Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk 14 1270 158250 32160 2026-07-29T19:11:23Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158250 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Luándutiettuuh]] k3akozhjwu6yiy24btcy2ba6kr43jix 14 3851 158253 21347 2026-07-29T19:12:22Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158253 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Fyysiik]] [[Luokka:Täsnitieđâ]] rv9er4irkixit9s2w8kc318nejpov7v 0 5130 158261 156853 2026-07-30T09:17:41Z Yupik 23 Sihoi [[Luokka:Taažâ ruuvnâpriinsah]]; Lasettij [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]] 158261 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Olav V | kove = Olav V of Norway.jpg | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Kunâgâs Olav V ive [[1957]] | ruvnâ = Taažâ kunâgâs | väldipaje = [[čohčâmáánu 21.]] peeivi [[1957]] –<br />[[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] | ruvnájááh = [[kesimáánu 22.]] peeivi [[1958]] (sivnádâs) | oovdeb = [[Haakon VII]] | čuávvoo = [[Harald V]] | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = | šoddâmäigi = [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1903]] | šoddâmsaje = [[Appleton House]], [[Sandringham]], [[Norfolk]], [[Eŋland]] | jäämmimäigi = {{Jäämmimäigi já ahe|2|7|1903|17|1|1991}} | jäämmimsaje = [[Holmenkollen]], [[Oslo]], [[Taažâ]] | hävdisaje = | pelikyeimi = [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha]] | párnááh = [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]] (1930–2012)<br />[[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] (1932– )<br />[[Harald V|Harald]] (1937–) | oles_nommâ = | suuhâ = [[Glücksburg (suuhâ)|Glücksburg]] | eeči = [[Haakon VII]] | enni = [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]] | oskoldâh = [[luterilâš]] | áámmát = | vuáláčaalâ = }} '''Olav V''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|2|7|1903|[[Appleton House]]|[[Sandringham]], [[Norfolk]], [[Eŋland]]|17|1|1991|[[Holmenkollen]]|[[Oslo]], [[Taažâ]]}}) lâi Taažâ kunâgâs iivij [[1957]]–[[1991]]. ==Pärni- já nuorâvuotâ== [[Tiätuvuárkká:Prins Carl af Danmark, prinsesse Maud og prins Alexander - no-nb digifoto 20150710 00003 bldsa pk kgl0012 (cropped).jpg|thumb|left|[[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] prinses [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]], [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] já kyevti-ihásâš [[Tanska]] prinssâ Alexander ovdâl ko peerâ varrij Tanskaast Taažân skammâmáánu loopâst ive [[1905]]]] [[Tiätuvuárkká:C.277.F. Den norske kongefamilie - no-nb digifoto 20160108 00329 bldsa pk kgl0016 (cropped).jpg|thumb|left|Taažâ kunâgâs [[Haakon VII]], ruvnâprinssâ Olav já [[Maud (Taažâ roonnig)|roonnig Maud]] ive [[1914]] postâkoortâst]] [[Tanska]] prinssâ Alexander Edward Christian Frederik šoodâi [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1903]] [[Appleton House]]st, [[Sandringham]]ist, [[Norfolk]]ist, [[Eŋland]]ist. Suu eeči lâi [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] já suu enni [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] prinses [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]]. Sun lâi sunnuu áinoo páárnáš. Ko prinssâ Carl šoodâi [[Taažâ kunâgâs]]sân ive 1905, te Carl já Alexander finnijn uđđâ noomâid já ubâ peerâ finnij uđđâ tittelijd: Carlist šoodâi kunâgâs Haakon VII, Maudist šoodâi roonnig Maud já Alexanderist šoodâi ruvnâprinssâ Olav. Olav lâi [[koskâäigi|koskâääigi]] maŋa vuossâmuš väldičokkámsaje árbálâš, kii rávásmij Taažâst. ==Škovlim== Aalgâst ruvnâprinssâ Olav máttái kunâgâslanneest priivaatmáttááttâsâst. Tastko Olav lâi ruvnâprinssâ já puáttee Taažâ kunâgâs, te suu vaanhimeh halijdáin, et sun jođáččij sehe táválâš škoovlâid já suátiškoovlâid já nuuvt sun meid juuđij. Olav jođeškuođij [[Halling škovlâ|Halling škoovlâ]], mii lâi lane alda [[Oslo|Kristiania]]st. Sun máttááttâlâi tobbeen iivij [[1913]]&ndash;[[1921]] reaalsyergist. Ive 1921 sun finnij ''[[examen artium]]'' já valmâštui. Tast maŋa ruvnâprinssâ jođeškuođij [[Taažâ suátiškovlâ|Taažâ suátiškoovlâ]], kost sun valmâštui ive [[1924]]. Siämmáá ive ruvnâprinssâ Olav maacâi šoddâmeennâmstis Ovtâstum kunâgâskoodán, ko halijdij máttááttâllâđ [[ekonomia (oppâaamnâs)|ekonomia]] já [[vuoigâdvuođâtieđâ|vuoigâdvuođâtiettuu]] [[Oxford ollâopâttâh|Oxford ollâopâttuv]] [[Balliol College]]st. Sun valmâštui Oxfordist ive [[1926]]. ==Naaijâm já peerâeellim== [[Tiätuvuárkká:Norges Kronprinspar OB.F04664.jpg|thumb|right|Ruuvnâprinssâ Olav já [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha]] vihkâm maŋa ive 1929]] Ive 1928 kesiolympialij ääigi ruvnâprinssâ Olav kihloi syele [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha Sofia Lovisa Dagmar Thyra]]. Prinses lâi Olav uárbimpeeli, ko Märtha enni [[Tanska prinses]] [[Ingeborg (Tanska prinses)|Ingeborg]] já Olav eeči kunâgâs Haakon VII láin uábbi já viljâ, já tondiet Olav já Märtha láin tubdâm nubijdis pärnivuođâ rääjist. [[Uđđâivemáánu 13.]] peeivi [[1929]] ruvnâprinssâ Olav mađhâšij [[Tukholma]]n já [[Uđđâivemáánu 14.|čuávvoo peeivi]] sunnuu kihlom almostui. Suoi naajáin [[njuhčâmáánu 21.]] peeivi [[1929]]. Sunnui šoddii kulmâ párnáá: ive [[1930]] šoddâm prinses [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]], ive [[1932]] šoddâm prinses [[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] já ive [[1937]] šoddâm ruvnâprinssâ [[Harald V|Harald]]. ==Valastâllâm== Olav lijkkui valastâlmân já lâi viššâlis valastâllee ubâ eellimääigi. Nuorrân sun joba njuškij [[Holmenkollen]]luáhá. Tälviv sun čuoigâi ennuv já tävjit-távjá. Olav lâi meid valastâllee, kii vuoitij oovtâst [[Erik Anker]]áin, [[Johan Anker]]áin já [[Haakon Piro Bryhn]]áin kollemiitaal puurjâstmist ive 1928 kesiolympialijn [[Amsterdam]]ist 6mR-purjâskárbáin, mon nommâ lâi ''Norna''. Sun kištottâlâi sehe taažâ já almugijkoskâsâš purjâstemkištoin paijeel 70 ive ääigi. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Ive 1903 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1991 jämimeh]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsah]] [[Luokka:Taažâ priinsah]] [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažah kištopurjâsteijeeh]] [[Luokka:Taažah olympiavyeitteeh]] [[Luokka:Tanska priinsah]] 7cjw3hon63wi140ll8ruj2alawgxwyh 158262 158261 2026-07-30T09:17:50Z Yupik 23 158262 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Olav V | kove = Olav V of Norway.jpg | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Kunâgâs Olav V ive [[1957]] | ruvnâ = Taažâ kunâgâs | väldipaje = [[čohčâmáánu 21.]] peeivi [[1957]] –<br />[[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] | ruvnájááh = [[kesimáánu 22.]] peeivi [[1958]] (sivnádâs) | oovdeb = [[Haakon VII]] | čuávvoo = [[Harald V]] | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = | šoddâmäigi = [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1903]] | šoddâmsaje = [[Appleton House]], [[Sandringham]], [[Norfolk]], [[Eŋland]] | jäämmimäigi = {{Jäämmimäigi já ahe|2|7|1903|17|1|1991}} | jäämmimsaje = [[Holmenkollen]], [[Oslo]], [[Taažâ]] | hävdisaje = | pelikyeimi = [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha]] | párnááh = [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]] (1930–2012)<br />[[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] (1932– )<br />[[Harald V|Harald]] (1937–) | oles_nommâ = | suuhâ = [[Glücksburg (suuhâ)|Glücksburg]] | eeči = [[Haakon VII]] | enni = [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]] | oskoldâh = [[luterilâš]] | áámmát = | vuáláčaalâ = }} '''Olav V''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|2|7|1903|[[Appleton House]]|[[Sandringham]], [[Norfolk]], [[Eŋland]]|17|1|1991|[[Holmenkollen]]|[[Oslo]], [[Taažâ]]}}) lâi Taažâ kunâgâs iivij [[1957]]–[[1991]]. ==Pärni- já nuorâvuotâ== [[Tiätuvuárkká:Prins Carl af Danmark, prinsesse Maud og prins Alexander - no-nb digifoto 20150710 00003 bldsa pk kgl0012 (cropped).jpg|thumb|left|[[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] prinses [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]], [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] já kyevti-ihásâš [[Tanska]] prinssâ Alexander ovdâl ko peerâ varrij Tanskaast Taažân skammâmáánu loopâst ive [[1905]]]] [[Tiätuvuárkká:C.277.F. Den norske kongefamilie - no-nb digifoto 20160108 00329 bldsa pk kgl0016 (cropped).jpg|thumb|left|Taažâ kunâgâs [[Haakon VII]], ruvnâprinssâ Olav já [[Maud (Taažâ roonnig)|roonnig Maud]] ive [[1914]] postâkoortâst]] [[Tanska]] prinssâ Alexander Edward Christian Frederik šoodâi [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1903]] [[Appleton House]]st, [[Sandringham]]ist, [[Norfolk]]ist, [[Eŋland]]ist. Suu eeči lâi [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] já suu enni [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] prinses [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]]. Sun lâi sunnuu áinoo páárnáš. Ko prinssâ Carl šoodâi [[Taažâ kunâgâs]]sân ive 1905, te Carl já Alexander finnijn uđđâ noomâid já ubâ peerâ finnij uđđâ tittelijd: Carlist šoodâi kunâgâs Haakon VII, Maudist šoodâi roonnig Maud já Alexanderist šoodâi ruvnâprinssâ Olav. Olav lâi [[koskâäigi|koskâääigi]] maŋa vuossâmuš väldičokkámsaje árbálâš, kii rávásmij Taažâst. ==Škovlim== Aalgâst ruvnâprinssâ Olav máttái kunâgâslanneest priivaatmáttááttâsâst. Tastko Olav lâi ruvnâprinssâ já puáttee Taažâ kunâgâs, te suu vaanhimeh halijdáin, et sun jođáččij sehe táválâš škoovlâid já suátiškoovlâid já nuuvt sun meid juuđij. Olav jođeškuođij [[Halling škovlâ|Halling škoovlâ]], mii lâi lane alda [[Oslo|Kristiania]]st. Sun máttááttâlâi tobbeen iivij [[1913]]&ndash;[[1921]] reaalsyergist. Ive 1921 sun finnij ''[[examen artium]]'' já valmâštui. Tast maŋa ruvnâprinssâ jođeškuođij [[Taažâ suátiškovlâ|Taažâ suátiškoovlâ]], kost sun valmâštui ive [[1924]]. Siämmáá ive ruvnâprinssâ Olav maacâi šoddâmeennâmstis Ovtâstum kunâgâskoodán, ko halijdij máttááttâllâđ [[ekonomia (oppâaamnâs)|ekonomia]] já [[vuoigâdvuođâtieđâ|vuoigâdvuođâtiettuu]] [[Oxford ollâopâttâh|Oxford ollâopâttuv]] [[Balliol College]]st. Sun valmâštui Oxfordist ive [[1926]]. ==Naaijâm já peerâeellim== [[Tiätuvuárkká:Norges Kronprinspar OB.F04664.jpg|thumb|right|Ruvnâprinssâ Olav já [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha]] vihkâm maŋa ive 1929]] Ive 1928 kesiolympialij ääigi ruvnâprinssâ Olav kihloi syele [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha Sofia Lovisa Dagmar Thyra]]. Prinses lâi Olav uárbimpeeli, ko Märtha enni [[Tanska prinses]] [[Ingeborg (Tanska prinses)|Ingeborg]] já Olav eeči kunâgâs Haakon VII láin uábbi já viljâ, já tondiet Olav já Märtha láin tubdâm nubijdis pärnivuođâ rääjist. [[Uđđâivemáánu 13.]] peeivi [[1929]] ruvnâprinssâ Olav mađhâšij [[Tukholma]]n já [[Uđđâivemáánu 14.|čuávvoo peeivi]] sunnuu kihlom almostui. Suoi naajáin [[njuhčâmáánu 21.]] peeivi [[1929]]. Sunnui šoddii kulmâ párnáá: ive [[1930]] šoddâm prinses [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]], ive [[1932]] šoddâm prinses [[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] já ive [[1937]] šoddâm ruvnâprinssâ [[Harald V|Harald]]. ==Valastâllâm== Olav lijkkui valastâlmân já lâi viššâlis valastâllee ubâ eellimääigi. Nuorrân sun joba njuškij [[Holmenkollen]]luáhá. Tälviv sun čuoigâi ennuv já tävjit-távjá. Olav lâi meid valastâllee, kii vuoitij oovtâst [[Erik Anker]]áin, [[Johan Anker]]áin já [[Haakon Piro Bryhn]]áin kollemiitaal puurjâstmist ive 1928 kesiolympialijn [[Amsterdam]]ist 6mR-purjâskárbáin, mon nommâ lâi ''Norna''. Sun kištottâlâi sehe taažâ já almugijkoskâsâš purjâstemkištoin paijeel 70 ive ääigi. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Ive 1903 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1991 jämimeh]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsah]] [[Luokka:Taažâ priinsah]] [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažah kištopurjâsteijeeh]] [[Luokka:Taažah olympiavyeitteeh]] [[Luokka:Tanska priinsah]] kfki2b7faqkrqh2jf5i91dow1kozwxs 14 7963 158242 151222 2026-07-29T19:04:06Z Yupik 23 +cc 158242 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Plaaneettiijpah]] q9r5jfqvhv64mf7ndua6h5arcru9qgk 14 7964 158245 42974 2026-07-29T19:10:10Z Yupik 23 Sihoi [[Luokka:Planeteh]]; Lasettij [[Luokka:Plaaneettiijpah]] via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]] 158245 wikitext text/x-wiki [[Luokka:Eksoplaaneettutkâmuš]] [[Luokka:Plaaneettiijpah]] gj5sr2x243lub7pees5acaboufoyy37 158246 158245 2026-07-29T19:10:19Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158246 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Eksoplaaneettutkâmuš]] [[Luokka:Plaaneettiijpah]] t1awphrmrt30v8r2t3vu2cppp8wctyl 14 7966 158251 39577 2026-07-29T19:11:32Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158251 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Biologia]] [[Luokka:Täsnitieđâ]] qjh9ocxxy8wkns3g23nf5r8jej31jla 14 7967 158247 50637 2026-07-29T19:10:31Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158247 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Heiviittum fyysiik]] [[Luokka:Täsnitieđâ]] qcc057x355fwibr6iz0kpn0y19nj0ug 14 7968 158252 39579 2026-07-29T19:11:42Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158252 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Täsnitieđâ]] sos6wnss3ao0ylvzw6g3xis991ko2lq 14 7969 158243 39580 2026-07-29T19:09:08Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158243 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Plaaneettutkâmuš]] 0cet6ddw0tzgh6mvnyewdqnk27em2qi 158244 158243 2026-07-29T19:09:45Z Yupik 23 [[Luokka:Planeteh|* tijppâ]] 158244 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Planeteh|* tijppâ]] [[Luokka:Plaaneettutkâmuš]] dt3dpbf3u0j6t8xiwm869qfeukhun69 14 11487 158248 105297 2026-07-29T19:10:38Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158248 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Fyysiik]] [[Luokka:Heiviittum tiettuuh|Fyysiik]] [[Luokka:Teknisâš fyysiik]] rrwimv5n0hbllhv45kpkux3v7xuefop 0 15696 158263 155236 2026-07-30T09:18:06Z Yupik 23 /* Prinsesist roonnigin */ 158263 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Maud | kove = Queen_Maud_of_Norway.jpg | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Taažâ roonnig Maud ive 1910 | ruvnâ = Taažâ roonnig | väldipaje = [[skammâmáánu 18.]] peeivi [[1905]] –<br />[[skammâmáánu 20.]] peeivi [[1938]] | ruvnájááh = [[kesimáánu 22.]] peeivi [[1906]] | oovdeb = | čuávvoo = | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = Maud Charlotte Mary Victoria | šoddâmäigi = {{Šoddâmäigi já ahe|26|11|1869}} | šoddâmsaje = [[Marlborough House]], [[Lontoo]], [[Eŋland]] | jäämmimäigi = {{Jäämmimäigi já ahe|26|11|1869|20|11|1938}} | jäämmimsaje = [[Marylebone]], [[Lontoo]], [[Eŋland]] | hävdisaje = [[Akershus lanne|Akershus lane]] [[kunâgâslâš mausoleum]], [[Oslo]], [[Taažâ]] | pelikyeimi = [[Haakon VII]] | párnááh = [[Olav V]] (1903–1991) | oles_nommâ = | suuhâ = [[Saksi-Coburg-Gotha (suuhâ)|Saksi-Coburg-Gotha]] | eeči = [[Edward VII (Ovtâstum kunâgâskode kunâgâs)|Edward VII]] | enni = [[Alexandra (Ovtâstum kunâgâskode roonnig)|Alexandra]] | oskoldâh = | áámmát = | vuáláčaalâ = QueenMaudSignature.svg }} [[Tiätuvuárkká:Queen Maud and King Haakon VII, 1906 crop.jpg|pienoiskuva|300px|right|Kunâgâs [[Haakon VII]] já roonnig Maud virgálâš kove ruvnájái maŋa ive 1906 [[Stiftsgården]]ist [[Ruándim]]ist]] '''Maud''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|26|11|1869|[[Marlborough House]], [[Lontoo]], [[Eŋland]]|20|11|1938|[[Marylebone]], [[Lontoo]], [[Eŋland]]}}) ađai '''Wales prinses Maud''' lâi Wales priinsâ Albert Edward (maŋeláá [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] kunâgâs [[Edward VII]]) já Wales prinses Alexandra (maŋeláá [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] [[roonnig Alexandra]]) nuorâmus nieidâ já viiđâd páárnáš. Sust šoodâi Tanska prinses, ko sun já [[Haakon VII|Tanska prinssâ Carl]] naajáin. Ko ive 1905 prinssâ Carlist šoodâi jiečânâs [[Taažâ kunâgâs]], te Maudist šoodâi [[Taažâ roonnig]]. Maud lâi Taažâ vuossâmuš roonnig, kii ij lamaš meid jo-uv [[Tanska]] teikkâ [[Ruotâ]] roonnig, ive [[1319]] maŋa. == Eellim == [[Tiätuvuárkká:The_three_daughters_of_King_Edward_VII_and_Queen_Alexandra_by_Sydney_Prior_Hall.jpg|vasen|pienoiskuva|[[Edward VII (Ovtâstum kunâgâskode kunâgâs)|Ovtâstum kunâgâskode kunâgâs Edward VII]] já [[Alexandra (Ovtâstum kunâgâskode roonnig)|roonnig Alexandra]] kulmâ nieidâ. Kooveest čižetpeln: prinses Louise Victoria Alexandra Dagmar (1867–1931), prinses Maud Charlotte Mary Victoria (1869–1938) já Wales prinses Victoria Alexandra Olga Mary (1865–1935)<small><br/>(Máálám: Sydney Prior Hall)</small>]] Maud šoodâi [[skammâmáánu 26.]] peeivi [[1869]] Marlborough Housest, Lontoost, Eŋlandist.<ref>{{Lostâkäldee|Tahhee=Kjellberg, Anne|Paječaalâ=Maud Charlotte Mary Victoria|Almostittem=Norsk biografisk leksikon|Äigimuddo=2022-06-29|www=http://nbl.snl.no/Maud_Charlotte_Mary_Victoria|Kielâ={{nb}}}}</ref> Sun lâi Wales priinsâ Albert Edward já Wales prinses Alexandra kuálmád nieidâ já viiđâd páárnáš. Marlborough Housest [[juovlâmáánust 24.]] peeivi [[1869]] Lontoo pispe [[John Jackson]] kaastij suu Maud Charlotte Mary Victorian. Prinses Maud lâi valastâllâmlâš já aktiivlâš nieidâ. Sun lijkkui ennuv vandârdiđ, raccastiđ já vyeijiđ pyeráin.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=75654&sek=75631|nommâ=Dronnet Maud (1869-1938)|almostittem=www.gonagasviessu.no|čujottum=2022-11-04|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Sun kuččui "Harryn" eejis ustev, admiraal Henry Keppel mield, tastko Maud lâi uáli siämmáálágán. Oovtâst enijnis, viljâdiskuin já obijdiskuin Maud mađhâšij el. [[Koskâmeerâ]]n já [[Taažâ]]n. Ton lasseen sij kolliistâllii távjá Tanskaast, kost Maud enni šoodâi já rávásmij. Ovdâmerkkân sij uásálistii jyehi ive suhâjuhlijd [[Fredensborg lanne]]est, Tanskaast. Täin maađhijn Maud uápásmij prinssâ Carlân, kii lâi Maud viljâpeeli já puáttee käälis. === Näimilitto já páárnáš === [[Tiätuvuárkká:Marriage_of_Princess_Maud.jpg|pienoiskuva|right|Prinses Maud já [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] heejah Buckingham Palacest ive [[1896]]. <small><br/>(Máálám: Laurits Tuxen)</small>]] [[Syeinimáánu 22.]] peeivi [[1896]] prinses Maud já [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] naajáin Buckingham Palacest ubâ stuorrâ suuvâ oovdâst. Suoi varrijn heejâi maŋa [[Kööbenhaammân|Kööbenhamânân]], tastko prinssâ Carl lâi Tanska kunâgâslij merâvuoimij upseer. Suoi aasáin iänááš Tanskaast ive [[1905]] räi. Hejâskeŋkkân Maud eeči adelij sunnui Appleton House ton várás, ete parâkodde puávtáččij aassâđ tobbeen, ko suoi eelijn Eŋlandist. Maud eelij Appleton Housest aainâs-uv jyehi täälvi.<ref name=":0">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=77294&sek=75636|nommâ=Appleton House|almostittem=www.gonagasviessu.no|čujottum=2022-11-05|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Tobbeen sunnuu áinoo páárnáš, [[Tanska]] prinssâ [[Olav V|Alexander Edward Christian Frederik]], šoodâi [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1903]].<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=75654&sek=75631|nommâ=Dronnet Maud (1869-1938)|almostittem=www.gonagasviessu.no|čujottum=2022-11-04|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref name=":0" /> === Prinsesist roonnigin === [[Kesimáánu 7.]] peeivi [[1905]] Taažâ Stuorrâtigge pieđgij [[Ruotâ–Taažâ-litto|Ruotâ–Taažâ-lito]] 91 ihheed ton šoddâm maŋa. Euroopist lijjii maŋgâ priinsâ, kiäid Stuorrâtigge kuorâttâlâi [[Taažâ kunâgâs]]sân, mut loppâloopâst Stuorrâtigge jienâstij Taažâ väldičokkámsaje falâmist prinssâ Carlân. Tot, ete Carl kálgu Maud-uv lâi kunâgâslâš já [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] kunâgâs Edward VII nieidâ já ete parâkoddeest lâi jo ruvnâárbálâš, vaiguttij miärádâsân.<ref name=":2">{{Lostâkäldee|Tahhee=Kjellberg, Anne|Paječaalâ=Maud Charlotte Mary Victoria|Almostittem=Norsk biografisk leksikon|Äigimuddo=2022-06-29|www=http://nbl.snl.no/Maud_Charlotte_Mary_Victoria|Kielâ={{nb}}}}</ref> Roovvâdmáánust kunâgâs [[Oscar II]] luovâi Taažâst. Carl ij miettâm šoddâđ kunâgâssân ovdil ko aalmug uážui jienâstiđ tast, kolgâččij-uv Taažâ leđe täsiväldi vâi monarkia. Suullân 79 % jienâsteijein jienâstii ton peeleest, ete Taažâ juáđháččij monarkian. [[Skammâmáánu 18.]] peeivi [[1905]] Stuorrâtigge valjij Carl jiečânâs Taažâ kunâgâssân.<ref name=":2" /> Talle Carl já Alexander finnijn uđđâ noomâid já ubâ peerâ finnij uđđâ tittelijd: Carlist šoodâi kunâgâs Haakon VII, Maudist šoodâi [[roonnig Maud]] já Alexanderist šoodâi [[ruvnâprinssâ Olav]]. === Varrim Taažân === [[Tiätuvuárkká:Vilhelm Arnesen - Prins Carl og prinsesse Maud ankommer til Norge - 1905.png|pienoiskuva|left|Kunâgâstamppâ ''Dannebrog'' purjâstij Kööbenhamânist [[Oscarsborg lanne|Oscarsborg laanan]] ive 1905.]] [[Tiätuvuárkká:Kongen går i land - no-nb digifoto 20160209 00530 bldsa PK15060.jpg|pienoiskuva|Kunâgâspeerâ reissij Oscarsborg lanneest Christianian ''Heimdal''-taampân.]] [[Tiätuvuárkká:Kongeparrets første hilsen til det norske folk fra slotsbalkonen - no-nb digifoto 20160209 00524 bldsa PK14999.jpg|pienoiskuva|Kunâgâs Haakon VII já roonnig Maud kunâgâslane luptâstuvvâst]] [[Skammâmáánu 23.]] peeivi [[1905]] kunâgâspeerâ vuolgij pääihist [[Bernstorff paalaac|Bernstorff palacist]], mii lâi čujottâsâst Bredgade 40–42 [[Kööbenhaammân|Kööbenhamânist]]. Maađijpellâs lijjii čokkânâm maaŋgah tanskaliih keččâđ perruu uánihis määđhi [[Frihavn]]ân. Langelinie-ruugâst perruu vuordij kunâgâstamppâ ''Dannebrog''. Mätki Christianian piištij kyehti pirrâmpeeivi.<ref name=":1" /> [[Skammâmáánu 25.]] peeivi [[1905]] ''Dannebrog''-tamppâ poođij [[Oslovuonâ]]n, kost lâi sahis [[omo]] já muotij. Tamppâ orosistij [[Oscarsborg lanne|Oscarsborg laanan]], kost kunâgâspeerâ sirdâšui loppâmääđhi várás taažâ taampân ''Heimdal''.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=75735&sek=74944|nommâ=Gonagasa válljen|almostittem=www.gonagasviessu.no|čujottum=2022-11-05|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Sij pottii Christianian siämmáá peeivi. Christianiast-uv lijjii ennuv ulmuuh vyerdimin sii. Kunâgâsperruu kunnen kaavpug kirhokiäluh čuoijii já kanuunah páččojii. Kaavpugân lijjii čokkânâm uáli ennuv taažah keččâđ uđđâ kunâgâs já roonnig. Ko suoi poođijn kunâgâslane luptâstâhân tiervâttâllâđ aalmug, te lane šiljo lâi aaibâs pokkâ ulmuin. === Ruvnájááh === [[Tiätuvuárkká:29 Kroningen i Trondhjems Domkirke 22.6.1906 - no-nb digifoto 20160210 00082 bldsa PK15357 A.jpg|pienoiskuva|left|Ruvnájááh uárnejuvvojii [[Nidaros tuámukirkko|Nidaros tuámukirhoost]] [[Ruándim]]ist [[kesimáánu 22.]] peeivi [[1906]].]] [[Tiätuvuárkká:Dronning_Sonjas_KunstStall_(Queen_Sonja_Art_Stable_gallery_museum_exhibition_Oslo_Norway)_Slottets_håndverk._Kroningskappe_1846_Hermelinpels_fløyel_3,9x1,26x1m_Queen_Maud_1906_etc_(coronation_robe_ermine_velvet)_(2024)_IMG_7691.jpg|pienoiskuva|left|Ärdeepiivtâs, mii Maud lâi pajalist ruvnájáin [[kesimáánu 22.]] peeivi [[1906]]]] Haakon VII já roonnig Maud ruvnájuin [[Nidaros tuámukirkko|Nidaros tuámukirhoost]] [[Ruándim]]ist [[kesimáánu 22.]] peeivi [[1906]].<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=75661&sek=75635|nommâ=Gonagas Haakon ja Dronnet Maud ruvdnen|almostittem=www.gonagasviessu.no|čujottum=2022-11-04|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Tast maŋa iä Taažâst iäge mudoi Skandinaviast lah innig uárnejum [[ruvnájááh]].<ref name=":3" /> == Taažâ roonnigin == [[Tiätuvuárkká:Dronning Maud i Tryvannsløipa OB.F11762d.jpg|pienoiskuva|Roonnig Maud čuoigâmist Christianiast]] [[Tiätuvuárkká:Norwegian Royal Family.jpg|pienoiskuva|Taažâ kunâgâs Haakon VII (1872–1957), ruvnâprinssâ Olav (1903–1991) já roonnig Maud ive [[1914]] postâkoortâst]] Veikkâ sun lâi tääl Taažâ roonnig, Eŋland lâi ain tehálâš saje Maudân, já sun eelij tobbeen távjá. Roonnig Maud kuittâg hárjánij jotelávt uđđâ päikkieennâmsis já kunâgâslijd kenigâsvuođâidis. Roonnighovi vuáđudui, já Maud alemus [[Hovinissoon|hovinisonin]] ({{K-no|overhoffmesterinne}}) nomâttui [[Marie Magdalena Rustad]]. Vuossâmui iivij Taažâst kunâgâsperrust váldojii koveh, main sij nevttii nuuvt taažžân ko máhđulâš. Ovdâmerkkân sij lijjii kárvudâttâm ärbivuáválâš pihtâsáid teikkâ čuoigâmist. Veikkâ Maud mielâst ruvnâprinssâ Olav koolgâi rávásmiđ tegu eres-uv taažah párnááh, roonnig ij kuássin máttáđ [[tárukielâ]] pyereest. Siämmást sun kuittâg puovtij uási Eŋland Taažân. Ovdâmerkkân sun huksiittij eŋlandlâš muorâkaardijd sehe kunâgâsvillan ađai [[Kongsseteren]]ân já [[Bygdøy-kunâgâskärdi|kunâgâslij kesiaassâmpááikán Bygdøyst]]. Kunâgâsperrust Maudist lâi noonâ saje, mut perruu ulguubeln sun lâi uáli ärgi.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=75654&sek=75631|nommâ=Dronnet Maud (1869-1938)|almostittem=www.gonagasviessu.no|čujottum=2022-11-04|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Sun lâi tuše váhá almolâšvuođâst 33 ive ääigi ko sun lâi Taažâ roonnig. Roonnig Maud vaiguttij tuáváást ennuv aššijd nuuvt ko išeruttârááju vuáđđudmân ({{K-nb|Dronningens Hjelpekomité}}, maŋeláá ''Dronning Mauds hjelpefond'') ive 1914. Ton tárguttâssân lâi išediđ taid, kiäh iä piergim [[Vuosmuš maailmsuáti|maailmsuáđi]] tiet.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=75654&sek=75631|nommâ=Dronnet Maud (1869-1938)|almostittem=www.gonagasviessu.no|čujottum=2022-11-04|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Sun tuárjui maaŋgâid [[Pyeretovâlâšvuođâornijdâh|pyeretovâlâšvuođâornijduvâid]], eromâšávt taid, moh porgii párnái já ellei pyerrin. Roonnig Maud meid tuárjui muusik já taiđuu. == Jäämmim == Roovvâdmáánust 1938 roonnig Maud lâi oppeet [[Lontoo]]st. Aalgâst sun lâi Sandringhamist, te hotellist Lontoo West Endist. Hotellist sun puosâškuođij, já sun tolvui priivaat tipšomlágádâsân, mon čujottâs lâi 18 Bentinck Street, Marylebone, Lontoo. [[Skammâmáánu 16.]] peeivi [[1938]] tipšomlágádâsâst roonnig Maudist lâi čuávjičuopâdâs. Kunâgâs Haakon VII reissij Taažâst suu luusâ. Veikkâ roonnig Maud ceevzij čuopâdâsâst, [[skammâmáánu 20.]] peeivi 1938 suu váimu vyerdihánnáá orostij. Roonnig Maud jaamij kuttâ peeivi ovdil ko sun ličij tiävdám 69 ihheed já 13 ihheed eenis jäämmim maŋa.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://nla.gov.au/nla.news-article17539872|nommâ=DEATH OF QUEEN MAUD.|almostittem=Sydney Morning Herald|äigimuddo=1938-11-22|čujottum=2022-11-04|kielâ={{en}}}}</ref> Taažah aaviseh ožžuu spiekâstâhlávt love almostittiđ pasepeeivi nuuvt, ete toh puávtáččii almottiđ taažáid roonnig jämimist. [[Skammâmáánu 24.]] peeivi 1938 roonnig kisto vuolgâttui Taažân brittilâš tuárutamppáin [[HMS Royal Oak]]. Havdajááh nuhhii Akershus laanan já roonnig sarkofag läjidui Margaretasalin tassaažân ko fastâ mausoleum lâi vaalmâš. [[Nubbe maailmsuáti|Nube maailmsuáđi ääigi]] sarkofag lâi syele [[Gamle Aker -kirkko|Gamle Aker -kirhoost]]. Ive 1948 sarkofag sirdui [[Akershus lanne|Akershus lane]] [[Kunâgâslâš mausoleum (Oslo)|kunâgâslâš mausoleumân]]. <gallery mode="packed" heights="200px"> Tiätuvuárkká:Royal_Oak_carrying_Queen_Maud.jpg|Tuárutamppâ «Royal Oak» puovtij roonnig Maud rummâš Taažân [[skammâmáánu 24.]] peeivi [[1938]]. Tiätuvuárkká:Dronning Mauds begravelse, Honnørbrygga fotografert fra Rådhuset OB.F18270l.jpg|Roonnig Maud majemuš mätki Tiätuvuárkká:Det_kongelige_mausoleum.jpg|Roonnig Maud já kunâgâs Haakon VII vielgis sarkofag já kunâgâspaarâ Olav V já Märtha ruánáá kisto láá [[Akershus lanne|Akershus lane]] [[Kunâgâslâš mausoleum (Oslo)|kunâgâslâš mausoleumist]] [[Oslo]]st. </gallery> == Fáádást eres soojijn == {{commonscat-raddalâs}} * [https://www.britishpathe.com/video/queen-mauds-last-journey Roonnig Maud majemuš mätki Lontoost] British Pathé video * [https://www.britishpathe.com/video/queen-maud-returns-home/ Roonnig Maud majemuš mätki Oslost] British Pathé video * [https://www.britishpathe.com/video/queen-mauds-funeral/ Roonnig Maud havdajááh Oslost] British Pathé video == Kovegalleria == <gallery mode="packed" heights="200px"> Tiätuvuárkká:Prinzessin Maud von Dänemark in Hardanger Festtracht, 1902.png|Jo ovdil ko sij värrejii Taažân, Tanska prinses Maud kárvudâđâi [[Hardangerpihtâseh|hardangerpihtâsáid]]. Tiätuvuárkká:Coronation gown of Queen Maud - Dronning Mauds kroningskjole - OK-1962-0001 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|Roonnig Maud vuálppu ive 1906 ruvnájáin Tiätuvuárkká:Portrett_av_dronning_Maud_(1869-1938),_ca_1905.jpg|Maud ive 1905 Tiätuvuárkká:Prins Carl og prinsesse Maud med sykler - no-nb digifoto 20160108 00281 bldsa pk kgl0007 (cropped).jpg|Tanska prinses Maud já prinssâ Carl pyeráidiskuin 1900-lovo aalgâst Tiätuvuárkká:Prins Carl af Danmark, prinsesse Maud og prins Alexander - no-nb digifoto 20150710 00003 bldsa pk kgl0012 (cropped).jpg|Tanska prinssâ Carl, prinses Maud já sunnuu alge prinssâ Alexander ive 1905 ovdil ko sij värrejii Taažân </gallery> == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Ive 1869 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1938 jämimeh]] [[Luokka:Taažâ roonnigeh]] hooa1o3tn0soytwex6t8dgi51e1l9d0 0 16978 158265 155241 2026-07-30T09:19:13Z Yupik 23 158265 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Sonja | kove = Dronning_Sonja_-_Kino_2012_(cropped).JPG | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Taažâ roonnig Sonja ive 2012 | ruvnâ = Taažâ roonnig | väldipaje = [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] – | ruvnájááh = | oovdeb = | čuávvoo = | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = Sonja Haraldsen | šoddâmäigi = {{Šoddâmäigi já ahe|04|07|1937}} | šoddâmsaje = [[Oslo]], [[Taažâ]] | jäämmimäigi = | jäämmimsaje = | hävdisaje = | pelikyeimi = [[Harald (Taažâ kunâgâs)|Harald V]] (n. 1968) | párnááh = [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Märtha Louise]] (1971–)<br/>[[Haakon (Taažâ prinssâ)|Haakon]] (1973) | oles_nommâ = | suuhâ = | eeči = Karl August Haraldsen (1889–1959) | enni = Dagny Haraldsen (j.s. Ulrichsen; 1898–1994) | oskoldâh = [[Taažâ kirkko]] | áámmát = | vuáláčaalâ = }} [[Tiätuvuárkká:Kongefamilien på Skaugum 1974 (5476890347).jpg|pienoiskuva|Taažâ kunâgâspeerâ já Ruotâ kunâgâs [[Skaugum]]ist ive 1974.<br/>Kooveest čižetpeln: Sonja, [[Carl Gustav (Ruotâ kunâgâs)|Ruotâ kunâgâs Carl Gustav]], prinses [[Märtha Louise]], kunâgâs [[Olav V]], [[Harald (Taažâ kunâgâs)|ruvnâprinssâ Harald]], [[Haakon (Taažâ prinssâ)|prinssâ Haakon Magnus]] já [[Astrid (Taažâ prinses)|prinses Astrid fru Ferner]]]] '''Sonja''' (š. [[syeinimáánu 4.]] peeivi [[1937]], [[Oslo]], [[Taažâ]]; noomáin Sonja Haraldsen) lii [[Taažâ]] tááláš roonnig. Sun lii Karl August Haraldsen ([[1889]]–[[1959]]) já Dagny Haraldsen ([[1898]]–[[1994]]; j.s. Ulrichsen) nuorâmus páárnáš. Sust šoodâi Taažâ ruvnâprinses, ko [[porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] sun já [[Harald (Taažâ kunâgâs)|Taažâ prinssâ Harald]] naajáin.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Ko [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] [[Olav V|kunâgâs Olav V]] jaamij já prinssâ Haraldist šoodâi jiečânâs [[Taažâ kunâgâs]], te Sonjast šoodâi [[Taažâ roonnig]]. == Pärni- já nuorâvuotâ == [[Tiätuvuárkká:Fru Dagny Haraldsen 1968.jpg|thumb|left|Roonnig Sonja enni Dagny Haraldsen ive 1968]] Sonja Haraldsen šoodâi [[syeinimáánu 4.]] peeivi [[1937]] [[Oslo]]st, [[Taažâ]]st. Sun lii taažâ kävppalmai Karl August Haraldsen ([[1889]]–[[1959]]) já Dagny Haraldsen ([[1898]]–[[1994]]; j.s. Ulrichsen) nubbe nieidâ já nuorâmus páárnáš. Suu viiljah já uábbi lijjii Haakon Haraldsen (1921–2016),<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.dagbladet.no/nyheter/dronning-sonjas-bror-er-dod/63960395|nommâ=Dronning Sonjas bror er død.|almostittem=Dagbladet|čujottum=2023-04-01|äigimuddo=2016-10-13}}</ref> Gry Henriksen (1924–1970; j.s. Haraldsen) já Karl Herman Haraldsen (1929–1936). Karl jaamij purjâskärbispäärtist juo ovdil ko Sonja šoodâi.<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/dronning-sonja_-min-dode-bror-ble-aldri-funnet-1.14186127|nommâ=Dronning Sonja: Min døde bror ble aldri funnet|tahhee=Dimmen, Sofie Dege|almostittem=NRK|äigimuddo=2018-08-29|čujottum=2022-12-16|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> Haraldseneh assii čujottâsâst Tuengen allé 1B (tááláš Charlotte Andersens vei 1A) Vinderenist Oslost.<ref name=":1" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/xl/her-ble-forholdet-mellom-harald-og-sonja-berget-1.14181851|nommâ=Her ble forholdet mellom Harald og Sonja berget|tahhee=Helljesen, Vilde|almostittem=NRK|äigimuddo=2018-08-27|čujottum=2022-12-16|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> Tobbeen Sonja rávásmij.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> == Škovlim == [[Nubbe maailmsuáti|Nube maailmsuáđi ääigi]] Sonja jođeškuođij priivaat škoovlâ, te Slemdal škoovlâ já majemužžân kuulmâihásii Ris reaalškoovlâ, mast sun valmâštui ive 1954.<ref>{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Vår vordende kronprinsesse og dronning: Allsidig ung dame|Almostittem=Rogalands Avis|Äigimuddo=1968-03-20|Ihe=1968|Ihekerdi=70|Nummeer=68|Siijđoh=1|www=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digavis_rogalandsavis_null_null_19680320_70_68_1|Čujottum=2022-11-21|Kielâ={{no}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.kongehusetsbarnesider.no/artikkel.html?tid=81492|nommâ=Dronning Sonja - Det norske kongehusets barnesider|almostittem=www.kongehusetsbarnesider.no|čujottum=2022-11-20|kielâ={{no}}}}</ref> Reaalškoovlâ maŋa Sonja máttááttâlâi vuálpui já pihtâsij kuárrum [[Oslo áámmátškovlâ|Oslo áámmátškoovlâst]].<ref name=":0" /> Valmâštum maŋa sun varrij [[Lausanne]]n, [[Sveicci|Sveeicin]] já jođeškuođij Nuorâ nieidâi áámmátškoovlâ ({{K-fr|l'École Professionelle des jeunes Filles}}). Tobbeen sun luuvâi [[Ohtsâškoddemáttu|ohtsâškoddemáátu]], [[reekkigtuálu]], [[ranskakielâ]] já [[Muotisáárgus|muotisárgus]].<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Norges fremtidige dronning er en kunnskapsrik, vakker, sporty pike|Almostittem=Gjengangeren|Äigimuddo=1968-03-20|Ihe=1968|Ihekerdi=118|Nummeer=68|Siijđoh=3|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_gjengangeren_null_null_19680320_118_68_1?page=1|Čujottum=2022-12-16|Kielâ={{no}}}}</ref> Ive 1961 sun čođâlditij ''[[examen artium]]'' [[Bjørknes priivaatškovlâ|Bjørknes priivaatškoovlâ peht]] privatistin ađai sierânâs uáppen.<ref name=":0">{{Lostâkäldee|Tahhee=Bratberg, Terje|Paječaalâ=Sonja (dronning)|Almostittem=Store norske leksikon|Äigimuddo=2022-11-03|www=http://snl.no/Sonja_-_dronning|Čujottum=2022-11-19|Kielâ={{no}}}}</ref> Tast maŋa sun luuvâi [[eŋgâlâskielâ]] já kirjálâšvuotâ [[Cambridge]]st, [[Ovtâstum kunâgâskodde]]est oovtâ ive ääigi.<ref name=":3" /> Te sun maacâi Taažân já luvâškuođij [[ranskakielâ]], eŋgâlâskielâ já [[taaiđâhistorjá]] [[Oslo ollâopâttâh|Oslo ollâopâttuvvâst]]. Tobbeen sun valmâštui kandidaatin (''cand. mag.'') ive 1971.<ref name=":0" /> == Kihlájááh já heejah == [[Tiätuvuárkká:Kronprins_Harald_og_kronprinsesse_Sonja.jpg|pienoiskuva|Ruvnâprinssâ Harald já Sonja ive 1968]] [[Tiätuvuárkká:Kongelig vielse i Oslo Domkirke.jpg|pienoiskuva|[[Ruvnâprinssâ Harald]] já Sonja heejah [[porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]]]] [[Tiätuvuárkká:Queen Sonja of Norway in 2015.jpg|pienoiskuva|Roonnig Sonja Ruotâ ruvnâprinssâ Carl já Sofia heejâin ive 2015]] Kesimáánust [[1958]] Sonja Haraldsen já ruvnâprinssâ Harald teiváin vuossâmuu keerdi juuhlijn.<ref name=":0">{{Lostâkäldee|Tahhee=Bratberg, Terje|Paječaalâ=Sonja (dronning)|Almostittem=Store norske leksikon|Äigimuddo=2022-11-03|www=http://snl.no/Sonja_-_dronning|Čujottum=2022-11-19|Kielâ={{no}}}}</ref><ref>{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Det første møte fant sted på folkeskolen: kjærligheten slo ut i 1958|Almostittem=Rogalands Avis|Äigimuddo=20.3.1968|Ihekerdi=70|Nummeer=68|Siijđoh=8|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_rogalandsavis_null_null_19680320_70_68_1?page=7|Čujottum=21.11.2022|Kielâ={{no}}}}</ref> Ive [[1959]] Harald povdij Sonja kaadeetškoovlâ tanssáid. Tobbeen sunnust váldojii koveh oovtâst vuossâmuu keerdi. Harald já Sonja tooláin koskâvuođâs syeligâsâst oovce ihheed, tastko Sonja ij lamaš aatellâš ige kunâgâslâš.<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/dronning-sonja_-min-dode-bror-ble-aldri-funnet-1.14186127|nommâ=Dronning Sonja: Min døde bror ble aldri funnet|tahhee=Dimmen, Sofie Dege|almostittem=NRK|äigimuddo=2018-08-29|čujottum=2022-12-16|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> Ruvnâprinssâ Harald toovâi čielgâsin, ete sun ij kuássin naajâ, jis sun ij uážu naaijâđ Sonjain.<ref name=":1" /> Tastko Harald lâi áinoo ruvnâárbálâš, suu najâhánnáávuotâ ličij tovâttâm ennuv čuolmâid. Kunâgâs Olav V koijâdij ravvuid uáiviministerist já haldâttâsâst tast, mii ličij pyeremus vyehi toimâđ.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref name=":3">{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Norges fremtidige dronning er en kunnskapsrik, vakker, sporty pike|Almostittem=Gjengangeren|Äigimuddo=1968-03-20|Ihe=1968|Ihekerdi=118|Nummeer=68|Siijđoh=3|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_gjengangeren_null_null_19680320_118_68_1?page=1|Čujottum=2022-12-16|Kielâ={{no}}}}</ref> Taažâ tallaa vuáđulaavâst ij lamaš mihheen aagâid, mondiet ruvnâprinssâ ij uážuččii naaijâđ nisonáin, kote ij lamaš kunâgâslâš ige aatellâš.<ref name=":0" /> Njuhčâmáánust 1968 kunâgâs Olav V adelij ruvnâpriinsân love naaijâđ Sonjain, já te suoi kihloin [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi [[1968]].<ref name=":2" /> Kihlom piejâi joton savâstâllâm monarkia puátteevuođâst Taažâst.<ref name=":1" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.stortinget.no/nn/Saker-og-publikasjonar/Stortingsforhandlingar/Lesevisning/?p=1967-68&paid=7&wid=a&psid=DIVL974&pgid=b_1416|nommâ=Møte onsdag den 3. april kl. 12.|almostittem=Stuorrâtigge|äigimuddo=1968-04-03|čujottum=2022-12-16|kielâ={{no}}}}</ref> Savâstâllâm kuittâg nuuvâi heejâi maŋa. [[Porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] Oslo pispe [[Fridtjov Birkeli]] viihkâi Sonja já [[Harald (Taažâ kunâgâs)|Taažâ prinssâ Harald]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]].<ref name=":3" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Siämmást Sonjan mieđettui Pase Olav riitaarkode stuorrâristâ. == Ruvnâprinsesin == Tállán heejâi maŋa ruvnâprinses Sonja algâttij kunâgâslijd porgâmušâid já ovdâstitškuođij monarkia sehe Taažâst já olgoenâmijn. Ive 1972 sun uásálistij [[H.R.H. prinses Märtha Louise ruttârááju]]n ({{K-no|H.R.H. Prinsesse Märtha Louises Fond}}), mii vuáđudui Sonja já Harald [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|vuosâpäärni]] kunnen. Sun lii iäljárávt čuággim ennuv ruuđâid aalmugijkoskâsij patâreijei iššeedmân já [[1970-loho|1970-lovvoost]] sun eelij vietnamlij kärbispatâreijei kuvlân [[Malesia]]st.<ref name="kongehuset.no">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.kongehuset.no/artikkel.html?tid=27564&sek=27014|nommâ=Hennes Majestet Dronningen - Biografi|almostittee=Kongehuset|čujottum=2015-03-02|kielâ={{nb}}}}</ref> Ive 1982 sun finnij [[Nansen patâreijeipalhâšume]] pargostis patâreijei pyerrin.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.acnur.org/fileadmin/Documentos/Eventos/2013/Ganadores_Premio_Nansen_1954-2012.pdf?file=fileadmin/Documentos/Eventos/2013/Ganadores_Premio_Nansen_1954-2012|nommâ=Los ganadores del Premio Nansen para los Refugiados (1954 - 2012)|almostittem=Ovtâstum aalmugij patâreijeiornijdume|tiätuvuárkkáhäämi=PDF|čujottum=2022-12-16|kielâ={{es}}}}</ref> Iivij 1987–1990 Sonja tooimâi [[Taažâ Ruopsis ristâ|Taažâ Ruopsis riistâ]] värisaavâjođetteijen. Tobbeen sun lâi ovdâsvástádâssáin ornijdume almugijkoskâsâš tooimâin. == Roonnigin == Ko [[Olav V|kunâgâs Olav V]] jaamij [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]], te prinssâ Haraldist šoodâi jiečânâs [[Taažâ kunâgâs]]. Siämmást Sonjast šoodâi [[Taažâ roonnig]], vuossâmuš [[Maud (Taažâ roonnig)|roonnig Maud]] maŋa, kii lâi jáámmám jo 52 ihheed tolebáá. Sun lii meid vuossâmuš Taažâst šoddâm roonnig [[Margrete Skulesdatter]] maŋa, kii lâi roonnig 1200-lovvoost. Sonja lâi Harald fáárust, ko taat vuárnui kunâgâslii vuárnásis [[Stuorrâtigge]]est [[uđđâivemáánu 21.]] peeivi [[1991]]. Taat lâi vuossâmuš kerdi 69 ihán, ko roonnig lâi Stuorrâtiggesalist. Maŋeláá sun lii lamaš Stuorrâtiggesalist meid talle ko kunâgâs Harald lii toollâm nk. väldičokkámsajesaarnijd juhlálijn lekkâmtilálâšvuođâin. Kunâgâspaarâ táttum mield suoi sivneduid [[Nidaros tuámukirkko|Nidaros tuámukirhoost]] [[Ruándim]]ist [[kesimáánu 23.]] peeivi 1991. == Peerâ == Haraldist já Sonjast láá kyehti päärni: Märtha Louise já Haakon. [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Prinses Märtha Louise]] šoodâi [[čohčâmáánu 22.]] peeivi [[1971]] já [[Haakon (Taažâ prinssâ)|ruvnâprinssâ Haakon]] [[syeinimáánu 20.]] peeivi [[1973]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76264&sek=74911|nommâ=Prinseassa Märtha Louise|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76554&sek=74985|nommâ=Gonagaslaš Allavuohta Ruvdnaprinsa|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref> == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Sonja (Taažâ roonnig)]] j7mkci2kdqbzr9q3q3mo1ayip709etp 14 17328 158249 84989 2026-07-29T19:11:09Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158249 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Muusikráhtulâšvuotâ|Listoh]] 7qvbtg2bvje5oau2lb28dgmwdozn5g9 14 20914 158258 104581 2026-07-30T09:17:16Z Yupik 23 Yupik siirdij siijđo [[Luokka:Taažâ ruuvnâpriinsah]] uđđâ noomân [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] 104581 wikitext text/x-wiki {{commonscat}} [[Luokka:Eurooplâš ruuvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsliih|Ruuvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažâ priinsah|Ruuvnâpriinsah]] qtrm13xe5iy7fwhqtompu33azv89d5i 0 20924 158257 155233 2026-07-30T09:17:00Z Yupik 23 158257 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Harald V | kove = King_Harald_V_2021.jpg | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Taažâ kunâgâs Harald V ive 2021 | ruvnâ = Taažâ kunâgâs | väldipaje = [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] – | ruvnájááh = | oovdeb = [[Olav V]] | čuávvoo = [[Haakon (Taažâ prinssâ)|Haakon]] | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = Harald | šoddâmäigi = {{Šoddâmäigi já ahe|21|02|1937}} | šoddâmsaje = [[Skaugum]], [[Asker]], [[Taažâ]]<ref name="tkv-harald-v"/> | jäämmimäigi = | jäämmimsaje = | hävdisaje = | pelikyeimi = [[Sonja (Taažâ roonnig)|Sonja]] (n. 1968) | párnááh = [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Märtha Louise]] (1971–)<br/>[[Haakon (Taažâ prinssâ)|Haakon]] (1973) | oles_nommâ = | suuhâ = [[Glücksburg (suuhâ)|Glücksburg]] | eeči = [[Olav V]] ([[1903]]–[[1991]]) | enni = [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ([[1898]]–[[1994]]) | oskoldâh = [[Taažâ kirkko]] | áámmát = | vuáláčaalâ = Harald_V_of_Norway_Signature.svg }} '''Harald V''' (š. [[kuovâmáánu 21.]] peeivi [[1937]], [[Skaugum]], [[Asker]], [[Taažâ]]<ref name="tkv-harald-v">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76270&sek=74915|nommâ=Majestehta Gonagas|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2024-02-22|äigimuddo=2022-12-31|kielâ={{se}}}}</ref>) lii [[Taažâ]] tááláš kunâgâs. Sun lii Taažâ kunâgâs [[Olav V]] ([[1903]]–[[1991]]) já [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ([[1898]]–[[1994]]) nuorâmus pärni já áinoo alge. Sust šoodâi jiečânâs Taažâ kunâgâs [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]], ko [[Olav V|kunâgâs Olav V]] jaamij. == Eellim == [[Tiätuvuárkká:92. Kronprinsesse Märtha med prins Harald - no-nb digifoto 20160108 00289 bldsa pk kgl0027.jpg|thumb|left|Prinssâ Harald já suu enni [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ive 1937]] === Pärni- já nuorâvuotâ === [[Taažâ]] prinssâ Harald šoodâi [[kuovâmáánu 21.]] peeivi [[1937]] [[Skaugum]]ist, [[Asker]]ist, [[Taažâ]]st. Suu eeči lâi Taažâ kunâgâs [[Olav V]] já suu enni [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]]. Sun lâi sunnuu kuálmád páárnáš. Harald stuorrâuábih lává ive [[1930]] šoddâm prinses [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]] (1930–2012) já ive [[1932]] šoddâm prinses [[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] (1932–). <!--=== Škovlim ===--> === Kihlájááh já heejah === [[Tiätuvuárkká:Kronprins_Harald_og_kronprinsesse_Sonja.jpg|thumb|left|Ruvnâprinssâ Harald já Sonja ive 1968]] [[Tiätuvuárkká:Kongelig vielse i Oslo Domkirke.jpg|thumb|right|Ruvnâprinssâ Harald já [[Sonja (Taažâ roonnig)|Sonja]] heejah [[porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]]]] [[Tiätuvuárkká:Sametingsåpning - 51610815769.jpg|alt=|thumb|Kunâgâs Harald V leehâstmin [[Sämitigge (Taažâ)|sämitige]] tievâsčuákkim roovvâdmáánust 2021]] Kesimáánust [[1958]] ruvnâprinssâ Harald já [[Sonja Haraldsen]] teiváin vuossâmuu keerdi juuhlijn.<ref name=":0">{{Lostâkäldee|Tahhee=Bratberg, Terje|Paječaalâ=Sonja (dronning)|Almostittem=Store norske leksikon|Äigimuddo=2022-11-03|www=http://snl.no/Sonja_-_dronning|Čujottum=2022-11-19|Kielâ={{no}}}}</ref><ref>{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Det første møte fant sted på folkeskolen: kjærligheten slo ut i 1958|Almostittem=Rogalands Avis|Äigimuddo=20.3.1968|Ihekerdi=70|Nummeer=68|Siijđoh=8|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_rogalandsavis_null_null_19680320_70_68_1?page=7|Čujottum=21.11.2022|Kielâ={{no}}}}</ref> Ive [[1959]] Harald povdij Sonja kaadeetškoovlâ tanssáid. Tobbeen sunnust váldojii koveh oovtâst vuossâmuu keerdi. Harald já Sonja tooláin koskâvuođâs syeligâsâst oovce ihheed, tastko Sonja ij lamaš aatellâš ige kunâgâslâš.<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/dronning-sonja_-min-dode-bror-ble-aldri-funnet-1.14186127|nommâ=Dronning Sonja: Min døde bror ble aldri funnet|tahhee=Dimmen, Sofie Dege|almostittem=NRK|äigimuddo=2018-08-29|čujottum=2022-12-16|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> Ruvnâprinssâ Harald toovâi čielgâsin, ete sun ij kuássin naajâ, jis sun ij uážu naaijâđ Sonjain.<ref name=":1" /> Tastko Harald lâi áinoo ruvnâárbálâš, suu najâhánnáávuotâ ličij tovâttâm ennuv čuolmâid. Kunâgâs [[Olav V]] koijâdij ravvuid uáiviministerist já haldâttâsâst tast, mii ličij pyeremus vyehi toimâđ.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref name=":3">{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Norges fremtidige dronning er en kunnskapsrik, vakker, sporty pike|Almostittem=Gjengangeren|Äigimuddo=1968-03-20|Ihe=1968|Ihekerdi=118|Nummeer=68|Siijđoh=3|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_gjengangeren_null_null_19680320_118_68_1?page=1|Čujottum=2022-12-16|Kielâ={{no}}}}</ref> Taažâ tallaa vuáđulaavâst ij lamaš mihheen aagâid, mondiet ruvnâprinssâ ij uážuččii naaijâđ nisonáin, kote ij lamaš kunâgâslâš ige aatellâš.<ref name=":0" /> Njuhčâmáánust 1968 kunâgâs Olav V adelij ruvnâpriinsân love naaijâđ Sonjain, já te suoi kihloin [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi [[1968]].<ref name=":2" /> Kihlom piejâi joton savâstâllâm monarkia puátteevuođâst Taažâst.<ref name=":1" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.stortinget.no/nn/Saker-og-publikasjonar/Stortingsforhandlingar/Lesevisning/?p=1967-68&paid=7&wid=a&psid=DIVL974&pgid=b_1416|nommâ=Møte onsdag den 3. april kl. 12.|almostittem=Stuorrâtigge|äigimuddo=1968-04-03|čujottum=2022-12-16|kielâ={{no}}}}</ref> Savâstâllâm kuittâg nuuvâi heejâi maŋa. [[Porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] Oslo pispe [[Fridtjov Birkeli]] viihkâi Sonja já [[Harald (Taažâ kunâgâs)|Taažâ prinssâ Harald]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]].<ref name=":3" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Siämmást Sonjan mieđettui Pase Olav riitaarkode stuorrâristâ. <!--=== Ruvnájááh === === Taažâ kunâgâssân === === Valastâllâm ===--> ===Tiervâsvuotâ=== Vyesimáánust 2023 Harald kaartâi pyecceiviäsun infektio tiet.<ref name="aavis">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2024/03/01/taaza-kunagas-harald-kaartai-pyecceiviasun-malesiast/|nommâ=Taažâ kunâgâs Harald kaartâi pyecceiviäsun Malesiast|tahhee=Schreck, Jasmina|äigimuddo=2024-03-01|čujottum=2024-03-01}}</ref><ref name="hs-2000010257456">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/ulkomaat/art-2000010257456.html|nommâ=Norjan kuningas Harald joutui sairaalaan Malesiassa|tahhee=Muhonen Helni & Korte, Henriikka|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2024-02-27|čujottum=2024-03-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Ive 2024 sun lâi muáddi peeivi puoccâmluámust vuoiŋâmuáli-infektio tiet uđđâivemáánu loopâst.<ref name="aavis"/><ref name="hs-2000010257456"/> Siämmáá ive kuovâmáánust sun puáccái luámus ääigi [[Malesia]]st já kaartâi pyecceiviäsun infektio tiet.<ref name="aavis"/><ref name="hs-2000010257456"/> Malesiast kunâgâs finnij tipšo sehe malesialii já taažâ tipšopargovievâst.<ref name="aavis"/> Sun tipšui [[Sultanah Maliha pyecceiviäsu]]st [[Langkawi]]-suollust.<ref name="aavis"/><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/kongen-innlagt-pa-sykehus-i-malaysia-1.16780832|nommâ=Kongen innlagt på sykehus i Malaysia|tahhee=Helljesen, Vilde|almostittem=|äigimuddo=2024-02-27|čujottum=2024-03-01|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> == Peerâ == Haraldist já Sonjast láá kyehti päärni: Märtha Louise já Haakon. [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Prinses Märtha Louise]] šoodâi [[čohčâmáánu 22.]] peeivi [[1971]] já [[Haakon (Taažâ prinssâ)|ruvnâprinssâ Haakon]] [[syeinimáánu 20.]] peeivi [[1973]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76264&sek=74911|nommâ=Prinseassa Märtha Louise|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76554&sek=74985|nommâ=Gonagaslaš Allavuohta Ruvdnaprinsa|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Ive 1937 šoddâmeh]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsah]] [[Luokka:Taažâ priinsah]] [[Luokka:Taažâ ruuvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažah kištopurjâsteijeeh]] t3chkzm9usqh3dc4nhsybif5m3ftabc 158260 158257 2026-07-30T09:17:29Z Yupik 23 Sihoi [[Luokka:Taažâ ruuvnâpriinsah]]; Lasettij [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]] 158260 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Harald V | kove = King_Harald_V_2021.jpg | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Taažâ kunâgâs Harald V ive 2021 | ruvnâ = Taažâ kunâgâs | väldipaje = [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] – | ruvnájááh = | oovdeb = [[Olav V]] | čuávvoo = [[Haakon (Taažâ prinssâ)|Haakon]] | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = Harald | šoddâmäigi = {{Šoddâmäigi já ahe|21|02|1937}} | šoddâmsaje = [[Skaugum]], [[Asker]], [[Taažâ]]<ref name="tkv-harald-v"/> | jäämmimäigi = | jäämmimsaje = | hävdisaje = | pelikyeimi = [[Sonja (Taažâ roonnig)|Sonja]] (n. 1968) | párnááh = [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Märtha Louise]] (1971–)<br/>[[Haakon (Taažâ prinssâ)|Haakon]] (1973) | oles_nommâ = | suuhâ = [[Glücksburg (suuhâ)|Glücksburg]] | eeči = [[Olav V]] ([[1903]]–[[1991]]) | enni = [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ([[1898]]–[[1994]]) | oskoldâh = [[Taažâ kirkko]] | áámmát = | vuáláčaalâ = Harald_V_of_Norway_Signature.svg }} '''Harald V''' (š. [[kuovâmáánu 21.]] peeivi [[1937]], [[Skaugum]], [[Asker]], [[Taažâ]]<ref name="tkv-harald-v">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76270&sek=74915|nommâ=Majestehta Gonagas|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2024-02-22|äigimuddo=2022-12-31|kielâ={{se}}}}</ref>) lii [[Taažâ]] tááláš kunâgâs. Sun lii Taažâ kunâgâs [[Olav V]] ([[1903]]–[[1991]]) já [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ([[1898]]–[[1994]]) nuorâmus pärni já áinoo alge. Sust šoodâi jiečânâs Taažâ kunâgâs [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]], ko [[Olav V|kunâgâs Olav V]] jaamij. == Eellim == [[Tiätuvuárkká:92. Kronprinsesse Märtha med prins Harald - no-nb digifoto 20160108 00289 bldsa pk kgl0027.jpg|thumb|left|Prinssâ Harald já suu enni [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ive 1937]] === Pärni- já nuorâvuotâ === [[Taažâ]] prinssâ Harald šoodâi [[kuovâmáánu 21.]] peeivi [[1937]] [[Skaugum]]ist, [[Asker]]ist, [[Taažâ]]st. Suu eeči lâi Taažâ kunâgâs [[Olav V]] já suu enni [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]]. Sun lâi sunnuu kuálmád páárnáš. Harald stuorrâuábih lává ive [[1930]] šoddâm prinses [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]] (1930–2012) já ive [[1932]] šoddâm prinses [[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] (1932–). <!--=== Škovlim ===--> === Kihlájááh já heejah === [[Tiätuvuárkká:Kronprins_Harald_og_kronprinsesse_Sonja.jpg|thumb|left|Ruvnâprinssâ Harald já Sonja ive 1968]] [[Tiätuvuárkká:Kongelig vielse i Oslo Domkirke.jpg|thumb|right|Ruvnâprinssâ Harald já [[Sonja (Taažâ roonnig)|Sonja]] heejah [[porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]]]] [[Tiätuvuárkká:Sametingsåpning - 51610815769.jpg|alt=|thumb|Kunâgâs Harald V leehâstmin [[Sämitigge (Taažâ)|sämitige]] tievâsčuákkim roovvâdmáánust 2021]] Kesimáánust [[1958]] ruvnâprinssâ Harald já [[Sonja Haraldsen]] teiváin vuossâmuu keerdi juuhlijn.<ref name=":0">{{Lostâkäldee|Tahhee=Bratberg, Terje|Paječaalâ=Sonja (dronning)|Almostittem=Store norske leksikon|Äigimuddo=2022-11-03|www=http://snl.no/Sonja_-_dronning|Čujottum=2022-11-19|Kielâ={{no}}}}</ref><ref>{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Det første møte fant sted på folkeskolen: kjærligheten slo ut i 1958|Almostittem=Rogalands Avis|Äigimuddo=20.3.1968|Ihekerdi=70|Nummeer=68|Siijđoh=8|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_rogalandsavis_null_null_19680320_70_68_1?page=7|Čujottum=21.11.2022|Kielâ={{no}}}}</ref> Ive [[1959]] Harald povdij Sonja kaadeetškoovlâ tanssáid. Tobbeen sunnust váldojii koveh oovtâst vuossâmuu keerdi. Harald já Sonja tooláin koskâvuođâs syeligâsâst oovce ihheed, tastko Sonja ij lamaš aatellâš ige kunâgâslâš.<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/dronning-sonja_-min-dode-bror-ble-aldri-funnet-1.14186127|nommâ=Dronning Sonja: Min døde bror ble aldri funnet|tahhee=Dimmen, Sofie Dege|almostittem=NRK|äigimuddo=2018-08-29|čujottum=2022-12-16|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> Ruvnâprinssâ Harald toovâi čielgâsin, ete sun ij kuássin naajâ, jis sun ij uážu naaijâđ Sonjain.<ref name=":1" /> Tastko Harald lâi áinoo ruvnâárbálâš, suu najâhánnáávuotâ ličij tovâttâm ennuv čuolmâid. Kunâgâs [[Olav V]] koijâdij ravvuid uáiviministerist já haldâttâsâst tast, mii ličij pyeremus vyehi toimâđ.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref name=":3">{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Norges fremtidige dronning er en kunnskapsrik, vakker, sporty pike|Almostittem=Gjengangeren|Äigimuddo=1968-03-20|Ihe=1968|Ihekerdi=118|Nummeer=68|Siijđoh=3|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_gjengangeren_null_null_19680320_118_68_1?page=1|Čujottum=2022-12-16|Kielâ={{no}}}}</ref> Taažâ tallaa vuáđulaavâst ij lamaš mihheen aagâid, mondiet ruvnâprinssâ ij uážuččii naaijâđ nisonáin, kote ij lamaš kunâgâslâš ige aatellâš.<ref name=":0" /> Njuhčâmáánust 1968 kunâgâs Olav V adelij ruvnâpriinsân love naaijâđ Sonjain, já te suoi kihloin [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi [[1968]].<ref name=":2" /> Kihlom piejâi joton savâstâllâm monarkia puátteevuođâst Taažâst.<ref name=":1" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.stortinget.no/nn/Saker-og-publikasjonar/Stortingsforhandlingar/Lesevisning/?p=1967-68&paid=7&wid=a&psid=DIVL974&pgid=b_1416|nommâ=Møte onsdag den 3. april kl. 12.|almostittem=Stuorrâtigge|äigimuddo=1968-04-03|čujottum=2022-12-16|kielâ={{no}}}}</ref> Savâstâllâm kuittâg nuuvâi heejâi maŋa. [[Porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] Oslo pispe [[Fridtjov Birkeli]] viihkâi Sonja já [[Harald (Taažâ kunâgâs)|Taažâ prinssâ Harald]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]].<ref name=":3" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Siämmást Sonjan mieđettui Pase Olav riitaarkode stuorrâristâ. <!--=== Ruvnájááh === === Taažâ kunâgâssân === === Valastâllâm ===--> ===Tiervâsvuotâ=== Vyesimáánust 2023 Harald kaartâi pyecceiviäsun infektio tiet.<ref name="aavis">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2024/03/01/taaza-kunagas-harald-kaartai-pyecceiviasun-malesiast/|nommâ=Taažâ kunâgâs Harald kaartâi pyecceiviäsun Malesiast|tahhee=Schreck, Jasmina|äigimuddo=2024-03-01|čujottum=2024-03-01}}</ref><ref name="hs-2000010257456">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/ulkomaat/art-2000010257456.html|nommâ=Norjan kuningas Harald joutui sairaalaan Malesiassa|tahhee=Muhonen Helni & Korte, Henriikka|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2024-02-27|čujottum=2024-03-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Ive 2024 sun lâi muáddi peeivi puoccâmluámust vuoiŋâmuáli-infektio tiet uđđâivemáánu loopâst.<ref name="aavis"/><ref name="hs-2000010257456"/> Siämmáá ive kuovâmáánust sun puáccái luámus ääigi [[Malesia]]st já kaartâi pyecceiviäsun infektio tiet.<ref name="aavis"/><ref name="hs-2000010257456"/> Malesiast kunâgâs finnij tipšo sehe malesialii já taažâ tipšopargovievâst.<ref name="aavis"/> Sun tipšui [[Sultanah Maliha pyecceiviäsu]]st [[Langkawi]]-suollust.<ref name="aavis"/><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/kongen-innlagt-pa-sykehus-i-malaysia-1.16780832|nommâ=Kongen innlagt på sykehus i Malaysia|tahhee=Helljesen, Vilde|almostittem=|äigimuddo=2024-02-27|čujottum=2024-03-01|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> == Peerâ == Haraldist já Sonjast láá kyehti päärni: Märtha Louise já Haakon. [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Prinses Märtha Louise]] šoodâi [[čohčâmáánu 22.]] peeivi [[1971]] já [[Haakon (Taažâ prinssâ)|ruvnâprinssâ Haakon]] [[syeinimáánu 20.]] peeivi [[1973]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76264&sek=74911|nommâ=Prinseassa Märtha Louise|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76554&sek=74985|nommâ=Gonagaslaš Allavuohta Ruvdnaprinsa|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Ive 1937 šoddâmeh]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsah]] [[Luokka:Taažâ priinsah]] [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažah kištopurjâsteijeeh]] 55l9f7eun4gf5svg1mck9wfqm7fct0c 14 22686 158254 106682 2026-07-29T19:12:35Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158254 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Naturalism (filosofia)]] [[Luokka:Tiätuteoria]] [[Luokka:Tiettuufilosofia]] em5wz3cl6a5f1q064wn0a1ntjp77j9z 14 24538 158255 115369 2026-07-29T19:13:08Z Yupik 23 {{Commonscat}} 158255 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:Filosofia]] [[Luokka:Jurdâččem]] ogwxbsrbazdng5dcvig08ue0nuzk6gd 0 26855 158256 158163 2026-07-30T08:19:26Z Yupik 23 +keiko 158256 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=20}} '''2026''' ('''MMXXVI''') lii [[normaalihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield álgá já nohá [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lii [[2020-loho|2020-lovo]] čiččâd ihe. == Tábáhtusah == [[Tiätuvuárkká:La2-euro.jpg|thumb|Eurosymbol čuovâtaaiđâ [[Euroop kuávdášpaŋkki|Euroop kuávdášpaaŋki]] oovdâst [[Frankfurt am Main]]ist]] === Uđđâivemáánu === * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Bulgaria]] seervâi [[eurokuávlu]]n. Tot lii eurokuávlu 21. jeessânstaatâ.<ref name="yle-74-20189879">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20189879|nommâ=Bulgaria on tammikuussa uusin euromaa: tätä se tarkoittaa Suomelle|tahhee=Parviala, Antti|äigimuddo=2025-12-26|čujottum=2026-01-01|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Peeivitäsideijee Guinea president]] asâttâs 1/2026 mield [[Ciudad de la Paz]]ist šoodâi staatâ uđđâ uáivikaavpug.<ref name="gep-uđđâ">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.guineaecuatorialpress.com/noticias/decreto_ley_por_el_que_se_declara_la_ciudad_de_la_paz_djibloho_capital_de_la_republica_de_guinea_ecuatorial|nommâ=Decreto Ley por el que se declara la Ciudad de la Paz, Djibloho, capital de la República de Guinea Ecuatorial|almostittem=Peeivitäsideijee Guinea haldâttâs|äigimuddo=2026-01-02|čujottum=2026-01-04|sitaat=Decreto Ley Núm. 1/2026, de fecha 2 de enero del año 2026, por el que se declara la Ciudad de la Paz, capital de la República de Guinea Ecuatorial.|kielâ={{es}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 22.]]–[[uđđâivemáánu 25.|25.]] peeivi – [[Skammâkoveh 2026|Skammâkoveh-elleekovefestivaal]] uárnejui [[Aanaar|Anarist]].<ref name="yle-74-20202291">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20202291|nommâ=Skábmagovaid ođđa dáiddalaš jođiheaddji Sunna Nousuniemi buktá festiválii ráhkesvuođa ja ilu|tahhee=Aikio, Piibe| Almostittem =Yle Säämi|čujottum=2026-01-21|kielâ={{se}}}}</ref> === Kuovâmáánu === * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Monika Fagerholm]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] kirjestis ''[[Döda trakten / Kvinnor i revolt]]''<ref name="yle-20207606">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20207606 | Nommâ = Kirjailija Monika Fagerholm teki historiaa: hän on nyt kaksinkertainen Runeberg-voittaja | Tahhee = Gustafsson, Miia | Äigimuddo = 2026-02-05 | Almostittem = Yle Uutiset | Čujottum = 2026-02-06| Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 6.]]–[[kuovâmáánu 22.|22.]] peeivi – [[Tälviolympialiih 2026|Tälviolympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[kuovâmáánu 28.]] peeivi – [[Uđđâ muusik kišto 2026|Uđđâ muusik kišto]] fiinaal uárnejui [[Nokia Arena]]st [[Tampere]]st.<ref name="yle-20161890">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20161890|nommâ=UMK järjestetään Tampereella myös ensi vuonna|tahhee=Aaltonen, Elise|almostittem=Yle|äigimuddo=2025-05-17|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> Finalist [[Linda Lampenius]] & [[Pete Parkkonen (lávloo)|Pete Parkkonen]] finnijn ohtsis 570 čyegisid já te vuoittijn ubâ kišto.<ref name="yle-74-20212908">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20212908 |nommâ=Linda Lampenius ja Pete Parkkonen voittivat UMK:n |tahhee=Lappalainen, Ville|äigimuddo=2025-02-26|čujottum=2025-02-26|kielâ={{fi}}}}</ref> Vuáitu keežild suoi ovdâstává [[Suomâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Suomâ]] [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|siämmáá ive Euroviisuin]] [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. === Njuhčâmáánu === * [[njuhčâmáánu 6.]]–[[njuhčâmáánu 15.|15.]] peeivi – [[Tälviparalympialiih 2026|Tälviparalympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[njuhčâmáánu 17.]] peeivi – [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|SM-liiga vuáđuspellâmráiđu]] nuuvâi.<ref name="liiga-2025–2026">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.liiga.fi/fi/uutiset/18148/tassa-on-liigan-runkosarjan-otteluohjelma-kaudelle-2025%E2%80%9326|nommâ=Tässä on Liigan runkosarjan otteluohjelma kaudelle 2025–26|almostittem=Jääkiekon SM-liiga Oy|äigimuddo=2025-05-13|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 28.]] peeivi – [[Sámi Grand Prix 2026|Sámi Grand Prix]] uárnejui.<ref name="yle-74-20191057">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20191057|nommâ=Sámi Grand Prix -musikk-ǩeâštt ååcc veâl tän neäʹttel vuässõõttjid|tahhee=Kelemeny, Sara|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2025-10-30|čujottum=2025-12-01|sitaat=Sámi Grand Prix riâžžât 28.3.2026 Guovdageaidnu-siidâst.|kielâ={{sms}}}}</ref> <!--=== Cuáŋuimáánu ===--> === Vyesimáánu === * [[vyesimáánu 12.]]–[[vyesimáánu 16.|16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh]] uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. ** [[vyesimáánu 12.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto vuossâmuš semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto nubbe semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto fiinaal]] uárnejui<!--uárnejuvvoo-->. ** [[vyesimáánu 17.]] peeivi – [[Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij kišto pitáinis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[vyesimáánu 13.]] peeivi – [[Tampere]]lâš jieŋâskiärrujuávkku [[Tappara]] vuoitij [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|jieŋâskiäru suomâmiäštárvuođâ]], ko tot juuvsâi niäljád vuáitus fiinaalrááiđust [[kouvola]]lâš [[KooKoo]] vuástá.<ref name="yle-74-20225911">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20225911|nommâ=Tappara on jääkiekon Suomen mestari, Kanada-maljakin meni rikki – katso tästä kiekkoillan kaikki käänteet|tahhee=Peltonen, Topias, Siltanen, Mari, Harju, Heidi já Hanhinen, Hanna|almostittem=Yle|äigimuddo=2026-05-13|čujottum=2026-05-16|kielâ={{fi}}}}</ref> <!--=== Kesimáánu ===--> === Syeinimáánu === * [[syeinimáánu 8.]]–[[syeinimáánu 12.|12.]] peeivi – [[Riddu Riđđu]] uárnejuvvoo<!--uárnejui-->. * [[syeinimáánu 28.]] peeivi – [[Ive 2026 Peru almoliih vaaljah|Peru presidentvaaljâid]] vuáittám [[Keiko Fujimori]] algâttij [[Peru president|president]] virgeest.<ref name="bbc-crmrkpk9dlno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/articles/crmrkpk9dlno|nommâ=Peru's new president says military will lead crime operations in emergencies|tahhee= Swaby, Mimi já Lukiv, Jaroslav |almostittem=BBC News|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref><ref name="nhk-world-20260729_05">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260729_05/|nommâ=Keiko Fujimori inaugurated as Peru's president|almostittem=NHK World|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref> === Porgemáánu === [[Tiätuvuárkká:SE2026Aug12T.gif|thumb|right|[[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist uáinoo tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] [[porgemáánu 12.]] peeivi.]] * [[porgemáánu 8.]] peeivi – [[Säämi Pride]] uárnejuvvoo<!--uárnejui--> [[Aanaar|Anarist]]. * [[porgemáánu 12.]] peeivi – Tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] uáinoo [[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist. * [[porgemáánu 14.]]–[[porgemáánu 15.|15.]] peeivi – [[Ijâttes ijjâ]] uárnejuvvoo<!--uárnejui-->. <!-- === Čohčâmáánu === === Roovvâdmáánu === === Skammâmáánu === === Juovlâmáánu === === [[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === === Finlandia-palhâšumeh === --> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 2026 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 2026]] * [[Ive 2026 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 2026]] <!--* [[Videospellâihe 2026|Videospeelah ive 2026]]--> == Šoddâmeh == == Jämimeh == * [[uđđâivemáánu 30.]] peeivi – [[Catherine O’Hara]], kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, komikkár já kietâčällee (š. [[1954]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011806813.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Catherine O’Haran kuolinsyy selvisi: Taustalla syöpä|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-02-10|čujottum=2026-03-21|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Chuck Norris]], ovtâstumstaatâlâš taištâlemšlaajâčeppi já čaittâleijee (š. [[1940]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011894466.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Chuck Norris on kuollut|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-03-20|čujottum=2026-03-21|kielâ={{fi}}|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[kesimáánu 27.]] peeivi – [[Eeva Kilpi]], syemmilâš kirječällee já tihtâčällee (š. [[1928]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.is.fi/viihde/art-2000012106582.html|nommâ=Eeva Kilpi on kuollut|tahhee=Lauri Silvander, Mikael Mattila|almostittem=Ilta-Sanomat|äigimuddo=2026-06-27|čujottum=2026-06-27|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[Knut Sivertsen]], pittáámsämmilâš kulttuurpargee, poostâjođetteijee já eennâmviljâleijee (š. [[1941]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://bodo-begravelsesbyraa.vareminnesider.no/memorial_page/memorial_page_ads.php?order_id=4564182&set_site_id=725&cat=ads&sign=8b151025ea93f7ac5033dde6b15ad910|nommâ=Annonser for Knut Harry Sivertsen|almostittem=Bodø Begravelsesbyrå|äigimuddo=2026-07-04|čujottum=2026-07-06|kielâ={{nb}}}}</ref> * [[syeinimáánu 16.]] peeivi – [[Rudolph A. Marcus]], ive [[1992]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš kemist (š. [[1923]])<ref name="np-marcus-1992">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1992/marcus/facts/ | Nommâ = Rudolph A. Marcus | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref name="caltech-marcus-2026">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.caltech.edu/about/news/caltech-mourns-the-passing-of-nobel-laureate-rudy-marcus-19232026 | Nommâ = Caltech Mourns the Passing of Nobel Laureate Rudy Marcus (1923–2026) | Almostittem = Caltech | Čujottum = 2026-07-20 | Äigimuddo = 2026-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> == Kalender == {{Kalender ihe|2026}} == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:2026|*]] nfrufs6jjps6woes7lqvk09wu99y1pg 158266 158256 2026-07-30T09:24:41Z Yupik 23 158266 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=20}} '''2026''' ('''MMXXVI''') lii [[normaalihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield álgá já nohá [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lii [[2020-loho|2020-lovo]] čiččâd ihe. == Tábáhtusah == [[Tiätuvuárkká:La2-euro.jpg|thumb|Eurosymbol čuovâtaaiđâ [[Euroop kuávdášpaŋkki|Euroop kuávdášpaaŋki]] oovdâst [[Frankfurt am Main]]ist]] === Uđđâivemáánu === * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Bulgaria]] seervâi [[eurokuávlu]]n. Tot lii eurokuávlu 21. jeessânstaatâ.<ref name="yle-74-20189879">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20189879|nommâ=Bulgaria on tammikuussa uusin euromaa: tätä se tarkoittaa Suomelle|tahhee=Parviala, Antti|äigimuddo=2025-12-26|čujottum=2026-01-01|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Peeivitäsideijee Guinea president]] asâttâs 1/2026 mield [[Ciudad de la Paz]]ist šoodâi staatâ uđđâ uáivikaavpug.<ref name="gep-uđđâ">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.guineaecuatorialpress.com/noticias/decreto_ley_por_el_que_se_declara_la_ciudad_de_la_paz_djibloho_capital_de_la_republica_de_guinea_ecuatorial|nommâ=Decreto Ley por el que se declara la Ciudad de la Paz, Djibloho, capital de la República de Guinea Ecuatorial|almostittem=Peeivitäsideijee Guinea haldâttâs|äigimuddo=2026-01-02|čujottum=2026-01-04|sitaat=Decreto Ley Núm. 1/2026, de fecha 2 de enero del año 2026, por el que se declara la Ciudad de la Paz, capital de la República de Guinea Ecuatorial.|kielâ={{es}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 22.]]–[[uđđâivemáánu 25.|25.]] peeivi – [[Skammâkoveh 2026|Skammâkoveh-elleekovefestivaal]] uárnejui [[Aanaar|Anarist]].<ref name="yle-74-20202291">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20202291|nommâ=Skábmagovaid ođđa dáiddalaš jođiheaddji Sunna Nousuniemi buktá festiválii ráhkesvuođa ja ilu|tahhee=Aikio, Piibe| Almostittem =Yle Säämi|čujottum=2026-01-21|kielâ={{se}}}}</ref> === Kuovâmáánu === * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Monika Fagerholm]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] kirjestis ''[[Döda trakten / Kvinnor i revolt]]''<ref name="yle-20207606">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20207606 | Nommâ = Kirjailija Monika Fagerholm teki historiaa: hän on nyt kaksinkertainen Runeberg-voittaja | Tahhee = Gustafsson, Miia | Äigimuddo = 2026-02-05 | Almostittem = Yle Uutiset | Čujottum = 2026-02-06| Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 6.]]–[[kuovâmáánu 22.|22.]] peeivi – [[Tälviolympialiih 2026|Tälviolympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[kuovâmáánu 28.]] peeivi – [[Uđđâ muusik kišto 2026|Uđđâ muusik kišto]] fiinaal uárnejui [[Nokia Arena]]st [[Tampere]]st.<ref name="yle-20161890">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20161890|nommâ=UMK järjestetään Tampereella myös ensi vuonna|tahhee=Aaltonen, Elise|almostittem=Yle|äigimuddo=2025-05-17|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> Finalist [[Linda Lampenius]] & [[Pete Parkkonen (lávloo)|Pete Parkkonen]] finnijn ohtsis 570 čyegisid já te vuoittijn ubâ kišto.<ref name="yle-74-20212908">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20212908 |nommâ=Linda Lampenius ja Pete Parkkonen voittivat UMK:n |tahhee=Lappalainen, Ville|äigimuddo=2025-02-26|čujottum=2025-02-26|kielâ={{fi}}}}</ref> Vuáitu keežild suoi ovdâstává [[Suomâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Suomâ]] [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|siämmáá ive Euroviisuin]] [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. === Njuhčâmáánu === * [[njuhčâmáánu 6.]]–[[njuhčâmáánu 15.|15.]] peeivi – [[Tälviparalympialiih 2026|Tälviparalympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[njuhčâmáánu 17.]] peeivi – [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|SM-liiga vuáđuspellâmráiđu]] nuuvâi.<ref name="liiga-2025–2026">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.liiga.fi/fi/uutiset/18148/tassa-on-liigan-runkosarjan-otteluohjelma-kaudelle-2025%E2%80%9326|nommâ=Tässä on Liigan runkosarjan otteluohjelma kaudelle 2025–26|almostittem=Jääkiekon SM-liiga Oy|äigimuddo=2025-05-13|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 28.]] peeivi – [[Sámi Grand Prix 2026|Sámi Grand Prix]] uárnejui.<ref name="yle-74-20191057">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20191057|nommâ=Sámi Grand Prix -musikk-ǩeâštt ååcc veâl tän neäʹttel vuässõõttjid|tahhee=Kelemeny, Sara|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2025-10-30|čujottum=2025-12-01|sitaat=Sámi Grand Prix riâžžât 28.3.2026 Guovdageaidnu-siidâst.|kielâ={{sms}}}}</ref> <!--=== Cuáŋuimáánu ===--> === Vyesimáánu === * [[vyesimáánu 12.]]–[[vyesimáánu 16.|16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh]] uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. ** [[vyesimáánu 12.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto vuossâmuš semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto nubbe semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto fiinaal]] uárnejui<!--uárnejuvvoo-->. ** [[vyesimáánu 17.]] peeivi – [[Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij kišto pitáinis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[vyesimáánu 13.]] peeivi – [[Tampere]]lâš jieŋâskiärrujuávkku [[Tappara]] vuoitij [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|jieŋâskiäru suomâmiäštárvuođâ]], ko tot juuvsâi niäljád vuáitus fiinaalrááiđust [[kouvola]]lâš [[KooKoo]] vuástá.<ref name="yle-74-20225911">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20225911|nommâ=Tappara on jääkiekon Suomen mestari, Kanada-maljakin meni rikki – katso tästä kiekkoillan kaikki käänteet|tahhee=Peltonen, Topias, Siltanen, Mari, Harju, Heidi já Hanhinen, Hanna|almostittem=Yle|äigimuddo=2026-05-13|čujottum=2026-05-16|kielâ={{fi}}}}</ref> <!--=== Kesimáánu ===--> === Syeinimáánu === * [[syeinimáánu 8.]]–[[syeinimáánu 12.|12.]] peeivi – [[Riddu Riđđu]] uárnejui. * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Andy Burnham]] algâttáin [[Ovtâstum kunâgâskode uáiviminister]] virgeest.<ref name="gov-uk-burnham">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gov.uk/government/people/andy-burnham|nommâ=Prime Minister, First Lord of the Treasury, Minister for the Civil Service, and Minister for the Union The Rt Hon Andy Burnham MP|almostittem=gov.uk|čujottum=2026-07-30|sitaat=Andy Burnham became Prime Minister on 20 July 2026.|kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 28.]] peeivi – [[Ive 2026 Peru almoliih vaaljah|Peru presidentvaaljâid]] vuáittám [[Keiko Fujimori]] algâttij [[Peru president|president]] virgeest.<ref name="bbc-crmrkpk9dlno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/articles/crmrkpk9dlno|nommâ=Peru's new president says military will lead crime operations in emergencies|tahhee= Swaby, Mimi já Lukiv, Jaroslav |almostittem=BBC News|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref><ref name="nhk-world-20260729_05">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260729_05/|nommâ=Keiko Fujimori inaugurated as Peru's president|almostittem=NHK World|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref> === Porgemáánu === [[Tiätuvuárkká:SE2026Aug12T.gif|thumb|right|[[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist uáinoo tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] [[porgemáánu 12.]] peeivi.]] * [[porgemáánu 8.]] peeivi – [[Säämi Pride]] uárnejuvvoo<!--uárnejui--> [[Aanaar|Anarist]]. * [[porgemáánu 12.]] peeivi – Tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] uáinoo [[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist. * [[porgemáánu 14.]]–[[porgemáánu 15.|15.]] peeivi – [[Ijâttes ijjâ]] uárnejuvvoo<!--uárnejui-->. <!-- === Čohčâmáánu === === Roovvâdmáánu === === Skammâmáánu === === Juovlâmáánu === === [[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === === Finlandia-palhâšumeh === --> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 2026 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 2026]] * [[Ive 2026 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 2026]] <!--* [[Videospellâihe 2026|Videospeelah ive 2026]]--> == Šoddâmeh == == Jämimeh == * [[uđđâivemáánu 30.]] peeivi – [[Catherine O’Hara]], kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, komikkár já kietâčällee (š. [[1954]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011806813.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Catherine O’Haran kuolinsyy selvisi: Taustalla syöpä|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-02-10|čujottum=2026-03-21|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Chuck Norris]], ovtâstumstaatâlâš taištâlemšlaajâčeppi já čaittâleijee (š. [[1940]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011894466.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Chuck Norris on kuollut|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-03-20|čujottum=2026-03-21|kielâ={{fi}}|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[kesimáánu 27.]] peeivi – [[Eeva Kilpi]], syemmilâš kirječällee já tihtâčällee (š. [[1928]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.is.fi/viihde/art-2000012106582.html|nommâ=Eeva Kilpi on kuollut|tahhee=Lauri Silvander, Mikael Mattila|almostittem=Ilta-Sanomat|äigimuddo=2026-06-27|čujottum=2026-06-27|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[Knut Sivertsen]], pittáámsämmilâš kulttuurpargee, poostâjođetteijee já eennâmviljâleijee (š. [[1941]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://bodo-begravelsesbyraa.vareminnesider.no/memorial_page/memorial_page_ads.php?order_id=4564182&set_site_id=725&cat=ads&sign=8b151025ea93f7ac5033dde6b15ad910|nommâ=Annonser for Knut Harry Sivertsen|almostittem=Bodø Begravelsesbyrå|äigimuddo=2026-07-04|čujottum=2026-07-06|kielâ={{nb}}}}</ref> * [[syeinimáánu 16.]] peeivi – [[Rudolph A. Marcus]], ive [[1992]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš kemist (š. [[1923]])<ref name="np-marcus-1992">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1992/marcus/facts/ | Nommâ = Rudolph A. Marcus | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref name="caltech-marcus-2026">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.caltech.edu/about/news/caltech-mourns-the-passing-of-nobel-laureate-rudy-marcus-19232026 | Nommâ = Caltech Mourns the Passing of Nobel Laureate Rudy Marcus (1923–2026) | Almostittem = Caltech | Čujottum = 2026-07-20 | Äigimuddo = 2026-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> == Kalender == {{Kalender ihe|2026}} == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:2026|*]] jnunk2g0om7vcvwyqk2q3m2bj2xd7ad 158267 158266 2026-07-30T09:32:35Z Yupik 23 +jyelgipáálu mm-kištoh 158267 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=20}} '''2026''' ('''MMXXVI''') lii [[normaalihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield álgá já nohá [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lii [[2020-loho|2020-lovo]] čiččâd ihe. == Tábáhtusah == [[Tiätuvuárkká:La2-euro.jpg|thumb|Eurosymbol čuovâtaaiđâ [[Euroop kuávdášpaŋkki|Euroop kuávdášpaaŋki]] oovdâst [[Frankfurt am Main]]ist]] === Uđđâivemáánu === * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Bulgaria]] seervâi [[eurokuávlu]]n. Tot lii eurokuávlu 21. jeessânstaatâ.<ref name="yle-74-20189879">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20189879|nommâ=Bulgaria on tammikuussa uusin euromaa: tätä se tarkoittaa Suomelle|tahhee=Parviala, Antti|äigimuddo=2025-12-26|čujottum=2026-01-01|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Peeivitäsideijee Guinea president]] asâttâs 1/2026 mield [[Ciudad de la Paz]]ist šoodâi staatâ uđđâ uáivikaavpug.<ref name="gep-uđđâ">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.guineaecuatorialpress.com/noticias/decreto_ley_por_el_que_se_declara_la_ciudad_de_la_paz_djibloho_capital_de_la_republica_de_guinea_ecuatorial|nommâ=Decreto Ley por el que se declara la Ciudad de la Paz, Djibloho, capital de la República de Guinea Ecuatorial|almostittem=Peeivitäsideijee Guinea haldâttâs|äigimuddo=2026-01-02|čujottum=2026-01-04|sitaat=Decreto Ley Núm. 1/2026, de fecha 2 de enero del año 2026, por el que se declara la Ciudad de la Paz, capital de la República de Guinea Ecuatorial.|kielâ={{es}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 22.]]–[[uđđâivemáánu 25.|25.]] peeivi – [[Skammâkoveh 2026|Skammâkoveh-elleekovefestivaal]] uárnejui [[Aanaar|Anarist]].<ref name="yle-74-20202291">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20202291|nommâ=Skábmagovaid ođđa dáiddalaš jođiheaddji Sunna Nousuniemi buktá festiválii ráhkesvuođa ja ilu|tahhee=Aikio, Piibe| Almostittem =Yle Säämi|čujottum=2026-01-21|kielâ={{se}}}}</ref> === Kuovâmáánu === * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Monika Fagerholm]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] kirjestis ''[[Döda trakten / Kvinnor i revolt]]''<ref name="yle-20207606">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20207606 | Nommâ = Kirjailija Monika Fagerholm teki historiaa: hän on nyt kaksinkertainen Runeberg-voittaja | Tahhee = Gustafsson, Miia | Äigimuddo = 2026-02-05 | Almostittem = Yle Uutiset | Čujottum = 2026-02-06| Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 6.]]–[[kuovâmáánu 22.|22.]] peeivi – [[Tälviolympialiih 2026|Tälviolympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[kuovâmáánu 28.]] peeivi – [[Uđđâ muusik kišto 2026|Uđđâ muusik kišto]] fiinaal uárnejui [[Nokia Arena]]st [[Tampere]]st.<ref name="yle-20161890">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20161890|nommâ=UMK järjestetään Tampereella myös ensi vuonna|tahhee=Aaltonen, Elise|almostittem=Yle|äigimuddo=2025-05-17|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> Finalist [[Linda Lampenius]] & [[Pete Parkkonen (lávloo)|Pete Parkkonen]] finnijn ohtsis 570 čyegisid já te vuoittijn ubâ kišto.<ref name="yle-74-20212908">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20212908 |nommâ=Linda Lampenius ja Pete Parkkonen voittivat UMK:n |tahhee=Lappalainen, Ville|äigimuddo=2025-02-26|čujottum=2025-02-26|kielâ={{fi}}}}</ref> Vuáitu keežild suoi ovdâstává [[Suomâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Suomâ]] [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|siämmáá ive Euroviisuin]] [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. === Njuhčâmáánu === * [[njuhčâmáánu 6.]]–[[njuhčâmáánu 15.|15.]] peeivi – [[Tälviparalympialiih 2026|Tälviparalympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[njuhčâmáánu 17.]] peeivi – [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|SM-liiga vuáđuspellâmráiđu]] nuuvâi.<ref name="liiga-2025–2026">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.liiga.fi/fi/uutiset/18148/tassa-on-liigan-runkosarjan-otteluohjelma-kaudelle-2025%E2%80%9326|nommâ=Tässä on Liigan runkosarjan otteluohjelma kaudelle 2025–26|almostittem=Jääkiekon SM-liiga Oy|äigimuddo=2025-05-13|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 28.]] peeivi – [[Sámi Grand Prix 2026|Sámi Grand Prix]] uárnejui.<ref name="yle-74-20191057">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20191057|nommâ=Sámi Grand Prix -musikk-ǩeâštt ååcc veâl tän neäʹttel vuässõõttjid|tahhee=Kelemeny, Sara|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2025-10-30|čujottum=2025-12-01|sitaat=Sámi Grand Prix riâžžât 28.3.2026 Guovdageaidnu-siidâst.|kielâ={{sms}}}}</ref> <!--=== Cuáŋuimáánu ===--> === Vyesimáánu === * [[vyesimáánu 12.]]–[[vyesimáánu 16.|16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh]] uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. ** [[vyesimáánu 12.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto vuossâmuš semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto nubbe semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto fiinaal]] uárnejui<!--uárnejuvvoo-->. ** [[vyesimáánu 17.]] peeivi – [[Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij kišto pitáinis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[vyesimáánu 13.]] peeivi – [[Tampere]]lâš jieŋâskiärrujuávkku [[Tappara]] vuoitij [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|jieŋâskiäru suomâmiäštárvuođâ]], ko tot juuvsâi niäljád vuáitus fiinaalrááiđust [[kouvola]]lâš [[KooKoo]] vuástá.<ref name="yle-74-20225911">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20225911|nommâ=Tappara on jääkiekon Suomen mestari, Kanada-maljakin meni rikki – katso tästä kiekkoillan kaikki käänteet|tahhee=Peltonen, Topias, Siltanen, Mari, Harju, Heidi já Hanhinen, Hanna|almostittem=Yle|äigimuddo=2026-05-13|čujottum=2026-05-16|kielâ={{fi}}}}</ref> <!--=== Kesimáánu ===--> === Syeinimáánu === * [[syeinimáánu 8.]]–[[syeinimáánu 12.|12.]] peeivi – [[Riddu Riđđu]] uárnejui. * [[syeinimáánu 19.]] peeivi – [[Jyelgipáálu almai maailmmiäštárkištoh 2026‎|Jyelgipáálu almai maailmmiäštárkištoi]] fiinaal spellui [[MetLife Stadium]]ist. Fiinaal vuoitij [[Espanja almai jyelgipállueennâmjuávkku]] 1–0 ([[jotkâäigi|jä]].).<ref name="aa-905993dcb558">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2026/07/20/mm-fiinaal-espanja-lii-vuaittam-jyelgipaalu-maailmmiastarvuoda-2026/|nommâ=MM-fiinaal: Espanja lii vuáittám jyelgi­páálu maailm­miäštár­vuođâ 2026|almostittem=Anarâš aavis|čujottum=2026-07-30|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2026-07-20}}</ref> * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Andy Burnham]] algâttáin [[Ovtâstum kunâgâskode uáiviminister]] virgeest.<ref name="gov-uk-burnham">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gov.uk/government/people/andy-burnham|nommâ=Prime Minister, First Lord of the Treasury, Minister for the Civil Service, and Minister for the Union The Rt Hon Andy Burnham MP|almostittem=gov.uk|čujottum=2026-07-30|sitaat=Andy Burnham became Prime Minister on 20 July 2026.|kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 28.]] peeivi – [[Ive 2026 Peru almoliih vaaljah|Peru presidentvaaljâid]] vuáittám [[Keiko Fujimori]] algâttij [[Peru president|president]] virgeest.<ref name="bbc-crmrkpk9dlno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/articles/crmrkpk9dlno|nommâ=Peru's new president says military will lead crime operations in emergencies|tahhee= Swaby, Mimi já Lukiv, Jaroslav |almostittem=BBC News|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref><ref name="nhk-world-20260729_05">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260729_05/|nommâ=Keiko Fujimori inaugurated as Peru's president|almostittem=NHK World|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref> === Porgemáánu === [[Tiätuvuárkká:SE2026Aug12T.gif|thumb|right|[[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist uáinoo tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] [[porgemáánu 12.]] peeivi.]] * [[porgemáánu 8.]] peeivi – [[Säämi Pride]] uárnejuvvoo<!--uárnejui--> [[Aanaar|Anarist]]. * [[porgemáánu 12.]] peeivi – Tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] uáinoo [[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist. * [[porgemáánu 14.]]–[[porgemáánu 15.|15.]] peeivi – [[Ijâttes ijjâ]] uárnejuvvoo<!--uárnejui-->. <!-- === Čohčâmáánu === === Roovvâdmáánu === === Skammâmáánu === === Juovlâmáánu === === [[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === === Finlandia-palhâšumeh === --> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 2026 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 2026]] * [[Ive 2026 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 2026]] <!--* [[Videospellâihe 2026|Videospeelah ive 2026]]--> == Šoddâmeh == == Jämimeh == * [[uđđâivemáánu 30.]] peeivi – [[Catherine O’Hara]], kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, komikkár já kietâčällee (š. [[1954]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011806813.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Catherine O’Haran kuolinsyy selvisi: Taustalla syöpä|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-02-10|čujottum=2026-03-21|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Chuck Norris]], ovtâstumstaatâlâš taištâlemšlaajâčeppi já čaittâleijee (š. [[1940]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011894466.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Chuck Norris on kuollut|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-03-20|čujottum=2026-03-21|kielâ={{fi}}|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[kesimáánu 27.]] peeivi – [[Eeva Kilpi]], syemmilâš kirječällee já tihtâčällee (š. [[1928]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.is.fi/viihde/art-2000012106582.html|nommâ=Eeva Kilpi on kuollut|tahhee=Lauri Silvander, Mikael Mattila|almostittem=Ilta-Sanomat|äigimuddo=2026-06-27|čujottum=2026-06-27|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[Knut Sivertsen]], pittáámsämmilâš kulttuurpargee, poostâjođetteijee já eennâmviljâleijee (š. [[1941]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://bodo-begravelsesbyraa.vareminnesider.no/memorial_page/memorial_page_ads.php?order_id=4564182&set_site_id=725&cat=ads&sign=8b151025ea93f7ac5033dde6b15ad910|nommâ=Annonser for Knut Harry Sivertsen|almostittem=Bodø Begravelsesbyrå|äigimuddo=2026-07-04|čujottum=2026-07-06|kielâ={{nb}}}}</ref> * [[syeinimáánu 16.]] peeivi – [[Rudolph A. Marcus]], ive [[1992]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš kemist (š. [[1923]])<ref name="np-marcus-1992">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1992/marcus/facts/ | Nommâ = Rudolph A. Marcus | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref name="caltech-marcus-2026">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.caltech.edu/about/news/caltech-mourns-the-passing-of-nobel-laureate-rudy-marcus-19232026 | Nommâ = Caltech Mourns the Passing of Nobel Laureate Rudy Marcus (1923–2026) | Almostittem = Caltech | Čujottum = 2026-07-20 | Äigimuddo = 2026-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> == Kalender == {{Kalender ihe|2026}} == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:2026|*]] k19m530behdp7gibgi1fo0xqnjwdf5x 158268 158267 2026-07-30T09:32:48Z Yupik 23 /* Syeinimáánu */ 158268 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=20}} '''2026''' ('''MMXXVI''') lii [[normaalihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield álgá já nohá [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lii [[2020-loho|2020-lovo]] čiččâd ihe. == Tábáhtusah == [[Tiätuvuárkká:La2-euro.jpg|thumb|Eurosymbol čuovâtaaiđâ [[Euroop kuávdášpaŋkki|Euroop kuávdášpaaŋki]] oovdâst [[Frankfurt am Main]]ist]] === Uđđâivemáánu === * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Bulgaria]] seervâi [[eurokuávlu]]n. Tot lii eurokuávlu 21. jeessânstaatâ.<ref name="yle-74-20189879">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20189879|nommâ=Bulgaria on tammikuussa uusin euromaa: tätä se tarkoittaa Suomelle|tahhee=Parviala, Antti|äigimuddo=2025-12-26|čujottum=2026-01-01|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Peeivitäsideijee Guinea president]] asâttâs 1/2026 mield [[Ciudad de la Paz]]ist šoodâi staatâ uđđâ uáivikaavpug.<ref name="gep-uđđâ">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.guineaecuatorialpress.com/noticias/decreto_ley_por_el_que_se_declara_la_ciudad_de_la_paz_djibloho_capital_de_la_republica_de_guinea_ecuatorial|nommâ=Decreto Ley por el que se declara la Ciudad de la Paz, Djibloho, capital de la República de Guinea Ecuatorial|almostittem=Peeivitäsideijee Guinea haldâttâs|äigimuddo=2026-01-02|čujottum=2026-01-04|sitaat=Decreto Ley Núm. 1/2026, de fecha 2 de enero del año 2026, por el que se declara la Ciudad de la Paz, capital de la República de Guinea Ecuatorial.|kielâ={{es}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 22.]]–[[uđđâivemáánu 25.|25.]] peeivi – [[Skammâkoveh 2026|Skammâkoveh-elleekovefestivaal]] uárnejui [[Aanaar|Anarist]].<ref name="yle-74-20202291">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20202291|nommâ=Skábmagovaid ođđa dáiddalaš jođiheaddji Sunna Nousuniemi buktá festiválii ráhkesvuođa ja ilu|tahhee=Aikio, Piibe| Almostittem =Yle Säämi|čujottum=2026-01-21|kielâ={{se}}}}</ref> === Kuovâmáánu === * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Monika Fagerholm]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] kirjestis ''[[Döda trakten / Kvinnor i revolt]]''<ref name="yle-20207606">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20207606 | Nommâ = Kirjailija Monika Fagerholm teki historiaa: hän on nyt kaksinkertainen Runeberg-voittaja | Tahhee = Gustafsson, Miia | Äigimuddo = 2026-02-05 | Almostittem = Yle Uutiset | Čujottum = 2026-02-06| Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 6.]]–[[kuovâmáánu 22.|22.]] peeivi – [[Tälviolympialiih 2026|Tälviolympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[kuovâmáánu 28.]] peeivi – [[Uđđâ muusik kišto 2026|Uđđâ muusik kišto]] fiinaal uárnejui [[Nokia Arena]]st [[Tampere]]st.<ref name="yle-20161890">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20161890|nommâ=UMK järjestetään Tampereella myös ensi vuonna|tahhee=Aaltonen, Elise|almostittem=Yle|äigimuddo=2025-05-17|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> Finalist [[Linda Lampenius]] & [[Pete Parkkonen (lávloo)|Pete Parkkonen]] finnijn ohtsis 570 čyegisid já te vuoittijn ubâ kišto.<ref name="yle-74-20212908">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20212908 |nommâ=Linda Lampenius ja Pete Parkkonen voittivat UMK:n |tahhee=Lappalainen, Ville|äigimuddo=2025-02-26|čujottum=2025-02-26|kielâ={{fi}}}}</ref> Vuáitu keežild suoi ovdâstává [[Suomâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Suomâ]] [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|siämmáá ive Euroviisuin]] [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. === Njuhčâmáánu === * [[njuhčâmáánu 6.]]–[[njuhčâmáánu 15.|15.]] peeivi – [[Tälviparalympialiih 2026|Tälviparalympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[njuhčâmáánu 17.]] peeivi – [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|SM-liiga vuáđuspellâmráiđu]] nuuvâi.<ref name="liiga-2025–2026">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.liiga.fi/fi/uutiset/18148/tassa-on-liigan-runkosarjan-otteluohjelma-kaudelle-2025%E2%80%9326|nommâ=Tässä on Liigan runkosarjan otteluohjelma kaudelle 2025–26|almostittem=Jääkiekon SM-liiga Oy|äigimuddo=2025-05-13|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 28.]] peeivi – [[Sámi Grand Prix 2026|Sámi Grand Prix]] uárnejui.<ref name="yle-74-20191057">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20191057|nommâ=Sámi Grand Prix -musikk-ǩeâštt ååcc veâl tän neäʹttel vuässõõttjid|tahhee=Kelemeny, Sara|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2025-10-30|čujottum=2025-12-01|sitaat=Sámi Grand Prix riâžžât 28.3.2026 Guovdageaidnu-siidâst.|kielâ={{sms}}}}</ref> <!--=== Cuáŋuimáánu ===--> === Vyesimáánu === * [[vyesimáánu 12.]]–[[vyesimáánu 16.|16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh]] uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. ** [[vyesimáánu 12.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto vuossâmuš semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto nubbe semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto fiinaal]] uárnejui<!--uárnejuvvoo-->. ** [[vyesimáánu 17.]] peeivi – [[Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij kišto pitáinis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[vyesimáánu 13.]] peeivi – [[Tampere]]lâš jieŋâskiärrujuávkku [[Tappara]] vuoitij [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|jieŋâskiäru suomâmiäštárvuođâ]], ko tot juuvsâi niäljád vuáitus fiinaalrááiđust [[kouvola]]lâš [[KooKoo]] vuástá.<ref name="yle-74-20225911">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20225911|nommâ=Tappara on jääkiekon Suomen mestari, Kanada-maljakin meni rikki – katso tästä kiekkoillan kaikki käänteet|tahhee=Peltonen, Topias, Siltanen, Mari, Harju, Heidi já Hanhinen, Hanna|almostittem=Yle|äigimuddo=2026-05-13|čujottum=2026-05-16|kielâ={{fi}}}}</ref> <!--=== Kesimáánu ===--> === Syeinimáánu === * [[syeinimáánu 8.]]–[[syeinimáánu 12.|12.]] peeivi – [[Riddu Riđđu]] uárnejui. * [[syeinimáánu 19.]] peeivi – [[Jyelgipáálu almai maailmmiäštárkištoh 2026‎|Jyelgipáálu almai maailmmiäštárkištoi]] fiinaal spellui [[MetLife Stadium]]ist. Fiinaal vuoitij [[Espanja almai jyelgipállueennâmjuávkku|Espanja]] 1–0 ([[jotkâäigi|jä]].).<ref name="aa-905993dcb558">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2026/07/20/mm-fiinaal-espanja-lii-vuaittam-jyelgipaalu-maailmmiastarvuoda-2026/|nommâ=MM-fiinaal: Espanja lii vuáittám jyelgi­páálu maailm­miäštár­vuođâ 2026|almostittem=Anarâš aavis|čujottum=2026-07-30|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2026-07-20}}</ref> * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Andy Burnham]] algâttáin [[Ovtâstum kunâgâskode uáiviminister]] virgeest.<ref name="gov-uk-burnham">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gov.uk/government/people/andy-burnham|nommâ=Prime Minister, First Lord of the Treasury, Minister for the Civil Service, and Minister for the Union The Rt Hon Andy Burnham MP|almostittem=gov.uk|čujottum=2026-07-30|sitaat=Andy Burnham became Prime Minister on 20 July 2026.|kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 28.]] peeivi – [[Ive 2026 Peru almoliih vaaljah|Peru presidentvaaljâid]] vuáittám [[Keiko Fujimori]] algâttij [[Peru president|president]] virgeest.<ref name="bbc-crmrkpk9dlno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/articles/crmrkpk9dlno|nommâ=Peru's new president says military will lead crime operations in emergencies|tahhee= Swaby, Mimi já Lukiv, Jaroslav |almostittem=BBC News|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref><ref name="nhk-world-20260729_05">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260729_05/|nommâ=Keiko Fujimori inaugurated as Peru's president|almostittem=NHK World|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref> === Porgemáánu === [[Tiätuvuárkká:SE2026Aug12T.gif|thumb|right|[[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist uáinoo tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] [[porgemáánu 12.]] peeivi.]] * [[porgemáánu 8.]] peeivi – [[Säämi Pride]] uárnejuvvoo<!--uárnejui--> [[Aanaar|Anarist]]. * [[porgemáánu 12.]] peeivi – Tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] uáinoo [[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist. * [[porgemáánu 14.]]–[[porgemáánu 15.|15.]] peeivi – [[Ijâttes ijjâ]] uárnejuvvoo<!--uárnejui-->. <!-- === Čohčâmáánu === === Roovvâdmáánu === === Skammâmáánu === === Juovlâmáánu === === [[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === === Finlandia-palhâšumeh === --> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 2026 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 2026]] * [[Ive 2026 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 2026]] <!--* [[Videospellâihe 2026|Videospeelah ive 2026]]--> == Šoddâmeh == == Jämimeh == * [[uđđâivemáánu 30.]] peeivi – [[Catherine O’Hara]], kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, komikkár já kietâčällee (š. [[1954]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011806813.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Catherine O’Haran kuolinsyy selvisi: Taustalla syöpä|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-02-10|čujottum=2026-03-21|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Chuck Norris]], ovtâstumstaatâlâš taištâlemšlaajâčeppi já čaittâleijee (š. [[1940]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011894466.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Chuck Norris on kuollut|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-03-20|čujottum=2026-03-21|kielâ={{fi}}|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[kesimáánu 27.]] peeivi – [[Eeva Kilpi]], syemmilâš kirječällee já tihtâčällee (š. [[1928]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.is.fi/viihde/art-2000012106582.html|nommâ=Eeva Kilpi on kuollut|tahhee=Lauri Silvander, Mikael Mattila|almostittem=Ilta-Sanomat|äigimuddo=2026-06-27|čujottum=2026-06-27|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[Knut Sivertsen]], pittáámsämmilâš kulttuurpargee, poostâjođetteijee já eennâmviljâleijee (š. [[1941]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://bodo-begravelsesbyraa.vareminnesider.no/memorial_page/memorial_page_ads.php?order_id=4564182&set_site_id=725&cat=ads&sign=8b151025ea93f7ac5033dde6b15ad910|nommâ=Annonser for Knut Harry Sivertsen|almostittem=Bodø Begravelsesbyrå|äigimuddo=2026-07-04|čujottum=2026-07-06|kielâ={{nb}}}}</ref> * [[syeinimáánu 16.]] peeivi – [[Rudolph A. Marcus]], ive [[1992]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš kemist (š. [[1923]])<ref name="np-marcus-1992">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1992/marcus/facts/ | Nommâ = Rudolph A. Marcus | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref name="caltech-marcus-2026">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.caltech.edu/about/news/caltech-mourns-the-passing-of-nobel-laureate-rudy-marcus-19232026 | Nommâ = Caltech Mourns the Passing of Nobel Laureate Rudy Marcus (1923–2026) | Almostittem = Caltech | Čujottum = 2026-07-20 | Äigimuddo = 2026-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> == Kalender == {{Kalender ihe|2026}} == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:2026|*]] 110ia4naexrjlva72p646u0cz4202gg 14 31021 158259 2026-07-30T09:17:16Z Yupik 23 Yupik siirdij siijđo [[Luokka:Taažâ ruuvnâpriinsah]] uđđâ noomân [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] 158259 wikitext text/x-wiki {{Luoka stivrim|Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah}} 9t38thsmckskgy6bv8c2pobxue4s68t 0 31022 158264 2026-07-30T09:18:30Z Yupik 23 #REDIRECT[[Olav V]] 158264 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Olav V]] q7171f5cfpz3dnlb32ghh03bkz4ff8a