Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk 4 347 154301 154164 2026-05-31T21:52:37Z Yupik 23 /* Säämi taidâreh */ +taidâreh 154301 wikitext text/x-wiki '''Artikkâlvuávám''' siskeeld tehálij artikkâlij listo. ==Ohtsâškodde== * [[Ohtsâškodde]] === Säämi ohtsâškodde=== * [[Säämi kieldah]] * [[Sämitigge (Taažâ)|Taažâ sämitigge]] * [[Sämitigge (Ruotâ)|Ruotâ sämitigge]] * [[Ole Henrik Magga]] * [[Pekka Aikio]] * [[Tiina Sanila-Aikio]] * [[Säämi lippu]] * [[Sämmilij lippupeeivih]] * [[Jussi Isokoski]] * [[Tuupa Records]] * [[Sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio]] * [[Säämi Pride]] * [[Matti Kuuva]][https://yle.fi/aihe/artikkeli/2018/09/04/matti-kuuva-eellimpargo-lai-kuaivud-karbisjotteem-vaavli-pisternjaargan-pister] * [[Kuuva kanava]], ?[[Pišter-kanava]] ([[:fi:Kuuvan kanava]] já [https://yle.fi/aihe/artikkeli/2018/09/04/matti-kuuva-eellimpargo-lai-kuaivud-karbisjotteem-vaavli-pisternjaargan-pister]) * [[Yle Säämi]] ====[[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ sämitigge]] čuákkim 2020–2023==== #[[Tuomas Aslak Juuso]], Saavâjođetteijee #[[Anni Koivisto]], 1. värisaavâjođetteijee #[[Leo Aikio]], 2. värisaavâjođetteijee #[[Juha-Petteri Alakorva]] #[[Veikko Feodoroff]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, värijeessân #[[Anne Nuorgam]] #[[Magreta Sara]], Säämi kielârääđi, jeessân #[[Anu Avaskari]] #[[Karen-Anni Hetta]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, saavâjođetteijee, Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, jeessân #[[Inka Kangasniemi]] #[[Pigga Keskitalo]] #[[Kari Kyrö]] #[[Tauno Ljetoff]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, saavâjođetteijee, Säämi kielârääđi, saavâjođetteijee #[[Asko Länsman]], Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, saavâjođetteijee #[[Ulla-Maarit Magga]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, värisaavâjođetteijee, Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Pirita Näkkäläjärvi]], Kulttuurlävdikodde, saavâjođetteijee #[[Aslak Pekkala]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, jeessân #[[Veikko Porsanger]], Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Tanja Sanila]], Kulttuurlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Irja Seurujärvi-Kari]], Säämi kielârääđi, värisaavâjođetteijee #[[Jouni Äärelä]], Kulttuurlävdikodde, jeessân =====Värijesâneh===== #[[Matti Aikio]], Kulttuurlävdikodde, jeessân, Škovlim- já oppâmateriaallävdikodde, jeessân, Säämi kielârääđi, jeessân #[[Teija Linnanmäki]] #[[Sammol Lukkari]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, värijeessân, Säämi kielârääđi, värijeessân #[[Niko-Mihkal Valkeapää]], Kulttuurlävdikodde, värijeessân, Säämi kielârääđi, jeessân ====[[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ sämitigge]] čuákkim 2024–2027==== {{Col div|colwidth=16em}} * [[Tuomas Aslak Juuso]], 122 * [[Ulla-Maarit Magga]], 87 * [[Niko-Mihkal Valkeapää]], 58 * [[Kari Kyrö]], 217 * [[Pirita Näkkäläjärvi]], 188 * [[Anni Koivisto]], 184 * [[Karen-Anni Hetta]], 64 * [[Juha Alakorva]], 43 * [[Armi Palonoja]], 39 * [[Asko Länsman]], 125 * [[Anne Nuorgam]], 120 * [[Leena Niittyvuopio-Jämsä]], 120 * [[Inka Kangasniemi]], 180 * [[Inka Musta]], 129 * [[Anu Avaskari]], 121 * [[Leo Aikio]], 113 * [[Janne Hirvasvuopio]], 109 * [[Tauno Ljetoff]], 104 * [[Nilla Tapiola]], 87 * [[Veikko Feodoroff]], 78 * [[Aslak Pekkala]], 77 {{Col div end}} =====Värijesâneh===== * [[Pigga Keskitalo]], 52 * [[Marjaana Aikio]], 36 * [[Matti Aikio]], 35 * [[Antti Sujala]], 56 === Suomâ ohtsâškodde === * [[Suomâ ovdâskodde]] * [[Suomâ vuáđulaahâ]] * [[Suomâ haldâttâs]] * [[Suomâ alemusriehti]] * [[Suomâ paŋkki]] * [[Suomâ piäluštâs]] * [[Suomâ lippu]] * [[Suomâ piäláduvah]] * [[Aalmugiäláttâhlájádâs]] (AIL) === Vaaljah === * [[jienâstem]] ** [[munejienâstem]] ** [[päikkijienâstem]] * [[jienâvuoigâdvuotâ]] * [[jienâstemlippu]] * [[jienâstemčiehâ]]/[[jienâstemkoppi]] * [[iävtukkâs]] * [[valjâlävdikodde]] * [[valjâpirrâdâh]] * [[valjâsyeligâsvuotâ]] * [[vaaljâmaašin]] === Vaaluut === * [[Argentiina peso]] * [[Bolivia boliviano]] * [[Brasilia real]] * [[Chile peso]] * [[Falkland pudde]] * [[Guyana dollar]] * [[Kolumbia peso]] * [[Ovtâstum staatâi dollar]] * [[Paraguay guaraní]] * [[Peru sol]] * [[Suriname dollar]] * [[Uruguay peso]] * [[Venezuela bolívar]] === Eres === * [[Škovlim]] * [[Peerâ]] * [[Pärni]] * [[Almai]] * [[Nissoon]] ==Säämi seervih== * [[Anarâškielâ servi]] * [[Anarâšah rs]] * [[City-Sámit]] * [[Suomâ säminuorah]] * [[Noereh!]] * [[Jakt- och Fiskesamerna|Jakt- og Fiskesamerna]] * [[Sáminuorra]] * [[Sämirääđi]] * [[Puásuiomâsteijei ohtâvuotâ]] (BEO) * [[Kuáláduv säämi servi]] (GSS) * [[Murmansk kuávlu sämiservi]] (OOSMO) * [[Taažâ puásuisämmilij riijkâservi]] (NBR) * [[Taažâ sämmilij riijkâservi]] (NSR) * [[Riijkâservi Same Ätnam]] (RSÄ) * [[Sämmilij aalmuglitto]] (SÁL) * [[Sämmilij riijkâservi]] (SSR) * [[Suomâ sämmilij kuávdášservi]] (SSG) ==Säämi aaviseh, loostah já äigipajeloostah == * [[Anarâš-lostâ]] * [[Loostâš]] * [[Kierâš]] * [[Ávvir]] * [[Sápmelaš]] * [[Nuorttanaste]] ==Säämi kielâtutkâmuš jna.== {{Col div|colwidth=13em}} * [[Frans Äimä]] * [[A.V. Koskimies]] * [[Björn Collinder]] * [[Gustav Hasselbrink]] * [[Erkki Itkonen]] * [[Lauri Itkonen]] * [[Elias Lönnrot]] * [[E.W. Borg]] * [[Heikki Mattus]] * [[Uula Morottaja]] * [[Pekka Sammallahti]] * [[Israel Ruong]] * [[Knut Bergsland]] * [[Konrad Nielsen]] * [[Mikko Korhonen]] * [[Eliel Lagercrantz]] * [[Lea Laitinen]] * [[Ida Toivonen]] * [[Petter Morottaja]][https://642.davvi.no/?b=036] * [[Taarna Valtonen]] * [[Márjá-Liisá Olthuis]] * [[T. I. Itkonen]] * [[Annika Pasanen]] * [[Mervi Skopets]] * [[Patrik Bye]] * [[Kieldâsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Pajekielâ čäällimvyehi]] * [[Pittáámsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Umesämikielâ čäällimvyehi]] * [[Aanaarkielâ čäällimvyehi]] * [[Juulevsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Maadâsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Nuorttâlâškielâ čäällimvyehi]] * [[Säämi kielâhistorjá]] * [[Säämi kielâteknologia]] * [[Täsimolsom]] {{Col div end}} ==Kulttuur== ===Säämi ärbivuáválâš kulttuur=== * [[kuálástem]] ** [[vuoggâkuálástem]] ** [[juoŋâstem]] ** [[koldem]] *** [[nyetti]] ===Kulttuurtábáhtusah=== * [[Euroviisuh]]-lávlumkišto ** [[Euroviisuh 2021]] *** [[Blind Channel]] ====Säämi kulttuurtábáhtusah==== * [[Sámi Grand Prix]] ** [[Sámi Grand Prix 2025]] * [[Riddu Riđđu]] * [[Márkomeannu]] * [[Ijâttes ijjâ]] * [[Skammâkoveh]] === Säämi kirječälleeh === * [[Kirsti Paltto]] * [[Matti Aikio]] * [[Ella Holm Bull]] * [[Josef Ekgren]] * [[Ailo Gaup]] * [[Ailo Mikkelsen Gaup]] * [[John Gustavsen]] * [[Marry Ailonieida Somby]] * [[Sigbjørn Skåden]] * [[Rauni Magga Lukkari]] * [[Jovnna-Ánde Vest]] * [[Anni Kitti]] * [[Signe Iversen]] * [[Sissel Horndal]] * [[Máret Ánne Sara]] * [[Veikko Holmberg]] === Säämi muusik, muusikjuávhuh já musikkáreh === * [[Indigenous Bastards]] * [[Koškepuško]] * [[Heli Aikio]] === Säämi taidâreh === * [[Tomas Colbengtson]] ([[:sv:Tomas Colbengtson]]) * [[Alfhild Vekterli]] ([[:no:Alfhild Vekterli]]) * [[Meerke Vekterli]] ([[:no:Meerke Vekterli]]) === Säämi tuáijáreh === * [[Aili Mattus (tuáijár)|Nili–Aili]] * [[Ella Sarre]] * [[Veikko Paltto]] == Maailmärbi Suomâst == * [[Puáris Rauma]] * [[Suomenlinna]] * [[Merenkurkku]] * [[Petäjävesi puáris kirkko]] * [[Sammallahdenmäen pronssikautinen röykkiöalue]] * [[Struven ketju]] * [[Verlan puuhiomo ja pahvitehdas]] ==Luándu== ===Elleeh=== * [[Kozzâsäplig]] * [[Iilvâs]] * [[Ketki]] * [[Kuobžâ]] ===Kyeleh=== * [[Šapšâ]] * [[Torske]] * [[Luosâ]] * [[Säiđi]] * [[Pääldis]] * [[Fiindâr]] * [[Muikku]] ===[[Lodeh]]=== * [[Varbusâš]] * [[Vuorâččâs]] * [[Kuáskim]] * [[Tidde]] * [[Rástágâš]] * [[Kaijuu]] * [[Päiski]] ===Myerjih=== * [[Etimâs]] * [[Juŋŋâ]] * [[Lyeme]] * [[Sare]] * [[Stuorrâjeggijuŋŋâ]] * [[Uccâjeggijuŋŋâ]] * [[Vuorâččâsmyerji]] ==Ulmuuh== ===Čaittâleijeeh=== * [[Charlie Chaplin]] * [[Marlon Brando]] * [[Humphrey Bogart]] * [[James Stewart]] * [[Cary Grant]] * [[Marlene Dietrich]] * [[Marilyn Monroe]] * [[Audrey Hepburn]] * [[Hedy Lamarr]] ===Taidâreh, arkkitehteh=== * [[Le Corbusier]] * [[Salvador Dalí]] * [[Vincent van Gogh]] * [[Franciso Goya]] * [[Frida Kahlo]] * [[Henri Matisse]] * [[Leonardo da Vinci]] * [[Michelangelo]] * [[Pablo Picasso]] * [[Rembrandt]] * [[Peter Paul Rubens]] * [[Diego Velázquez]] * [[Andy Warhol]] * [[Frank Lloyd Wright]] ===Kirječälleeh=== * [[Miguel de Cervantes]] * [[Geoffrey Chaucer]] * [[Dante Alighieri]] * [[Charles Dickens]] * [[Fjodor Dostojevskij]] * [[Gabriel García Márquez]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] * [[Homer]] * [[Victor Hugo]] * [[James Joyce]] * [[Franz Kafka]] * [[Vladimir Nabokov]] * [[Marcel Proust]] * [[William Shakespeare]] * [[Agatha Christie]] * [[Leo Tolstoj]] ===Nuotâsteijeeh=== * [[Louis Armstrong]] * [[Johann Sebastian Bach]] * [[The Beatles]] * [[Ludwig van Beethoven]] * [[Johannes Brahms]] * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] * [[Pjotr Tšaikovskij]] * [[Giuseppe Verdi]] * [[Antonio Vivaldi]] * [[Franz Liszt]] * [[Niccolò Paganini]] ===Astronauteh=== * [[Jurij Gagarin]] * [[Neil Armstrong]] * [[André Kuipers]] * [[Christer Fuglesang]] ===Tutkâmušmađhâšeijeeh=== * [[Roald Amundsen]] * [[Marco Polo]] ===Stivrejeijeeh=== * [[Ingmar Bergman]] * [[Walt Disney]] * [[Sergej Eisenstein]] * [[Alfred Hitchcock]] * [[Stanley Kubrick]] * [[Steven Spielberg]] * [[Akira Kurosawa]] * [[Federico Fellini]] === Suomâ presidenteh === * [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] * [[Lauri Kristian Relander]] * [[Pehr Evind Svinhufvud]] * [[Kyösti Kallio]] * [[Risto Ryti]] * [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] * [[Juho Kusti Paasikivi]] * [[Urho Kekkonen]] * [[Mauno Koivisto]] * [[Martti Ahtisaari]] * [[Tarja Halonen]] * [[Sauli Niinistö]] * [[Alexander Stubb]] === Suomâ uáiviministereh ive 1945 maŋa === {{Col div|colwidth=14em}} * [[Juho Kusti Paasikivi]] * [[Mauno Pekkala]] * [[Karl-August Fagerholm]] * [[Urho Kekkonen]] * [[Ralf Törngren]] * [[V. J. Sukselainen]] * [[Rainer von Fieandt]] * [[Reino Kuuskoski]] * [[Martti Miettunen]] * [[Ahti Karjalainen]] * [[Reino Ragnar Lehto]] * [[Johannes Virolainen]] * [[Rafael Paasio]] * [[Teuvo Aura]] * [[Rafael Paasio]] * [[Kalevi Sorsa]] * [[Keijo Liinamaa]] * [[Harri Holkeri]] * [[Esko Aho]] * [[Paavo Lipponen]] * [[Anneli Jäätteenmäki]] * [[Matti Vanhanen]] * [[Mari Kiviniemi]] * [[Alexander Stubb]] * [[Juha Sipilä]] * [[Antti Rinne]] * [[Sanna Marin]] {{Col div end}} == Osko == * [[Immeel]] * [[Siälu]] * [[Osko]] * [[Ristâosko]] * [[Islam]] * [[Aanaar servikodde]] * [[kirkko]] ==Jurduuh== * [[Juurdâ]] * [[Tobdo]] * [[Rähisvuotâ]] ==[[Äigi]]== * [[gregoriaanlâš kalender]] * [[juliaanlâš kalender]] * [[kárgámihe]] * [[ihelohe]] * [[čyeti-ihe]] * [[ihetuhháát]] * [[iveäigi]] * [[kiđđâ]] * [[kiđđâkeesi]] * [[keesi]] * [[čohčâkeesi]] * [[čohčâ]] * [[čohčâtälvi]] * [[tälvi]] * [[kiđđâtälvi]] ==Politiik== * [[Politiik]] * [[Anarkism]] * [[Kommunism]] * [[Konservatism]] * [[Imperialism]] * [[Marxism]] * [[staatâhäämi]] * [[littotäsiväldi]] * [[täsiväldi]] ==Kielâoppâ já -tieđâ== * [[kielâ]] ** [[kuávlukielâ]] ** [[vuáđukielâ]] ** [[hyelkkikielâ]]/[[suhâkielâ]] *** [[kaaidâs hyelkkikielâ]] *** [[aldemuš hyelkkikielâ]] ** [[kirjekielâ]] ** [[kielâpeerâ]]/[[kielâčerdâ]] ** [[eenâblovokielâ]] ** [[ucceeblovokielâ]] ** [[virgálâš kielâ]] ** [[aalmugkielâ]] ** [[päikkikielâ]] ([[:wikidata:Q10521848]]) ** [[eenikielâ]] ([[:wikidata:Q36870]]) * [[täsimolsom]] * [[suárgus]] * [[sääni]] * [[ceelhâ]] ** [[válduceelhâ]] ** [[uálgiceelhâ]] ** [[koččâmušceelhâ]] *** [[epinjuolgâ koččâmušceelhâ]] *** [[njuolgâ koččâmušceelhâ]] ** [[konjunktioceelhâ]] ** [[relativceelhâ]] * [[ceelhâráiđu]] * [[konjunktio]] ** [[paldâlistemkonjunktio]] ** [[vuáládistemkonjunktio]] * [[sujâttemoppâ]] ** [[sujâttem]] * [[hämioppâ]] * [[ceelhâoppâ]] * [[jienâdâhoppâ]] ===Koskâmeerhah=== * [[koskâmerkkâ]] ** [[cekki]] , ** [[čuogâstâh]] . *** [[peličuogâstâh]] ; *** [[tublečuogâstâh]] : ** [[säärgis|säärgismeerhah]] *** [[staavvâlsäärgis]] - *** [[juurdâsäärgis]] – — *** [[vinesäärgis]] / *** [[monnjâvinesäärgis]] \ ** [[čuorvimmerkkâ]] ! ** [[koččâmušmerkkâ]] ? ** [[luoihâttemmerkkâ]] " ** [[suoppimmerkkâ]] ’ <!--sulkeet kolme pistettä välilyönti--> ===Säniluokah=== * [[säniluokka]] ** [[substantiiv]] ** [[verbâ]] ** [[pronomin]] ===Uđđâ säänih=== * [[suorgiittemoppâ]] ** [[suorgiittem]] ** [[suárgus]] ** [[syergis]] * [[lovnâsääni]] * [[jurgâluslovnâ]] ==Speelah== * [[spellâ]] ** [[tiätturspellâ]] ** [[pittáspellâ]] ** [[korttâspellâ]] ** [[moobiilspellâ]] ** [[muštospellâ]][https://kuati.fi/ak/matemaattinen_ajatte/muistipeli/] ** [[pálluspellâ]] ** [[roolâspellâ]] ** [[lyevdispellâ]] *** [[spellâmlyevdi]] *** [[spellâmpuálu]] *** [[pircco]]/?[[pirccospellâ]] *** [[Alias]][https://www.samediggi.fi/tuote/alias/?lang=an] **** [[säničielgimspellâ]] *** [[Suhâspellâ]][https://www.samediggi.fi/tuote/sohkaspeallu-sookksspeall-suhaspella/?lang=an] *** [[TIÄTU TÁIĐU & UTKE]] -spellâ[https://www.samediggi.fi/tuote/tiatu-taidu-utke/?lang=an] ** [[toimâmfiäráánspellâ]] ** [[ohtuuspellâ]] ** [[videospellâ]] ** [[nettispellâ]] * [[spellâmoottor]] * [[spellâkonsol]] * [[konsolspellâ]] *?[[mailaspellâ]] *?[[šlanttispellâ]] ==Komovuotâ== ===Planetteh=== * [[eksoplaaneet]] * [[keđgiplaaneet]] * [[čäciplaaneet]] == Staatah já uáivikaavpugeh == === Uáivikaavpugeh === {{Col div|colwidth=12em}} * [[Abu Dhabi]] * [[Al Kuwait]] * [[Amsterdam]] * [[Ankara]] * [[Apia]] * [[Aşgabat]] * [[Asunción]] * [[Ateena]] * [[Bandar Seri Begawan]] * [[Bangkok]] * [[Basseterre]] * [[Belgrad]] * [[Belmopan]] * [[Bern]] * [[Biškek]] * [[Bogotá]] * [[Brasília]] * [[Bridgetown]] * [[Buenos Aires]] * [[Bukarest]] * [[Caracas]] * [[Castries]] * [[Cayenne]] * [[Chișinău]] * [[Chuqichaka]] * [[Damaskos]] * [[Dili]] * [[Doha]] * [[Dušanbe]] * [[Funafuti]] * [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] * [[Hanoi]] * [[Havanna]] * [[Honiara]] * [[Islamabad]] * [[Jerevan]] * [[Katmandu]] * [[King Edward Point]] * [[Kingston]] * [[Kingstown]] * [[Kööbenhaammân]] * [[Kuala Lumpur]] * [[Lima]] * [[Lissabon]] * [[Luxemburg (kaavpug)|Luxemburg]] * [[Madrid]] * [[Majuro]] * [[Manama]] * [[Masqat]] * [[México]] * [[Minsk]] * [[Monaco (kieldâ)|Monaco]] * [[Montevideo]] * [[Nassau]] * [[Naypyidaw]] * [[New Delhi]] * [[Ngerulmud]] * [[Nikosia]] * [[Nukuʻalofa]] * [[Nur-Sultan]] * [[Ottawa]] * [[Palikir]] * [[Panamá]] * [[Paramaribo]] * [[Phnom Penh]] * [[Pjongjang]] * [[Podgorica]] * [[Port Moresby]] * [[Port of Spain]] * [[Port Stanley]] * [[Port Vila]] * [[Port-au-Prince]] * [[Praha]] * [[Pristina]] * [[Quito]] * [[Ramallah]] * [[Reykjavík]] * [[Riad]] * [[Roseau]] * [[San José]] * [[San Salvador]] * [[Sana'a]] * [[Santiago de Chile]] * [[Santo Domingo]] * [[Sarajevo]] * [[Skopje]] * [[Sofia]] * [[Soul (kaavpug)|Soul]] * [[South Tarawa]] * [[Sri Jayawardenepura Kotte]] * [[St. George's]] * [[St. John's]] * [[Sucre (Bolivia)|Sucre]] * [[Suva]] * [[Taipei]] * [[Taškent]] * [[Tegucigalpa]] * [[Thimphu]] * [[Ulan Bator]] * [[Valletta]] * [[Varsova]] * [[Wien]] * [[Yaren]] {{Col div end}} === Epijiečânâsah já eres kuávluh === * [[Falklandsuolluuh]] * [[Ranskalâš tovnbeln meerâ kuávlu]] * [[Brittilâš tovnbeln meerâ kuávlu]] == Kielah == * [[aimarakielâ]] * [[guaraníkielâ]] * [[hollandkielâ]] [[Luokka:Eres siijđoh]] pc61h5txjs5x2zojhvgkk5dt688oeqn 154306 154301 2026-05-31T21:57:24Z Yupik 23 * [[Tjállegoahte – Författarcentrum Sápmi]] ([[:sv:Tjállegoahte – Författarcentrum Sápmi]]) 154306 wikitext text/x-wiki '''Artikkâlvuávám''' siskeeld tehálij artikkâlij listo. ==Ohtsâškodde== * [[Ohtsâškodde]] === Säämi ohtsâškodde=== * [[Säämi kieldah]] * [[Sämitigge (Taažâ)|Taažâ sämitigge]] * [[Sämitigge (Ruotâ)|Ruotâ sämitigge]] * [[Ole Henrik Magga]] * [[Pekka Aikio]] * [[Tiina Sanila-Aikio]] * [[Säämi lippu]] * [[Sämmilij lippupeeivih]] * [[Jussi Isokoski]] * [[Tuupa Records]] * [[Sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio]] * [[Säämi Pride]] * [[Matti Kuuva]][https://yle.fi/aihe/artikkeli/2018/09/04/matti-kuuva-eellimpargo-lai-kuaivud-karbisjotteem-vaavli-pisternjaargan-pister] * [[Kuuva kanava]], ?[[Pišter-kanava]] ([[:fi:Kuuvan kanava]] já [https://yle.fi/aihe/artikkeli/2018/09/04/matti-kuuva-eellimpargo-lai-kuaivud-karbisjotteem-vaavli-pisternjaargan-pister]) * [[Yle Säämi]] ====[[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ sämitigge]] čuákkim 2020–2023==== #[[Tuomas Aslak Juuso]], Saavâjođetteijee #[[Anni Koivisto]], 1. värisaavâjođetteijee #[[Leo Aikio]], 2. värisaavâjođetteijee #[[Juha-Petteri Alakorva]] #[[Veikko Feodoroff]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, värijeessân #[[Anne Nuorgam]] #[[Magreta Sara]], Säämi kielârääđi, jeessân #[[Anu Avaskari]] #[[Karen-Anni Hetta]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, saavâjođetteijee, Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, jeessân #[[Inka Kangasniemi]] #[[Pigga Keskitalo]] #[[Kari Kyrö]] #[[Tauno Ljetoff]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, saavâjođetteijee, Säämi kielârääđi, saavâjođetteijee #[[Asko Länsman]], Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, saavâjođetteijee #[[Ulla-Maarit Magga]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, värisaavâjođetteijee, Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Pirita Näkkäläjärvi]], Kulttuurlävdikodde, saavâjođetteijee #[[Aslak Pekkala]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, jeessân #[[Veikko Porsanger]], Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Tanja Sanila]], Kulttuurlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Irja Seurujärvi-Kari]], Säämi kielârääđi, värisaavâjođetteijee #[[Jouni Äärelä]], Kulttuurlävdikodde, jeessân =====Värijesâneh===== #[[Matti Aikio]], Kulttuurlävdikodde, jeessân, Škovlim- já oppâmateriaallävdikodde, jeessân, Säämi kielârääđi, jeessân #[[Teija Linnanmäki]] #[[Sammol Lukkari]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, värijeessân, Säämi kielârääđi, värijeessân #[[Niko-Mihkal Valkeapää]], Kulttuurlävdikodde, värijeessân, Säämi kielârääđi, jeessân ====[[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ sämitigge]] čuákkim 2024–2027==== {{Col div|colwidth=16em}} * [[Tuomas Aslak Juuso]], 122 * [[Ulla-Maarit Magga]], 87 * [[Niko-Mihkal Valkeapää]], 58 * [[Kari Kyrö]], 217 * [[Pirita Näkkäläjärvi]], 188 * [[Anni Koivisto]], 184 * [[Karen-Anni Hetta]], 64 * [[Juha Alakorva]], 43 * [[Armi Palonoja]], 39 * [[Asko Länsman]], 125 * [[Anne Nuorgam]], 120 * [[Leena Niittyvuopio-Jämsä]], 120 * [[Inka Kangasniemi]], 180 * [[Inka Musta]], 129 * [[Anu Avaskari]], 121 * [[Leo Aikio]], 113 * [[Janne Hirvasvuopio]], 109 * [[Tauno Ljetoff]], 104 * [[Nilla Tapiola]], 87 * [[Veikko Feodoroff]], 78 * [[Aslak Pekkala]], 77 {{Col div end}} =====Värijesâneh===== * [[Pigga Keskitalo]], 52 * [[Marjaana Aikio]], 36 * [[Matti Aikio]], 35 * [[Antti Sujala]], 56 === Suomâ ohtsâškodde === * [[Suomâ ovdâskodde]] * [[Suomâ vuáđulaahâ]] * [[Suomâ haldâttâs]] * [[Suomâ alemusriehti]] * [[Suomâ paŋkki]] * [[Suomâ piäluštâs]] * [[Suomâ lippu]] * [[Suomâ piäláduvah]] * [[Aalmugiäláttâhlájádâs]] (AIL) === Vaaljah === * [[jienâstem]] ** [[munejienâstem]] ** [[päikkijienâstem]] * [[jienâvuoigâdvuotâ]] * [[jienâstemlippu]] * [[jienâstemčiehâ]]/[[jienâstemkoppi]] * [[iävtukkâs]] * [[valjâlävdikodde]] * [[valjâpirrâdâh]] * [[valjâsyeligâsvuotâ]] * [[vaaljâmaašin]] === Vaaluut === * [[Argentiina peso]] * [[Bolivia boliviano]] * [[Brasilia real]] * [[Chile peso]] * [[Falkland pudde]] * [[Guyana dollar]] * [[Kolumbia peso]] * [[Ovtâstum staatâi dollar]] * [[Paraguay guaraní]] * [[Peru sol]] * [[Suriname dollar]] * [[Uruguay peso]] * [[Venezuela bolívar]] === Eres === * [[Škovlim]] * [[Peerâ]] * [[Pärni]] * [[Almai]] * [[Nissoon]] ==Säämi seervih== * [[Anarâškielâ servi]] * [[Anarâšah rs]] * [[City-Sámit]] * [[Suomâ säminuorah]] * [[Noereh!]] * [[Jakt- och Fiskesamerna|Jakt- og Fiskesamerna]] * [[Sáminuorra]] * [[Sämirääđi]] * [[Puásuiomâsteijei ohtâvuotâ]] (BEO) * [[Kuáláduv säämi servi]] (GSS) * [[Murmansk kuávlu sämiservi]] (OOSMO) * [[Taažâ puásuisämmilij riijkâservi]] (NBR) * [[Taažâ sämmilij riijkâservi]] (NSR) * [[Riijkâservi Same Ätnam]] (RSÄ) * [[Sämmilij aalmuglitto]] (SÁL) * [[Sämmilij riijkâservi]] (SSR) * [[Suomâ sämmilij kuávdášservi]] (SSG) * [[Tjállegoahte – Författarcentrum Sápmi]] ([[:sv:Tjállegoahte – Författarcentrum Sápmi]]) ==Säämi aaviseh, loostah já äigipajeloostah == * [[Anarâš-lostâ]] * [[Loostâš]] * [[Kierâš]] * [[Ávvir]] * [[Sápmelaš]] * [[Nuorttanaste]] ==Säämi kielâtutkâmuš jna.== {{Col div|colwidth=13em}} * [[Frans Äimä]] * [[A.V. Koskimies]] * [[Björn Collinder]] * [[Gustav Hasselbrink]] * [[Erkki Itkonen]] * [[Lauri Itkonen]] * [[Elias Lönnrot]] * [[E.W. Borg]] * [[Heikki Mattus]] * [[Uula Morottaja]] * [[Pekka Sammallahti]] * [[Israel Ruong]] * [[Knut Bergsland]] * [[Konrad Nielsen]] * [[Mikko Korhonen]] * [[Eliel Lagercrantz]] * [[Lea Laitinen]] * [[Ida Toivonen]] * [[Petter Morottaja]][https://642.davvi.no/?b=036] * [[Taarna Valtonen]] * [[Márjá-Liisá Olthuis]] * [[T. I. Itkonen]] * [[Annika Pasanen]] * [[Mervi Skopets]] * [[Patrik Bye]] * [[Kieldâsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Pajekielâ čäällimvyehi]] * [[Pittáámsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Umesämikielâ čäällimvyehi]] * [[Aanaarkielâ čäällimvyehi]] * [[Juulevsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Maadâsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Nuorttâlâškielâ čäällimvyehi]] * [[Säämi kielâhistorjá]] * [[Säämi kielâteknologia]] * [[Täsimolsom]] {{Col div end}} ==Kulttuur== ===Säämi ärbivuáválâš kulttuur=== * [[kuálástem]] ** [[vuoggâkuálástem]] ** [[juoŋâstem]] ** [[koldem]] *** [[nyetti]] ===Kulttuurtábáhtusah=== * [[Euroviisuh]]-lávlumkišto ** [[Euroviisuh 2021]] *** [[Blind Channel]] ====Säämi kulttuurtábáhtusah==== * [[Sámi Grand Prix]] ** [[Sámi Grand Prix 2025]] * [[Riddu Riđđu]] * [[Márkomeannu]] * [[Ijâttes ijjâ]] * [[Skammâkoveh]] === Säämi kirječälleeh === * [[Kirsti Paltto]] * [[Matti Aikio]] * [[Ella Holm Bull]] * [[Josef Ekgren]] * [[Ailo Gaup]] * [[Ailo Mikkelsen Gaup]] * [[John Gustavsen]] * [[Marry Ailonieida Somby]] * [[Sigbjørn Skåden]] * [[Rauni Magga Lukkari]] * [[Jovnna-Ánde Vest]] * [[Anni Kitti]] * [[Signe Iversen]] * [[Sissel Horndal]] * [[Máret Ánne Sara]] * [[Veikko Holmberg]] === Säämi muusik, muusikjuávhuh já musikkáreh === * [[Indigenous Bastards]] * [[Koškepuško]] * [[Heli Aikio]] === Säämi taidâreh === * [[Tomas Colbengtson]] ([[:sv:Tomas Colbengtson]]) * [[Alfhild Vekterli]] ([[:no:Alfhild Vekterli]]) * [[Meerke Vekterli]] ([[:no:Meerke Vekterli]]) === Säämi tuáijáreh === * [[Aili Mattus (tuáijár)|Nili–Aili]] * [[Ella Sarre]] * [[Veikko Paltto]] == Maailmärbi Suomâst == * [[Puáris Rauma]] * [[Suomenlinna]] * [[Merenkurkku]] * [[Petäjävesi puáris kirkko]] * [[Sammallahdenmäen pronssikautinen röykkiöalue]] * [[Struven ketju]] * [[Verlan puuhiomo ja pahvitehdas]] ==Luándu== ===Elleeh=== * [[Kozzâsäplig]] * [[Iilvâs]] * [[Ketki]] * [[Kuobžâ]] ===Kyeleh=== * [[Šapšâ]] * [[Torske]] * [[Luosâ]] * [[Säiđi]] * [[Pääldis]] * [[Fiindâr]] * [[Muikku]] ===[[Lodeh]]=== * [[Varbusâš]] * [[Vuorâččâs]] * [[Kuáskim]] * [[Tidde]] * [[Rástágâš]] * [[Kaijuu]] * [[Päiski]] ===Myerjih=== * [[Etimâs]] * [[Juŋŋâ]] * [[Lyeme]] * [[Sare]] * [[Stuorrâjeggijuŋŋâ]] * [[Uccâjeggijuŋŋâ]] * [[Vuorâččâsmyerji]] ==Ulmuuh== ===Čaittâleijeeh=== * [[Charlie Chaplin]] * [[Marlon Brando]] * [[Humphrey Bogart]] * [[James Stewart]] * [[Cary Grant]] * [[Marlene Dietrich]] * [[Marilyn Monroe]] * [[Audrey Hepburn]] * [[Hedy Lamarr]] ===Taidâreh, arkkitehteh=== * [[Le Corbusier]] * [[Salvador Dalí]] * [[Vincent van Gogh]] * [[Franciso Goya]] * [[Frida Kahlo]] * [[Henri Matisse]] * [[Leonardo da Vinci]] * [[Michelangelo]] * [[Pablo Picasso]] * [[Rembrandt]] * [[Peter Paul Rubens]] * [[Diego Velázquez]] * [[Andy Warhol]] * [[Frank Lloyd Wright]] ===Kirječälleeh=== * [[Miguel de Cervantes]] * [[Geoffrey Chaucer]] * [[Dante Alighieri]] * [[Charles Dickens]] * [[Fjodor Dostojevskij]] * [[Gabriel García Márquez]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] * [[Homer]] * [[Victor Hugo]] * [[James Joyce]] * [[Franz Kafka]] * [[Vladimir Nabokov]] * [[Marcel Proust]] * [[William Shakespeare]] * [[Agatha Christie]] * [[Leo Tolstoj]] ===Nuotâsteijeeh=== * [[Louis Armstrong]] * [[Johann Sebastian Bach]] * [[The Beatles]] * [[Ludwig van Beethoven]] * [[Johannes Brahms]] * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] * [[Pjotr Tšaikovskij]] * [[Giuseppe Verdi]] * [[Antonio Vivaldi]] * [[Franz Liszt]] * [[Niccolò Paganini]] ===Astronauteh=== * [[Jurij Gagarin]] * [[Neil Armstrong]] * [[André Kuipers]] * [[Christer Fuglesang]] ===Tutkâmušmađhâšeijeeh=== * [[Roald Amundsen]] * [[Marco Polo]] ===Stivrejeijeeh=== * [[Ingmar Bergman]] * [[Walt Disney]] * [[Sergej Eisenstein]] * [[Alfred Hitchcock]] * [[Stanley Kubrick]] * [[Steven Spielberg]] * [[Akira Kurosawa]] * [[Federico Fellini]] === Suomâ presidenteh === * [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] * [[Lauri Kristian Relander]] * [[Pehr Evind Svinhufvud]] * [[Kyösti Kallio]] * [[Risto Ryti]] * [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] * [[Juho Kusti Paasikivi]] * [[Urho Kekkonen]] * [[Mauno Koivisto]] * [[Martti Ahtisaari]] * [[Tarja Halonen]] * [[Sauli Niinistö]] * [[Alexander Stubb]] === Suomâ uáiviministereh ive 1945 maŋa === {{Col div|colwidth=14em}} * [[Juho Kusti Paasikivi]] * [[Mauno Pekkala]] * [[Karl-August Fagerholm]] * [[Urho Kekkonen]] * [[Ralf Törngren]] * [[V. J. Sukselainen]] * [[Rainer von Fieandt]] * [[Reino Kuuskoski]] * [[Martti Miettunen]] * [[Ahti Karjalainen]] * [[Reino Ragnar Lehto]] * [[Johannes Virolainen]] * [[Rafael Paasio]] * [[Teuvo Aura]] * [[Rafael Paasio]] * [[Kalevi Sorsa]] * [[Keijo Liinamaa]] * [[Harri Holkeri]] * [[Esko Aho]] * [[Paavo Lipponen]] * [[Anneli Jäätteenmäki]] * [[Matti Vanhanen]] * [[Mari Kiviniemi]] * [[Alexander Stubb]] * [[Juha Sipilä]] * [[Antti Rinne]] * [[Sanna Marin]] {{Col div end}} == Osko == * [[Immeel]] * [[Siälu]] * [[Osko]] * [[Ristâosko]] * [[Islam]] * [[Aanaar servikodde]] * [[kirkko]] ==Jurduuh== * [[Juurdâ]] * [[Tobdo]] * [[Rähisvuotâ]] ==[[Äigi]]== * [[gregoriaanlâš kalender]] * [[juliaanlâš kalender]] * [[kárgámihe]] * [[ihelohe]] * [[čyeti-ihe]] * [[ihetuhháát]] * [[iveäigi]] * [[kiđđâ]] * [[kiđđâkeesi]] * [[keesi]] * [[čohčâkeesi]] * [[čohčâ]] * [[čohčâtälvi]] * [[tälvi]] * [[kiđđâtälvi]] ==Politiik== * [[Politiik]] * [[Anarkism]] * [[Kommunism]] * [[Konservatism]] * [[Imperialism]] * [[Marxism]] * [[staatâhäämi]] * [[littotäsiväldi]] * [[täsiväldi]] ==Kielâoppâ já -tieđâ== * [[kielâ]] ** [[kuávlukielâ]] ** [[vuáđukielâ]] ** [[hyelkkikielâ]]/[[suhâkielâ]] *** [[kaaidâs hyelkkikielâ]] *** [[aldemuš hyelkkikielâ]] ** [[kirjekielâ]] ** [[kielâpeerâ]]/[[kielâčerdâ]] ** [[eenâblovokielâ]] ** [[ucceeblovokielâ]] ** [[virgálâš kielâ]] ** [[aalmugkielâ]] ** [[päikkikielâ]] ([[:wikidata:Q10521848]]) ** [[eenikielâ]] ([[:wikidata:Q36870]]) * [[täsimolsom]] * [[suárgus]] * [[sääni]] * [[ceelhâ]] ** [[válduceelhâ]] ** [[uálgiceelhâ]] ** [[koččâmušceelhâ]] *** [[epinjuolgâ koččâmušceelhâ]] *** [[njuolgâ koččâmušceelhâ]] ** [[konjunktioceelhâ]] ** [[relativceelhâ]] * [[ceelhâráiđu]] * [[konjunktio]] ** [[paldâlistemkonjunktio]] ** [[vuáládistemkonjunktio]] * [[sujâttemoppâ]] ** [[sujâttem]] * [[hämioppâ]] * [[ceelhâoppâ]] * [[jienâdâhoppâ]] ===Koskâmeerhah=== * [[koskâmerkkâ]] ** [[cekki]] , ** [[čuogâstâh]] . *** [[peličuogâstâh]] ; *** [[tublečuogâstâh]] : ** [[säärgis|säärgismeerhah]] *** [[staavvâlsäärgis]] - *** [[juurdâsäärgis]] – — *** [[vinesäärgis]] / *** [[monnjâvinesäärgis]] \ ** [[čuorvimmerkkâ]] ! ** [[koččâmušmerkkâ]] ? ** [[luoihâttemmerkkâ]] " ** [[suoppimmerkkâ]] ’ <!--sulkeet kolme pistettä välilyönti--> ===Säniluokah=== * [[säniluokka]] ** [[substantiiv]] ** [[verbâ]] ** [[pronomin]] ===Uđđâ säänih=== * [[suorgiittemoppâ]] ** [[suorgiittem]] ** [[suárgus]] ** [[syergis]] * [[lovnâsääni]] * [[jurgâluslovnâ]] ==Speelah== * [[spellâ]] ** [[tiätturspellâ]] ** [[pittáspellâ]] ** [[korttâspellâ]] ** [[moobiilspellâ]] ** [[muštospellâ]][https://kuati.fi/ak/matemaattinen_ajatte/muistipeli/] ** [[pálluspellâ]] ** [[roolâspellâ]] ** [[lyevdispellâ]] *** [[spellâmlyevdi]] *** [[spellâmpuálu]] *** [[pircco]]/?[[pirccospellâ]] *** [[Alias]][https://www.samediggi.fi/tuote/alias/?lang=an] **** [[säničielgimspellâ]] *** [[Suhâspellâ]][https://www.samediggi.fi/tuote/sohkaspeallu-sookksspeall-suhaspella/?lang=an] *** [[TIÄTU TÁIĐU & UTKE]] -spellâ[https://www.samediggi.fi/tuote/tiatu-taidu-utke/?lang=an] ** [[toimâmfiäráánspellâ]] ** [[ohtuuspellâ]] ** [[videospellâ]] ** [[nettispellâ]] * [[spellâmoottor]] * [[spellâkonsol]] * [[konsolspellâ]] *?[[mailaspellâ]] *?[[šlanttispellâ]] ==Komovuotâ== ===Planetteh=== * [[eksoplaaneet]] * [[keđgiplaaneet]] * [[čäciplaaneet]] == Staatah já uáivikaavpugeh == === Uáivikaavpugeh === {{Col div|colwidth=12em}} * [[Abu Dhabi]] * [[Al Kuwait]] * [[Amsterdam]] * [[Ankara]] * [[Apia]] * [[Aşgabat]] * [[Asunción]] * [[Ateena]] * [[Bandar Seri Begawan]] * [[Bangkok]] * [[Basseterre]] * [[Belgrad]] * [[Belmopan]] * [[Bern]] * [[Biškek]] * [[Bogotá]] * [[Brasília]] * [[Bridgetown]] * [[Buenos Aires]] * [[Bukarest]] * [[Caracas]] * [[Castries]] * [[Cayenne]] * [[Chișinău]] * [[Chuqichaka]] * [[Damaskos]] * [[Dili]] * [[Doha]] * [[Dušanbe]] * [[Funafuti]] * [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] * [[Hanoi]] * [[Havanna]] * [[Honiara]] * [[Islamabad]] * [[Jerevan]] * [[Katmandu]] * [[King Edward Point]] * [[Kingston]] * [[Kingstown]] * [[Kööbenhaammân]] * [[Kuala Lumpur]] * [[Lima]] * [[Lissabon]] * [[Luxemburg (kaavpug)|Luxemburg]] * [[Madrid]] * [[Majuro]] * [[Manama]] * [[Masqat]] * [[México]] * [[Minsk]] * [[Monaco (kieldâ)|Monaco]] * [[Montevideo]] * [[Nassau]] * [[Naypyidaw]] * [[New Delhi]] * [[Ngerulmud]] * [[Nikosia]] * [[Nukuʻalofa]] * [[Nur-Sultan]] * [[Ottawa]] * [[Palikir]] * [[Panamá]] * [[Paramaribo]] * [[Phnom Penh]] * [[Pjongjang]] * [[Podgorica]] * [[Port Moresby]] * [[Port of Spain]] * [[Port Stanley]] * [[Port Vila]] * [[Port-au-Prince]] * [[Praha]] * [[Pristina]] * [[Quito]] * [[Ramallah]] * [[Reykjavík]] * [[Riad]] * [[Roseau]] * [[San José]] * [[San Salvador]] * [[Sana'a]] * [[Santiago de Chile]] * [[Santo Domingo]] * [[Sarajevo]] * [[Skopje]] * [[Sofia]] * [[Soul (kaavpug)|Soul]] * [[South Tarawa]] * [[Sri Jayawardenepura Kotte]] * [[St. George's]] * [[St. John's]] * [[Sucre (Bolivia)|Sucre]] * [[Suva]] * [[Taipei]] * [[Taškent]] * [[Tegucigalpa]] * [[Thimphu]] * [[Ulan Bator]] * [[Valletta]] * [[Varsova]] * [[Wien]] * [[Yaren]] {{Col div end}} === Epijiečânâsah já eres kuávluh === * [[Falklandsuolluuh]] * [[Ranskalâš tovnbeln meerâ kuávlu]] * [[Brittilâš tovnbeln meerâ kuávlu]] == Kielah == * [[aimarakielâ]] * [[guaraníkielâ]] * [[hollandkielâ]] [[Luokka:Eres siijđoh]] dpkxvp7p06onbm8si6tvz4l23h68tde 154307 154306 2026-05-31T21:59:42Z Yupik 23 kirjeráájuh + museo 154307 wikitext text/x-wiki '''Artikkâlvuávám''' siskeeld tehálij artikkâlij listo. ==Ohtsâškodde== * [[Ohtsâškodde]] === Säämi ohtsâškodde=== * [[Säämi kieldah]] * [[Sämitigge (Taažâ)|Taažâ sämitigge]] * [[Sämitigge (Ruotâ)|Ruotâ sämitigge]] * [[Ole Henrik Magga]] * [[Pekka Aikio]] * [[Tiina Sanila-Aikio]] * [[Säämi lippu]] * [[Sämmilij lippupeeivih]] * [[Jussi Isokoski]] * [[Tuupa Records]] * [[Sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio]] * [[Säämi Pride]] * [[Matti Kuuva]][https://yle.fi/aihe/artikkeli/2018/09/04/matti-kuuva-eellimpargo-lai-kuaivud-karbisjotteem-vaavli-pisternjaargan-pister] * [[Kuuva kanava]], ?[[Pišter-kanava]] ([[:fi:Kuuvan kanava]] já [https://yle.fi/aihe/artikkeli/2018/09/04/matti-kuuva-eellimpargo-lai-kuaivud-karbisjotteem-vaavli-pisternjaargan-pister]) * [[Yle Säämi]] * [[Sämitige kirjerááju (Taažâ)]] ([[:sv:Sametingets bibliotek]]) * [[Sämmilij kirjerááju (Ruotâ)]] ([[:sv:Samernas bibliotek]]) * [[Ájtte]] ([[:sv:Ájtte, Svenskt fjäll- och samemuseum]]) ====[[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ sämitigge]] čuákkim 2020–2023==== #[[Tuomas Aslak Juuso]], Saavâjođetteijee #[[Anni Koivisto]], 1. värisaavâjođetteijee #[[Leo Aikio]], 2. värisaavâjođetteijee #[[Juha-Petteri Alakorva]] #[[Veikko Feodoroff]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, värijeessân #[[Anne Nuorgam]] #[[Magreta Sara]], Säämi kielârääđi, jeessân #[[Anu Avaskari]] #[[Karen-Anni Hetta]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, saavâjođetteijee, Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, jeessân #[[Inka Kangasniemi]] #[[Pigga Keskitalo]] #[[Kari Kyrö]] #[[Tauno Ljetoff]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, saavâjođetteijee, Säämi kielârääđi, saavâjođetteijee #[[Asko Länsman]], Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, saavâjođetteijee #[[Ulla-Maarit Magga]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, värisaavâjođetteijee, Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Pirita Näkkäläjärvi]], Kulttuurlävdikodde, saavâjođetteijee #[[Aslak Pekkala]], Sosiaal- já tiervâsvuođâlävdikodde, jeessân #[[Veikko Porsanger]], Iäláttâs- já vuoigâdvuođâlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Tanja Sanila]], Kulttuurlävdikodde, värisaavâjođetteijee #[[Irja Seurujärvi-Kari]], Säämi kielârääđi, värisaavâjođetteijee #[[Jouni Äärelä]], Kulttuurlävdikodde, jeessân =====Värijesâneh===== #[[Matti Aikio]], Kulttuurlävdikodde, jeessân, Škovlim- já oppâmateriaallävdikodde, jeessân, Säämi kielârääđi, jeessân #[[Teija Linnanmäki]] #[[Sammol Lukkari]], Škovlim já oppâmateriaallävdikodde, värijeessân, Säämi kielârääđi, värijeessân #[[Niko-Mihkal Valkeapää]], Kulttuurlävdikodde, värijeessân, Säämi kielârääđi, jeessân ====[[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ sämitigge]] čuákkim 2024–2027==== {{Col div|colwidth=16em}} * [[Tuomas Aslak Juuso]], 122 * [[Ulla-Maarit Magga]], 87 * [[Niko-Mihkal Valkeapää]], 58 * [[Kari Kyrö]], 217 * [[Pirita Näkkäläjärvi]], 188 * [[Anni Koivisto]], 184 * [[Karen-Anni Hetta]], 64 * [[Juha Alakorva]], 43 * [[Armi Palonoja]], 39 * [[Asko Länsman]], 125 * [[Anne Nuorgam]], 120 * [[Leena Niittyvuopio-Jämsä]], 120 * [[Inka Kangasniemi]], 180 * [[Inka Musta]], 129 * [[Anu Avaskari]], 121 * [[Leo Aikio]], 113 * [[Janne Hirvasvuopio]], 109 * [[Tauno Ljetoff]], 104 * [[Nilla Tapiola]], 87 * [[Veikko Feodoroff]], 78 * [[Aslak Pekkala]], 77 {{Col div end}} =====Värijesâneh===== * [[Pigga Keskitalo]], 52 * [[Marjaana Aikio]], 36 * [[Matti Aikio]], 35 * [[Antti Sujala]], 56 === Suomâ ohtsâškodde === * [[Suomâ ovdâskodde]] * [[Suomâ vuáđulaahâ]] * [[Suomâ haldâttâs]] * [[Suomâ alemusriehti]] * [[Suomâ paŋkki]] * [[Suomâ piäluštâs]] * [[Suomâ lippu]] * [[Suomâ piäláduvah]] * [[Aalmugiäláttâhlájádâs]] (AIL) === Vaaljah === * [[jienâstem]] ** [[munejienâstem]] ** [[päikkijienâstem]] * [[jienâvuoigâdvuotâ]] * [[jienâstemlippu]] * [[jienâstemčiehâ]]/[[jienâstemkoppi]] * [[iävtukkâs]] * [[valjâlävdikodde]] * [[valjâpirrâdâh]] * [[valjâsyeligâsvuotâ]] * [[vaaljâmaašin]] === Vaaluut === * [[Argentiina peso]] * [[Bolivia boliviano]] * [[Brasilia real]] * [[Chile peso]] * [[Falkland pudde]] * [[Guyana dollar]] * [[Kolumbia peso]] * [[Ovtâstum staatâi dollar]] * [[Paraguay guaraní]] * [[Peru sol]] * [[Suriname dollar]] * [[Uruguay peso]] * [[Venezuela bolívar]] === Eres === * [[Škovlim]] * [[Peerâ]] * [[Pärni]] * [[Almai]] * [[Nissoon]] ==Säämi seervih== * [[Anarâškielâ servi]] * [[Anarâšah rs]] * [[City-Sámit]] * [[Suomâ säminuorah]] * [[Noereh!]] * [[Jakt- och Fiskesamerna|Jakt- og Fiskesamerna]] * [[Sáminuorra]] * [[Sämirääđi]] * [[Puásuiomâsteijei ohtâvuotâ]] (BEO) * [[Kuáláduv säämi servi]] (GSS) * [[Murmansk kuávlu sämiservi]] (OOSMO) * [[Taažâ puásuisämmilij riijkâservi]] (NBR) * [[Taažâ sämmilij riijkâservi]] (NSR) * [[Riijkâservi Same Ätnam]] (RSÄ) * [[Sämmilij aalmuglitto]] (SÁL) * [[Sämmilij riijkâservi]] (SSR) * [[Suomâ sämmilij kuávdášservi]] (SSG) * [[Tjállegoahte – Författarcentrum Sápmi]] ([[:sv:Tjállegoahte – Författarcentrum Sápmi]]) ==Säämi aaviseh, loostah já äigipajeloostah == * [[Anarâš-lostâ]] * [[Loostâš]] * [[Kierâš]] * [[Ávvir]] * [[Sápmelaš]] * [[Nuorttanaste]] ==Säämi kielâtutkâmuš jna.== {{Col div|colwidth=13em}} * [[Frans Äimä]] * [[A.V. Koskimies]] * [[Björn Collinder]] * [[Gustav Hasselbrink]] * [[Erkki Itkonen]] * [[Lauri Itkonen]] * [[Elias Lönnrot]] * [[E.W. Borg]] * [[Heikki Mattus]] * [[Uula Morottaja]] * [[Pekka Sammallahti]] * [[Israel Ruong]] * [[Knut Bergsland]] * [[Konrad Nielsen]] * [[Mikko Korhonen]] * [[Eliel Lagercrantz]] * [[Lea Laitinen]] * [[Ida Toivonen]] * [[Petter Morottaja]][https://642.davvi.no/?b=036] * [[Taarna Valtonen]] * [[Márjá-Liisá Olthuis]] * [[T. I. Itkonen]] * [[Annika Pasanen]] * [[Mervi Skopets]] * [[Patrik Bye]] * [[Kieldâsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Pajekielâ čäällimvyehi]] * [[Pittáámsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Umesämikielâ čäällimvyehi]] * [[Aanaarkielâ čäällimvyehi]] * [[Juulevsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Maadâsämikielâ čäällimvyehi]] * [[Nuorttâlâškielâ čäällimvyehi]] * [[Säämi kielâhistorjá]] * [[Säämi kielâteknologia]] * [[Täsimolsom]] {{Col div end}} ==Kulttuur== ===Säämi ärbivuáválâš kulttuur=== * [[kuálástem]] ** [[vuoggâkuálástem]] ** [[juoŋâstem]] ** [[koldem]] *** [[nyetti]] ===Kulttuurtábáhtusah=== * [[Euroviisuh]]-lávlumkišto ** [[Euroviisuh 2021]] *** [[Blind Channel]] ====Säämi kulttuurtábáhtusah==== * [[Sámi Grand Prix]] ** [[Sámi Grand Prix 2025]] * [[Riddu Riđđu]] * [[Márkomeannu]] * [[Ijâttes ijjâ]] * [[Skammâkoveh]] === Säämi kirječälleeh === * [[Kirsti Paltto]] * [[Matti Aikio]] * [[Ella Holm Bull]] * [[Josef Ekgren]] * [[Ailo Gaup]] * [[Ailo Mikkelsen Gaup]] * [[John Gustavsen]] * [[Marry Ailonieida Somby]] * [[Sigbjørn Skåden]] * [[Rauni Magga Lukkari]] * [[Jovnna-Ánde Vest]] * [[Anni Kitti]] * [[Signe Iversen]] * [[Sissel Horndal]] * [[Máret Ánne Sara]] * [[Veikko Holmberg]] === Säämi muusik, muusikjuávhuh já musikkáreh === * [[Indigenous Bastards]] * [[Koškepuško]] * [[Heli Aikio]] === Säämi taidâreh === * [[Tomas Colbengtson]] ([[:sv:Tomas Colbengtson]]) * [[Alfhild Vekterli]] ([[:no:Alfhild Vekterli]]) * [[Meerke Vekterli]] ([[:no:Meerke Vekterli]]) === Säämi tuáijáreh === * [[Aili Mattus (tuáijár)|Nili–Aili]] * [[Ella Sarre]] * [[Veikko Paltto]] == Maailmärbi Suomâst == * [[Puáris Rauma]] * [[Suomenlinna]] * [[Merenkurkku]] * [[Petäjävesi puáris kirkko]] * [[Sammallahdenmäen pronssikautinen röykkiöalue]] * [[Struven ketju]] * [[Verlan puuhiomo ja pahvitehdas]] ==Luándu== ===Elleeh=== * [[Kozzâsäplig]] * [[Iilvâs]] * [[Ketki]] * [[Kuobžâ]] ===Kyeleh=== * [[Šapšâ]] * [[Torske]] * [[Luosâ]] * [[Säiđi]] * [[Pääldis]] * [[Fiindâr]] * [[Muikku]] ===[[Lodeh]]=== * [[Varbusâš]] * [[Vuorâččâs]] * [[Kuáskim]] * [[Tidde]] * [[Rástágâš]] * [[Kaijuu]] * [[Päiski]] ===Myerjih=== * [[Etimâs]] * [[Juŋŋâ]] * [[Lyeme]] * [[Sare]] * [[Stuorrâjeggijuŋŋâ]] * [[Uccâjeggijuŋŋâ]] * [[Vuorâččâsmyerji]] ==Ulmuuh== ===Čaittâleijeeh=== * [[Charlie Chaplin]] * [[Marlon Brando]] * [[Humphrey Bogart]] * [[James Stewart]] * [[Cary Grant]] * [[Marlene Dietrich]] * [[Marilyn Monroe]] * [[Audrey Hepburn]] * [[Hedy Lamarr]] ===Taidâreh, arkkitehteh=== * [[Le Corbusier]] * [[Salvador Dalí]] * [[Vincent van Gogh]] * [[Franciso Goya]] * [[Frida Kahlo]] * [[Henri Matisse]] * [[Leonardo da Vinci]] * [[Michelangelo]] * [[Pablo Picasso]] * [[Rembrandt]] * [[Peter Paul Rubens]] * [[Diego Velázquez]] * [[Andy Warhol]] * [[Frank Lloyd Wright]] ===Kirječälleeh=== * [[Miguel de Cervantes]] * [[Geoffrey Chaucer]] * [[Dante Alighieri]] * [[Charles Dickens]] * [[Fjodor Dostojevskij]] * [[Gabriel García Márquez]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] * [[Homer]] * [[Victor Hugo]] * [[James Joyce]] * [[Franz Kafka]] * [[Vladimir Nabokov]] * [[Marcel Proust]] * [[William Shakespeare]] * [[Agatha Christie]] * [[Leo Tolstoj]] ===Nuotâsteijeeh=== * [[Louis Armstrong]] * [[Johann Sebastian Bach]] * [[The Beatles]] * [[Ludwig van Beethoven]] * [[Johannes Brahms]] * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] * [[Pjotr Tšaikovskij]] * [[Giuseppe Verdi]] * [[Antonio Vivaldi]] * [[Franz Liszt]] * [[Niccolò Paganini]] ===Astronauteh=== * [[Jurij Gagarin]] * [[Neil Armstrong]] * [[André Kuipers]] * [[Christer Fuglesang]] ===Tutkâmušmađhâšeijeeh=== * [[Roald Amundsen]] * [[Marco Polo]] ===Stivrejeijeeh=== * [[Ingmar Bergman]] * [[Walt Disney]] * [[Sergej Eisenstein]] * [[Alfred Hitchcock]] * [[Stanley Kubrick]] * [[Steven Spielberg]] * [[Akira Kurosawa]] * [[Federico Fellini]] === Suomâ presidenteh === * [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] * [[Lauri Kristian Relander]] * [[Pehr Evind Svinhufvud]] * [[Kyösti Kallio]] * [[Risto Ryti]] * [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] * [[Juho Kusti Paasikivi]] * [[Urho Kekkonen]] * [[Mauno Koivisto]] * [[Martti Ahtisaari]] * [[Tarja Halonen]] * [[Sauli Niinistö]] * [[Alexander Stubb]] === Suomâ uáiviministereh ive 1945 maŋa === {{Col div|colwidth=14em}} * [[Juho Kusti Paasikivi]] * [[Mauno Pekkala]] * [[Karl-August Fagerholm]] * [[Urho Kekkonen]] * [[Ralf Törngren]] * [[V. J. Sukselainen]] * [[Rainer von Fieandt]] * [[Reino Kuuskoski]] * [[Martti Miettunen]] * [[Ahti Karjalainen]] * [[Reino Ragnar Lehto]] * [[Johannes Virolainen]] * [[Rafael Paasio]] * [[Teuvo Aura]] * [[Rafael Paasio]] * [[Kalevi Sorsa]] * [[Keijo Liinamaa]] * [[Harri Holkeri]] * [[Esko Aho]] * [[Paavo Lipponen]] * [[Anneli Jäätteenmäki]] * [[Matti Vanhanen]] * [[Mari Kiviniemi]] * [[Alexander Stubb]] * [[Juha Sipilä]] * [[Antti Rinne]] * [[Sanna Marin]] {{Col div end}} == Osko == * [[Immeel]] * [[Siälu]] * [[Osko]] * [[Ristâosko]] * [[Islam]] * [[Aanaar servikodde]] * [[kirkko]] ==Jurduuh== * [[Juurdâ]] * [[Tobdo]] * [[Rähisvuotâ]] ==[[Äigi]]== * [[gregoriaanlâš kalender]] * [[juliaanlâš kalender]] * [[kárgámihe]] * [[ihelohe]] * [[čyeti-ihe]] * [[ihetuhháát]] * [[iveäigi]] * [[kiđđâ]] * [[kiđđâkeesi]] * [[keesi]] * [[čohčâkeesi]] * [[čohčâ]] * [[čohčâtälvi]] * [[tälvi]] * [[kiđđâtälvi]] ==Politiik== * [[Politiik]] * [[Anarkism]] * [[Kommunism]] * [[Konservatism]] * [[Imperialism]] * [[Marxism]] * [[staatâhäämi]] * [[littotäsiväldi]] * [[täsiväldi]] ==Kielâoppâ já -tieđâ== * [[kielâ]] ** [[kuávlukielâ]] ** [[vuáđukielâ]] ** [[hyelkkikielâ]]/[[suhâkielâ]] *** [[kaaidâs hyelkkikielâ]] *** [[aldemuš hyelkkikielâ]] ** [[kirjekielâ]] ** [[kielâpeerâ]]/[[kielâčerdâ]] ** [[eenâblovokielâ]] ** [[ucceeblovokielâ]] ** [[virgálâš kielâ]] ** [[aalmugkielâ]] ** [[päikkikielâ]] ([[:wikidata:Q10521848]]) ** [[eenikielâ]] ([[:wikidata:Q36870]]) * [[täsimolsom]] * [[suárgus]] * [[sääni]] * [[ceelhâ]] ** [[válduceelhâ]] ** [[uálgiceelhâ]] ** [[koččâmušceelhâ]] *** [[epinjuolgâ koččâmušceelhâ]] *** [[njuolgâ koččâmušceelhâ]] ** [[konjunktioceelhâ]] ** [[relativceelhâ]] * [[ceelhâráiđu]] * [[konjunktio]] ** [[paldâlistemkonjunktio]] ** [[vuáládistemkonjunktio]] * [[sujâttemoppâ]] ** [[sujâttem]] * [[hämioppâ]] * [[ceelhâoppâ]] * [[jienâdâhoppâ]] ===Koskâmeerhah=== * [[koskâmerkkâ]] ** [[cekki]] , ** [[čuogâstâh]] . *** [[peličuogâstâh]] ; *** [[tublečuogâstâh]] : ** [[säärgis|säärgismeerhah]] *** [[staavvâlsäärgis]] - *** [[juurdâsäärgis]] – — *** [[vinesäärgis]] / *** [[monnjâvinesäärgis]] \ ** [[čuorvimmerkkâ]] ! ** [[koččâmušmerkkâ]] ? ** [[luoihâttemmerkkâ]] " ** [[suoppimmerkkâ]] ’ <!--sulkeet kolme pistettä välilyönti--> ===Säniluokah=== * [[säniluokka]] ** [[substantiiv]] ** [[verbâ]] ** [[pronomin]] ===Uđđâ säänih=== * [[suorgiittemoppâ]] ** [[suorgiittem]] ** [[suárgus]] ** [[syergis]] * [[lovnâsääni]] * [[jurgâluslovnâ]] ==Speelah== * [[spellâ]] ** [[tiätturspellâ]] ** [[pittáspellâ]] ** [[korttâspellâ]] ** [[moobiilspellâ]] ** [[muštospellâ]][https://kuati.fi/ak/matemaattinen_ajatte/muistipeli/] ** [[pálluspellâ]] ** [[roolâspellâ]] ** [[lyevdispellâ]] *** [[spellâmlyevdi]] *** [[spellâmpuálu]] *** [[pircco]]/?[[pirccospellâ]] *** [[Alias]][https://www.samediggi.fi/tuote/alias/?lang=an] **** [[säničielgimspellâ]] *** [[Suhâspellâ]][https://www.samediggi.fi/tuote/sohkaspeallu-sookksspeall-suhaspella/?lang=an] *** [[TIÄTU TÁIĐU & UTKE]] -spellâ[https://www.samediggi.fi/tuote/tiatu-taidu-utke/?lang=an] ** [[toimâmfiäráánspellâ]] ** [[ohtuuspellâ]] ** [[videospellâ]] ** [[nettispellâ]] * [[spellâmoottor]] * [[spellâkonsol]] * [[konsolspellâ]] *?[[mailaspellâ]] *?[[šlanttispellâ]] ==Komovuotâ== ===Planetteh=== * [[eksoplaaneet]] * [[keđgiplaaneet]] * [[čäciplaaneet]] == Staatah já uáivikaavpugeh == === Uáivikaavpugeh === {{Col div|colwidth=12em}} * [[Abu Dhabi]] * [[Al Kuwait]] * [[Amsterdam]] * [[Ankara]] * [[Apia]] * [[Aşgabat]] * [[Asunción]] * [[Ateena]] * [[Bandar Seri Begawan]] * [[Bangkok]] * [[Basseterre]] * [[Belgrad]] * [[Belmopan]] * [[Bern]] * [[Biškek]] * [[Bogotá]] * [[Brasília]] * [[Bridgetown]] * [[Buenos Aires]] * [[Bukarest]] * [[Caracas]] * [[Castries]] * [[Cayenne]] * [[Chișinău]] * [[Chuqichaka]] * [[Damaskos]] * [[Dili]] * [[Doha]] * [[Dušanbe]] * [[Funafuti]] * [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] * [[Hanoi]] * [[Havanna]] * [[Honiara]] * [[Islamabad]] * [[Jerevan]] * [[Katmandu]] * [[King Edward Point]] * [[Kingston]] * [[Kingstown]] * [[Kööbenhaammân]] * [[Kuala Lumpur]] * [[Lima]] * [[Lissabon]] * [[Luxemburg (kaavpug)|Luxemburg]] * [[Madrid]] * [[Majuro]] * [[Manama]] * [[Masqat]] * [[México]] * [[Minsk]] * [[Monaco (kieldâ)|Monaco]] * [[Montevideo]] * [[Nassau]] * [[Naypyidaw]] * [[New Delhi]] * [[Ngerulmud]] * [[Nikosia]] * [[Nukuʻalofa]] * [[Nur-Sultan]] * [[Ottawa]] * [[Palikir]] * [[Panamá]] * [[Paramaribo]] * [[Phnom Penh]] * [[Pjongjang]] * [[Podgorica]] * [[Port Moresby]] * [[Port of Spain]] * [[Port Stanley]] * [[Port Vila]] * [[Port-au-Prince]] * [[Praha]] * [[Pristina]] * [[Quito]] * [[Ramallah]] * [[Reykjavík]] * [[Riad]] * [[Roseau]] * [[San José]] * [[San Salvador]] * [[Sana'a]] * [[Santiago de Chile]] * [[Santo Domingo]] * [[Sarajevo]] * [[Skopje]] * [[Sofia]] * [[Soul (kaavpug)|Soul]] * [[South Tarawa]] * [[Sri Jayawardenepura Kotte]] * [[St. George's]] * [[St. John's]] * [[Sucre (Bolivia)|Sucre]] * [[Suva]] * [[Taipei]] * [[Taškent]] * [[Tegucigalpa]] * [[Thimphu]] * [[Ulan Bator]] * [[Valletta]] * [[Varsova]] * [[Wien]] * [[Yaren]] {{Col div end}} === Epijiečânâsah já eres kuávluh === * [[Falklandsuolluuh]] * [[Ranskalâš tovnbeln meerâ kuávlu]] * [[Brittilâš tovnbeln meerâ kuávlu]] == Kielah == * [[aimarakielâ]] * [[guaraníkielâ]] * [[hollandkielâ]] [[Luokka:Eres siijđoh]] t8a0975hc3h8ixjmzq48j6q2gbdtskf 0 655 154270 145688 2026-05-31T21:28:42Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154270 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Ståhlberg in his office.jpg|thumb|Kaarlo Juho Ståhlberg ive [[1919]]]] '''Kaarlo Juho Ståhlberg''' (algâaalgâst '''Carl Johan'''; {{Šoddâm- já jäämmimäigi|27|1|1865|[[Suomussalmi]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|22|9|1952|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš vuoigâdvuođâtiettee já politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 1. presidentin]] iivij [[1919]]–[[1925]]. ==Eellim== Carl Johan Ståhlberg šoodâi uđđâivemáánu 27. peeivi 1865 Suomussalmist, Suomâ stuorrâfurstâkoddeest. Suu eeči lâi išepappâ Johan Gabriel (Janne) Ståhlberg, já suu enni Amanda Gustafva Castrén. Maŋeláá peerâ varrij [[Alavieska]]n já [[Haapajärvi]]n, moi servikoddeest Johan Gabriel Ståhlberg tooimâi [[Kappalâš|kappalâžžân]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/626|nommâ=Ståhlberg, Kaarlo Juho (1865 - 1952)|tahhee=Tyynilä, Markku|almostittem=Kansallisbiografia.fi|äigimuddo=7.6.2000|almostittee=Suomalaisen Kirjallisuuden Seura|čujottum=2022-09-09}}</ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT: Ståhlberg, Kaarlo Juho}} [[Luokka:Ive 1865 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1952 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] [[Luokka:Syemmiliih senaattoreh]] 82az6z5fjnr92isw2hemqsjchqwqw74 14 1285 154284 18055 2026-05-31T21:32:32Z Yupik 23 +cc 154284 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} Taan luokkaast láá ulmuuh. [[Luokka:Olmooš|Ulmuuh]] 1soc67yzqkwd1qtn051hzc3fc7ti0xy 0 1534 154263 146155 2026-05-31T21:24:45Z Yupik 23 tiv. 154263 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Ruth_Bader_Ginsburg_2016_portrait.jpg|thumb|right|300px|Ruth Bader Ginsburg ive [[2016]]]] '''Joan Ruth Bader Ginsburg''' (š. '''Joan Ruth Bader'''; {{Šoddâm- já jäämmimäigi|15|3|1933|[[New York]]|[[New York (uásistaatâ)|New York]], [[Ovtâstum staatah]]|18|9|2020|[[Washington, D.C.]]|Ovtâstum staatah}}) lâi ovtâstumstaatâlâš juuriist já [[Ovtâstum staatâi alemus riehti|Ovtâstum staatâi alemuu rievti]] tuámmár. Ovtâstum staatâi president [[Bill Clinton]] nomâttij suu viirgán ive [[1993]]. Ginsberg lâi nubbe nissoontuámmár Ovtâstum staatâi alemuu rievtist.<ref name="Biography-rbg">[https://web.archive.org/web/20190219101419/https://www.biography.com/people/ruth-bader-ginsburg-9312041 Ruth Bader Ginsburg] Biography.com. Čujottum 19.9.2020. <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> Vuosmuu nissoontuámmár [[Sandra Day O’Connor]] nomâttij Ovtâstum staatâi president [[Ronald Reagan]] ive [[1981]].<ref name="Biography-sdo">[https://www.biography.com/law-figure/sandra-day-oconnor Sandra Day O’Connor] Biography.com. Čujottum 19.9.2020. <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> == Eellim == [[Tiätuvuárkká:RB Ginsburg 1977 ©Lynn Gilbert.jpg|thumb|Ruth Bader Ginsburg ive [[1977]]]] Joan Ruth Bader šoodâi [[Brooklyn|Brooklynist]], [[New York|New Yorkist]] ive [[1933]] Nathan já Celia Baderân. Suu stuorrâuábbi Marilyn jaamij kuuđâihásâžžân [[vuoiŋâšcuozzâkuddum|vuoiŋâšcuozzâkudduumân]], ko Ruth lâi tuš 14 mánuppaijeed puáris. Peerâ lâi [[juuvdálâš]] nuuvtpa Ruth eelij uccen [[Synagoga|synagogast]] já oopâi juuvdálâš ärbivuovijd.<ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Ruth-Bader-Ginsburg|nommâ=Ruth Bader Ginsburg {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica|almostittem=www.britannica.com|čujottum=2022-04-10|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Sun juuđij James Madison High School, kost sun piergij pyereest. Peivi ovdil suu valmâštum tobbeen suu enni jaamij [[Purâstavdâ|purâstaavdân]].<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.history.com/topics/womens-history/ruth-bader-ginsburg|nommâ=Ruth Bader Ginsburg|tahhee=History com Editors|almostittem=HISTORY|čujottum=2022-04-10|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Ginsburg joođhij uápuidis [[Cornell ollâopâttâh|Cornell ollâopâttuvâst]], kost sun valmâštui kandidaatin ive [[1954]]. Siämmáá ive sun naajâi Martin D. Ginsburgáin.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/ruth-bader-ginsburg|nommâ=Ruth Bader Ginsburg|almostittem=National Women's History Museum|čujottum=2022-04-10|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Valmâštum maŋa sun algâttij lahâuápuid [[Harvard ollâopâttâh|Harvard ollâopâttuvâst]], kost sun lâi ohtâ oovce nissoonuáppest 500 lahâuáppee juávhust. Škoovlâ deekaan joba koijâdij sust já eres nissoonuáppein, mondiet sij väldih almaa saje Harvard lahâuápuin.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.npr.org/2020/09/18/100306972/justice-ruth-bader-ginsburg-champion-of-gender-equality-dies-at-87?t=1649577079701|nommâ=Justice Ruth Bader Ginsburg, Champion Of Gender Equality, Dies At 87|almostittem=NPR.org|čujottum=2022-04-10|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Huolâhánnáá tast sehe tast, ete sust lâi pärni já suu käälis puosâi [[Kuolâpurâstavdâ|kuolâpurâstaavdân]], Ginsburg miänástui pyereest uápuinis. Sun peesâi joba vuoigâdvuođâtieđâlii amnâsornijdume ''[[Harvard Law Review]]'' -loostâ vuosmuu nissoon čällen.<ref name=":3">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.oyez.org/justices/ruth_bader_ginsburg|nommâ=Ruth Bader Ginsburg|almostittem=Oyez|čujottum=2022-04-22|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Käälis Martin puáránij tavdâstis, valmâštui já finnij pargo [[New York|New Yorkist]], já nuuvt Ginsburg-uv kaartâi varriđ New Yorkân. Tobbeen sun joođhij suu uápuid loopâ räi [[Columbia ollâopâttâh|Columbia ollâopâttuvvâst]], kost sun valmâštui ive [[1959]] luoka pyeremussân.<ref name=":0" /> Tobbeen-uv sun peesâi ollâopâttuv vuoigâdvuođâtieđâlii amnâsornijdume loostâ ''[[Columbia Law Review]]'' čällen.<ref name=":3" /> Ginsburgist puáránij purâstaavdâst ohtsis kulmii, ovdilgo puosâi [[Čuávjičulgâráksápurâstavdâ|čuávjičulgâráksápurâstaavdân]]. Majemuš tavdâ vuoitij, já Ginsburg jaamij päihistis [[Washington, D.C.|Washington, D.C.st]] čohčâmáánu 18. peeivi 2020.<ref name=":4">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/uutiset/3-11553532|nommâ=Yhdysvaltain korkeimman oikeuden tuomari Ruth Bader Ginsburg on kuollut – Toimi 40 vuotta tuomarina, selätti syövän kolmesti|almostittem=Yle Uutiset|äigimuddo=2020-09-19|čujottum=2022-04-22|ietf-kielâkoodi={{fi}}}}</ref> == Karrieer == Veikkâ Ginsburg miänástui eromâš pyereest uápuinis, sust lijjii vaigâdvuođah kavnâđ pargo tondiet ko sun lâi nissoon já toos lasseen vala enni. Suu mentor [[Gerald Gunther]] finnij sunjin vijmâg saje [[Edmund L. Palmieri]] išedeijen loppeedmáin toimâttiđ sunjin nube išedeijee, jis Ginsburg ij puávtáččii porgâđ pargoidis. Loppâloopâst Ginsburg lâi Palmieri išedeijen kyehti ive (1959–1961), veikkâ Palmieri táválávt toolâi oovtâ išedeijee ain tuš oovtâ ive.<ref name=":2" /> Ive 1963 Ginsburgist šoodâi [[Rutgers ollâopâttâh|Rutgers ollâopâttuv]] laavâmáttáátteijee. Tobbeen sun algâttij pargoos suhâpiälán vuáđudeijee olgoštem vuástá.<ref name=":2" /> Ive 1972 sun lâi mieldi vuáđđudmin [[American Civil Liberties Union]] (ACLU) haavâ Women's Right Project (WRP), mii addel torjuu ovdâmerkkân kievhis já enâmânvärrejeijee nisonáid, mutâ meid puoh iärásáid, kiäh láá karttâm suhâpiälán vuáđudeijee olgoštem uhren.<ref name=":4" /> Siämmáá ive sun sirdui Rutgersist [[Columbia ollâopâttâh|Columbian]] máttááttiđ laavâ. Tobbeen sun poorgâi iivij 1972–1980. Sun lâi ollâopâttuv vuoigâdvuođâtieđâlâš tieđâkode vuosmuš fastâ nissoonprofessor.<ref name=":1" /> Ive 1980 [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatâi]] president [[Jimmy Carter]] nomâttij Ginsburg [[Washington, D.C.]] vaidâlustuámustoovlin tuámárân. Suu 13 pargoive ääigi tobbeen sunjin šoodâi peggim pragmaatlâš liberaal tuámárin, kii huámmáš puoh detaljijd. Kesimáánu 14. peeivi 1993 [[Bill Clinton]] nomâttij Ginsburg [[Ovtâstum staatâi alemus riehti|Ovtâstum staatâi alemuu rievti]] tuámárân iäláttâsân pááccám [[Byron White]] sajan. Tobbeen oppii tubdâđ Ginsburg suu aktiivlâš uásálistmist njálmálijd argumentáid.<ref name=":0" /> Ginsubrg poorgâi alemuu rievti tuámárin ain jämimis räi ive 2020.<ref name=":1" /> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{DEFAULTSORT:Bader Ginsburg}} [[Luokka:Ive 1933 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 2020 jämimeh]] [[Luokka:Ovtâstumstaatâliih feministeh]] [[Luokka:Ovtâstumstaatâliih juristeh]] [[Luokka:Ovtâstumstaatâliih tuámáreh]] 37q96ibxf1gzaiybw3va64yvuml4jam 14 2312 154285 16960 2026-05-31T21:32:44Z Yupik 23 +cc 154285 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Antropologia]] m06l1hpewzt5et8laz6mbx2nrpftnkf 14 3329 154247 19647 2026-05-31T21:17:36Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154247 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1920|Šoddâmeh]] [[Luokka:1920-lovo šoddâmeh]] i5z8xe88y7x1w8wy0fuyztmjicboalf 14 3330 154252 19648 2026-05-31T21:19:13Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154252 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1920-loho|Šoddâmeh]] [[Luokka:1900-lovo šoddâmeh]] pgri8sfydixsoz7bruuuv69kczihhet 14 3333 154257 19651 2026-05-31T21:20:43Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154257 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2010-loho|Jämimeh]] [[Luokka:2000-lovo jämimeh]] i0k43w6qxlshr058d937l1p50y86b3h 14 3351 154305 19675 2026-05-31T21:55:35Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154305 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1960-loho|Šoddâmeh]] [[Luokka:1900-lovo šoddâmeh]] oolbh2inp9fqsa0ihj2kvbw7w8eppt2 14 3400 154289 19793 2026-05-31T21:33:29Z Yupik 23 +cc 154289 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1937|Šoddâmeh]] [[Luokka:1930-lovo šoddâmeh]] 07taw48lteaijoqtcyo3q03b8v9pjkg 14 3401 154265 19794 2026-05-31T21:27:01Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154265 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1930-loho|Šoddâmeh]] [[Luokka:1900-lovo šoddâmeh]] sgvxi9qo8g5wlfhtkwtbdwgyts3walz 14 3402 154256 19800 2026-05-31T21:20:34Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154256 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2017|Jämimeh]] [[Luokka:2010-lovo jämimeh]] pplnf5opptf80x4c21twl8qwh54pzza 14 3626 154304 20291 2026-05-31T21:55:27Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154304 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1960-loho|Jämimeh]] [[Luokka:1900-lovo jämimeh]] j4u3mpmo7925f7jas2hghmpoquuuaft 14 3631 154310 20337 2026-05-31T22:01:56Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154310 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1990-loho|Jämimeh]] [[Luokka:1900-lovo jämimeh]] okk931nc6n06o899erkyezx7va47g7m 14 3636 154249 20349 2026-05-31T21:18:43Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154249 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1920-loho|Jämimeh]] [[Luokka:1900-lovo jämimeh]] 8nidi1ak0kyeqn0z6lh8kej2hn1j831 14 3740 154262 20657 2026-05-31T21:23:36Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154262 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020|Jämimeh]] [[Luokka:2020-lovo jämimeh]] cj21lptvbjtkow84s3nxt1f681aq5jg 14 3741 154261 20658 2026-05-31T21:23:28Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154261 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020-loho|Jämimeh]] [[Luokka:2000-lovo jämimeh]] 6g5xg36ispft0hd76fuqdijhfh7b26y 14 3742 154264 20660 2026-05-31T21:25:57Z Yupik 23 +cc 154264 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1933|Šoddâmeh]] [[Luokka:1930-lovo šoddâmeh]] j085jyhgqf8kevhl8nkauq4n3j3inwr 14 3752 154266 20693 2026-05-31T21:27:09Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154266 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1930|Šoddâmeh]] [[Luokka:1930-lovo šoddâmeh]] 8fj2m33dizw36fcr97souidz0ntvyxa 14 3756 154302 20719 2026-05-31T21:55:10Z Yupik 23 +cc 154302 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1960|Šoddâmeh]] [[Luokka:1960-lovo šoddâmeh]] p3n2be64are548u6fgoxn35umqf0nf3 14 3934 154312 21736 2026-05-31T22:02:28Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154312 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1990-loho|Šoddâmeh]] [[Luokka:1900-lovo šoddâmeh]] ao2yu06quruuzdrwjxbc9bhpkhd3t94 14 3968 154254 21901 2026-05-31T21:19:41Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154254 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1923|Šoddâmeh]] [[Luokka:1920-lovo šoddâmeh]] p5yvtxkwm8wrkau0jq56yh9ieu9ogrt 14 4162 154313 22654 2026-05-31T22:02:38Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154313 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1990|Šoddâmeh]] [[Luokka:1990-lovo šoddâmeh]] jpw0478kjoork91uqqj9ozjper9urv8 0 4188 154277 147008 2026-05-31T21:30:09Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154277 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Martti Ahtisaari, tidigare president Finland och mottagare av Nobels fredrspris (2).jpg|thumb|250px|right|Martti Ahtisaari ive 2002]] '''Martti Oiva Kalevi Ahtisaari''' ([[kesimáánu 23.]] peeivi [[1937]], [[Viibur]], [[Suomâ]] – [[roovvâdmáánu 16.]] peeivi [[2023]])<ref name="tpk">[http://www.tpk.fi/ahtisaari/fin/henkilot/martti_ahtisaari.cv.html Martti Ahtisaaren CV] Täsivääldi president kanslia. Čujottum 30.11.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref><ref name="hs-2000007998385">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/politiikka/art-2000007998385.html|nommâ=Uudistaja|almostittem=Helsingin Sanomat|čujottum=2023-10-16|tahhee=Kalliokoski, Matti|äigimuddo=2023-10-16|kielâ={{fi}}}}</ref> lâi syemmilâš diplomaat já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 10. president]]. Sun šoodâi presidentin [[njuhčâmáánu 1.]] peeivi [[1994]]<ref name="yle-1-50149845">[https://areena.yle.fi/1-50149845 Martti Ahtisaari astuu virkaansa] Yle Ellee arkkâdâh. Čujottum 30.11.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> já lâi virgeest ain ive 2000 räi. == Eellim == Ahtisaari šoodâi [[Viibur]]ist ive 1937. Suu eeči Oiva Ahtisaari (1908–1976) lâi [[suátiviehâ|suátivievâ]] palvâlusâst.<ref name="tpk"/> Suu enni lâi Tyyne Ahtisaari (j.s. Karonen, 1903–1967).<ref name="tpk"/><ref name="Iltis/27-28.6.2009">Vesikansa, Jyrki ''Kuka avaisi Lähi-idän solmun?'' Iltalehti: Viikonvaihde 27.6./28.6.2009 s. 13 <small>(suomâkielân)</small></ref> Ahtisaari jaamij [[roovvâdmáánu 16.]] peeivi 2023 tijme 6:40 [[Helsig]]ist. Sun lâi 86-ihásâš. Sust paasij leskâ Eeva já kandâ Marko.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.presidentti.fi/tiedote/presidentti-martti-ahtisaari-1937-2023/|nommâ=Presidentti Martti Ahtisaari 1937–2023|tahhee=Porre, Matti|almostittem=Presidentti|äigimuddo=2023-10-16|čujottum=2023-10-18|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> ===Kielâtáiđu=== Ahtisaari sáárnui [[suomâkielâ]], [[ruotâkielâ]], [[ranskakielâ]], [[eŋgâlâskielâ]] já [[saksakielâ]]. ==Karrieer== Martti Oiva Kalevi Ahtisaari tooimâi täsivääldi presidentin ivij 1994–2000. Sun lâi Suomâ lovváád president. Ovdil presidentpaijees sun tooimâi maaŋgâin merhâšittee tooimâin Suomâ olgoministeriöst já Ovtâstum aalmugkuudijn.<ref name="aavis">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/10/17/president-martti-ahtisaari-lii-jaammam-1937-2023/|nommâ=President Martti Ahtisaari lii jáámmám (1937–2023)|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2023-10-17|čujottum=2023-10-18}}</ref> Ahtisaari lâi vuossâmuš, kii väljejui [[Suomâ täsivääldi president]]in njuolgâ kyevtimuddosâš aalmugvaljâiguin. Presidentpaijees maŋa Ahtisaari vuáđudij áárvustoonnum ráávhurähtimornijdume CMI – Martti Ahtisaari Peace Foundation já tooimâi almugijkoskâsijn ráávhurähtim- já sovâttâllâmpargoin.<ref name="aavis"/> Tubdâstussân kuhesáigásii pargostis ráávhu oovdân president Ahtisaarin mieđettui [[Nobel-ráávhupalhâšume]] ive 2008.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2008/summary/|nommâ=The Nobel Peace Prize 2008|almostittem=NobelPrize.org|čujottum=2023-10-18|ietf-kielâkoodi=en-US}}</ref> ==Hävdidmeh== {{Válduartikkâl|[[Martti Ahtisaari staatâliih hävdidmeh]]}} President Martti Ahtisaari hävdidmeh uárnejuvvojii [[Helsig]]ist Maarti peeivi ađai skammâmáánu 10. peeivi.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/11/13/president-martti-ahtisaari-lii-havdidum-moonnam-vastuppeeivi/|nommâ=President Martti Ahtisaari lii hävdidum moonnâm vástuppeeivi|tahhee=Olhtuis, Marjá-Liisa|äigimuddo=2023-11-13|čujottum=2023-11-13}}</ref> President Ahtisaari sivnedemtilálâšvuotâ tollui [[Helsig tuámukirkko|Helsig tuámukirhoost]] tijme 13.<ref name="vn">{{Nettikäldee|čujottâs=https://valtioneuvosto.fi/-/10616/presidentti-martti-ahtisaaren-valtiolliset-hautajaiset-jarjestetaan-helsingissa-martin-paivana-10.11/|nommâ=Presidentti Martti Ahtisaaren valtiolliset hautajaiset järjestetään Helsingissä Martin päivänä 10.11.|almostittem=Valtioneuvosto|äigimuddo=2023-10-18|čujottum=2023-10-19|ietf-kielâkoodi=fi-FI}}</ref><ref name="aavis2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/10/19/president-martti-ahtisaari-havdiduvvoo-skammamaanu-10-peeivi-2023/|nommâ=President Martti Ahtisaari hävdiduvvoo skammâmáánu 10. peeivi 2023|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2023-10-19|čujottum=2023-10-19}}</ref> President Ahtisaari hävdidui Hietaniemi hävdienâmân sajan, kost láá meid ovdebái presidentij, [[Urho Kekkonen|Urho Kekkosii]], [[Mauno Koivisto]] já [[Risto Ryti]], häävdih. Hävdidempeivi lâi almolâš lippupeivi ubâ enâmist. Yleisradio vuolgâttij hävdidmijd njuolgâ vuolgâttâssân Yle TV1:st já Yle Areenast já meid Radio Suomist.<ref name="vn"/><ref name="aavis2"/> [[Staatârääđi]] meridij almosčuákkimstis koskoho 18.10. [[staatâliih hävdidmeh|staatâlij hävdidmij]] orniimist. Staatârääđi jesâneh tollii vistig joskis puudâ vuossaargâ 16.10. jáámmám president mušton.<ref name="vn"/><ref name="aavis2"/> Staatârääđi asâttij toimâkode Martti Ahtisaari hävdidmij vuáváámân já valmâštâlmân. Toimâkode saavâjođetteijen tooimâi staatâčällee Risto Artjoki. Ahtisaari omâhái ovdâsteijen tooimâi president Ahtisaari kandâ Marko Ahtisaari.<ref name="vn"/><ref name="aavis2"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Suomâ presidenteh}} [[Luokka:Martti Ahtisaari|*]] ob0fknguijlvw9q8vczdyz4nyg8zkw7 0 4554 154315 153427 2026-05-31T22:03:32Z Yupik 23 +cc-r 154315 wikitext text/x-wiki {{Kirječällee | nommâ = Niillas Holmberg<br/>Jalvvi Anna-Liissá Niillas | kove = Niillas Holmberg 2025.jpg | šoddâm = {{Šoddâmäigi já ahe|2|7|1990}}<br/>[[Ucjuuhâ]] | jáámmám = | hävdi = | áámmát = tihtâčällee, kirječällee, musikkár já čaittâleijee | noomah = Niillas Holmberg<br/>Jalvvi Anna-Liissá Niillas | šlaajâ = | kielâ = orjâlâškielâ | vanhimeh = [[Veikko Holmberg]] já [[Anna-Liisa Guttorm]] | pelikyeimi = | párnááh = | nommâčáálus = | päikkisijđo = http://niillas.com/ }} '''Niillas Holmberg''' teikkâ '''Jalvvi Anna-Liissá Niillas''' (š. [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1990]], [[Ucjuuhâ]]<ref name="snl"/>, [[Suomâ]]) lii sämmilâš tihtâčällee, kirječällee, musikkár, čaittâleijee, TV-jođetteijee já aktivist. ==Eellim== Niillas Holmberg šoodâi [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1990]] [[Ucjuuhâ|Ucjuuvâst]]. Suu eeči lii sämmilâš párnái- já oppâkiirjij kirječällee já jurgâleijee [[Veikko Holmberg]]<ref name="yle-7903764"/> já suu enni lâi sämmilâš máttáátteijee [[Anna-Liisa Guttorm]]. Ko Holmberg lâi 12-ihásâš, suu enni jaamij [[puurrâs|purâsân]]. Holmberg rávásmij Ucjuuvâst, kost sun juuđij [[Ucjuvnjäälmi škovlâ|Ucjuvnjäälmi škoovlâ]] orjâlâškielâg luoka.<ref name="kaleva"/> 16-ihásâžžân sun varrij Tamperen luvâttuv tiet.<ref name="yle-10800225"/> Taaiđâluvâttuvvâst sun teeivâi Roope Mäenpää, kiäin sun maŋeláhháá vuáđudij lávlumduo [[Niillas Holmberg & Roope Mäenpää]].<ref name="yle-10800225"/><ref name="tuupa-nhrm"/> Luvâttuv maŋa sun maacâi Ucjuuhân. ==Karrieer== ===Teatter- já televisiopargo=== Jo škoovlâ ääigi Holmberg lâi ive 2009 valmâštum [[Yleisradio]] minirááiđust ''[[Lopun alku]]''<ref name="psa-2010"/>, mii muštâl vyevdičuoppâmčuolmâin [[Aanaar|Anarist]]. Siämmáá ive Holmberg jođetškuođij Yle pyevtittem [[sämikielâ]]g ''[[Unna Junná]]'' -párnáiohjelm. Sun lii čaittâlâm eereeb iärrás [[Kuovdâkiäinu]]st tuáimee [[Piäiváš Säämi Aalmugteatter]]ist<ref name="psa-2010"/> já lii lamaš sämikielâg párnáiohjelmist NRK:st Taažâ peln. Holmberg elimist já määđhist jieijâslágán taidârin muštâleijee ''Soajálaččat''-elleekove vuosâeehid lâi [[kuovâmáánu 2.]] peeivi [[2013]] [[Skammâkoveh]]-elleekovefestivaalist. Elleekove lii stivrim [[Inger-Mari Aikio-Arianaick|Ima Aikio-Arianaick]].<ref name="skammâkoveh-2013"/> ===Muusik=== [[Poppoo]]-juávhu jesânin 14-ihásâš Holmberg vuoitij [[Sámi Grand Prix 2005|ive 2005 Sámi Grand Prix]] -kišto lávlumuási pitáin ''Giella ii leat jáddan'' ({{k-smn|Kielâ ij lah časkâm}}).<ref name="kaleva"/><ref name="lehtola"/> Holmberg raahtij pitá saanijd já meid ráppái taid.<ref name="kaleva"/> Holmberg lii almostittâm kyehti [[orjâlâškielâ]]g [[folk]]-muusikalbum oovtâst tamperelâš klassiklâš muusik šuoŋârähtee [[Roope Mäenpää]]in.<ref name="tuupa-nhrm"/> Duost Holmberg láávlui já čuojâttij [[kiitaar]], já Mäenpää čuojâttij [[sello|selo]] já [[piano]].<ref name="tuupa-artistit"/> Suomâ já [[Taažâ]] lasseen kyevtis lávdástáin aalmugmuusikjuuhlijn eereeb iärásij [[Island]]ist já [[Eestieennâm|Eestienâmist]]. Kyevtis čuojâttáin majemuu konsertis [[vyesimáánu 25.]] peeivi [[2019]].<ref name="yle-10800225"/> Holmberg lâi kyessilávlon [[Ailu Valle]] pittáást ''Dušši dušše duššat'' (2012) sehe oovtâst [[Sofia Jannok]]áin [[Amoc]] singlest [[Kuobârpoolvâ maŋa]] (2016). ===Čalluuh=== Holmberg lii almostittám čiččâm tihtâkirjed: * ''Dego livččen oaidnán iežan'' ([[Ive 2009 sämikielâliih kirjeh|2009]])<ref name="dat-iežan">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.virtualafierbmi.fi/tulilla-inarinsaame/pages/page04.html|nommâ=2000-lovvoost sämikirjálâšvuotâ šadda maaŋgâpiälásâžžân já stáđásmuvá |almostittem=Tulilla — dollagáttis: viermičáitáldâh sämmilii kirjálâšvuođâ iheluuvij ääigi |čujottum=2024-01-21}}</ref> * ''amas amas amasmuvvat'' ([[Ive 2013 sämikielâliih kirjeh|2013]])<ref name="dat-amas">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/amas-amas-amasmuvvat-niillas-holmberg/|nommâ=amas amas amasmuvvat / Niillas Holmberg|almostittem=DAT|čujottum=2024-01-21|kielâ={{nb}}, {{se}} já {{en}}}}</ref> * ''Jos itseni pelastan itseltäni'' (2015) * ''The Way Back'' (2016) * ''Oaidnaleapmái, Čáhcesiellu'' ([[Ive 2016 sämikielâliih kirjeh|2016]])<ref name="dat-oaidnaleapmái">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/oaidnaleapmai-cahcesiellu/|nommâ=Oaidnaleapmái, Čáhcesiellu / Niillas Holmberg|almostittem=DAT|čujottum=2024-01-20|kielâ={{nb}}, {{se}} já {{en}}}}</ref> * ''Juolgevuođđu'' ([[Ive 2018 sämikielâliih kirjeh|2018]]) * ''Naarattu'' (2025)<ref name="yle-74-20011940"/> Suu tiivtah láá jurgâlum [[suomâkielâ|suomâ-]], [[eestikielâ|eesti-]], [[saksakielâ|saksa-]], [[espanjakielâ|espanja-]] já [[tárukielâ]]n.<ref name="niillas">[https://web.archive.org/web/20211108182844/https://niillas.com/poetry Niillas.com] <small>Čujottum 8.11.2021 (eŋgâlâskielân)</small></ref> Holmberg lâi ohtâ [[Giron Sámi Teáhter]] CO2lonialNation-čaaitâlm (vuosâeehid [[2017]]) kietâčällein.<ref>[https://www.samiteahter.org/en/archive/co2lonialnation/ Samiteahter.org] <small>Čujottum 8.11.2021 (eŋgâlâskielân)</small></ref> Sun lii čáállám kietâčalluu meid elleekován ''[[Jeʹvida]]'' (2023) oovtâst [[Katja Gauriloff]]áin.<ref>[https://yle.fi/uutiset/3-11149190 Yle.fi] <small>Čujottum 8.11.2021 (suomâkielân)</small></ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20028110|nommâ=Jeʹvida-fiiʹlm vueiʹvvroolin toobdâs nõõm sääʹmõutstõõzzâst da lääʹdd fiʹlmm-maaiʹlmest – fiiʹlm maaiʹlm vuõssjeäʹǩǩääž ǩieʹssmannust New Yoorkâst|tahhee=Fofonoff, Suvi-Tuuli|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2023-04-20|čujottum=2025-10-04|ietf-kielâkoodi=sms}}</ref> Holmberg vuossâmuš roomaan ''[[Halla Helle]]'' almostui [[Ive 2021 sämikielâliih kirjeh|ive 2021]].<ref name="niillas"/> Suu nubbe roomaan ''[[Goatnelle]]'' almostui [[Ive 2024 sämikielâliih kirjeh|ive 2024]].<ref name="sbt-holmberg-goatnelle">{{Nettikäldee|čujottâs=https://samiskbibliotektjeneste.tromsfylke.no/2024/08/30/jalvvi-niillas-holmberg-goatnelle/ |nommâ= Jalvvi Niillas Holmberg: Goatnelle| äigimuddo = 2024-08-30 | tahhee = Olsen, Edel |almostittem= Säämi kirjerájupalvâlus |čujottum=2024-10-10|kielâ={{se}} já {{nb}}}}</ref> == Palhâšumeh já tubdâstâsah == Ive [[2010]] Holmberg väljejui [[Ive nuorâ taaiđâr|Riddu Riđu ive nuorâ taiđârin]].<ref name="rd-sessions"/><ref name="ávvir-mortensson"/> Ive [[2014]] Holmberg vuoitij tihtâkirjestis ''[[amas amas amasmuvvat]]'' [[Sämirääđi kirjálâšvuotâpalhâšume]].<ref name="yle-7598916"/><ref name="nrk-12025475"/> Kirje lâi meid iävtukkâssân [[Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume|Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšumán]] ive [[2015]]<ref name="norden-2015"/>, mut ij vuáittám.<ref name="fosse-2015"/> Ton lasseen Holmberg kirje ''[[Juolgevuođđu]]'' lâi iävtukkâssân Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšumán ive [[2020]],<ref name="norden-2020"/> ko meiddei suu eeji čäällim kirje ''Duvro-guovža ja skohtermáđii'' lâi iävtukkâssân párnái- já nuorâikirjálâšvuotâpalhâšumán.<ref name="yle-7903764"/><ref name="norden-2015-vn"/> Holmberg ive 2024 almostum roomaan ''[[Goatnelle]]'' lâi iävtukkâssân [[Ive 2025 Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume|ive 2025 Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšumán]].<ref name="kvp-2025"/> Ive [[2016]] [[uáivikaavpugkuávlu]] sämiservi [[City-Sámit ry]] valjij Niillas Holmberg [[Ive sämmilâš|ive sämmilâžžân]].<ref name="yle-9285806"/> == Pargo == === Albumeh === * [[2011]] – ''[[Manin guottán girjji fárus]]'' * [[2011]] – ''[[Ima hutkosat]]'' (oovtâst [[Hildá Länsman]]áin)<ref name="discogs-14884843">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.discogs.com/release/14884843-Niilas-Holmberg-Hild%C3%A1-L%C3%A4nsman-Ima-Hutkosat | Nommâ = Niilas Holmberg* & Hildá Länsman* – Ima Hutkosat | Almostittem = Discogs | Čujottum = 2025-02-05 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/ima-hutkosat/|nommâ=Ima Hutkosat|almostittem=DAT|čujottum=2025-10-04|kielâ={{se}} já {{nb}}}}</ref> * [[2014]] – ''[[Assimilašuvdna blues]]'' (oovtâst [[Roope Mäenpää]]in) * [[2014]] – ''[[Live at Riddu Riđđu]]'' * [[2016]] – ''[[Ylva (Ylva album)|Ylva]]'' * [[2021]] – ''[[Guorga (Guorga album)|Guorga]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/guorga/|nommâ=Guorga|almostittem=DAT|čujottum=2025-10-04|kielâ={{se}}, {{nb}} já {{en}}}}</ref> * [[2024]] – ''[[Luođik]]''<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/luodik-lp-jalvvi-niillas/|nommâ=Luođik CD / Jalvvi Niillas (Holmberg)|almostittem=DAT|čujottum=2025-10-04|kielâ={{se}} já {{nb}}}}</ref> === Kirjeh === * [[Ive 2009 sämikielâliih kirjeh|2009]] – ''Dego livččen oaidnán iežan''<ref name="dat-iežan">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.virtualafierbmi.fi/tulilla-inarinsaame/pages/page04.html|nommâ=2000-lovvoost sämikirjálâšvuotâ šadda maaŋgâpiälásâžžân já stáđásmuvá |almostittem=Tulilla — dollagáttis: viermičáitáldâh sämmilii kirjálâšvuođâ iheluuvij ääigi |čujottum=2024-01-21}}</ref> * [[Ive 2013 sämikielâliih kirjeh|2013]] – ''amas amas amasmuvvat''<ref name="dat-amas">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/amas-amas-amasmuvvat-niillas-holmberg/|nommâ=amas amas amasmuvvat / Niillas Holmberg|almostittem=DAT|čujottum=2024-01-21|kielâ={{nb}}, {{se}} já {{en}}}}</ref> * [[2015]] – ''Jos itseni pelastan itseltäni'' * [[2016]] – ''The Way Back'' * [[Ive 2016 sämikielâliih kirjeh|2016]] – ''Oaidnaleapmái, Čáhcesiellu''<ref name="dat-oaidnaleapmái">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.dat.net/product/oaidnaleapmai-cahcesiellu/|nommâ=Oaidnaleapmái, Čáhcesiellu / Niillas Holmberg|almostittem=DAT|čujottum=2024-01-20|kielâ={{nb}}, {{se}} já {{en}}}}</ref> * [[Ive 2018 sämikielâliih kirjeh|2018]] – ''Juolgevuođđu'' * [[Ive 2021 sämikielâliih kirjeh|2021]] – ''Halla Helle'' * [[Ive 2023 sämikielâliih kirjeh|2023]] – ''Siiddaid Sápmi''<ref name="kvp-2025">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/fi/news/tassa-ovat-pohjoismaiden-neuvoston-kirjallisuuspalkinnon-ehdokkaat-2025 |Nommâ=Tässä ovat Pohjoismaiden neuvoston kirjallisuuspalkinnon ehdokkaat 2025 | Almostittee = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2025-02-27| Čujottum = 2025-03-02 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[Ive 2024 sämikielâliih kirjeh|2024]] – ''Goatnelle''<ref name="kvp-2025"/> * [[2025]] – ''Naarattu''<ref name="yle-74-20011940">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20011940/64-3-279932|nommâ=Niillas Holmberg háliida suomagielat diktagirjjiin olahit viidábut lohkkiid|tahhee=Aikio, Piibe|äigimuddo=2025-10-03|čujottum=2025-10-04|kielâ={{se}}}}</ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <ref name="rd-sessions">[https://riddu.no/se/nyheter/riddu-sessions Riddu sessions]. Riddu Riđđu. Čujottum 10.3.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="ávvir-mortensson">Gaup, Anne Gro. [https://www.avvir.no/riddu-riddu-attii-munnje-vejolasvuoda/ – Riddu Riđđu attii munnje vejolašvuođa]. Ávvir 4.2.2016. Čujottum 9.3.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="yle-10800225">Satokangas, Gabriela. [https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/guhkes_ja_girjas_matki__niillas_holmberg_ja_roope_maenpaa_maimus_konsearta_lavvardaga/10800225 "Guhkes ja girjás mátki" – Niillas Holmberg ja Roope Mäenpää maŋimuš konsearta lávvardaga]. Yle Säämi. 24.5.2019. Čujottum 20.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="tuupa-nhrm">[http://www.tuuparecords.fi/niillasroope Niillas Holmberg & Roope Mäenpää]. Tuupa Records Oy. Čujottum 20.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> <ref name="tuupa-artistit">[https://www.tuuparecords.fi/artistit Artistit] Tuupa Records Oy. Čujottum 20.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> <ref name="skammâkoveh-2013">[https://www.skabmagovat.fi/skabma_vanhat/skabma_2013/ohjelmakuv_sa.htm Skábmagovat 2013 Prográmma]. Skammâkoveh. 2013. Čujottum 20.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="fosse-2015">[https://www.norden.org/fi/news/jon-fosse-sai-pohjoismaiden-neuvoston-kirjallisuuspalkinnon-trilogiastaan-andvake-olavs Jon Fosse sai Pohjoismaiden neuvoston kirjallisuuspalkinnon trilogiastaan "Andvake. Olavs draumar. Kveldsvævd"]. Norden. 27.10.15. Čujottum 30.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> <ref name="norden-2015">[https://www.norden.org/fi/nominee/niillas-holmberg-amas-amas-amasmuvvat Niillas Holmberg: amas amas amasmuvvat]. Norden. Čujottum 29.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> <ref name="yle-7598916">Aikio, Áile. [https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/niillas_holmbergii_samirai_girjjalasvuoabalkkasupmi/7598916 Niillas Holmbergii Sámiráđi girjjálašvuođabálkkašupmi] Yle Säämi. 4.11.2014. Čujottum 27.12.2020 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="nrk-12025475">[https://www.nrk.no/sapmi/samera_i-girjjala_vuo_abalkka_upmi-1.12025475 Sámiráđi girjjálašvuođabálkašupmi]. NRK Sápmi. 4.11.2014. Čujottum 27.12.2020 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="lehtola">Lehtola, Jorma. 2007. ''Laulujen Lappi: tarinoita haavemaasta''. Kustannus-Puntsi: Jyväskylä. s. 352. Čujottum 11.1.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> <ref name="psa-2010">[http://beaivvas.no/wp-content/uploads/program-allaq_lavoppl.pdf Allaq]. Piäiváš Säämi Aalmugteatter. 2010. Čujottum 30.12.2020 <small>(orjâlâš- já tárukielân)</small></ref> <ref name="kaleva">Kilponen, Anna. [https://www.kaleva.fi/saame-rapilla-vaaryytta-pain/2115411 Saame-rapilla vääryyttä päin]. Kaleva. 14.5.2005. Čujottum 30.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref>. <ref name="yle-7903764">Aikio, Anne. [https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/ahcci_ja_bardni_gilvaleaba_davviriikkalas_girjjalasvuoabalkkasumiin/7903764 Áhčči já bárdni gilvaleaba Davviriikkalaš girjjálašvuođabálkkašumiin] Yle Säämi. 1.4.2015. Čujottum 30.12.2020 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="snl">Skåden, Sigbjørn já Fredriksen, Lill Tove. [http://snl.no/Niillas_Holmberg Niillas Holmberg] Store norske leksikon. 12.11.2020. Čujottum 29.12.2020 <small>(tárukielân)</small></ref> <ref name="norden-2020">[https://www.norden.org/fi/pohjoismaiden-neuvoston-palkinnon-ehdokkaat/niillas-holmberg Niillas Holmberg]. Norden. Čujottum 29.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> <ref name="norden-2015-vn">[https://www.norden.org/fi/news/pohjoismaiden-neuvoston-lasten-ja-nuortenkirjallisuuspalkinnon-ehdokkaat-2015 Pohjoismaiden neuvoston lasten- ja nuortenkirjallisuuspalkinnon ehdokkaat 2015]. Norden. Čujottum 29.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> <ref name="yle-9285806">Alajärvi, Martta. [https://yle.fi/uutiset/osasto/sapmi/niillas_holmberg_lea_jagi_sapmelas_2016/9285806 Niillas Holmberg lea Jagi sápmelaš 2016] Yle Säämi. 12.11.2016. Čujottum 27.12.2020 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> }} {{DEFAULTSORT:Holmberg, Niillas}} [[Luokka:Niillas Holmberg|*]] mackr39bqazsmddskgcds2vq4v3n9i6 0 4600 154259 147081 2026-05-31T21:21:58Z Yupik 23 +ccr 154259 wikitext text/x-wiki '''Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume''' ({{k-fi|Pohjoismaiden neuvoston kirjallisuuspalkinto}}, {{k-se|Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođabálkkašupmi}}, {{k-no|Nordisk råds litteraturpris}}, {{k-is|Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs}}, {{k-sv|Nordiska rådets litteraturpris}}, {{k-fo|Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins}} já {{k-da|Nordisk Råds litteraturpris}}) lii ohtâ viiđâ palhâšuumeest, maid [[Tave-enâmij rääđi]] mieđeet jyehi ive.<ref name="nordentiätu"/> Taat palhâšume vuáđudui ive 1962<ref name="nordentiätu"/> ađai taat lii puárásumos palhâšume tain viiđâst. Taat palhâšume mieđettuvvoo [[čaabâkirjálâšvuotâ|čaabâkirjálii]] kirjeest, mii lii čallum mottoom [[Tave-enâmeh|Tave-eennâmlii]] kielân. Palhâšume stuárudâh láá 350&nbsp;000 [[Tanska ruvnâ]]d ađai suulân 47&nbsp;000 eurod.<ref name="nordentiätu">[https://www.norden.org/fi/information/tietoa-pohjoismaiden-neuvoston-palkinnoista Tietoa Pohjoismaiden neuvoston palkinnoista]. Norden. Čujottum 30.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Vyeitteeh == {| align="center" class="wikitable sortable" |- ! width="5%" | Ihe ! width="25%" | Vyeittee(h) ! width="25%" | Kirje ! width="20%" | Staatâ teikkâ eennâm ! width="10%" | Kielâ |- | 1962 | [[Eyvind Johnson]] | ''Hans nådes tid'' | {{Lippu|Ruotâ}} | [[ruotâkielâ]] |- | 1963 | [[Väinö Linna]] | ''[[Täällä Pohjantähden alla|Täällä Pohjantähden alla III]]'' | {{Lippu|Suomâ}} | [[suomâkielâ]] |- | 1964 | [[Tarjei Vesaas]] | ''Isslottet'' | {{Lippu|Taažâ}} | [[uđđatárukielâ]] |- | rowspan=2| 1965 | [[William Heinesen]] | ''[[Det gode håb]]'' | {{Lippu|Färsuolluuh}} | [[tanskakielâ]] |- | [[Olof Lagercrantz]] |''Från helvetet till paradiset'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1966 | [[Gunnar Ekelöf]] | ''[[Dîwân över fursten av Emgión]]'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1967 | [[Johan Borgen]] | ''[[Nye Noveller]]'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 1968 | [[Per Olof Sundman]] | ''Ingenjör Andrées luftfärd'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1969 | [[Per Olov Enquist]] | ''Legionärerna'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1970 | [[Klaus Rifbjerg]] | ''[[Anna (jeg) Anna]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 1971 | [[Thorkild Hansen]] | ''[[Slavernes kyst]]'', ''[[Slavernes skibe]]'' já ''[[Slavernes øer]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 1972 | [[Karl Vennberg]] | ''[[Sju ord på tunnelbanan]]'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1973 | [[Veijo Meri]] | ''Kersantin poika'' | {{Lippu|Suomâ}} | suomâkielâ |- | 1974 | [[Villy Sørensen]] | ''[[Uden mål – og med]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 1975 | [[Hannu Salama]] | ''[[Siinä näkijä missä tekijä]]'' | {{Lippu|Suomâ}} | suomâkielâ |- | 1976 | [[Ólafur Jóhann Sigurðsson]] | ''[[Að laufferjum]]'' já ''[[Að brunnum]]'' | {{Lippu|Island}} | [[islandkielâ]] |- | 1977 | [[Bo Carpelan]] | ''[[I de mörke rummen, i de ljusa]]'' | {{Lippu|Suomâ}} | ruotâkielâ |- | 1978 | [[Kjartan Fløgstad]] | ''Dalen Portland'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 1979 | [[Ivar Lo-Johansson]] | ''Pubertet'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1980 | [[Sara Lidman]] | ''Vredens barn'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1981 | [[Snorri Hjartarson]] | ''[[Hauströkkrið yfir mér]]'' | {{Lippu|Island}} | islandkielâ |- | 1982 | [[Sven Delblanc]] | ''Samuels bok'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1983 | [[Peter Seeberg]] | ''[[Om fjorten dage]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 1984 | [[Göran Tunström]] | ''Juloratoriet'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1985 | [[Antti Tuuri]] | ''Pohjanmaa'' | {{Lippu|Suomâ}} | suomâkielâ |- | 1986 | [[Rói Patursson]] | ''[[Líkasum]]'' | {{Lippu|Färsuolluuh}} | [[färkielâ]] |- | 1987 | [[Herbjørg Wassmo]] | ''[[Hudløs himmel]]'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 1988 | [[Thor Vilhjálmsson]] | ''Grámosinn glóir'' | {{Lippu|Island}} | islandkielâ |- | 1989 | [[Dag Solstad]] | ''Roman 1987'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 1990 | [[Tomas Tranströmer]] | ''För levande och döda'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1991 | [[Nils-Aslak Valkeapää]] | ''Beaivi, áhčážan'' | {{Lippu|Säämi}} | [[orjâlâškielâ]] |- | 1992 | [[Friða Á. Sigurðardóttir]]<ref name="islit-1097">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.islit.is/en/news/nr/1097 | Nommâ = Fríða Á. Sigurðardóttir dies at 69 | Almostittem = Island kirjálâšvuotâkuávdáš | Äigimuddo = 2010-05-10 | Čujottum = 2024-03-02 | Kielâ = {{en}}}}</ref> | ''Meðan nóttin líður'' | {{Lippu|Island}} | islandkielâ |- | 1993 | [[Peer Hultberg]] | ''[[Byen og verden]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 1994 | [[Kerstin Ekman]] | ''Händelse vid vatten'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 1995 | [[Einar Már Guðmundsson]] | ''Englar alheimsins'' | {{Lippu|Island}} | islandkielâ |- | 1996 | [[Øystein Lønn]] | ''[[Hva skal vi gjøre idag og andre noveller]]'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 1997 | [[Dorrit Willumsen]] | ''[[Bang]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 1998 | [[Tua Forsström]] | ''Efter att ha tilbringat natt bland hästar'' | {{Lippu|Suomâ}} | ruotâkielâ |- | 1999 | [[Pia Tafdrup]] | ''[[Dronningeporten]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 2000 | [[Henrik Nordbrandt]] | ''[[Drømmebroer]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 2001 | [[Jan Kjærstad]] | ''[[Opdageren]]'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 2002 | [[Lars Saabye Christensen]] | ''Halvbroren'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 2003 | [[Evaa Ström]] | ''[[Revbensstäderna]]'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 2004 | [[Kari Hotakainen]] | ''[[Juoksuhaudantie]]'' | {{Lippu|Suomâ}} | suomâkielâ |- | 2005 | [[Sjón]] | ''Skugga-Baldur'' | {{Lippu|Island}} | islandkielâ |- | 2006 | [[Göran Sonnevi]] | ''[[Oceanen]]'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 2007 | [[Sara Stridsberg]] | ''[[Drömfakulteten]]'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | 2008 | [[Naja Marie Aidt]] | ''[[Bavian]]'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 2009 | [[Per Petterson]] | ''Jeg forbanner tidens elv'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 2010 | [[Sofi Oksanen]] | ''[[Puhdistus]]'' | {{Lippu|Suomâ}} | suomâkielâ |- | 2011 | [[Gyrðir Elíasson]] | ''[[Milli trjánna]]'' | {{Lippu|Island}} | islandkielâ |- | 2012 | [[Merethe Lindstrøm]] | ''[[Dager i stillhetens historie]]'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | 2013 | [[Kim Leine]] | ''Profeterne i Evighedsfjorden'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | 2014 | [[Kjell Westö]] | ''Hägring 38'' | {{Lippu|Suomâ}} | ruotâkielâ |- | 2015 | [[Jon Fosse]] | ''[[Andvake, Olavs draumar, Kveldsvævd]]'' | {{Lippu|Taažâ}} | uđđatárukielâ |- | 2016 | [[Katarina Frostenson]] | ''[[Sånger och formler]]'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- |2017 | [[Kirsten Thorup]] | ''Erindring om kærligheden'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- |2018 | [[Auður Ava Ólafsdóttir]]<ref name="islit-auđur">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.islit.is/en/news/the-nordic-council-literature-prize-2018-goes-to-audur-ava-olafsdottir-from-iceland-for-or|nommâ=The Nordic Council Literature Prize 2018 goes to Auður Ava Ólafsdóttir for Ör |almostittem=Island kirjálâšvuotâkuávdáš|äigimuddo=2018-10-31|čujottum=2024-03-02|kielâ={{en}}}}</ref> | ''Ör'' | {{Lippu|Island}} | islandkielâ |- |2019 | [[Jonas Eika]] | ''Efter solen'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- |2020 | [[Monika Fagerholm]]<ref name="yle-11615300">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/uutiset/3-11615300?origin=rss|nommâ=Pohjoismaiden neuvoston kirjallisuuspalkinto Monika Fagerholmille – ”En uskonut, että saisin sitä koskaan.”|tahhee=Vedenpää, Ville|almostittem=Yle Uutiset|äigimuddo=27.10.2020|almostittee=Yleisradio|čujottum=27.10.2020|kielâ={{fi}}}}</ref> | ''Vem dödade bambi?'' | {{Lippu|Suomâ}} | ruotâkielâ |- | [[Ive 2021 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh|2021]] | [[Niviaq Korneliussen]]<ref name="niviaq">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.norden.org/no/news/niviaq-korneliussen-fikk-nordisk-rads-litteraturpris-2021 | Nommâ = Niviaq Korneliussen fikk Nordisk råds litteraturpris 2021 | Almostittem = Norden | Almostittemsaje = | Äigimuddo = 2.11.2021 | Čujottum = 11.11.2021| Kielâ = {{no}}}}</ref> | ''Naasuliardarpi'' | {{Lippu|Ruánááeennâm}} | kalaallisutkielâ |- | [[Ive 2022 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh|2022]] | [[Solvej Balle]]<ref name="nrlp-2022">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.norden.org/da/news/solvej-balle-fik-nordisk-raads-litteraturpris-2022|nommâ=Solvej Balle fik Nordisk Råds litteraturpris 2022|almostittem=Tave-enâmij rääđi|čujottum=2022-11-03|äigimuddo=2001-11-01|kielâ={{da}}}}</ref> | ''Om udregning af rumfang I, II og III'' | {{Lippu|Tanska}} | tanskakielâ |- | [[Ive 2023 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh|2023]] | [[Joanna Rubin Dranger]]<ref name="nrlp-2023">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.norden.org/no/news/joanna-rubin-dranger-vinner-nordisk-rads-litteraturpris-2023|nommâ=Joanna Rubin Dranger vinner Nordisk råds litteraturpris 2023|almostittem=Tave-enâmij rääđi|čujottum=2023-11-01|äigimuddo=2023-10-31|kielâ={{nb}}}}</ref> | ''Ihågkom oss till liv'' | {{Lippu|Ruotâ}} | ruotâkielâ |- | [[Ive 2024 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh|2024]] | [[Niels Fredrik Dahl]]<ref name="2024-vyeitteeh">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/na-kjenner-vi-vinnerne-av-nordisk-rads-priser-2024-gratulerer | Nommâ = Nå kjenner vi vinnerne av Nordisk råds priser 2024 gratulerer! | Almostittee = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2024-10-22 | Čujottum = 2024-10-27 | Kielâ = {{nb}}}}</ref> | ''Fars rygg'' | {{Lippu|Taažâ}} | tárukielâ |- | [[Ive 2025 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh|2025]] | [[Vónbjørt Vang]]<ref name="nrk-1.17620868">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/sapmi/davviriikkaid-ra_i-girjjala_vuo_a-balkka_upmi-2025-fearsullui---1.17620868|nommâ=Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođa bálkkašupmi 2025 Fearsullui|almostittem=NRK Sápmi|äigimuddo=2025-10-21|čujottum=2025-10-22|kielâ={{se}}}}</ref> | ''[[Svørt Orkidé]]'' | {{Lippu|Färsuolluuh}} | [[färkielâ]] |} ==Koveh== <gallery mode=packed heights=180px> Sofia Oksanen, vinnare av Nordiska radets litteraturpris 2010.jpg|[[Sofi Oksanen]] ive 2010 Nils-Aslak-Valkeapaa.jpg|[[Nils-Aslak Valkeapää]] 1960-lovvoost Kjell-westö-1.jpg|[[Kjell Westö]] ive 2014 Kim Leine.jpg|[[Kim Leine]] ive 2013 Merethe Lindstrom, vinnare av Nordiska radets litteraturpris 2012 (3).jpg|[[Merethe Lindstrøm]] ive 2012 Gyrdir Eliasson, vinnare av Nordiska radets litteraturpris 2011 (3).jpg|[[Gyrðir Elíasson]] ive 2011 Sara Stridsberg Oslo bokfestival 2011.jpg|[[Sara Stridsberg]] ive 2007 Naja Marie Aidt - vinnare av Nordiska radets litteraturpris ar 2008. Vid prisutdelningen i Helsingfors 2008-10-72.jpg|[[Naja Marie Aidt]] ive 2008 Faroe stamp 164 william heinesen.jpg|[[William Heinesen]] ive 1965 Kjartan Flogstad.jpg|[[Kjartan Fløgstad]] ive 1978 W13 Einar Már Gudmundsson speaker 0477.JPG|[[Einar Már Guðmundsson]] ive 1995 </gallery> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Tave-enâmij rääđi palhâšumeh}} [[Luokka:Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume|*]] 172zpdsvkx9bc2kakbwiuylpoctgt6v 14 5388 154238 44773 2026-05-31T21:11:21Z Yupik 23 +cc 154238 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} Taan luokkaast láá uŋgarliih. [[Luokka:Euroopliih]] [[Luokka:Ulmuuh staatâ mield]] [[Luokka:Uŋgar]] fb7c8dt4ah83jqweapnho5z31lhmg03 0 6242 154316 147170 2026-05-31T22:05:14Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154316 wikitext text/x-wiki '''Mariam Kvrivišvili''' ({{k-ka|მარიამ ქვრივიშვილი}}; š. [[kesimáánu 11.]] peeivi [[1990]], [[Tbilisi]], [[Georgia SST]], [[Sovjetlitto]]) lii georgialâš politikkár. Sun väljejui [[Georgia]] ovdâskoodán skammâmáánust 2020.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://web.archive.org/web/20210206035500/http://www.parliament.ge/en/mp/7104|nommâ=Mariam Kvrivishvili|almostittem=web.archive.org|äigimuddo=2021-02-06|almostittee=Parliament of Georgia|čujottum=2024-11-03|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Narcce/Politikkár}} {{DEFAULTSORT:Kvrivišvili, Mariam}} [[Luokka:Georgialiih politikkáreh]] [[Luokka:Ive 1990 šoddâmeh]] 8861nd8koeagd8phaehic0qzsow1nm1 0 6383 154278 152313 2026-05-31T21:30:21Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154278 wikitext text/x-wiki [[File:Urho-Kekkonen-1975.jpg|thumb|Urho Kekkonen ive 1975]] '''Urho Kaleva Kekkonen''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|3|9|1900|[[Pielavesi]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|31|8|1986|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 8. presidentin]] iivij [[1956]]–[[1982]]. Sun lii kuhesáigásumos president Suomâ historjást. == Tuávááš == Urho Kekkonen šoodâi [[čohčâmáánu 3.]] peeivi [[1900]] [[Pielavesi]]st. Suu eeči Juho Kekkonen lâi reŋgâ já meccipargee, kiäst šoodâi meccipargohovdâ, já suu enni Emilia Pylvänäinen lâi tálulii nieidâ. Urho lâi perruu puárásumos pärni.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210301141349/http://suomenpresidentit.fi/kekkonen/ Suomen presidentit] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Eeji pargo keežild peerâ varrij ennuv: sij assii vistig [[Kuopio]]st, talle [[Lapinlahti]]st já [[Iisalmi]]st. Ive&nbsp;[[1911]] peerâ varrij [[Kaajaan|Kajanân]].<ref>[https://www.lepikontorppa.fi/lepikon-torppa Lepikon torppa] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Kekkonen valmâštui [[Kaajaan luvâttâh|Kaajaan luvâttuvâst]] ive&nbsp;[[1919]]. Luvâttuv maŋa sun čođâlditij viärjukenigâsvuođâ [[Helsig]]ist já luvâškuođij vuoigâdvuođâtiettuu [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuvâst]]. Sun valmâštui kandidaatin ive&nbsp;[[1926]]. Siämmáá ive Kekkonen naajâi Sylvi Uinoin, já sunnuu kaandâkyevtis Matti já Taneli šoodáin kyehti ive maŋeláá. Kekkonen valmâštui vuoigâdvuođâ tuáhtárin ive&nbsp;[[1936]].<ref name="sp"/> === Valastâllâm === Kekkonen lâi movtigis valastâllee ubâ elimis. Jo nuorâ almajin Kajanist sun lijkkui almosvalastâlmân, čuoigâmân já jyelgipáálun. Rävisolmožin suu tehálumoseh šlaajah lijjii alodâhnjuškim já kaččâm. Ive&nbsp;[[1923]] sun vuoitij alodâhnjuškim suomâmiäštárvuođâ.<ref>[https://www.yleisurheilu.fi/uutinen/kekkosen-kisat-urho-kekkonen-ja-urheilu/ Urho Kekkonen ja urheilu] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Meid presidentin Kekkonen lâi tobdos tast, ete sun čuoigâi, kuálástij já miäcástij ennuv.<ref>[https://yle.fi/aihe/artikkeli/2006/09/08/kekkonen-hiihtaa-kekkonen-kalastaa Yle.fi] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Pooliitlâš karrieer == Kekkonen seervâi Viljâleijeiliiton ive&nbsp;[[1933]]. Suomâ ovdâskoodán sun väljejui vuossâmuu keerdi ive&nbsp;[[1936]]. Sust šoodâi tállán [[Kyösti Kallio]] haldâttâs vuoigâdvuođâminister ([[1936]]-[[1937]]) já talle sisašijminister A. K. Cajander haldâttâsân ([[1937]]–[[1939]]). [[Tälvisuáti|Tälvisuáđi]] ääigi Kekkonen ij lamaš haldâttâsâst, mut ive&nbsp;[[1944]] sun väljejui [[Juho Kusti Paasikivi|J. K. Paasikivi]] haldâttâs vuoigâdvuođâministerin. Kekkonen lâi Viljâleijeilito presidentiävtukkâs ive [[1950]]. Paasikivi vuoitij vaaljâid já nomâttij Kekkonen uáiviministerin. Ohtsis Kekkonen lâi uáiviministerin viiđâ haldâttâsâst.<ref name="sp"/> === Suomâ presidentin === Kekkonen väljejui [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi presidentin]] vuossâmuu keerdi ive&nbsp;[[1956]], ko sun vuoitij vyesti-iävtukkâs K.&nbsp;A.&nbsp;Fagerholm kuovttijn jienáin. Sun šoodâi forgâ tobdosin tast, maht sun maatij hoittáđ [[Suomâ]] já [[Sovjetlitto|Sovjetlito]] koskâsijd koskâvuođâid. Ton áánsust Kekkonen luhostui čokkiđ vääldi olssis. Ive&nbsp;[[1962]] vaaljâin suu vyesti-iävtukkâs Olavi Honka luovâi iävtukkâsvuođâst já Kekkonen väljejui uđđâsist presidentin. Kekkonen vuoitij meid ive&nbsp;[[1968]] presidentvaaljâid, já ovdâskode ive&nbsp;[[1973]] asâttem spiekâstâhlaavâ áánsust Kekkonen joođhij presidentin ive&nbsp;[[1978]] räi. Ive&nbsp;1978 vaaljâi ääigi Kekkonen lâi jo puáris já sust lijjii tiervâsvuotâčuolmah. Sun kuittâg vuoitij vaaljâid já tooimâi presidentin vala ive&nbsp;[[1982]] räi. Kekkonen jaamij päihistis Tamminiemist, [[Helsig|Helsigist]] [[porgemáánu 31.]] peeivi&nbsp;1986.<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} [[Luokka:Ive 1900 šoddâmeh|Kekkonen]] [[Luokka:Ive 1986 jämimeh|Kekkonen]] [[Luokka:Suomâ presidenteh|Kekkonen]] dqfefdhkuxqin68igmg3z4996x7yumu 154279 154278 2026-05-31T21:31:05Z Yupik 23 154279 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Urho-Kekkonen-1975.jpg|thumb|Urho Kekkonen ive 1975]] '''Urho Kaleva Kekkonen''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|3|9|1900|[[Pielavesi]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|31|8|1986|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 8. presidentin]] iivij [[1956]]–[[1982]]. Sun lii kuhesáigásumos president Suomâ historjást. == Tuávááš == Urho Kekkonen šoodâi [[čohčâmáánu 3.]] peeivi [[1900]] [[Pielavesi]]st. Suu eeči Juho Kekkonen lâi reŋgâ já meccipargee, kiäst šoodâi meccipargohovdâ, já suu enni Emilia Pylvänäinen lâi tálulii nieidâ. Urho lâi perruu puárásumos pärni.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210301141349/http://suomenpresidentit.fi/kekkonen/ Suomen presidentit] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Eeji pargo keežild peerâ varrij ennuv: sij assii vistig [[Kuopio]]st, talle [[Lapinlahti]]st já [[Iisalmi]]st. Ive&nbsp;[[1911]] peerâ varrij [[Kaajaan|Kajanân]].<ref>[https://www.lepikontorppa.fi/lepikon-torppa Lepikon torppa] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Kekkonen valmâštui [[Kaajaan luvâttâh|Kaajaan luvâttuvâst]] ive&nbsp;[[1919]]. Luvâttuv maŋa sun čođâlditij viärjukenigâsvuođâ [[Helsig]]ist já luvâškuođij vuoigâdvuođâtiettuu [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuvâst]]. Sun valmâštui kandidaatin ive&nbsp;[[1926]]. Siämmáá ive Kekkonen naajâi Sylvi Uinoin, já sunnuu kaandâkyevtis Matti já Taneli šoodáin kyehti ive maŋeláá. Kekkonen valmâštui vuoigâdvuođâ tuáhtárin ive&nbsp;[[1936]].<ref name="sp"/> === Valastâllâm === Kekkonen lâi movtigis valastâllee ubâ elimis. Jo nuorâ almajin Kajanist sun lijkkui almosvalastâlmân, čuoigâmân já jyelgipáálun. Rävisolmožin suu tehálumoseh šlaajah lijjii alodâhnjuškim já kaččâm. Ive&nbsp;[[1923]] sun vuoitij alodâhnjuškim suomâmiäštárvuođâ.<ref>[https://www.yleisurheilu.fi/uutinen/kekkosen-kisat-urho-kekkonen-ja-urheilu/ Urho Kekkonen ja urheilu] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Meid presidentin Kekkonen lâi tobdos tast, ete sun čuoigâi, kuálástij já miäcástij ennuv.<ref>[https://yle.fi/aihe/artikkeli/2006/09/08/kekkonen-hiihtaa-kekkonen-kalastaa Yle.fi] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Pooliitlâš karrieer == Kekkonen seervâi Viljâleijeiliiton ive&nbsp;[[1933]]. Suomâ ovdâskoodán sun väljejui vuossâmuu keerdi ive&nbsp;[[1936]]. Sust šoodâi tállán [[Kyösti Kallio]] haldâttâs vuoigâdvuođâminister ([[1936]]-[[1937]]) já talle sisašijminister A. K. Cajander haldâttâsân ([[1937]]–[[1939]]). [[Tälvisuáti|Tälvisuáđi]] ääigi Kekkonen ij lamaš haldâttâsâst, mut ive&nbsp;[[1944]] sun väljejui [[Juho Kusti Paasikivi|J. K. Paasikivi]] haldâttâs vuoigâdvuođâministerin. Kekkonen lâi Viljâleijeilito presidentiävtukkâs ive [[1950]]. Paasikivi vuoitij vaaljâid já nomâttij Kekkonen uáiviministerin. Ohtsis Kekkonen lâi uáiviministerin viiđâ haldâttâsâst.<ref name="sp"/> === Suomâ presidentin === Kekkonen väljejui [[Suomâ täsivääldi president]]in vuossâmuu keerdi ive&nbsp;[[1956]], ko sun vuoitij vyesti-iävtukkâs K.&nbsp;A.&nbsp;Fagerholm kuovttijn jienáin. Sun šoodâi forgâ tobdosin tast, maht sun maatij hoittáđ [[Suomâ]] já [[Sovjetlitto|Sovjetlito]] koskâsijd koskâvuođâid. Ton áánsust Kekkonen luhostui čokkiđ vääldi olssis. Ive&nbsp;[[1962]] vaaljâin suu vyesti-iävtukkâs Olavi Honka luovâi iävtukkâsvuođâst já Kekkonen väljejui uđđâsist presidentin. Kekkonen vuoitij meid ive&nbsp;[[1968]] presidentvaaljâid, já ovdâskode ive&nbsp;[[1973]] asâttem spiekâstâhlaavâ áánsust Kekkonen joođhij presidentin ive&nbsp;[[1978]] räi. Ive&nbsp;1978 vaaljâi ääigi Kekkonen lâi jo puáris já sust lijjii tiervâsvuotâčuolmah. Sun kuittâg vuoitij vaaljâid já tooimâi presidentin vala ive&nbsp;[[1982]] räi. Kekkonen jaamij päihistis Tamminiemist, [[Helsig|Helsigist]] [[porgemáánu 31.]] peeivi&nbsp;1986.<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Kekkonen, Urho}} [[Luokka:Ive 1900 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1986 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] 8s4g97ql8roa1q3lfzhnxqifa8lk12s 154280 154279 2026-05-31T21:31:23Z Yupik 23 +sárgá 154280 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Urho-Kekkonen-1975.jpg|thumb|Urho Kekkonen ive 1975]] '''Urho Kaleva Kekkonen''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|3|9|1900|[[Pielavesi]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|31|8|1986|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 8. presidentin]] iivij [[1956]]–[[1982]]. Sun lii kuhesáigásumos president Suomâ historjást. == Tuávááš == Urho Kekkonen šoodâi [[čohčâmáánu 3.]] peeivi [[1900]] [[Pielavesi]]st. Suu eeči Juho Kekkonen lâi reŋgâ já meccipargee, kiäst šoodâi meccipargohovdâ, já suu enni Emilia Pylvänäinen lâi tálulii nieidâ. Urho lâi perruu puárásumos pärni.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210301141349/http://suomenpresidentit.fi/kekkonen/ Suomen presidentit] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Eeji pargo keežild peerâ varrij ennuv: sij assii vistig [[Kuopio]]st, talle [[Lapinlahti]]st já [[Iisalmi]]st. Ive&nbsp;[[1911]] peerâ varrij [[Kaajaan|Kajanân]].<ref>[https://www.lepikontorppa.fi/lepikon-torppa Lepikon torppa] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Kekkonen valmâštui [[Kaajaan luvâttâh|Kaajaan luvâttuvâst]] ive&nbsp;[[1919]]. Luvâttuv maŋa sun čođâlditij viärjukenigâsvuođâ [[Helsig]]ist já luvâškuođij vuoigâdvuođâtiettuu [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuvâst]]. Sun valmâštui kandidaatin ive&nbsp;[[1926]]. Siämmáá ive Kekkonen naajâi Sylvi Uinoin, já sunnuu kaandâkyevtis Matti já Taneli šoodáin kyehti ive maŋeláá. Kekkonen valmâštui vuoigâdvuođâ tuáhtárin ive&nbsp;[[1936]].<ref name="sp"/> === Valastâllâm === Kekkonen lâi movtigis valastâllee ubâ elimis. Jo nuorâ almajin Kajanist sun lijkkui almosvalastâlmân, čuoigâmân já jyelgipáálun. Rävisolmožin suu tehálumoseh šlaajah lijjii alodâhnjuškim já kaččâm. Ive&nbsp;[[1923]] sun vuoitij alodâhnjuškim suomâmiäštárvuođâ.<ref>[https://www.yleisurheilu.fi/uutinen/kekkosen-kisat-urho-kekkonen-ja-urheilu/ Urho Kekkonen ja urheilu] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Meid presidentin Kekkonen lâi tobdos tast, ete sun čuoigâi, kuálástij já miäcástij ennuv.<ref>[https://yle.fi/aihe/artikkeli/2006/09/08/kekkonen-hiihtaa-kekkonen-kalastaa Yle.fi] Čujottum 22.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Pooliitlâš karrieer == Kekkonen seervâi Viljâleijeiliiton ive&nbsp;[[1933]]. Suomâ ovdâskoodán sun väljejui vuossâmuu keerdi ive&nbsp;[[1936]]. Sust šoodâi tállán [[Kyösti Kallio]] haldâttâs vuoigâdvuođâminister ([[1936]]-[[1937]]) já talle sisašijminister A. K. Cajander haldâttâsân ([[1937]]–[[1939]]). [[Tälvisuáti|Tälvisuáđi]] ääigi Kekkonen ij lamaš haldâttâsâst, mut ive&nbsp;[[1944]] sun väljejui [[Juho Kusti Paasikivi|J. K. Paasikivi]] haldâttâs vuoigâdvuođâministerin. Kekkonen lâi Viljâleijeilito presidentiävtukkâs ive [[1950]]. Paasikivi vuoitij vaaljâid já nomâttij Kekkonen uáiviministerin. Ohtsis Kekkonen lâi uáiviministerin viiđâ haldâttâsâst.<ref name="sp"/> === Suomâ presidentin === Kekkonen väljejui [[Suomâ täsivääldi president]]in vuossâmuu keerdi ive&nbsp;[[1956]], ko sun vuoitij vyesti-iävtukkâs K.&nbsp;A.&nbsp;Fagerholm kuovttijn jienáin. Sun šoodâi forgâ tobdosin tast, maht sun maatij hoittáđ [[Suomâ]] já [[Sovjetlitto|Sovjetlito]] koskâsijd koskâvuođâid. Ton áánsust Kekkonen luhostui čokkiđ vääldi olssis. Ive&nbsp;[[1962]] vaaljâin suu vyesti-iävtukkâs Olavi Honka luovâi iävtukkâsvuođâst já Kekkonen väljejui uđđâsist presidentin. Kekkonen vuoitij meid ive&nbsp;[[1968]] presidentvaaljâid, já ovdâskode ive&nbsp;[[1973]] asâttem spiekâstâhlaavâ áánsust Kekkonen joođhij presidentin ive&nbsp;[[1978]] räi. Ive&nbsp;1978 vaaljâi ääigi Kekkonen lâi jo puáris já sust lijjii tiervâsvuotâčuolmah. Sun kuittâg vuoitij vaaljâid já tooimâi presidentin vala ive&nbsp;[[1982]] räi. Kekkonen jaamij päihistis Tamminiemist, [[Helsig|Helsigist]] [[porgemáánu 31.]] peeivi&nbsp;1986.<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Kekkonen, Urho}} [[Luokka:Ive 1900 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1986 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] phqwsacm2wuviojsh74w5mth16qcker 0 6408 154255 147184 2026-05-31T21:20:22Z Yupik 23 +cc-r 154255 wikitext text/x-wiki [[File:Mauno-Koivisto-1967.jpg|thumb|Mauno Koivisto ive 1967]] '''Mauno Henrik Koivisto''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|25|11|1923|[[Turku]]|[[Suomâ]]|12|5|2017|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš sosiolog, paŋkkihovdâ, politikkár já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 9. president]]. Sun tooimâi presidentin iivij [[1982]]–[[1994]]. == Tuávááš == Mauno Koivisto šoodâi [[skammâmáánu 25.]] peeivi [[1923]] [[Turku|Tuurkust]]. Suu eeči Juho Koivisto poorgâi muorâčeppin já enni Hymni Sofia Eskola lâi kanttor nieidâ. Enni jaamij ko Koivisto lâi tuše 10-ihásâš. Aalmugškoovlâ maŋa Koivistost lijjii maaŋgah pargosajeh. Suomâ jotkâsuáđi ääigi sun lâi suátišiljoost. Suáđi maŋa Koivisto poorgâi Tuurku hamânist. Siämmáá ääigi sun juuđij vistig koskâškoovlâ já talle luvâttuv. Sun valmâštui pajeuáppen ive [[1949]]. Ton maŋa Koivisto luuvâi sosiologia [[Tuurku ollâopâttâh|Tuurku ollâopâttuvâst]] já valmâštui filosofia tuáhtárin ive [[1956]]. Koivisto naajâi Tellervo Kankaanrantain ive [[1952]] já sunnuu nieidâ Assi šoodâi ive [[1957]]. Siämmáá ive Koivisto varrij [[Helsig]]ân já porgâškuođij paŋkkihovdân. Ive [[1968]] aalgâst sun väljejui Suomâ Paaŋki uáivihovdân.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://suomenpresidentit.fi/koivisto/|nommâ=Mauno Henrik Koivisto|almostittem=Suomen presidentit|čujottum=2023-11-24|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> == Pooliitlâš karrieer == Koivisto seervâi [[Suomâ sosialdemokraatlâš piäládâh|Suomâ sosialdemokraatlii piäládâhân]] ive [[1947]]. Sun väljejui [[Rafael Paasio]] haldâttâs staatâvarijministerin ive [[1966]] já ive [[1968]] sust šoodâi uáiviminister ive [[1970]] räi. Ive [[1972]] sun tooimâi oppeet staatâvarijministerin Paasio nube haldâttâsâst. Uáiviministerin sun tooimâi nube keerdi iivij [[1979]]–[[1982]]. Ive 1981 čohčâmáánust president [[Urho Kekkonen]] paasij puoccâmluámun já Koivistost šoodâi virgetahhee president. Ive [[1982]] vaaljâin sun väljejui [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 9. presidentin]]. Sun vuoitij meid ive [[1988]] vaaljâid já tooimâi presidentin ive [[1994]] räi.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/633|nommâ=Mauno Koivisto|almostittem=kansallisbiografia.fi|čujottum=2023-11-24|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> == Jäämmim == President Koivisto jaamij Helsingist [[vyesimáánu 12.]] peeivi [[2017]]. Suu [[staatâliih hävdidmeh]] tuállojii Helsigist [[vyesimáánu 25.]] peeivi [[2017]]. President Koivisto lii hävdidum Hietaniemi hävdienâmân.<ref name="aavis">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/11/24/president-mauno-koivisto-mustomerkka-almostittoo-lavvarduv-25-11-2023/|nommâ=President Mauno Koivisto muštomerkkâ almostittoo lávvárduv 25.11.2023|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2023-11-24|čujottum=2023-11-24}}</ref> == Muštomerkkâ Pikkuparlamentti muorâstuvâst Helsigist == President Mauno Koivisto muštomerkkâ almostittui lávvárduv 25.11.2023 Pikkuparlamentti muorâstuvâst [[Helsig]]ist. Talle president Koivisto šoddâmist lijjii kuullâm čyeti ihheed. Staatârääđi kunnijâttij muštomerháin president Koivisto mušto já merhâšittee eellimpargo.<ref name="aavis"/><ref name="vn">{{Nettikäldee|čujottâs=https://valtioneuvosto.fi/-/10616/presidentti-mauno-koiviston-muistomerkki-paljastetaan-lauantaina-25.11|nommâ=Presidentti Mauno Koiviston muistomerkki paljastetaan lauantaina 25.11.|almostittem=Valtioneuvosto|äigimuddo=2023-11-14|čujottum=2023-11-24|ietf-kielâkoodi=fi-FI}}</ref> ''Välittäjä''-nommâsii muštomeerhâ lii suunâttâllâm já ráhtám koveverree [[Kirsi Kaulanen]], kote vuoitij ive 2021 staatârääđi kanslia ornim ávus muštomerkkâkišto. Taiđâlávt ollâtásásii kiišton pottii ohtsis 110 tuhhiittum iävtuttâssâd. Palhâšumelävdikodde valjij iävtuttâs, já lävdikoodán kullojii president Mauno Koivisto muštomerkkâtoimâkodde já kyehti Suomâ Taiđârij seervi nomâttem taiđârjeessân. Staatârääđi kanslia lii tiilám Välittäjä-nommâsii veerrâm koveverree Kirsi Kaulasiist. Haahâmsopâmuš árvu lâi 1 035 000 eurod. Staatârääđi kanslia skeŋkkij valmâš veerrâm uássin Helsig kaavpug taaiđâčuágálduv. Suomâ presidentij puoh virgáliih muštomeerhah láá uáivikaavpugist. Veerrâm lii viđânubálov meetter kukkosâš já kuuđâ meetter alosâš. Tot lii rahtum ruástuhánnáá tiärásist, já tast láá kyehti uási. Tot lii Pikkuparlamentti muorâstuv koskâvázáttuv kuohtui pelij, já ton čoođâ lii máhđulâš jotteeđ.<ref name="aavis"/><ref name="vn"/> Suomâ alemus staatâhovdim uásálistij tilálâšvuotân. Tilálâšvuođâst sarnuu täsivääldi president [[Sauli Niinistö]] já njunošminister [[Petteri Orpo]]. Tilálâšvuođâ muusikist västidáin Sibelius-luvâttuv káámmárkuoro já Kaarti suáittukodde. Tilálâšvuotâ lâi áávus puohháid. Ulmuuh pessii uápásmuđ pyerebeht ''Välittäjä''-muštomeerkân nyevt 17:40 ääigi.<ref name="aavis"/><ref name="vn"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Suomâ presidenteh}} [[Luokka:Ive 1923 šoddâmeh|Koivisto]] [[Luokka:Ive 2017 jämimeh|Koivisto]] [[Luokka:Suomâ presidenteh|Koivisto]] g4oin6oydfbpotg46i9ks5h5f899kis 0 6487 154273 152308 2026-05-31T21:29:17Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154273 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Kyösti Kallio.jpg|thumb|Kyösti Kallio]] '''Kyösti Kallio''' (algâaalgâst '''Gustaf Kalliokangas''', {{Šoddâm- já jäämmimäigi|10|4|1873|[[Ylivieska]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|19|12|1940|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 4. presidentin]] iivij [[1937]]–[[1940]]. == Tuávááš == Kyösti Kallio šoodâi [[cuáŋuimáánu 10.]] peeivi [[1873]] [[Ylivieska]]st stuorrâ perruu kuálmádin párnážin. Suu vaanhimeh láin eennâmviljâleijee Mikko Kallio já Beata Knuutila. 12-ihásâžžân Kallio varrij eeji uárbimpele, Anttuuna Kangas, kuuvl. Sun valmâštui [[Raahe]] koskâškoovlâst já jođeškuođij luvâttuv [[Oulu]]st. Sun ij kuittâg valmâštum pajeuáppen, pic sust šoodâi Anttuuna Kangas táálui iššeed, já sun poorgâi eennâmtuálust masa ubâ elimis. Kallio naajâi Kaisa Nivalain ive [[1902]] já sunnui šoddii ohtsis kuttâ párnáá, kyehti alge já nelji nieidâ.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210301133613/http://suomenpresidentit.fi/kallio/ Suomen presidentit] Čujottum 26.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Pooliitlâš karrieer == Kallio väljejui ovdâsteijen staatâpeivijd ive [[1904]]. Sun tooimâi meid ive [[1906]] vuáđudum Viljâleijeelito haldâttâsâst. Kallio lâi tergâdis tahhee [[Suomâ]] jiečânâsvuođâ tuávváást. Sun tooimâi 15 kerdid ovdâskode sahâalmajin, kulmii eennâmtuáluministerin já neljii uáiviministerin. Kallio väljejui [[Suomâ täsivääldi president]]in ive [[1937]]. Presidentin sun halijdij ovdediđ tave-eennâmlii ovtâspargo sehe [[Suomâ]] já [[Sovjetlitto|Sovjetlito]] koskâsijd koskâvuođâid. [[Tälvisuáti|Tälvisuáđi]] ääigi já suáđi maŋa Kallio irâttij ruákášiđ aalmug. Suu tiervâsvuotâ kuittâg huánánij jo suáđi ääigi já sun iäránij president tooimâst [[skammâmáánu 27.]] peeivi [[1940]]. Ovdâskodde valjij čuávuvâš presidentin [[Risto Ryti]] [[juovlâmáánu 19.]] peeivi.<ref name="sp"/> Kallio finnij váimuinfarkt siämmáá peeivi já jaamij [[Helsig]] ryevdirađesajattuvâst.<ref>[https://www.helsinginuutiset.fi/paikalliset/1699474 Helsingin Uutiset] Čujottum 26.2.2021<small>(suomâkielân)</small></ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT: Kallio, Kyösti}} [[Luokka:Ive 1873 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1940 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] [[Luokka:Syemmiliih senaattoreh]] kzjn7tylbd4960um539qh542l3g0qke 0 6492 154274 152311 2026-05-31T21:29:26Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154274 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Risto Ryti.jpg|thumb|Risto Ryti]] '''Risto Heikki Ryti''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|3|2|1889|[[Huittinen]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|25|10|1956|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 5. presidentin]] iivij [[1940]]–[[1944]]. == Tuávááš == Risto Ryti šoodâi [[kuovâmáánu 3.]] peeivi [[1889]] [[Huittinen|Huittisii]] Loima siijdâst stuorrâ perruu niäljád párnážin. Suu eeči Kaarle Evert Ryti lâi tálulâš já enni Ida Vivika Junttila tálulii nieidâ. Nuorâ almajin Ryti lijkkui kuittâg eenâb luuhâđ ko porgâđ eennâmtuálust. Sun lâi perruu áinoo alge, kii valmâštui pajeuáppen. Sun luuvâi vuoigâdvuođâtiettuu [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuvâst]] já valmâštui ive [[1909]]. Ton maŋa sun poorgâi äššivyeijen [[Rauma]]st. Sun finnij värituámmár áárvu ive [[1912]]. Ryti oopâi meid [[Oxford]]ist [[Eŋland]]ist, mut kaartâi maccâđ [[Suomâ]]n [[Vuossâmuš maailmsuáti|vuossâmuu maailmsuáđi]] älgidijn. Sun naajâi Gerda Serlachiusáin ive [[1916]] já sunnui šoddii kulmâ párnáá, algekyevtis já ohtâ nieidâ.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210301135425/http://suomenpresidentit.fi/ryti/ Suomen presidentit] Čujottum 26.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Pooliitlâš karrieer == Ryti väljejui Suomâ ovdâskoodán vuossâmuu keerdi ive [[1919]]. Sun tooimâi staatâvarijministerin J. H. Vennola haldâttâsâst ive [[1921]] já Kyösti Kallio haldâttâsâst iivij [[1922]]–[[1924]]. Ive [[1922]] president [[K. J. Ståhlberg]] nomâttij Ryti Suomâ Paaŋki uáivihovdân. Ryti lâi presidentiävtukkâssân jo ive [[1925]] vaaljâin, tuše 36-ihásâžžân. Presidentin väljejui kuittâg [[Lauri Kristian Relander]]. Ryti poorgâi uáivihovdân [[1930-loho|1930-lovo]] ääigi já maacâi haldâttâspaargon esken ive [[1939]], ko sust šoodâi [[Suomâ]] uáiviminister. Sun tooimâi uáiviministerin Suomâ [[Tälvisuáti|tälvisuáđi]] ääigi já vuáláčaalij [[Moskova ráávhusopâmuš]] [[njuhčâmáánu 13.]] peeivi [[1940]].<ref name="kb">[https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/630 Kansallisbiografia] Čujottum 26.2.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> === Suomâ presidentin === Suomâ ovdâskodde valjij Ryti [[Suomâ täsivääldi president]]in spiekâstâhlavváin ton maŋa, ko president [[Kyösti Kallio]] iäránij virgestis [[skammâmáánu 27.]] peeivi [[1940]] puácuvuođâ keežild. Rytist šoodâi president [[juovlâmáánu 19.]] peeivi [[1940]]. Sun väljejui presidentin uđđâsist ive [[1943]] vaaljâin. Ryti tooimâi presidentin vaigâdis tiileest Suomâ jotkâsuáđi ääigi. Kesimáánust [[1944]] Ryti čaalij [[Saksa]] olgominister Ribbentropân reeivâ, mast sun lopedij, ete [[Suomâ]] ij räähti ráávhu [[Sovjetlitto|Sovjetlittoin]] [[Saksa]] lovettáá. Taan Ryti-Ribbentrop-sopâmuš áánsust [[Suomâ]] finnij [[Saksa]] iše suáđist. Ryti iäránij president virgeest forgâ ton maŋa.[[Carl Gustaf Emil Mannerheim|C. G. E. Mannerheimist]] šoodâi president ive [[1944]] porgemáánust ige Ryti vuáláčäällim sopâmuš lamaš innig vyeimist. Suáđi maŋa [[Sovjetlitto]] vaađâi, ete [[Suomâ]] tyemmee suátisujâlijd. Meid Ryti tyemmejui suátisujâlâžžân já sun vietij kulmâ ive faŋgâlist, ovdil ko president [[Juho Kusti Paasikivi|Paasikivi]] ärmittij suu vyesimáánust [[1949]]. Ryti jaamij ive [[1956]] 67-ihásâžžân.<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Ryti, Risto}} [[Luokka:Ive 1889 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1956 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] dk844sk3eqmpz2qmv8kcd6nbtrq4mws 14 7398 154253 36601 2026-05-31T21:19:23Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154253 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1922|Šoddâmeh]] [[Luokka:1920-lovo šoddâmeh]] ml02gnwhts2qhqf2z92pyt0vbhdpjf9 14 7399 154309 36602 2026-05-31T22:01:49Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154309 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1990|Jämimeh]] [[Luokka:1990-lovo jämimeh]] r8j94knqo22ah7j1ougcx0vohi3p9oz 14 7484 154267 49939 2026-05-31T21:27:30Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154267 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2021|Jämimeh]] [[Luokka:2020-lovo jämimeh]] h1bov9vyc5xav54wlkp4baxa20jgrqf 0 7584 154271 152309 2026-05-31T21:28:58Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154271 wikitext text/x-wiki [[File:Lauri Kristian Relander.png|thumb|Lauri Kristian Relander]] '''Lauri Kristian Relander''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|31|5|1883|[[Kurkijoki]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|9|2|1942|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš agronom já politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi nubben presidentin]] iivij [[1925]]–[[1931]]. == Tuávááš == Lauri Kristian Relander šoodâi [[vyesimáánu 31.]] peeivi [[1883]] [[Kurkijoki]]st. Suu eeči lâi agronom Evald Kristian Relander já suu enni lâi ruávást nieidâ Gertrud Maria Olsoni. Relander valmâštui pajeuáppen ive [[1901]]. Luvâttuv maŋa sun luuvâi agronomia vistig Mustiala eennâmviljâlemopâttuvâst já maŋeláá [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuvâst]]. Sun poorgâi totken sehe máttáátteijen já valmâštui tuáhtárin ive [[1914]]. Relander naajâi Signe Östermanáin ive [[1906]], já sunnui šoodáin kyehti párnáá, Maja-Lisa já Ragnar.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210506101841/http://suomenpresidentit.fi/relander/ Suomen presidentit] Čujottum 11.5.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Pooliitlâš karrieer == Relander seervâi Viljâleijeiliiton ive [[1907]].<ref>[https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/628 Kansallisbiografia]Čujottum 11.5.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Sun lâi ovdâsteijen staatâpeeivijn [[1910]]–[[1913]] sehe [[1917]]–[[1920]] já tooimâi meid ovdâskode sahâalmajin iivij [[1919]] já [[1920]] staatâpeeivijn. Ive [[1920]] sun nomâttui [[Viibur]] eennâmhiärrán. Relander väljejui [[Suomâ täsivääldi president]]in ive [[1925]]. 41-ihásâžžân sun lâi [[Suomâ]] historjá nuorâmus president. Presidentin Relander šoodâi tobdosin "Reeisu-Lassen", tastko sun lâi vuosmuš [[Suomâ]] president, kii mađhâšij teivâđ olgoenâmij staatâhoovdâid. Viljâleijeilitto ij valjim Relander presidentiävtukkâssân innig ive [[1931]] vaaljâin. Relander finnij váimuinfarkt já jaamij [[kuovâmáánu 9.]] peeivi [[1942]].<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Relander, Lauri Kristian}} [[Luokka:Ive 1883 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1942 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] p1vcetzoddtbo4dlgr0ekelnkrckd69 0 7589 154272 152310 2026-05-31T21:29:05Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154272 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Pehr Evind Svinhufvud.png|thumb|Pehr Evind Svinhufvud]] '''Pehr Evind Svinhufvud''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|15|12|1861|[[Sääksmäki]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|29|2|1944|[[Luumäki]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš politikkár. Sun tooimâi [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 3. presidentin]] iivij [[1931]]–[[1937]]. == Tuávááš == Pehr Evind Svinhufvud šoodâi [[juovlâmáánu 15.]] peeivi [[1861]] [[Sääksmäki]]st. Suu eeči lâi merâkapteen Pehr Gustaf Svinhufvud já enni Olga von Becker. Eeči jaamij, ko Svinhufvud lâi tuše kyevtihásâš, já sun aasâi arâpärnivuođâst äijihis Pehr Gustaf Svinhufvud kulen. Äijih jäämmim maŋa Svinhufvud varrij [[Helsig]]ân ennijnis.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210618084450/https://suomenpresidentit.fi/svinhufvud/ Suomen presidentit] Čujottum 11.5.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Sun luuvâi [[Suomâ]], [[Ruoššâ|Ruošâ]] já [[Skandinavia]] historjá [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuvâst]], valmâštui maisterin ive [[1882]] já ton maŋa vala vuoigâdvuođâtiettuu kandidaatin. Uápui maŋa sun poorgâi äššivyeijen já tuámárin [[Turku|Tuurku]] hovivuoigâdvuođâst.<ref>[https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/501 Kansallisbiografia] Čujottum 11.5.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Svinhufvud naajâi Ellen Timgrenáin, já sunnui šoddii kuttâ párnáá, nelji alge já nieidâkyevtis.<ref name="sp"/> == Pooliitlâš karrieer == Svinhufvud uásálistij staatâpeivijd vuossâmuu keerdi ive [[1894]] aatellâšsiäđu ovdâsteijen. Ive [[1907]] sun väljejui ovdâskode sahâalmajin. Svinhufvud piäluštij [[Suomâ]] jiešmeridemvuoigâdvuođâ já kaartâi tondiet vädisvuođáid [[Ruoššâ|Ruoššáin]]. Ive [[1914]] sun karbui [[Siberia]]n. Sun maacâi [[Suomâ]]n ive [[1917]] [[Ruošâ vääldikomettem]] maŋa já nomâttui seenaat sahâalmajin siämmáá ive skammâmáánust. [[Juovlâmáánu 4.]] peeivi [[1917]] seenaat adelij ovdâskoodán julgáštâs [[Suomâ]] jiečânâsvuođâst. Ovdâskodde tuhhiittij julgáštâs [[juovlâmáánu 6.]] peeivi [[1917]] já [[Ruoššâ]] tubdâstij [[Suomâ]] jiečânâsvuođâ virgálávt [[uđđâivemáánu 4.]] peeivi [[1918]].<ref name="sp"/><br> [[Suomâ siskáldâssuáti|Suomâ siskáldâssuáđi]] aalgâst Svinhufvud patârij [[Vaasa]]n, mast seenaat tooimâi suáđi ääigi. Suáđi maŋa Svinhufvud nomâttui jiečânâs [[Suomâ]] staatâhovdân [[vyesimáánu 27.]] peeivi [[1918]] já sun iäránij taan tooimâst siämmáá ive juovlâmáánust. [[1920-loho|1920-lovvoost]] Svinhufvud kiäsádâđâi politiikist, mut ive [[1930]] president [[Lauri Kristian Relander]] nomâttij suu uáiviministerin. Ive [[1931]] vaaljâin Svinhufvud väljejui [[Suomâ täsivääldi president]]in. Sun lâi presidentiävtukkâssân meid ive [[1937]], mut [[Kyösti Kallio]] vuoitij vaaljâid. Svinhufvud jaamij 82-ihásâžžân [[kuovâmáánu 29.]] peeivi [[1944]].<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Svinhufvud, Pehr Evind}} [[Luokka:Ive 1861 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1944 jämimeh]] [[Luokka:Siberian karbum ulmuuh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] [[Luokka:Syemmiliih senaattoreh]] l9f7umqqqn4ri6uyce5yvcugaecrv28 0 7708 154276 152307 2026-05-31T21:29:52Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154276 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Juho Kusti Paasikivi (cropped).jpg|thumb|Juho Kusti Paasikivi]] '''Juho Kusti Paasikivi''' (algâaalgâst '''Johan Gustaf Hellstén'''; {{Šoddâm- já jäämmimäigi|27|11|1870|[[Hämeenkoski|Koski Hl]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|14|12|1956|[[Helsig]]|[[Suomâ]]}}) lâi syemmilâš politikkár, paŋkkihovdâ, diplomaat já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 7. president]]. Sun tooimâi presidentin iivij [[1946]]–[[1956]]. == Tuávááš == Juho Kusti Paasikivi šoodâi [[skammâmáánu 27.]] peeivi [[1870]] Häme lääni [[Hämeenkoski|Koski]] pitejáást. Suu nommâ lâi algâaalgâst Johan Gustaf Hellstén, mut sun molsoi noomâs suomâkielâlâžžân luvâttâhavveest. Suu eeči lâi kävppijâs August Hellstén já enni Karolina Wilhelmina Selin. Enni jaamij, ko Paasikivi lâi tuše neelji-ihásâš.<ref name="sp">[https://web.archive.org/web/20210506085112/https://suomenpresidentit.fi/paasikivi/ Suomen presidentit] Čujottum 22.5.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Paasikivi luuvâi [[ruošâkielâ]] já -kirjálâšvuođâ [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuvâst]]. Sun valmâštui filosofia kanditaatin ive [[1892]] já ton maŋa vala vuoigâdvuođâtiettuu kandidaatin ive [[1897]]. Siämmáá ive Paasikivi naajâi pajeuáppee Anna Forsmanáin, já sunnui šoddii nelji párnáá. Paasikivi nágáttâlâi vuoigâdvuođâtiettuu tuáhtárin ive [[1901]]. Suu vuossâmuš kálgu Anna jaamij ive [[1931]] já ive [[1934]] sun naajâi Alli Valvein.<ref name="kb">[https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/631 Kansallisbiografia] Čujottum 22.5.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Pooliitlâš karrieer == Paasikivi väljejui Syemmilii piäláduv aalmugovdâsteijen ive [[1907]]. Sun meridij kuittâg kiäsádâttâđ politiikist ive [[1913]]. Sun tooimâi paŋkkihovdân čuávuvái 20 ive ääigi, mut maacâi forgâ meid politiikân. Ive [[1917]] Paasikivi tooimâi Syemmilii piäláduv ovdâsteijen vuáđulahâkomiteast, mii vuávái [[Suomâ]] haldâttâshäämi [[Ruošâ vääldikomettem]] maŋa. Paasikivi kannattij [[Suomâ]] autonomia vuáháduttem [[Ruoššâ|Ruošâ]] vääldi vyelni, mut [[roovvâdmáánu vääldikomettem]] maŋa sun vuájui nanodiđ [[Suomâ]] jiečânâsvuođâ. [[Suomâ siskáldâssuáti|Suomâ siskáldâssuáđi]] maŋa staatâhovdâ [[Pehr Evind Svinhufvud]] nomâttij Paasikivi uáiviministerin. Paasikivi luotij [[Saksa]] išán [[Ruoššâ|Ruošâ]] vuástán já halijdij saksalii priinsâ [[Friedrich Karl]] [[Suomâ]] kunâgâssân. [[Saksa]] kuittâg táppái [[vuossâmuš maailmsuáti|vuossâmuu maailmsuáđi]] skammâmáánust [[1918]] já ton maŋa Paasikivi haldâttâs iäránij. Paasikivi jođettij [[Suomâ]] airâskode, ko [[Suomâ]] já [[Sovjet-Ruoššâ|Sovjet-Ruošâ]] koskâsâš ráávhusopâmuš šoodâi ive [[1920]] [[Tartto]]st. Paasikivi iäránij paŋkkihoovdâ virgeest ive [[1934]]. Sun tooimâi [[Aalmuglâš Kokoomus|Aalmuglii Kokoomus]] saavâjođetteijen iivij [[1934]]–[[1936]] já diplomaatin [[Tukholma]]st ive [[1936]] rääjist.<ref name="kb"/> <br><br> [[Tälvisuáti|Tälvisuáđi]] ääigi Paasikivi tooimâi ministerin [[Risto Ryti]] haldâttuvâst já lâi fáárust [[Moskova]] ráávhuráđádâlmijn. Sun tooimâi [[Suomâ]] ovdâsteijen [[Moskova]]st ive [[1941]] kiiđâ räi. [[Jotkâsuáti|Jotkâsuáđi]] loopâst sun uásálistij kiiđâ [[1944]] ráávhuráđádâlmáid [[Moskova]]st já [[Tukholma]]st. Suáđi maŋa sun tooimâi uáiviministerin iivij [[1944]]–[[1945]] já [[1945]]–[[1946]] haldâttâsâin. Ovdâskodde valjij Paasikivi [[Suomâ täsivääldi president]]in ton maŋa, ko president [[Carl Gustaf Emil Mannerheim|Mannerheim]] iäránij virgestis njuhčâmáánust [[1946]] tiervâsvuotâčuolmâi tiet. Ive [[1950]] vaaljâin sun väljejui uđđâsist presidentin. Sun tooimâi virgeest ive [[1956]] njuhčâmáánu räi. Paasikivi finnij váimuinfarkt já jaamij [[juovlâmáánu 14.]] peeivi [[1956]].<ref name="kb/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Paasikivi, Juho Kusti}} [[Luokka:Ive 1870 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1956 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] [[Luokka:Syemmiliih senaattoreh]] 0an5tq81lfo5uveutd30rmq5vxwz62e 0 7953 154260 147494 2026-05-31T21:22:48Z Yupik 23 154260 wikitext text/x-wiki Tárukielâ lii [[tavegermaanlâš kielah|tavegermaanlâš kielâ]], mon sárnuh iänááš [[Taažâ]]st. ==Tárukielâ pustaveh== [[Tiätuvuárkká:Polar bear sign Svalbard.jpg|thumb|Tárukielâg váruttemkolbâ [[jieŋâkuobžâ]]st Svalbardist]] Tárukielâst láá 29 [[Puustav|pustavid]]: {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Q q | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | W w | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Æ æ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ø ø | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Å å | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | |- |} == Kirjálâšvuotâ == * Faarlund, Jan Terje, Svein Lie já Kjell Ivar Vannebo 1997: [http://www.nb.no/nbsok/nb/3edb3d931ecb29750772b864a9c3bdb0?index=2#0 Norsk referansegrammatikk], Oslo. * Holmes, Philip, [[Hans-Olav Enger]], ''Norwegian. A Comprehensive Grammar'', Routledge, Abingdon, 2018, ISBN 978-0-415-83136-9. * [[Olav Beito|Olav T. Beito]], ''Nynorsk grammatikk. Lyd- og ordlære,'' Det Norske Samlaget, Oslo 1986, ISBN 82-521-2801-7. * Kristoffersen, Gjert 2000: ''The Phonology of Norwegian''. Oxford: Oxford university press. * Sandøy, Helge 1985: ''Norsk dialektkunnskap''. Oslo: Novus. * Rolf Theil Endresen, Hanne Gram Simonsen, Andreas Sveen, ''Innføring i lingvistikk'' (2002), ISBN 82-00-45273-5. * [[Arne Torp]], [[Lars Vikør|Lars S. Vikør]] (1993), ''Hovuddrag i norsk språkhistorie (3.utgåve)'', Gyldendal Norsk Forlag AS 2003. * [[Lars Vikør|Lars S. Vikør]] (2015), ''Norwegian: Bokmål vs. Nynorsk'', [http://www.sprakradet.no/Vi-og-vart/Om-oss/English-and-other-languages/English/norwegian-bokmal-vs.-nynorsk/ Språkrådet nettisiijđoh]. * The Norwegian Language Council (1994), ''Language usage in Norway's civil service'', [https://web.archive.org/web/20171020080754/http://www.sprakradet.no/Vi-og-vart/Om-oss/English-and-other-languages/English/language-usage-in-norways-civil-service/ eŋgâlâskielân]. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} {{Wikikielâ|code=no|Kirjetárukielâg (bokmål)}} {{Wikikielâ|code=nn|Uđđâtárukielâg (nynorsk)}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} [[Luokka:Ovtâskâs kielah]] [[Luokka:Tárukielâ|*]] 87omwgpalrg0bib8brj1qpgqirie627 0 8039 154275 147523 2026-05-31T21:29:44Z Yupik 23 == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} 154275 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Mannerheim1940.jpg|thumb|Carl Gustaf Emil Mannerheim]] '''Carl Gustaf Emil Mannerheim''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|4|6|1867|[[Askainen]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|27|1|1951|[[Lausanne]]|[[Sveicci]]}}) lâi syemmilâš rijjâhiärrá já [[Suomâ]] marsalk. Sun tooimâi Suomâ nubben staatâhovdân iivij [[1918]]–[[1919]] já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 6. presidentin]] iivij [[1944]]–[[1946]]. == Tuávááš == Carl Gustaf Emil Mannerheim šoodâi [[kesimáánu 4.]] peeivi [[1867]] Louhisaari lanneest [[Askainen|Askaisiist]]. Suu eeči kreivi Carl Robert Mannerheim kuođij perruus já vuolgij [[Ranska]]n já [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatáid]]. Enni Hélène von Julin jaamij, ko Mannerheim lâi 14-ihásâš.<ref name="sp">[https://suomenpresidentit.fi/mannerheim/ Suomen presidentit] Čujottum 2.7.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Mannerheim karrieer suáldáttin aalgij, ko sun moonâi Suomâ kaadeetkoodán [[Hamina]]n 15-ihásâžžân ive [[1882]], mut sun iäruttui kaadeetškoovlâst ive [[1886]]. Tast maŋa sun luuvâi pajeuáppen [[Helsig]]ist ive [[1887]] já vuolgij siämmáá ive čohčâmáánust suáldátškoovlân [[Pietari]]n, kost sun miänástui pyereest. Ive [[1892]] Mannerheim naajâi kenraal nieidâ Anastasie Arapovain já sunnui šoodáin nieidâkyevtis. Suoi kuittâg iäránáin ive [[1903]], já Anastasie Mannerheim varrij nieidâidiskuin [[Ranska]]n.<ref name="kb">[https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/625 Kansallisbiografia] Čujottum 2.7.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Suáldátkarrieer == Ive [[1904]] Mannerheim uásálistij rijjâtátulâžžân [[Ruošâ-Jaapaan suáti|Ruošâ-Jaapaan suátán]] já sust šoodâi vistig eeveerstluutnant já talle eeveerst. Suáđi maŋa sun lâi aatellâšsiäđu ovdâsteijen staatâpeeivijn [[1905]]–[[1906]]. Iivij [[1906]]–[[1908]] Mannerheim mađhâšij [[Aasia]]st tutkâmin eromâšávt [[Kiina]] várádâhkuávluid. Sun maacâi [[Pietari]]n ive [[1908]] já tooimâi tast maŋa suáldáttin [[Puola]]st. Sun uásálistij [[Vuossâmuš maailmsuáti|vuossâmuu maailmsuátán]] iänáážin [[Nuorttâriijkâ-Uŋgar kiäisárkodde|Nuorttâriijkâ-Uŋgar]] radostuvâin já [[Romania]]st. Uđđâivemáánust [[1918]] jiečânâs [[Suomâ]] seenaat nomâttij Mannerheim suojâluskuudij njunošhovdân já [[Suomâ siskáldâssuáti|Suomâ siskáldâssuáđist]] sun stivrij vielgis suátivievâ. Suáđi maŋa sust šoodâi Suomâ koskâpuddâsâš staatâhovdâ syeinimáánu [[1919]] räi. Sun lâi presidentiävtukkâssân ive [[1919]] vaaljâin, mut [[Kaarlo Juho Ståhlberg|K. J. Ståhlberg]] vuoitij vaaljâid já väljejui jiečânâs Suomâ vuossâmužžân presidentin.<ref name="kb"/> Tast maŋa Mannerheim kiäsádâđâi politiikist. Ive [[1931]] [[Pehr Evind Svinhufvud|P. E. Svinhufvud]] nomâttij suu Suomâ suátivievâ njunošhovdân já ive [[1933]] sun finnij marsalk tittel. Mannerheim tooimâi Suomâ njunošhovdân [[tälvisuáti|tälvisuáđi]] já [[jotkâsuáti|jotkâsuáđi]] ääigi [[juovlâmáánu 31.]] peeivi [[1944]] räi.<ref name="sp"/> == Suomâ presidentin == [[Jotkâsuáti|Jotkâsuáđi]] loopâst [[porgemáánu 4.]] peeivi [[1944]] ovdâskodde valjij Mannerheim [[Suomâ täsivääldi president]]in, já sun stivrij [[Suomâ]] ráávhuráđádâlmijd [[Sovjetlitto|Sovjetlittoin]]. Skammâmáánust [[1944]] Mannerheim nomâttij [[Juho Kusti Paasikivi|Paasikivi]] haldâttâs já kiäsádâđâi talle kuuloold staatâ njunošist tiervâsvuotâčuolmâi tiet. Sun iäránij virgestis njuhčâmáánust [[1946]] já jaamij [[Lausanne]]st [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi [[1951]].<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} [[Luokka:Ive 1867 šoddâmeh|Mannerheim]] [[Luokka:Ive 1951 jämimeh|Mannerheim]] [[Luokka:Suomâ presidenteh|Mannerheim]] 9xkftyjgk8kp0fbdzt7rp0e564wcltt 154299 154275 2026-05-31T21:50:42Z Yupik 23 +defaultsort+tiv. 154299 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Mannerheim1940.jpg|thumb|Carl Gustaf Emil Mannerheim]] '''Carl Gustaf Emil Mannerheim''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|4|6|1867|[[Askainen]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|27|1|1951|[[Lausanne]]|[[Sveicci]]}}) lâi syemmilâš rijjâhiärrá já [[Suomâ]] marsalk. Sun tooimâi Suomâ nubben staatâhovdân iivij [[1918]]–[[1919]] já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 6. presidentin]] iivij [[1944]]–[[1946]]. == Tuávááš == Carl Gustaf Emil Mannerheim šoodâi [[kesimáánu 4.]] peeivi [[1867]] Louhisaari lanneest [[Askainen|Askaisiist]]. Suu eeči kreivi Carl Robert Mannerheim kuođij perruus já vuolgij [[Ranska]]n já [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatáid]]. Enni Hélène von Julin jaamij, ko Mannerheim lâi 14-ihásâš.<ref name="sp">[https://suomenpresidentit.fi/mannerheim/ Suomen presidentit] Čujottum 2.7.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Mannerheim karrieer suáldáttin aalgij, ko sun moonâi Suomâ kaadeetkoodán [[Hamina]]n 15-ihásâžžân ive [[1882]], mut sun iäruttui kaadeetškoovlâst ive [[1886]]. Tast maŋa sun luuvâi pajeuáppen [[Helsig]]ist ive [[1887]] já vuolgij siämmáá ive čohčâmáánust suáldátškoovlân [[Pietari]]n, kost sun miänástui pyereest. Ive [[1892]] Mannerheim naajâi kenraal nieidâ Anastasie Arapovain já sunnui šoodáin nieidâkyevtis. Suoi kuittâg iäránáin ive [[1903]], já Anastasie Mannerheim varrij nieidâidiskuin [[Ranska]]n.<ref name="kb">[https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/625 Kansallisbiografia] Čujottum 2.7.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Suáldátkarrieer == Ive [[1904]] Mannerheim uásálistij rijjâtátulâžžân [[Ruošâ-Jaapaan suáti|Ruošâ-Jaapaan suátán]] já sust šoodâi vistig eeveerstluutnant já talle eeveerst. Suáđi maŋa sun lâi aatellâšsiäđu ovdâsteijen staatâpeeivijn [[1905]]–[[1906]]. Iivij [[1906]]–[[1908]] Mannerheim mađhâšij [[Aasia]]st tutkâmin eromâšávt [[Kiina]] várádâhkuávluid. Sun maacâi [[Pietari]]n ive [[1908]] já tooimâi tast maŋa suáldáttin [[Puola]]st. Sun uásálistij [[Vuossâmuš maailmsuáti|vuossâmuu maailmsuátán]] iänáážin [[Nuorttâriijkâ-Uŋgar kiäisárkodde|Nuorttâriijkâ-Uŋgar]] radostuvâin já [[Romania]]st. Uđđâivemáánust [[1918]] jiečânâs [[Suomâ]] seenaat nomâttij Mannerheim suojâluskuudij njunošhovdân já [[Suomâ siskáldâssuáti|Suomâ siskáldâssuáđist]] sun stivrij vielgis suátivievâ. Suáđi maŋa sust šoodâi Suomâ koskâpuddâsâš staatâhovdâ syeinimáánu [[1919]] räi. Sun lâi presidentiävtukkâssân ive [[1919]] vaaljâin, mut [[Kaarlo Juho Ståhlberg|K. J. Ståhlberg]] vuoitij vaaljâid já väljejui jiečânâs Suomâ vuossâmužžân presidentin.<ref name="kb"/> Tast maŋa Mannerheim kiäsádâđâi politiikist. Ive [[1931]] [[Pehr Evind Svinhufvud|P. E. Svinhufvud]] nomâttij suu Suomâ suátivievâ njunošhovdân já ive [[1933]] sun finnij marsalk tittel. Mannerheim tooimâi Suomâ njunošhovdân [[tälvisuáti|tälvisuáđi]] já [[jotkâsuáti|jotkâsuáđi]] ääigi [[juovlâmáánu 31.]] peeivi [[1944]] räi.<ref name="sp"/> == Suomâ presidentin == [[Jotkâsuáti|Jotkâsuáđi]] loopâst [[porgemáánu 4.]] peeivi [[1944]] ovdâskodde valjij Mannerheim [[Suomâ täsivääldi president]]in, já sun stivrij [[Suomâ]] ráávhuráđádâlmijd [[Sovjetlitto|Sovjetlittoin]]. Skammâmáánust [[1944]] Mannerheim nomâttij [[Juho Kusti Paasikivi|Paasikivi]] haldâttâs já kiäsádâđâi talle kuuloold staatâ njunošist tiervâsvuotâčuolmâi tiet. Sun iäránij virgestis njuhčâmáánust [[1946]] já jaamij [[Lausanne]]st [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi [[1951]].<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Mannerheim, Carl Gustaf Emil}} [[Luokka:Ive 1867 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1951 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] m88y1l381j8et1agg2xf96xavdtm7wo 154300 154299 2026-05-31T21:50:54Z Yupik 23 in 154300 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Mannerheim1940.jpg|thumb|Carl Gustaf Emil Mannerheim]] '''Carl Gustaf Emil Mannerheim''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|4|6|1867|[[Askainen]]|[[Suomâ stuorrâfurstâkodde]]|27|1|1951|[[Lausanne]]|[[Sveicci]]}}) lâi syemmilâš rijjâhiärrá já [[Suomâ]] marsalk. Sun tooimâi Suomâ nubben staatâhovdân iivij [[1918]]–[[1919]] já [[Suomâ täsivääldi president|Suomâ täsivääldi 6. presidentin]] iivij [[1944]]–[[1946]]. == Tuávááš == Carl Gustaf Emil Mannerheim šoodâi [[kesimáánu 4.]] peeivi [[1867]] Louhisaari lanneest [[Askainen|Askaisiist]]. Suu eeči kreivi Carl Robert Mannerheim kuođij perruus já vuolgij [[Ranska]]n já [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatáid]]. Enni Hélène von Julin jaamij, ko Mannerheim lâi 14-ihásâš.<ref name="sp">[https://suomenpresidentit.fi/mannerheim/ Suomen presidentit] Čujottum 2.7.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> Mannerheim karrieer suáldáttin aalgij, ko sun moonâi Suomâ kaadeetkoodán [[Hamina]]n 15-ihásâžžân ive [[1882]], mut sun iäruttui kaadeetškoovlâst ive [[1886]]. Tast maŋa sun luuvâi pajeuáppen [[Helsig]]ist ive [[1887]] já vuolgij siämmáá ive čohčâmáánust suáldátškoovlân [[Pietari]]n, kost sun miänástui pyereest. Ive [[1892]] Mannerheim naajâi kenraal nieidâ Anastasie Arapovain já sunnui šoodáin nieidâkyevtis. Suoi kuittâg iäránáin ive [[1903]], já Anastasie Mannerheim varrij nieidâidiskuin [[Ranska]]n.<ref name="kb">[https://kansallisbiografia.fi/kansallisbiografia/henkilo/625 Kansallisbiografia] Čujottum 2.7.2021 <small>(suomâkielân)</small></ref> == Suáldátkarrieer == Ive [[1904]] Mannerheim uásálistij rijjâtátulâžžân [[Ruošâ-Jaapaan suáti|Ruošâ-Jaapaan suátán]] já sust šoodâi vistig eeveerstluutnant já talle eeveerst. Suáđi maŋa sun lâi aatellâšsiäđu ovdâsteijen staatâpeeivijn [[1905]]–[[1906]]. Iivij [[1906]]–[[1908]] Mannerheim mađhâšij [[Aasia]]st tutkâmin eromâšávt [[Kiina]] várádâhkuávluid. Sun maacâi [[Pietari]]n ive [[1908]] já tooimâi tast maŋa suáldáttin [[Puola]]st. Sun uásálistij [[Vuossâmuš maailmsuáti|vuossâmuu maailmsuátán]] iänáážin [[Nuorttâriijkâ-Uŋgar kiäisárkodde|Nuorttâriijkâ-Uŋgar]] radostuvâin já [[Romania]]st. Uđđâivemáánust [[1918]] jiečânâs [[Suomâ]] seenaat nomâttij Mannerheim suojâluskuudij njunošhovdân já [[Suomâ siskáldâssuáti|Suomâ siskáldâssuáđist]] sun stivrij vielgis suátivievâ. Suáđi maŋa sust šoodâi Suomâ koskâpuddâsâš staatâhovdâ syeinimáánu [[1919]] räi. Sun lâi presidentiävtukkâssân ive [[1919]] vaaljâin, mut [[Kaarlo Juho Ståhlberg|K. J. Ståhlberg]] vuoitij vaaljâid já väljejui jiečânâs Suomâ vuossâmužžân presidentin.<ref name="kb"/> Tast maŋa Mannerheim kiäsádâđâi politiikist. Ive [[1931]] [[Pehr Evind Svinhufvud|P. E. Svinhufvud]] nomâttij suu Suomâ suátivievâ njunošhovdân já ive [[1933]] sun finnij marsalk tittel. Mannerheim tooimâi Suomâ njunošhovdân [[tälvisuáti|tälvisuáđi]] já [[jotkâsuáti|jotkâsuáđi]] ääigi [[juovlâmáánu 31.]] peeivi [[1944]] räi.<ref name="sp"/> == Suomâ presidentin == [[Jotkâsuáti|Jotkâsuáđi]] loopâst [[porgemáánu 4.]] peeivi [[1944]] ovdâskodde valjij Mannerheim [[Suomâ täsivääldi president]]in, já sun stivrij [[Suomâ]] ráávhuráđádâlmijd [[Sovjetlitto]]in. Skammâmáánust [[1944]] Mannerheim nomâttij [[Juho Kusti Paasikivi|Paasikivi]] haldâttâs já kiäsádâđâi talle kuuloold staatâ njunošist tiervâsvuotâčuolmâi tiet. Sun iäránij virgestis njuhčâmáánust [[1946]] já jaamij [[Lausanne]]st [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi [[1951]].<ref name="sp"/> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Suomâ presidenteh}} {{DEFAULTSORT:Mannerheim, Carl Gustaf Emil}} [[Luokka:Ive 1867 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1951 jämimeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] 0fj0tum7wug8yk11mqaiokhtmyz12ex 14 10319 154308 45302 2026-05-31T22:01:39Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154308 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1910|Šoddâmeh]] [[Luokka:1910-lovo šoddâmeh]] f4t0j3atd4vpq05r9c5od2zmuu6s8gd 14 10935 154245 48582 2026-05-31T21:17:12Z Yupik 23 +cc 154245 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1918|Jämimeh]] [[Luokka:1910-lovo jämimeh]] 7ygztcwgsqdft8j442mvdm1lqwhree1 14 10997 154283 48760 2026-05-31T21:32:21Z Yupik 23 +cc 154283 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Jäämmim]] [[Luokka:Ulmuuh|*]] hghr08mo1m54cr19igpao6wrw3mhs41 14 11299 154246 50046 2026-05-31T21:17:21Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154246 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1918|Šoddâmeh]] [[Luokka:1910-lovo šoddâmeh]] 8bedkcyk032yv5s7gzmt7bgbboo44r3 14 11475 154250 50580 2026-05-31T21:18:55Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154250 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1921|Jämimeh]] [[Luokka:1920-lovo jämimeh]] rn21x1z6tk6pcqc9glyfph5q7oloj6y 0 11810 154242 148254 2026-05-31T21:14:30Z Yupik 23 +cc-r 154242 wikitext text/x-wiki {{Historjálâš staatâ tiäđuh |ubâ-nommâ = Nuorttâriijkâ-Uŋgar |virgálâš nommâ = Österreich-Ungarn {{de}}<br>Ausztria–Magyarország {{hu}} |nommâ-genetiiv = |ihe_algâ = 1867 |ihe_loppâ = 1918 |lippu = Ensign of Austro-Hungarian civil fleet (1869-1918).svg |lippu-tekstâ = Nuorttâriijkâ-Uŋgar lippu |vaakun = Imperial Coat of Arms of the Empire of Austria (1815).svg |vaakun-tekstâ = Vaakun |tubdâldâh = |tubdâldâh-tekstâ = |sajadâh = Austro-Hungarian Monarchy (1914).svg |sajadâh-čielgiittâs = Nuorttâriijkâ-Uŋgar ive 1914 |staatâhäämi = tublemonarkia |uási = |staatâjođetteijee = [[Franz Joseph I]] <small>(1867–1916)</small><br>[[Karl I (Nuorttâriijkâ-Uŋgar)|Karl I]] <small>(1916–1918)</small> |staatâjođetteijee-tittel = [[Nuorttâriijkâ kiäisár|Kiäisár]] |haldâttâhjođetteijee = |haldâttâhjođetteijee-tittel = |uáivikaavpug = [[Wien]] (Nuorttâriijkâ)<br>[[Budapest]] (Uŋgar) |uáivikaavpug-koordinaateh = |eres-kaavpugeh = |vijđodâh = |eennâmvijđodâh = |čäcivijđoodâh = |ässeeloho = |ässeelovorekinistemihe = |ässeesaahâdvuotâ = |oskoldâh = |historjá1 = vuáđudui |pvm1 = [[30. njuhčâmáánu]] [[1867]] |historjá2 = pieđgânij |pvm2 = [[31. roovvâdmáánu]] [[1918]] |historjá3 = |pvm3 = |historjá4 = |pvm4 = |historjá5 = |pvm5 = |historjá6 = |pvm6 = |historjá7 = |pvm7 = |kielâ = |virgáliih-kielah = [[saksakielâ]], [[uŋgarkielâ]]<br>[[kroatiakielâ]] ([[Kroatia-Slavonia kunâgâskodde]]) |táválumosiih-kielah = |luuhâmmáttu = |vaaluut = |bap = |bap-per-ässee = |hdi = |eennâmtuálu = |palvâlusah = |ráhtálâšvuotâ = |äigistielâs = |kesiäigi = |uánádâs = |eennâmtubdâldâh = |fiävru = |kirdemmaašin = |sundenummeer = |motto = ''Indivisibiliter ac inseparabiliter'' |aalmuglaavlâ = [[Gott erhalte Franz den Kaiser]] |aalmuglaavlâ-tijppâ = |aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = |oovdâstmanneeh = |oovdâstmanneetittel = |čuávvooh = |čuávvootittel = |vyeličujos = }} '''Nuorttâriijkâ-Uŋgar''' ({{k-de|Österreichisch-Ungarische Monarchie}} teikâ ''Österreich-Ungarn'' já {{k-hu|Osztrák–Magyar Monarchia}} teikâ ''Ausztria-Magyarország'') lâi [[Nuorttâriijkâ kiäisárkodde|Nuorttâriijkâ kiäisárkode]] já [[Uŋgar]] kunâgâskode koskâsâš tublemonarkia iivij [[1867]]–[[1918]]. Kuohtuid enâmijd haldâšij [[Habsburg-suuhâ|Habsburg-suuvâ]] haldâšeijee tittelijgijn Nuorttâriijkâ kiäisár já Uŋgar kunâgâs, mut enâmijn lijjii jieijâs parlamenteh já sispolitiik. Haldâšeijen lâi kiäisár [[Frans Joosef]] masa ubâ väldikode ääigi. Ive [[1916]] rääjist kiäisárin lâi [[Karl I]]. Nuorttâriijkâ-Uŋgar vuáđudui keččâlmin siäiluttiđ puáris Nuorttâriijkâ kiäisárkode, mon uási meid Uŋgar lâi lamaš. Kiäisárkodde pieđgânij [[vuossâmuš maailmsuáti|vuossâmuu maailmsuáđi]] maŋa. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Nuorttâriijkâ-Uŋgar|*]] 3a9o9a7cek35np6ipyu8yjp0lv0fzxv 0 11812 154243 148255 2026-05-31T21:15:19Z Yupik 23 154243 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|thumb|Habsburg-suuvâ lippu]] [[Tiätuvuárkká:Counts of Habsburg Arms.svg|thumb|Vaakun]] '''Habsburg-suuhâ''' lâi ohtâ [[Euroop]] merhâšitteemus historjálijn haldâšeijeesuuvâin. Suuvâ väldipaje ääigi ton jesâneh haldâšii siämmást [[Nuorttâriijkâ]], [[Pase Saksalâš-Roomalâš kiäisárkodde|Pase Saksalâš-Roomalâš kiäisárkode]], [[Uŋgar kunâgâskodde|Uŋgar]], [[Kroatia]], [[Böömi kunâgâskodde|Böömi]], [[Espanja]], [[Portugal]], [[Vuáládâhenâmeh|Vuáládâhenâmijd]] já [[Napoli kunâgâskodde|Napoli]]. Habsburgeh lijjii Nuorttâriijkâ haldâšeijeeh ive [[1282]] rääjist já Saksa kunâgâsah tâi kiäisáreh 1400-lovvoost ive [[1740]] räi. ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} [[Luokka:Habsburg-suuhâ|*]] 8z5a9pkkb0tt11z6007sn3qrecbff8l 154244 154243 2026-05-31T21:15:53Z Yupik 23 kunâgâskode 154244 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|thumb|Habsburg-suuvâ lippu]] [[Tiätuvuárkká:Counts of Habsburg Arms.svg|thumb|Vaakun]] '''Habsburg-suuhâ''' lâi ohtâ [[Euroop]] merhâšitteemus historjálijn haldâšeijeesuuvâin. Suuvâ väldipaje ääigi ton jesâneh haldâšii siämmást [[Nuorttâriijkâ]], [[Pase Saksalâš-Roomalâš kiäisárkodde|Pase Saksalâš-Roomalâš kiäisárkode]], [[Uŋgar kunâgâskodde|Uŋgar kunâgâskode]], [[Kroatia]], [[Böömi kunâgâskodde|Böömi]], [[Espanja]], [[Portugal]], [[Vuáládâhenâmeh|Vuáládâhenâmijd]] já [[Napoli kunâgâskodde|Napoli]]. Habsburgeh lijjii Nuorttâriijkâ haldâšeijeeh ive [[1282]] rääjist já Saksa kunâgâsah tâi kiäisáreh 1400-lovvoost ive [[1740]] räi. ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh}} [[Luokka:Habsburg-suuhâ|*]] pty367a8jwu96q916g78bq9k8g871nj 14 12116 154268 52696 2026-05-31T21:27:44Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154268 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020-lovo šoddâmeh]] [[Luokka:2021|Šoddâmeh]] kkmujdw7byhnm66a5ojh0abakjkeetm 14 12117 154269 52697 2026-05-31T21:27:53Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154269 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020-loho|Šoddâmeh]] [[Luokka:2000-lovo šoddâmeh]] e940az3xcqc5mwdxtb5kpzilhsexxaq 14 12177 154298 123908 2026-05-31T21:46:36Z Yupik 23 Lasettij [[Luokka:Vyesimáánu tábáhtusah]] via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]] 154298 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Eurovision}} [[Luokka:Euroopliih lávlumkištoh|*]] [[Luokka:Vyesimáánu tábáhtusah]] q6droijewflozookmqr21307bmq4i3h 14 13577 154311 59595 2026-05-31T22:02:21Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154311 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1991|Šoddâmeh]] [[Luokka:1990-lovo šoddâmeh]] n8w7pz61s9qgxx1ksrolcmn83exhbvw 14 13634 154251 59911 2026-05-31T21:19:05Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154251 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1921|Šoddâmeh]] [[Luokka:1920-lovo šoddâmeh]] 2e9v34biphfpt7gx4bfp48z1naws1wm 14 15699 154290 74652 2026-05-31T21:33:46Z Yupik 23 +cc 154290 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Eurooplâš roonnigeh]] [[Luokka:Taažah áámmát mield|Roonnigeh]] [[Luokka:Taažâ historjá|Roonnigeh]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsliih|Roonnigeh]] 9xg6fv47vdppj22eve76k321w0ecf3c 14 15856 154291 74873 2026-05-31T21:34:20Z Yupik 23 +cc 154291 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020-lovo jämimeh]] [[Luokka:2023|Jämimeh]] b87qrxurut3jm1q4brwrh96cwiwilwq 14 15857 154292 74874 2026-05-31T21:34:47Z Yupik 23 +cc 154292 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020-lovo šoddâmeh]] [[Luokka:2023|Šoddâmeh]] t9pqjm00g7odax6x5zflllux2a9kfrg 14 18165 154314 103162 2026-05-31T22:03:05Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154314 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Holmberg, Niillas}} [[Luokka:Eino Leino -palhâšume vyeitteeh]] [[Luokka:Ive 1990 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive nuorâ taaiđâr -palhâšume vyeitteeh]] [[Luokka:Ive sämmilâš -palhâšume vyeitteeh]] [[Luokka:Sämmiliih tivtâsteijeeh]] [[Luokka:Sämmiliih musikkáreh]] [[Luokka:Sämmiliih kirječälleeh]] [[Luokka:Sämmiliih čaittâleijeeh]] [[Luokka:Sämmiliih TV-jođetteijeeh]] [[Luokka:Sämirääđi kirjálâšvuotâpalhâšume vyeitteeh]] h0xrnrzyxqn1pilvukqxkjk8f4u9q0i 0 18539 154240 149736 2026-05-31T21:13:04Z Yupik 23 +cc-r 154240 wikitext text/x-wiki [[Almosvalastâllâm maailmmiäštárkištoh 2023|Ive 2023 almosvalastâllâm maailmmiäštárkištoin]] '''nisonij stávránjuškim''' uárnejui [[porgemáánu 21.]]–[[porgemáánu 23.|23.]] peeivi. MM-kollemiitaal vuoittijn australialâš [[Nina Kennedy]] já haldâšeijee olympiavyeittee, ovtâstumstaatâlâš [[Kate Moon]] puátusáin 490&nbsp;cm.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://olympics.com/en/news/world-athletics-championships-2023-katie-moon-nina-kennedy-share-pole-vault-gold|nommâ=RESULTS: Pole Vault Women - Qualification|čujottum=25.8.2023|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> [[Wilma Murto]] vuoitij pronssimiitaal puátusáin 480&nbsp;cm.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.is.fi/yleisurheilu/art-2000009804685.html|nommâ=Wilma Murto otti MM-pronssia! Pitkä piina ohi|tahhee=Myllykoski, Tatu|almostittem=Ilta-Sanomat|äigimuddo=2023-08-23|čujottum=2023-08-25|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> ==Rätkim== ===Puátuseh=== Finalân: 4,65&nbsp;m (Q) teikâ 12 pyeremussâd puáđusid (q).<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://worldathletics.org/en/competitions/world-athletics-championships/budapest23/results/women/pole-vault/qualification/result|nommâ=QUALIFICATION {{!}} Pole Vault {{!}} Results {{!}} Budapest 23 {{!}} World Athletics Championships|almostittem=worldathletics.org|čujottum=2023-08-25|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Saje !! Juávkku !! Nommâ !! Staatâ !! 420 !! 435 !! 450 !! 460 !! 465 !! Pyeremus !! Huám. |-bgcolor=ccffcc | 1 || A || align=left|[[Katie Moon]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || – || – || o || o || '''o''' || '''465''' || Q |-bgcolor=ccffcc | 1 || A || align=left|[[Robeilys Peinado]] || align=left|{{Yulippu|VEN}} || – || o || o || o || '''o''' || '''465''' || Q, {{Uán|SB|Paje pyeremus puáđus}} |-bgcolor=ccffcc | 1 || A || align=left|[[Wilma Murto]] || align=left|{{Yulippu|FIN}} || – || o || o || o || '''o''' || '''465''' || Q |-bgcolor=ccffcc | 1 || B || align=left|[[Nina Kennedy]] || align=left|{{Yulippu|AUS}} || – || – || o || o || '''o''' || '''465''' || Q |-bgcolor=ccffcc | 5 || A || align=left|[[Angelica Moser]] || align=left|{{Yulippu|SUI}} || – || o || o || xxo || '''o''' || '''465''' || Q, {{Uán|SB|Paje pyeremus puáđus}} |-bgcolor=ccffcc | 6 || B || align=left|[[Hana Moll]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || o || o || o || o || x'''o''' || '''465''' || Q, {{Uán|PB|Persovnlâš ulâttâs}} |-bgcolor=ccffcc | 7 || A || align=left|[[Amálie Švábíková]] || align=left|{{Yulippu|CZE}} || – || o || o || xo || x'''o''' || '''465''' || Q |-bgcolor=ccffcc | 8 || A || align=left|[[Sandi Morris]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || – || – || xo || xo || x'''o''' || '''465''' || Q |-bgcolor=ccffcc | 8 || B || align=left|[[Bridget Williams]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || – || xo || xo || o || x'''o''' || '''465''' || Q |-bgcolor=ccffcc | 10 || B || align=left|[[Tina Šutej]] || align=left|{{Yulippu|SLO}} || – || o || o || o || xx'''o''' || '''465''' || Q |-bgcolor=ccffcc | 10 || B || align=left|[[Elisa Molinarolo]] || align=left|{{Yulippu|ITA}} || o || o || o || o || xx'''o''' || '''465''' || Q, {{Uán|PB|Persovnlâš ulâttâs}} |-bgcolor=ccffcc | 12 || B || align=left|[[Molly Caudery]] || align=left|{{Yulippu|GBR}} || – || o || xo || o || xx'''o''' || '''465''' || Q |- | 13 || A || align=left|[[Li Ling (seiväshyppääjä)|Li Ling]] || align=left|{{Yulippu|CHN}} || o || o || xxo || '''o''' || xxx || '''460''' || |- | 14 || A || align=left|[[Ninon Chapelle]] || align=left|{{Yulippu|FRA}} || – || o || o || x'''o''' || xxx || '''460''' || {{Uán|SB|Paje pyeremus puáđus}} |- | 15 || A || align=left|[[Lene Retzius]] || align=left|{{Yulippu|NOR}} || – || xo || xxo || xx'''o''' || xxx || '''460''' || {{Uán|SB|Paje pyeremus puáđus}} |- | 16 || A || align=left|[[Niu Chunge]] || align=left|{{Yulippu|CHN}} || – || o || '''o''' || xx– || x || '''450''' || |- | 17 || A || align=left|[[Michaela Meijer]] || align=left|{{Yulippu|SWE}} || xo || o || '''o''' || x– || xx || '''450''' || |- | 18 || A || align=left|[[Alysha Newman]] || align=left|{{Yulippu|CAN}} || – || o || x'''o''' || xxx || || '''450''' || |- | 18 || A || align=left|[[Imogen Ayris]] || align=left|{{Yulippu|NZL}} || o || o || x'''o''' || xxx || || '''450''' || |- | 18 || B || align=left|[[Hanga Klekner]] || align=left|{{Yulippu|HUN}} || o || o || x'''o''' || xxx || || '''450''' || {{Uán|PB|Persovnlâš ulâttâs}} |- | 21 || B || align=left|[[Margot Chevrier]] || align=left|{{Yulippu|FRA}} || – || xo || x'''o''' || xxx || || '''450''' || |- | 22 || B || align=left|[[Elina Lampela]] || align=left|{{Yulippu|FIN}} || o || o || xx'''o''' || xxx || || '''450''' || |- | 22 || B || align=left|[[Juliana Campos]] || align=left|{{Yulippu|BRA}} || o || o || xx'''o''' || xxx || || '''450''' || |- | 24 || A || align=left|[[Anicka Newell]] || align=left|{{Yulippu|CAN}} || o || '''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | 24 || A || align=left|[[Caroline Bonde Holm]] || align=left|{{Yulippu|DEN}} || o || '''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | 24 || A || align=left|[[Olivia McTaggart]] || align=left|{{Yulippu|NZL}} || – || '''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | 27 || A || align=left|[[Anjuli Knäsche]] || align=left|{{Yulippu|GER}} || xo || '''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | 28 || A || align=left|[[Eleni-Klaoudia Polak]] || align=left|{{Yulippu|GRE}} || o || x'''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | 29 || A || align=left|[[Holly Bradshaw]] || align=left|{{Yulippu|GBR}} || – || xx'''o''' || x– || xx || || '''435''' || |- | 29 || A || align=left|[[Roberta Bruni]] || align=left|{{Yulippu|ITA}} || o || xx'''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | 29 || A || align=left|[[Elien Vekemans]] || align=left|{{Yulippu|BEL}} || o || xx'''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | 29 || A || align=left|[[Marie-Julie Bonnin]] || align=left|{{Yulippu|FRA}} || – || xx'''o''' || xxx || || || '''435''' || |- | {{sort|99|–}} || B || align=left|[[Xu Huiqin]] || align=left|{{Yulippu|CHN}} || – || xxx || || || || {{Uán|NH|Ij lah puáđus}} || |- | {{sort|99|–}} || B || align=left|[[Eliza McCartney]] || align=left|{{Yulippu|NZL}} || – || – || xxx || || || {{Uán|NH|Ij lah puáđus}} || |- | {{sort|99|–}} || B || align=left|[[Saga Andersson]] || align=left|{{Yulippu|FIN}} || xxx || || || || || {{Uán|NH|Ij lah puáđus}} || |- | {{sort|99|–}} || B || align=left|[[Katerina Stefanidi]] || align=left|{{Yulippu|GRE}} || – || – || xxx || || || {{Uán|NH|Ij lah puáđus}} || |- | {{sort|99|–}} || A || align=left|[[Mirè Reinstorf]] || align=left|{{Yulippu|RSA}} || xxx || || || || || {{Uán|NH|Ij lah puáđus}} || |} ==Fiinaal== ===Čuákánkiäsu=== Kištoin kuttâ njuškejeijee pessii paijeel 475&nbsp;cm. Mitalistij lasseen slovenialâš Tina Šutej, sveiccilâš Angelica Moser já eŋlandlâš Molly Caudery luhostuvvii tast. Ovdil 480&nbsp;cm tuše Murtost já Moonist lijjii putes pevdikirjeh, ađai sunnust ij lamaš ohtâgin kočâttem. Šutej já Kennedy láin kočâttâm 475&nbsp;cm:ist ohtii. Moserist já Cauderyst vist ton čođâldittem luhostui eskin kuálmádáin irâttâssáin. Šutej já Kennedy tarbâsáin tuše oovtâ irâttâs 480&nbsp;cm:ist. Moon kuođij 475&nbsp;cm njuškiihánnáá. 480&nbsp;cm:ist sun feilij ohtii, mut luhostui nubbijn irâttâssáin. Murto njuškij taan aloduv vuossâmuin irâttâssáin, já návt sust šoodâi kištoi jođetteijee. Moser feilij kulmii, já sun koočâi kištoin. Caudery feilij kuohtii, mut sun meridij sirdeđ majemuu irâttâsâs 485&nbsp;cm:ân, tastko hyeneeb pevdikirje tiet sust ij liččii lamaš máhđulâšvuotâ lappâđ eres njuškejeijeid veik sun ličij-uv luhostum ton aloduvvâst. Sun feilij meid majemuu irâttâsâs, mon maŋa kištoin lijjii innig nelji njuškejeijee. Kennedy já Moon peesáin paijeel 485&nbsp;cm, mut Murto ij. Sun kočâttij kulmii, já návt sun monâttij máhđulâšvuođâ peessâđ kyevti pyeremuu juávkun. Tina Šutej-uv feilij puoh kulmâ irâttâs 485&nbsp;cm:ist. Tastko sust lâi ohtâ kočâttem 475&nbsp;cm:ist já Murtost ij ohtâgin ovdil 485&nbsp;cm, te syemmilâš finnij pronssimiitaal. Kennedy já Moon njuškijn vala 490&nbsp;cm paijeel, mut suoi feilijn 495&nbsp;cm:ist. Ko sunnuu kooččâtmij mereh lijjii siämmááh, te suoi láin vala-uv täsitiileest. Njuolgâdusâi mieldi täsitiileest leijee valastâlleeh uážžuh sooppâđ jiejah, ete juátkojeh-uv sii kištoh vâi jyehih-uv sij vuáitu. Kennedy já Moon meridáin jyehiđ vuáitu, já návt kuábbáást-uv šoodâi uđđâ maailmmiäštár.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/08/25/wilma-murto-lii-vuaittam-stavranjuskim-mm-proonsi/|nommâ=Wilma Murto lii vuáittám stávránjuškim MM-proonsi|tahhee=Suominen Saammâl|äigimuddo=2023-08-25|čujottum=2023-08-25}}</ref> ===Puátuseh=== Fiinaal aalgij porgemáánu 23. peeivi tme 19.30.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/7138987/AT-PV-W-f----.RS6.pdf|nommâ=RESULTS: Pole Vault Women - Final|čujottum=25.8.2023|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! Saje !! Nommâ !! Staatâ !! 430 !! 450 !! 465 !! 475 !! 480 !! 485 !! 490 !! 495 !! Pyeremus !! Huám. |- | {{Kultaa1}} || align=left|[[Nina Kennedy]] || align=left|{{Yulippu|AUS}} || – || o || o || xo || o || o || xx'''o''' || xxx || '''490''' || {{Abbr|WL|Paje pyeremus puáđus ubâ maailmist}} |- | {{Kultaa1}} || align=left|[[Katie Moon]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || – || o || o || – || xo || o || xx'''o''' || xxx || '''490''' || {{Abbr|WL|Paje pyeremus puáđus ubâ maailmist}} |- | {{Pronssia3}} || align=left|[[Wilma Murto]] || align=left|{{Yulippu|FIN}} || – || o || o || o || '''o''' || xxx || || || '''480''' || {{Abbr|SB|Paje pyeremus puáđus}} |- | 4 || align=left|[[Tina Šutej]] || align=left|{{Yulippu|SLO}} || o || o || o || xo || '''o''' || xxx || || || '''480''' || {{Abbr|NR|Staatâ ulâttâs}} |- | 5 || align=left|[[Molly Caudery]] || align=left|{{Yulippu|GBR}} || xo || o || o || xx'''o''' || x– || xx || || || '''475''' || {{Abbr|PB|Persovnlâš ulâttâs}} |- | 5 || align=left|[[Angelica Moser]] || align=left|{{Yulippu|SUI}} || o || o || xo || xx'''o''' || xxx || || || || '''475''' || {{Abbr|PB|Persovnlâš ulâttâs}} |- | 7 || align=left|[[Sandi Morris]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || – || o || '''o''' || xxx || || || || || '''465''' || |- | 8 || align=left|[[Robeilys Peinado]] || align=left|{{Yulippu|VEN}} || o || o || x'''o''' || xxx || || || || || '''465''' || {{Abbr|SB|Paje pyeremus puáđus}} |- | 9 || align=left|[[Elisa Molinarolo]] || align=left|{{Yulippu|ITA}} || o || '''o''' || xxx || || || || || || '''450''' || |- | 9 || align=left|[[Hana Moll]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || o || '''o''' || xxx || || || || || || '''450''' || |- | 11 || align=left|[[Amálie Švábíková]] || align=left|{{Yulippu|CZE}} || xo || '''o''' || xxx || || || || || || '''450''' || |- | 12 || align=left|[[Bridget Williams]] || align=left|{{Yulippu|USA}} || o || x'''o''' || xxx || || || || || || '''450''' || |} == Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Stávránjuškim almosvalastâllâm maailmmiäštárkištoin}} [[Luokka:Almosvalastâllâm maailmmiäštárkištoh 2023|Nisonij stávránjuškim]] [[Luokka:Stávránjuškim]] 52fqaltl6j3sxsavstcdzpccnz0m98g 14 18555 154239 128059 2026-05-31T21:12:38Z Yupik 23 +cc 154239 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Budapest valastâllâm|Tábáhtusah]] [[Luokka:Uŋgar valastâllâmtábáhtusah]] rw7zp8ynnms7izgbfag38j851vk6a6o 14 19057 154287 91215 2026-05-31T21:33:16Z Yupik 23 +cc 154287 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Ahtisaari, Martti}} [[Luokka:Ive 1937 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 2023 jämimeh]] [[Luokka:Nobel-ráávhupalhâšume vyeitteeh]] [[Luokka:Suomâ presidenteh]] by6mujlouohurfhrv7magaqe7l27swx 14 20171 154294 94087 2026-05-31T21:35:53Z Yupik 23 +cc 154294 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020-lovo kirjeh|2024]] [[Luokka:2024|Kirjeh]] [[Luokka:Kirjeh ive mield|2024]] 3mjbul1tesnu791a5bayq8i6489byzy 14 20176 154293 94094 2026-05-31T21:35:18Z Yupik 23 +cc 154293 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2020-lovo šoddâmeh]] [[Luokka:2024|Šoddâmeh]] ctyudx7pm1t8ku2m8xk4pl5lm4trwi4 14 20191 154241 105443 2026-05-31T21:14:02Z Yupik 23 +cc 154241 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Euroop ovdij staatâi historjáh]] [[Luokka:Historjá ovdii staatâ mield]] [[Luokka:Nuorttâriijkâ-Uŋgar|Historjá]] 3gppa6z6v04enjfbflgx90tj7081zto 14 20592 154303 96592 2026-05-31T21:55:20Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154303 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1960|Jämimeh]] [[Luokka:1960-lovo jämimeh]] 9ok53e8wwae14rf6z0kcj1y66s6d4qw 14 21017 154258 98814 2026-05-31T21:20:55Z Yupik 23 {{Commonscat}} 154258 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:2010|Jämimeh]] [[Luokka:2010-lovo jämimeh]] 96vmyr4r0a9px9pgbmbzeejx3h05t5a 0 21952 154295 150211 2026-05-31T21:41:20Z Yupik 23 +2026+käldee 154295 wikitext text/x-wiki '''Queen Sonja Print Award''' (ovdil '''Queen Sonja Nordic Art Award''') lii ive 2011 vuáđudum taaiđâpalhâšume grafikkáráid. Vuossâmuu palhâšume vuoitij syemmilâš taaiđâgrafikkár [[Tiina Kivinen]] ive 2012.<ref name="qspa-historjá">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.queensonjaprintaward.no/about/history|nommâ=History|almostittem=Queen Sonja Print Award|čujottum=2024-05-05|kielâ={{en}}}}</ref> Algâaalgâst palhâšume lâi tuše tave-eennâmláid grafikkáráid, mut ivveest 2014 tot lii lamaš puoh grafikkáráid. == Vyeitteeh == === Queen Sonja Print Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2012 | [[Tiina Kivinen]]<ref name="qspa-historjá"/> | {{Lippu|Suomâ}} |- | 2014 | [[Svend-Allan Sørensen]] | {{Lippu|Tanska}} |- | 2016 | [[Tauba Auerbach]] | {{Lippu|Ovtâstum staatah}} |- | 2018 | [[Emma Nishimura]] | {{Lippu|Kanada}} |- | 2020 | [[Ciara Phillips]] | {{Lippu|Kanada}}/{{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |- | 2022 | [[Yto Barrada]] | {{Lippu|Marokko}}/{{Lippu|Ranska}} |- | 2024 | [[Tomas Colbengtson]] | {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Ruotâ}} |- |2026 |[[Tacita Dean]]<ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=https://queensonjaprintaward.no/news/18-the-queen-sonja-print-awards-2026-announcement-of-winners/|nommâ=The Queen Sonja Print Awards 2026|almostittem=The Queen Sonja Print Award|čujottum=2026-05-31|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> |{{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |} === QSPA Inspirational Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2015 | [[Adam Saks]] | {{Lippu|Tanska}} |- | 2017 | [[Julie Ebbing]] | {{Lippu|Taažâ}} |- | 2020 | [[Anna Pajak]] | {{Lippu|Ruotâ}} |- | 2022 | [[Meerke Vekterli]] | {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Taažâ}} |- | 2024 | [[Maria Kayo Mpoyi]] | {{Lippu|Ruotâ}} |- |2026 |[[Alejandra Aguilar Caballero]]<ref name=":0" /> |{{Lippu|Meksiko}} |} === QSPA Lifetime Achievement Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2018 | [[David Hockney]] | {{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |- | 2020 | [[Paula Rego]] | {{Lippu|Portugal}} |- | 2022 | [[William Kentridge]] | {{Lippu|Maadâ-Afrik}} |- | 2024 | [[Anselm Kiefer]] | {{Lippu|Saksa}} |- |2026 |[[Judy Chicago]]<ref name=":0" /> |{{Lippu|Ovtâstum staatah}} |} == Fáádást eres soojijn == * [https://www.queensonjaprintaward.no/ Queen Sonja Print Award] {{en}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Ive 2011 vuáđđudmeh]] [[Luokka:Sonja (Taažâ roonnig)]] [[Luokka:Taažah taaiđâ- já kulttuurpalhâšumeh]] jovvrsg1y0rxlke30rnro76ml6c215f 154296 154295 2026-05-31T21:42:34Z Yupik 23 +|äigimuddo=2026-03-26 154296 wikitext text/x-wiki '''Queen Sonja Print Award''' (ovdil '''Queen Sonja Nordic Art Award''') lii ive 2011 vuáđudum taaiđâpalhâšume grafikkáráid. Vuossâmuu palhâšume vuoitij syemmilâš taaiđâgrafikkár [[Tiina Kivinen]] ive 2012.<ref name="qspa-historjá">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.queensonjaprintaward.no/about/history|nommâ=History|almostittem=Queen Sonja Print Award|čujottum=2024-05-05|kielâ={{en}}}}</ref> Algâaalgâst palhâšume lâi tuše tave-eennâmláid grafikkáráid, mut ivveest 2014 tot lii lamaš puoh grafikkáráid. == Vyeitteeh == === Queen Sonja Print Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2012 | [[Tiina Kivinen]]<ref name="qspa-historjá"/> | {{Lippu|Suomâ}} |- | 2014 | [[Svend-Allan Sørensen]] | {{Lippu|Tanska}} |- | 2016 | [[Tauba Auerbach]] | {{Lippu|Ovtâstum staatah}} |- | 2018 | [[Emma Nishimura]] | {{Lippu|Kanada}} |- | 2020 | [[Ciara Phillips]] | {{Lippu|Kanada}}/{{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |- | 2022 | [[Yto Barrada]] | {{Lippu|Marokko}}/{{Lippu|Ranska}} |- | 2024 | [[Tomas Colbengtson]] | {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Ruotâ}} |- |2026 |[[Tacita Dean]]<ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=https://queensonjaprintaward.no/news/18-the-queen-sonja-print-awards-2026-announcement-of-winners/|nommâ=The Queen Sonja Print Awards 2026|almostittem=The Queen Sonja Print Award|äigimuddo=2026-03-26|čujottum=2026-05-31|kielâ={{en}}}}</ref> |{{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |} === QSPA Inspirational Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2015 | [[Adam Saks]] | {{Lippu|Tanska}} |- | 2017 | [[Julie Ebbing]] | {{Lippu|Taažâ}} |- | 2020 | [[Anna Pajak]] | {{Lippu|Ruotâ}} |- | 2022 | [[Meerke Vekterli]] | {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Taažâ}} |- | 2024 | [[Maria Kayo Mpoyi]] | {{Lippu|Ruotâ}} |- |2026 |[[Alejandra Aguilar Caballero]]<ref name=":0" /> |{{Lippu|Meksiko}} |} === QSPA Lifetime Achievement Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2018 | [[David Hockney]] | {{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |- | 2020 | [[Paula Rego]] | {{Lippu|Portugal}} |- | 2022 | [[William Kentridge]] | {{Lippu|Maadâ-Afrik}} |- | 2024 | [[Anselm Kiefer]] | {{Lippu|Saksa}} |- |2026 |[[Judy Chicago]]<ref name=":0" /> |{{Lippu|Ovtâstum staatah}} |} == Fáádást eres soojijn == * [https://www.queensonjaprintaward.no/ Queen Sonja Print Award] {{en}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Ive 2011 vuáđđudmeh]] [[Luokka:Sonja (Taažâ roonnig)]] [[Luokka:Taažah taaiđâ- já kulttuurpalhâšumeh]] caeroi9htgtwoy71v5kteie3i3wyrbn 154297 154296 2026-05-31T21:45:51Z Yupik 23 [[Luokka:Njuhčâmáánu tábáhtusah]] 154297 wikitext text/x-wiki '''Queen Sonja Print Award''' (ovdil '''Queen Sonja Nordic Art Award''') lii ive 2011 vuáđudum taaiđâpalhâšume grafikkáráid. Vuossâmuu palhâšume vuoitij syemmilâš taaiđâgrafikkár [[Tiina Kivinen]] ive 2012.<ref name="qspa-historjá">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.queensonjaprintaward.no/about/history|nommâ=History|almostittem=Queen Sonja Print Award|čujottum=2024-05-05|kielâ={{en}}}}</ref> Algâaalgâst palhâšume lâi tuše tave-eennâmláid grafikkáráid, mut ivveest 2014 tot lii lamaš puoh grafikkáráid. == Vyeitteeh == === Queen Sonja Print Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2012 | [[Tiina Kivinen]]<ref name="qspa-historjá"/> | {{Lippu|Suomâ}} |- | 2014 | [[Svend-Allan Sørensen]] | {{Lippu|Tanska}} |- | 2016 | [[Tauba Auerbach]] | {{Lippu|Ovtâstum staatah}} |- | 2018 | [[Emma Nishimura]] | {{Lippu|Kanada}} |- | 2020 | [[Ciara Phillips]] | {{Lippu|Kanada}}/{{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |- | 2022 | [[Yto Barrada]] | {{Lippu|Marokko}}/{{Lippu|Ranska}} |- | 2024 | [[Tomas Colbengtson]] | {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Ruotâ}} |- |2026 |[[Tacita Dean]]<ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=https://queensonjaprintaward.no/news/18-the-queen-sonja-print-awards-2026-announcement-of-winners/|nommâ=The Queen Sonja Print Awards 2026|almostittem=The Queen Sonja Print Award|äigimuddo=2026-03-26|čujottum=2026-05-31|kielâ={{en}}}}</ref> |{{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |} === QSPA Inspirational Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2015 | [[Adam Saks]] | {{Lippu|Tanska}} |- | 2017 | [[Julie Ebbing]] | {{Lippu|Taažâ}} |- | 2020 | [[Anna Pajak]] | {{Lippu|Ruotâ}} |- | 2022 | [[Meerke Vekterli]] | {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Taažâ}} |- | 2024 | [[Maria Kayo Mpoyi]] | {{Lippu|Ruotâ}} |- |2026 |[[Alejandra Aguilar Caballero]]<ref name=":0" /> |{{Lippu|Meksiko}} |} === QSPA Lifetime Achievement Award === {| align="center" class="wikitable sortable" width=60% |- ! width="5%" | Ihe ! width="20%" | Vyeittee(h) ! width="35%" | Staatâ teikkâ eennâm |- | 2018 | [[David Hockney]] | {{Lippu|Ovtâstum kunâgâskodde}} |- | 2020 | [[Paula Rego]] | {{Lippu|Portugal}} |- | 2022 | [[William Kentridge]] | {{Lippu|Maadâ-Afrik}} |- | 2024 | [[Anselm Kiefer]] | {{Lippu|Saksa}} |- |2026 |[[Judy Chicago]]<ref name=":0" /> |{{Lippu|Ovtâstum staatah}} |} == Fáádást eres soojijn == * [https://www.queensonjaprintaward.no/ Queen Sonja Print Award] {{en}} == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:Ive 2011 vuáđđudmeh]] [[Luokka:Njuhčâmáánu tábáhtusah]] [[Luokka:Sonja (Taažâ roonnig)]] [[Luokka:Taažah taaiđâ- já kulttuurpalhâšumeh]] e9yak2mhf44mftmz7xz8g624tgzq8zv 14 26935 154319 153809 2026-06-01T11:28:11Z Yupik 23 rm tušes tiäđuid 154319 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Herning valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Ihe 2025 Ruotâst]] [[Luokka:Ihe 2025 Tanskaast]] [[Luokka:Ive 2025 jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh]] [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh|2025]] [[Luokka:Ruotâ jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh 2025]] [[Luokka:Tanska jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh 2025]] [[Luokka:Tukholma valastâllâmtábáhtusah]] 6rzav52l136bupxgjdp0g1qoeru02gi 10 26962 154318 129786 2026-06-01T11:26:02Z Yupik 23 154318 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh | title = <span style="color:#FFD700;">[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh]]</span> | state = collapsed | listclass = hlist | basestyle = background:#{{Fáddá/tuáváášivne|valastâllâm}} | groupstyle = text-align: left; white-space:nowrap; font-weight:bold; background:#{{Fáddá/pehtilistemivne|valastâllâm}} | group1 = 1920–1939 | list1 = {{hlist|[[Jieŋâskiärru kesiolympialijn 1920|1920]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1924|1924]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1928|1928]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1930|1930]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1931|1931]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1932|1932]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1933|1933]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1934|1934]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1935|1935]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1936|1936]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1937|1937]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1938|1938]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1939|1939]]}} | group2 = 1940–1959 | list2 = {{hlist| [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1947|1947]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1948|1948]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1949|1949]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1950|1950]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1951|1951]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1952|1952]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1953|1953]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1954|1954]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1955|1955]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1956|1956]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1957|1957]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1958|1958]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1959|1959]]}} | group3 = 1960–1979 | list3 = {{hlist|[[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1960|1960]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1961|1961]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1962|1962]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1963|1963]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1964|1964]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1965|1965]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1966|1966]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1967|1967]] | [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1968|1968]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1969|1969]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1970|1970]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1971|1971]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1972|1972]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1973|1973]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1974|1974]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1975|1975]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1976|1976]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1977|1977]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1978|1978]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1979|1979]]}} | group4 = 1980–1999 | list4 = {{hlist| [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1981|1981]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1982|1982]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1983|1983]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1985|1985]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1986|1986]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1987|1987]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1989|1989]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1990|1990]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1991|1991]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1992|1992]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1993|1993]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1994|1994]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1995|1995]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1996|1996]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1997|1997]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1998|1998]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1999|1999]]}} | group5 = 2000–2019 | list5 = {{hlist|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2000|2000]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2001|2001]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2002|2002]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2003|2003]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2004|2004]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2005|2005]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2006|2006]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2007|2007]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2008|2008]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2009|2009]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2010|2010]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2011|2011]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2012|2012]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2013|2013]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2014|2014]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2015|2015]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2016|2016]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2017|2017]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2018|2018]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2019|2019]]}} | group6 = 2020–2029 | list6 = {{hlist|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2020|2020]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2021|2021]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2022|2022]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2023|2023]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2024|2024]]|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2025|2025]]|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2026|2026]]|''[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2027|2027]]''|''[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2028|2028]]''|''[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2029|2029]]''}} | group7 = 2030–2039 | list7 = {{hlist|''[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2030|2030]]''<!-- | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2031|2031]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2032|2032]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2033|2033]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2034|2034]]|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2035|2035]]|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2036|2036]] | [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2037|2037]]|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2038|2038]]|[[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2039|2039]]-->}} }}<noinclude>[[Luokka:Jieŋâskiärrunavigistemmyenstereh|{{PAGENAME}}]]</noinclude> ptcwwyz8jbwdjo0dx08hypyhyf1ycof 0 26966 154317 153801 2026-06-01T11:23:24Z Yupik 23 154317 wikitext text/x-wiki '''Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2026''' uárnejuvvojii [[Zürich]]ist já [[Fribourg]]ist [[Sveicci|Sveeicist]] [[vyesimáánu 15.]]–[[vyesimáánu 31.|31.]] peeivi [[2026]]. Algâaalgâst [[Sveicci|Sveeicist]] kolgii uárnejuđ [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2020|ive 2020 jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh]], mut [[koronapandemia]] keežild toh iä uárnejum.<ref name="mm2026"/> Maailmmiäštárvuođâ vuoitij [[Suomâ jieŋâskiärrueennâmjuávkku|Suomâ]].<ref name="is-2000012046964">{{Nettikäldee|Čujottâs = https://www.is.fi/mmkiekko/art-2000012046964.html |nommâ=Suomen mestaruus nousi otsikoihin maailmalla|tahhee=Tiessalo, Joel |almostittem=Ilta-Sanomat|äigimuddo=2026-06-01|čujottum=2026-06-01|kielâ={{fi}}}}</ref> <!-- == Historjá ==--> == Kištosajeh == [[Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto]] almottij kištoi äigimudo já saje ive 2022 ihečuákkimstis [[Tampere]]st [[Suomâ]]st.<ref name="mm2026">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.iihf.com/en/events/2022/wm/news/36477/to_tampere_riga_in_23_to_switzerland_in_26 | Nommâ = To Tampere/Riga in ’23, to Switzerland in ’26 | Julkaisija = Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto | Äigimuddo = 2022-05-27 | Čujottum = 2025-05-28 | Kielâ = {{en}}}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! [[Zürich]] !rowspan=4|{{Location map+ |Sveicci|width=300|float=center |caption= |places= {{Location map~ |Sveicci|lat=47.395369|long=8.480031|label=[[Zürich]]}} {{Location map~ |Sveicci|lat=46.8174|long=7.1555|label=[[Fribourg]]}} }} ! [[Fribourg]] |- ! [[Swiss Life Arena]] ! [[BCF Arena]] |- | Kapasiteet: 11&nbsp;200 | Kapasiteet: 7&nbsp;100 |- | [[Tiätuvuárkká:Swiss-Life-Arena-Mar2022.jpg|200px|Swiss Life Arena]] | [[Tiätuvuárkká:BCF Arena.jpg|200px|BCF Arena]] |} <!-- == Juávhuh == == Almai turnam == == Lopâliih sajeh == --> == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh}} [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2026|*]] akypz6v059hq9ii975b13cv8en1q5jd 0 26973 154320 153797 2026-06-01T11:35:58Z Yupik 23 154320 wikitext text/x-wiki {{Puáttee valastâllâmtábáhtus}} '''Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2027''' uárnejuvvojeh [[Düsseldorf]]ist já [[Mannheim]]ist [[Saksa]]ast [[vyesimáánu 14.]]–[[vyesimáánu 30.|30.]] peeivi [[2027]]. <!-- == Historjá ==--> == Kištosajeh == [[Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto]] almottij kištoi äigimudo já saje ive 2023 ihečuákkimstis [[Tampere]]st [[Suomâ]]st.<ref name="mm2027">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.iihf.com/en/news/45067/and_2027_goes_to_%E2%80%A6 | Nommâ = And 2027 goes to … | Julkaisija = Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto | Äigimuddo = 2023-05-26 | Čujottum = 2025-05-28 | Kielâ = {{en}}}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ![[Düsseldorf]] !rowspan=4|{{Location map+ |Saksa|width=200|float=center |caption= |places= {{location map~|Saksa|lat=51.216667|long=6.783333|label=[[Düsseldorf]]|position=right}} {{location map~|Saksa|lat=49.483333|long=8.466667|label=[[Mannheim]]|position=right}} }} ![[Mannheim]] |- ! [[ISS Dome|PSD Bank Dome]] ! [[SAP Arena]] |- | Kapasiteet: 14&nbsp;282 | Kapasiteet: 13&nbsp;600 |- | [[Tiätuvuárkká:ISS DOME – Nordansicht, 21. Juli 2012, Düsseldorf.jpg|200px|PSD Bank Dome]] | [[Tiätuvuárkká:SAP-Arena 02.jpg|200px|SAP Arena]] |} <!-- == Juávhuh == == Almai turnam == == Lopâliih sajeh == --> == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh}} [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2027|*]] 1snbjttaag2xpoyibfxqm9frlyp5ndz 0 26990 154322 153796 2026-06-01T11:37:24Z Yupik 23 154322 wikitext text/x-wiki {{Puáttee valastâllâmtábáhtus}} '''Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2028''' uárnejuvvojeh [[Pariisi]]st já [[Lyon]]ist [[Ranska]]ast [[vyesimáánu 12.]]–[[vyesimáánu 28.|28.]] peeivi [[2028]].<ref name="mm2028">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.iihf.com/en/news/61381/worlds_2028_let_s_meet_in_paris_and_lyon_(1)|Nommâ=IIHF - Worlds 2028: Let's meet in Paris and Lyon|Almostittem=Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto |Äigimuddo=2024-05-24 |Čujottum=2025-05-28 |Kielâ={{en}}}}</ref> == Historjá == Ive 2028 lii niäljád kerdi, ko [[jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh]] uárnejuvvojeh Ranskaast. Toh uárnejuvvojii tobbeen meid iivij [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1951|1951]], [[Jieŋâskiärru tälviolympialijn 1968|1968]] tälviolympialij ohtâvuođâst já [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2017|2017]] oovtâst [[Saksa]]in.<ref name="mtv-mm2028">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/vuoden-2028-jaakiekon-mm-kisat-ranskaan/8945356|Nommâ=Vuoden 2028 jääkiekon MM-kisat Ranskaan|Almostittem=MTV Uutiset |Äigimuddo=2024-05-24 |Čujottum=2025-05-28|Kielâ={{fi}}}}</ref> == Kištosajeh == [[Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto]] almottij kištoi äigimudo já saje ive 2024 ihečuákkimstis [[Praha]]st [[Čekki|Čeekist]].<ref name="mm2028" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ![[Pariisi]] !rowspan=4|{{Location map+ |Ranska|width=220|float=center |caption= |places= {{location map~|Ranska|lat=48.856667|long=2.351111|label=[[Pariisi]]|position=left}} {{location map~|Ranska|lat=45.76|long=4.84|label=[[Lyon]]|position=left}} }} ![[Lyon]] |- ! [[Accor Arena]] ! [[LDLC Arena]] |- | Kapasiteet: 15&nbsp;000 | Kapasiteet: 12&nbsp;523 |- | [[Tiätuvuárkká:Palais Omnisports de Paris-Bercy 2007.jpg|170px|Accor Arena]] | [[Tiätuvuárkká:LDLC Arena - Construction janvier 2023, vue 1.jpg|170px|LDLC Arena]] |} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh}} [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2028|*]] 0iysn07q7b2iau2tky8wlg18tx4ipq7 4 30414 154237 2026-05-31T20:54:25Z Taivo 3842 Uđđâ sijđo: [[Tiätuvuárkká:Flag of Switzerland.svg|left|160px|Sveicci lippu]] '''[[Sveicci]]''' ({{k-de|Schweiz}}, {{k-fr|Suisse}}, {{k-it|Svizzera}}, {{k-rm|Svizra}}), virgálávt '''Sveeici vuárnumlitto''' ({{k-la|Confoederatio Helvetica}}, uánádâs CH) lii [[staatâ]] [[Euroop]]ist. Sveeicist ij lah virgálávt [[uáivikaavpug]], mutâ [[Bern]] tuáimá staatâ ''de facto'' uáivikaavpugin. Sveeici vijđodâh lii 41&nbsp;291&nbsp;km², mast 4% lii čääci. Vijđoduv mield Sve... 154237 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Flag of Switzerland.svg|left|160px|Sveicci lippu]] '''[[Sveicci]]''' ({{k-de|Schweiz}}, {{k-fr|Suisse}}, {{k-it|Svizzera}}, {{k-rm|Svizra}}), virgálávt '''Sveeici vuárnumlitto''' ({{k-la|Confoederatio Helvetica}}, uánádâs CH) lii [[staatâ]] [[Euroop]]ist. Sveeicist ij lah virgálávt [[uáivikaavpug]], mutâ [[Bern]] tuáimá staatâ ''de facto'' uáivikaavpugin. Sveeici vijđodâh lii 41&nbsp;291&nbsp;km², mast 4% lii čääci. Vijđoduv mield Sveicci lii maailm 135.&nbsp;stuárráámus staatâ. Sveicci lii alppâeennâm já siseennâmriijkâ, ko tot ij lah merâriddoost. Hormišis [[Aalpah|Aalpâi]] várádâh luávdá paijeel pele Sveeici vijđoduvâst. Aalpâi taveviestârpiäláá vuáládâhkuávlust láá maŋgâ stuorrâ jäävri. Tobbeen láá meiddei eennâm valjaamusah eennâmtuálukuávluh já stuárráámusah kaavpugeh. Ton ránnjástaatah láá tavveen [[Saksa]], nuorttân [[Nuorttâriijkâ]] já [[Liechtenstein]], mäddin [[Italia]] sehe viestârist [[Ranska]]. Sveeicist staatârääjih láá ohtsis 1770&nbsp;km. Ton kuhemus rääji lii Italiain; tot lii 698&nbsp;km kukke. Uánihumos lii 41&nbsp;km rääji Liechtensteináin. Sveicci lii [[siseennâmstaatâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo. 9zd06tjoy8p6q2jmedkoud8b2q846zr 14 30415 154248 2026-05-31T21:18:12Z Yupik 23 {{Commonscat}} [[Luokka:1920|Jämimeh]] [[Luokka:1920-lovo jämimeh]] 154248 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1920|Jämimeh]] [[Luokka:1920-lovo jämimeh]] 11qaarfr69v2hmcawijnskpeghknhy4 0 30416 154281 2026-05-31T21:31:37Z Taivo 3842 #REDIRECT [[Paulette Goddard]] 154281 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Paulette Goddard]] mf40t4spdpuiw4azihmibyh5xyj43l1 0 30417 154282 2026-05-31T21:32:12Z Taivo 3842 #REDIRECT [[Paulette Goddard]] 154282 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Paulette Goddard]] mf40t4spdpuiw4azihmibyh5xyj43l1 0 30418 154286 2026-05-31T21:32:49Z Taivo 3842 #REDIRECT [[Paulette Goddard]] 154286 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Paulette Goddard]] mf40t4spdpuiw4azihmibyh5xyj43l1 0 30419 154288 2026-05-31T21:33:22Z Taivo 3842 #REDIRECT [[Paulette Goddard]] 154288 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Paulette Goddard]] mf40t4spdpuiw4azihmibyh5xyj43l1 14 30420 154321 2026-06-01T11:36:24Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: [[Luokka:Düsseldorf valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Ihe 2027 Saksaast]] [[Luokka:Ive 2027 jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh]] [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh|2027]] [[Luokka:Mannheim valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Saksa jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh 2027]] 154321 wikitext text/x-wiki [[Luokka:Düsseldorf valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Ihe 2027 Saksaast]] [[Luokka:Ive 2027 jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh]] [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh|2027]] [[Luokka:Mannheim valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Saksa jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh 2027]] pboshsezwvmhvhney6klhrjtglvr8t2 14 30421 154323 2026-06-01T11:37:31Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: [[Luokka:Ihe 2028 Ranskaast]] [[Luokka:Ive 2028 jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh]] [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh|2028]] [[Luokka:Lyon valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Pariisi valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Ranska jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh 2028]] 154323 wikitext text/x-wiki [[Luokka:Ihe 2028 Ranskaast]] [[Luokka:Ive 2028 jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh]] [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh|2028]] [[Luokka:Lyon valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Pariisi valastâllâmtábáhtusah]] [[Luokka:Ranska jieŋâskiärru|Maailmmiäštárkištoh 2028]] nznly87q293yytbfhd7cqrmbsljnprt 0 30422 154324 2026-06-01T11:48:52Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: {{Puáttee valastâllâmtábáhtus}} '''Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2029''' uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Bratislava]]st já [[Košice]]st [[Slovakia]]st [[vyesimáánu 11.]]–[[vyesimáánu 27.|27.]] peeivi [[2029]]. <!--Maailmmiäštárvuođâ vuoitij [[X jieŋâskiärrueennâmjuávkku|X ]]. == Historjá == Ive 2029 lii kuálmád kerdi, ko [[jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh]] uárnejuvvojeh Slovakiast. Toh uárnejuvvojii tobbeen meid iivij Jie... 154324 wikitext text/x-wiki {{Puáttee valastâllâmtábáhtus}} '''Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2029''' uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Bratislava]]st já [[Košice]]st [[Slovakia]]st [[vyesimáánu 11.]]–[[vyesimáánu 27.|27.]] peeivi [[2029]]. <!--Maailmmiäštárvuođâ vuoitij [[X jieŋâskiärrueennâmjuávkku|X ]]. == Historjá == Ive 2029 lii kuálmád kerdi, ko [[jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh]] uárnejuvvojeh Slovakiast. Toh uárnejuvvojii tobbeen meid iivij [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2011|2011]] já [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2018|2019]]. Toos lasseen Bratislavast uárnejuvvojii jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoid iivij [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1959|1959]] já [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1992|1992]], ko Slovakia vala kuulâi [[Tšekkoslovakia]]n. == Kištosajeh == [[Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto]] almottij kištoi äigimudo já saje ive 2025 ihečuákkimstis [[Tukholma]]st [[Ruotâ]]st.<ref name="mm2029">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.iihf.com/en/events/2022/wm/news/36477/to_tampere_riga_in_23_to_switzerland_in_26 | Nommâ = To Tampere/Riga in ’23, to Switzerland in ’26 | Julkaisija = Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto | Äigimuddo = 2022-05-27 | Čujottum = 2025-05-28 | Kielâ = {{en}}}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! [[Bratislava]] !rowspan=4|{{Location map+ |Slovakia|width=350|float=center |caption= |places= {{Location map~ |Slovakia|lat=48.16|long=17.135833|label=[[Bratislava]]|position=right}} {{Location map~|Slovakia|lat=48.715|long=21.24806|label=[[Košice]]}} }} ! [[Košice]] |- ! [[Ondrej Nepela Arena]] ! [[Steel Aréna]] |- | Kapasiteet: 10&nbsp;055 | Kapasiteet: 8&nbsp;343 |- | [[Tiätuvuárkká:Ondrej_nepela_arena_2019_1.jpg|200px|Ondrej Nepela Arena]] | [[Tiätuvuárkká:Steel_Aréna_Košice_(SVK)_2.jpg|200px|Steel Aréna]] |} <!-- == Juávhuh == == Almai turnam == == Lopâliih sajeh == --> == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh}} [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2029|*]] miezsccu8tcdwr13xj8qy02gpqc79gt 154325 154324 2026-06-01T11:49:01Z Yupik 23 154325 wikitext text/x-wiki {{Puáttee valastâllâmtábáhtus}} '''Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2029''' uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Bratislava]]st já [[Košice]]st [[Slovakia]]st [[vyesimáánu 11.]]–[[vyesimáánu 27.|27.]] peeivi [[2029]]. <!--Maailmmiäštárvuođâ vuoitij [[X jieŋâskiärrueennâmjuávkku|X]].--> == Historjá == Ive 2029 lii kuálmád kerdi, ko [[jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh]] uárnejuvvojeh Slovakiast. Toh uárnejuvvojii tobbeen meid iivij [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2011|2011]] já [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2018|2019]]. Toos lasseen Bratislavast uárnejuvvojii jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoid iivij [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1959|1959]] já [[Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 1992|1992]], ko Slovakia vala kuulâi [[Tšekkoslovakia]]n. == Kištosajeh == [[Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto]] almottij kištoi äigimudo já saje ive 2025 ihečuákkimstis [[Tukholma]]st [[Ruotâ]]st.<ref name="mm2029">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.iihf.com/en/events/2022/wm/news/36477/to_tampere_riga_in_23_to_switzerland_in_26 | Nommâ = To Tampere/Riga in ’23, to Switzerland in ’26 | Julkaisija = Aalmugijkoskâsâš jieŋâskiärrulitto | Äigimuddo = 2022-05-27 | Čujottum = 2025-05-28 | Kielâ = {{en}}}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! [[Bratislava]] !rowspan=4|{{Location map+ |Slovakia|width=350|float=center |caption= |places= {{Location map~ |Slovakia|lat=48.16|long=17.135833|label=[[Bratislava]]|position=right}} {{Location map~|Slovakia|lat=48.715|long=21.24806|label=[[Košice]]}} }} ! [[Košice]] |- ! [[Ondrej Nepela Arena]] ! [[Steel Aréna]] |- | Kapasiteet: 10&nbsp;055 | Kapasiteet: 8&nbsp;343 |- | [[Tiätuvuárkká:Ondrej_nepela_arena_2019_1.jpg|200px|Ondrej Nepela Arena]] | [[Tiätuvuárkká:Steel_Aréna_Košice_(SVK)_2.jpg|200px|Steel Aréna]] |} <!-- == Juávhuh == == Almai turnam == == Lopâliih sajeh == --> == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh}} [[Luokka:Jieŋâskiäru maailmmiäštárkištoh 2029|*]] qewyvmhsu2csxdtnwox8lruwo4bf53g 10 30423 154326 2026-06-01T11:54:52Z Yupik 23 Uđđâ sijđo: {{#switch:{{{1}}}| | name = Slovakia | top = 49.8 | bottom = 47.6 | left = 16.6 | right = 23.0 | image = Slovakia location map.svg | image1 = Reliefkarte Slowakei.png | image2 = File:Slovakia_clear_map_2008-11-17.svg }}<noinclude>{{Location map/Info}} [[Luokka:Euroop kárttámyenstereh|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 154326 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}}| | name = Slovakia | top = 49.8 | bottom = 47.6 | left = 16.6 | right = 23.0 | image = Slovakia location map.svg | image1 = Reliefkarte Slowakei.png | image2 = File:Slovakia_clear_map_2008-11-17.svg }}<noinclude>{{Location map/Info}} [[Luokka:Euroop kárttámyenstereh|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 4xuzr3ppq2h3yeb1iehcgw2ocmbmsms 154327 154326 2026-06-01T11:55:14Z Yupik 23 rm File: 154327 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}}| | name = Slovakia | top = 49.8 | bottom = 47.6 | left = 16.6 | right = 23.0 | image = Slovakia location map.svg | image1 = Reliefkarte Slowakei.png | image2 = Slovakia_clear_map_2008-11-17.svg }}<noinclude>{{Location map/Info}} [[Luokka:Euroop kárttámyenstereh|{{PAGENAME}}]] </noinclude> qzodbh2st9ddbp7rdk14hurfswbioji