Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk 10 8789 159144 40972 2026-09-07T12:32:08Z EmausBot 83 Fixing double redirect from [[Myenster:Eennâmdata Nauru]] to [[Myenster:Eennâmdata Naoero]] 159144 wikitext text/x-wiki #OHJAUS [[Myenster:Eennâmdata Naoero]] [[Luokka:Eennâmdatastivrimsiijđoh]] bqsxiidgoqgvch3jc2f2phm0yqs0g40 0 16999 159145 149485 2026-09-08T10:15:50Z Seipinne 19 /* Škovliittâs já pargo */ 159145 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Elias Lönnrot portrait.jpg|thumb|Elias Lönnrot]] '''Elias Lönnrot''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|9|4|1802|[[Sammatti]]|[[Suomâ]]|19|3|1884|Sammatti|Suomâ}}) lâi syemmilâš kielâtotkee, kirječällee, professor já tuáhtár. Elias Lönnrot lii vaikuttâm anarâš kirjálâšvuođâ šoddâmân, ko ive 1854 almostui suu čäällim artikkâl "Üeber den Enare-lappischen Dialekt" kirjerááiđu Acta Societatis Scientiarum Fennicae, no 4 uássin, mon vaarâ kuástidij Suomen tiedeseura. Nuuvtpa suu mottoom tááhust puávtáččij-uv nabdeđ anarâš kirjekielâ eeččin siämmáá náálá ko [[Mikael Agricola]] nobdui suomâ kirjekielâ eeččin. Elias Lönnrot nobdui meiddei nubben suomâ kirjekielâ eeččin oovtâst Mikael Agricolain.<ref name="kalender"/> ==Eellim já peerâ== Elias Lönnrot šoodâi [[cuáŋuimáánu 9.]] peeivi [[1802]] [[Sammatti]]st, mii onnáá peeivi kulá [[Lohja]] kaavpugân, pivtâskuárroo Fredrik Johan Lönnrot (1765–1851) já kálgus Ulrika Wahlberg (1773–1859) páárnášjuávhu niäljádin kandân ađai koskâmužžân pärnin. Sun jaamij Sammattist [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi [[1884]] masa 82-ihásâžžân, mon kalga tallaa ááigán kullen toollâđ ollâ ahheen.<ref name="haatio">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.sssry.fi/tiedosto/haarjarvi.pdf|nommâ=Sammatti, Haarjärvi - Torpat ja torpparit|tahhee=Haatio, Toivo|äigimuddo=2002|almostittee=Salon Seudun Sukututkijat r.y.|čujottum=8.4.2023|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref><ref name="kalender">{{Lostâkäldee|Tahhee=Olthuis, Márjá-Liisá|Paječaalâ=Elias Lönnrot|Almostittem=Anarâš-kalender 2005|Äigimuddo=2005|Almostittee=[[Anarâškielâ servi|Anarâškielâ servi ry]]}}</ref> Elias Lönnrot lijjii nelji viiljâ já kyehti uábbi: Henrik Juhana (1793–1838), Adolf Fredrik (1796–1853), Kustaa Edvard (1799–1836), Gabriel Martti (1805–1876), Johanna (1810–1869) já Henriika (1815–1819).<ref name="haatio"/> ==Škovliittâs já pargo== Tallaa ääigist ij lamaš älkkee finniđ škovliittâs, mutâ äŋgiris luuhâmhalui keežild já suu piälušteijei áánsust tot Lönnrotist luhostui. Sun juuđij puárásumos viljâs Henrik Juhana torjuin [[Tammisaari]] pedagogio 1814–1815 já Tuurku katedraalškoovlâ 1816–1818. Uápuh kuittâg koskâlduvvojii koskâpuddâsávt ruttâvänivuotân. Uápuidis ruttâdmân uáppeeh juttii kerjidmin já čoggii purrâmâšveerkijd, valje já ruuđâ meiddei lávlumáin. Ääigis pivtâskuárron-uv siijdâid jottáám Lönnrot peesâi uáppen [[Porvoo]] luvâttâhhân [[njuhčâmáánu 20.]] peeivi [[1820]], mutâ juo cuáŋuimáánu aalgâst sun iäránij škoovlâst já vuolgij [[Hämeenlinna]]n, ko finnij tobbeen apteekuáppeesaje.<ref name="kalender"/> Ovtâskâsulmui stivrimvuálážin Lönnrotist šoodâi kuittâg pajeuáppee já sun merkkejui Tuurku akatemia matrikkelin [[roovvâdmáánu 11.]] peeivi [[1822]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://ylioppilasmatrikkeli.helsinki.fi/henkilo.php?id=13705|nommâ=Elias Lönnrot|almostittem=ylioppilasmatrikkeli.helsinki.fi|čielgiittâs=Ylioppilasmatrikkeli 1640-1852|čujottum=2023-04-08|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Uáppeeskipárin lijjii ovdâmerkkân J. L. Runeberg já J. V. Snellman. Aldasáid viiđâ ive uápui maŋa Lönnrot čođâlditij filosofia kandidaat totkos kesimáánust 1827. Maisternággus fáddán lâi tovlái syemmilij imelin toollâm Väinämöinen. Fáádá sun lâi finnim professor Reinhold von Beckerist. Ive 1824 rääjist Lönnrot lâi toimâm keesijd päikkimáttáátteijen tallaa kirurgisâš já párnáápestimoopâ professor J. A. Törngren (1772–1859) omâstem Laukko kärdinist [[Vesilahti]]st. Tuurku pyellim maŋa sun vietij Laukkost täälvi 1828 já rahttâđâi vuossâmuu nuurrâmmátkásis. Talhâstiettuu tuáhtárin sun šoodâi ive 1832. Laukkost Lönnrot meiddei maŋeláá hammij kietâčalluu Kalevala nube teddilmân, mii almostui ive 1849.<ref name="kalender"/> Elias Lönnrot toovâi 11 mätkid, main uđđâivemáánust 1841 álgám nubben majemuš mätki ađai lovváád mätki, mii lâi nubbe nk. Stuorrâmätki, koskâldui njuhčâmáánust passâmuáđulâšvuođâi keežild. Mätki jotkui roovvâdmáánu 31. peeivi já tot uulij puoh olgomustáá ađai [[Kiemâ]]st [[Aanaar|Anarân]], Tave-[[Taažâ]]n, [[Kuáládâhnjargâ|Kuáládâhnjaargân]] já [[Arkaŋŋel]]ân. Siämmáá nuurrâmmääđhist sun čoogij ereslasseen anarâš kielâaašijd. Mätkikyeimin láin aalgâst taažâ kielâtotkee [[Nils Stockfleth]] sehe Suomâ hiäimu kävnee [[Mathias Alexander Castrén]] (1813–1852), kote syeinimáánust 1842 tolliittij samojedij enâmáid. Lönnrot vuolgij čäcikiäinui mield suhâkielâ [[vepsákielâ]] sárnoi juávkun Ojatti-juuvâ kierruid. Meid tavevepsálijn čoggum tiäđuh kielâst já aalmugtivtâlâšvuođâst šoddii maŋeláá suomâkielâ professuur várás rahtum náguskirje amnâsin. Lönnrot uásild mätki nuuvâi roovvâdmáánust 1842. Majemuu määđhi sun toovâi [[Eestieennâm|Eestienâmân]] 1844–1845.<ref name="kalender"/> Nuurrâmmađhij lasseen sun tooimâi išetuáhtárin [[Oulu]]st 1832, [[Kaajaan]] pirrâdâhtuáhtárin 1833–1854, [[suomâkielâ]] professorin Aleksander ollâopâttuvvâst 1854–1862 já syemmiláš-ruátálâš sänikirje toimâtteijen 1862–1880.<ref name="kalender"/> ==Fáádást eres soojijn== {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{DEFAULTSORT:Lönnrot, Elias}} [[Luokka:Anarâškielâ totkeeh]] [[Luokka:Fennisteh]] [[Luokka:Ive 1802 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1884 jämimeh]] [[Luokka:Syemmiliih kielâtotkeeh]] [[Luokka:Syemmiliih kirječälleeh]] [[Luokka:Syemmiliih professoreh]] [[Luokka:Syemmilâš tuáhtáreh]] d1tynemeih44vlqk766wmbe3135d9ew 0 31164 159146 2026-09-08T10:17:05Z Seipinne 19 Stivrim siijđon [[Nils Vibe Stockfleth]] 159146 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Nils Vibe Stockfleth]] ece0ugoscmdpmx8b2o8ei1y8tiavtz2