Wikipedia
smnwiki
https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
first-letter
Media
Tooimah
Savâstâllâm
Kevttee
Savâstâllâm kevttest
Wikipedia
Savâstâllâm Wikipedia
Tiätuvuárkká
Savâstâllâm tiätuvuárhást
Systeemviestâ
Savâstâllâm systeemviestâst
Myenster
Savâstâllâm myensterist
Raavâ
Savâstâllâm ravvust
Luokka
Savâstâllâm luokkaast
TimedText
TimedText talk
Mooduul
Savâstâllâm modulist
Event
Event talk
Fuusioreaktio
0
18419
159045
149699
2026-08-30T00:39:11Z
InternetArchiveBot
952
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
159045
wikitext
text/x-wiki
[[Tiätuvuárkká:Fuusioreaktio Piäiváást smn.svg|thumb|Fuusioreaktio [[Piäiváš|Piäiváást]]]]
[[Tiätuvuárkká:Deuterium-tritium fusion smn.svg|thumb|[[Deuterium]] já [[tritium]] fuusioreaktio]]
'''Fuusioreaktio''' lii vááimusreaktio, mast kyehti kepis aatoomváimus ovtâstuveh lussâdub váimusin. Siämmást luovvân [[energia]], já ohtâ teikâ maŋgâ [[neutroon]] teikâ [[prootoon]]. Reaktio lii vyestikeeči ovdâmerkkân táválâš aatoomvyeimilágádâsâin kevttum [[fissioreaktio]]st, mast uáli lusis vááimus pieđgân já tast šaddeh kyehti keppisub váimus. Fissioreaktio tábáhtuvá ovdâmerkkân [[täsni|taasnijn]], main liegâsvuotâ já teedâ láá nuuvt stuárráh, ete reaktio tábáhtuvá spontaanlávt nuuvt kuhháá, ete tääsnist nohá [[vety]]. Fuusiolágádâsâin vety kalga lieggiđ já čarviđ liäján, ovdâmerkkân laseráin.<ref name="aavis">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2023/08/10/ovtastumstaataliih-totkeeh-laa-pyevtittam-fuusiolagadasain-sleedga-nube-keerdi/|nommâ=Ovtâstumstaatâliih totkeeh láá pyevtittâm fuusiolágádâsâin šleeđgâ nube keerdi|äigimuddo=2023-08-10|čujottum=2023-08-10|ietf-kielâkoodi=}}</ref>
==Historjá==
Fuusioenergia pyevtittem luhostui vuosmuu keerdi juovlâmáánust [[2022]], kuás Lawrence Livermorest leijee National Ignition Facility -ruustig luhostui paijeentoollâđ spontaan vááimusfuusio uánihávt já pyevtittij energia 3,15 megajoule verd. Lágádâs kevttim vist vaaldij tuše 2,05 megajoule energia.<ref name="aavis"/>
Syeinimáánust [[2023]] [[Kalifornia]]st leijee Lawrence Livermore National Laboratoryst totkeeh luhostuvvii pyevtittiđ fuusioenergia nube keerdi nuuvt, ete prosesân moonâi ucceeb energia ko tast šoodâi.<ref name="tg"/>
==Fuusio Piäivást==
[[Piäiváš]], tegu eres-uv táváliih [[täsni|tääsnih]], pyevtit energia [[vety]] fuusio peht. Vety puáhtá muttuđ heliumin maaŋgânáál. Puoh tehálumos vyehi lii kuittâg nk. [[prootoon-prootoon-kuálus]].
<math> p + p \rightarrow D + e^+ + \nu_e </math>
<math> D + p \rightarrow { }^3He + \gamma </math>
<math> { }^3He + { }^3He \rightarrow p + p + { }^4He </math>
==Pirâsustevlâšvuotâ==
Fuusioreaktio ij pyevtit šaddovistekaasuid teikâ radioaktiivlijd loppâpyevtittâsâid tego fossiilij puáldimamnâsij teikâ fissioreaktion tuáimee aatoomvyeimi kevttim. Vety finnim lii meid keevâtlávt räjittem. Fossiilliih puáldimamnâseh já uuraan vuod láá tuše rájáliih mereh. Ton lasseen fuusioenergia lii meid pehtilub, tastko ohtâ kiilu vety pyevtit siämmáá verd energia ko 10 miljovn kiillud fossiillii puáldimamnâs.<ref name="tg">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.theguardian.com/environment/2023/aug/06/us-scientists-achieve-net-energy-gain-second-time-fusion-reaction|nommâ=US scientists achieve net energy gain for second time in nuclear fusion reaction|tahhee=|almostittem=The Guardian|äigimuddo=2023-08-06|čujottum=2023-08-10|ietf-kielâkoodi=en-GB}}</ref>
==Fáádást eres soojijn==
{{Commonscat-raddalâs}}
*[http://www.iter.org/ International Fusion Research and Prototype reactor] {{en}}
*[http://www.ans.org/pubs/journals/fst/ Fusion Science and Technology]– Journal published by the American Nuclear Society {{en}}
*[https://web.archive.org/web/20230813112703/https://focusfusion.org/ Focus Fusion Society] {{en}}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh}}
[[Luokka:Fuusiovyeimi]]
[[Luokka:Tääsnih]]
[[Luokka:Vááimusfyysiik]]
[[Luokka:Vááimusvyeimi]]
kdajhshufeoupmknf8xmxen5tfmqwl6
Myenster:Olmooš
10
21856
159040
159039
2026-08-29T14:15:29Z
Yupik
23
Kevttee [[Special:Contributions/~2026-46970-38|~2026-46970-38]] ([[User talk:~2026-46970-38|savâstâllâm]]) nubástus lii sikkum já sijđo lii macâttum majemuu version, mon kevttee [[User:Seipinne|Seipinne]] lii ráhtám
125440
wikitext
text/x-wiki
{{Persovn/vuáđu
| fáddá =
| nommâ = {{{Nommâ|{{{nommâ|<noinclude>{{{nommâ}}}</noinclude><includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}}}}}
| algâalgâlâš nommâ = {{{algâalgâlâš nommâ|<noinclude>{{{algâalgâlâš nommâ}}}</noinclude>}}}
| kove nommâ = {{{kove|<noinclude>{{{kove}}}</noinclude>}}}
| kovetekstâ = {{{kovetekstâ|<noinclude>{{{kovetekstâ}}}</noinclude>}}}
| kovestuárudâh = {{{kobdodâh|{{{kove kobdodâh|{{{kovestuárudâh|{{{kovestuárudâh|{{{kove stuárudâh|<noinclude>{{{kovestuárudâh}}}</noinclude>}}}}}}}}}}}}}}}
| oles nommâ = {{{olmâ nommâ|{{{oles nommâ|{{{olmânommâ|<noinclude>{{{oles nommâ}}}</noinclude>}}}}}}}}}
| šoddâmpeivi = {{{šoddâmpeivi|{{{šoddâmäigi|<noinclude>{{{šoddâmäigi}}}</noinclude>}}}}}}
| šoddâmsaje = {{{šoddâmsaje|<noinclude>{{{šoddâmsaje}}}</noinclude>}}}
| jáámmám = {{{jäämmimäigi|{{{jäämmimpeivi|<noinclude>{{{jäämmimpeivi}}}</noinclude>}}}}}}
| jäämmimpeivi = {{{jäämmimpeivi|{{{jäämmimäigi|<noinclude>{{{jäämmimäigi}}}</noinclude>}}}}}}
| jäämmimsaje = {{{jäämmimsaje|<noinclude>{{{jäämmimsaje}}}</noinclude>}}}
| aalmuglâšvuotâ = {{{staatâ|{{{aalmugjeessânvuotâ|{{{aalmuglâšvuotâ|<noinclude>{{{aalmugjeessânvuotâ}}}</noinclude>}}}}}}}}}
| pelikyeimi = {{{pelikyeimi|<noinclude>{{{pelikyeimi}}}</noinclude>}}}
| párnááh = {{{párnááh|<noinclude>{{{párnááh}}}</noinclude>}}}
| hyelhih = {{{hyelhih|<noinclude>{{{hyelhih}}}</noinclude>}}}
| áámmát = {{{áámmát|{{{ámátteh|<noinclude>{{{áámmát}}}</noinclude>}}}}}}
| eres tiäđuh koskâpaječaalâ = {{#if: {{{koskâpaječaalâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{koskâpaječaalâ}}} | Eres tiäđuh }}
| eres tiäđuh = {{#if: {{{jiellâhnommâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Jiellâhnommâ|siskáldâs={{{jiellâhnommâ|<noinclude>{{{jiellâhnommâ}}}</noinclude>}}} }} }}
<!-- -->{{#if: {{{aktiivlâžžân|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Aktiivlâžžân|siskáldâs={{{aktiivlâžžân}}} }} }}
{{#if: {{{nommâčáálus|<noinclude>-</noinclude>}}}{{Wikidata|p109|{{{nommâčáálus|}}}}}
| {{Tiätuloová/kove|fáddá=|kove={{Wikidata|p109|{{{nommâčáálus|}}}}}|kobdodâh=128x92px|kovetekstâ=Nommâčáálus}}
}}
| päikkisijđo = {{{päikkisijđo|<noinclude>{{{päikkisijđo}}}</noinclude>}}}
| liiŋkâ nommâ = {{{liiŋkâ nommâ|<noinclude>{{{liiŋkâ nommâ}}}</noinclude>}}}
| fáádást eres soojijn =
{{LuokkaSuhâpeeli}}}}<noinclude>
{{Myensterraavâ}}
[[Luokka:Persovnmyenstereh]]
</noinclude>
6pf7wusqtxh9q05hrz627gcgf2zq7wj
159041
159040
2026-08-29T14:16:02Z
Yupik
23
Suoijij siijđo "[[Myenster:Olmooš]]" ([Muttem=Tuše tuhhiittum kevtteeh] (avalâš) [Sirdem=Tuše tuhhiittum kevtteeh] (avalâš))
125440
wikitext
text/x-wiki
{{Persovn/vuáđu
| fáddá =
| nommâ = {{{Nommâ|{{{nommâ|<noinclude>{{{nommâ}}}</noinclude><includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}}}}}
| algâalgâlâš nommâ = {{{algâalgâlâš nommâ|<noinclude>{{{algâalgâlâš nommâ}}}</noinclude>}}}
| kove nommâ = {{{kove|<noinclude>{{{kove}}}</noinclude>}}}
| kovetekstâ = {{{kovetekstâ|<noinclude>{{{kovetekstâ}}}</noinclude>}}}
| kovestuárudâh = {{{kobdodâh|{{{kove kobdodâh|{{{kovestuárudâh|{{{kovestuárudâh|{{{kove stuárudâh|<noinclude>{{{kovestuárudâh}}}</noinclude>}}}}}}}}}}}}}}}
| oles nommâ = {{{olmâ nommâ|{{{oles nommâ|{{{olmânommâ|<noinclude>{{{oles nommâ}}}</noinclude>}}}}}}}}}
| šoddâmpeivi = {{{šoddâmpeivi|{{{šoddâmäigi|<noinclude>{{{šoddâmäigi}}}</noinclude>}}}}}}
| šoddâmsaje = {{{šoddâmsaje|<noinclude>{{{šoddâmsaje}}}</noinclude>}}}
| jáámmám = {{{jäämmimäigi|{{{jäämmimpeivi|<noinclude>{{{jäämmimpeivi}}}</noinclude>}}}}}}
| jäämmimpeivi = {{{jäämmimpeivi|{{{jäämmimäigi|<noinclude>{{{jäämmimäigi}}}</noinclude>}}}}}}
| jäämmimsaje = {{{jäämmimsaje|<noinclude>{{{jäämmimsaje}}}</noinclude>}}}
| aalmuglâšvuotâ = {{{staatâ|{{{aalmugjeessânvuotâ|{{{aalmuglâšvuotâ|<noinclude>{{{aalmugjeessânvuotâ}}}</noinclude>}}}}}}}}}
| pelikyeimi = {{{pelikyeimi|<noinclude>{{{pelikyeimi}}}</noinclude>}}}
| párnááh = {{{párnááh|<noinclude>{{{párnááh}}}</noinclude>}}}
| hyelhih = {{{hyelhih|<noinclude>{{{hyelhih}}}</noinclude>}}}
| áámmát = {{{áámmát|{{{ámátteh|<noinclude>{{{áámmát}}}</noinclude>}}}}}}
| eres tiäđuh koskâpaječaalâ = {{#if: {{{koskâpaječaalâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{{koskâpaječaalâ}}} | Eres tiäđuh }}
| eres tiäđuh = {{#if: {{{jiellâhnommâ|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Jiellâhnommâ|siskáldâs={{{jiellâhnommâ|<noinclude>{{{jiellâhnommâ}}}</noinclude>}}} }} }}
<!-- -->{{#if: {{{aktiivlâžžân|<noinclude>-</noinclude>}}} | {{Tiätuloová/tiäturaddalâs|nommâ=Aktiivlâžžân|siskáldâs={{{aktiivlâžžân}}} }} }}
{{#if: {{{nommâčáálus|<noinclude>-</noinclude>}}}{{Wikidata|p109|{{{nommâčáálus|}}}}}
| {{Tiätuloová/kove|fáddá=|kove={{Wikidata|p109|{{{nommâčáálus|}}}}}|kobdodâh=128x92px|kovetekstâ=Nommâčáálus}}
}}
| päikkisijđo = {{{päikkisijđo|<noinclude>{{{päikkisijđo}}}</noinclude>}}}
| liiŋkâ nommâ = {{{liiŋkâ nommâ|<noinclude>{{{liiŋkâ nommâ}}}</noinclude>}}}
| fáádást eres soojijn =
{{LuokkaSuhâpeeli}}}}<noinclude>
{{Myensterraavâ}}
[[Luokka:Persovnmyenstereh]]
</noinclude>
6pf7wusqtxh9q05hrz627gcgf2zq7wj
Ive 2026 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh
0
30041
159043
158680
2026-08-29T16:08:42Z
Yupik
23
+elleekovepalh.
159043
wikitext
text/x-wiki
{{Puáttee tábáhtus}}
'''Ive 2026 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh''' láá vittâ palhâšume, maid Tave-enâmij rääđi mieđeet<!--mieđettij--> ive 2026: [[Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume]], [[Tave-enâmij rääđi párnái- já nuorâikirjálâšvuotâpalhâšume]], [[Tave-enâmij rääđi elleekovepalhâšume]], [[Tave-enâmij rääđi muusikpalhâšume]] já [[Tave-enâmij rääđi pirâspalhâšume]]. Palhâšumeseremonia uárnejuvvoo [[roovvâdmáánu 20.]] peeivi [[2026]] [[Tukholma]]st [[Ruotâ]]st.<ref name="kvp-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/fi/news/tassa-ovat-pohjoismaiden-neuvoston-kirjallisuuspalkinnon-ehdokkaat-2026 |Nommâ=Tässä ovat Pohjoismaiden neuvoston kirjallisuuspalkinnon ehdokkaat 2026 | Almostittee = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-02-27| Čujottum = 2026-02-27 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
== <!--Vyeitteeh já -->Iävtukkâsah ==
=== Kirjálâšvuotâpalhâšume ===
<!--KUOVÂMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume]] <!--vyeittee já-->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref name="kvp-2026"/>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Kirječällee !! Kirje !! Kielâ !! Häämi !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Mette Moestrup]]
| ''Butterfly Nebula''
| [[tanskakielâ]]
| tihtâkirje
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Charlotte Weitze]]
| ''Ulvemælk''
| [[tanskakielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Pirkko Saisio]]
| ''[[Suliko]]''
| [[suomâkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Quynh Tran]]
| ''[[När andra njuter]]''
| [[ruotâkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Marjun Syderbø Kjelnæs]]
| ''Marta, Marta''
| [[färkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[Debora H. Kleist]]
| ''[[Sarsuatitat]]''
| [[kalaallisutkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Eva Rún Snorradóttir]]
| ''Eldri konur''
| [[islandkielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Jón Kalman Stefánsson]]
| ''Himintungl yfir heimsins ystu brún''
| [[islandkielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Dag Johan Haugerud]]
| ''Sjelesorg''
| [[tárukielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Sigbjørn Skåden]]
| ''[[Láŋtdievvá]]''/''[[Planterhaug]]''
| [[orjâlâškielâ]]/[[tárukielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Anna Hallberg]]
| ''AN''
| [[ruotâkielâ]]
|tihtâkirje
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Linda Örtenblad]]
| ''Kartotek över döda och återuppståndna''
| [[ruotâkielâ]]
| nooveelčuágáldâh
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Sebastian Johans]]
| '' Svanhopp''
| [[ruotâkielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Åland}}
|}
=== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâpalhâšume ===
<!--NJUHČÂMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi párnái- já nuorâikirjálâšvuotâpalhâšume]] <!--vyeittee já-->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref name="norden-bulp-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-barne-og-ungdomslitteraturpris-2026 |Nommâ=Her er de nominerte til Nordisk råds barne- og ungdomslitteraturpris 2026 | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-03-26 | Čujottum = 2025-03-27 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Kirječällee !! Sárgoo !! Nommâ !! Šlaajâ !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Askel Aden]]
|
| ''KH Misha''
| ráiđukove
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Birgitte Krogsbøll]]
| [[Kamilla Wichmann]]
| ''Himlen er en helleflynder''
| kovetihtâkirje
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Malin Klingenberg]]
| [[Maria Sann]]
| ''Gamlingarna''
| kovekirje
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Tomi Kontio]]
| [[Elina Warsta]]
| ''Koira nimeltään Kissa hyvästelee ystävän''
| kovekirje
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Elin á Rógvi]]
| [[Silja Eystberg]]
| ''Sjókæti''
| aabiskirje
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[Karline Nathansen]]
| [[Pernille Kreutzmann-Larsen]]
| ''Naja arferlu''
| kovekirje
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Diljá Hvannberg Gagu]]
| [[Linn Janssen]]
| ''Árstíðarverur''
| kovekirje
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Ævar Þór Benediktsson]]
| [[Elín Elísabet Einarsdóttir]]
| ''Skólastjórinn''
| párnáikirje
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Anna Fiske]]
|
| ''Lille løve''
| kovekirje
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Hilde Hagerup]]
|
| ''Du eneste – historien om Gunvor Hofmo og Ruth Maier''
| nuorâiroomaan
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Ingá Elin Marakatt]]
| [[Inga-Wiktoria Påve]]
| ''Elsa, Jovnna ja Sirkus Maximus''
| kovekirje
| {{Lippu|Säämi}}
|-
| [[Elin Lindell]]
|
| ''Jenka och jag''
| kovvejum párnáiroomaan
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Johanna Gustafsson-Ahlzén]]
|
| ''Det känns så fake''
| nuorâiroomaan
| {{Lippu|Åland}}
|}
=== Elleekovepalhâšume ===
<!--PORGEMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi elleekovepalhâšume]] <!--vyeittee já -->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)--><ref name="norden-filmpris-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-filmpris-2026 |Nommâ=Her er de nominerte til Nordisk råds filmpris 2026 | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-08-24 | Čujottum = 2026-08-29 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>:
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Nommâ !! Stivrejeijee(h) !! Kietâčällee(h) !! Pyevtitteijee(h) !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| ''Begyndelser''
| [[Jeanette Nordahl]]
| [[Rasmus Birch]] já [[Jeanette Nordahl]]
| [[Eva Jakobsen]], [[Katrin Pors]] já [[Mikkel Jersin]]
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| ''Jossain on valo joka ei sammu''
| [[Lauri-Matti Parppei]]
| Lauri-Matti Parppei
| [[Ilona Tolmunen]]
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| ''Birita''
| [[Búi Dam]]
|
| [[Jón Hammer]], [[Durita Sumberg]] já [[Mark Steele]]
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| ''Ástin sem eftir er''
| [[Hlynur Pálmason]]
| Hlynur Pálmason
| [[Anton Máni Svansson]] já [[Katrin Pors]]
| {{Lippu|Island}}
|-
| ''Affeksjonsverdi''
| [[Joachim Trier]]
| Joachim Trier já [[Eskil Vogt]]
| [[Maria Ekerhovd]] já [[Andrea Berentsen Ottmar]]
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| ''Kevlarsjäl''
| [[Maria Eriksson-Hecht]]
| [[Pelle Rådström]]
| [[Ronny Fritsche]] já [[Lizette Jonjic]]
| {{Lippu|Ruotâ}}
|}
=== Muusikpalhâšume ===
<!--VYESIMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi muusikpalhâšume]] <!--vyeittee já -->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref>{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-musikkpris-2026 |Nommâ= Her er de nominerte til Nordisk råds musikkpris 2026 | Almostittemsaje=norden.org | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] |Äigimuddo = 2026-05-19 | Čujottum = 2026-05-21 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Artist !! Pargo !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Asger Nordtorp Pedersen|Guldimund]]
| ''Jeg venter i lyset''
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Jeppe Ernst]]
| ''Solo (Cantus II)''
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Hildá Länsman]] já [[Tuomas Norvio]]
| ''[[Dajan]]''
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Sauli Zinovjev]]
| ''Maailman kantaja (The World Bearer)''
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Eli Tausen á Lava]]
| ''let me cry''
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[Varna Marianne Nielsen]]
| ''Sila''
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Bergrún Snæbjörnsdóttir]]
| ''Intraloper''
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Ingibjörg Turchi]]
| ''Stropha''
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Ola Kvernberg]]
| ''Flåklypa – fra Paris til pyramidene''
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Kristine Tjøgersen]] já [[Benedicte Maurseth]]
| ''Elja''
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Britta Byström]]
| ''Eatnama Váibmu (Jordens hjerte)''
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Per Texas Johansson]]
| ''Den sämsta lösningen av alla''
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Havsmörker]] (Anton Johansson já Axel Hjo)
| ''Ilväder''
| {{Lippu|Åland}}
|}
=== Pirâspalhâšume ===
<!--KESIMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi pirâspalhâšume]] <!--vyeittee já -->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref name="norden-miljopris-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-miljopris-2026 |Nommâ=Her er de nominerte til Nordisk råds miljøpris 2026 | Almostittemsaje = norden.org | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-06-24 | Čujottum = 2026-08-10 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Initiativ !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Astra masseeksperiment]]
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Landvernd]]
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Miljøagentene]]
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Anna-Karen (Kuka) Thomassen Hoffmann]]
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Future Minds]]
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[RÓTIN]]
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[70 seikkailua ennen seiskaa]]
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Ålands naturskola]]
| {{Lippu|Åland}}
|}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Tave-enâmij rääđi palhâšumeh ive mield}}
[[Luokka:Ihe 2026 Islandist|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Ruotâst|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Suomâst|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Taažâst|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Tanskaast|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Tave-enâmij rääđi palhâšumeh|2026]]
hfotn1113g0cfw2kpayt52dij7ysnad
159044
159043
2026-08-29T16:09:01Z
Yupik
23
/* Elleekovepalhâšume */
159044
wikitext
text/x-wiki
{{Puáttee tábáhtus}}
'''Ive 2026 Tave-enâmij rääđi palhâšumeh''' láá vittâ palhâšume, maid Tave-enâmij rääđi mieđeet<!--mieđettij--> ive 2026: [[Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume]], [[Tave-enâmij rääđi párnái- já nuorâikirjálâšvuotâpalhâšume]], [[Tave-enâmij rääđi elleekovepalhâšume]], [[Tave-enâmij rääđi muusikpalhâšume]] já [[Tave-enâmij rääđi pirâspalhâšume]]. Palhâšumeseremonia uárnejuvvoo [[roovvâdmáánu 20.]] peeivi [[2026]] [[Tukholma]]st [[Ruotâ]]st.<ref name="kvp-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/fi/news/tassa-ovat-pohjoismaiden-neuvoston-kirjallisuuspalkinnon-ehdokkaat-2026 |Nommâ=Tässä ovat Pohjoismaiden neuvoston kirjallisuuspalkinnon ehdokkaat 2026 | Almostittee = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-02-27| Čujottum = 2026-02-27 | Kielâ = {{fi}}}}</ref>
== <!--Vyeitteeh já -->Iävtukkâsah ==
=== Kirjálâšvuotâpalhâšume ===
<!--KUOVÂMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume]] <!--vyeittee já-->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref name="kvp-2026"/>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Kirječällee !! Kirje !! Kielâ !! Häämi !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Mette Moestrup]]
| ''Butterfly Nebula''
| [[tanskakielâ]]
| tihtâkirje
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Charlotte Weitze]]
| ''Ulvemælk''
| [[tanskakielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Pirkko Saisio]]
| ''[[Suliko]]''
| [[suomâkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Quynh Tran]]
| ''[[När andra njuter]]''
| [[ruotâkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Marjun Syderbø Kjelnæs]]
| ''Marta, Marta''
| [[färkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[Debora H. Kleist]]
| ''[[Sarsuatitat]]''
| [[kalaallisutkielâ]]
| roomaan
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Eva Rún Snorradóttir]]
| ''Eldri konur''
| [[islandkielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Jón Kalman Stefánsson]]
| ''Himintungl yfir heimsins ystu brún''
| [[islandkielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Dag Johan Haugerud]]
| ''Sjelesorg''
| [[tárukielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Sigbjørn Skåden]]
| ''[[Láŋtdievvá]]''/''[[Planterhaug]]''
| [[orjâlâškielâ]]/[[tárukielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Säämi}}/{{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Anna Hallberg]]
| ''AN''
| [[ruotâkielâ]]
|tihtâkirje
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Linda Örtenblad]]
| ''Kartotek över döda och återuppståndna''
| [[ruotâkielâ]]
| nooveelčuágáldâh
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Sebastian Johans]]
| '' Svanhopp''
| [[ruotâkielâ]]
|roomaan
| {{Lippu|Åland}}
|}
=== Párnái- já nuorâikirjálâšvuotâpalhâšume ===
<!--NJUHČÂMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi párnái- já nuorâikirjálâšvuotâpalhâšume]] <!--vyeittee já-->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref name="norden-bulp-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-barne-og-ungdomslitteraturpris-2026 |Nommâ=Her er de nominerte til Nordisk råds barne- og ungdomslitteraturpris 2026 | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-03-26 | Čujottum = 2025-03-27 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Kirječällee !! Sárgoo !! Nommâ !! Šlaajâ !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Askel Aden]]
|
| ''KH Misha''
| ráiđukove
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Birgitte Krogsbøll]]
| [[Kamilla Wichmann]]
| ''Himlen er en helleflynder''
| kovetihtâkirje
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Malin Klingenberg]]
| [[Maria Sann]]
| ''Gamlingarna''
| kovekirje
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Tomi Kontio]]
| [[Elina Warsta]]
| ''Koira nimeltään Kissa hyvästelee ystävän''
| kovekirje
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Elin á Rógvi]]
| [[Silja Eystberg]]
| ''Sjókæti''
| aabiskirje
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[Karline Nathansen]]
| [[Pernille Kreutzmann-Larsen]]
| ''Naja arferlu''
| kovekirje
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Diljá Hvannberg Gagu]]
| [[Linn Janssen]]
| ''Árstíðarverur''
| kovekirje
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Ævar Þór Benediktsson]]
| [[Elín Elísabet Einarsdóttir]]
| ''Skólastjórinn''
| párnáikirje
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Anna Fiske]]
|
| ''Lille løve''
| kovekirje
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Hilde Hagerup]]
|
| ''Du eneste – historien om Gunvor Hofmo og Ruth Maier''
| nuorâiroomaan
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Ingá Elin Marakatt]]
| [[Inga-Wiktoria Påve]]
| ''Elsa, Jovnna ja Sirkus Maximus''
| kovekirje
| {{Lippu|Säämi}}
|-
| [[Elin Lindell]]
|
| ''Jenka och jag''
| kovvejum párnáiroomaan
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Johanna Gustafsson-Ahlzén]]
|
| ''Det känns så fake''
| nuorâiroomaan
| {{Lippu|Åland}}
|}
=== Elleekovepalhâšume ===
<!--PORGEMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi elleekovepalhâšume]] <!--vyeittee já -->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref name="norden-filmpris-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-filmpris-2026 |Nommâ=Her er de nominerte til Nordisk råds filmpris 2026 | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-08-24 | Čujottum = 2026-08-29 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Nommâ !! Stivrejeijee(h) !! Kietâčällee(h) !! Pyevtitteijee(h) !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| ''Begyndelser''
| [[Jeanette Nordahl]]
| [[Rasmus Birch]] já [[Jeanette Nordahl]]
| [[Eva Jakobsen]], [[Katrin Pors]] já [[Mikkel Jersin]]
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| ''Jossain on valo joka ei sammu''
| [[Lauri-Matti Parppei]]
| Lauri-Matti Parppei
| [[Ilona Tolmunen]]
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| ''Birita''
| [[Búi Dam]]
|
| [[Jón Hammer]], [[Durita Sumberg]] já [[Mark Steele]]
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| ''Ástin sem eftir er''
| [[Hlynur Pálmason]]
| Hlynur Pálmason
| [[Anton Máni Svansson]] já [[Katrin Pors]]
| {{Lippu|Island}}
|-
| ''Affeksjonsverdi''
| [[Joachim Trier]]
| Joachim Trier já [[Eskil Vogt]]
| [[Maria Ekerhovd]] já [[Andrea Berentsen Ottmar]]
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| ''Kevlarsjäl''
| [[Maria Eriksson-Hecht]]
| [[Pelle Rådström]]
| [[Ronny Fritsche]] já [[Lizette Jonjic]]
| {{Lippu|Ruotâ}}
|}
=== Muusikpalhâšume ===
<!--VYESIMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi muusikpalhâšume]] <!--vyeittee já -->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref>{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-musikkpris-2026 |Nommâ= Her er de nominerte til Nordisk råds musikkpris 2026 | Almostittemsaje=norden.org | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] |Äigimuddo = 2026-05-19 | Čujottum = 2026-05-21 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Artist !! Pargo !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Asger Nordtorp Pedersen|Guldimund]]
| ''Jeg venter i lyset''
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Jeppe Ernst]]
| ''Solo (Cantus II)''
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Hildá Länsman]] já [[Tuomas Norvio]]
| ''[[Dajan]]''
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Sauli Zinovjev]]
| ''Maailman kantaja (The World Bearer)''
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Eli Tausen á Lava]]
| ''let me cry''
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[Varna Marianne Nielsen]]
| ''Sila''
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Bergrún Snæbjörnsdóttir]]
| ''Intraloper''
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Ingibjörg Turchi]]
| ''Stropha''
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Ola Kvernberg]]
| ''Flåklypa – fra Paris til pyramidene''
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Kristine Tjøgersen]] já [[Benedicte Maurseth]]
| ''Elja''
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Britta Byström]]
| ''Eatnama Váibmu (Jordens hjerte)''
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Per Texas Johansson]]
| ''Den sämsta lösningen av alla''
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[Havsmörker]] (Anton Johansson já Axel Hjo)
| ''Ilväder''
| {{Lippu|Åland}}
|}
=== Pirâspalhâšume ===
<!--KESIMÁÁNUST-->
Čuávvoo tavlustuvvâst láá ive 2026 [[Tave-enâmij rääđi pirâspalhâšume]] <!--vyeittee já -->iävtukkâsah<!-- (vyeittee lii merkkejum čuovjâdin)-->:<ref name="norden-miljopris-2026">{{Nettikäldee|Čujottâs=https://www.norden.org/no/news/her-er-de-nominerte-til-nordisk-rads-miljopris-2026 |Nommâ=Her er de nominerte til Nordisk råds miljøpris 2026 | Almostittemsaje = norden.org | Almostittem = [[Tave-enâmij rääđi]] | Äigimuddo = 2026-06-24 | Čujottum = 2026-08-10 | Kielâ = {{nb}}}}</ref>
{| border="1" class="sortable wikitable"
! Initiativ !! Staatâ teikkâ eennâm
|-
| [[Astra masseeksperiment]]
| {{Lippu|Tanska}}
|-
| [[Landvernd]]
| {{Lippu|Island}}
|-
| [[Miljøagentene]]
| {{Lippu|Taažâ}}
|-
| [[Anna-Karen (Kuka) Thomassen Hoffmann]]
| {{Lippu|Ruánááeennâm}}
|-
| [[Future Minds]]
| {{Lippu|Ruotâ}}
|-
| [[RÓTIN]]
| {{Lippu|Färsuolluuh}}
|-
| [[70 seikkailua ennen seiskaa]]
| {{Lippu|Suomâ}}
|-
| [[Ålands naturskola]]
| {{Lippu|Åland}}
|}
== Käldeeh ==
{{Käldeeh|sárgáttuvah}}
{{Tave-enâmij rääđi palhâšumeh ive mield}}
[[Luokka:Ihe 2026 Islandist|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Ruotâst|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Suomâst|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Taažâst|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Ihe 2026 Tanskaast|Tave-enâmij rääđi palhâšumeh]]
[[Luokka:Tave-enâmij rääđi palhâšumeh|2026]]
0xu0ashi7ymmiwroup3a9qa5f19lhe2
Uđđâ muusik kišto 2027
0
30343
159042
153826
2026-08-29T15:57:26Z
Yupik
23
/* Ovdil fiinaal */
159042
wikitext
text/x-wiki
{{Puáttee tábáhtus}}
[[Tiätuvuárkká:UMK logo.png|thumb|UMK logo]]
'''Uđđâ muusik kišto 2027''' (uán. UMK2027 teikkâ UMK27) lii 16. kerdi, ko [[Uđđâ muusik kišto|lávlumkišto]] uárnejuvvoo. Uđđâ muusik kištoost väljejuvvoo [[Suomâ]] ovdâsteijee [[Euroviisuh-lávlumkišto 2027|ive 2027 Euroviisuid]], moh uárnejuvvojeh [[Bulgaria]]st tondiet ko [[Bulgaria Euroviisuh-lávlumkištoost|Bulgaria]] ovdâsteijee [[Dara (lávloo)|Dara]] vuoitij [[Euroviisuh-lávlumkišto 2026|ive 2026 kišto]].
Kišto fiinaal uárnejuvvoo [[kuovâmáánu 20.]] peeivi [[2027]] [[Nokia Arena]]st [[Tampere]]st.<ref name="umk-2027">{{Nettikäldee | čujottâs = https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/ | nommâ = 🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20 | tahhee = Heap, Steven | almostittem= Eurovoix | äigimuddo = 2026-05-12 | čujottum = 2026-05-17 | kielâ = {{en}}}}</ref>
== Sajadâh ==
[[Tiätuvuárkká:Nokia_Arena_May_2022_1.jpg|thumb|right|[[Nokia Arena]], kost uárnejuvvoo ive 2027 Uđđâ muusik kišto]]
Ive 2024 [[Yle]] siirdij [[Uđđâ muusik kišto 2024|Uđđâ muusik kišto]] Tamperen Tuurkust, kost uárnejuvvojii iivij [[Uđđâ muusik kišto 2019|2019]], [[Uđđâ muusik kišto 2022|2022]] já [[Uđđâ muusik kišto 2023|2023]] kištoh. Tampere lâi nuuvt pyeri saje kiišton, ete meridui orniđ tobbeen meiddei ive 2027 kišto.
<!--
== Formaat ==
=== Jođetteijeeh já čielgejeijeeh ===
=== Rääđih ===
==== Aalmugijkoskâsiih rääđih ====-->
== Ovdil fiinaal ==
Uuccâmäigi aalgij<!--álgá--> [[porgemáánu 17.]] peeivi já nuuvâi<!--nohá--> [[porgemáánu 23.|23.]] peeivi [[2026]].<ref name="umk-2027"/>
<!--== Fiinaal ==
=== Jienâstem ===
== Kišto loppâpuáđus ==
== Fáádást eres soojijn ==
* [https://areena.yle.fi/ Fiinaal anarâškielân já orjâlâškielân Yle Areenast]
-->
== Käldeeh ==
<small>{{Käldeeh}}</small>
{{Uđđâ muusik kišto -kištoh}}
[[Luokka:Uđđâ muusik kišto 2027|*]]
reuqgn78kd2pslrkjz4llxul3jpx9x6