصاب جواب ݙے ویندن ، ذہنی طور تے انسان ہمیشہ چھڑا اپݨا فیدہ سُچیندے، فیدے دی خاطر ہر طرح دی سوچ وچار کریندے ، ڳݨ مُنجھ کریندے ، کیوں جو انسان  اپݨے نقصان دی ڳالھ ہر حال وچ نی سݨݨ چہندا،او تقدیر آلے پاسے نی ݙیکھدا ، جݙاں تقدیر کھیݙدی ءِتاں ول وݙیں وݙیں دے ٻڑتال ٻہہ ویندن ، ایجھے موقعے تے دل وݙے کرݨیں چہیندن۔ سیاݨے آہدن دل جݙاں کہیں اپݨے کنوں ناراض تھی ونڄے ، جݙاں کہیں تے کاوڑ ودھ ونڄے ، طبیعت مقابلے سانگے تیار تھی ونڄے ، طبیعت ولدے تنقیدی جواب ݙیوݨ جوڳی وی ہووے تاں پھَر سڳݨ دے باوجود چُپ رہݨ ویلھے دی لوڑھ ءِ ایجھے موقعے تے کھٹی ڳالھ نی کرݨی ، کُوڑا ٻول نی ٻولݨا، ݙوجھیں دی مونہہ تے بے عزتی نی کرݨی ، ہک بھرم دی ریت کوں پالݨ دی کوشش کرݨی ءِ چہندیں یا ناں چہندیں ݙوجھیں دی عزت کرݨی چہیدی ءِ اے عمل مخالف کوں وی یار بݨݨ تے مجبور کریندے ، ایں طرح نال دل وݙے کر تے دھرتی واس ہووݨ دا ثبوت ݙتا ونڄے ۔ 

سیاݨے آہدن جݙاں لوک تُساں کنوں پرے تھیوݨ پئے ونڄن ، تہاݙے نال ٻہݨ پسند نہ کرن، تہاݙے نال سِدھی طرح ڳالھ نہ کرن ، تہاکوں اپݨا نہ سمجھن تاں کوئی ڳالھ نی ، انہاں کوں انہاں دے حال تے چھوڑ ݙیو، کیونجو اے لوک نہ تہاݙی تقدیر لِکھ سڳدن ، ناں ویلھا وقت انہاں دے ہتھ ءِچ ہے تے نہ ای تہاݙی زندگی ودھا گھٹا سڳدن تاں ول پریشانی کیا دی ؟ ایجھے موقعے تے بابا بلھے شاہ سئیں فرمایا ہا

تن دا کالا قبول ءِبلھیا

من دا کالا کس کم دا 

ایں طرز دی ہک ڳالھ وچ سئیں مولانا جلال الدین رومیؒ نے ہک سنیہا ݙتا ہا’’ وݙا سکون وچ ہے او بندہ جینکوں تھوڑے یا ڈھیر دی فکر کیئنی‘‘ ایں پاسے اصلوں توجہ نہ ݙتی ونڄے بلکہ جتنا تھی سڳدے ، دل وݙے کرو۔ 

== حوالہ ==
جمل جہان دی خیر . لکھاری: اسلم بھٹی , [[جھوک پبلشرز ملتان|جھوک پبلشرز, دولت گیٹ ملتان]]</text>
      <sha1>2fxpsh9k2rtuv6z8vry15ml0cp6x1wo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تحریک سرائیکستان دے ہیرو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33798</id>
    <revision>
      <id>72864</id>
      <parentid>72646</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* ٻئے اہم ناں */</comment>
      <origin>72864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="gcx66qw8ul16r3kihm4zt2yzx43c9cd" xml:space="preserve">تحریک سرائیکستان دے ہیروز

سرائیکی وسیب دی قومی، لسانی تے ثقافتی شناخت کیتے چلݨ آلی تحریک سرائیکستان ہک لمبی تے پرامن جدوجہد ہے۔ ایں تحریک دے کئی ہیرو ہن جنہاں اپݨی حیاتی، محنت تے قربانیاں نال سرائیکی قوم کوں ہک سُنڄاݨ ݙتی۔ انہاں دیاں کوششاں نال سرائیکی زبان، ثقافت تے صوبے دا مطالبہ قومی سطح تے پہنچیا۔

== اہم ہیروز تے رہنما ==

=== ریاض ہاشمی (ریاض الحسن ہاشمی) ===
انہاں کوں “مصورِ سرائیکستان” تے سرائیکی قومی تحریک دے بانیاں وچوں شمار کیتا ویندے۔ او بہاولپور صوبہ بحالی تحریک دے روحِ رواں ہن۔ بعد وچ انہاں ایں تحریک کوں وسیع تر سرائیکستان دے تصور وچ بدل ݙتا۔ انہاں دی کتاب “بریف فار بہاولپور پراونس” (جیندا اردو ترجمہ “مقدمہ سرائیکستان” دے ناں نال شائع تھیا) تحریک دا اہم دستاویز ہے۔ او 1988ء وچ فوت تھئے۔

=== ظہور دھریجہ ===
سرائیکستان وطن پارٹی دے بانی چیئرمین ، سرائیکی اخبار جھوک دے مالک، پنجاہ کتاباں دے لکھاری، 1975ء کنوں سرائیکی سیاست وچ سرگرم

=== فدا حسین ڳاݙی ===
ثقافتی تے ادبی محاذ دے وݙے رہنما ہن۔ 1984ء وچ سرائیکی لوک سانجھ دی بنیاد رکھی تے زبان تے ثقافت دی ترقی کیتے کم کیتا۔ انہاں دی نظریاتی تربیت کئی نوجوان رہنماواں کوں متاثر کیتا۔

== ٻئے اہم ناں ==
- **[[ریاض انور ایڈووکیٹ|ریاض انور]]**: 1960ء دے ݙہاکے وچ جشنِ فرید دے ذریعے سرائیکی سُنڄاݨ کوں اُجاگر کیتا۔

- **پرویز قادر**:  سرائیکستان  تے سرائیکی زبان دا جیالا

- **عاشق بزدار**: سرائیکی شاعر، اڳواݨ ، سرائیکی میلہ فاضل پور دے بانی

- **تاج لنگاہ**: پاکستان سرائیکی پارٹی بݨائی۔

- **خواجہ غلام فرید کوریجہ**: سرائیکستان قومی اتحاد دے چیئرمین۔

- **مظہر عباس کات (مہر مظہر کات)**: نوجواناں دے رہنما تے سرائیکستان نوجوان تحریک دے سرگرم کارکن۔

ایہ تحریک صرف سیاسی رہنماواں دی کائنی۔ شاعر، ادیب، صحافی تے عام کارکن وی ایندے ہیرو ہن۔ عاشق بزدار، اسلم رسول پوری تے ٻئے لکھاریاں قلم نال آواز بلند کیتی۔

سرائیکی تحریک دی سب توں وݙی خوبی ایہ ہے جو ایہ پرامن رہی تے نچلے تے درمیانے طبقے دی آواز بݨی۔ اڄ سرائیکی زبان سرکاری طور تے تسلیم تھئی، یونیورسٹیاں وچ شعبے قائم تھئے تے صوبے دا مطالبہ تقریباً ہر وݙی جماعت دے منشور دا حصہ ہے۔

ایہ سارے ہیرو سرائیکی وسیب دی مٹی نال محبت کریندے ہن تے اپݨے حقوق کیتے لڑدے رہ ڳئے۔ انہاں دی جدوجہد جاری ہے تے نویں نسل انہاں دے نقشِ قدم تے چلدی پئی ہے۔</text>
      <sha1>gcx66qw8ul16r3kihm4zt2yzx43c9cd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جھمر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34196</id>
    <revision>
      <id>72892</id>
      <parentid>72682</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2742" sha1="nqunlcjzzm12wmi8ergg8d9mqpom2hv" xml:space="preserve">'''جھمر''' پنجاب تے [[سرائیکی وسیب]] دا مشہور روایتی لوک ناچ ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jhumar جھمر — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt; &quot;جھمر&quot; دا لفظ &quot;جھوم&quot; توں نکلیا ہے، جیندا مطلب ہے جھومݨ یا لہرانا۔ سرائیکی علاقے وچ اینکوں &quot;گھمٻر&quot; وی آکھیا ویندے۔

[[File:A group of dancers from Punjab performing &quot;Jhoomer&quot; dance at the Republic Day Folk Dance Festival 2004 in New Delhi on January 20.jpg|thumb|جھمر لوک ناچ]]

== انداز ==
جھمر وچ ناچݨ والے ہولے ہولے تال تے چکر وچ گھمدے ہن۔ عام طور تے مرد کرتا تے دھوتی پا کے نچدن۔ ہک ہتھ پسلیاں دے ہیٹھ رکھ کے تے ݙوجھے ہتھ نال اشارے کریندے ہن۔ ایں ناچ دی سنگت ڈھول تے شہنائی نال تھیندی ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jhumar جھمر — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== موقعے ==
جھمر زیادہ تر شادیاں، خوشیاں تے میلے وچ پیش کیتا ویندے۔ اے خوشی تے جذبے دا اظہار ہے۔ سرائیکی ثقافتی تقریبات وچ جھمر مرکزی حیثیت رکھدے — ملتان آرٹس کونسل دیاں تقریبات وچ روایتی جھمر پیش کیتا ڳیا ہئی۔&lt;ref&gt;[https://www.thefreelibrary.com/Saraiki+Culture+Day+celebrations+begin-a0529933428 سرائیکی ثقافتی تقریبات]&lt;/ref&gt; ایں ناچ دی موسیقی اکثر خواجہ غلام فرید دے کافیاں توں متاثر ہوندی ہے۔

== ناں دی وجہ ==
&quot;جھمر&quot; دا لفظ پنجابی لفظ &quot;جھوم&quot; توں ہے، جیندا مطلب ہے جھومݨ۔ سینڈل بار دے علاقے وچ اینکوں &quot;گھمٻر&quot; آکھیا ویندے۔ کجھ لوک اینکوں &quot;جھنگ سیالاں دا جنگل ڈانس&quot; وی آہدن، کیوں جو ایندی تھاپ وچ فی چکر وچ ڈھول تے سولہ ماتراواں ہوندن۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jhumar جھمر — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== علاقائی ونڈ ==
جھمر دی اصل سندل بار تے چج دوآب دے علاقے توں ہے، پر اج اے پورے سرائیکی وسیب — ملتان، ڈیرہ غازی خان تے بہاولپور — وچ مقبول ہے۔ ڈیرہ غازی خان وچ بلوچ قبائل وچ وی جھمر دا رواج ہے تے اونکوں اپݨی ثقافتی پہچاݨ سمجھیا ویندے۔ شادیاں تے تہواراں تے جھمر دے مقابلے وی تھیندن۔

== حوالے ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>nqunlcjzzm12wmi8ergg8d9mqpom2hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دائرہ دین پناہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34200</id>
    <revision>
      <id>72901</id>
      <parentid>72686</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="iw5kyqrhuv4r3tbjy3dy2ejwx1zupx5" xml:space="preserve">'''دائرہ دین پناہ''' ضلع کوٹ ادو، صوبہ پنجاب، [[پاکستان]] دا ہک قدیم قصبہ ہے۔ اے دریائے سندھ دے مشرق وچ واقع ہے تے مقامی طور تے اینکوں &quot;ڈی ڈی پناہ&quot; وی آکھیا ویندے۔ 2023ء دی مردم شماری دے مطابق اتھوں دی آبادی تقریباً 37,644 ہے۔&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/en/pakistan/punjab/muzaffargarh/7220404__daira_din_panah/ دائرہ دین پناہ دی آبادی — سٹی پاپولیشن]&lt;/ref&gt;

== تاریخ تے مزار ==
دائرہ دین پناہ زیادہ تر حضرت دین پناہ دے مزار دی وجہ توں مشہور ہے۔ روایت دے مطابق بزرگ دا اصل ناں سید عبدالوہاب شاہ بخاری ہئی تے اے مغل دور دے صوفی بزرگ ہن۔ مزار ہک گنبد والی عمارت ہے جیہڑی نیلے تے چٹے رنگ دیاں ٹائلاں نال سجی ہوئی ہے۔ مظفرڳڑھ گزٹ دے مطابق اے مزار ہندوواں تے مسلماناں ݙوہاں وچ برابر مقبول ہئی تے 1908ء وچ اتھاں سالانہ نذرانہ تقریباً 8,000 روپے ہوندا ہئی۔&lt;ref&gt;[https://www.thefreelibrary.com/Din+Panah+shrine+requires+offerings+to+be+spent+on+it-a0571480019 دین پناہ دے مزار بارے — روزنامہ ڈان]&lt;/ref&gt;

روایت ہے جو مغل بادشاہ اکبر وی ہک وار سنیاسی بݨ کے بزرگ دی خدمت وچ حاضر تھیا تے مرید تھیوݨ دی خواہش ظاہر کیتی، پر بزرگ انکار کر ݙتا۔ اج وی ہر سال ہزاراں عقیدت مند اتھاں حاضری ݙیوݨ آندن، خاص طور تے زنانیاں جنات کڈھواوݨ واسطے آندیاں ہن۔&lt;ref&gt;[https://www.thefreelibrary.com/Din+Panah+shrine+requires+offerings+to+be+spent+on+it-a0571480019 دین پناہ دے مزار بارے — روزنامہ ڈان]&lt;/ref&gt;

== جغرافیہ تے آمدورفت ==
دائرہ دین پناہ کوٹ ادو تحصیل دا حصہ ہے تے اتھاں ریلوے اسٹیشن وی موجود ہے۔ اے شیرشاہ کندیاں ریلوے سیکشن تے واقع ہے، جتھوں روزانہ کئی مسافر ٹریناں گزردیاں ہن۔ شہر دا ڈاک کوڈ 34010 ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Daira_Din_Panah دائرہ دین پناہ — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== معیشت ==
دائرہ دین پناہ دی معیشت دا وݙا حصہ زراعت تے مزار نال جُڑے کاروبار تے ہے۔ نیڑلی زمین وچ کݨک، کپاہ، چݨا تے دالاں دی کاشت تھیندی ہے۔ مزار تے آوݨ والے ہزاراں زائرین دی وجہ توں دکاناں، ہوٹل، لنگر خانے تے ٹرانسپورٹ دا کم وی چلدا ہے۔ ریلوے اسٹیشن ہووݨ دی وجہ توں مال تے مسافراں دی آمدورفت اسان ہے، جیہڑی مقامی تجارت واسطے فائدہ مند ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Daira_Din_Panah دائرہ دین پناہ — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

قصبے وچ ڈاک خانہ، بینک دی شاخ تے دیہی صحت مرکز وی موجود ہن۔ نیڑلے دیہاتاں دے لوک خریداری تے علاج واسطے دائرہ دین پناہ آندن، جیہڑی اینکوں علاقے دا چھوٹا جیہاں تجارتی مرکز بݨیندا ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Daira_Din_Panah دائرہ دین پناہ — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>iw5kyqrhuv4r3tbjy3dy2ejwx1zupx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جلالپور پیروالا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34205</id>
    <revision>
      <id>72906</id>
      <parentid>72691</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3690" sha1="edbt4en9ztnutuywbs7yhd6vruixr02" xml:space="preserve">'''جلالپور پیروالا''' ضلع ملتان، صوبہ پنجاب، [[پاکستان]] دا ہک تاریخی شہر ہے۔ اے جلالپور پیروالا تحصیل دا صدر مقام ہے تے ملتان شہر توں تقریباً 90 کلومیٹر جنوب وچ واقع ہے۔ شہر دا ناں مشہور صوفی بزرگ جلال الدین سرخ پوش بخاری دے ناں تے رکھیا ڳیا ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jalalpur_Pirwala جلالپور پیروالا — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== آبادی تے انتظامیہ ==
2023ء دی مردم شماری دے مطابق شہر دی آبادی تقریباً 89,679 ہے، جݙاں جو پوری تحصیل دی آبادی ݙاہ لکھ توں ودھ ہے۔ تحصیل وچ 15 یونین کونسلاں ہن۔ شہر دا ڈاک کوڈ 59250 ہے۔&lt;ref&gt;[https://www.citypopulation.de/en/pakistan/punjab/multan/7210404__jal%C4%81lpur_p%C4%ABrw%C4%81la/ جلالپور پیروالا دی آبادی — سٹی پاپولیشن]&lt;/ref&gt;

== معیشت ==
جلالپور پیروالا دی معیشت دا وݙا حصہ زراعت تے ہے۔ اتھوں دی زمین زرخیز ہے تے کپاہ، کݨک تے کماد اہم فصلاں ہن۔ شہر دے ٻہوں سارے نوجوان سعودی عرب، متحدہ عرب امارات، قطر تے ٻئے ملکاں وچ روزگار کریندن، جیہناں دی بھیجی ہوئی رقم مقامی معیشت دا اہم سہارا ہے۔ لاہور کراچی موٹروے (ایم 5) وی ایں شہر دے نیڑ توں گزردی ہے، جیہڑی چین پاکستان اقتصادی راہداری دا حصہ ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jalalpur_Pirwala جلالپور پیروالا — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== مذہبی مقامات ==
شہر کوں &quot;پیر قتال دا شہر&quot; وی آکھیا ویندے کیوں جو اتھاں حضرت سلطان احمد قتال دا مشہور مزار ہے۔ ایندے علاوہ دربار سخی سلطان تے دربار عالیہ قادریہ فتیحیہ وی اتھوں دے معروف روحانی مراکز ہن۔ ہر سال عرس دے موقعے تے ہزاراں عقیدت مند اتھاں جمع تھیندن۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jalalpur_Pirwala جلالپور پیروالا — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== تعلیم تے سہولتاں ==
تحصیل دے صدر مقام ہووݨ دی وجہ توں جلالپور پیروالا وچ سرکاری ہائی سکول، کالج تے تحصیل ہیڈکوارٹر ہسپتال موجود ہن۔ نیڑلے دیہاتاں دے لوک تعلیم تے علاج واسطے اتھاں آندن۔ شہر وچ بینکاں دیاں شاخاں، ڈاک خانہ، تھانہ تے تجارتی مرکز وی ہن۔ موٹروے دے نیڑے ہووݨ دی وجہ توں شہر دی رابطہ کاری ٻہوں بہتر ہے تے کاروباری سرگرمیاں ودھدیاں پئیاں ہن۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jalalpur_Pirwala جلالپور پیروالا — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

شہر وچ جامع مسجد تے عیدگاہ وی ہن۔ محرم تے ربیع الاول وچ مذہبی جلوس تے محفلاں دا اہتمام کیتا ویندے۔ نیڑلے دیہاتاں دے لوک خریداری واسطے شہر دے بازار آندن، جتھاں ہر ضرورت دی چیز مل ویندی ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Jalalpur_Pirwala جلالپور پیروالا — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>edbt4en9ztnutuywbs7yhd6vruixr02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پٹھانے خان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34209</id>
    <revision>
      <id>72871</id>
      <parentid>72695</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T15:54:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3131" sha1="iczi58smtpl44koryw7a36yk83kjxw0" xml:space="preserve">'''پٹھانے خان''' (1926ء – 9 مارچ 2000ء) پاکستان دے عظیم سرائیکی لوک تے صوفی گلوکار ہن۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Pathanay_Khan پٹھانے خان — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt; اونہاں دا اصل ناں غلام محمد ہئی۔ او زیادہ تر خواجہ غلام فرید تے شاہ حسین دے کافیاں کوں اپݨی منفرد تے پرجوش آواز وچ ڳاندے ہن۔

== ابتدائی زندگی ==
پٹھانے خان 1926ء وچ [[کوٹ ادو]] دے نیڑے وسوں &quot;بستی ٹٻو والی&quot; وچ ڄمیے، جیہڑی تھل دے صحرا دے وچکار واقع ہے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Pathanay_Khan پٹھانے خان — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt; نکی عمر وچ سخت بیمار تھیوݨ تے اونہاں دی اماں اونکوں ہک سید دے گھر گھن ڳئی، جتھاں اونہاں دا ناں غلام محمد توں بدل کے &quot;پٹھانے خان&quot; رکھ ݙتا ڳیا۔ او ستویں جماعت توں بعد سکول چھوڑ ڳئے تے کوٹ مٹھݨ وچ خواجہ غلام فرید دے مزار تے حاضری ݙیندے رہیے۔ موسیقی دی تعلیم اونہاں بابا میر خان توں حاصل کیتی۔

== فنی سفر ==
پٹھانے خان ریڈیو پاکستان ملتان توں مشہور تھئے۔ اونہاں دی خام تے روح پرور آواز سنݨ والیاں کوں مسحور کر ݙیندی ہئی۔ اونہاں دے مشہور کافیاں وچ &quot;میڈا عشق وی توں&quot;، &quot;چناں ایئیں چرھیندا یار&quot; تے &quot;گھوم چرخڑا&quot; شامل ہن۔&lt;ref&gt;[https://www.thefreelibrary.com/Pathaney+Khan%27s+death+anniversary+observed.-a0577904777 پٹھانے خان دی برسی]&lt;/ref&gt; ذوالفقار علی بھٹو اونہاں دی گائیکی توں متاثر تھی کے اونکوں 1979ء وچ صدارتی تمغہ برائے حسن کارکردگی ݙتا۔&lt;ref&gt;[https://abbtakk.tv/death-anniversary-of-lok-singer-pathanay-khan-today/ پٹھانے خان دی برسی — اب تک نیوز]&lt;/ref&gt;

== مشہور کافی ==
پٹھانے خان دیاں مشہور کافیاں وچ &quot;میڈا عشق وی توں&quot;، &quot;چناں ایئیں چرھیندا یار&quot;، &quot;گھوم چرخڑا&quot; تے &quot;میرا رانجھن ہݨ کوئی ہور&quot; شامل ہن۔&lt;ref&gt;[https://www.thefreelibrary.com/Pathaney+Khan%27s+death+anniversary+observed.-a0577904777 پٹھانے خان دی برسی]&lt;/ref&gt; اونہاں دی وفات دی انوی دی برسی ہر سال منائی ویندی ہے تے لوک گلوکار اونکوں خراج عقیدت پیش کریندن۔

== وفات تے ورثہ ==
پٹھانے خان 9 مارچ 2000ء کوں کوٹ ادو وچ وفات پا ڳئے۔ اونکوں لوک موسیقی دا &quot;لیجنڈ&quot; آکھیا ویندے۔ اونہاں خواجہ فرید دی شاعری کوں اپݨے انداز وچ نویں معنی ݙتے تے سرائیکی کافی کوں گھر گھر پہنچایا۔

== حوالے ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>iczi58smtpl44koryw7a36yk83kjxw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خیرپور ٹامیوالی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34213</id>
    <revision>
      <id>72900</id>
      <parentid>72699</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T08:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3783" sha1="suyzpeygp6lpctd03r0vpfvucq8kke9" xml:space="preserve">'''خیرپور ٹامیوالی''' ضلع بہاولپور، صوبہ پنجاب، [[پاکستان]] دا ہک تاریخی شہر ہے۔ اے خیرپور ٹامیوالی تحصیل دا صدر مقام ہے۔ 2023ء دی مردم شماری دے مطابق شہر دی آبادی 47,284 تے پوری تحصیل دی آبادی 290,582 ہے۔ تحصیل دا رقبہ 993 مربع کلومیٹر تے ایندے وچ 8 یونین کونسلاں ہن۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Khairpur_Tamiwali_Tehsil خیرپور ٹامیوالی تحصیل — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

[[File:Khairpur tamewali lake joint.jpg|thumb|خیرپور ٹامیوالی تحصیل دی جھیل]]

== تاریخ ==
خیرپور ٹامیوالی دی تاریخ ٻہوں پرانی ہے۔ 1750ء تک اتھاں جادوبنسی راجپوت راجہ لکھی رائے جادھون دی حکومت ہئی، جیہنوں احمد شاہ ابدالی ختم کیتا۔ اٹھارہویں صدی دے شروع وچ اینکوں صرف &quot;خیرپور&quot; آکھیا ویندا ہئی۔ بعد وچ انگریز دور وچ ناں دے نال &quot;ٹامیوالی&quot; دا اضافہ تھیا تے اے خیرپور ٹامیوالی بݨ ڳیا۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Khairpur_Tamiwali خیرپور ٹامیوالی — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== مزار تے ثقافت ==
شہر وچ کئی مشہور مزار ہن۔ صوفی بزرگ سید غلام محی الدین گیلانی (سید چھپ شاہ سرکار) دا مزار تھانے دے نیڑے واقع ہے — او سید عبدالقادر جیلانی دی اولاد وچوں ہن۔ ایندے علاوہ 200 سال پرانا سید بدر شاہ گیلانی دا مزار تے خواجہ خدا بخش دا مزار وی اتھاں ہن، جتھاں ہر سال عرس دے موقعے تے میلہ لڳدے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Khairpur_Tamiwali خیرپور ٹامیوالی — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== جغرافیہ ==
خیرپور ٹامیوالی بہاولپور شہر دے مشرق وچ واقع ہے۔ شہر دا ڈاک کوڈ 63060 ہے۔ اتھوں دی معیشت زراعت تے مبنی ہے تے نیڑے دریائے ستلج واہندا ہے۔&lt;ref&gt;[https://citypopulation.de/en/pakistan/punjab/bahawalpur/7030203__khairpur_tamew%C4%81li/ خیرپور ٹامیوالی دی آبادی — سٹی پاپولیشن]&lt;/ref&gt;

== معیشت ==
خیرپور ٹامیوالی دی معیشت دا دارومدار زراعت تے ہے۔ اتھوں دی نہری زمین وچ کپاہ، کݨک تے کماد وݙے پیمانے تے کاشت تھیندے۔ دریائے ستلج دے نیڑے ہووݨ دی وجہ توں پاݨی دی فراہمی چنگی ہے۔ شہر دی غلہ منڈی وچ نیڑلے دیہاتاں دیاں فصلاں دی خرید و فروخت تھیندی ہے۔ عرس دے موقعے تے لڳݨ والے میلے وچ وی کاروباری سرگرمیاں ودھ ویندیاں ہن تے دکانداراں کوں چنگا روزگار ملدے۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Khairpur_Tamiwali_Tehsil خیرپور ٹامیوالی تحصیل — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

نیڑلے دیہاتاں توں مزدور وی موسمی کم کرݨ اتھاں آندن، خاص طور تے کپاہ چُݨݨ دے موسم وچ۔ شہر وچ زرعی آلات، کھاد تے بیج دیاں دکاناں وی ہن جیہڑیاں کاشتکاراں دیاں ضرورتاں پوریاں کریندیاں ہن۔&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Khairpur_Tamiwali_Tehsil خیرپور ٹامیوالی تحصیل — انگریزی ویکیپیڈیا]&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>suyzpeygp6lpctd03r0vpfvucq8kke9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>توں محنت کر تے محنت دا صلہ ڄاݨے خدا ڄاݨے</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34280</id>
    <revision>
      <id>72910</id>
      <parentid>72790</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <origin>72910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3236" sha1="gbucgy1fx98lx28ysniqh6vfxdkwdkh" xml:space="preserve">شاکر شجاعبادی [[سرائیکی زبان]] دا ایہو جیہا خوش قسمت شاعر اے جیندا کلام سب توں زیادہ پڑھیا تے سُݨیا ویندے ، اے شخص زبان دی لُکنت دے باوجود لکھاں دے مجمعیاں کوں خطاب کریندے، ریڈر شپ دا عالم اے ہے جو سرائیکی نہ پڑھݨ والے حضرات وی شاکر شجاع آبادی دا کلام جوڑ کرکر تے پڑھدن تے سرائیکی شاعری دی چس چیندن ۔ کلام دی شہرت والے پاسے دید بھنوائوں تاں اڄ دنیا وچ کوئی ایہو جیہا ملک یا خطہ نی اَمدا جتھاں شاکر شجاع آبادی دے پرستار موجود نہ ہووِن ۔ کجھ عرصے پہلے پاکستان ٹیلی ویژن دے پروگرام ’’طارق عزیز شو‘‘ وچ سئیں شاکر شجاع آبادی دا انٹرویو تے مشہور غزل ’’توں محنت کرتے محنت دا صلہ ڄاݨے ، خدا ڄاݨے‘‘ ٹیلی کاسٹ تھئی تاں پوری دنیا وچوں مبارک بادی دے فون آوݨ پئے ڳے۔ انہاں سب حضرات سئیں شاکر شجاع آبادی دے فن تے فکر کوں خراج تحسین پیش کیتا تے آکھیا جو شاکر شجاع آبادی صرف سرائیکی وسیب دا نی بلکہ پورے پاکستان دا فخر اے ۔

                       ’’طارق عزیز شو‘‘ دے ذریعے دنیا دے 37ملکاں وچ ݙکھائے ونڄݨ والے انٹرویو دے بعد پوری دنیا وچوں ادارہ ’’جھوک‘‘ کوں شاکر شجاع آبادی دے کلام خصوصی عالمی شہرت یافتہ غزل‘‘ توں محنت کر تے محنت دا صلہ ڄاݨے خدا ڄاݨے‘‘ دی فرمائش اَئی جو اینکوں شائع کیتا ونڄے تے کہیں طرح اساکوں مجموعہ کلام بھجوایا ونڄے ۔ ایندے نال نال وسیب دے بھرانواں واسطے ٻئی خوشی دی ڳالھ اے ہے جو سئیں شاکر شجاع آبادی دے سرائیکی کلام دے غیر ملکی زباناں وچ وی تراجم شروع تھی ڳن تے عالمی نشریاتی ادارے خصوصاًZEE TVوݙی چاہت تے سِک نال شاکر سئیں دا کلام نشر کریندے ، ایں طرح انڈونیشیا تے جرمنی ، امریکہ ،برطانیہ دے سعودی عرب وچ وی شاکر دے کلام تے کم تھیندا پے ۔تُساں اساں رَل تے دُعا کروں جو اللہ سئیں شاکر دے ذریعے سرائیکی تے سرائیکی دے ذریعے شاکر کوں ٻئی زیادہ ترقی عطا فرماوے ۔(آمین)سئیں شاکر شجاع آبادی دے ملکی تے غیر ملکی پرستاریں دی پُر زور فرمائش تے ’’توں محنت کر تے محنت دا صلہ ڄاݨے خدا ڄاݨے‘‘ دا تحفہ عوام ٻہوں پسند کیتا۔ 

== حوالہ ==
شاکر شجاع آبادی. شاعری تے شخصیت, مصنف: ظہور دھریجہ ، جھوک پبلشرز ملتان، 2026ء</text>
      <sha1>gbucgy1fx98lx28ysniqh6vfxdkwdkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>یونس ساحل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34287</id>
    <revision>
      <id>72876</id>
      <timestamp>2026-10-14T22:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andullah123</username>
        <id>4704</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; **یونس ساحل** پاکستان نال تعلق رکھݨ آلے کاروباری شخص تے سوشل میڈیا مواد تخلیق کرݨ آلے فرد ہِن۔ مختلف آن لائن اخبارات وچ انہاں دے کاروبار، سوشل میڈیا سرگرمیاں تے فلاحی کم بارے مضامین شائع تھئے ہِن۔[1][2][3]  ## کاروباری سرگرمیاں  روزنامہ پاکستان تے سُچ ٹی وی د...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>72876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2608" sha1="5afv7qvpo7ubatp2i58swks9dytlr5h" xml:space="preserve">
**یونس ساحل** پاکستان نال تعلق رکھݨ آلے کاروباری شخص تے سوشل میڈیا مواد تخلیق کرݨ آلے فرد ہِن۔ مختلف آن لائن اخبارات وچ انہاں دے کاروبار، سوشل میڈیا سرگرمیاں تے فلاحی کم بارے مضامین شائع تھئے ہِن۔[1][2][3]

## کاروباری سرگرمیاں

روزنامہ پاکستان تے سُچ ٹی وی دے شائع تھئے مضامین دے مطابق، یونس ساحل مہی دے کاروباری مفادات پاکستان تے متحدہ عرب امارات نال وابستہ ہِن۔ انہاں مضامین وچ انہاں دیاں تجارتی سرگرمیاں دا ذکر وی کیتا گیا ہے۔[1][2]

## سوشل میڈیا

سما ٹی وی تے سُچ ٹی وی اُتے شائع تھئے مضامین وچ یونس ساحل دی ٹک ٹاک سرگرمیاں تے ڈیجیٹل مواد دی تخلیق دا ذکر موجود ہے۔[2][3]

## فلاحی سرگرمیاں

روزنامہ آسف تے ہور اشاعتاں دے مضامین وچ یونس ساحل نال منسوب فلاحی سرگرمیاں تے ضرورت مند خاندانواں دی مدد دا ذکر کیتا گیا ہے۔[4]

## میڈیا وچ ذکر

ایکسپریس اردو نے وی یونس ساحل مہی بارے اک مضمون شائع کیتا، جیہڑا انہاں دے کاروبار، ٹک ٹاک سرگرمیاں تے فلاحی کم نال متعلق ہے۔[5]

## حوالہ جات

1. Daily Pakistan، “Muhammad Younas Sahil Mahay Combines Content Creation, Business and Community Work.” [مضمون پڑھو](https://en.dailypakistan.com.pk/15-Sep-2026/muhammad-younas-sahil-mahay-combines-content-creation-business-and-community-work)
2. SUCH TV، “Muhammad Younas Sahil Mahay Combines Business, TikTok and Content Creation.” [مضمون پڑھو](https://www.suchtv.pk/technology/item/136896-muhammad-younas-sahil-mahay-combines-business-tiktok-and-content-creation.html)
3. SAMAA TV، “Younas Sahil: Businessman and TikTok Creator.” [مضمون پڑھو](https://www.samaa.tv/2087354512-younas-sahil-businessman-tiktok-creator-with-interests-in-pakistan-uae)
4. Daily Ausaf. [مضمون پڑھو](https://dailyausaf.com/featured/2026/09/02/294797/)
5. Express Urdu، “Who Is Muhammad Younis Sahil Mahe, Known for Business, TikTok and Philanthropic Activities?” [مضمون پڑھو](https://www.express.pk/story/2837501/who-is-muhammad-younis-sahil-mahe-known-for-business-tiktok-and-philanthropic-activities-2837501)</text>
      <sha1>5afv7qvpo7ubatp2i58swks9dytlr5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>72877</id>
      <parentid>72876</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T22:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andullah123</username>
        <id>4704</id>
      </contributor>
      <origin>72877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3449" sha1="bmnm4melzrpkh7c3xbr9aiz3c6wczgs" xml:space="preserve">'''یونس ساحل''' پاکستان نال تعلق رکھݨ آلے ہک کاروباری شخص تے سوشل میڈیا مواد تخلیق کرݨ آلے فرد ہِن۔ مختلف آن لائن اشاعتاں وچ انہاں دے کاروبار، ڈیجیٹل سرگرمیاں تے فلاحی کم بارے مضامین شائع تھئے ہِن۔&lt;ref name=&quot;DailyPakistan&quot;&gt;[https://en.dailypakistan.com.pk/15-Sep-2026/muhammad-younas-sahil-mahay-combines-content-creation-business-and-community-work Daily Pakistan — Muhammad Younas Sahil Mahay Combines Content Creation, Business and Community Work]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SAMAA&quot;&gt;[https://www.samaa.tv/2087354512-younas-sahil-businessman-tiktok-creator-with-interests-in-pakistan-uae SAMAA TV — Younas Sahil]&lt;/ref&gt;

== کاروبار تے سوشل میڈیا ==

روزنامہ پاکستان، سما ٹی وی تے سُچ ٹی وی اُتے شائع تھئے مضامین وچ یونس ساحل نال منسوب کاروباری سرگرمیاں تے سوشل میڈیا مواد دی تخلیق دا ذکر موجود ہے۔ انہاں مضامین وچ پاکستان تے متحدہ عرب امارات نال کاروباری تعلقات دا وی ذکر کیتا گیا ہے۔&lt;ref name=&quot;DailyPakistan&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SAMAA&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SuchTV&quot;&gt;[https://www.suchtv.pk/technology/item/136896-muhammad-younas-sahil-mahay-combines-business-tiktok-and-content-creation.html SUCH TV — Business, TikTok and Content Creation]&lt;/ref&gt;

== فلاحی سرگرمیاں ==

روزنامہ آسف تے ہور آن لائن اشاعتاں اُتے شائع تھئے مضامین وچ یونس ساحل نال منسوب فلاحی سرگرمیاں تے کمیونٹی دی مدد دا ذکر کیتا گیا ہے۔ انہاں سرگرمیاں دے پیمانے تے اثرات بارے مزید تفصیل لئی آزاد تے معتبر ذرائع دی ضرورت ہے۔&lt;ref name=&quot;Ausaf&quot;&gt;[https://dailyausaf.com/featured/2026/09/02/294797/ Daily Ausaf — مضمون]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Express&quot;&gt;[https://www.express.pk/story/2837501/who-is-muhammad-younis-sahil-mahe-known-for-business-tiktok-and-philanthropic-activities-2837501 Express Urdu — Who Is Muhammad Younis Sahil Mahe?]&lt;/ref&gt;

== میڈیا وچ ذکر ==

یونس ساحل بارے AAJ News، Daily Pakistan، SAMAA TV، SUCH TV، BOL News، Express Urdu تے ہور اشاعتاں اُتے مضامین شائع تھئے ہِن۔ انہاں مضامین دے عنوانات وچ کاروبار، سوشل میڈیا تے فلاحی سرگرمیاں دا ذکر شامل ہے۔&lt;ref&gt;[https://www.aaj.tv/news/30521243 AAJ News — مضمون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dailypakistan.com.pk/28-Sep-2026/1962026 Daily Pakistan — مضمون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bolnews.com/business/younas-sahil-mahays-business-social-media-and-welfare-work BOL News — Business, Social Media and Welfare Work]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.suchtv.pk/urdu/weird/item/159098-mohammad-yonous-sahil.html SUCH TV Urdu — مضمون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://urdu.bolnews.com/pakistan/858620/ BOL News Urdu — مضمون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dhakatribune.com/entertainment/422127/202610132143 Dhaka Tribune — مضمون]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://techbullion.com/younas-sahil-building-a-business-legacy-through-vision-and-diversification/ TechBullion — Younas Sahil: Building a Business Legacy Through Vision and Diversification]&lt;/ref&gt;

== حوالہ جات ==

&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>bmnm4melzrpkh7c3xbr9aiz3c6wczgs</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>