Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk Kazakstan 0 685 159192 159187 2026-09-12T02:32:00Z Yupik 23 /* Sajadâh já rääjih */ 159192 wikitext text/x-wiki {{Staatâ tiäđuh | nommâ = Kazakstan täsiväldi | noomah_virgálijn_kielâin = 'Қазақстан Республикасы <small>([[kazakkielâ]]n)</small>''<br>Qazaqstan Respublïkası<br>''Республика Казахстан <small>([[ruošâkielâ]]n)</small>''<br>Respublika Kazahstan | lippu = Flag of Kazakhstan.svg | vaakun = Emblem of Kazakhstan latin.svg | nommâ-genetiivist = Kazakstan | sajadâh = Kazakhstan (orthographic projection).svg | sajadâh-čielgiittâs = | staatâhäämi = täsiväldi | staatâjođetteijee-tittel = [[Kazakstan täsivääldi president|President]] | tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}} | haldâttâhjođetteijee-tittel = [[Kazakstan täsivääldi uáiviminister|Uáiviminister]] | tááláš-haldâttâhjođetteijee = {{#statements:P6}} | uáivikaavpug = [[Astana]] | eres-kaavpugeh = [[Almaty]], <br>[[Karaganda]] | vijđodâh = 2 724 900 | sisčääci_% = 1,7 | ässeeloho_ihe = 2020 | ässeeloho = 18 711 200 | ässeesaahâdvuotâ = 7 | aalmugstuárrum = 1,17 | aalmugstuárrum_ihe = 2014 | virgáliih-kielah = [[kazakkielâ]], [[ruošâkielâ]] | vaaluut = [[Kazakstan tenge|tenge]] | vaaluut-tubdâldâh = KZT | bap-ihe = | bap = | bap-per-ässee = | hdi-ihe = | hdi = | eennâmtuálu = | palvâlusah = | ráhtálâšvuotâ = | äigi = UTC+5<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|title=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|lang=ru|first=|last=|website=[[zakon.kz]]|date=2024-02-29|access-date=}}</ref> | kesiäigi = | jiečânâsvuotâ-kiäst = | jiečânâsvuotâ = | uánádâs = KZ | fiävruin = KZ | kirdemmašinijn = UN | jotolâh = uálgispiälásâš | sundenummeer = +7 (+997) | internet TLD = .kz <br>.қаз | motto = | aalmuglaavlâ = Менің Қазақстаным<br>([[Meniŋ Qazaqstanım]]) | aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Kazakhstan (instrumental).oga | luuhâmmáttu = | oovdiš-staatah = }} '''Kazakstan''' ({{k-kk|Қазақстан|Qazaqstan}}; {{k-ru|Казахста́н|Kazahstan}}) ađai '''Kazakstan täsiväldi''' ({{k-kk|Қазақстан Республикасы|Qazaqstan Respublikasy}}; {{k-ru|Респу́блика Казахста́н|Respublika Kazahstan}}) lii [[staatâ]] [[Euroop]]ist já [[Aasia]]st. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Astana]]. <!--== Historjá ==--> == Eennâmtieđâ == Kazakstan vijđodâh lii 2&nbsp;724&nbsp;900&nbsp;km², mast 25&nbsp;200&nbsp;km² lii čääci.<ref name="cia-kazakstan">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/|nommâ=Kazakhstan|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118081342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-09-10|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Kazakstan lii maailm 10. stuárráámus staatâ já maailm stuárráámus siseennâmriijkâ. === Sajadâh já rääjih === Kazakstan lii staatâ, mii lii enâmustáá [[Koskâ-Aasia]]st; ton uárjiuási lii [[Nuorttâ-Euroop]]ist. Ton ránnjástaatah láá tavveen [[Ruoššâ]], nuorttân [[Kiina]] sehe mäddin [[Kirgisia]], [[Uzbekistan]] já [[Turkmenistan]]. Kazakstanist staatârääjih láá ohtsis 13&nbsp;364&nbsp;km. Kuhemus rääji lii rääji Ruoššáin, mii lii 7&nbsp;644&nbsp;km. Uánihumos rääji vist lii 413&nbsp;km rääji Turkmenistanáin. Kazakstan lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo tast huolâhánnáá, ete staatâ rájášuvá nk. [[Kaspiameerâ]]n, tastko taat lii tuše [[sismeerâ]].<ref name="cia-kazakstan"/> {| class="wikitable" |- ! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh !! Kárttá |- | [[Ruoššâ]] || 7&nbsp;644 km || rowspan=5 |[[Tiätuvuárkká:Kazakhstan in its region.svg|350px]] |- | [[Kiina]] || 1&nbsp;765 km |- | [[Kirgisia]]|| 1&nbsp;212 km |- | [[Uzbekistan]] || 2&nbsp;330 km |- | [[Turkmenistan]] || 413 km |} <!--=== Suolluuh === Kazakstan stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²). === Jäävrih já juuvah === D lii Kazakstan stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km². Kazakstan kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km). === Geologia === === Morfologia === [[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii Kazakstan alemus vääri.]] Kazakstan alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m). === Šoŋŋâdâh === === Biodiversiteet === == Haldâttâh já politiik == Kazakstan staatâhäämi lii Z. Kazakstan staatâhovdâ lii Q. === Kuávlulâš jyehim === === Staatâhäämi === === Vuáđulaahâ === === President === === Parlament === === Tuámustoovlih === === Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah === === Piäluštâsvyeimih === === Sosiaaltorvo === === Olmoošvuoigâdvuođah === == Ekonomia == === Iäláttâsah === === Energia === === Ráhtulâšvuotâ === === Tuuriism === == Jotolâh == === Maađijjotolâh=== === Ryevdirađejotolâh === === Kirdemjotolâh === === Čäcijotolâh === --> == Viehâdâh == <!--=== Ässeeloho === === Kielah === Kazakstan virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z). --> === Kaavpugeh === Ive 1994 meridui sirdeđ Kazakstan uáivikaavpug [[Alma-Ata]]st [[Aqmola]]n, já [[juovlâmáánu 10.]] peeivi [[1997]] uáivikaavpug sirdui. Ive 1998 [[Aqmola]]st šoodâi [[Astana]], mii meerhâš [[kazakkielâ]]n ''uáivikaavpug''. Ive 2019 [[Kazakstan parlament]] meridij koččođ uáivikaavpug [[Nur-Sultan]]in staatâ kuhesáigásâš [[jiešváldálâš]] [[Nursultan Nazarbajev]] kunnen tastmaŋa ko Nazarbajev lâi iäránâm president virgeest. Čohčâmáánu 13. peeivi 2022 Kazakstan president [[Kasym-Žomart Tokajev]] almottij, ete kaavpug nommâ ličij oppeet [[Astana]]. <!--=== Oskoldâh === === Tiervâsvuotâ === === Škovlim === === Tieđâ === == Kulttuur == === Kirjálâšvuotâ === === Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur === === Muusik === === Elleekoveh já TV === === Media === === Valastâllâm === === Purrâmâš já juhâmâš === === Almoliih rijjâpeeivih === === Aalmuglâšsymboleh === --> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Narcce/Aasia}} {{Euroop staatah}} {{Aasia staatah}} [[Luokka:Kazakstan|*]] 986l47p6fvt0sju5rgyxqfx2hkfnp3i 159193 159192 2026-09-12T02:32:19Z Yupik 23 /* Sajadâh já rääjih */ 159193 wikitext text/x-wiki {{Staatâ tiäđuh | nommâ = Kazakstan täsiväldi | noomah_virgálijn_kielâin = 'Қазақстан Республикасы <small>([[kazakkielâ]]n)</small>''<br>Qazaqstan Respublïkası<br>''Республика Казахстан <small>([[ruošâkielâ]]n)</small>''<br>Respublika Kazahstan | lippu = Flag of Kazakhstan.svg | vaakun = Emblem of Kazakhstan latin.svg | nommâ-genetiivist = Kazakstan | sajadâh = Kazakhstan (orthographic projection).svg | sajadâh-čielgiittâs = | staatâhäämi = täsiväldi | staatâjođetteijee-tittel = [[Kazakstan täsivääldi president|President]] | tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}} | haldâttâhjođetteijee-tittel = [[Kazakstan täsivääldi uáiviminister|Uáiviminister]] | tááláš-haldâttâhjođetteijee = {{#statements:P6}} | uáivikaavpug = [[Astana]] | eres-kaavpugeh = [[Almaty]], <br>[[Karaganda]] | vijđodâh = 2 724 900 | sisčääci_% = 1,7 | ässeeloho_ihe = 2020 | ässeeloho = 18 711 200 | ässeesaahâdvuotâ = 7 | aalmugstuárrum = 1,17 | aalmugstuárrum_ihe = 2014 | virgáliih-kielah = [[kazakkielâ]], [[ruošâkielâ]] | vaaluut = [[Kazakstan tenge|tenge]] | vaaluut-tubdâldâh = KZT | bap-ihe = | bap = | bap-per-ässee = | hdi-ihe = | hdi = | eennâmtuálu = | palvâlusah = | ráhtálâšvuotâ = | äigi = UTC+5<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|title=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|lang=ru|first=|last=|website=[[zakon.kz]]|date=2024-02-29|access-date=}}</ref> | kesiäigi = | jiečânâsvuotâ-kiäst = | jiečânâsvuotâ = | uánádâs = KZ | fiävruin = KZ | kirdemmašinijn = UN | jotolâh = uálgispiälásâš | sundenummeer = +7 (+997) | internet TLD = .kz <br>.қаз | motto = | aalmuglaavlâ = Менің Қазақстаным<br>([[Meniŋ Qazaqstanım]]) | aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Kazakhstan (instrumental).oga | luuhâmmáttu = | oovdiš-staatah = }} '''Kazakstan''' ({{k-kk|Қазақстан|Qazaqstan}}; {{k-ru|Казахста́н|Kazahstan}}) ađai '''Kazakstan täsiväldi''' ({{k-kk|Қазақстан Республикасы|Qazaqstan Respublikasy}}; {{k-ru|Респу́блика Казахста́н|Respublika Kazahstan}}) lii [[staatâ]] [[Euroop]]ist já [[Aasia]]st. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Astana]]. <!--== Historjá ==--> == Eennâmtieđâ == Kazakstan vijđodâh lii 2&nbsp;724&nbsp;900&nbsp;km², mast 25&nbsp;200&nbsp;km² lii čääci.<ref name="cia-kazakstan">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/|nommâ=Kazakhstan|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118081342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-09-10|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Kazakstan lii maailm 10. stuárráámus staatâ já maailm stuárráámus siseennâmriijkâ. === Sajadâh já rääjih === Kazakstan lii staatâ, mii lii enâmustáá [[Koskâ-Aasia]]st; ton uárjiuási lii [[Nuorttâ-Euroop]]ist. Ton ránnjástaatah láá tavveen [[Ruoššâ]], nuorttân [[Kiina]] sehe mäddin [[Kirgisia]], [[Uzbekistan]] já [[Turkmenistan]]. Kazakstanist staatârääjih láá ohtsis 13&nbsp;364&nbsp;km. Kuhemus rääji lii rääji Ruoššáin, mii lii 7&nbsp;644&nbsp;km. Uánihumos rääji vist lii 413&nbsp;km rääji Turkmenistanáin. Kazakstan lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo tast huolâhánnáá, ete staatâ rájášuvá nk. [[Kaspiameerâ]]n, mii lii tuše [[sismeerâ]].<ref name="cia-kazakstan"/> {| class="wikitable" |- ! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh !! Kárttá |- | [[Ruoššâ]] || 7&nbsp;644 km || rowspan=5 |[[Tiätuvuárkká:Kazakhstan in its region.svg|350px]] |- | [[Kiina]] || 1&nbsp;765 km |- | [[Kirgisia]]|| 1&nbsp;212 km |- | [[Uzbekistan]] || 2&nbsp;330 km |- | [[Turkmenistan]] || 413 km |} <!--=== Suolluuh === Kazakstan stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²). === Jäävrih já juuvah === D lii Kazakstan stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km². Kazakstan kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km). === Geologia === === Morfologia === [[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii Kazakstan alemus vääri.]] Kazakstan alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m). === Šoŋŋâdâh === === Biodiversiteet === == Haldâttâh já politiik == Kazakstan staatâhäämi lii Z. Kazakstan staatâhovdâ lii Q. === Kuávlulâš jyehim === === Staatâhäämi === === Vuáđulaahâ === === President === === Parlament === === Tuámustoovlih === === Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah === === Piäluštâsvyeimih === === Sosiaaltorvo === === Olmoošvuoigâdvuođah === == Ekonomia == === Iäláttâsah === === Energia === === Ráhtulâšvuotâ === === Tuuriism === == Jotolâh == === Maađijjotolâh=== === Ryevdirađejotolâh === === Kirdemjotolâh === === Čäcijotolâh === --> == Viehâdâh == <!--=== Ässeeloho === === Kielah === Kazakstan virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z). --> === Kaavpugeh === Ive 1994 meridui sirdeđ Kazakstan uáivikaavpug [[Alma-Ata]]st [[Aqmola]]n, já [[juovlâmáánu 10.]] peeivi [[1997]] uáivikaavpug sirdui. Ive 1998 [[Aqmola]]st šoodâi [[Astana]], mii meerhâš [[kazakkielâ]]n ''uáivikaavpug''. Ive 2019 [[Kazakstan parlament]] meridij koččođ uáivikaavpug [[Nur-Sultan]]in staatâ kuhesáigásâš [[jiešváldálâš]] [[Nursultan Nazarbajev]] kunnen tastmaŋa ko Nazarbajev lâi iäránâm president virgeest. Čohčâmáánu 13. peeivi 2022 Kazakstan president [[Kasym-Žomart Tokajev]] almottij, ete kaavpug nommâ ličij oppeet [[Astana]]. <!--=== Oskoldâh === === Tiervâsvuotâ === === Škovlim === === Tieđâ === == Kulttuur == === Kirjálâšvuotâ === === Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur === === Muusik === === Elleekoveh já TV === === Media === === Valastâllâm === === Purrâmâš já juhâmâš === === Almoliih rijjâpeeivih === === Aalmuglâšsymboleh === --> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Narcce/Aasia}} {{Euroop staatah}} {{Aasia staatah}} [[Luokka:Kazakstan|*]] bg7sbfsnd3pgv4qeamcy0joov5tp0tr 159194 159193 2026-09-12T02:33:20Z Yupik 23 /* Kaavpugeh */ 159194 wikitext text/x-wiki {{Staatâ tiäđuh | nommâ = Kazakstan täsiväldi | noomah_virgálijn_kielâin = 'Қазақстан Республикасы <small>([[kazakkielâ]]n)</small>''<br>Qazaqstan Respublïkası<br>''Республика Казахстан <small>([[ruošâkielâ]]n)</small>''<br>Respublika Kazahstan | lippu = Flag of Kazakhstan.svg | vaakun = Emblem of Kazakhstan latin.svg | nommâ-genetiivist = Kazakstan | sajadâh = Kazakhstan (orthographic projection).svg | sajadâh-čielgiittâs = | staatâhäämi = täsiväldi | staatâjođetteijee-tittel = [[Kazakstan täsivääldi president|President]] | tááláš-staatâjođetteijee = {{#statements:P35}} | haldâttâhjođetteijee-tittel = [[Kazakstan täsivääldi uáiviminister|Uáiviminister]] | tááláš-haldâttâhjođetteijee = {{#statements:P6}} | uáivikaavpug = [[Astana]] | eres-kaavpugeh = [[Almaty]], <br>[[Karaganda]] | vijđodâh = 2 724 900 | sisčääci_% = 1,7 | ässeeloho_ihe = 2020 | ässeeloho = 18 711 200 | ässeesaahâdvuotâ = 7 | aalmugstuárrum = 1,17 | aalmugstuárrum_ihe = 2014 | virgáliih-kielah = [[kazakkielâ]], [[ruošâkielâ]] | vaaluut = [[Kazakstan tenge|tenge]] | vaaluut-tubdâldâh = KZT | bap-ihe = | bap = | bap-per-ässee = | hdi-ihe = | hdi = | eennâmtuálu = | palvâlusah = | ráhtálâšvuotâ = | äigi = UTC+5<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|title=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|lang=ru|first=|last=|website=[[zakon.kz]]|date=2024-02-29|access-date=}}</ref> | kesiäigi = | jiečânâsvuotâ-kiäst = | jiečânâsvuotâ = | uánádâs = KZ | fiävruin = KZ | kirdemmašinijn = UN | jotolâh = uálgispiälásâš | sundenummeer = +7 (+997) | internet TLD = .kz <br>.қаз | motto = | aalmuglaavlâ = Менің Қазақстаным<br>([[Meniŋ Qazaqstanım]]) | aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = Kazakhstan (instrumental).oga | luuhâmmáttu = | oovdiš-staatah = }} '''Kazakstan''' ({{k-kk|Қазақстан|Qazaqstan}}; {{k-ru|Казахста́н|Kazahstan}}) ađai '''Kazakstan täsiväldi''' ({{k-kk|Қазақстан Республикасы|Qazaqstan Respublikasy}}; {{k-ru|Респу́блика Казахста́н|Respublika Kazahstan}}) lii [[staatâ]] [[Euroop]]ist já [[Aasia]]st. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Astana]]. <!--== Historjá ==--> == Eennâmtieđâ == Kazakstan vijđodâh lii 2&nbsp;724&nbsp;900&nbsp;km², mast 25&nbsp;200&nbsp;km² lii čääci.<ref name="cia-kazakstan">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/|nommâ=Kazakhstan|almostittem=The World Factbook| Arkkâdâh = https://web.archive.org/web/20260118081342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ | Vyerkkejum = 2026-01-18 |čujottum=2026-09-10|kielâ={{en}}}}</ref> Vijđoduv mield Kazakstan lii maailm 10. stuárráámus staatâ já maailm stuárráámus siseennâmriijkâ. === Sajadâh já rääjih === Kazakstan lii staatâ, mii lii enâmustáá [[Koskâ-Aasia]]st; ton uárjiuási lii [[Nuorttâ-Euroop]]ist. Ton ránnjástaatah láá tavveen [[Ruoššâ]], nuorttân [[Kiina]] sehe mäddin [[Kirgisia]], [[Uzbekistan]] já [[Turkmenistan]]. Kazakstanist staatârääjih láá ohtsis 13&nbsp;364&nbsp;km. Kuhemus rääji lii rääji Ruoššáin, mii lii 7&nbsp;644&nbsp;km. Uánihumos rääji vist lii 413&nbsp;km rääji Turkmenistanáin. Kazakstan lii [[siseennâmriijkâ]] ađai tast ij lah ollágin merâriddo tast huolâhánnáá, ete staatâ rájášuvá nk. [[Kaspiameerâ]]n, mii lii tuše [[sismeerâ]].<ref name="cia-kazakstan"/> {| class="wikitable" |- ! Ránnjástaatâ !! Rääji kukkodâh !! Kárttá |- | [[Ruoššâ]] || 7&nbsp;644 km || rowspan=5 |[[Tiätuvuárkká:Kazakhstan in its region.svg|350px]] |- | [[Kiina]] || 1&nbsp;765 km |- | [[Kirgisia]]|| 1&nbsp;212 km |- | [[Uzbekistan]] || 2&nbsp;330 km |- | [[Turkmenistan]] || 413 km |} <!--=== Suolluuh === Kazakstan stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²). === Jäävrih já juuvah === D lii Kazakstan stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km². Kazakstan kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km). === Geologia === === Morfologia === [[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii Kazakstan alemus vääri.]] Kazakstan alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m). === Šoŋŋâdâh === === Biodiversiteet === == Haldâttâh já politiik == Kazakstan staatâhäämi lii Z. Kazakstan staatâhovdâ lii Q. === Kuávlulâš jyehim === === Staatâhäämi === === Vuáđulaahâ === === President === === Parlament === === Tuámustoovlih === === Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah === === Piäluštâsvyeimih === === Sosiaaltorvo === === Olmoošvuoigâdvuođah === == Ekonomia == === Iäláttâsah === === Energia === === Ráhtulâšvuotâ === === Tuuriism === == Jotolâh == === Maađijjotolâh=== === Ryevdirađejotolâh === === Kirdemjotolâh === === Čäcijotolâh === --> == Viehâdâh == <!--=== Ässeeloho === === Kielah === Kazakstan virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z). --> === Kaavpugeh === Ive 1994 meridui sirdeđ Kazakstan uáivikaavpug [[Alma-Ata]]st [[Aqmola]]n, já tot sirdui talle [[juovlâmáánu 10.]] peeivi [[1997]]. Ive 1998 [[Aqmola]]st šoodâi [[Astana]], mii meerhâš [[kazakkielâ]]n ''uáivikaavpug''. Ive 2019 [[Kazakstan parlament]] meridij koččođ uáivikaavpug [[Nur-Sultan]]in staatâ kuhesáigásâš [[jiešváldálâš]] [[Nursultan Nazarbajev]] kunnen tastmaŋa ko Nazarbajev lâi iäránâm president virgeest. Čohčâmáánu 13. peeivi 2022 Kazakstan president [[Kasym-Žomart Tokajev]] almottij, ete kaavpug nommâ ličij oppeet [[Astana]]. <!--=== Oskoldâh === === Tiervâsvuotâ === === Škovlim === === Tieđâ === == Kulttuur == === Kirjálâšvuotâ === === Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur === === Muusik === === Elleekoveh já TV === === Media === === Valastâllâm === === Purrâmâš já juhâmâš === === Almoliih rijjâpeeivih === === Aalmuglâšsymboleh === --> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Narcce/Aasia}} {{Euroop staatah}} {{Aasia staatah}} [[Luokka:Kazakstan|*]] kavjem6wd6z2fxvlbfxzni76smo6sb8 Olav V 0 5130 159191 158262 2026-09-11T17:44:05Z Yupik 23 2026 159191 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Olav V | kove = Olav V of Norway.jpg | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Kunâgâs Olav V ive [[1957]] | ruvnâ = Taažâ kunâgâs | väldipaje = [[čohčâmáánu 21.]] peeivi [[1957]] –<br />[[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] | ruvnájááh = [[kesimáánu 22.]] peeivi [[1958]] (sivnádâs) | oovdeb = [[Haakon VII]] | čuávvoo = [[Harald V]] | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = | šoddâmäigi = [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1903]] | šoddâmsaje = [[Appleton House]], [[Sandringham]], [[Norfolk]], [[Eŋland]] | jäämmimäigi = {{Jäämmimäigi já ahe|2|7|1903|17|1|1991}} | jäämmimsaje = [[Holmenkollen]], [[Oslo]], [[Taažâ]] | hävdisaje = | pelikyeimi = [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha]] | párnááh = [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]] (1930–2012)<br />[[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] (1932–2026)<br />[[Harald V|Harald]] (1937–2026) | oles_nommâ = | suuhâ = [[Glücksburg (suuhâ)|Glücksburg]] | eeči = [[Haakon VII]] | enni = [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]] | oskoldâh = [[luterilâš]] | áámmát = | vuáláčaalâ = }} '''Olav V''' ({{Šoddâm- já jäämmimäigi|2|7|1903|[[Appleton House]]|[[Sandringham]], [[Norfolk]], [[Eŋland]]|17|1|1991|[[Holmenkollen]]|[[Oslo]], [[Taažâ]]}}) lâi Taažâ kunâgâs iivij [[1957]]–[[1991]]. ==Pärni- já nuorâvuotâ== [[Tiätuvuárkká:Prins Carl af Danmark, prinsesse Maud og prins Alexander - no-nb digifoto 20150710 00003 bldsa pk kgl0012 (cropped).jpg|thumb|left|[[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] prinses [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]], [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] já kyevti-ihásâš [[Tanska]] prinssâ Alexander ovdâl ko peerâ varrij Tanskaast Taažân skammâmáánu loopâst ive [[1905]]]] [[Tiätuvuárkká:C.277.F. Den norske kongefamilie - no-nb digifoto 20160108 00329 bldsa pk kgl0016 (cropped).jpg|thumb|left|Taažâ kunâgâs [[Haakon VII]], ruvnâprinssâ Olav já [[Maud (Taažâ roonnig)|roonnig Maud]] ive [[1914]] postâkoortâst]] [[Tanska]] prinssâ Alexander Edward Christian Frederik šoodâi [[syeinimáánu 2.]] peeivi [[1903]] [[Appleton House]]st, [[Sandringham]]ist, [[Norfolk]]ist, [[Eŋland]]ist. Suu eeči lâi [[Tanska]] prinssâ [[Haakon VII|Carl]] já suu enni [[Ovtâstum kunâgâskodde|Ovtâstum kunâgâskode]] prinses [[Maud (Taažâ roonnig)|Maud]]. Sun lâi sunnuu áinoo páárnáš. Ko prinssâ Carl šoodâi [[Taažâ kunâgâs]]sân ive 1905, te Carl já Alexander finnijn uđđâ noomâid já ubâ peerâ finnij uđđâ tittelijd: Carlist šoodâi kunâgâs Haakon VII, Maudist šoodâi roonnig Maud já Alexanderist šoodâi ruvnâprinssâ Olav. Olav lâi [[koskâäigi|koskâääigi]] maŋa vuossâmuš väldičokkámsaje árbálâš, kii rávásmij Taažâst. ==Škovlim== Aalgâst ruvnâprinssâ Olav máttái kunâgâslanneest priivaatmáttááttâsâst. Tastko Olav lâi ruvnâprinssâ já puáttee Taažâ kunâgâs, te suu vaanhimeh halijdáin, et sun jođáččij sehe táválâš škoovlâid já suátiškoovlâid já nuuvt sun meid juuđij. Olav jođeškuođij [[Halling škovlâ|Halling škoovlâ]], mii lâi lane alda [[Oslo|Kristiania]]st. Sun máttááttâlâi tobbeen iivij [[1913]]&ndash;[[1921]] reaalsyergist. Ive 1921 sun finnij ''[[examen artium]]'' já valmâštui. Tast maŋa ruvnâprinssâ jođeškuođij [[Taažâ suátiškovlâ|Taažâ suátiškoovlâ]], kost sun valmâštui ive [[1924]]. Siämmáá ive ruvnâprinssâ Olav maacâi šoddâmeennâmstis Ovtâstum kunâgâskoodán, ko halijdij máttááttâllâđ [[ekonomia (oppâaamnâs)|ekonomia]] já [[vuoigâdvuođâtieđâ|vuoigâdvuođâtiettuu]] [[Oxford ollâopâttâh|Oxford ollâopâttuv]] [[Balliol College]]st. Sun valmâštui Oxfordist ive [[1926]]. ==Naaijâm já peerâeellim== [[Tiätuvuárkká:Norges Kronprinspar OB.F04664.jpg|thumb|right|Ruvnâprinssâ Olav já [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha]] vihkâm maŋa ive 1929]] Ive 1928 kesiolympialij ääigi ruvnâprinssâ Olav kihloi syele [[Ruotâ prinses]] [[Märtha (Taažâ prinses)|Märtha Sofia Lovisa Dagmar Thyra]]. Prinses lâi Olav uárbimpeeli, ko Märtha enni [[Tanska prinses]] [[Ingeborg (Tanska prinses)|Ingeborg]] já Olav eeči kunâgâs Haakon VII láin uábbi já viljâ, já tondiet Olav já Märtha láin tubdâm nubijdis pärnivuođâ rääjist. [[Uđđâivemáánu 13.]] peeivi [[1929]] ruvnâprinssâ Olav mađhâšij [[Tukholma]]n já [[Uđđâivemáánu 14.|čuávvoo peeivi]] sunnuu kihlom almostui. Suoi naajáin [[njuhčâmáánu 21.]] peeivi [[1929]]. Sunnui šoddii kulmâ párnáá: ive [[1930]] šoddâm prinses [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]], ive [[1932]] šoddâm prinses [[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] já ive [[1937]] šoddâm ruvnâprinssâ [[Harald V|Harald]]. ==Valastâllâm== Olav lijkkui valastâlmân já lâi viššâlis valastâllee ubâ eellimääigi. Nuorrân sun joba njuškij [[Holmenkollen]]luáhá. Tälviv sun čuoigâi ennuv já tävjit-távjá. Olav lâi meid valastâllee, kii vuoitij oovtâst [[Erik Anker]]áin, [[Johan Anker]]áin já [[Haakon Piro Bryhn]]áin kollemiitaal puurjâstmist ive 1928 kesiolympialijn [[Amsterdam]]ist 6mR-purjâskárbáin, mon nommâ lâi ''Norna''. Sun kištottâlâi sehe taažâ já almugijkoskâsâš purjâstemkištoin paijeel 70 ive ääigi. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Ive 1903 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 1991 jämimeh]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsah]] [[Luokka:Taažâ priinsah]] [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažah kištopurjâsteijeeh]] [[Luokka:Taažah olympiavyeitteeh]] [[Luokka:Tanska priinsah]] tp3a63htgeoeui9wmkkjn5x3rm7ay08 Harald V 0 20924 159190 158919 2026-09-11T17:43:45Z Yupik 23 /* Pärni- já nuorâvuotâ */ 159190 wikitext text/x-wiki {{Kunâgâslâš | nommâ = Harald V | kove = King_Harald_V_2021.jpg | kovestuárudâh = 230px | kovetekstâ = Taažâ kunâgâs Harald V ive 2021 | ruvnâ = Taažâ kunâgâs | väldipaje = [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]] – | ruvnájááh = | oovdeb = [[Olav V]] | čuávvoo = [[Haakon Magnus]] | sajasâšhaldâšeijee = | šoddâmnommâ = Harald | šoddâmäigi = {{Šoddâmäigi já ahe|20|07|1973}} | šoddâmsaje = [[Oslo]], [[Taažâ]]<ref name="tkv-harald-v">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76270&sek=74915|nommâ=Majestehta Gonagas|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2024-02-22|äigimuddo=2022-12-31|kielâ={{se}}}}</ref> | jäämmimäigi = {{Jäämmimäigi já ahe|21|02|1937|28|8|2026}} | jäämmimsaje = [[Oslo]], [[Taažâ]]<ref name="nrk-1.14236265">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/kong-harald-er-dod-1.14236265|nommâ=Kong Harald er død|tahhee=Helljesen, Vilde|almostittem=NRK|äigimuddo=2026-08-28|čujottum=2026-08-28|sitaat=Kong Harald sovnet stille inn på Rikshospitalet klokken 06.35 i morges, melder kongehuset. Kong Harald ble 89 år.|kielâ={{nb}}}}</ref> | hävdisaje = | pelikyeimi = [[Sonja (Taažâ roonnig)|Sonja]] (n. 1968) | párnááh = [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Märtha Louise]] (1971–)<br/>[[Haakon (Taažâ prinssâ)|Haakon]] (1973–) | oles_nommâ = | suuhâ = [[Glücksburg (suuhâ)|Glücksburg]] | eeči = [[Olav V]] ([[1903]]–[[1991]]) | enni = [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ([[1898]]–[[1994]]) | oskoldâh = [[Taažâ kirkko]] | áámmát = | vuáláčaalâ = Harald_V_of_Norway_Signature.svg }} '''Harald V''' ([[kuovâmáánu 21.]] peeivi [[1937]], [[Skaugum]], [[Asker]], [[Taažâ]] – [[porgemáánu 28.]] peeivi [[2026]] [[Oslo]], [[Taažâ]]<ref name="tkv-harald-v"/><ref name="nrk-1.14236265"/>) lâi [[Taažâ]] kunâgâs iivij 1991–2026. Sun lâi Taažâ kunâgâs [[Olav V]] ([[1903]]–[[1991]]) já [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ([[1898]]–[[1994]]) nuorâmus pärni já áinoo alge. Sust šoodâi jiečânâs Taažâ kunâgâs [[uđđâivemáánu 17.]] peeivi [[1991]], ko [[Olav V|kunâgâs Olav V]] jaamij. == Eellim == [[Tiätuvuárkká:92. Kronprinsesse Märtha med prins Harald - no-nb digifoto 20160108 00289 bldsa pk kgl0027.jpg|thumb|left|Prinssâ Harald já suu enni [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]] ive 1937]] === Pärni- já nuorâvuotâ === [[Taažâ]] prinssâ Harald šoodâi [[kuovâmáánu 21.]] peeivi [[1937]] [[Skaugum]]ist, [[Asker]]ist, [[Taažâ]]st. Suu eeči lâi Taažâ kunâgâs [[Olav V]] já suu enni [[Märtha (Taažâ prinses)|ruvnâprinses Märtha]]. Sun lâi sunnuu kuálmád páárnáš. Harald stuorrâuábih láin ive [[1930]] šoddâm prinses [[Ragnhild (Taažâ prinses)|Ragnhild]] (1930–2012) já ive [[1932]] šoddâm prinses [[Astrid (Taažâ prinses)|Astrid]] (1932–2026). <!--=== Škovlim ===--> === Kihlájááh já heejah === [[Tiätuvuárkká:Kronprins_Harald_og_kronprinsesse_Sonja.jpg|thumb|left|Ruvnâprinssâ Harald já Sonja ive 1968]] [[Tiätuvuárkká:Kongelig vielse i Oslo Domkirke.jpg|thumb|right|Ruvnâprinssâ Harald já [[Sonja (Taažâ roonnig)|Sonja]] heejah [[porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]]]] [[Tiätuvuárkká:Sametingsåpning - 51610815769.jpg|alt=|thumb|Kunâgâs Harald V leehâstmin [[Sämitigge (Taažâ)|sämitige]] tievâsčuákkim roovvâdmáánust 2021]] Kesimáánust [[1958]] ruvnâprinssâ Harald já [[Sonja Haraldsen]] teiváin vuossâmuu keerdi juuhlijn.<ref name=":0">{{Lostâkäldee|Tahhee=Bratberg, Terje|Paječaalâ=Sonja (dronning)|Almostittem=Store norske leksikon|Äigimuddo=2022-11-03|www=http://snl.no/Sonja_-_dronning|Čujottum=2022-11-19|Kielâ={{no}}}}</ref><ref>{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Det første møte fant sted på folkeskolen: kjærligheten slo ut i 1958|Almostittem=Rogalands Avis|Äigimuddo=20.3.1968|Ihekerdi=70|Nummeer=68|Siijđoh=8|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_rogalandsavis_null_null_19680320_70_68_1?page=7|Čujottum=21.11.2022|Kielâ={{no}}}}</ref> Ive [[1959]] Harald povdij Sonja kaadeetškoovlâ tanssáid. Tobbeen sunnust váldojii koveh oovtâst vuossâmuu keerdi. Harald já Sonja tooláin koskâvuođâs syeligâsâst oovce ihheed, tastko Sonja ij lamaš aatellâš ige kunâgâslâš.<ref name=":1">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/dronning-sonja_-min-dode-bror-ble-aldri-funnet-1.14186127|nommâ=Dronning Sonja: Min døde bror ble aldri funnet|tahhee=Dimmen, Sofie Dege|almostittem=NRK|äigimuddo=2018-08-29|čujottum=2022-12-16|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> Ruvnâprinssâ Harald toovâi čielgâsin, ete sun ij kuássin naajâ, jis sun ij uážu naaijâđ Sonjain.<ref name=":1" /> Tastko Harald lâi áinoo ruvnâárbálâš, suu najâhánnáávuotâ ličij tovâttâm ennuv čuolmâid. Kunâgâs [[Olav V]] koijâdij ravvuid uáiviministerist já haldâttâsâst tast, mii ličij pyeremus vyehi toimâđ.<ref name=":2">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref name=":3">{{Lostâkäldee|Paječaalâ=Norges fremtidige dronning er en kunnskapsrik, vakker, sporty pike|Almostittem=Gjengangeren|Äigimuddo=1968-03-20|Ihe=1968|Ihekerdi=118|Nummeer=68|Siijđoh=3|www=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_gjengangeren_null_null_19680320_118_68_1?page=1|Čujottum=2022-12-16|Kielâ={{no}}}}</ref> Taažâ tallaa vuáđulaavâst ij lamaš mihheen aagâid, mondiet ruvnâprinssâ ij uážuččii naaijâđ nisonáin, kote ij lamaš kunâgâslâš ige aatellâš.<ref name=":0" /> Njuhčâmáánust 1968 kunâgâs Olav V adelij ruvnâpriinsân love naaijâđ Sonjain, já te suoi kihloin [[njuhčâmáánu 19.]] peeivi [[1968]].<ref name=":2" /> Kihlom piejâi joton savâstâllâm monarkia puátteevuođâst Taažâst.<ref name=":1" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.stortinget.no/nn/Saker-og-publikasjonar/Stortingsforhandlingar/Lesevisning/?p=1967-68&paid=7&wid=a&psid=DIVL974&pgid=b_1416|nommâ=Møte onsdag den 3. april kl. 12.|almostittem=Stuorrâtigge|äigimuddo=1968-04-03|čujottum=2022-12-16|kielâ={{no}}}}</ref> Savâstâllâm kuittâg nuuvâi heejâi maŋa. [[Porgemáánu 29.]] peeivi [[1968]] Oslo pispe [[Fridtjov Birkeli]] viihkâi Sonja já [[Harald (Taažâ kunâgâs)|Taažâ prinssâ Harald]] [[Oslo tuámukirkko|Oslo tuámukirhoost]].<ref name=":3" /><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref> Siämmást Sonjan mieđettui Pase Olav riitaarkode stuorrâristâ. <!--=== Ruvnájááh === === Taažâ kunâgâssân === === Valastâllâm ===--> ===Tiervâsvuotâ=== Vyesimáánust 2023 Harald kaartâi pyecceiviäsun infektio tiet.<ref name="aavis">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2024/03/01/taaza-kunagas-harald-kaartai-pyecceiviasun-malesiast/|nommâ=Taažâ kunâgâs Harald kaartâi pyecceiviäsun Malesiast|tahhee=Schreck, Jasmina|äigimuddo=2024-03-01|čujottum=2024-03-01}}</ref><ref name="hs-2000010257456">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.hs.fi/ulkomaat/art-2000010257456.html|nommâ=Norjan kuningas Harald joutui sairaalaan Malesiassa|tahhee=Muhonen Helni & Korte, Henriikka|almostittem=Helsingin Sanomat|äigimuddo=2024-02-27|čujottum=2024-03-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref> Ive 2024 sun lâi muáddi peeivi puoccâmluámust vuoiŋâmuáli-infektio tiet uđđâivemáánu loopâst.<ref name="aavis"/><ref name="hs-2000010257456"/> Siämmáá ive kuovâmáánust sun puáccái luámus ääigi [[Malesia]]st já kaartâi pyecceiviäsun infektio tiet.<ref name="aavis"/><ref name="hs-2000010257456"/> Malesiast kunâgâs finnij tipšo sehe malesialii já taažâ tipšopargovievâst.<ref name="aavis"/> Sun tipšui [[Sultanah Maliha pyecceiviäsu]]st [[Langkawi]]-suollust.<ref name="aavis"/><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.nrk.no/norge/kongen-innlagt-pa-sykehus-i-malaysia-1.16780832|nommâ=Kongen innlagt på sykehus i Malaysia|tahhee=Helljesen, Vilde|almostittem=|äigimuddo=2024-02-27|čujottum=2024-03-01|ietf-kielâkoodi=nb-NO}}</ref> == Peerâ == Haraldist já Sonjast láá kyehti päärni: Märtha Louise já Haakon. [[Märtha Louise (Taažâ prinses)|Prinses Märtha Louise]] šoodâi [[čohčâmáánu 22.]] peeivi [[1971]] já [[Haakon (Taažâ prinssâ)|ruvnâprinssâ Haakon]] [[syeinimáánu 20.]] peeivi [[1973]].<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.gonagasviessu.no/artikkel.html?tid=76288&sek=74978|nommâ=Majestehta Dronnet|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-11-19|ietf-kielâkoodi=se}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76264&sek=74911|nommâ=Prinseassa Märtha Louise|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref><ref>{{Nettikäldee|čujottâs=http://www.gonagasviessu.no/seksjon.html?tid=76554&sek=74985|nommâ=Gonagaslaš Allavuohta Ruvdnaprinsa|almostittem=Taažâ kunâgâsviäsu|čujottum=2022-12-15|kielâ={{se}}}}</ref> == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} [[Luokka:Ive 1937 šoddâmeh]] [[Luokka:Ive 2026 jämimeh]] [[Luokka:Taažâ kunâgâsah]] [[Luokka:Taažâ priinsah]] [[Luokka:Taažâ ruvnâpriinsah]] [[Luokka:Taažah kištopurjâsteijeeh]] mzvrc4tbdfv0f84kmrazxhzofldqahh