Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk 0 2955 158904 146549 2026-08-25T18:24:45Z Yupik 23 158904 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:CHF50_8_front_vertical.jpg|thumb|right|[[Sophie Taeuber-Arp]] [[Sveeici frangi|Sveeici 50 frangi]] sedâlist]] '''Uđđâivemáánu 19.''' peivi lii [[gregoriaanlâš kalender]] mield ive 19. peivi. Ive loopân láá 346 peivid ([[kárgámihe|kárgámive]] 347 peivid). == Nommâpeeivih == *anarâš kalender: Heikkâ, Hendâ, Hendrih, Heijá, Henná *syemmilâš kalender: Henna, Henri, Heikki, Henrik, Henni, Henriikka, Henrikki ==Tábáhtusah== ''[[Heeihâpeivi]]''<ref name="kuati.fi-merkkapeeivih">{{Nettikäldee|čujottâs=https://kuati.fi/wp-content/uploads/2020/05/ak_merkkapeeivih-1.pdf|nommâ=Sämmilâš kalender merkkâpeeivih|almostittem=kuati.fi|čujottum=2023-04-21|tiätuvuárkkáhäämi=PDF}}</ref> * [[1939]] – [[Yrjö Väisälä]] kaavnâi asteroidijd [[1533 Saimaa]], [[1646 Rosseland]], [[2464 Nordenskiöld]] já [[2802 Weisell]]. ==Šoddâmeh== * [[1809]] – [[Edgar Allan Poe]], ovtâstumstaatâlâš čällee, tivtâsteijee já kirjálâšvuođâ kritikkár (j. [[1849]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Edgar-Allan-Poe|nommâ=Edgar Allan Poe|almostittem=www.britannica.com|čujottum=2022-06-15|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[1819]] – [[Kristina Katarina Larsdotter]], sämmilâš nissoon, kiäst lâi tavdâ, mii tovâttij tom, ete sun ij kuássin joskâm šoddâmist (j. [[1854]])<ref name="skblstina">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.skbl.se/en/article/ChristinaCatharinaLarsdotter|nommâ=Christina Catharina Larsdotter|almostittem=skbl.se|čujottum=2025-04-05|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> * [[1889]] – [[Sophie Taeuber-Arp]], [[sveicci]]lâš multitaaidâr (j. [[1943]]) * [[1920]] – [[Javier Pérez de Cuéllar]], [[peru]]lâš diplomaat já [[Ovtâstum aalmugij uáivičällee|Ovtâstum aalmugij 5. uáivičällee]] (j. [[2020]]) * [[1946]] – [[Dolly Parton]], ovtâstumstaatâlâš countrylávloo, laavlârähtee já čaittâleijee (j. [[2026]])<ref name="yle-74-20242905">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20242905 | Nommâ = Countryn kuningatar Dolly Parton on kuollut | Tahhee = Tapiola, Paula | Almostittem = Yle | Äigimuddo = 2026-08-25 | Čujottum = 2026-08-25 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[1951]] – [[Shimon Sakaguchi]], ive [[2025]] [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume]] finnim jaapaanlâš professor já immunolog<ref name="np-sakaguchi-2025">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/sakaguchi/facts/ | Nommâ = Shimon Sakaguchi | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-10-06 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[1964]] – [[Ricardo Arjona]], [[guatemala]]lâš lávloo já laavlârähtee ==Jämimeh== * [[823]] – [[Han Hong (kenraal)|Han Hong]], Tang-dynastia kenraal (š. [[765]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://zh.wikisource.org/wiki/%E8%88%8A%E5%94%90%E6%9B%B8/%E5%8D%B716|nommâ=Old Book of Tang, vol. 16|almostittem=zh.wikisource.org|čujottum=2022-08-20|ietf-kielâkoodi=zh}}</ref> * [[1858]] – [[Wilhelm Linsén]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1830]]) * [[2000]] – [[Hedy Lamarr]], nuorttâriijkâlâš čaittâleijee já utkee (š. [[1914]]) * [[2017]] – [[Loalwa Braz]], [[brasilia]]lâš lávloo já laavlârähtee (š. [[1953]]) ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Kalender}} [[Luokka:Uđđâivemáánu|19]] bfp5kbo8dd2s0p43wc2oc8xd3ygli39 0 3058 158905 154960 2026-08-25T19:09:55Z Yupik 23 /* Šoddâmeh */ 158905 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=19}} '''1946''' ('''MCMXLVI''') lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi [[gregoriaanlâš kalender]] mield [[majebargâ]]. Tot lâi [[1940-loho|1940-lovo]] čiččâd ihe. ==Tábáhtusah== ===[[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === * [[Nobel-fyysiikpalhâšume|Fyysiik]] – [[Percy Bridgman]]<ref name="np-phys-1946"/> * [[Nobel-kemiapalhâšume|Kemia]] – [[James Sumner]], [[John Northrop]] já [[Wendell Stanley]]<ref name="np-chem-1946"/> * [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume|Kirjálâšvuotâ]] – [[Hermann Hesse]]<ref name="np-lit-1946"/> * [[Nobel-ráávhupalhâšume|Ráávhu]] – [[Emily Balch]] já [[John R. Mott]]<ref name="np-peace-1946"/> * [[Nobel-fysiologia- teikkâ talhâstieđâpalhâšume|Talhâstieđâ]] – [[Hermann Joseph Muller]]<ref name="np-med-1946"/> ==Šoddâmeh== [[Tiätuvuárkká:Steven Spielberg by Gage Skidmore.jpg|thumb|left|Steven Spielberg ive [[2017]]]] * [[uđđâivemáánu 5.]] peeivi – [[Diane Keaton]], ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (j. [[2025]]) * [[uđđâivemáánu 16.]] peeivi – [[Kabir Bedi]], [[india]]lâš čaittâleijee * [[uđđâivemáánu 19.]] peeivi – [[Dolly Parton]], ovtâstumstaatâlâš countrylávloo, laavlârähtee já čaittâleijee (j. [[2026]])<ref name="yle-74-20242905">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20242905 | Nommâ = Countryn kuningatar Dolly Parton on kuollut | Tahhee = Tapiola, Paula | Almostittem = Yle | Äigimuddo = 2026-08-25 | Čujottum = 2026-08-25 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 20.]] peeivi – [[David Lynch]], ovtâstumstaatâlâš elleekovestivrejeijee, -kietâčällee, -pyevtitteijee sehe kovetaaidâr já čuovâkovvejeijee (j. [[2025]]) * [[kuovâmáánu 2.]] peeivi – [[Isaias Afewerki]], [[eritrea]]lâš politikkár já [[Eritrea president|Eritrea 1. president]] * [[kuovâmáánu 26.]] peeivi – [[Ahmed Zewail]], ive [[1999]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim egyptlâš-ovtâstumstaatâlâš kemist (j. [[2016]])<ref name="np-windaus-1928">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1999/zewail/facts/ | Nommâ = Ahmed Zewail | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 27.10.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Steve Halliwell]], eŋlandlâš čaittâleijee (j. [[2023]]) * [[cuáŋuimáánu 22.]] peeivi – [[Lea Laitinen]], syemmilâš filosofia tuáhtár já [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuv]] [[suomâkielâ]] professor emerita * [[vyesimáánu 16.]] peeivi – [[Robert Fripp]], eŋlandlâš musikkár já kitarist * [[kesimáánu 2.]] peeivi – [[Lasse Hallström]], ruátálâš elleekovestivrejeijee * [[kesimáánu 14.]] peeivi – [[Donald Trump]], ovtâstumstaatâlâš finnodâholmooš já politikkár, [[Ovtâstum staatâi president|Ovtâstum staatâi 45. president]] * [[porgemáánu 2.]] peeivi – [[Liana Isakadze]], [[georgia]]lâš vivlučuojâtteijee (j. [[2024]])<ref name="bio-isakadze">{{Nettikäldee | Čujottâs = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00003475/ | Nommâ = ლიანა ისაკაძე | Almostittem = Georgia biograafisâš sänikirje | Čujottum = 2024-07-07 | Kielâ = {{ka}}}}</ref> * [[porgemáánu 7.]] peeivi – [[John C. Mather]], ive [[2006]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš astrofysikkár já kosmolog<ref name="np-mather-2006">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2006/mather/facts/ | Nommâ = John C. Mather | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-09-27 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 14.]] peeivi – [[Maila-Katriina Tuominen]], syemmilâš kulttuurtoimâtteijee (j. [[2023]])<ref name="hs-2000009855352">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000009855352.html|nommâ=Kulttuuritoimittaja Maila-Katriina Tuominen on kuollut|almostittem=Helsingin Sanomat|čujottum=2023-09-15|tahhee=Määttänen, Markus|äigimuddo=2023-09-14|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[porgemáánu 19.]] peeivi – [[Bill Clinton]], ovtâstumstaatâlâš politikkár, juuriist já [[Ovtâstum staatâi president|Ovtâstum staatâi 42. president]] * [[čohčâmáánu 1.]] peeivi – [[Barry Gibb]], brittilâš musikkár (''[[Bee Gees]]'') * [[čohčâmáánu 5.]] peeivi – [[Freddie Mercury]], eŋlandlii rock-juávhu [[Queen]] lávloo, laavlârähtee já pianist (j. [[1991]]) * [[čohčâmáánu 26.]] peeivi – [[Bryan Ferry]], [[eŋland]]lâš lávloo já [[Roxy Music]] -rockjuávhu vuáđudeijeejeessân * [[roovvâdmáánu 14.]] peeivi – [[Dan McCafferty]], skotlandlâš lávloo (j. [[2022]])<ref name="mccafferty-tg">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.theguardian.com/music/2022/nov/13/dan-mccafferty-obituary|nommâ=Dan McCafferty obituary|almostittem=The Guardian|čujottum=2022-11-14|tahhee=Sweeting, Adam|äigimuddo=2022-11-13|kielâ={{en}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 12.]] peeivi – [[Boŋggu Ánte]], orjâlâš puásuiolmooš já jyeigee (j. [[2025]])<ref name="nrk-1.17479195">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/sapmi/bonggu-ante-lea-eretvadjolan-1.17479195|nommâ=Bonggu Ánte lea eretvádjolan|almostittem=NRK Sápmi|äigimuddo=2025-07-03| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20250703091105/https://www.nrk.no/sapmi/bonggu-ante-lea-eretvadjolan-1.17479195 | Vyerkkejum = 2025-07-03 |čujottum=2025-07-03|kielâ={{se}}}}</ref> * [[juovlâmáánu 18.]] peeivi – [[Steven Spielberg]], ovtâstumstaatâlâš elleekovestivrejeijee ==Jämimeh== * [[uđđâivemáánu 23.]] peeivi – [[Helene Schjerfbeck]], suomâruátálâš máálájeijee (š. [[1862]]) * [[vyesimáánu 12.]] peeivi – [[Bertel Jung]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1872]])<ref name="blf-jung">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.blf.fi/artikel.php?id=3410 | Nommâ = Jung, Bertel | Tahhee = Wäre, Ritva | Almostittem = Biografiskt lexikon för Finland | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{sv}}}}</ref><ref name="digi-kk-jung">{{Lostâkäldee | Paječaalâ = Henkilötietoja | Almostittem = Aamulehti | Äigimuddo =12.07.1932 | Ihekerdi = 51 | Nummeer = 185 | Siijđoh = 4 | www = https://digi.kansalliskirjasto.fi/sanomalehti/binding/1721124?page=4 | Čujottum = 17.06.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kesimáánu 4.]] peeivi – [[Ernst Lindelöf]], syemmilâš matematikkár (š. [[1870]]) * [[porgemáánu 13.]] peeivi – [[H. G. Wells]], [[eŋland]]lâš kirječällee (š. [[1866]]) * [[porgemáánu 19.]] peeivi – [[Albert Petrelius]], syemmilâš arkkiteht (š. [[1865]])<ref name="mfafi-petrelius">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.mfa.fi/kokoelmat/arkkitehdit/albert-petrelius/ | Nommâ = Albert Petrelius | Almostittem = Arkkitehtuurmuseo | Čujottum = 16.6.2022 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> ==Kalender== {{Kalender ihe|1946}} ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh <!--Nobeleh--> <ref name="np-chem-1946">[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1946/summary/ The Nobel Prize in Chemistry 1946]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-lit-1946">[https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1946/summary/ The Nobel Prize in Literature 1946]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-peace-1946">[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1946/summary/ The Nobel Peace Prize 1946]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-phys-1946">[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1946/summary/ The Nobel Prize in Physics 1946]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> <ref name="np-med-1946">[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1946/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1946]. The Nobel Prize. Čujottum 19.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> }} [[Luokka:1946|*]] 2xqvj65yhc7080qvibncu25zbyhb73e 0 3528 158907 146822 2026-08-25T19:11:26Z Yupik 23 /* Jämimeh */ 158907 wikitext text/x-wiki '''Porgemáánu 25.''' peivi lii [[gregoriaanlâš kalender]] mield ive 237. peivi ([[kárgámihe|kárgámive]] 238. peivi). Ive loopân láá 128 peivid. == Nommâpeeivih == *anarâš kalender: Loviisá *syemmilâš kalender: Loviisa ==Tábáhtusah== * [[766]] – [[Bysant väldikodde|Bysant]] kiäisár [[Konstantinos V]] kodettij [[Constantine Podopagouros]] já taan viiljâ [[Strategios Podopagouros]].<ref name="Chronicle">{{Kirjekäldee|Tahhee=Mango, Cyril & Scott, Roger|Nommâ=The Chronicle of Theophanes Confessor. Byzantine and Near Eastern History, AD 284–813|Ihe=1997|Sijđo=605|Almostittemsaje=Oxford, United Kingdom|Almostittee=Oxford University Press}}</ref> * [[1613]] – Eennâm tuárgistij korrâsávt [[Naso]]st, [[Italia]]st. [[Eennâmtuárgástâs]] intensiteet lâi 5,6 [[Richter ciäkkádâh|Richter ciäkkáduv]] mield já VIII [[Mercalli ciäkkádâh|Mercalli ciäkkáduv]] mield.<ref name="ingv">{{Nettikäldee|čujottâs=http://storing.ingv.it/cfti/cfti5/|nommâ=CFTI5Med|almostittem=storing.ingv.it|čujottum=2022-07-18|kielâ={{it}}}}</ref> ==Šoddâmeh== * [[1452]] – [[Bernardo Bellincioni]], italialâš tivtâsteijee (j. [[1492]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/bernardo-bellincioni_(Dizionario-Biografico)|nommâ=BELLINCIONI, Bernardo in "Dizionario Biografico"|almostittem=www.treccani.it|čujottum=2022-10-23|ietf-kielâkoodi=it-IT}}</ref> * [[1640]] – [[Enrico Haffner]], italialâš taaiđâmáálájeijee (j. [[1702]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-enrico-haffner_(Dizionario-Biografico)/|nommâ=HAFFNER, Giovanni Enrico|almostittem=|čujottum=2024-09-24|ietf-kielâkoodi=it}}</ref> * [[1923]] – [[Reima Pietilä]], syemmilâš arkkiteht já professor (j. [[1993]]) * [[1928]] – [[Herbert Kroemer]], ive [[2000]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[saksa]]lâš-[[Ovtâstumstaatah|ovtâstumstaatâlâš]] fysikkár (j. [[2024]])<ref name="np-kroemer-2000">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2000/kroemer/facts/ | Nommâ = Herbert Kroemer | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-03-15 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref name="ucsb-kroemer-2024">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://engineering.ucsb.edu/news/nobel-laureate-herb-kroemer-1928-2024 | Nommâ = Nobel Laureate Herb Kroemer, 1928-2024 | Tahhee = Badham, James | Almostittem = Kalifornia ollâopâttâh (Santa Barbara) | Äigimuddo = 2024-03-12 | Čujottum = 2024-03-15 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[1958]] – [[Tim Burton]], ovtâstumstaatâlâš stivrejeijee, pyevtitteijee, čällee já taaidâr ==Jämimeh== * [[766]] – [[Constantine Podopagouros]], bysantlâš aatellâš (šoddâmihe ij tiäđust)<ref name="Chronicle"/> * [[766]] – [[Strategios Podopagouros]], bysantlâš kenraal (šoddâmihe ij tiäđust)<ref name="Chronicle"/> * [[1054]] – [[Fujiwara no Michimasa]], jaapaanlâš aatellâš (š. [[992]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://kotobank.jp/word/%E8%97%A4%E5%8E%9F%E9%81%93%E9%9B%85-1106455|nommâ=Fujiwara no Michimasa eellimkerdi|tahhee=|almostittem=kotobank.jp|čujottum=2023-02-21|ietf-kielâkoodi=ja}}</ref> * [[1908]] – [[Henri Becquerel]], ive [[1903]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ranskalâš fysikkár (š. [[1852]])<ref name="np-becquerel-1903">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1903/becquerel/facts/ | Nommâ = Henri Becquerel | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[1976]] – [[Eyvind Johnson]], ive [[1974]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ruátálâš kirječällee (š. [[1900]])<ref name="np-johnson-1974">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1974/johnson/facts/ | Nommâ = Eyvind Johnson | Almostittem = | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = nobelprize.org | Čujottum = 28.3.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[2012]] – [[Neil Armstrong]], ovtâstumstaatâlâš astronaut já vuosmuš [[Mánudâš|Mánudáá]] aaseest vázzám olmooš (š. [[1930]]) * [[2025]] – [[Rainer Weiss]], ive [[2017]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš fysikkár (š. [[1932]])<ref name="np-weiss-2017">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2017/weiss/facts/ | Nommâ = Rainer Weiss | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-08-30 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 25.]] peeivi – [[Dolly Parton]], ovtâstumstaatâlâš countrylávloo, laavlârähtee já čaittâleijee (š. [[1946]])<ref name="yle-74-20242905">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20242905 | Nommâ = Countryn kuningatar Dolly Parton on kuollut | Tahhee = Tapiola, Paula | Almostittem = Yle | Äigimuddo = 2026-08-25 | Čujottum = 2026-08-25 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Kalender}} [[Luokka:Porgemáánu|25]] 8ekse86dz3w8081kb9mrdt1infdzb8n 158908 158907 2026-08-25T19:11:40Z Yupik 23 /* Jämimeh */ 158908 wikitext text/x-wiki '''Porgemáánu 25.''' peivi lii [[gregoriaanlâš kalender]] mield ive 237. peivi ([[kárgámihe|kárgámive]] 238. peivi). Ive loopân láá 128 peivid. == Nommâpeeivih == *anarâš kalender: Loviisá *syemmilâš kalender: Loviisa ==Tábáhtusah== * [[766]] – [[Bysant väldikodde|Bysant]] kiäisár [[Konstantinos V]] kodettij [[Constantine Podopagouros]] já taan viiljâ [[Strategios Podopagouros]].<ref name="Chronicle">{{Kirjekäldee|Tahhee=Mango, Cyril & Scott, Roger|Nommâ=The Chronicle of Theophanes Confessor. Byzantine and Near Eastern History, AD 284–813|Ihe=1997|Sijđo=605|Almostittemsaje=Oxford, United Kingdom|Almostittee=Oxford University Press}}</ref> * [[1613]] – Eennâm tuárgistij korrâsávt [[Naso]]st, [[Italia]]st. [[Eennâmtuárgástâs]] intensiteet lâi 5,6 [[Richter ciäkkádâh|Richter ciäkkáduv]] mield já VIII [[Mercalli ciäkkádâh|Mercalli ciäkkáduv]] mield.<ref name="ingv">{{Nettikäldee|čujottâs=http://storing.ingv.it/cfti/cfti5/|nommâ=CFTI5Med|almostittem=storing.ingv.it|čujottum=2022-07-18|kielâ={{it}}}}</ref> ==Šoddâmeh== * [[1452]] – [[Bernardo Bellincioni]], italialâš tivtâsteijee (j. [[1492]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/bernardo-bellincioni_(Dizionario-Biografico)|nommâ=BELLINCIONI, Bernardo in "Dizionario Biografico"|almostittem=www.treccani.it|čujottum=2022-10-23|ietf-kielâkoodi=it-IT}}</ref> * [[1640]] – [[Enrico Haffner]], italialâš taaiđâmáálájeijee (j. [[1702]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-enrico-haffner_(Dizionario-Biografico)/|nommâ=HAFFNER, Giovanni Enrico|almostittem=|čujottum=2024-09-24|ietf-kielâkoodi=it}}</ref> * [[1923]] – [[Reima Pietilä]], syemmilâš arkkiteht já professor (j. [[1993]]) * [[1928]] – [[Herbert Kroemer]], ive [[2000]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim [[saksa]]lâš-[[Ovtâstumstaatah|ovtâstumstaatâlâš]] fysikkár (j. [[2024]])<ref name="np-kroemer-2000">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2000/kroemer/facts/ | Nommâ = Herbert Kroemer | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-03-15 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref name="ucsb-kroemer-2024">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://engineering.ucsb.edu/news/nobel-laureate-herb-kroemer-1928-2024 | Nommâ = Nobel Laureate Herb Kroemer, 1928-2024 | Tahhee = Badham, James | Almostittem = Kalifornia ollâopâttâh (Santa Barbara) | Äigimuddo = 2024-03-12 | Čujottum = 2024-03-15 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[1958]] – [[Tim Burton]], ovtâstumstaatâlâš stivrejeijee, pyevtitteijee, čällee já taaidâr ==Jämimeh== * [[766]] – [[Constantine Podopagouros]], bysantlâš aatellâš (šoddâmihe ij tiäđust)<ref name="Chronicle"/> * [[766]] – [[Strategios Podopagouros]], bysantlâš kenraal (šoddâmihe ij tiäđust)<ref name="Chronicle"/> * [[1054]] – [[Fujiwara no Michimasa]], jaapaanlâš aatellâš (š. [[992]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://kotobank.jp/word/%E8%97%A4%E5%8E%9F%E9%81%93%E9%9B%85-1106455|nommâ=Fujiwara no Michimasa eellimkerdi|tahhee=|almostittem=kotobank.jp|čujottum=2023-02-21|ietf-kielâkoodi=ja}}</ref> * [[1908]] – [[Henri Becquerel]], ive [[1903]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ranskalâš fysikkár (š. [[1852]])<ref name="np-becquerel-1903">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1903/becquerel/facts/ | Nommâ = Henri Becquerel | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-05-01 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[1976]] – [[Eyvind Johnson]], ive [[1974]] [[Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume]] finnim ruátálâš kirječällee (š. [[1900]])<ref name="np-johnson-1974">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1974/johnson/facts/ | Nommâ = Eyvind Johnson | Almostittem = | Almostittemsaje = | Äigimuddo = | Almostittee = nobelprize.org | Čujottum = 28.3.2022 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[2012]] – [[Neil Armstrong]], ovtâstumstaatâlâš astronaut já vuosmuš [[Mánudâš|Mánudáá]] aaseest vázzám olmooš (š. [[1930]]) * [[2025]] – [[Rainer Weiss]], ive [[2017]] [[Nobel-fyysiikpalhâšume]] finnim ovtâstumstaatâlâš fysikkár (š. [[1932]])<ref name="np-weiss-2017">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2017/weiss/facts/ | Nommâ = Rainer Weiss | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2025-08-30 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[2026]] – [[Dolly Parton]], ovtâstumstaatâlâš countrylávloo, laavlârähtee já čaittâleijee (š. [[1946]])<ref name="yle-74-20242905">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20242905 | Nommâ = Countryn kuningatar Dolly Parton on kuollut | Tahhee = Tapiola, Paula | Almostittem = Yle | Äigimuddo = 2026-08-25 | Čujottum = 2026-08-25 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Kalender}} [[Luokka:Porgemáánu|25]] 62jorkjcykcl2encki4x3cialbjkm2r 0 26855 158906 158664 2026-08-25T19:11:13Z Yupik 23 /* Jämimeh */ 158906 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=20}} '''2026''' ('''MMXXVI''') lii [[normaalihe]], mii [[gregoriaanlâš kalender]] mield álgá já nohá [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lii [[2020-loho|2020-lovo]] čiččâd ihe. == Tábáhtusah == [[Tiätuvuárkká:La2-euro.jpg|thumb|Eurosymbol čuovâtaaiđâ [[Euroop kuávdášpaŋkki|Euroop kuávdášpaaŋki]] oovdâst [[Frankfurt am Main]]ist]] === Uđđâivemáánu === * [[uđđâivemáánu 1.]] peeivi – [[Bulgaria]] seervâi [[eurokuávlu]]n. Tot lii eurokuávlu 21. jeessânstaatâ.<ref name="yle-74-20189879">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20189879|nommâ=Bulgaria on tammikuussa uusin euromaa: tätä se tarkoittaa Suomelle|tahhee=Parviala, Antti|äigimuddo=2025-12-26|čujottum=2026-01-01|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 2.]] peeivi – [[Peeivitäsideijee Guinea president]] asâttâs 1/2026 mield [[Ciudad de la Paz]]ist šoodâi staatâ uđđâ uáivikaavpug.<ref name="gep-uđđâ">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.guineaecuatorialpress.com/noticias/decreto_ley_por_el_que_se_declara_la_ciudad_de_la_paz_djibloho_capital_de_la_republica_de_guinea_ecuatorial|nommâ=Decreto Ley por el que se declara la Ciudad de la Paz, Djibloho, capital de la República de Guinea Ecuatorial|almostittem=Peeivitäsideijee Guinea haldâttâs|äigimuddo=2026-01-02|čujottum=2026-01-04|sitaat=Decreto Ley Núm. 1/2026, de fecha 2 de enero del año 2026, por el que se declara la Ciudad de la Paz, capital de la República de Guinea Ecuatorial.|kielâ={{es}}}}</ref> * [[uđđâivemáánu 22.]]–[[uđđâivemáánu 25.|25.]] peeivi – [[Skammâkoveh 2026|Skammâkoveh-elleekovefestivaal]] uárnejui [[Aanaar|Anarist]].<ref name="yle-74-20202291">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20202291|nommâ=Skábmagovaid ođđa dáiddalaš jođiheaddji Sunna Nousuniemi buktá festiválii ráhkesvuođa ja ilu|tahhee=Aikio, Piibe| Almostittem =Yle Säämi|čujottum=2026-01-21|kielâ={{se}}}}</ref> === Kuovâmáánu === * [[kuovâmáánu 5.]] peeivi – [[Monika Fagerholm]] vuoitij [[Runeberg-palhâšume]] kirjestis ''[[Döda trakten / Kvinnor i revolt]]''<ref name="yle-20207606">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20207606 | Nommâ = Kirjailija Monika Fagerholm teki historiaa: hän on nyt kaksinkertainen Runeberg-voittaja | Tahhee = Gustafsson, Miia | Äigimuddo = 2026-02-05 | Almostittem = Yle Uutiset | Čujottum = 2026-02-06| Kielâ = {{fi}}}}</ref> * [[kuovâmáánu 6.]]–[[kuovâmáánu 22.|22.]] peeivi – [[Tälviolympialiih 2026|Tälviolympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[kuovâmáánu 28.]] peeivi – [[Uđđâ muusik kišto 2026|Uđđâ muusik kišto]] fiinaal uárnejui [[Nokia Arena]]st [[Tampere]]st.<ref name="yle-20161890">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20161890|nommâ=UMK järjestetään Tampereella myös ensi vuonna|tahhee=Aaltonen, Elise|almostittem=Yle|äigimuddo=2025-05-17|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> Finalist [[Linda Lampenius]] & [[Pete Parkkonen (lávloo)|Pete Parkkonen]] finnijn ohtsis 570 čyegisid já te vuoittijn ubâ kišto.<ref name="yle-74-20212908">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20212908 |nommâ=Linda Lampenius ja Pete Parkkonen voittivat UMK:n |tahhee=Lappalainen, Ville|äigimuddo=2025-02-26|čujottum=2025-02-26|kielâ={{fi}}}}</ref> Vuáitu keežild suoi ovdâstává [[Suomâ Euroviisuh-lávlumkištoost|Suomâ]] [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|siämmáá ive Euroviisuin]] [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. === Njuhčâmáánu === * [[njuhčâmáánu 6.]]–[[njuhčâmáánu 15.|15.]] peeivi – [[Tälviparalympialiih 2026|Tälviparalympialiih]] tuállojii [[Milano]]st já [[Cortina d'Ampezzo]]st. * [[njuhčâmáánu 17.]] peeivi – [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|SM-liiga vuáđuspellâmráiđu]] nuuvâi.<ref name="liiga-2025–2026">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.liiga.fi/fi/uutiset/18148/tassa-on-liigan-runkosarjan-otteluohjelma-kaudelle-2025%E2%80%9326|nommâ=Tässä on Liigan runkosarjan otteluohjelma kaudelle 2025–26|almostittem=Jääkiekon SM-liiga Oy|äigimuddo=2025-05-13|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[njuhčâmáánu 28.]] peeivi – [[Sámi Grand Prix 2026|Sámi Grand Prix]] uárnejui.<ref name="yle-74-20191057">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20191057|nommâ=Sámi Grand Prix -musikk-ǩeâštt ååcc veâl tän neäʹttel vuässõõttjid|tahhee=Kelemeny, Sara|almostittem=Yle Säämi|äigimuddo=2025-10-30|čujottum=2025-12-01|sitaat=Sámi Grand Prix riâžžât 28.3.2026 Guovdageaidnu-siidâst.|kielâ={{sms}}}}</ref> <!--=== Cuáŋuimáánu ===--> === Vyesimáánu === * [[vyesimáánu 12.]]–[[vyesimáánu 16.|16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh]] uárnejuvvojeh<!--uárnejuvvojii--> [[Wien]]ist [[Nuorttâriijkâ]]st. ** [[vyesimáánu 12.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto vuossâmuš semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 14.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto nubbe semifiinaal]] uárnejui. ** [[vyesimáánu 16.]] peeivi – [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|Euroviisuh-lávlumkišto fiinaal]] uárnejui<!--uárnejuvvoo-->. ** [[vyesimáánu 17.]] peeivi – [[Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij kišto pitáinis ''[[Bangaranga]]''.<ref name="yle-74-20226348">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20226348|nommâ=Bulgaria nousi Euroviisujen yllätys­voittajaksi – tällainen on kappaleen esittäjä Dara|tahhee=Aaltonen, Elise|äigimuddo=2026-05-17|čujottum=2026-05-17|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[vyesimáánu 13.]] peeivi – [[Tampere]]lâš jieŋâskiärrujuávkku [[Tappara]] vuoitij [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|jieŋâskiäru suomâmiäštárvuođâ]], ko tot juuvsâi niäljád vuáitus fiinaalrááiđust [[kouvola]]lâš [[KooKoo]] vuástá.<ref name="yle-74-20225911">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20225911|nommâ=Tappara on jääkiekon Suomen mestari, Kanada-maljakin meni rikki – katso tästä kiekkoillan kaikki käänteet|tahhee=Peltonen, Topias, Siltanen, Mari, Harju, Heidi já Hanhinen, Hanna|almostittem=Yle|äigimuddo=2026-05-13|čujottum=2026-05-16|kielâ={{fi}}}}</ref> <!--=== Kesimáánu ===--> === Syeinimáánu === * [[syeinimáánu 8.]]–[[syeinimáánu 12.|12.]] peeivi – [[Riddu Riđđu]] uárnejui. * [[syeinimáánu 19.]] peeivi – [[Jyelgipáálu almai maailmmiäštárkištoh 2026‎|Jyelgipáálu almai maailmmiäštárkištoi]] fiinaal spellui [[MetLife Stadium]]ist. Fiinaal vuoitij [[Espanja almai jyelgipállueennâmjuávkku|Espanja]] 1–0 ([[jotkâäigi|jä]].).<ref name="aa-905993dcb558">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2026/07/20/mm-fiinaal-espanja-lii-vuaittam-jyelgipaalu-maailmmiastarvuoda-2026/|nommâ=MM-fiinaal: Espanja lii vuáittám jyelgi­páálu maailm­miäštár­vuođâ 2026|almostittem=Anarâš aavis|čujottum=2026-07-30|tahhee=Olthuis, Marja-Liisa|äigimuddo=2026-07-20}}</ref> * [[syeinimáánu 20.]] peeivi – [[Andy Burnham]] algâttáin [[Ovtâstum kunâgâskode uáiviminister]] virgeest.<ref name="gov-uk-burnham">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gov.uk/government/people/andy-burnham|nommâ=Prime Minister, First Lord of the Treasury, Minister for the Civil Service, and Minister for the Union The Rt Hon Andy Burnham MP|almostittem=gov.uk|čujottum=2026-07-30|sitaat=Andy Burnham became Prime Minister on 20 July 2026.|kielâ={{en}}}}</ref> * [[syeinimáánu 28.]] peeivi – [[Ive 2026 Peru almoliih vaaljah|Peru presidentvaaljâid]] vuáittám [[Keiko Fujimori]] algâttij [[Peru president|president]] virgeest.<ref name="bbc-crmrkpk9dlno">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.bbc.com/news/articles/crmrkpk9dlno|nommâ=Peru's new president says military will lead crime operations in emergencies|tahhee= Swaby, Mimi já Lukiv, Jaroslav |almostittem=BBC News|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref><ref name="nhk-world-20260729_05">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260729_05/|nommâ=Keiko Fujimori inaugurated as Peru's president|almostittem=NHK World|čujottum=2026-07-30|äigimuddo=2026-07-29|kielâ={{en}}}}</ref> === Porgemáánu === [[Tiätuvuárkká:SE2026Aug12T.gif|thumb|right|[[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist uáinoo tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] [[porgemáánu 12.]] peeivi.]] * [[porgemáánu 7.]] peeivi – [[Ive 2026 Kolumbia presidentvaaljah|Ive 2026 Kolumbia presidentvaaljâid]] vuáittám [[kolumbia]]lâš juuriist já politikkár [[Abelardo de la Espriella]] algâttij [[Kolumbia president|president]] virgeest.<ref name="yle-74-20239981">{{Nettikäldee|čujottâs=https://yle.fi/a/74-20239981|nommâ=Kolumbian uusi presidentti vannoi virkavalansa mielenosoitusten keskellä|tahhee=Vainio, Juuso|äigimuddo=2026-08-08|čujottum=2026-08-10|kielâ={{fi}}}}</ref> * [[porgemáánu 8.]] peeivi – [[Säämi Pride]] uárnejui<!--uárnejuvvoo--> [[Aanaar|Anarist]]. * [[porgemáánu 12.]] peeivi – Tievâslâš [[piäiváásiävŋánem]] uáinoo [[Tave-Amerik]]ist já [[Euroop]]ist. * [[porgemáánu 14.]]–[[porgemáánu 15.|15.]] peeivi – [[Ijâttes ijjâ]] uárnejuvvoo<!--uárnejui-->. <!-- === Čohčâmáánu === === Roovvâdmáánu === === Skammâmáánu === === Juovlâmáánu === === [[Tiätuvuárkká:Nobel prize medal.svg|20px]] Nobel-palhâšumeh === === Finlandia-palhâšumeh === --> === Čuákánkiäsuh jieškote-uvlágán suorgijn === * [[Ive 2026 sämikielâliih kirjeh|Sämikielâlâš kirjálâšvuotâ ive 2026]] * [[Ive 2026 sämikielâlâš muusik|Sämikielâlâš muusik ive 2026]] <!--* [[Videospellâihe 2026|Videospeelah ive 2026]]--> == Šoddâmeh == == Jämimeh == * [[uđđâivemáánu 30.]] peeivi – [[Catherine O’Hara]], kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, komikkár já kietâčällee (š. [[1954]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011806813.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Catherine O’Haran kuolinsyy selvisi: Taustalla syöpä|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-02-10|čujottum=2026-03-21|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi – [[Chuck Norris]], ovtâstumstaatâlâš taištâlemšlaajâčeppi já čaittâleijee (š. [[1940]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000011894466.html|nommâ=Kuolleet {{!}} Näyttelijä Chuck Norris on kuollut|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2026-03-20|čujottum=2026-03-21|kielâ={{fi}}|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[kesimáánu 27.]] peeivi – [[Eeva Kilpi]], syemmilâš kirječällee já tihtâčällee (š. [[1928]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.is.fi/viihde/art-2000012106582.html|nommâ=Eeva Kilpi on kuollut|tahhee=Lauri Silvander, Mikael Mattila|almostittem=Ilta-Sanomat|äigimuddo=2026-06-27|čujottum=2026-06-27|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> * [[syeinimáánu 1.]] peeivi – [[Knut Sivertsen]], pittáámsämmilâš kulttuurpargee, poostâjođetteijee já eennâmviljâleijee (š. [[1941]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://bodo-begravelsesbyraa.vareminnesider.no/memorial_page/memorial_page_ads.php?order_id=4564182&set_site_id=725&cat=ads&sign=8b151025ea93f7ac5033dde6b15ad910|nommâ=Annonser for Knut Harry Sivertsen|almostittem=Bodø Begravelsesbyrå|äigimuddo=2026-07-04|čujottum=2026-07-06|kielâ={{nb}}}}</ref> * [[syeinimáánu 16.]] peeivi – [[Rudolph A. Marcus]], ive [[1992]] [[Nobel-kemiapalhâšume]] finnim kanadalâš-ovtâstumstaatâlâš kemist (š. [[1923]])<ref name="np-marcus-1992">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1992/marcus/facts/ | Nommâ = Rudolph A. Marcus | Almostittem = nobelprize.org | Čujottum = 2024-10-23 | Kielâ = {{en}}}}</ref><ref name="caltech-marcus-2026">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://www.caltech.edu/about/news/caltech-mourns-the-passing-of-nobel-laureate-rudy-marcus-19232026 | Nommâ = Caltech Mourns the Passing of Nobel Laureate Rudy Marcus (1923–2026) | Almostittem = Caltech | Čujottum = 2026-07-20 | Äigimuddo = 2026-07-17 | Kielâ = {{en}}}}</ref> * [[porgemáánu 25.]] peeivi – [[Dolly Parton]], ovtâstumstaatâlâš countrylávloo, laavlârähtee já čaittâleijee (š. [[1946]])<ref name="yle-74-20242905">{{Nettikäldee | Čujottâs = https://yle.fi/a/74-20242905 | Nommâ = Countryn kuningatar Dolly Parton on kuollut | Tahhee = Tapiola, Paula | Almostittem = Yle | Äigimuddo = 2026-08-25 | Čujottum = 2026-08-25 | Kielâ = {{fi}}}}</ref> == Kalender == {{Kalender ihe|2026}} == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:2026|*]] 2zwm0ksgsftor3uyn3fck7ddli9qlob 0 30123 158909 154443 2026-08-26T10:09:28Z Cicihwahyuni6 3180 158909 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Nintendo.svg|thumb|Nintendo logo]] '''Nintendo Co., Ltd.''' ({{K-ja|任天堂株式会社|Nintendō Kabushiki gaisha}}) lii [[Jaapaan|jaapaanlâš]] maaŋgâaalmuglâš [[spellâtáálu]] ađai finnodâh, mii vuáju vuosâsajasávt [[Spellâkonsol|videospellâkonsolij]] vaalmâštmân já [[Videospellâ|videospeelâi]] oovdedmân já almostitmân. Nintendo vuosmuš videospellâkonsolpuovtâ lâi [[Color TV Game]], mii ij kiävttám sierâ spellâmodulijd. Tot almostui 1970-lovo loopâst Japanist. [[Tave-Amerik]] já [[Euroop]] markkânijd Nintendo vuolgij 1980-lovvoost vuosmuin konsolijn, [[Nintendo Entertainment System|NES]]:ijn, mii vuáđuduvá sierâ spellâmoduláid, já mast šoodâi piivnoh maailmvijđosávt. Tast maŋa pottii [[Super Nintendo Entertainment System|SNES]], [[Nintendo 64]], [[Nintendo GameCube]], [[Wii]], [[Wii U]] já [[Nintendo Switch]].<ref name="nintendous">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nintendo.com/us/about/|nommâ=About Nintendo: Creating smiles for generations|almostittem=www.nintendo.com|čujottum=2026-03-25|ietf-kielâkoodi=en-US}}</ref> Nintendo uđđâsumos spellâkonsol lii ive 2025 almostum [[Nintendo Switch 2]]. Nintendo lii almostittám meid maaŋgâid [[Kietâkonsol|kietâkonsolijd]], main tobdosumoseh láá [[Game Boy]] -ráiđu já [[Nintendo 3DS]]. Finnoduv konsolijd lijjii vuábdám maailmvijđosávt paijeel 770 miljovnid ovdil kesimáánu 30. peeivi 2020<ref name="fost">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nintendo.co.jp/ir/en/finance/hard_soft/|nommâ=Dedicated Video Game Sales Units|almostittee=Nintendo|čujottum=8.9.2020|kielâ={{en}}}}</ref> já speelâid suulâi 2,7 miljardid ovdil roovvâdmáánu 2. peeivi 2008.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.nintendo.com.au/index.php?sectionID=1&pageID=13|nommâ=History - Nintendo.com.au|almostittem=www.nintendo.com.au|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20100501002309/http://www.nintendo.com.au/index.php?sectionID=1&pageID=13|čujottum=2026-03-25}}</ref> Nintendo tobdeh rustigijdis lasseen meid maaŋgâin speelâin, tego ''[[Mario (spellâráiđu)|Mario]]'', ''[[Donkey Kong]]'', ''[[Kirby (spellâráiđu)|Kirby]]'', ''[[Metroid (spellâráiđu)|Metroid]]'', ''[[Pokémon]]'' já ''[[The Legend of Zelda (spellâráiđu)|The Legend of Zelda]]''. == Historjá == === 1889–1968: Algâmudoh === [[Tiätuvuárkká:Nintendo_Hanafuda.jpg|vasen|pienoiskuva|Nintendo puovtâdâm ''[[hanafuda]]''-koortâid čáittusist lasâvitriinist.]] [[Fusajirō Yamauchi]] vuáđudij Nintendo [[čohčâmáánu 23.]] peeivi [[1889]] noomáin ''Nintendō koppai''.<ref name="nsider">{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.n-sider.com/contentview.php?contentid=34|nommâ=N-Sider.com: Nintendo History Lesson|almostittem=|arkkâdâh=https://web.archive.org/web/20190925162017/https://web.archive.org/web/20090131104950/http://www.n-sider.com/contentview.php?contentid=34|vyerkkejum=25.9.2019|čujottum=2.4.2010|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Jaapaankielâlâš nommâ ”Nintendo” uáivild anarâškielân ”kyeđe luho aalman”. Finnodâh vuáđudui [[Kioto]]n, [[Jaapaan|Japanân]], já tot puovtâdij já markkânistij ''[[hanafuda]]''-spellâmkoortâid. Ko jaapaanlâš mafia [[yakuza]] vaaldij koortâid kiävtun sii spellâkuovđâšmijn, koortâi pivnohvuotâ lasanij, ja forgâ finnodâhân pálkkááttii lase pargovievâ. Nintendost šoodâi vuosmuš miänástum viestâreennâmlâš spellâkoortâid valmâštâm finnodâh Japanist.<ref name="nsider" /> Ive 1929 Yamauchi kiäsádâđâi finnoduvâst, já luoštij viivâs [[Sekiryō Yamauchi]] jođetteijen. 1933 Yamauchi olášutij ovtâstume nuubijn firmain, já uđđâ noomân šoodâi ''Yamauchi-Nintendō''; meid válduviäsu sirdui nube rakânâsân. Maŋeláá ive 1947 Yamauchi ornij ''Marufuku'' levâttiđ ''hanafuda''-koortâid já maaŋgâid eres koortâid, maid Nintendo ij oovdânpuáhtám.<ref name="nsider" /> Sekiryō Yamauchi áijuvist, [[Hiroshi Yamauchi]]st, šoodâi Nintendo jođetteijee ive 1949. Sun lonottij finnoduv noomâ maassâd ''Nintendō koppai''n. Marafuku noomâ muttii še, já tast šoodâi ''Nintendō Karuta''. Ive 1959 Nintendo raahtij sopâmuš [[Disney]]in vâi Nintendost ličij máhđulâš kevttiđ Disney huáđđoid Nintendo koortâin. Sopâmuš lâi puáhtálâs, já koortâid vuobdii oovtâ ivveest ohtsis aainâs-uv 600&nbsp;000.<ref name="nsider" /> Ive 1963 finnoduv noomâst šoodâi oovtkiärdánub, tuše peri ''Nintendō'', já Nintendo toimâškuođij meid eres uásisuorgijn main motomeh miänástuvvii já motomeh iä. Iivij 1963–1968 Nintendo vuáđudij taksifirma sehe ”[[Love hotel|rähisvuotâhooteel]]” ({{K-en|love hotel}}), valmâštij sierâid já speelâid já maaŋgâid eres pyevtittâsâid, tego häppilisriisi. Häppilisriisist ij šoddâm nuuvt piivnoh ko maid sii vuordii, iäge taksifirma já "rähisvuotâhooteelgin" miänástum, te tai tooimâ jooskâi.<ref name="nsider" /> Ive 1965 finnodâh pálkkááttij [[Gunpei Yokoi]], kiän tobdeh eres lasseen [[Game Boy]] já ''[[Metroid (spellâráiđu)|Metroid]]''-spellârááiđu rähten. === 1969–1982: Sierâin spellâhallijd === [[Tiätuvuárkká:Nintendo_Ultra_Machine.jpg|pienoiskuva|[[Gunpei Yokoi]] sundáttâllâm Baseball-leggistem-faallâmspellâ.]] Nintendost aalgij uđđâ äigipaje. Gunpei lâi keččâlâm uđđâ sierâteknologia já ovdedij 1960–1970-lovoi kooskâst meekaanlij sierâ, mon nommâ lâi [[Ultra Hand]]. Nintendo vuobdij taid paijeel miljovn, já Ultra Handist šoodâi Nintendo vuosmuš miänástum sierâ. Yamauchi huámmášij Gunpei potentiaal já siirdij suu meddâl suočâläbžipargoin: Gunpei peesâi tast ovdâskulij muštâlijd jurduidis njuolgist Yamauchin. Forgâpalij sun lâi-uv ráhtám lase miänástum sierâid, tego "Love Tester" -ruustig já Baseball-leggistem-faallâmspeelâ. Yokoi raseldij ehidijd suu elektronisij komponentij piällást, já ohtâ tai puđâldâsâi puátusijn lâi ''Love Tester'' -ruustig (Rähisvuođâ testam -ruustig). Ruustig mittedij epitieđâlávt vuástásij suhâpeelij koskâsii rähisvuođâ, ko paarâ tollij ovttáin kieđáin kiddâ rustigân stellejum meetaal pááluin já vist rijjâ kieđáin nubijdis kieđâst. Ohtâ ruustig miänástume suujâin lâi-uv eidu kieđâst toollâm, mii fyysisâšvuođâs tet lâi jaapaanlij nuorâi kooskâst tabu. Oovtpeeivi Gunpei luusâ poođij [[Sharp]] pargee [[Masayuki Uemura]]. Sun halijdij čäittiđ Gunpein piäiváškennoid, maid Sharpist lijjii ovdedâm. Savâstâllâm maŋa suoi finnijn uđđâ jurduid tast, kost teknologia puávtáččij ávhástâllâđ, ige moonnâm kuhháá ko Nintendo pálkkááttij Uemura. Yokoi juurdân lâi anneeđ kenoi čuovâtubdâstem ävkkin pääččimspeelâin; čuovâpistooláin čuosâttâhân päjidijn tábáhtuuččij sierâlágánijd aašijd, tego kulluuččij leijoon párgum. Jurdust šoddâm ''Beam Gun Games'' -speelâ vuobdii paijeel miljovn kopiod. Yokoi ovdedij jurduus skiärrupäčimân, já Nintendo skappui kuárus šlubukkistemhaalijd skiärrupääččim várás. Olmâ skiärui saajeest kiävtust lijjii simulistum skiäruh, moh piäiváškenoi vievâst aiccii teividem. ''Laser Clay Range'' ive 1973 oovdânpyehtim lâi luhostum, mutâ ton pivnohvuotâ ij pištám Jaapaan oljovänivuođâ tet. Yamauchi tarbâšij uđđâ puovtâ, mii luhostuuččij. Yamauchi huámmášij, maht [[Atari]] ''[[Pong]]'' já [[Magnavox]] päikkikonsol [[Magnavox Odyssey|Odyssey]] miänástuvvii Ovtâstum staatâin, já sun luhostui rähtiđ sopâmuš Magnavoxijn Odyssey juovâšmist Japanist. Ko sopâmuš lâi šoddâm, Nintendo algâttij ohtsâšpargo Mitsubishi Electronicsijn vâi puávtáččij pyevtittiđ jieijâs videospellâkonsol. Ive 1977 almostui [[Color TV Game|Color TV Game 6]], mii toolâi sistees love sierâlágán variant ''Pongist''. Tot vuobdui Japanist pyereest, já tom čuávui Color TV Game 15 já maŋeláá eres-uv versioh. Computer TV Game, mii siskeldij [[Othello]], lâi majemuš tain kevttimettum spellâkonsolijn, já tot almostui ive 1980. Ive [[1980]] Nintendo vuáđudij ''Nintendo of America'' Ovtâstum staatáid, mii västidij finnoduv aašijn tovnbeln meerâ.1980-lovo aalgâst Amerik Nintendo tuođâi tarbâšij uđđâ [[Šlanttispellâ|šlanttispeelâ]], ko markkâneh lijjii monâmin vuáluskulij. ''[[Radar Scope]]'' koolgâi leđe čuávdus taan čuolmân, mutâ mohtâ speelân suálmui kuhes toimâttemaaigij tet. Lâi oppeet tárbu uđđâ speelân. 1970-lovvoost finnodâhân lâi pálkkááttum [[Shigeru Miyamoto]], kiäst maŋeláá šoodâi ohtâ tehálumosijn videospellâovdedeijein Nintendost. Yamauchi meridij adeliđ uđđâ spellâhaavâ Miyamoton, já uuigâi Gunpei stivriđ suu. Miyamoto pargo puátusin šoodâi ''[[Donkey Kong (videospellâ)|Donkey Kong]]'', já muádi ive keččin markkânân poođij ''[[Mario Bros.]]''še; kuohtuuh miänástuvvii pyereest já almostittui sehe spellâhallijn já maaŋgâin päikkikonsolijn. Toos lasseen Nintendo iiskâi meid [[Elektroniikspellâ|elektroniikspellâmarkkânijd]] [[Game & Watch]] -spelâigijn. === 1983–1989: Vuosmuš päikkikonsol === [[Tiätuvuárkká:Famicom.jpg|left|thumb|Ive 1983 almostum Famicom.]] Syeinimáánust 1983 Nintendo almostitij Japanist Famicom-vuáháduvâs (''Family Computer''), mii lâi Nintendo vuosmuš spellâmodulijd kiävttám videospellâkonsol. Famicom lâi hirmâd piivnoh, já paijeel 500&nbsp;000 mašinid vuobdui kyevti mánuppaajeest. Konsol lâi meid teknisávt pyereeb já häälbib kištottelleid verdiddijn. Teđet muádi mánuppaje maŋa almostitmist Nintendon pottii vaidâlusah, ko konsoleh stergâgii motomijd speelâid spelâdijn. Váddu kavnui [[mikročiegâ|mikročieggâmist]], mast lâi toimâmhemâdâs. Nintendo meridij keessiđ puoh vyebdimnáál mašinijdis meddâl, mii maavsij finnodâhân masa peeli miljovn dollarid. Te ko poođij ihe 1984, lâi Famicom ain-uv hirmâd piivnoh Japanist. Taat vyerdimettum pivnohvuotâ tovâttij kuittâg vädisvuođâid Nintendon, ko tast iä lamaš tuárvi resurseh västidiđ speelâi kojâldâhân. Ton tááhust Yamauchi juovij pargeidis kuulmâ juávkun: [[Nintendo Research & Development 1|Research & Development 1]]:n (R&D 1), [[Nintendo Research & Development 2|R&D 2]]:n já [[Nintendo Research & Development 3|R&D 3]]:n. Kevttimáin taid juávhuid Yamauchi tuáivui, et ton saajeest et sij pyevtittiččii ennuv koskâkiärdánijd speelâid, sist šodâččii uccáá, mutâ šiev speelâid. Taan äigipaajeest Nintendo lii muštâlâm tuáivuidis almostittiđ Famicom [[Ovtâstum staatah|Ovtâstum staatâin]]. Ko Nintendost lâi nuuvt uccáá vuáttámušáh Ovtâstum staatâi markkânijn, finnodâh irâttij rähtiđ sopâmuš [[Atari]]<nowiki/>jn konsol juovâšmist. Juovâččemsopâmuš koolgâi vuáláčäälliđ ive 1984 [[Consumer Electronics Show]] -messuin, mutâ ko Atari ooinij [[ColecoVision|ColecoVisionin]] lisensistum ''Donkey Kong'' -speelâ [[Coleco ADAM|Coleco ADAMist]], finnodâh piettâlij tuárjumist Nintendo konsol. Čuolmâ čovdui, mutâ sopâmuš ij kuittâg šoddâm, ko Atarin šodâškuottii ruđâliih vädisvuođah. Suijân vädisvuođáid lâi iivij 1983 já 1984 mudo [[Ive 1983 hiäjusäigi videospelláid|hiäjusäigi videospelláid]], mii rieštij stuárráámuu uási Ovdâstum staatâi videospellâmarkkânijn. Nintendo paasij ohtuu Atari išettáá. Atari ij lam kontrollistam tuárvi spellâovdedeijeidis ige speelâid, maid almostittii rustigáid. Ton tááhust Ovtâstum staatâin lijjii hirmos meeri surgâdis videospeelah, já loppâloopâst tot lâi ohtâ tain suujâin, moh meid tovâttii hiäjusääigi videospeelâid. Nintendo ij halijdâm rähtiđ siämmáá feeilâ Atarijn, já te asâttij spelâidis kvaliteetvátámâšâid, mooid speelah ferttii olleeđ. Te šoodâi [[Nintendo Seal of Quality]] (kvaliteet seilâ), já [[10NES]]-mikročieggâm vievâst speelah, moh iä lamaš lisensistum estii toimâmist Famicomist. Nintendo meid raijij [[Kuálmád uásipeeli|kuálmád uásipele]] finnoduvâi ihásii spellâmere viiđâ speelân. [[Tiätuvuárkká:NES-Console-Set.png|thumb|350 px|Ive 1986 almostum [[Nintendo Entertainment System|NES]]]] Nintendo almottij ive 1985 CES-meesuin, ete sij almostiteh Famicom Ovtâstum staatâin – tuše noomáin [[Nintendo Entertainment System]] (NES) já eresláán olgohäämist. Markkânijd NES poođij vuosmuu tove juovlâmáánust 1985, ko Nintendo halijdij keččâliđ vyebdiđ já markkânistiđ ruustig [[New York]] kuávlust. Stuorrâ perustume keežild konsol vuobduuškuođij ive [[1986]] riijkâvijđosávt 20 sierânâs spelâigijn. 1985 almostui meid ''[[Super Mario Bros.]]'' Famicomin Japanist, já tast še šoodâi uáli jo piivnoh. Eres spellârááiđui lekkâmeh, moh láá tááláá ääigi pyereest miänástum, lijjii ive 1986 ''[[Metroid]]'' já ''[[The Legend of Zelda]]''. 1989 Nintendo almostitij [[Game Boy]]&nbsp;-kietâkonsolis, mon mieldi poođij ''[[Tetris]]''. Game Boy še lakkiittij pyereest markkânijn tastko tom hadde lâi tuárvi hälbi, ulmuuh lijkkojii tom speeláid já virdegin konsol ij kiävttám nuuvt ennuv ko kištottâllee rustigeh. Maŋeláá konsolân almostui ''[[Super Mario Land]]'', mon vuobdii paijeel 14 miljovn kopiod maailmvijđosávt. Ive 1989 Nintendo uvástâlâi Famicom čuávvoo, mon kočodii noomáin [[Super Nintendo Entertainment System|Super Famicom]]. Finnoduvâi lâi vaigâd nuávdittiđ Nintendo čovgâ almostittemmiärádâsâid. [[Konami]], ohtâ NESin speelâid almostittám kuálmád uásipele finnoduvâin, koorvij njuolgâdâs rähtimáin uálgifinnoduv, mon nommâ lâi [[Ultra Games]], vâi puávtáččij almostittiđ lase speelâid ivveest. Nubbe finnodâh mii koorvij njuolgâdusâid lâi Atari rähtim uálgifinnodâh [[Tengen (finnodâh)|Tengen]]. Tengen pyevtittij NESin speelâid, moh iä lamaš lisensistum, mutâ Nintendo ij pastam lopâttiđ tom tooimâ. === 1990–1995: Ohtsâšpargoh já feeilah === [[Tiätuvuárkká:SNES-Mod1-Console-Set.png|thumb|[[Super Nintendo Entertainment System|SNES]] Ovtâstum staatâi versio skuáppu ij lamaš siämmááláván ko eurooplâš já jaapaanlâš versiost.|left]] Super Famicom almostui Japanist skammâmáánust 1990, já puoh mašineh vuobdui kuulmâ peeivist loopân. Porgemáánust 1991 maašin almostui Ovtâstum staatâin noomáin [[Super Nintendo Entertainment System]] (SNES). SNES čuávui oovdeb maašin hälbis hodijnis já šiev pehtilvuođâinis ton ääigi mašinân, veik SNES kuávdášprosessor lâi-uv hitásub ko Sega Mega Drive [[Motorola 68000]]. Japanist SNES moonâi älkkeht njunošân videospellâmarkkânijn, mutâ Ovtâstum staatâin maŋedis almostittem já Sega noonâ kampanjistem tet SNES paasij vistig nubben Mega Driven. Veikkâ SNES loppâloopâst vuobdui eenâb maailmvijđosávt, ij tom olesvyebdim Euroopist olláám Mega Drive táásán. Mariost lâi kuittâg šoddâm pegâlmâs Ovtâstum staatâin: väldikodálâš tutkâmuš mield ovtâstumstaatâliih párnááh tubdii Mario täävjib ko [[Mikkâl Säplig]]. Ive 1993 Mariost rahtii [[Hollywood]]-elleekove, mon válduroolâst lâi [[Bob Hoskins]].[[Tiätuvuárkká:Festival_du_jeu_video_20080926_018.jpg|right|thumb|[[Virtual Boy]], mon koolgâi toollâđ čoolmij alne, ij lam kávpálávt nuuvt luhostum.]] Ive 1992 Gunpei Yokoi vuávááškuođij R&D1-juávhoin uđđâ konsol, mon noomân šoodâi [[Virtual Boy]]. Siämmáá ive Hiroshi Yamauchi oostij [[Seattle Mariners]] [[baseball]]-juávhu uásusijd; maŋeláá Amerik Nintendost lâi jo iänádâhuási juávhu uásusijn. Ive 2016 Nintendo kuittâg vuobdij stuárráámuu uási uásusijn, mutâ lii ain juátkám ohtsâšpargo juávhoin.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://insidersport.com/2025/03/24/seattle-mariners-nintendo-mlb-sleeve/|nommâ=Seattle Mariners unveil historic sleeve deal with Nintendo|äigimuddo=2025-03-24|čujottum=2026-06-06|ietf-kielâkoodi=en-US}}</ref> 1992 lâi meid ihe, kuás [[SNES]] almostui Euroopist. 1990-lovo aalgâst Nintendo ovdedškuođij SNES:in SNES CD-ROM -laseuási. Vuosmuš ohtsâšpargokyeimi projektist lâi [[Sony]], mutâ ko Nintendo fiettij, ete sopâmuš adeličij Sonyn kontrol puoh almostum CD-speelâid, Nintendo kiäsádâđâi tast já molsoi ohtsâšpargokyeimi [[Philips|Philipsin]]. Siämmást Philips uážui liiseens puoh Nintendo spellâhuáđđoid, já [[Philips CD-i]]:n almostui-uv ovdâmerkkân ''Mario''- já ''The Legend of Zelda'' -speelâid. Speelâi kvaliteet onnii hyennin, iäge fanih rekinist taid ollágin spellârááiđui uássin. Meid Philipsijn ohtsâšpargo moonâi endurân, mutâ Nintendo, Sony já Philips keččâlii val uđđâsist ovdediđ lasepiergâs oovtâst. Viijmâg ive 1993 Nintendo muštâlij, ete lii joskâm SNES-CD ovdedem. Ohtâ suijâ manen seđŋii haavâ lâi eres lasseen tot, et [[Sega Mega-CD]] restâlui kávpálávt, já meid tot, ete Nintendo tiänái pyereest sii spellâmodulijn. Loopâst Sony vuávái já olášutij [[PlayStation]], mutâ konsol rááhtus ij lam ollágin siämmáš ko maid sij lijjii ovdil vuávám. SNES-CD-proojeekt joskâm maŋa Nintendo muštâlij vuáváámistis rähtiđ uđđâ [[64-bittisâš]] konsol koodinoomáin ''Project Reality'', mii puávtáččij čäittiđ huáđđoid já pirrâduv ollásávt [[3D|3D-grafiikkáin]]. [[1994]] Nintendo almottij, ete konsol šadda Ovtâstum staatâi markkânáid noomáin ''Ultra 64''. Ij kuittâg moonâm kuhháá, ko Nintendo huámášij et lâi adelâm konsolân puástu noomâ, ko vuoigâdvuođah toos lijjii Konamist. Nuuvtpa ive 1995 Nintendo uvástâlâi, et konsol uđđâ nommân šadda [[Nintendo 64]] já tot almostuvá ive 1996. Ive 1995 Nintendo meid haavâi uási [[Rareware]]-finnoduvvâst, mii maŋeláá čaittâšui-uv jiärmáás toimân. Rareware raahtij Nintendo tobdosumos speeláid, tego ''[[Donkey Kong]]'' -rááiđu uđđâ oosijd. Ive 1995 Nintendo almostitij [[Virtual Boy]] Japanist, mutâ tom iä vuábdám nuuvt pyereest ko vuordii. Nintendo joođhij kuittâg speelâi rähtim toos já almostitij ruustig meid Ovtâstum staatâin, kost tom iä vuábdám masa te jo ollágin. Virtual Boy iä loopâst almostittâm ollágin Euroopist hiäjus vuábdus tet. Suujah mondiet tot restâlui kávpálávt lijjii maaŋgah: Čoolmij alne tuálloo Virtual Boy grafiikeh lijjii ruopsisčappâdeh, já rustigân lasettum váruttâsah tovâttii palo čoolmij pilledmist; rustigist lâi meid ollâgâs hadde speelâi kvaliteetân verdiddijn. Siämmáá ive Nintendo lâi karttâm kištottâllâmtilán; Sega lâi almostittám [[32-bittisâš|32-bittisii]] [[Sega Saturn]] sehe Sony 32-bittisii PlayStation. === 1996–2001: Nintendo piso modulijn === [[Tiätuvuárkká:Nintendo_64_with_Mario_Kart_64_cartridge_20040725.jpg|oikea|pienoiskuva|[[Nintendo 64]] já analogtattijn riäidudum cogâdeijee.]] [[Tiätuvuárkká:Nintendo_Game_Boy_-_geograph.org.uk_-_6409481.jpg|oikea|pienoiskuva|[[Game Boy Color]] kietâkonsol]] [[Nintendo 64]] almostui Japanist kesimáánust 1996, já tom vuobdii paijeel 500&nbsp;000 tállán vuosmuu peeivi. Tave-Amerikin maašin happiittij jo siämmáá čoovčâ, mutâ Euroopân esken ive maŋeláá. Nintendo meridij juátkiđ spellâmodulij äigipaje vala N64:in, veik kištottelleeh lijjii jo sirdum speelâi vuorkkiimist CD-ROM-äigipajan. Maaŋgah kuálmád uásipele ovdedeijeeh valjii mielâstubbooht [[Sony]] [[PlayStation]] almostittemvuáđun tanen ko toos šietâi ennuv eenâb data. Nintendo agâstâlâi miärádâsâs uánihis luođimaaigijn, ko data lâi vyerkkejum njuolgist modulin. Ovdâmerkkân Square Enix lii mieđettâm, ete stuárráb vuorkkimkapasiteet tovâttij spellâtáálu molsođ ''[[Final Fantasy VII]]'' almostittem PlayStationin. === 2002–onnáá peivi: Uđđâ čuosâttâhaalmug === [[Tiätuvuárkká:Wii_Wiimoter.jpg|pienoiskuva|[[Wii]]]] Uđđâivemáánust 2025 Nintendo muštâlij, ete sist lii puátimin [[Nintendo Switch 2]] -konsol, mii heivee majaskulij oohtân motomij Nintendo Switch spelâigijn. Finnodâh muštâlij lase cuáŋuimáánu 2. peeivi Nintendo Direct -vuolgâttâsâst.<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nintendo.fi/uutiset/nintendo-switch-2-julkaistaan-vuonna-2025|nommâ=Nintendo Switch 2 julkaistaan vuonna 2025 - Nintendo|almostittem=www.nintendo.fi|čujottum=2025-01-19}}</ref> Aalmug peesâi uápásmuđ uđđâ mašinán tilálâšvuođâin, mii uárnejui cuáŋuimáánu já kesimáánu kooskâst ive 2025, jeđe kesimáánu 5. peeivi 2025 tot poođij markkânijd. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} '''Virgáliih siijđoh''' * [http://www.nintendo.co.jp/ Nintendo virgáliih päikkisiijđoh] {{Ja}} * [http://www.nintendo.com/ Amerik Nintendo päikkisiijđoh] {{En}} * [http://www.nintendo-europe.com/ Euroop Nintendo päikkisiijđoh] {{En}} * [http://www.nintendo.fi Suomâ Nintendo päikkisiijđoh] {{Fi}} '''Eres siijđoh''' * [http://www.n-sider.com/ N-Sider] {{En}} * [http://www.nintendojo.com/ Nintendojo] {{En}} == Käldeeh == * {{Kirjekäldee|Tahhee=Toim. Wolf, Mark J.P.|Nommâ=The Video Game Explosion – A History from PONG to PlayStation and Beyond|Ihe=2008|Almostittee=Greenwood Press|Tubdâldâs=|Isbn=978-0-313-33868-7|Kielâ={{en}}}} {{Käldeeh}}{{Käldeeh|sarakkeet}} [[Luokka:Nintendo]] 2fxg62begwvf25mf4m29iwy8xchrcab