Wikipedia
smwiki
https://sm.wikipedia.org/wiki/It%C5%ABlau_Muamua
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Gagana faʻa Sāmoa
0
1038
48246
47999
2026-06-02T09:11:10Z
Kwamikagami
1924
48246
wikitext
text/x-wiki
ʻO le '''gagana Sāmoa''' ʻo le [[gagana]] moni a [[Sāmoa]] (Sāmoa i Sisifo), ʻatoa foʻi ma [[Amerika Sāmoa]] (Sāmoa i Sasaʻe).
ʻO le '''gagana Sāmoa''' e i totonu o le liʻo o [[ʻĀiga]] o gagana o Austronesia. ʻO lenā ʻāiga e aofia ai le [[gagana faʻatoga|gagana faʻatoga]], [[gagana faʻanuie|faʻatokelau]], [[gagana faʻahawaiʻi|faʻatuvalu]], ma [[gagana malagasy|malagasy]].
ʻO le gagana Sāmoa e faʻaaogaina e le tele o isi atunuʻu i le [[Pasefika]]. E pei ʻo aso anamua, i motu e pei o [[Tuvalu]], [[Toʻelau]], ma [[Nauru]] sa leai ni a latou Tusi Paʻia i a latou lava gagana. ʻO le Tusi Paʻia [[Sāmoa]] sa faʻaaogāina e nā motu lāiti mo le faiga o a latou tapuaʻiga ma a latou misasā.
ʻO le gagana Sāmoa, ʻo le lona tolu lea o gagana faʻaaogāina tele i [[Niu Sila]]. E tele nisi tagata i Niu Sila latou te iloa nai ʻupu faʻasāmoa e pei o ʻupu nei: ''mālō, pīsupo, povi māsima, sapasui, sole, suga, talofa, uso.''
Niu Sila: I totonu o Niu Sila, e tusa ma le 47% o tagata Sāmoa e fananau i Niu Sila e mafai ona talanoa pē faʻaaogā foʻi le gagana Sāmoa. ʻO lona uiga, ʻua sili atu tagata fananau i Niu Sila ʻua leiloa faʻaaoga pē lē mafai foʻi ona talanoa i le gagana Sāmoa.
== Upu Igilisi - Sāmoa ==
{| class="wikitable"
!'''Igilisi'''
!'''Gagana Sāmoa'''<ref>[http://www.nzetc.org/tm/scholarly/name-121543.html] New Zealand Electronic Text Centre, ''A Grammar and Dictionary of the Samoan Language, with English and Samoan vocabulary'' by Rev George Pratt, 1893, London Missionary Society. Retrieved 29 January, 2009.</ref>
|-
| Yes
| ʻioe
|-
| No
| Leai
|-
| Please
| Faʻamolemole
|-
| Thank you
| Faʻafetai
|-
| That's all right
| ʻUa lelei
|-
| big - small
| tele - laʻitiiti
|-
| quick - slow
| vave/tope - gese
|-
| early - late
| vave - tuai
|-
| cheap - expensive
| taugōfie - taugatā
|-
| near - far
| latalata - mamao
|-
| hot - cold
| vevela - malulū
|-
| full - empty
| tumu - gaogao
|-
| easy - difficult
| faigōfie - faigatā
|-
| heavy - light
| mamafa - māma
|-
| open - shut
| tatala - tapuni
|-
| right - wrong
| saʻo - sesē
|-
| old - new
| tuai - fou
|-
| old - young
| matua - talavou
|-
| beautiful - ugly
| ʻaulelei / ʻauleaga
|-
| good - bad
| lelei - leaga
|-
| better - worse
| feoloolo - leaga tele
|-
| south - north
| Saute - Matu
|-
| east - west
| Sasaʻe - Sisifo
|-
|}
== Numera ==
O numera:—
{| class="wikitable"
!'''Numera'''
!'''Gagana Sāmoa'''
!'''Igilisi'''
|-
| 1
| tasi
| one
|-
| 2
| lua
| two
|-
| 3
| tolu
| three
|-
| 4
| fa
| four
|-
| 5
| lima
| five
|-
| 6
| ono
| six
|-
| 7
| fitu
| seven
|-
| 8
| valu
| eight
|-
| 9
| iva
| nine
|-
| 10
| sefulu
| ten
|-
| 11
| sefulu ma le tasi
| eleven
|-
| 12
| sefulu ma le lua
| twelve
|-
| 20
| luafulu or lua sefulu
| twenty
|-
| 30
| tolugafulu or tolu sefulu
| thirty
|-
| 40
| fagafulu or fa sefulu
| forty
|-
| 50
| limagafulu or lima sefulu
| fifty
|-
| 60
| onogafulu or ono sefulu
| sixty
|-
| 70
| fitugafulu or fitu sefulu
| seventy
|-
| 80
| valugafulu or valu sefulu
| eighty
|-
| 90
| ivagafulu or iva sefulu
| ninety
|-
| 100
| selau
| one hundred
|-
| 200
| lua lau
| two hundred
|-
| 300
| tolugalau or tolu selau
| three hundred
|-
| 1000
| afe
| one thousand
|-
| 2000
| lua afe
| two thousand
|-
| 10,000
| mano or sefulu afe
| ten thousand
|-
| 1,000,000
| miliona (loan word)
| one million
|-
|}
== Faʻamaumauga ==
<references/>
[[Category:Sāmoa]]
[[Category:Pasefika]]
[[Category:Gagana]]
db29ao6myhxmtdzd62sqixin5ytdlug
Gagana faʻa Hawaiʻi
0
1044
48343
48000
2026-06-02T10:54:41Z
Kwamikagami
1924
48343
wikitext
text/x-wiki
O le '''gagana faʻa Hawaiʻi''' ('''ʻŌlelo Hawaiʻi'') o le [[gagana]] moni o [[Hawaiʻi]].
O le gagana faʻa Hawaiʻi e maua i le [[Aiga faʻa le gagana o Austronesian]]. O lena aiga e aofia le [[gagana faʻa Sāmoa]], [[gagana faʻa Mauli|faʻa Mauli]], [[gagana faʻa Tonga|faʻa Tonga]], ma [[gagana Matikasa|Matikasa]].
==Upu==
{| class="wikitable"
! Gagana Samoa
! Gagana Hawaiʻi
|-
| Talofa
| Aloha
|-
| Afio mai
| Aloha
|-
| Ua mai oe?
| Pehea ʻoe?
|-
| O ai lou igoa?
| ʻO wai kou inoa?
|-
| O loʻu igoa o ___
| ʻO ___ ko‘u inoa
|-
| Tofa
| Aloha
|-
| Ioe
| ʻAe
|-
| Leai
| ʻAʻole
|-
| Faʻamolemole
| E ʻoluʻolu
|-
| Faʻafetai
| Mahalo
|}
{{stub}}
[[Category:Hawai'i]]
[[Category:Gagana]]
4dyapenvvghc4ondi15mx0r0rz4rt04
Sāmoa
0
1081
48247
47619
2026-06-02T09:17:41Z
Kwamikagami
1924
48247
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa
| common_name = Sāmoa
| native_name =
| image_flag = Flag of Samoa.svg
| image_coat = Coat of arms of Samoa.svg
| symbol_type = Ofu o auupega
| national_motto = ''Faʻavae i le [[Atua]] Sāmoa''<br />"Samoa is founded on God"
| national_anthem = ''O Le Fuʻa o le Saʻolotoga o Sāmoa''<br />"The Banner of Freedom"<div style="padding-top:0.5em;" class="center"> </div>
| image_map = Samoa on the globe (Polynesia centered).svg
| map_caption = Location of Samoa
| image_map2 = Samoa - Location Map (2013) - WSM - UNOCHA.svg
| map_caption2 = Map of Samoa
| capital = [[Apia]]
| coordinates = {{Coord|13|50|00|S|171|45|44|W|type:city}}
| largest_city = Apia
| official_languages = [[Gagana faʻa Sāmoa|Sāmoa]], [[Igilisi]]
| religion = {{unbulleted list|
{{Tree list}}
*97.9% Kerisiano (Lotu a le Malo)
**54.9% Lotu Porotesano
**18.8% Lotu Pope
**16.9% Lotu Mamona
**7.3% nisi vaega<br>o Kerisiano
{{Tree list/end}}
|1.7% leai se lotu
|0.4% nisi vaega o lotu<ref>{{cite web |title=Samoa Population and Housing Census 2021 |url=https://www.sbs.gov.ws/documents/census/2021/Census_2021_Final_Report.pdf?_t=1670528927 |access-date=10 January 2023 |archive-date=3 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403053500/http://www.sbs.gov.ws/index.php/population-demography-and-vital-statistics |url-status=live }}</ref>
}}
| religion_year = 2021
| ethnic_groups = {{unbulleted list
|92.6% [[Tagata Samoa]]
|7.0% Tagata [[Asia]]
|0.3% Tagata [[Europa]]
|0.1% nisi vaega o tagata<ref name=cia>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/samoa/ |title=Samoa |work=CIA – The World Factbook |date=26 October 2021 |access-date=24 January 2021 |archive-date=28 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028124346/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/samoa/ |url-status=live }}</ref>
}}
| ethnic_groups_year = 2021
| demonym = Samoan
| government_type = Repapelika faʻapalemene<!--- Consensus in the talk page is that Samoa is a Republic.--->
| leader_title1 = O le Ao o le Malo<!-- Per WP:COMMONNAME -->
| leader_name1 = [[Tuimalealiʻifano Vaʻaletoʻa Sualauvi II]]
| leader_title2 = Palemia
| leader_name2 = [[Laʻauli Leuatea Schmidt]]
| leader_title3 = {{nowrap|Fofoga Fetalai}}
| leader_name3 = [[Auapaʻau Mulipola Aloitafua]]
| legislature = Fono Aoao Faitulafono
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Niu Sila]]
| established_event1 = Treaty of Berlin
| established_date1 = 14 Iuni 1889
| established_event2 = Tripartite Convention
| established_date2 = 16 Fepuari 1900
| established_event3 = Faʻakolone e [[Siamani]]
| established_date3 = 1 Mati 1900
| established_event4 = Nofoia e [[Niu Sila]]
| established_date4 = 30 Aukuso 1914
| established_event5 = League tausi mavaega
| established_date5 = 17 Tesema 1920
| established_event6 = UN tausi mavaega
| established_date6 = 13 Tesema 1946
| established_event7 = Tutoʻatasi
| established_date7 = 1 Ianuari 1962
| area_km2 = 2,831<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/samoa/|title=Samoa|date=27 February 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=24 January 2021|archive-date=28 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028124346/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/samoa/|url-status=live}}</ref>
| area_rank = 167th<!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 1093
| percent_water = 0.3
| population_census = 205,557<ref name=sbs/>
| population_census_year = November 2021
| population_census_rank = 176th
| population_density_km2 = 70
| population_density_sq_mi = 182
| GDP_PPP = {{increase}}$1.225 billion<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=61&pr.y=2&sy=2018&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=862&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Samoa |publisher=International Monetary Fund |access-date=10 October 2018 |archive-date=10 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010134944/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=61&pr.y=2&sy=2018&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=862&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a |url-status=live }}</ref>
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $5,962<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = {{increase}}$908.561 million<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_per_capita = $4,420<ref name=imf2/>
| Gini = 38.7 <!--number only-->
| Gini_year = 2013
| Gini_change = steady<!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient |publisher=CIA World Factbook |access-date=16 July 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison |url-status=live }}</ref>
| HDI = 0.702 <!--number only-->
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=United Nations Development Programme |language=en}}</ref>
| HDI_rank = 116th
| currency = Tālā
| currency_code = WST
| time_zone = WST
| utc_offset = +13<ref>{{cite news |title=Samoa skips Friday in time zone change |url=http://www.abc.net.au/news/2011-12-30/samoa-skips-friday-in-time-zone-change/3753350 |access-date=16 January 2012 |newspaper=ABC Australia |date=31 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120103071659/http://www.abc.net.au/news/2011-12-30/samoa-skips-friday-in-time-zone-change/3753350 |archive-date=3 January 2012 |url-status=dead}}</ref>
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = Agavale<ref>{{cite news |url=http://wheels.blogs.nytimes.com/2009/09/08/in-samoa-drivers-switch-to-left-side-of-the-road/ |work=The New York Times |title=In Samoa, Drivers Switch to Left Side of the Road |first=Richard S. |last=Chang |date=8 September 2009 |access-date=23 May 2010 |archive-date=9 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709113806/https://wheels.blogs.nytimes.com/2009/09/08/in-samoa-drivers-switch-to-left-side-of-the-road/ |url-status=live }}</ref>
| calling_code = +685
| cctld = .ws
}}
ʻO '''Sāmoa''', aloaia o le '''Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa''', o se atunuʻu [[Polenisia]] ʻi le vasa o le Pasefika. E lua motu tetele, [[Upolu]] ma [[Savaiʻi]]. E 180,741 (2006) le aofai o tagata e nonofo i totonu o Sāmoa.<ref name=sbs>https://web.archive.org/web/20110721230100/http://www.sbs.gov.ws/Portals/138/PDF/census%20survey/Table%202.%20Population%20byregion%2C%20faipule%20district%202006.pdf Samoa Bureau of Statistics, 2006 Population by region, faipule districts, village, age and sex, Retrieved 2 January, 2010.</ref> Sa tūtoʻatasi Sāmoa i le tausaga 1962. Ua manumalo Sāmoa i le tutoatasi ua lana pule anamua, [[Niu Sila]]. O Sāmoa o le Atunuu muamua i le [[Pasefika]] na ia uluai maua le tutoatasi ao i lalo ai o le vaavaaiga a Niu Sila.
I aso nei, e lua ni atumotu tetele i Samoa: O Sāmoa i Sisifo lea ua faaigoa o ''Sāmoa,'' ma Sāmoa i Sasaʻe lea ua faaigoa ia ''[[:en:American Samoa|American Samoa]]'', poʻo ''[[Amerika Sāmoa]]''.
I nei taimi, o le Palemia o le Malo Tutoatasi o Sāmoa o [[Naomi Mataʻafa|Fiamē Naomi Mataʻafa]]. O le Tama ma Ao O Le Malo mo Sāmoa, o lea ua tulai ai le Afioga ia Tuiatua [[Tupua Tamasese]] Efi ina ua tuʻumalo le Susuga i le [[Malietoa Tanumafili II]] i le Aso Faraire,11 o Me 2007.
E toatele [[tagata Samoa]] e nonofo i fafo i isi atunuʻu i le lalolagi. E toatele lava e nonofo i [[Niusila]], [[Amelika]], [[Ausetalia]], [[Hawaiʻi]], [[Amerika Sāmoa|Amelika Sāmoa]], [[Fiti]], [[Toga]], [[Ausetalia]], [[Europa]], ma isi atunuu pei o [[Iapani]].
O le tausaga 1722 na iloa muamua ai motu o Samoa e papalagi, mai i le fauvaa Holani [[:en:Jacob_Roggeveen|Jacob Roggeveen]], sosoʻo ai lea ia [[:en:Louis_Antoine_de_Bougainville|Louis-Antoine de Bougainville]] i le tausaga 1768.
== Taulaga i Apia ==
O [[Apia]] le taulaga pito tele o Sāmoa, i le motu o [[Upolu]]. E 37, 708 (2006) tagata e nonofo i totonu o le taulaga o Apia.<ref name=sbs/> O Apia o se nuʻu laititi ua faaigoa ai le taulaga pito tele o Samoa, ae ua faapotopoto ai isi nuʻu. O Apia e tu ai ofisa o le Malo ma fale [[pisinisi]] tetele o le atunuu.
== Motu ==
O motu uma o Samoa na foaina mai volekano.
E 10 motu o Sāmoa: [[Savaiʻi]], [[Upolu]], [[Manono]], [[Apolima]], [[Nuʻusafee]], [[Fanuatapu]], [[Nuʻulua]], [[Namua]], [[Nuʻutele]] ma [[Nuʻulopa]]. O motu o Manono, Apolima, ma Nuʻulopa e tu i le va o motu tele o Savaiʻi ma Upolu. O Savaiʻi le motu pito tele i Samoa, na soʻo ai lea o Upolu. E selau tolu sefulu maila le faataamilosaga o le motu o Upolu.
== Gagana ==
E lua gagana ua mafai ona faʻaogāina i Sāmoa, o le [[Faʻaperetania|Gagana Faʻaperetania]] (Igilisi) ma le [[Gagana Faasamoa]] (Sāmoan).
== Itūmālō ==
[[File:Samoa districts numbered2.png|right|thumb|320px|Itūmālō o Samoa]]
E 11 itūmālō i Samoa. E 6 itumalo i Savaiʻi ma le 5 i Upolu ma motu laititi.<ref>https://web.archive.org/web/20110605081449/http://www.paclii.org/ws/legis/consol_act/tca1963317/ Samoa Territorial Constituencies Act 1963, Pacific Islands Legal Information Institute, Retrieved 2 January, 2009</ref>
<table><td><ol>
'''[[Upolu]]'''
(including minor islands)
<li>[[Tuamasaga]] ([[Afega]])
<li>[[Aʻana]] ([[Leulumoega]])
<li>[[Aiga-i-le-Tai]] ([[Mulifanua]])<sup>1</sup>
<li>[[Atua (district)|Atua]] ([[Lufilufi]])<sup>2</sup>
<li>[[Vaʻa-o-Fonoti]] ([[Samamea]])
</td></table>
<sup>1</sup> <small>ma motu o [[Manono]], [[Apolima]] and [[Nuʻulopa]]</small>
<br /><sup>2</sup> <small>ma motu laiti e fa i Aleipata ma le motu o Nuʻusafeʻe</small>
<br /><sup>3</sup> <small>ma nuʻu e lua i [[Upolu]] e iai Salamumu ma Leauvaʻa</small>
== Lotu ==
[[File:3 Samoan girls making ava 1909.jpg|left|thumb|180px|Palu o le ʻAva, 1911]]
O Sāmoa o se atunuu [[Lotu Kerisiano]]. Na amata le lotu [[Kerisiano]] i Samoa i le tausaga e 1830,<ref name=nzetc>http://130.195.86.216/tm/scholarly/tei-TanSamo-_N66610.html Samoa Anamua by Siaosi Tana (lomia muamua i le tausaga 1884), NZ Electronic Text Centre, Victoria University, Retrieved 2 January, 2010.</ref> i le taunuʻu atu o le misionare [[:en:John_Williams_(missionary)|John Williams]] i Sapapaliʻi i le motu o Savaiʻi. O le taimi foi lea na amata ai i Samoa le galuega a le Sosaiete a Misionare o [[Lonetona]] (L.M.S.).
O lotu o i totonu o Sāmoa o le [[Lotu Katoliko]] (Lotu Pope), Lotu E.F.K.S-[[Ekalesia Faapotopotoga Samoa]], Lotu Mamona, [[Lotu Metotisi]], [[Lotu Patipati]], ma tele o isi tamaʻilotu kerisiano eseese ua faapena ona oo mai i totonu o Sāmoa. Sa i ai nisi atua sa faapena ona tapuai ai Sāmoa i aso ua mavae.
Ao le taimi nei, ua nao le toatasi lava le [[Atua]] ua faapena ona ifo taele ma tapuai a i tagata O Sāmoa ua nao le Tama o i Le lagi, le Atua, o le na faia i tatou i le faavae o Sāmoa, o loo faapea ona tusia ai upu nei: ''E faʻavae i le Atua Sāmoa.''
<br /><gallery mode="packed" heights="120" class="center">
File:Samoa upolu.jpg
File:Samoa at sunrise.jpg
File:Samoan outrigger.jpg
File:Samoa.jpg
</gallery>
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Sāmoa]]
[[Category:Motu]]
[[Category:Le Lalolagi]]
hfvtvn6laqj9a065qo5kwymkb1ckrzv
Apia
0
1531
48321
47589
2026-06-02T10:31:41Z
Kwamikagami
1924
48321
wikitext
text/x-wiki
{{Aai
| name = Apia
| native_name = Apia
| fu‘a = Flag of None.svg
| coa = Coats of arms of None.svg
| map = Samoa Apia Map.png
| eria = 123.81
| faitau aofaʻi = 37 391 (2016)
| vavalalata = 300
}}
'''ʻO Apia''', ʻo le laumua lea o [[Sāmoa]]. ʻO se taulaga foʻi e nonofo ai tagata e toʻatele. E nonofo ai le aofaʻi o tagata e 37,391 i totonu o le taulaga ʻo Apia. ʻO lenei taulaga, e tele ona ʻofisa ʻautū, pei ʻo le ʻŌfisa o le Mālō o Sāmoa, le Maota Palemene o Sāmoa, Le ʻŌfisa o Faʻasalalauga o le [[SBC]], le uafu mo le felaʻuaʻiga o koneteina (containers) tetele, le fale talimālō o [[Aggie Greyʻs]] ma le [[Hotel Kitano Tusitala]], le ʻŌfisa o Leoleo, [[McDonaldʻs]], Faleʻaiga ʻeseʻese (ʻaemaise le faleʻaiga o Pinati), [[Faletifaga]], Falesā ʻeseʻese, Le [[Maketi Fou]], Maketi O Iʻa, Le uafu o femalagaʻiga i le vao o [[Toʻelau]] ma [[Tutuila]], [[Kalapu Sisiva]], Faleʻoloa ʻeseʻese ma le tele o nisi o mea ʻua mafai ona ʻe maua i soʻo se taulaga i lalolagi ʻātoa.
----
[[File:Samoa - Apia Govt buildings.jpg|right|300px|]]
O le ofutino o tagata pisinisi i le taulaga: Mo le fafine - e fai le sei, [[Puletasi]] ma se ula auro poo le filifili auro (mo sevae-ua sa le sevae tosotoso). Mo le tamaloloa le [[Iʻe Faitaga]] ma sevae tosotoso. O ofu o [[Faafafine]] e tusa ma le ofu o le fafine.
O i, Apia le tele o auala tetele ma auala na uma na ta,faapea ma le fasima (ua ''ne vaʻaiʻga o fasima e se aʻsa e maua i isi aʻai poo nuʻu i Sāmoa''). Ua tele lava le taavale ma telefoni feʻaveʻai - Mobile Phones i totonu le taulaga.
[[File:Samoa - Apia Harbour at dawn.jpg|centre|thumb|700px|Apia]]
[[Category:Sāmoa]]
a0zdct5gpvav5ek6h9gjfbhb8k9ruhr
48322
48321
2026-06-02T10:32:05Z
Kwamikagami
1924
48322
wikitext
text/x-wiki
{{Aai
| name = Apia
| native_name = Apia
| fu‘a = Flag of None.svg
| coa = Coats of arms of None.svg
| map = Samoa Apia Map.png
| eria = 123.81
| faitau aofaʻi = 37 391 (2016)
| vavalalata = 300
}}
'''ʻO Apia''', ʻo le laumua lea o [[Sāmoa]]. ʻO se taulaga foʻi e nonofo ai tagata e toʻatele. E nonofo ai le aofaʻi o tagata e 37,391 i totonu o le taulaga ʻo Apia. ʻO lenei taulaga, e tele ona ʻofisa ʻautū, pei ʻo le ʻŌfisa o le Mālō o Sāmoa, le Maota Palemene o Sāmoa, Le ʻŌfisa o Faʻasalalauga o le [[SBC]], le uafu mo le felaʻuaʻiga o koneteina (containers) tetele, le fale talimālō o [[Aggie Grey's]] ma le [[Hotel Kitano Tusitala]], le ʻŌfisa o Leoleo, [[McDonald's]], Faleʻaiga ʻeseʻese (ʻaemaise le faleʻaiga o Pinati), [[Faletifaga]], Falesā ʻeseʻese, Le [[Maketi Fou]], Maketi O Iʻa, Le uafu o femalagaʻiga i le vao o [[Toʻelau]] ma [[Tutuila]], [[Kalapu Sisiva]], Faleʻoloa ʻeseʻese ma le tele o nisi o mea ʻua mafai ona ʻe maua i soʻo se taulaga i lalolagi ʻātoa.
----
[[File:Samoa - Apia Govt buildings.jpg|right|300px|]]
O le ofutino o tagata pisinisi i le taulaga: Mo le fafine - e fai le sei, [[Puletasi]] ma se ula auro poo le filifili auro (mo sevae-ua sa le sevae tosotoso). Mo le tamaloloa le [[Iʻe Faitaga]] ma sevae tosotoso. O ofu o [[Faafafine]] e tusa ma le ofu o le fafine.
O i, Apia le tele o auala tetele ma auala na uma na ta,faapea ma le fasima (ua ''ne vaʻaiʻga o fasima e se a'sa e maua i isi aʻai poo nuʻu i Sāmoa''). Ua tele lava le taavale ma telefoni feʻaveʻai - Mobile Phones i totonu le taulaga.
[[File:Samoa - Apia Harbour at dawn.jpg|centre|thumb|700px|Apia]]
[[Category:Sāmoa]]
kvmqd1juxdr60tj7yjb3ytqfxtoasm3
48323
48322
2026-06-02T10:32:35Z
Kwamikagami
1924
48323
wikitext
text/x-wiki
{{Aai
| name = Apia
| native_name = Apia
| fu‘a = Flag of None.svg
| coa = Coats of arms of None.svg
| map = Samoa Apia Map.png
| eria = 123.81
| faitau aofaʻi = 37 391 (2016)
| vavalalata = 300
}}
'''ʻO Apia''', ʻo le laumua lea o [[Sāmoa]]. ʻO se taulaga foʻi e nonofo ai tagata e toʻatele. E nonofo ai le aofaʻi o tagata e 37,391 i totonu o le taulaga ʻo Apia. ʻO lenei taulaga, e tele ona ʻofisa ʻautū, pei ʻo le ʻŌfisa o le Mālō o Sāmoa, le Maota Palemene o Sāmoa, Le ʻŌfisa o Faʻasalalauga o le [[SBC]], le uafu mo le felaʻuaʻiga o koneteina (containers) tetele, le fale talimālō o [[Aggie Grey's]] ma le [[Hotel Kitano Tusitala]], le ʻŌfisa o Leoleo, [[McDonald's]], Faleʻaiga ʻeseʻese (ʻaemaise le faleʻaiga o Pinati), [[Faletifaga]], Falesā ʻeseʻese, Le [[Maketi Fou]], Maketi O Iʻa, Le uafu o femalagaʻiga i le vao o [[Toʻelau]] ma [[Tutuila]], [[Kalapu Sisiva]], Faleʻoloa ʻeseʻese ma le tele o nisi o mea ʻua mafai ona ʻe maua i soʻo se taulaga i lalolagi ʻātoa.
----
[[File:Samoa - Apia Govt buildings.jpg|right|thumb|]]
O le ofutino o tagata pisinisi i le taulaga: Mo le fafine - e fai le sei, [[Puletasi]] ma se ula auro poo le filifili auro (mo sevae-ua sa le sevae tosotoso). Mo le tamaloloa le [[Iʻe Faitaga]] ma sevae tosotoso. O ofu o [[Faafafine]] e tusa ma le ofu o le fafine.
O i, Apia le tele o auala tetele ma auala na uma na ta,faapea ma le fasima (ua ''ne vaʻaiʻga o fasima e se a'sa e maua i isi aʻai poo nuʻu i Sāmoa''). Ua tele lava le taavale ma telefoni feʻaveʻai - Mobile Phones i totonu le taulaga.
[[File:Samoa - Apia Harbour at dawn.jpg|centre|thumb|upright=2|Apia]]
[[Category:Sāmoa]]
g17yjzpjtsgx6mn695azvet7hm1auvk
Niu Sila
0
1709
48261
45153
2026-06-02T09:42:40Z
Kwamikagami
1924
48261
wikitext
text/x-wiki
''Mo le Itumalo a [[Netalani]], faitau: [[Sila (Netalani)]].''<br>
''Mo nisi faʻaogaina, faitau: [[Sila (Faʻamanino)]]''.
{{Infobox country
| conventional_long_name = New Zealand
| native_name = {{native name|mi|Aotearoa}}
| common_name = New Zealand
| image_flag = Flag of New Zealand.svg
| alt_flag = Blue field with the Union Flag in the top right corner, and four red stars with white borders to the right.
| image_coat = Coat of arms of New Zealand.svg
| alt_coat = A quartered shield, flanked by two figures, topped with a crown.
| image_map = NZL_orthographic NaturalEarth.svg
| alt_map = A map of the hemisphere centred on New Zealand, using an orthographic projection.
| map_caption = Faʻafanua o Niu Sila, [[Toʻelau]],<br>ma le tuaʻoi o Antarctica e pulea ai
| map_width = 250px
| other_symbol = God Defend New Zealand<br />({{Langx|mi|Aotearoa|link=no}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:New Zealand national anthem, performed by the United States Navy Band.wav]]</div><br /><!-- DO NOT REMOVE "GOD SAVE THE KING" -->God Save the King{{refn|1="God Save the King" is officially one of New Zealand's two national anthems, but is usually reserved for situations relevant to the monarchy.<ref>{{cite web |url=http://www.mch.govt.nz/nz-identity-heritage/national-anthems/protocols |title=Protocol for using New Zealand's National Anthems |publisher=Ministry for Culture and Heritage |access-date=17 February 2008 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511022303/http://www.mch.govt.nz/nz-identity-heritage/national-anthems/protocols |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title= New Zealand's national anthems |url= https://nzhistory.govt.nz/media/video/new-zealands-national-anthems |website=NZHistory |publisher=New Zealand Ministry for Culture and Heritage |access-date=18 September 2024 |language=en }}</ref> |group=n}}<!-- DO NOT add a media file without discussing on the talk page first -->
| other_symbol_type = Viʻi o le atunuʻu:
| capital = [[Ueligitone]]
| coordinates = {{Coord|41|18|S|174|47|E|type:city_region:NZ}}
| largest_city = [[Aukilani]]
| official_languages = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|[[Igilisi]]{{refn|1=English is a {{lang|la|de facto}} official language due to its widespread use.<ref>{{cite report |title=International Covenant on Civil and Political Rights Fifth Periodic Report of the Government of New Zealand |date=21 December 2007 |publisher=New Zealand Government |page=89 |quote=In addition to the Māori language, New Zealand Sign Language is also an official language of New Zealand. The New Zealand Sign Language Act 2006 permits the use of NZSL in legal proceedings, facilitates competency standards for its interpretation and guides government departments in its promotion and use. English, the medium for teaching and learning in most schools, is a ''de facto'' official language by virtue of its widespread use. For these reasons, these three languages have special mention in the New Zealand Curriculum. |url= http://mfat.govt.nz/downloads/humanrights/5th-ICCPR-report.pdf |url-status= |archive-url= https://web.archive.org/web/20150124193521/http://mfat.govt.nz/downloads/humanrights/5th-ICCPR-report.pdf |archive-date=24 January 2015 |access-date=18 November 2015}}</ref>|group=n}}
|Gagana Māori
|Gagana faʻailoga a Niu Sila
}}
| ethnic_groups = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|67.8% Tagata Europa
|17.8% Tagata Māori
|17.3% Tagata Asia
|8.9% Tagata Pasefika
|1.9% Tagata o Aferika,<br> Amerika, ma Asia i Sisifo
|1.1% nisi vaega o tagata
}}
| ethnic_groups_year = 2023
| ethnic_groups_ref = <ref name="Census2023PopCounts" />{{refn|1=Ethnicity figures add to more than 100% as people could choose more than one ethnic group in the census. |name="ethnicity"|group=n}}
| religion_year = 2023
| religion_ref = <ref>{{Cite web |title=Comparison of 2013, 2018, and 2023 censuses by religious affiliation |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?fs%5B0%5D=2023%20Census%2C0%7CTotals%20by%20topic%23CAT_TOTALS_BY_TOPIC%23&pg=0&fc=Variable%20codes&bp=true&snb=9&df%5Bds%5D=ds-nsiws-disseminate&df%5Bid%5D=CEN23_TBT_008&df%5Bag%5D=STATSNZ&df%5Bvs%5D=1.0&dq=ra06%2Bra07%2Bra08%2BraTS%2Bra05%2Bra04%2Bra03%2Bra02%2Bra01%2Bra80%2Bra99%2Bra00%2BraTotal.12%2B13%2B14%2B15%2B16%2B17%2B18%2B99%2B9999%2B01%2B02%2B03%2B04%2B05%2B06%2B07%2B08%2B09.2013%2B2018%2B2023&ly%5Brw%5D=CEN23_TBT_IND_003&ly%5Bcl%5D=CEN23_YEAR_001&ly%5Brs%5D=CEN23_TBT_GEO_006&to%5BTIME%5D=false|access-date=2 November 2024 |website=Statistics New Zealand}}</ref>
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|51.6% leai se lotu
|32.3% Kerisiano{{refn|Excluding the Māori-based churches of Rātana and Ringatū.|group=n|}}
|2.9% Hindu
|6.3% nisi vaega o lotu
|6.9% e leʻi faimai
}}
| demonym = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;|New Zealander|Kiwi (igoa tauvalaʻau)}}
| government_type = Palemene faʻatemokalasi<br>i lalo o le Tupu
| leader_title1 = Tupu
| leader_name1 = [[Sale III]]
| leader_title2 = Kovana Sili
| leader_name2 = Cindy Kiro
| leader_title3 = Palemia
| leader_name3 = Christopher Luxon
| legislature = Palemene
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Peretania]]
| established_event1 = Treaty of Waitangi<ref>{{cite web |title=Treaty of Waitangi |url=https://mch.govt.nz/treatyofwaitangi |website=mch.govt.nz |publisher=Manatū Taonga Ministry for Culture and Heritage |access-date=22 June 2023 |archive-date=22 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622103149/https://mch.govt.nz/treatyofwaitangi |url-status=dead }}</ref>
| established_date1 = 6 Fepuari 1840
| established_event2 = Malo a le pitonuʻu
| established_date2 = 7 Ma 1856
| established_event3 = Faʻatomini i lalo o le Emepaea
| established_date3 = 26 Setema 1907
| established_event4 = Statute of Westminster Adoption Act
| established_date4 = 25 Novema 1947
| established_event5 = Constitution Act 1986
| established_date5 = 1 Ianuari 1987
| area_rank = 75th
| area_km2 = 263,310<ref>{{cite web |title=New Zealand Population |url=https://www.worldometers.info/world-population/new-zealand-population/ |website=Worldometers |access-date=14 December 2024 |date=14 December 2024 }}</ref>
| area_sq_mi = 101,665<!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| percent_water = 1.6{{refn|1=The proportion of New Zealand's area (excluding estuaries) covered by rivers, lakes and ponds, based on figures from the New Zealand Land Cover Database,<ref>{{cite web |url=http://www.mfe.govt.nz/issues/land/land-cover-dbase/index.html |title=The New Zealand Land Cover Database |work=New Zealand Land Cover Database 2 |publisher=Ministry for the Environment |date=1 July 2009 |access-date=26 April 2011 |archive-date=14 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110314113106/http://www.mfe.govt.nz/issues/land/land-cover-dbase/index.html |url-status=dead }}</ref> is (357526 + 81936) / (26821559 – 92499–26033 – 19216)=1.6%. If estuarine open water, mangroves, and herbaceous saline vegetation are included, the figure is 2.2%.|group=n}}
| population_estimate = {{increase neutral}} {{formatnum:{{data New Zealand|poptoday}}}}<ref name="populationestimate">{{cite web|url=https://www.stats.govt.nz/tools/population-clock|title=Population clock|publisher=Statistics New Zealand|access-date=15 May 2021|archive-date=19 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221119125714/https://www.stats.govt.nz/tools/population-clock|url-status=live}} The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.</ref>
| population_estimate_year = {{currentmonth}} {{currentyear}}
| population_estimate_rank = 125th
| population_census = {{increase neutral}} 4,993,923<ref name="Census2023PopCounts" />
| population_census_year = [[2023 New Zealand census|2023]]
| population_density_km2 = {{Decimals|{{formatnum:{{NZ population data 2018||y}}|R}}/268021|1}}
| population_density_sq_mi = {{Decimals|{{formatnum:{{NZ population data 2018||y}}|R}}/103483|1}} <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| population_density_rank = 167th
| GDP_PPP = {{increase}} $279.183 billion<ref name="IMFWEO.NZ">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=196,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (NZ) |publisher=International Monetary Fund |date=10 October 2023 |access-date=12 October 2023 |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019000713/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=196,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref>
| GDP_PPP_rank = 63rd
| GDP_PPP_year = 2023
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $53,809<ref name="IMFWEO.NZ" />
| GDP_PPP_per_capita_rank = 32nd
| GDP_nominal = {{increase}} $249.415 billion<ref name="IMFWEO.NZ" />
| GDP_nominal_rank = 51st
| GDP_nominal_year = 2023
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $48,071<ref name="IMFWEO.NZ" />
| GDP_nominal_per_capita_rank = 23rd
| Gini_year = 2022
| Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 30.0<!--number only-->
| Gini_ref = <ref>{{cite book|url=https://www.stats.govt.nz/information-releases/household-income-and-housing-cost-statistics-year-ended-june-2022/|title=Household income and housing-cost statistics: Year ended June 2022|language=en|publisher=Statistics New Zealand|date=23 March 2023|access-date=22 September 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007015016/https://www.stats.govt.nz/information-releases/household-income-and-housing-cost-statistics-year-ended-june-2022/|url-status=live}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.939<!--number only-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=United Nations Development Programme|date=13 March 2024|page=288|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 16th
| currency = Tala Niu Sila ($)
| currency_code = NZD
| iso3166code = NZ
| time_zone = NZST{{refn|1=The Chatham Islands have a separate time zone, 45 minutes ahead of the rest of New Zealand.|group=n}}
| utc_offset = +12
| time_zone_DST = NZDT{{refn|Clocks are advanced by an hour from the last Sunday in September until the first Sunday in April.<ref>{{cite web |title=New Zealand Daylight Time Order 2007 (SR 2007/185) |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2007/0185/latest/whole.html |publisher=New Zealand Parliamentary Counsel Office |access-date=6 March 2017 |date=6 July 2007 |archive-date=7 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170307050021/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2007/0185/latest/whole.html |url-status=live }}</ref> Daylight saving time is also observed in the Chatham Islands, 45 minutes ahead of NZDT. |group=n}}
| utc_offset_DST = +13
| date_format = {{abbr|dd|day}}/{{abbr|mm|month}}/{{abbr|yyyy|year}}<ref>There is no official all-numeric date format for New Zealand, but government recommendations generally follow Australian date and time notation. See {{citation |title=The Govt.nz style guide |date=22 July 2020 |publisher=New Zealand Government |url=https://www.digital.govt.nz/standards-and-guidance/design-and-ux/content-design-guidance/numbers/ |access-date=9 July 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725154210/https://www.digital.govt.nz/standards-and-guidance/design-and-ux/content-design-guidance/numbers/ |url-status=live }}.</ref>
| drives_on = Agavale
| calling_code = +64
| cctld = .nz
}}
O '''Niu Sila''', na faʻaigoa e Maoli ʻo ''Aotearoa'', ʻo se [[atunuʻu]] e tūtoʻatasi i le [[Pasefika]], e tu i saute o Samoa. E lua motu tetele, o le [[le Motu ʻi Mātū]] (''North Island'') ma le Motu ʻi Saute (''South Island''). E i ai foʻi tamaʻi motu. O le aofai o tagata e nonofo i Niu Sila, e ova i le 4 miliona. Toatele o tagata e nonofo i le North Island, o le motu tele foʻi lea e tu ai Aukilani ma Ueligitone.
O Ueligitone le laumua o Niu Sila, e tu ai le fale fono Palemia o Niu Sila, e faʻaigoa o le ''Beehive.'' O le Palemia o Niu Sila i le taimi nei o Bill English. O Niu Sila o se atunuu Tamaoaiga ma se tamaoaiga maketi o loo pulea e le auina atu i fafo o oloa susu, aano o manu ma le uaina, faatasi ai ma tagata tafafao maimoa. O Niu Sila a tamaoaiga o tupe maua-maualuga ma tuu i se faavasegaga maualuga i faatusatusaga faava o malo o faatinoga o le atunuu, e pei o le soifua maloloina, aoaoga, le saolotoga o le tamaoaiga ma le tulaga lelei o le olaga. I le gata i lea, ua faatulagaina Niu Sila i 11 fono faaitulagi ma 67 pulega o le atunuu mo le faamoemoega o le malo i le lotoifale. Le malo o le aofia ai foi le Niu Sila Tokelau (a teritori faalagolago); le motu Cook, ma [[Niue]] (le tagata lava ia-e pulea setete i faalapotopotoga saoloto ma Niu Sila); ma le faalagolago Ross, o talosaga o le atunuu o Niu Sila i le Anetatika. O Niu Sila o se sui o le Malo Aufaatasi, o le Taupulega o Malo, ANZUS, Faalapotopotoga mo Tamaoaiga Galulue Felagolagomai ma Atinae, fono o le Pasefika, ma [[Asia]] ma le Pasefika Tamaoaiga Galulue Faatasi.
== Niu Sila ==
* ʻO se atunuʻu ʻua nonofo ai tagata Samoa e toʻatele i le vaitaimi nei.
* E silia i le 115,000 tagata Sāmoa e nonofo i Niu Sila. E toeitiiti tutusa ma le aofaʻi o le 170,000 tagata ʻoloʻo nonofo i [[Sāmoa]] i le taimi nei.
* ʻO isi ʻaʻai tetele o Niu Sila e aofia ai [[Aukilani]] (''Auckland'') & [[Kalaisetete]] ( ''Christchurch'')ma [[Tiniti]] (Dunedin).
* ʻO le gagana e faʻaaogā e le toʻatele o tagata i Niu Sila, ʻo [[le gagana Peritania]].
* Ma le gagana a le atunuu o [[Māori]], ʻo le [[gagana Maori]].
* E tūlaga fa le [[Gagana faʻa Sāmoa|Gagana Sāmoa]] i gagana e faʻaaogā soʻo i totonu o Niu Sila.
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Atunu'u]]
[[Category:Niu Sila]]
[[Category:Pasefika]]
[[Category:Motu]]
[[Category:Le Lalolagi]]
sdw2fefjfs9fx5g3rrolg2dsvqx4va6
Toga
0
1715
48257
47811
2026-06-02T09:37:46Z
Kwamikagami
1924
48257
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = ʻO Le Malo Pule Faʻatuī ʻO Toga
| common_name = Tonga
| native_name = {{native name|to|Ko E Puleʻanga Fakatuʻi ʻO Tonga}}
| image_flag = Flag of Tonga.svg
| image_coat = Tongan coat of arms.svg
| symbol = Coat of arms of Tonga
| symbol_type = Coat of arms
| national_motto = "{{lang|to|Ko e ʻOtua mo Tonga ko hoku tofiʻa|italics=no}}"<br />"ʻO le Atua ma Toga ʻo loʻu tofi"
| national_anthem = "{{lang|to|Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga|italics=no}}"<br />"Pese ʻo le Tupu ʻo le motu ʻo Toga"{{parabr}}{{center| }}
| image_map = Tonga on the globe (Polynesia centered).svg
| image_map2 =
| capital = Nuʻuʻalofa (Nukuʻalofa)
| coordinates = {{Coord|21|08|S|175|12|W|type:city}}
| largest_city = capital
| official_languages = {{Hlist|Gagana Toga|[[Igilisi]]}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| 97% Tagata Toga
| 0.7% Tagata [[Europa]]<br>ma [[Asia]]
| 2.3% nisi vaega o tagata
}}
| ethnic_groups_year = 2018<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tonga/|title=The World Factbook: Tonga: Geography|access-date=16 November 2018|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109192022/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tonga|url-status=live}}</ref>
| demonym = ʻAu-Toga (Tongan)
| government_type = Palemene ʻi lalo ʻo le Tupu
| leader_title1 = Tupu
| leader_name1 = Tupou VI
| leader_title2 = Palemia
| leader_name2 = Samiu Vaipulu (Sui)
| leader_title3 = Fofoga Fetalai
| leader_name3 = Fatafehi Fakafanua
| legislature = Fono Aoao Faitulafono
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Peretania]]
| established_event1 = Tutoʻatasi
| established_date1 = 4 Iuni 1970
| area_km2 = 748
| area_rank = 175th <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 289 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = 4.0
| population_census = 100,209<ref>{{cite web |url=https://matangitonga.to/2021/12/24/tongas-population-drops-100209 |title=Tonga's population drops to 100,209 |publisher=Matangi Tonga |date=24 December 2021 |access-date=24 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211224045529/https://matangitonga.to/2021/12/24/tongas-population-drops-100209 |archive-date=24 December 2021}}</ref>
| population_census_rank = 199th
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = 139
| population_density_sq_mi = 360 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 76th<sup>a</sup>
| GDP_PPP = $655 milliona
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $6,496<ref name="imf.org">{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=88&pr.y=5&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=866&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org|access-date=8 April 2020|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608123754/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=88&pr.y=5&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=866&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|url-status=live}}</ref>
| GDP_nominal = $493 milliona
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $4,888<ref name="imf.org"/>
| Gini = 27.1<!--number only-->
| Gini_year = 2021
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|title=Gini Index coefficient|publisher=The World Factbook|access-date=24 September 2024|archive-date=17 Hōngoingoi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|url-status=dead}}</ref>
| HDI = 0.739
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=United Nations Development Programme|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 98th
| currency = Paʻanga
| currency_code = TOP
| utc_offset = +13
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = Agavale
| calling_code = +676
| cctld = .to
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|96.9% Kerisiano
|—53.7% Lotu Metotisi
|—18.6% Lotu Mamona
|—14.2% Lotu Pope
|—10.4% nisi vaega<br>o Kerisiano
|2.2% Bahaʻi
|0.5% leai se lotu
|0.3% nisi vaega o lotu}}
| religion_ref = <ref>{{cite web | url=https://www.indexmundi.com/tonga/religions.html | title=Tonga Religions – Demographics | access-date=3 October 2022 | archive-date=3 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221003065033/https://www.indexmundi.com/tonga/religions.html | url-status=live }}</ref>
| religion_year = 2016
}}
'''Toga (Gagana Sāmoa - ''ʻO Le Malo Pule Faʻatuī ʻO Toga'' | Gagana Toga - ''Ko E Puleʻanga Fakatuʻi ʻO Tonga'' | Gagana Igilisi - ''The Kingdom Of Tonga'')''', ʻo se malo Tupu, ma se atunuʻu-ʻo-motu ʻi [[Polenisia]]. E pulea Toga e le tupu sili ʻo Taufaʻāhau Tupou VI. E toʻatele motu ʻi Toga, e 171 motu - ʻae naʻo motu e 45 ʻua e nofo ai tagata. ʻO le latele ʻa fanua uma ʻo Toga e 750 km<sup>2</sup>. E 103,941 le aofaʻi ʻo tagata e nonofo ʻi Toga. ʻO le taulaga ʻo Toga, ʻo '''''Nuʻuʻalofa''''' '''(Gagana Toga - ''Nukuʻalofa'').''' ʻO le motu taulaga ʻo Toga, ʻo '''''Togatapu'' (Gagana Toga - ''Tongatapu'').''' ʻO fanua ma motu uma e pule ai le Tupu ʻo Toga. E lata ifo ai Toga ʻiā [[Sāmoa]] ʻi lona matu-sasaʻe, Uea Ma Futuna ʻi lona matu-sisifo, [[Fiti]], [[Vanuatu]] ma [[Niu Kaletonia]] ʻi lona sisifo, [[Niu Sila]] ʻi lona saute, ma [[Niue]] ʻi lona sasaʻe. ʻO le motu sili e lima ʻo Toga, ʻo Togatapu, Eua, ʻApai, Vavaū, ma Niua-e-lua - Niuatoputapu ma Niuafou (Motu ia e latalata atu ʻiā Sāmoa.)
ʻOna folau mai tagata ʻi le motu ʻo Toga ʻi le taimi na ese mai Fiti poʻo Sāmoa ʻi le vaitaimi lena. Na omai le motu ʻi ʻApai (Gagana Sāmoa - Motu Muāmuā | Gagana Toga - ʻOtu Muʻomuʻa), ʻona faʻamatala ai nei tagata ʻi le gagana, aganuʻu, ma le ʻau Faʻa-Toga.
ʻO le taūsaga ʻo 1900 ʻi 1970, na puipui ai le Malo Peletania ʻi Toga. ʻAe peitaʻi, e le faʻakolone ai Toga i nisi atunuʻu malosi.
E tosina ai Toga ʻi le Commonwealth Of Nations, United Nations, Pacific Islands Forum, ma le Alliance Of Small Island States.
ʻO Toga ʻo se uō lelei ʻa [[Samoa|Sāmoa]].
== ʻUiga ʻO Le Igoa ʻO Le Atunuʻu ==
E toʻatele gagana ʻi Polenisia e tutusa, faʻapea ma le Gagana Toga, ʻi le ʻupu ʻa "Toga", aʻo le ʻupu lea ʻona faʻaaoga ifo ʻi tagata Polenisia e faʻamatala ai le pito ʻo saute. ʻO le vaitaimi lena ʻona ʻiloa ai le tagata ʻo le motu mamao ʻi saute.
E tutusa ai le igoa, "Toga", ʻi le itumalo ʻi gatai Hauaiʻi ʻona faʻaigoa ai (Gagana Hauaiʻi - Kona).
ʻO faʻaʻiloa atu ai le tagata ese ʻia Toga, ʻo le Motu Feleni (Gagana Toga - ʻOtu Felenite), aʻo le ʻuiga lea ʻona folau mai Kapeteni James Cook ʻi lana taimi muāmuā ʻi Toga ʻi le tausaga ʻo 1773. Na saū ai ia ʻi le taimi na faia le ʻumiti ʻo le Tuī Toga. ʻAe peitaʻi, ʻua ʻiai nisi tala na fai mai ʻia William Mariner, na fia fasiʻotia le ʻau-Toga ʻia James Cook, ʻae le faia ʻona le ʻiloa le ʻau-Toga pe faʻapefea e faia.
== Tala Faʻasolopito ==
E pei ʻona fai ʻi le faʻasolopito ʻa Toga, na saū ai Maui ʻona fusi ai le fanua ʻa Togatapu, ʻApai, ma Vavau.
Na fai mai le tala-ʻo-faʻasolopito ʻona folau mai tagata sau mai Fiti ʻi Samoa, ma folau mai Samoa e nonofo atu ʻi Toga. ʻO le nuʻu ʻo Nuʻuleʻa (Gagana Toga - Nukuleka) ʻo le nuʻu matua ʻo Toga uma.
ʻO le tausaga ʻo 1200, ʻo le ʻau-Toga sa pule atu ʻi tele motu ʻi le Pasefika. ʻI le vaitaimi na sa tele ifo le Tui Manuʻa, ʻona ʻamata ai le ʻau-Toga ʻi lātou malo sili, '''''ʻO Le Malo Tuī Toga'' (Gagana Toga - ''Ko E Puleʻanga ʻO Tuʻi Tonga'')''' lana fofola atu ʻi le Pasefika uma. ʻO le tupu muāmuā ʻi le Tuī Toga, ʻo Tuī Toga ʻAsoʻaitu. E latele le Malo Tuī Toga ʻi lana fofola ma faʻakolone ʻi nisi motu ʻi le Pasefika, muāmuā ai Sāmoa (Savāiʻi, ʻUpolu ma Tutuīla), Fiti, ʻUvea Ma Futuna, [[Toʻelau]], Tūvalu, Kilipati, Atu Kuki, Taʻiti, Atu Solomona, Vanuatu, ma Niu Kaletonia. ʻOna taʻua ai le Malo Tuī Toga mo le lātou faiga malosi e faʻatosina ai ʻi lātou aganuʻu, faʻapea laugatasi ʻi le fou ʻa Sāmoa. Na ʻiai le taua ʻo ʻau-Toga ʻi le tupulaga tausaga ʻo 1500 ma 1700.
'''Taimi Na Fetaui Ai Le ʻAu-Toga Ma Le ʻAu-Europa'''
''ʻAu-Netalani (Netherlands)''
Na fetaui ai le ʻau-Toga ʻi le ʻau-Europa ʻi le taūsaga ʻo 1616, ana sau ai le vaʻa ʻau-Netalani, ʻo Eendracht. ʻO le kapeteni ʻi le vaʻa lena ʻo Willem Schouten, ʻo lona ʻuiga ʻi lana folau e te fesuiaiga ma le ʻau-Toga. Na folau ai nisi ʻau-Dutch foʻi ʻi Toga, ʻo Jacob Le Maire (Sa taunuʻu ʻi gatai le motu ʻo Niuatoputapu), ma Abel Tasman (Sa taunuʻu ʻi gatai le ʻau motu ʻo Togatapu ma ʻApai.) ʻi le taūsaga ʻo 1643.
''ʻAu-Peletania (British)''
Na folau mai Kapeteni James Cook ʻi Toga ʻi le vaitaimi na faia le ʻumiti ʻo le Tuī Toga. Na sau ai le faiga-misione kelisiano ʻi le taūsaga ʻo 1797 ma le faiga-faifeʻau metotisi ʻi le taūsaga ʻo 1822.
''ʻAu-Sepania (Spanish)''
Na folau mai se tamaloa mai [[Sepania|Sepania]], ʻo Francisco Mourelle-de-la-Rua ʻi le taūsaga ʻo 1781, ma Alessandro Malaspina ʻi le taūsaga ʻo 1793.
''ʻAu-ʻAmēlika (American)''
Na folau mai le ʻau-ʻAmēlika ʻi Toga ʻi le taūsaga ʻo 1799 ʻi 1899. Na omai le tagata ese ʻi Toga e fesuiaiga mo se vai e ʻinu, meāʻai, ma se laupapa. E toʻatele ʻau-Toga na ʻalu ma faigaluega ʻi le vaʻa ʻau-ʻAmēlika. Na folau mai le United States Exploring Expedition ʻi Toga ʻi le taūsaga ʻo 1840.
ʻO le taūsaga ʻo 1845, e le ʻua ʻiai se tamaloa ʻo lana igoa ʻo Taufaʻāhau. ʻO ia na faʻatasi ai uma ʻa motu ʻo Toga ʻi le malo tupu. Sa uʻu ʻona ia ʻo le matai ʻo Tuī ʻAnoʻupolu, ʻae papatiso ʻa ia e le tagata faiga-faifeʻau metotisi, ʻona tuʻu atu le igoa, "Siaosi" ʻi le taūsaga ʻo 1831. ʻO le taūsaga ʻo 1875, na fesoʻasoʻani mai se faifeʻau ʻi le tamaloa lea e faia le faʻavae ʻo Toga.
Sa puipui ai Toga e Peletania ʻi le faiga-feagaiga (ʻO Le Feagaiga ʻO Uō - Toga Ma Peletania) ʻi le taūsaga ʻo 1900. ʻO le filifiliga lea sa puipuia mai Toga e le faʻakolone ʻi nisi atunuʻu mamaō, ʻana faʻalogo maia le Tupu ʻo Toga ʻi le taua ʻo Sāmoa, ʻona vavae ese mai e Siamani ʻiā Sāmoa ʻi Sisifo, ma Amēlika ʻiā Sāmoa ʻi Sasaʻe. ʻAe peitaʻi, e lē tuʻuina ai Toga ʻiā Peletania ʻi le lātou saʻolotoga ma filemu.
ʻO le taūsaga ʻo 1918, ʻona malaga mai se vaʻa mai Aukilani, Niu Sila e le igoa ʻo le vaʻa ʻo SS Talune. Na omai ma tū ai le vaʻa ʻi le ʻUafu-ʻO-Vuna (ʻUafu autū ʻo Nuʻuʻalofa ma Toga ʻatoa.) e le pepesi tele ʻo fāmaʻi, ʻana fasiʻotia se 1,800 ʻau-Toga ʻi le vaitaimi lena. ʻO le vaʻa lena ʻona taunuʻu atu ʻiā Sāmoa e le fāmaʻi na fasiʻotia le toʻatele ʻa tagata nonofo ʻi Sāmoa (E lē pepesi atu le fāmaʻi ʻi Amēlika Sāmoa, lana faia le poloka ʻo le motu ʻana faʻalogo le fāmaʻi le pepesi ai.).
Na saū ai le ataliʻi ʻa le Tupu Tamaʻitaʻi Sālote Tupou III, Taufaʻāhau Tupou IV e le ʻaso na tuʻuina ai Niu Sila le tūtoʻatasi ʻo Sāmoa, Iānuali 1, 1962. ʻO le meāʻalofa na aumai Toga ʻo se siapo e umi, naʻo faia mo le ʻaso lena.
ʻO le taūsaga ʻo 1965, na maliu ai le Tupu Tamaʻitaʻi Sālote Tupou III.
ʻO le taūsaga ʻo 1967, ʻona faia le kolonaite ʻa Taufaʻāhau Tupou IV, e Tupu ʻa ia e Toga.
ʻO le taūsaga ʻo 1970, sa faia le tūtoʻatasi ʻo Toga mai Peletania.
ʻO le taūsaga e mulimuli ai 2021, ʻamataga ai 2022, na pā ifo ma mū maia se afi e le motu laʻiti ʻo Hunga-Tonga ma Hunga-Haʻapai, latalata le 65km mai Togatapu, ʻona lūlū malosi faʻapea se mafuʻe e Nuʻuʻalofa ma motu ʻApai (Namuʻa ma nisi motu latalata ifo.) ʻO le motu ʻo Vavaū, ʻona e lē tele se meā na e tutupu atu. Na omaia ma se sunami ʻi le motu ʻo Togatapu ma ʻApai, ʻo Nuʻuʻalofa lana vaʻaia le tele ʻo vai na sosoʻo maia le tai. ʻOna tuʻu atu se lapataʻiga mo se sunami ʻi atunuʻu ma motu uma latalata atu ʻiā Toga. Na vaʻai atu le tai na latele mai ʻi Sāmoa ma Fiti, ʻae malosi atu le galu ʻi Niu Sila, ʻAusetalia, ʻIapani, ʻIunaite Setete ʻO ʻAmēlika, Tīle, Pelū. Na motusia ai le kepō-itaneti ʻo Toga e le kepō-itaneti mai Toga ma Fiti. Na talia le 5 vaiaso e toe faia le kepō-itaneti e faʻaola ai uma le fesoʻotaiga ʻi motu uma ʻo Toga.
== Faʻasinomaga ==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Pasefika]]
[[Category:Polenisia]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Toga]]
moxfad823fg15buwhbx6o9nrhs414fa
Manu Sāmoa
0
1717
48361
48132
2026-06-02T11:01:10Z
Kwamikagami
1924
48361
wikitext
text/x-wiki
;Manu Sāmoa
ʻO le taʻaloga lakapī, e fiafia tele ʻi ai tagata o [[Sāmoa]]. ʻO se taʻaloga ʻua lausilafia ai Sāmoa i le lalolagi ʻātoa. ʻUa māfua lenei mea, ona e lē gata ʻina lelei le taʻaʻalo a tama Sāmoa i Niu Sila, ʻae ʻua lauiloa foʻi le ʻaulakapī a Sāmoa e taʻua o le Manu Sāmoa.
kjlx5992lwyqk5lu9igjxu81sl8z16c
ʻAusetalia
0
2475
48249
47643
2026-06-02T09:25:10Z
Kwamikagami
1924
48249
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Commonwealth of Australia
| common_name = Ausetalia
| image_flag = Flag of Australia (converted).svg
| alt_flag = O se fanua lanu moana ma le Fuʻa a le Iuni i le pito i luga o le kuata, o le fetu paʻepaʻe e pito i lalo, ma le faʻaputuga o fetu papaʻe e lima i le tamatau - 1 le fetu laʻiti e 5 lima, ma le 4 fetu lapoa e 7 lima.
| image_coat = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg
| alt_coat = <!--alt text for coat of arms-->
| national_anthem = "Advance Australia Fair"{{Lower|0.2em|{{Refn|Australia also has a [[Honors music|royal anthem]], "[[God Save the King]]", which may be played in place of or alongside the national anthem when members of the [[House of Windsor|royal family]] are present. If not played alongside the royal anthem, the national anthem is instead played at the end of an official event.<ref>{{Cite web |title=Australian National Anthem |url=https://www.pmc.gov.au/honours-and-symbols/australian-national-symbols/australian-national-anthem |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027193111/https://www.pmc.gov.au/honours-and-symbols/australian-national-symbols/australian-national-anthem |archive-date=27 October 2023 |access-date=9 January 2024 |website=Department of Prime Minister and Cabinet|date=19 January 2022 }}</ref>|name="anthem explanation"|group="N"}}<!--end lower:-->}}<br /> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{Center|[[File:U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg]]}}</div>
| image_map = Australia with AAT (orthographic projection).svg
| map_caption = {{Legend|#316831|Tuaʻoi o Ausetalia}}
{{Legend|#8DC78C|Tuaʻoi o Antarctica e pulea e Ausetalia}}
| alt_map = A map of the eastern hemisphere centred on Australia, using an orthographic projection
| capital = [[Kenepera]]
| coordinates = {{Coord|35|18|29|S|149|07|28|E|type:city_region:AU}}
| largest_city = [[Sini]] (metropolitan)<br />[[Melepone]] (urban){{Refn|Sydney is the largest city based on Australian Bureau of Statistics (ABS) Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs). These represent labour markets and the functional area of Australian capital cities.<ref name="ABS-regional-population-2022">{{cite web |title=Regional population, 2021-22 financial year |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021-22 |date=20 April 2023 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=27 May 2023 |archive-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420020126/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021-22 |url-status=live }}</ref> Melbourne is larger based on ABS Significant Urban Areas (SUAs). These represent Urban Centres, or groups of contiguous Urban Centres, that contain a population of 10,000 people or more.<ref>{{cite news |last1=Turnbull |first1=Tiffanie |title=Melbourne overtakes Sydney as Australia's biggest city |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-65261720 |access-date=27 May 2023 |publisher=BBC News |date=17 April 2023 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521093900/https://www.bbc.com/news/world-australia-65261720 |url-status=live }}</ref>|group="N"}}<!-- See discussion on the talk page -->
| languages_type = Gagana a le malo ma le atunuʻu
| languages = [[Igilisi|Igilisi (Au)]]
| languages2_type =
| languages2 =
| demonym = {{Hlist|Australian|Aussie (igoa tauvalaʻau){{Refn|Pronounced "Ozzy"}}<ref>{{Cite web |title=Aussie |url=https://www.macquariedictionary.com.au/features/word/search/?search_word_type=Dictionary&word=aussie |url-access=subscription |access-date=8 February 2024 |website=[[Macquarie Dictionary]] |date=16 October 2023 |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610132406/https://www.macquariedictionary.com.au/?time=1718025846039 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |title=Collins English Dictionary |year=2009 |publisher=[[HarperCollins]] |location=Bishopbriggs, Glasgow |isbn=978-0-0078-6171-2 |page=18 |title-link=Collins English Dictionary }}</ref><!--end hlist:-->}}
| religion = {{Ublist
|title = Nisi vaega
|43.9% Kerisiano
|38.9% Leai se lotu
|3.2% Muselemu
|2.7% Hinduism
|2.4% Buddhism
|1.7% Nisi vaega
|7.2% E leiloa{{Refn|The religion question is optional in the Australian census.|group="N"}}
}}
| religion_year = [[2021 Australian census|2021]]
| religion_ref = <ref name="Australian-Bureau-of-Statistics-2022"/>
| government_type = Feterale Palemene Pulega Faʻavae
| leader_title1 = Tupu
| leader_name1 = [[Sale III|Salese III]]
| leader_title2 = {{Nowrap|Kovana Sili}}
| leader_name2 = Sam Mostyn
| leader_title3 = Palemia
| leader_name3 = Anthony Albanese
| legislature = Palemene
| upper_house = Senate
| lower_house = Maota o Sui
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Peretania]]
| established_event1 = Faʻafeterale
| established_date1 = 1 Ianuari 1901
| established_event2 = Faʻaaliga Balfour
| established_date2 = 15 Novema 1926
| established_event3 = Tulafono mo le vaetamaina o Westminster
| established_date3 = 9 Oketopa 1942
| established_event4 = Tulafono o Ausetalia
| established_date4 = 3 Mati 1986
| area_km2 = 7,688,287<ref name="Geoscience-Australia-2014">{{Cite web|url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories|title=Area of Australia - States and Territories|date=27 June 2014|website=Geoscience Australia|access-date=18 February 2024|archive-date=18 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories|url-status=live}}</ref><ref name="Factbook-Geography">{{Cite CIA World Factbook |country=Australia |section=Geography |access-date=16 August 2024}}</ref><ref name="Organisation-for-Economic-Cooperation-and-Development-OECD">{{Cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref>
| area_rank = 6th
| percent_water = 1.79 (2015)<ref name="Organisation-for-Economic-Cooperation-and-Development-OECD"/>
| population_estimate = {{IncreaseNeutral}} {{Data Australia|poptoday|formatnum}}<ref name="popclock">{{Cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-clock-pyramid|title=Population clock and pyramid|work=[[Australian Bureau of Statistics]] website|date=5 March 2024|publisher=Commonwealth of Australia|access-date=5 March 2024|archive-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208102513/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-clock-pyramid|url-status=live}} The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.</ref>
| population_census = {{IncreaseNeutral}} 25,890,773<ref>{{Cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|title=National, state and territory population|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=26 September 2022|access-date=26 September 2022|archive-date=21 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121204624/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|url-status=live}}</ref>
| population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}}
| population_estimate_rank = 54th
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = {{#expr:{{Data Australia|poptoday}} / 7692024 round 1}}
| population_density_rank = 244th
| GDP_PPP = {{increase}} $1.898 trillion<ref name="IMFWEO.AU">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=193,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Australia) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 October 2024 |access-date=22 October 2024}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_rank = 19th
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $69,475<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_PPP_per_capita_rank = 23rd
| GDP_nominal = {{increase}} $1.802 trillion<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_rank = 14th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $65,966<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_nominal_per_capita_rank = 12th
| Gini = 32.4
| Gini_year = 2020
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Australia Gini Coefficient, 1995 – 2023 {{!}} CEIC Data |url=https://www.ceicdata.com/en/indicator/australia/gini-coefficient |access-date=4 March 2024 |website=www.ceicdata.com |archive-date=4 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304002624/https://www.ceicdata.com/en/indicator/australia/gini-coefficient |url-status=live }}</ref>
| HDI = 0.946<!--number only-->
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 10th
| currency = Tala Ausetalia ($)
| currency_code = AUD
| time_zone = AWST, ACST, AEST<ref name="time" group="N">There are minor variations from three basic time zones; see Time in Australia.</ref>
| utc_offset = +8; +9.5; +10
| time_zone_DST = ACDT, AEDT<ref name="time" group="N"/>
| utc_offset_DST = +10.5; +11
| DST_note = DST e leʻo faʻaoga e Qld, WA and NT
| date_format = {{Abbr|dd|day}}/{{Abbr|mm|month}}/{{Abbr|yyyy|year}}<ref>{{Cite web |last=Australian Government |date=March 2023 |title=Dates and time |url=https://www.stylemanual.gov.au/grammar-punctuation-and-conventions/numbers-and-measurements/dates-and-time |access-date=6 May 2023 |website=Style Manual |archive-date=29 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529074659/https://www.stylemanual.gov.au/grammar-punctuation-and-conventions/numbers-and-measurements/dates-and-time |url-status=live }}</ref>
| drives_on = Agavale
| calling_code = +61
| cctld = [[.au]]
}}
O '''Ausetalia''',<ref>{{Cite web|url=https://education.nsw.gov.au/content/dam/main-education/teaching-and-learning/curriculum/multicultural-education/eald/eald-bilingual-dictionary-samoan.pdf|title=Bilingual English/Samoan Dictionary (Lolomifefiloi i Gagana e Lua Igilisi/Samoa)|author=New South Wales Department of Education (Matagaluega o Aoga a Niu Saute Uelese)}}</ref> ʻo se [[konetineta]] i le [[Vasa Pasefika]]. ʻO se atunuʻu telē tele lea atunuʻu. E maua i le itū i saute i sisifo o [[Samoa]], ʻae taʻatia i le itū i mātū i sisifo o [[Niu Sila]]. ʻO se atunuʻu e mauʻoa tele ʻAusetalia, ʻaua e tele ona ʻoloa mai ona minerale ma isi ʻoloa gaosia mai ona faʻatoʻaga faʻapea ona laufanua. O le a le atunuu lona ono-aupito tele lalolagi e ala i le eria atoa. atunuu e lata ane e aofia ai [[Papua Niu Kini]], [[Initonesia]] ma [[Sasaʻe Timor]] i le itu i matu; [[Le Motu o Solomona]] ma [[Vanuatu]] i le itu i sasae-matu; ma Niu Sila i le itu i saute-sasaʻe.
Mo e uiga i le 50,000 tausaga i luma o le muamua le faatalanoaga o Peretania i le senituri lona sefulu valu tuai, na aina Ausetalia e ala i le atunuu Ausetalia, na saunoa gagana faavasegaina i pe tusa lea ma le 250 vaega gagana. Ina ua mavae le mauaina o [[Europa]] o le konetineta e suesue [[Holani]] i le 1606, sa fai mai le afa i sasaʻe o Ausetalia e ala i [[Peretania Tele]] i le 1770 ma muai nofoia e ala i felauaiga penal i le kolone o Uelese i saute fou mai le 26 o Ianuari 1788. tuputupu pea le faitau aofai o tagata i le tele o tausaga mulimuli ane ai; sa suesueina ma se nofoaga faaopoopo pale lava pulega e lima, na faavaeina i le konetineta. I le aso 1 Ianuari 1901, faatasi ai faatasi le nofoaga e ono, ua avea le Taupulega o Ausetalia. Talu tuufaatasiga, ua tausia Ausetalia se faiga saoloto faatemokalasi faaupufai fale o manu e galue e avea o se faatemokalasi Palemene feterale ma Malo Faitupu faavae e aofia ai le ono setete ma ni teritori. O le faitau aofai o tagata o le 24 miliona o le tele o le taulaga ma le mamafa faasagatonu i setete i sasae ma i luga o le talafatai.
O Ausetalia o se atunuu atiina ae ma se tasi o le mauoa i le lalolagi, ma le-aupito tele lona 12 tamaoaiga o le lalolagi. I le 2014 sa i ai le maualuga o le lona lima o le lalolagi Ausetalia i le capita tupe maua. tupe faaalu militeli a Ausetalia e 13-aupito tele a le lalolagi. O le faasino upu o le atinae o tagata lona lua-aupito maualuga aafia ai le lalolagi, faatulagaina maualuga i Ausetalia le tele o faatusatusaga faava o malo o faatinoga o le atunuu, e pei o le tulaga lelei o le olaga, o le soifua maloloina, aoaoga, le saolotoga o le tamaoaiga, ma le puipuiga o le saolotoga tau le va ma aia tatau faaupufai.
O Ausetalia o se sui o le Malo Aufaatasi, G20, o le Taupulega o Malo, ANZUS, Faalapotopotoga mo Tamaoaiga Galulue Felagolagomai ma Atinae (OECD), Lalolagi Faalapotopotoga o Fefaatauaiga, [[Asia]] ma le Pasefika Tamaoaiga Galulue, ma le fono o le Pasefika.
==Igoa==
O le igoa e maua Ausetalia mai le Australis Latina Terra ( "laueleele i saute") o se igoa faaaoga mo laueleele iloa i le itulagi i saute talu mai aso anamua. O le muamua tusia faaaogaina o le upu Ausetalia i le gagana Peretania sa i 1625 i se tusi na tusia e Sir Richard Hakluyt, lomia e Samuel Purchas. O le ituaiga Holani upu faamatala sa faaaogaina Australische i se tusi Holani i Batavia (Jakarta) i le 1638, e faasino i le fanua iloa fou i le itu i saute.
O le taimi muamua o le igoa e foliga mai ua aloaia faaaogaina Ausetalia i ai i se despatch e le Alii Bathurst o 4 Aperila 1817 lea faailoa Kovana Lachlan Macquarie o le mauaina o siata Kapeteni Flinders ʻo Ausetalia. I le aso 12 Tesema 1817, ua fautuaina e Macquarie le ofisa o le malo e tatau ona faaaoga aloaia. I le 1824, o le Admiralty malilie e tatau ona faailoa aloaia le konetineta o Ausetalia.
==Talafaasolopito==
[[File:Bradshaw rock paintings.jpg|thumb|Faatufugaga papa Apoliki i le [[Kimberley (Ausetalia sisifo) | Kimberley]] itulagi o Ausetalia i Sisifo.]]
nonofo ai tagata o le konetineta o Ausetalia ua fuafuaina e amata i le va o 42.000 ma 48.000 tausaga talu ai, atonu i le malaga a tagata i le laueleele alalaupapa ma puupuu-sami alataloto mai mea nei Sautesasae Asia. O nei uluai tagata atonu tuaa sa o le atunuu Australians.At ona po nei i le taimi o le faatalanoaga o Europa i le seneturi lona 18 tuai, o le tele Ausetalia le atunuu sailia ma faapotopoto meaai, faatasi ai ma se aganuu tuufofoga ma tulaga faatauaina faaleagaga e faavae i luga o le migao mo le laueleele ma se talitonuga i le miti taimi.
===Taunuu mai o le Tagata Europa===
[[File:Captainjamescookportrait.jpg|left|upright|thumb|Ata o le Taitaiau o [[James Cook]], o le uluai Europa i le faafanua o le talafatai i sasaʻe o Ausetalia i le 1770.]]
O le sighting Europa muamua faamauina o le motu autu o Ausetalia, ma le landfall Europa muamua faamauina i luga o le konetineta o Ausetalia, e mafua i le Tautai Holani [[Willem Janszoon]]. Sa ia mama- le talafatai o le tolotolo Cape Ioka i le amataga 1606, ma tuta i le aso 26 Fepuari i le Pennefather vaitafe e lata ane i le aai i ona po nei o Weipa i Cape Ioka. Amata le Holani atoa o le talafatai i sisifo ma matu ma faaigoa le konetineta o motu "Fou Holani" i le taimi o le seneturi lona 17, ae ua faia se taumafaiga i le faatalanoaga. William Dampier, o se tagata suʻe nuʻu le gagana Peretania, taunuu i le talafatai i le itu i matu-sisifo o Fou Holani i le 1688 ma toe i le 1699 i se malaga toe foi.
I le 1770, sa folau [[James Cook]] faatasi ma faailogaina le talafatai i sasae, lea sa ia igoa Uelese saute fou ma fai mo Peretania Tele. Faatasi ai ma le leai o lona kolone o Amerika i le 1783, o le Malo o Peretania auina a solomuli o vaa, o le "solomuli Sili", i lalo o le poloaiga o le Taitaiau o Arthur Phillip, e faatuina ai se kolone falepuipui fou i Niu Wales i Saute. A tolauapiga na faatuina ma le fuʻa toe faatutūina mai i Sydney gaiga, taulaga Jackson, i le aso 26 Ianuari 1788, o se aso lea na avea ma aso o le atunuu o Ausetalia, Ausetalia Aso, e ui lava o le Peretania kolone Tupu o Uelese i saute fou sa le aloaia faalauiloa seia 7 Fepuari 1788. O le nuu muamua na taitai atu ai le faavae o [[Sini]], ma le sailiiliga ma nuu o le isi itulagi.
Sa faatulagaina se faatalanoaga o Peretania i le Laueleele o le Van Diemen, ua lauiloa nei o Tasmania, i le 1803, ma na avea ma se kolone ese i 1825. faapea aloaia le malo autasi le vaega i sisifo o [[Ausetalia i Sisifo|Ausetalia i sisifo]] (le kolone vaitafe Swan) i le 1828. kolone Vavaeese sa vaneina mai vaega o Uelese i saute fou: saute Ausetalia i le 1836, Victoria i le tausaga e 1851, ma Queensland i le 1859. sa faavaeina le [[Teritori i Matu|teritori i matu]] i le 1911 ina ua excised mai saute Ausetalia. sa faavaeina i saute Ausetalia o se "itumalo saoloto" -o lava se kolone falepuipui. na faavaeina foi Victoria ma sisifo Ausetalia "saoloto", ae mulimuli ane taliaina faamaonia le nofosala aveina. O se tauiviga e le nofoia o Uelese i saute fou taitaiina atu ai i le faaiuga o le nofosala felauaiga i lena kolone; taunuu le vaa nofosala mulimuli i le 1848.
===Atunuu tulaga===
[[File:Anzac2.jpg|thumb|left|alt=Ata o se faamanatu ANZAC ma se tagata taaalo i se bugle matutua. o loo nonofo laina o tagata i tua o le faamanatuga. E toatele laiti satauro paepae ma poppies mumu ua pipii i le vao i le laina i le itu o le fanua faamanatu.|O le [[Mulimuli meli]] o loo taaalo i se [[Anzac Aso]] sauniga i [[Taulaga Melepone, Victoria | taulaga Melepone]]. e faia sauniga faapena i le tele o lafumanu ma taulaga.]]
I le aso 1 Ianuari 1901, tuufaatasiga o le na ausia nofoaga ina ua mavae se sefulu tausaga o fuafuaga, feutagaiga ma palota. O lenei faavaeina le Taupulega o Ausetalia e avea o se pule o le malo o Peretania. O le teritori o tupe faavae feterale (mulimuli ane toe faaigoaina le teritori laumua o Ausetalia) sa faia i le 1911 e pei o le nofoaga mo le laumua o le malo i le lumanai o Canberra. [[Melepone]] o le nofoa o le lē tumau o le malo mai le 1901 i le 1927 ao le fausia Canberra. Na siitia atu ai le teritori i matu mai le pulea o le malo i saute o Ausetalia i le Palemene le feterale i le 1911. I le 1914, na auai Ausetalia Peretania i le tau o le Taua o le Lalolagi, faatasi ai ma le lagolago mai le gata i le vaega saoloto Taupulega tautalatala ma le vaega galulue Ausetalia fafati.
Ausetalia sa auai i le tele o le taua tele tau i le pito i luma i sisifo. O uiga i 416.000 na auauna, e uiga i le 60,000 na fasiotia ma sa manua isi 152.000. O le tele o Ausetalia manatu i le toilalo o le ai vaega ʻau a Ausetalia ma Niu Sila i Gallipoli e pei o le fanau mai o le atunuu - ona muamua tetele gaoioiga militeli. ua manatu e le toatele o le tauiviga Kokoda Mataituina o se atunuu tutusa - faamatalaina mea na tupu i le taimi o le Taua Lona Lua a le Lalolagi.
==Malo==
[[File:Parliament House Canberra NS.jpg|thumb|alt=A tetele papae ma kulimi fale lanu ma vao i luga o lona fale. ua aai i le pito o le fale ma se pou fuʻa tele.|[[Fale Palemene (Ausetalia)|Palemene fale]] sa tatalaina i [[Kenepera]] i le 1988, suia le [[Fale Palemene (Ausetalia)|fale Palemene tumau]], tatalaina i le 1927.]]
[[File:Anthony Albanese portrait (cropped).jpg|thumb|left|alt=Anthony Albanese, Palemia o Ausetalia.|[[Anthony Albanese]], le [[Palemia o Ausetalia]].]]
O Ausetalia a Malo Faitupu faavae ma se vaega feterale o malosiaga. E faaaoga se faiga o le Palemene o le Malo ma Sialese III i ona luga e pei o le masiofo o Ausetalia, o se matafaioi e ese mai ia te ia tulaga o tupu o le isi malo o le Taupulega. O le masiofo o nofo i le malo aufaatasi ma sui i totonu o Ausetalia e ala i le aoao o le kovana i le tulaga feterale ma e le kovana i le tulaga o le setete, lea e ala i le tauaofiaga gaoioiga i luga o le fautuaga a lana auauna. O le faaaogaina sili ona maitauina i aso o malosiaga faaleoleo o le aoao o le kovana i fafo atu o le talosaga a le palemia o le faateaina o le malo Whitlam i le faafitauli faale-faavae o le 1975. Ua vavaeeseina e le malo feterale i paranesi e tolu:
*O le Fono Faitulafono: o le Palemene e lua potu, faamatalaina i totonu o le fuaiupu 1 o le faavae e pei ona aofia ai le masiofo (faatusalia mai e le aoao kovana), o le Senate, ma le fale o le sui;
*O le taitai o le: o le fono faapitoa a le feterale, i le faiga o le kovana aoao o fautuaina ai e le palemia ma faifeau o le tulaga.
*O le Faamasinoga: o le Faamasinoga Maualuga o Ausetalia ma isi faamasinoga feterale, o lona faamasino ua tofia e le Kovana Sili i luga o le fautuaga a le Fono.<br />
I le Senate (o le fale pito i luga), o loo i 76 senate: sefululua taitasi mai le setete ma le lua mai le teritori Amerika taitasi (o le teritori o Ausetalia tupe faavae ma le teritori i matu). O le fale o le sui (o le fale pito i lalo) ei ai le 150 tagata filifilia mai le tasi tagata o le vaega palota, e masani ona taʻua o "electorates" po o le "nofoa", faasoasoa atu setete i luga o le faavae o le faitau aofai o tagata, i le tasi ma tulaga uluai faamaonia a le tapulaa maualalo o le nofoa e lima. e faia masani Faiga Palota mo potu uma e lua tolu tausaga uma, o le taimi e tasi; senate maua tuutuuga overlapping ono tausaga sei vagana ai mo i latou mai le teritori, o lona tuutuuga e le o faatulagaina ae o loo nonoa i le faataamilosaga o le palota mo le fale pito i lalo; faapea na tuu 40 o le nofoaga e 76 i le Senate i le faiga palota taitasi seia vagana ua motusia le taamilosaga e se faataapeina lua.
Faaaoga faiga palota a Ausetalia palota faapitoa mo faiga palota fale maualalo uma i le ese o Tasmania ma le teritori laumua o Ausetalia lea, faatasi ai ma le Senate ma sili ona tulaga fale pito i luga, tuufaatasi ai ma sui fuafuaina i se faiga ua taʻua o le tasi palota faaliliuina atu. Palota e faamalosia mo lesitala uma tagatanuu 18 tausaga ma luga i le puleaga faa-faamasinoga uma, e pei ona faamauina (faatasi ai ma le tuusaunoaga o saute Ausetalia). O le vaega i le fesoasoani tele i le fale o sui avea ma le malo ma ona taitai avea palemia. I tulaga pe afai e leai se vaega ua i ai le lagolago tele, o le kovana aoao o le mana faale-faavae e tofia ai le palemia ma, pe afai e tatau ai, faalēaogāina se tasi na aveesea le faatuatuaina o le Palemene.
==Setete ma teritori==
{{Setete o Ausetalia}}
Ei ai Ausetalia setete ono - Uelese saute fou, Kuiniselani, Ausetalia i Saute, Tasmania, Vitoria ma sisifo Ausetalia ma teritori tetele Amerika e lua - o le teritori o Ausetalia tupe faavae ma le teritori i matu. I le tele o itu galulue nei teritori e lua e pei ona taʻua, ae e mafai ona faaleaogaina i le Palemene o le Taupulega so o se tulafono o lo latou palemene. I le faatusatusaga, o tulafono feterale e tafiesea tulafono tulaga na i vaega o loo faatulaga mai i le fuaiupu 51 o le faavae Ausetalia; palemene tulaga taofia uma malosiaga faaletulafono residual, e aofia ai i latou o loo i aoga, leoleo tulaga, o le Faamasinoga tulaga, auala, felauaiga o tagata lautele ma le malo i le lotoifale, talu ai nei e le pau i lalo o le aiaiga o loo lisiina i le fuaiupu 51.
Taitasi setete ma teritori tetele Amerika ei ai lona lava le Palemene. O le setete o faalapotopotoga tupu, e ui lava e noatia i malosiaga faapitoa o le Taupulega e pei ona faamatalaina e le faavae. O le fale pito i lalo o loo taʻua o le faapotopotoga tulafono (o le fale o le faapotopotoga i le itu i saute Ausetalia ma Tasmania); le fale pito i luga o loo taʻua o le aufono a le tulafono. O le ulu o le malo i tulaga taitasi o le premier ma teritori taitasi le faifeau sili. Ua sui le masiofo i tulaga taitasi e ala i se kovana; ma i le itu i matu, o le pule. I le Taupulega, o le aoao o le kovana le sui o le masiofo.
==Sootaga fafo ma militeli==
[[File:Australian soldiers from the 2nd Battalion, Royal Australian Regiment conducts a foot patrol during exercise Talisman Sabre 2007.jpg|thumb|alt=O se vaega o fitafita Ausetalia ma fana agai i se ala i se eria vaomatua | [[Ausetalia autau]] fitafita le faafoeina o se paterola vae i le taimi o se faatinoga soofaatasi aoaoga faatasi ma i [[Iunaite Setete vaegaau | malosiaga US]] i [[faga shoalwater]] (2007).]]
I le tele o tausaga talu ai nei, na tulia sootaga i fafo o Ausetalia e ala i se mafutaga vavalalata ma le [[Iunaite Setete]] e ala i le aulape [[ANZUS]], ma e ala i se manao e atiina ae ai sootaga ma o Asia ma le Pasefika, aemaise lava e ala i ASEAN ma le fono atumotu o le Pasefika. I le 2005 ua faamaonia Ausetalia se nofoa Amataga i le itu i sasaʻe tumutumu Asia nei lona accession i le feagaiga o amity ma le galulue faatasi i sautesasae Asia, ma i le 2011 auai i le itu i sasae tumutumu Asia lona ono i Initonesia. O Ausetalia o se tasi o le Taupulega o le atunuu, lea na ulu o fonotaga a le Malo o le Taupulega tuuina atu i le fono autu mo le galulue faatasi. Ua tuliloa Ausetalia le pogai o le tatalaina tau fefaatauaiga faava o malo.E taitaiina i le faavaega o le Cairns vaega ma le galulue faatasi o le tamaoaiga Asia Pasefika. Ausetalia o se sui o le faalapotopotoga mo le galulue faatasi o le tamaoaiga ma le atinae ma le faalapotopotoga o fefaatauaiga o le lalolagi, ma ua tuliloa ni maliega tetele fefaatauaiga saoloto atunuʻu, talu ai nei le Ausetalia - maliega tau fefaatauaiga saoloto [[Iunaite Setete]] ma sootaga o le tamaoaiga vavalalata ma [[Niu Sila]], ma le isi maliega saoloto fefaatauaiga ua feutagaiga ma [[Saina]] - le Ausetalia - Saina maliega tau fefaatauaiga saoloto - ma [[Iapani]], [[Kolea i Saute]] i le 2011, Ausetalia - [[Chile]] Maliega tau fefaatauaiga saoloto, ma e pei o Novema 2015 ua tuu le Trans-Pasefika faiga faapaaga i luma o le Palemene mo le faamaoniga.
==Siosiomaga==
[[File:Koala climbing tree.jpg|thumb|left|alt=A koala umia i luga o se eucalyptus laau ma ona ulu liliu ina uma mata o loo vaaia|O le [[koala]] ma le '' [[eucalyptus]] '' avea o se faailoga o loo pea Ausetalia.]]
Ui o le tele o Ausetalia e matutu po toafa vaega, e aofia ai se vaega eseese o le nofoaga mai heaths mauga e vaomatua le teropika ma le timu, ma ua aloaia o se atunuu megadiverse. Fungi faatusa e eseese; se tusa ma le 250,000 ituaiga - o lea e na o le 5% ua faamatalaina - tupu i Ausetalia. Ona o le matua tele o le konetineta, matua ma liuliuina mamanu o le tau, ma le tali-vaitaimi e faaesea faafaafanua, o le tele o biota a Ausetalia e tulaga ese. E tusa o le 85% o laau fuga, 84% o meaola, e sili atu nai lo le 45% o le manulele, ma e 89% o le i-matafaga, iʻa sone-faautauta ua faatetele. le ua Ausetalia numera sili o pili o so o se atunuu, ma le 755 ituaiga. o loo tele lava ina faia aʻe vaomatua Ausetalia o ituaiga pea lanumeamata, aemaise eucalyptus laau i itulagi itiiti matutu; suia wattles i latou e pei o le ituaiga iloga i sili itulagi ma toafa matutu. O nisi lauiloa manu Ausetalia o le monotremes (le [[platypus]] ma echidna); a ʻau o marsupials, e aofia ai le kegaru, koala, ma wombat, ma manu felelei e pei o le emu ma le [[kookaburra]]. Na faailoa e le dingo e tagata Austronesian e faafesuiai ma Ausetalia le atunuu o loo siomia ai le 3000 TLM.
==Iloa fanua==
[[File:Australia-climate-map MJC01.png|right|thumb|alt=Vaevaeina Ausetalia i lanu eseese e faailoa lona sone tau|Sone tau i Ausetalia.]]
[[File:Coral Outcrop Flynn Reef.jpg|thumb|left|ʻamu o le [[Tele papupuni Aau]], o le lalolagi e aupito tele [[amu aau]] faiga.]]
Vaega tele laueleele a Ausetalia o 7.617.930 kilomita faatafafa o loo i le Indo - ipu Ausetalia. Siomia i le vasa Initia ma le Pasefika, ua vavae ese mai Asia e le sami Arafura ma Timor, ma le pepelo Sami ʻamu mai le talafatai Queensland, ma le Tasman Sami o loo taoto i le va o Ausetalia ma Niu Sila. O le konetineta itiiti o le lalolagi ma le ono atunuu aupito tele i le eria atoa, Ausetalia - e tatau ona totogi e lona tele ma le faaesea-e masani ona faaigoaina o le "konetineta motu", ma o nisi taimi e manatu motu aupito tele a le lalolagi. Ei ai Ausetalia 34.218 kilomita o le talafatai (e le aofia uma motu i fafo), ma tapa se sone tamaoaiga faapitoa tele o 8.148.250 kilomita faatafafa. Lenei faapitoa sone o le tamaoaiga e le aofia ai le teritori Antarctic Ausetalia. E ese mai motu Macquarie, o loo taoto i le va o Ausetalia latitu 9 ° ma le 44 ° S, ma le logitu 112 ° ma le 154 ° E.
A tele Ausetalia tuuina mai ai se eseesega tele o laufanua, ma le timu le teropika ma le vaomatua i le itu i matu-sasaʻe, mauga Atumauga i le itu i saute-sasaʻe, i saute i sisifo ma le itu i sasae, ma vao mago i le ogatotonu. O le konetineta sili ona mafolafola, ma le eleele matua ma itiiti lafulemu; toafa po o se vaega laueleele matutu masani ona taua o faia e le outback ae e mamao le vaega aupito tele o le laueleele. O le aina sili ona matutu konetineta, o lona timuga faaletausaga e tusa ma luga o le eria konetineta e itiiti ifo nai lo le 500 mm. O le faitau aofai o tagata i se nofoaga e tuuina mai, 2.8 nonofo i le sikuea kilomita, o totonu o le sili ona maualalo i le lalolagi, e ui lava o se soifua o vaega tele o le faitau aofai o tagata i le talafatai i saute-sasaʻe faautauta.
==Ekonomi==
[[File:Kalgoorlie The Big Pit DSC04498.JPG|thumb|alt=A loloto tatala loʻu lavea i lea e mafai ona vaai i ai nisi auala, o le palapala o se lanu elea|O le [[maoae Lua loʻu auro]] i [[Kalgoorlie]], Western Ausetalia, e aupito sili ona tele a le atunuu [[laʻuina tatala-lua | tatala tipi]] loʻu.]]
o Ausetalia o se atunuu mauoa; e faatupuina ana tupe maua mai punaoa eseese e aofia ai le auina atu i fafo e faatatau i le laʻuina, fesootaiga, faletupe ma fale gaosimea. O loo i ai se tamaoaiga maketi, o se tamaoaiga sili matua i le capita, ma se fua faatatau maualalo matua o le mativa. I le tulaga o le tamaoaiga averesi, tuu i se faavasegaga lona lua i Ausetalia le lalolagi ina ua mavae Suitiselani i le 2013, e ui lava o le faateleina o le fua faatatau o le mativa o le atunuu mai le 10.2% i le 11,8%, mai le 2000/01 i le 2013. Na faailoa mai e le inisitituti suesuega Suisse Ata o le atunuu ma le tamaoaiga median aupito maualuga i le lalolagi ma le tamaoaiga lona lua-aupito maualuga averesi i le matutua i le 2013. O le [[Tala Ausetalia]] o le tupe mo le atunuu, e aofia ai le Kerisimasi motu, Cocos (Keeling) motu, ma motu Norfolk, faapea foi ma le setete tutoatasi motu o le Pasefika o Kiribati, Nauru, ma Tuvalu. Faatasi ai ma le 2006 tuufaatasia o le fesuiaiga o faaunegatupe i le Malo o Ausetalia ma le fesuiaiga lumanai Sini, o le faamalumaluga Ausetalia fesuiaiga avea le tele iva i le lalolagi.
==Sosaiete==
[[File:Gold Coast skyline.jpg|thumb|alt=A matafaga nonofo ai tagata; e mafai ona vaai i se aai i le tafailagi|Ausetalia ei ai se tasi o le faitau aofai sili ona maualuga urbanized a le lalolagi i le ola le toatele i aai aai tetele i luga o le talafatai. (Ata: [[talafatai auro, Queensland | talafatai auro]] matafaga ma tafailagi, Kuiniselani).]]
Mo tupulaga, o le toatele o tagata malaga mai le motu o [[Peretania]], ma tagata o Ausetalia e matele lava o tupuaga British po o Aialani ituaiga. I le 2011 tusiga igoa Ausetalia, o le sa tuaa sili ona masani filifilia le gagana Peretania (36.1%), sosoo ai ma Ausetalia (35.4%), [[Aialani]] (10.4%), [[Sikotilani]] (8.9%), [[Italia]] (4.6%), [[Siamani]] (4.5 %), [[Saina]] (4.3%), [[Initia]] (2.0%), Greek (1.9%), ma [[Holani]] (1.7%).
Ua faateleina ai le faitau aofai o Ausetalia e ala i le fa o taimi talu mai le faaiuga o le Taua Muamua a le Lalolagi, o le tele o lenei siitaga mai le ulufale mai o tagata. Mulimuli ai i le Taua lua ma e ala i le 2000, e toetoe lava 5,9 miliona o le faitau aofai atoa o nonofo i le atunuu e pei o tagata malaga fou, o lona uiga o le toeitiiti lava lua mai uma e fitu Ausetalia na fanau mai i se isi atunuu. O le tele o tagata malaga o tomai, [228] ae o le ulufale mai o tagata aofai faatagaina e aofia ai vaega mo tagata o le aiga ma tagata sulufai. I le 2050, o le taimi nei fana i le faitau aofai o Ausetalia e aapa siomia 42 miliona. E ono aai o Ausetalia e silia ma le miliona tagata nonofo (2022, fua faatatau lē aloaia); [[Sini]], [[Melepone]], [[Perisipeni]], [[Perth|Pefa]], [[Ātereta|Ateleta]] ma [[Niukasolo]].
{{Aai tele o Ausetalia}}
E ui e Ausetalia leai se gagana aloaia, e masani lava ona mauaa le gagana Peretania e pei o le faapouliuli gagana a le atunuu. Ausetalia le gagana Peretania o le a eseese tele o le gagana ma le tautala tulaga ese ma lexicon, ma ese teisi mai i isi ituaiga o le gagana Peretania i le kalama ma le sipelaga. auauna Sili o Ausetalia e pei o le gagana tulaga faatonuina. E tusa ai ma le tusigaigoa 2011, Peretania o le gagana na tautala i le fale mo le latalata atu i le 81% o le faitau aofai o tagata.
I le 250 o loo manatu gagana Ausetalia le atunuu ua i ai i le taimi o fesootaiga Europa muamua, o lea e itiiti ifo i lo le 20 o loo tumau pea i le faaaogaina i aso taitasi e tagata uma vaega o le matutua. E tusa o le 110 isi o loo tautala patino e tagata matutua. I le taimi o le tusiga igoa 2006, e 52,000 le atunuu Ausetalia, fai ma sui o le 12% o le faitau aofai o le atunuu, lipotia mai o le a latou tautala i se gagana le atunuu i le fale. ei ai Ausetalia se gagana faailoga taua o Auslan, o le gagana autu o uiga 5.500 tagata logonoa
==Aganuu==
[[File:AFL Grand Final 2010 on the Melbourne Cricket Ground.jpg|thumb|O le [[Melepone Eleele Kirikiti]] ua malosi e fesootai ma le talafaasolopito ma le atinae o [[ālisi]] ma [[tulafono Ausetalia lakapi]], taaloga a le matamata lua sili ona lauiloa Ausetalia.]]
E tusa o le 24% o Ausetalia i le tausaga o le 15 aunoa auai i faatulagaina gaoioiga tau taaloga.I se tulaga faava o malo, ua sili i Ausetalia i le [[Kirikiti]], hockey fanua, [[Netipolo]], liki ma le iuni [[lakapi]]. O le tele o Ausetalia ola i totonu o le sone o le gataifale, le faia o le matafaga se nofoaga faafiafiaga lauiloa ma o se vaega taua o le a le faasinomaga o le atunuu. o Ausetalia e malosi faale- i le vai e faavae i taaloga, e pei o le aau ma surfing. Amata le surf gaoioiga faaola le ola i totonu o Ausetalia, ma le volenitia faaola o le olaga o se tasi o le aikona o le atunuu. Le atunuu, o isi taaloga lauiloa e aofia ai tulafono Ausetalia lakapi, solofanua tuuga, [[pasiketipolo]], surfing, [[soka]], ma tuuga afi. O le tuuga solofanua ipu faaletausaga Melepone ma le tuuga iakiti Sydney e Hobart tosina aia malosi. o Ausetalia o se tasi o le lima o atunuu e auai i le Olimipeka o le Taumafanafana uma o le vaitaimi o aso nei, ma ua talimalo le Taaloga faalua: 1956 i Melepone ma le 2000 i Sini. Ua auai foi Ausetalia i Taaloga o le Taupulega uma, talimalo le mea na tupu i le 1938, 1962, 1982, 2006 ma o le a talimalo i le Taaloga o le Taupulega 2018. Faia Ausetalia lona foliga Amataga i le Taaloga a le Pasefika i le 2015. I le avea ai foi le avea ma se tagata auai e le aunoa FIFA Ipu a le Lalolagi, ua manumalo Ausetalia le Malo OFC Ipu fa taimi ma le AFC faʻatasi Asia Ipu - o le na atunuu e manumalo suega siamupini i FIFA eseese e lua konifeterasia. O le atunuu tauva e le aunoa i le lalolagi ʻau pasiketipolo maualuluga e pei ona i totonu o le pito i luga oʻ au e tolu lalolagi i tuutuuga o tulaga agavaa i le Taamilosaga pasiketipolo i le Olimipeka o le Taumafanafana. O isi mea na tutupu faava o malo tetele o lo o umia i totonu o Ausetalia e aofia ai le Australian tenisi Tatala taamilosaga slam tele, faava o malo afitusi ālisi, ma le Fua Faatatau Ausetalia se tasi Grand Prix. O le maualuga o le faatulagaga polokalama a le televise e aofia ai taaloga faasalalau ata e pei o le Olimipeka o le Taumafanafana, FIFA Ipu a le Lalolagi, O le lefulefu, Lakapi Liki Malo o Amataga, ma le finals tele o le lakapi a le atunuu Liki ma Ausetalia Liki Soka. Faasee i Ausetalia ua amata i le 1860s ma le kiona taaloga faia i le atumauga Ausetalia ma vaega o Tasmania.
==Ata==
===Ausetalia===
<gallery>
File:Flag of Australia.svg|250px|thumb|[[Fuʻa o Ausetalia|Fuʻa]].
File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|250px|thumb|[[Faʻailoga o Ausetalia|Faʻailoga]].
File:Australia (orthographic projection).svg|250px|thumb|Faʻafanua.
</gallery>
===Manu===
{{main|Manu o Ausetalia}}
==Faʻamatalaga==
{{reflist|group=N}}
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Capital cities of Australia|state=expanded}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Ausetalia]]
1fg4217zsqx92lqdbsvsvep9cwyvgfi
48308
48249
2026-06-02T10:22:23Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Ausetalia]] to [[ʻAusetalia]]
48249
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Commonwealth of Australia
| common_name = Ausetalia
| image_flag = Flag of Australia (converted).svg
| alt_flag = O se fanua lanu moana ma le Fuʻa a le Iuni i le pito i luga o le kuata, o le fetu paʻepaʻe e pito i lalo, ma le faʻaputuga o fetu papaʻe e lima i le tamatau - 1 le fetu laʻiti e 5 lima, ma le 4 fetu lapoa e 7 lima.
| image_coat = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg
| alt_coat = <!--alt text for coat of arms-->
| national_anthem = "Advance Australia Fair"{{Lower|0.2em|{{Refn|Australia also has a [[Honors music|royal anthem]], "[[God Save the King]]", which may be played in place of or alongside the national anthem when members of the [[House of Windsor|royal family]] are present. If not played alongside the royal anthem, the national anthem is instead played at the end of an official event.<ref>{{Cite web |title=Australian National Anthem |url=https://www.pmc.gov.au/honours-and-symbols/australian-national-symbols/australian-national-anthem |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027193111/https://www.pmc.gov.au/honours-and-symbols/australian-national-symbols/australian-national-anthem |archive-date=27 October 2023 |access-date=9 January 2024 |website=Department of Prime Minister and Cabinet|date=19 January 2022 }}</ref>|name="anthem explanation"|group="N"}}<!--end lower:-->}}<br /> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{Center|[[File:U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg]]}}</div>
| image_map = Australia with AAT (orthographic projection).svg
| map_caption = {{Legend|#316831|Tuaʻoi o Ausetalia}}
{{Legend|#8DC78C|Tuaʻoi o Antarctica e pulea e Ausetalia}}
| alt_map = A map of the eastern hemisphere centred on Australia, using an orthographic projection
| capital = [[Kenepera]]
| coordinates = {{Coord|35|18|29|S|149|07|28|E|type:city_region:AU}}
| largest_city = [[Sini]] (metropolitan)<br />[[Melepone]] (urban){{Refn|Sydney is the largest city based on Australian Bureau of Statistics (ABS) Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs). These represent labour markets and the functional area of Australian capital cities.<ref name="ABS-regional-population-2022">{{cite web |title=Regional population, 2021-22 financial year |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021-22 |date=20 April 2023 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=27 May 2023 |archive-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420020126/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021-22 |url-status=live }}</ref> Melbourne is larger based on ABS Significant Urban Areas (SUAs). These represent Urban Centres, or groups of contiguous Urban Centres, that contain a population of 10,000 people or more.<ref>{{cite news |last1=Turnbull |first1=Tiffanie |title=Melbourne overtakes Sydney as Australia's biggest city |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-65261720 |access-date=27 May 2023 |publisher=BBC News |date=17 April 2023 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521093900/https://www.bbc.com/news/world-australia-65261720 |url-status=live }}</ref>|group="N"}}<!-- See discussion on the talk page -->
| languages_type = Gagana a le malo ma le atunuʻu
| languages = [[Igilisi|Igilisi (Au)]]
| languages2_type =
| languages2 =
| demonym = {{Hlist|Australian|Aussie (igoa tauvalaʻau){{Refn|Pronounced "Ozzy"}}<ref>{{Cite web |title=Aussie |url=https://www.macquariedictionary.com.au/features/word/search/?search_word_type=Dictionary&word=aussie |url-access=subscription |access-date=8 February 2024 |website=[[Macquarie Dictionary]] |date=16 October 2023 |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610132406/https://www.macquariedictionary.com.au/?time=1718025846039 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |title=Collins English Dictionary |year=2009 |publisher=[[HarperCollins]] |location=Bishopbriggs, Glasgow |isbn=978-0-0078-6171-2 |page=18 |title-link=Collins English Dictionary }}</ref><!--end hlist:-->}}
| religion = {{Ublist
|title = Nisi vaega
|43.9% Kerisiano
|38.9% Leai se lotu
|3.2% Muselemu
|2.7% Hinduism
|2.4% Buddhism
|1.7% Nisi vaega
|7.2% E leiloa{{Refn|The religion question is optional in the Australian census.|group="N"}}
}}
| religion_year = [[2021 Australian census|2021]]
| religion_ref = <ref name="Australian-Bureau-of-Statistics-2022"/>
| government_type = Feterale Palemene Pulega Faʻavae
| leader_title1 = Tupu
| leader_name1 = [[Sale III|Salese III]]
| leader_title2 = {{Nowrap|Kovana Sili}}
| leader_name2 = Sam Mostyn
| leader_title3 = Palemia
| leader_name3 = Anthony Albanese
| legislature = Palemene
| upper_house = Senate
| lower_house = Maota o Sui
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Peretania]]
| established_event1 = Faʻafeterale
| established_date1 = 1 Ianuari 1901
| established_event2 = Faʻaaliga Balfour
| established_date2 = 15 Novema 1926
| established_event3 = Tulafono mo le vaetamaina o Westminster
| established_date3 = 9 Oketopa 1942
| established_event4 = Tulafono o Ausetalia
| established_date4 = 3 Mati 1986
| area_km2 = 7,688,287<ref name="Geoscience-Australia-2014">{{Cite web|url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories|title=Area of Australia - States and Territories|date=27 June 2014|website=Geoscience Australia|access-date=18 February 2024|archive-date=18 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories|url-status=live}}</ref><ref name="Factbook-Geography">{{Cite CIA World Factbook |country=Australia |section=Geography |access-date=16 August 2024}}</ref><ref name="Organisation-for-Economic-Cooperation-and-Development-OECD">{{Cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref>
| area_rank = 6th
| percent_water = 1.79 (2015)<ref name="Organisation-for-Economic-Cooperation-and-Development-OECD"/>
| population_estimate = {{IncreaseNeutral}} {{Data Australia|poptoday|formatnum}}<ref name="popclock">{{Cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-clock-pyramid|title=Population clock and pyramid|work=[[Australian Bureau of Statistics]] website|date=5 March 2024|publisher=Commonwealth of Australia|access-date=5 March 2024|archive-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208102513/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-clock-pyramid|url-status=live}} The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.</ref>
| population_census = {{IncreaseNeutral}} 25,890,773<ref>{{Cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|title=National, state and territory population|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=26 September 2022|access-date=26 September 2022|archive-date=21 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121204624/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|url-status=live}}</ref>
| population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}}
| population_estimate_rank = 54th
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = {{#expr:{{Data Australia|poptoday}} / 7692024 round 1}}
| population_density_rank = 244th
| GDP_PPP = {{increase}} $1.898 trillion<ref name="IMFWEO.AU">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=193,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Australia) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 October 2024 |access-date=22 October 2024}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_rank = 19th
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $69,475<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_PPP_per_capita_rank = 23rd
| GDP_nominal = {{increase}} $1.802 trillion<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_rank = 14th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $65,966<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_nominal_per_capita_rank = 12th
| Gini = 32.4
| Gini_year = 2020
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Australia Gini Coefficient, 1995 – 2023 {{!}} CEIC Data |url=https://www.ceicdata.com/en/indicator/australia/gini-coefficient |access-date=4 March 2024 |website=www.ceicdata.com |archive-date=4 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304002624/https://www.ceicdata.com/en/indicator/australia/gini-coefficient |url-status=live }}</ref>
| HDI = 0.946<!--number only-->
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 10th
| currency = Tala Ausetalia ($)
| currency_code = AUD
| time_zone = AWST, ACST, AEST<ref name="time" group="N">There are minor variations from three basic time zones; see Time in Australia.</ref>
| utc_offset = +8; +9.5; +10
| time_zone_DST = ACDT, AEDT<ref name="time" group="N"/>
| utc_offset_DST = +10.5; +11
| DST_note = DST e leʻo faʻaoga e Qld, WA and NT
| date_format = {{Abbr|dd|day}}/{{Abbr|mm|month}}/{{Abbr|yyyy|year}}<ref>{{Cite web |last=Australian Government |date=March 2023 |title=Dates and time |url=https://www.stylemanual.gov.au/grammar-punctuation-and-conventions/numbers-and-measurements/dates-and-time |access-date=6 May 2023 |website=Style Manual |archive-date=29 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529074659/https://www.stylemanual.gov.au/grammar-punctuation-and-conventions/numbers-and-measurements/dates-and-time |url-status=live }}</ref>
| drives_on = Agavale
| calling_code = +61
| cctld = [[.au]]
}}
O '''Ausetalia''',<ref>{{Cite web|url=https://education.nsw.gov.au/content/dam/main-education/teaching-and-learning/curriculum/multicultural-education/eald/eald-bilingual-dictionary-samoan.pdf|title=Bilingual English/Samoan Dictionary (Lolomifefiloi i Gagana e Lua Igilisi/Samoa)|author=New South Wales Department of Education (Matagaluega o Aoga a Niu Saute Uelese)}}</ref> ʻo se [[konetineta]] i le [[Vasa Pasefika]]. ʻO se atunuʻu telē tele lea atunuʻu. E maua i le itū i saute i sisifo o [[Samoa]], ʻae taʻatia i le itū i mātū i sisifo o [[Niu Sila]]. ʻO se atunuʻu e mauʻoa tele ʻAusetalia, ʻaua e tele ona ʻoloa mai ona minerale ma isi ʻoloa gaosia mai ona faʻatoʻaga faʻapea ona laufanua. O le a le atunuu lona ono-aupito tele lalolagi e ala i le eria atoa. atunuu e lata ane e aofia ai [[Papua Niu Kini]], [[Initonesia]] ma [[Sasaʻe Timor]] i le itu i matu; [[Le Motu o Solomona]] ma [[Vanuatu]] i le itu i sasae-matu; ma Niu Sila i le itu i saute-sasaʻe.
Mo e uiga i le 50,000 tausaga i luma o le muamua le faatalanoaga o Peretania i le senituri lona sefulu valu tuai, na aina Ausetalia e ala i le atunuu Ausetalia, na saunoa gagana faavasegaina i pe tusa lea ma le 250 vaega gagana. Ina ua mavae le mauaina o [[Europa]] o le konetineta e suesue [[Holani]] i le 1606, sa fai mai le afa i sasaʻe o Ausetalia e ala i [[Peretania Tele]] i le 1770 ma muai nofoia e ala i felauaiga penal i le kolone o Uelese i saute fou mai le 26 o Ianuari 1788. tuputupu pea le faitau aofai o tagata i le tele o tausaga mulimuli ane ai; sa suesueina ma se nofoaga faaopoopo pale lava pulega e lima, na faavaeina i le konetineta. I le aso 1 Ianuari 1901, faatasi ai faatasi le nofoaga e ono, ua avea le Taupulega o Ausetalia. Talu tuufaatasiga, ua tausia Ausetalia se faiga saoloto faatemokalasi faaupufai fale o manu e galue e avea o se faatemokalasi Palemene feterale ma Malo Faitupu faavae e aofia ai le ono setete ma ni teritori. O le faitau aofai o tagata o le 24 miliona o le tele o le taulaga ma le mamafa faasagatonu i setete i sasae ma i luga o le talafatai.
O Ausetalia o se atunuu atiina ae ma se tasi o le mauoa i le lalolagi, ma le-aupito tele lona 12 tamaoaiga o le lalolagi. I le 2014 sa i ai le maualuga o le lona lima o le lalolagi Ausetalia i le capita tupe maua. tupe faaalu militeli a Ausetalia e 13-aupito tele a le lalolagi. O le faasino upu o le atinae o tagata lona lua-aupito maualuga aafia ai le lalolagi, faatulagaina maualuga i Ausetalia le tele o faatusatusaga faava o malo o faatinoga o le atunuu, e pei o le tulaga lelei o le olaga, o le soifua maloloina, aoaoga, le saolotoga o le tamaoaiga, ma le puipuiga o le saolotoga tau le va ma aia tatau faaupufai.
O Ausetalia o se sui o le Malo Aufaatasi, G20, o le Taupulega o Malo, ANZUS, Faalapotopotoga mo Tamaoaiga Galulue Felagolagomai ma Atinae (OECD), Lalolagi Faalapotopotoga o Fefaatauaiga, [[Asia]] ma le Pasefika Tamaoaiga Galulue, ma le fono o le Pasefika.
==Igoa==
O le igoa e maua Ausetalia mai le Australis Latina Terra ( "laueleele i saute") o se igoa faaaoga mo laueleele iloa i le itulagi i saute talu mai aso anamua. O le muamua tusia faaaogaina o le upu Ausetalia i le gagana Peretania sa i 1625 i se tusi na tusia e Sir Richard Hakluyt, lomia e Samuel Purchas. O le ituaiga Holani upu faamatala sa faaaogaina Australische i se tusi Holani i Batavia (Jakarta) i le 1638, e faasino i le fanua iloa fou i le itu i saute.
O le taimi muamua o le igoa e foliga mai ua aloaia faaaogaina Ausetalia i ai i se despatch e le Alii Bathurst o 4 Aperila 1817 lea faailoa Kovana Lachlan Macquarie o le mauaina o siata Kapeteni Flinders ʻo Ausetalia. I le aso 12 Tesema 1817, ua fautuaina e Macquarie le ofisa o le malo e tatau ona faaaoga aloaia. I le 1824, o le Admiralty malilie e tatau ona faailoa aloaia le konetineta o Ausetalia.
==Talafaasolopito==
[[File:Bradshaw rock paintings.jpg|thumb|Faatufugaga papa Apoliki i le [[Kimberley (Ausetalia sisifo) | Kimberley]] itulagi o Ausetalia i Sisifo.]]
nonofo ai tagata o le konetineta o Ausetalia ua fuafuaina e amata i le va o 42.000 ma 48.000 tausaga talu ai, atonu i le malaga a tagata i le laueleele alalaupapa ma puupuu-sami alataloto mai mea nei Sautesasae Asia. O nei uluai tagata atonu tuaa sa o le atunuu Australians.At ona po nei i le taimi o le faatalanoaga o Europa i le seneturi lona 18 tuai, o le tele Ausetalia le atunuu sailia ma faapotopoto meaai, faatasi ai ma se aganuu tuufofoga ma tulaga faatauaina faaleagaga e faavae i luga o le migao mo le laueleele ma se talitonuga i le miti taimi.
===Taunuu mai o le Tagata Europa===
[[File:Captainjamescookportrait.jpg|left|upright|thumb|Ata o le Taitaiau o [[James Cook]], o le uluai Europa i le faafanua o le talafatai i sasaʻe o Ausetalia i le 1770.]]
O le sighting Europa muamua faamauina o le motu autu o Ausetalia, ma le landfall Europa muamua faamauina i luga o le konetineta o Ausetalia, e mafua i le Tautai Holani [[Willem Janszoon]]. Sa ia mama- le talafatai o le tolotolo Cape Ioka i le amataga 1606, ma tuta i le aso 26 Fepuari i le Pennefather vaitafe e lata ane i le aai i ona po nei o Weipa i Cape Ioka. Amata le Holani atoa o le talafatai i sisifo ma matu ma faaigoa le konetineta o motu "Fou Holani" i le taimi o le seneturi lona 17, ae ua faia se taumafaiga i le faatalanoaga. William Dampier, o se tagata suʻe nuʻu le gagana Peretania, taunuu i le talafatai i le itu i matu-sisifo o Fou Holani i le 1688 ma toe i le 1699 i se malaga toe foi.
I le 1770, sa folau [[James Cook]] faatasi ma faailogaina le talafatai i sasae, lea sa ia igoa Uelese saute fou ma fai mo Peretania Tele. Faatasi ai ma le leai o lona kolone o Amerika i le 1783, o le Malo o Peretania auina a solomuli o vaa, o le "solomuli Sili", i lalo o le poloaiga o le Taitaiau o Arthur Phillip, e faatuina ai se kolone falepuipui fou i Niu Wales i Saute. A tolauapiga na faatuina ma le fuʻa toe faatutūina mai i Sydney gaiga, taulaga Jackson, i le aso 26 Ianuari 1788, o se aso lea na avea ma aso o le atunuu o Ausetalia, Ausetalia Aso, e ui lava o le Peretania kolone Tupu o Uelese i saute fou sa le aloaia faalauiloa seia 7 Fepuari 1788. O le nuu muamua na taitai atu ai le faavae o [[Sini]], ma le sailiiliga ma nuu o le isi itulagi.
Sa faatulagaina se faatalanoaga o Peretania i le Laueleele o le Van Diemen, ua lauiloa nei o Tasmania, i le 1803, ma na avea ma se kolone ese i 1825. faapea aloaia le malo autasi le vaega i sisifo o [[Ausetalia i Sisifo|Ausetalia i sisifo]] (le kolone vaitafe Swan) i le 1828. kolone Vavaeese sa vaneina mai vaega o Uelese i saute fou: saute Ausetalia i le 1836, Victoria i le tausaga e 1851, ma Queensland i le 1859. sa faavaeina le [[Teritori i Matu|teritori i matu]] i le 1911 ina ua excised mai saute Ausetalia. sa faavaeina i saute Ausetalia o se "itumalo saoloto" -o lava se kolone falepuipui. na faavaeina foi Victoria ma sisifo Ausetalia "saoloto", ae mulimuli ane taliaina faamaonia le nofosala aveina. O se tauiviga e le nofoia o Uelese i saute fou taitaiina atu ai i le faaiuga o le nofosala felauaiga i lena kolone; taunuu le vaa nofosala mulimuli i le 1848.
===Atunuu tulaga===
[[File:Anzac2.jpg|thumb|left|alt=Ata o se faamanatu ANZAC ma se tagata taaalo i se bugle matutua. o loo nonofo laina o tagata i tua o le faamanatuga. E toatele laiti satauro paepae ma poppies mumu ua pipii i le vao i le laina i le itu o le fanua faamanatu.|O le [[Mulimuli meli]] o loo taaalo i se [[Anzac Aso]] sauniga i [[Taulaga Melepone, Victoria | taulaga Melepone]]. e faia sauniga faapena i le tele o lafumanu ma taulaga.]]
I le aso 1 Ianuari 1901, tuufaatasiga o le na ausia nofoaga ina ua mavae se sefulu tausaga o fuafuaga, feutagaiga ma palota. O lenei faavaeina le Taupulega o Ausetalia e avea o se pule o le malo o Peretania. O le teritori o tupe faavae feterale (mulimuli ane toe faaigoaina le teritori laumua o Ausetalia) sa faia i le 1911 e pei o le nofoaga mo le laumua o le malo i le lumanai o Canberra. [[Melepone]] o le nofoa o le lē tumau o le malo mai le 1901 i le 1927 ao le fausia Canberra. Na siitia atu ai le teritori i matu mai le pulea o le malo i saute o Ausetalia i le Palemene le feterale i le 1911. I le 1914, na auai Ausetalia Peretania i le tau o le Taua o le Lalolagi, faatasi ai ma le lagolago mai le gata i le vaega saoloto Taupulega tautalatala ma le vaega galulue Ausetalia fafati.
Ausetalia sa auai i le tele o le taua tele tau i le pito i luma i sisifo. O uiga i 416.000 na auauna, e uiga i le 60,000 na fasiotia ma sa manua isi 152.000. O le tele o Ausetalia manatu i le toilalo o le ai vaega ʻau a Ausetalia ma Niu Sila i Gallipoli e pei o le fanau mai o le atunuu - ona muamua tetele gaoioiga militeli. ua manatu e le toatele o le tauiviga Kokoda Mataituina o se atunuu tutusa - faamatalaina mea na tupu i le taimi o le Taua Lona Lua a le Lalolagi.
==Malo==
[[File:Parliament House Canberra NS.jpg|thumb|alt=A tetele papae ma kulimi fale lanu ma vao i luga o lona fale. ua aai i le pito o le fale ma se pou fuʻa tele.|[[Fale Palemene (Ausetalia)|Palemene fale]] sa tatalaina i [[Kenepera]] i le 1988, suia le [[Fale Palemene (Ausetalia)|fale Palemene tumau]], tatalaina i le 1927.]]
[[File:Anthony Albanese portrait (cropped).jpg|thumb|left|alt=Anthony Albanese, Palemia o Ausetalia.|[[Anthony Albanese]], le [[Palemia o Ausetalia]].]]
O Ausetalia a Malo Faitupu faavae ma se vaega feterale o malosiaga. E faaaoga se faiga o le Palemene o le Malo ma Sialese III i ona luga e pei o le masiofo o Ausetalia, o se matafaioi e ese mai ia te ia tulaga o tupu o le isi malo o le Taupulega. O le masiofo o nofo i le malo aufaatasi ma sui i totonu o Ausetalia e ala i le aoao o le kovana i le tulaga feterale ma e le kovana i le tulaga o le setete, lea e ala i le tauaofiaga gaoioiga i luga o le fautuaga a lana auauna. O le faaaogaina sili ona maitauina i aso o malosiaga faaleoleo o le aoao o le kovana i fafo atu o le talosaga a le palemia o le faateaina o le malo Whitlam i le faafitauli faale-faavae o le 1975. Ua vavaeeseina e le malo feterale i paranesi e tolu:
*O le Fono Faitulafono: o le Palemene e lua potu, faamatalaina i totonu o le fuaiupu 1 o le faavae e pei ona aofia ai le masiofo (faatusalia mai e le aoao kovana), o le Senate, ma le fale o le sui;
*O le taitai o le: o le fono faapitoa a le feterale, i le faiga o le kovana aoao o fautuaina ai e le palemia ma faifeau o le tulaga.
*O le Faamasinoga: o le Faamasinoga Maualuga o Ausetalia ma isi faamasinoga feterale, o lona faamasino ua tofia e le Kovana Sili i luga o le fautuaga a le Fono.<br />
I le Senate (o le fale pito i luga), o loo i 76 senate: sefululua taitasi mai le setete ma le lua mai le teritori Amerika taitasi (o le teritori o Ausetalia tupe faavae ma le teritori i matu). O le fale o le sui (o le fale pito i lalo) ei ai le 150 tagata filifilia mai le tasi tagata o le vaega palota, e masani ona taʻua o "electorates" po o le "nofoa", faasoasoa atu setete i luga o le faavae o le faitau aofai o tagata, i le tasi ma tulaga uluai faamaonia a le tapulaa maualalo o le nofoa e lima. e faia masani Faiga Palota mo potu uma e lua tolu tausaga uma, o le taimi e tasi; senate maua tuutuuga overlapping ono tausaga sei vagana ai mo i latou mai le teritori, o lona tuutuuga e le o faatulagaina ae o loo nonoa i le faataamilosaga o le palota mo le fale pito i lalo; faapea na tuu 40 o le nofoaga e 76 i le Senate i le faiga palota taitasi seia vagana ua motusia le taamilosaga e se faataapeina lua.
Faaaoga faiga palota a Ausetalia palota faapitoa mo faiga palota fale maualalo uma i le ese o Tasmania ma le teritori laumua o Ausetalia lea, faatasi ai ma le Senate ma sili ona tulaga fale pito i luga, tuufaatasi ai ma sui fuafuaina i se faiga ua taʻua o le tasi palota faaliliuina atu. Palota e faamalosia mo lesitala uma tagatanuu 18 tausaga ma luga i le puleaga faa-faamasinoga uma, e pei ona faamauina (faatasi ai ma le tuusaunoaga o saute Ausetalia). O le vaega i le fesoasoani tele i le fale o sui avea ma le malo ma ona taitai avea palemia. I tulaga pe afai e leai se vaega ua i ai le lagolago tele, o le kovana aoao o le mana faale-faavae e tofia ai le palemia ma, pe afai e tatau ai, faalēaogāina se tasi na aveesea le faatuatuaina o le Palemene.
==Setete ma teritori==
{{Setete o Ausetalia}}
Ei ai Ausetalia setete ono - Uelese saute fou, Kuiniselani, Ausetalia i Saute, Tasmania, Vitoria ma sisifo Ausetalia ma teritori tetele Amerika e lua - o le teritori o Ausetalia tupe faavae ma le teritori i matu. I le tele o itu galulue nei teritori e lua e pei ona taʻua, ae e mafai ona faaleaogaina i le Palemene o le Taupulega so o se tulafono o lo latou palemene. I le faatusatusaga, o tulafono feterale e tafiesea tulafono tulaga na i vaega o loo faatulaga mai i le fuaiupu 51 o le faavae Ausetalia; palemene tulaga taofia uma malosiaga faaletulafono residual, e aofia ai i latou o loo i aoga, leoleo tulaga, o le Faamasinoga tulaga, auala, felauaiga o tagata lautele ma le malo i le lotoifale, talu ai nei e le pau i lalo o le aiaiga o loo lisiina i le fuaiupu 51.
Taitasi setete ma teritori tetele Amerika ei ai lona lava le Palemene. O le setete o faalapotopotoga tupu, e ui lava e noatia i malosiaga faapitoa o le Taupulega e pei ona faamatalaina e le faavae. O le fale pito i lalo o loo taʻua o le faapotopotoga tulafono (o le fale o le faapotopotoga i le itu i saute Ausetalia ma Tasmania); le fale pito i luga o loo taʻua o le aufono a le tulafono. O le ulu o le malo i tulaga taitasi o le premier ma teritori taitasi le faifeau sili. Ua sui le masiofo i tulaga taitasi e ala i se kovana; ma i le itu i matu, o le pule. I le Taupulega, o le aoao o le kovana le sui o le masiofo.
==Sootaga fafo ma militeli==
[[File:Australian soldiers from the 2nd Battalion, Royal Australian Regiment conducts a foot patrol during exercise Talisman Sabre 2007.jpg|thumb|alt=O se vaega o fitafita Ausetalia ma fana agai i se ala i se eria vaomatua | [[Ausetalia autau]] fitafita le faafoeina o se paterola vae i le taimi o se faatinoga soofaatasi aoaoga faatasi ma i [[Iunaite Setete vaegaau | malosiaga US]] i [[faga shoalwater]] (2007).]]
I le tele o tausaga talu ai nei, na tulia sootaga i fafo o Ausetalia e ala i se mafutaga vavalalata ma le [[Iunaite Setete]] e ala i le aulape [[ANZUS]], ma e ala i se manao e atiina ae ai sootaga ma o Asia ma le Pasefika, aemaise lava e ala i ASEAN ma le fono atumotu o le Pasefika. I le 2005 ua faamaonia Ausetalia se nofoa Amataga i le itu i sasaʻe tumutumu Asia nei lona accession i le feagaiga o amity ma le galulue faatasi i sautesasae Asia, ma i le 2011 auai i le itu i sasae tumutumu Asia lona ono i Initonesia. O Ausetalia o se tasi o le Taupulega o le atunuu, lea na ulu o fonotaga a le Malo o le Taupulega tuuina atu i le fono autu mo le galulue faatasi. Ua tuliloa Ausetalia le pogai o le tatalaina tau fefaatauaiga faava o malo.E taitaiina i le faavaega o le Cairns vaega ma le galulue faatasi o le tamaoaiga Asia Pasefika. Ausetalia o se sui o le faalapotopotoga mo le galulue faatasi o le tamaoaiga ma le atinae ma le faalapotopotoga o fefaatauaiga o le lalolagi, ma ua tuliloa ni maliega tetele fefaatauaiga saoloto atunuʻu, talu ai nei le Ausetalia - maliega tau fefaatauaiga saoloto [[Iunaite Setete]] ma sootaga o le tamaoaiga vavalalata ma [[Niu Sila]], ma le isi maliega saoloto fefaatauaiga ua feutagaiga ma [[Saina]] - le Ausetalia - Saina maliega tau fefaatauaiga saoloto - ma [[Iapani]], [[Kolea i Saute]] i le 2011, Ausetalia - [[Chile]] Maliega tau fefaatauaiga saoloto, ma e pei o Novema 2015 ua tuu le Trans-Pasefika faiga faapaaga i luma o le Palemene mo le faamaoniga.
==Siosiomaga==
[[File:Koala climbing tree.jpg|thumb|left|alt=A koala umia i luga o se eucalyptus laau ma ona ulu liliu ina uma mata o loo vaaia|O le [[koala]] ma le '' [[eucalyptus]] '' avea o se faailoga o loo pea Ausetalia.]]
Ui o le tele o Ausetalia e matutu po toafa vaega, e aofia ai se vaega eseese o le nofoaga mai heaths mauga e vaomatua le teropika ma le timu, ma ua aloaia o se atunuu megadiverse. Fungi faatusa e eseese; se tusa ma le 250,000 ituaiga - o lea e na o le 5% ua faamatalaina - tupu i Ausetalia. Ona o le matua tele o le konetineta, matua ma liuliuina mamanu o le tau, ma le tali-vaitaimi e faaesea faafaafanua, o le tele o biota a Ausetalia e tulaga ese. E tusa o le 85% o laau fuga, 84% o meaola, e sili atu nai lo le 45% o le manulele, ma e 89% o le i-matafaga, iʻa sone-faautauta ua faatetele. le ua Ausetalia numera sili o pili o so o se atunuu, ma le 755 ituaiga. o loo tele lava ina faia aʻe vaomatua Ausetalia o ituaiga pea lanumeamata, aemaise eucalyptus laau i itulagi itiiti matutu; suia wattles i latou e pei o le ituaiga iloga i sili itulagi ma toafa matutu. O nisi lauiloa manu Ausetalia o le monotremes (le [[platypus]] ma echidna); a ʻau o marsupials, e aofia ai le kegaru, koala, ma wombat, ma manu felelei e pei o le emu ma le [[kookaburra]]. Na faailoa e le dingo e tagata Austronesian e faafesuiai ma Ausetalia le atunuu o loo siomia ai le 3000 TLM.
==Iloa fanua==
[[File:Australia-climate-map MJC01.png|right|thumb|alt=Vaevaeina Ausetalia i lanu eseese e faailoa lona sone tau|Sone tau i Ausetalia.]]
[[File:Coral Outcrop Flynn Reef.jpg|thumb|left|ʻamu o le [[Tele papupuni Aau]], o le lalolagi e aupito tele [[amu aau]] faiga.]]
Vaega tele laueleele a Ausetalia o 7.617.930 kilomita faatafafa o loo i le Indo - ipu Ausetalia. Siomia i le vasa Initia ma le Pasefika, ua vavae ese mai Asia e le sami Arafura ma Timor, ma le pepelo Sami ʻamu mai le talafatai Queensland, ma le Tasman Sami o loo taoto i le va o Ausetalia ma Niu Sila. O le konetineta itiiti o le lalolagi ma le ono atunuu aupito tele i le eria atoa, Ausetalia - e tatau ona totogi e lona tele ma le faaesea-e masani ona faaigoaina o le "konetineta motu", ma o nisi taimi e manatu motu aupito tele a le lalolagi. Ei ai Ausetalia 34.218 kilomita o le talafatai (e le aofia uma motu i fafo), ma tapa se sone tamaoaiga faapitoa tele o 8.148.250 kilomita faatafafa. Lenei faapitoa sone o le tamaoaiga e le aofia ai le teritori Antarctic Ausetalia. E ese mai motu Macquarie, o loo taoto i le va o Ausetalia latitu 9 ° ma le 44 ° S, ma le logitu 112 ° ma le 154 ° E.
A tele Ausetalia tuuina mai ai se eseesega tele o laufanua, ma le timu le teropika ma le vaomatua i le itu i matu-sasaʻe, mauga Atumauga i le itu i saute-sasaʻe, i saute i sisifo ma le itu i sasae, ma vao mago i le ogatotonu. O le konetineta sili ona mafolafola, ma le eleele matua ma itiiti lafulemu; toafa po o se vaega laueleele matutu masani ona taua o faia e le outback ae e mamao le vaega aupito tele o le laueleele. O le aina sili ona matutu konetineta, o lona timuga faaletausaga e tusa ma luga o le eria konetineta e itiiti ifo nai lo le 500 mm. O le faitau aofai o tagata i se nofoaga e tuuina mai, 2.8 nonofo i le sikuea kilomita, o totonu o le sili ona maualalo i le lalolagi, e ui lava o se soifua o vaega tele o le faitau aofai o tagata i le talafatai i saute-sasaʻe faautauta.
==Ekonomi==
[[File:Kalgoorlie The Big Pit DSC04498.JPG|thumb|alt=A loloto tatala loʻu lavea i lea e mafai ona vaai i ai nisi auala, o le palapala o se lanu elea|O le [[maoae Lua loʻu auro]] i [[Kalgoorlie]], Western Ausetalia, e aupito sili ona tele a le atunuu [[laʻuina tatala-lua | tatala tipi]] loʻu.]]
o Ausetalia o se atunuu mauoa; e faatupuina ana tupe maua mai punaoa eseese e aofia ai le auina atu i fafo e faatatau i le laʻuina, fesootaiga, faletupe ma fale gaosimea. O loo i ai se tamaoaiga maketi, o se tamaoaiga sili matua i le capita, ma se fua faatatau maualalo matua o le mativa. I le tulaga o le tamaoaiga averesi, tuu i se faavasegaga lona lua i Ausetalia le lalolagi ina ua mavae Suitiselani i le 2013, e ui lava o le faateleina o le fua faatatau o le mativa o le atunuu mai le 10.2% i le 11,8%, mai le 2000/01 i le 2013. Na faailoa mai e le inisitituti suesuega Suisse Ata o le atunuu ma le tamaoaiga median aupito maualuga i le lalolagi ma le tamaoaiga lona lua-aupito maualuga averesi i le matutua i le 2013. O le [[Tala Ausetalia]] o le tupe mo le atunuu, e aofia ai le Kerisimasi motu, Cocos (Keeling) motu, ma motu Norfolk, faapea foi ma le setete tutoatasi motu o le Pasefika o Kiribati, Nauru, ma Tuvalu. Faatasi ai ma le 2006 tuufaatasia o le fesuiaiga o faaunegatupe i le Malo o Ausetalia ma le fesuiaiga lumanai Sini, o le faamalumaluga Ausetalia fesuiaiga avea le tele iva i le lalolagi.
==Sosaiete==
[[File:Gold Coast skyline.jpg|thumb|alt=A matafaga nonofo ai tagata; e mafai ona vaai i se aai i le tafailagi|Ausetalia ei ai se tasi o le faitau aofai sili ona maualuga urbanized a le lalolagi i le ola le toatele i aai aai tetele i luga o le talafatai. (Ata: [[talafatai auro, Queensland | talafatai auro]] matafaga ma tafailagi, Kuiniselani).]]
Mo tupulaga, o le toatele o tagata malaga mai le motu o [[Peretania]], ma tagata o Ausetalia e matele lava o tupuaga British po o Aialani ituaiga. I le 2011 tusiga igoa Ausetalia, o le sa tuaa sili ona masani filifilia le gagana Peretania (36.1%), sosoo ai ma Ausetalia (35.4%), [[Aialani]] (10.4%), [[Sikotilani]] (8.9%), [[Italia]] (4.6%), [[Siamani]] (4.5 %), [[Saina]] (4.3%), [[Initia]] (2.0%), Greek (1.9%), ma [[Holani]] (1.7%).
Ua faateleina ai le faitau aofai o Ausetalia e ala i le fa o taimi talu mai le faaiuga o le Taua Muamua a le Lalolagi, o le tele o lenei siitaga mai le ulufale mai o tagata. Mulimuli ai i le Taua lua ma e ala i le 2000, e toetoe lava 5,9 miliona o le faitau aofai atoa o nonofo i le atunuu e pei o tagata malaga fou, o lona uiga o le toeitiiti lava lua mai uma e fitu Ausetalia na fanau mai i se isi atunuu. O le tele o tagata malaga o tomai, [228] ae o le ulufale mai o tagata aofai faatagaina e aofia ai vaega mo tagata o le aiga ma tagata sulufai. I le 2050, o le taimi nei fana i le faitau aofai o Ausetalia e aapa siomia 42 miliona. E ono aai o Ausetalia e silia ma le miliona tagata nonofo (2022, fua faatatau lē aloaia); [[Sini]], [[Melepone]], [[Perisipeni]], [[Perth|Pefa]], [[Ātereta|Ateleta]] ma [[Niukasolo]].
{{Aai tele o Ausetalia}}
E ui e Ausetalia leai se gagana aloaia, e masani lava ona mauaa le gagana Peretania e pei o le faapouliuli gagana a le atunuu. Ausetalia le gagana Peretania o le a eseese tele o le gagana ma le tautala tulaga ese ma lexicon, ma ese teisi mai i isi ituaiga o le gagana Peretania i le kalama ma le sipelaga. auauna Sili o Ausetalia e pei o le gagana tulaga faatonuina. E tusa ai ma le tusigaigoa 2011, Peretania o le gagana na tautala i le fale mo le latalata atu i le 81% o le faitau aofai o tagata.
I le 250 o loo manatu gagana Ausetalia le atunuu ua i ai i le taimi o fesootaiga Europa muamua, o lea e itiiti ifo i lo le 20 o loo tumau pea i le faaaogaina i aso taitasi e tagata uma vaega o le matutua. E tusa o le 110 isi o loo tautala patino e tagata matutua. I le taimi o le tusiga igoa 2006, e 52,000 le atunuu Ausetalia, fai ma sui o le 12% o le faitau aofai o le atunuu, lipotia mai o le a latou tautala i se gagana le atunuu i le fale. ei ai Ausetalia se gagana faailoga taua o Auslan, o le gagana autu o uiga 5.500 tagata logonoa
==Aganuu==
[[File:AFL Grand Final 2010 on the Melbourne Cricket Ground.jpg|thumb|O le [[Melepone Eleele Kirikiti]] ua malosi e fesootai ma le talafaasolopito ma le atinae o [[ālisi]] ma [[tulafono Ausetalia lakapi]], taaloga a le matamata lua sili ona lauiloa Ausetalia.]]
E tusa o le 24% o Ausetalia i le tausaga o le 15 aunoa auai i faatulagaina gaoioiga tau taaloga.I se tulaga faava o malo, ua sili i Ausetalia i le [[Kirikiti]], hockey fanua, [[Netipolo]], liki ma le iuni [[lakapi]]. O le tele o Ausetalia ola i totonu o le sone o le gataifale, le faia o le matafaga se nofoaga faafiafiaga lauiloa ma o se vaega taua o le a le faasinomaga o le atunuu. o Ausetalia e malosi faale- i le vai e faavae i taaloga, e pei o le aau ma surfing. Amata le surf gaoioiga faaola le ola i totonu o Ausetalia, ma le volenitia faaola o le olaga o se tasi o le aikona o le atunuu. Le atunuu, o isi taaloga lauiloa e aofia ai tulafono Ausetalia lakapi, solofanua tuuga, [[pasiketipolo]], surfing, [[soka]], ma tuuga afi. O le tuuga solofanua ipu faaletausaga Melepone ma le tuuga iakiti Sydney e Hobart tosina aia malosi. o Ausetalia o se tasi o le lima o atunuu e auai i le Olimipeka o le Taumafanafana uma o le vaitaimi o aso nei, ma ua talimalo le Taaloga faalua: 1956 i Melepone ma le 2000 i Sini. Ua auai foi Ausetalia i Taaloga o le Taupulega uma, talimalo le mea na tupu i le 1938, 1962, 1982, 2006 ma o le a talimalo i le Taaloga o le Taupulega 2018. Faia Ausetalia lona foliga Amataga i le Taaloga a le Pasefika i le 2015. I le avea ai foi le avea ma se tagata auai e le aunoa FIFA Ipu a le Lalolagi, ua manumalo Ausetalia le Malo OFC Ipu fa taimi ma le AFC faʻatasi Asia Ipu - o le na atunuu e manumalo suega siamupini i FIFA eseese e lua konifeterasia. O le atunuu tauva e le aunoa i le lalolagi ʻau pasiketipolo maualuluga e pei ona i totonu o le pito i luga oʻ au e tolu lalolagi i tuutuuga o tulaga agavaa i le Taamilosaga pasiketipolo i le Olimipeka o le Taumafanafana. O isi mea na tutupu faava o malo tetele o lo o umia i totonu o Ausetalia e aofia ai le Australian tenisi Tatala taamilosaga slam tele, faava o malo afitusi ālisi, ma le Fua Faatatau Ausetalia se tasi Grand Prix. O le maualuga o le faatulagaga polokalama a le televise e aofia ai taaloga faasalalau ata e pei o le Olimipeka o le Taumafanafana, FIFA Ipu a le Lalolagi, O le lefulefu, Lakapi Liki Malo o Amataga, ma le finals tele o le lakapi a le atunuu Liki ma Ausetalia Liki Soka. Faasee i Ausetalia ua amata i le 1860s ma le kiona taaloga faia i le atumauga Ausetalia ma vaega o Tasmania.
==Ata==
===Ausetalia===
<gallery>
File:Flag of Australia.svg|250px|thumb|[[Fuʻa o Ausetalia|Fuʻa]].
File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|250px|thumb|[[Faʻailoga o Ausetalia|Faʻailoga]].
File:Australia (orthographic projection).svg|250px|thumb|Faʻafanua.
</gallery>
===Manu===
{{main|Manu o Ausetalia}}
==Faʻamatalaga==
{{reflist|group=N}}
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Capital cities of Australia|state=expanded}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Ausetalia]]
1fg4217zsqx92lqdbsvsvep9cwyvgfi
48310
48308
2026-06-02T10:26:33Z
Kwamikagami
1924
48310
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Commonwealth of Australia
| common_name = Ausetalia
| image_flag = Flag of Australia (converted).svg
| alt_flag = O se fanua lanu moana ma le Fuʻa a le Iuni i le pito i luga o le kuata, o le fetu paʻepaʻe e pito i lalo, ma le faʻaputuga o fetu papaʻe e lima i le tamatau - 1 le fetu laʻiti e 5 lima, ma le 4 fetu lapoa e 7 lima.
| image_coat = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg
| alt_coat = <!--alt text for coat of arms-->
| national_anthem = "Advance Australia Fair"{{Lower|0.2em|{{Refn|Australia also has a [[Honors music|royal anthem]], "[[God Save the King]]", which may be played in place of or alongside the national anthem when members of the [[House of Windsor|royal family]] are present. If not played alongside the royal anthem, the national anthem is instead played at the end of an official event.<ref>{{Cite web |title=Australian National Anthem |url=https://www.pmc.gov.au/honours-and-symbols/australian-national-symbols/australian-national-anthem |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027193111/https://www.pmc.gov.au/honours-and-symbols/australian-national-symbols/australian-national-anthem |archive-date=27 October 2023 |access-date=9 January 2024 |website=Department of Prime Minister and Cabinet|date=19 January 2022 }}</ref>|name="anthem explanation"|group="N"}}<!--end lower:-->}}<br /> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{Center|[[File:U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg]]}}</div>
| image_map = Australia with AAT (orthographic projection).svg
| map_caption = {{Legend|#316831|Tuaʻoi o Ausetalia}}
{{Legend|#8DC78C|Tuaʻoi o Antarctica e pulea e Ausetalia}}
| alt_map = A map of the eastern hemisphere centred on Australia, using an orthographic projection
| capital = [[Kenepera]]
| coordinates = {{Coord|35|18|29|S|149|07|28|E|type:city_region:AU}}
| largest_city = [[Sini]] (metropolitan)<br />[[Melepone]] (urban){{Refn|Sydney is the largest city based on Australian Bureau of Statistics (ABS) Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs). These represent labour markets and the functional area of Australian capital cities.<ref name="ABS-regional-population-2022">{{cite web |title=Regional population, 2021-22 financial year |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021-22 |date=20 April 2023 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=27 May 2023 |archive-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420020126/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2021-22 |url-status=live }}</ref> Melbourne is larger based on ABS Significant Urban Areas (SUAs). These represent Urban Centres, or groups of contiguous Urban Centres, that contain a population of 10,000 people or more.<ref>{{cite news |last1=Turnbull |first1=Tiffanie |title=Melbourne overtakes Sydney as Australia's biggest city |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-65261720 |access-date=27 May 2023 |publisher=BBC News |date=17 April 2023 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521093900/https://www.bbc.com/news/world-australia-65261720 |url-status=live }}</ref>|group="N"}}<!-- See discussion on the talk page -->
| languages_type = Gagana a le malo ma le atunuʻu
| languages = [[Igilisi|Igilisi (Au)]]
| languages2_type =
| languages2 =
| demonym = {{Hlist|Australian|Aussie (igoa tauvalaʻau){{Refn|Pronounced "Ozzy"}}<ref>{{Cite web |title=Aussie |url=https://www.macquariedictionary.com.au/features/word/search/?search_word_type=Dictionary&word=aussie |url-access=subscription |access-date=8 February 2024 |website=[[Macquarie Dictionary]] |date=16 October 2023 |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610132406/https://www.macquariedictionary.com.au/?time=1718025846039 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |title=Collins English Dictionary |year=2009 |publisher=[[HarperCollins]] |location=Bishopbriggs, Glasgow |isbn=978-0-0078-6171-2 |page=18 |title-link=Collins English Dictionary }}</ref><!--end hlist:-->}}
| religion = {{Ublist
|title = Nisi vaega
|43.9% Kerisiano
|38.9% Leai se lotu
|3.2% Muselemu
|2.7% Hinduism
|2.4% Buddhism
|1.7% Nisi vaega
|7.2% E leiloa{{Refn|The religion question is optional in the Australian census.|group="N"}}
}}
| religion_year = [[2021 Australian census|2021]]
| religion_ref = <ref name="Australian-Bureau-of-Statistics-2022"/>
| government_type = Feterale Palemene Pulega Faʻavae
| leader_title1 = Tupu
| leader_name1 = [[Sale III|Salese III]]
| leader_title2 = {{Nowrap|Kovana Sili}}
| leader_name2 = Sam Mostyn
| leader_title3 = Palemia
| leader_name3 = Anthony Albanese
| legislature = Palemene
| upper_house = Senate
| lower_house = Maota o Sui
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Peretania]]
| established_event1 = Faʻafeterale
| established_date1 = 1 Ianuari 1901
| established_event2 = Faʻaaliga Balfour
| established_date2 = 15 Novema 1926
| established_event3 = Tulafono mo le vaetamaina o Westminster
| established_date3 = 9 Oketopa 1942
| established_event4 = Tulafono o Ausetalia
| established_date4 = 3 Mati 1986
| area_km2 = 7,688,287<ref name="Geoscience-Australia-2014">{{Cite web|url=https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories|title=Area of Australia - States and Territories|date=27 June 2014|website=Geoscience Australia|access-date=18 February 2024|archive-date=18 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories|url-status=live}}</ref><ref name="Factbook-Geography">{{Cite CIA World Factbook |country=Australia |section=Geography |access-date=16 August 2024}}</ref><ref name="Organisation-for-Economic-Cooperation-and-Development-OECD">{{Cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref>
| area_rank = 6th
| percent_water = 1.79 (2015)<ref name="Organisation-for-Economic-Cooperation-and-Development-OECD"/>
| population_estimate = {{IncreaseNeutral}} {{Data Australia|poptoday|formatnum}}<ref name="popclock">{{Cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-clock-pyramid|title=Population clock and pyramid|work=[[Australian Bureau of Statistics]] website|date=5 March 2024|publisher=Commonwealth of Australia|access-date=5 March 2024|archive-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208102513/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-clock-pyramid|url-status=live}} The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.</ref>
| population_census = {{IncreaseNeutral}} 25,890,773<ref>{{Cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|title=National, state and territory population|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=26 September 2022|access-date=26 September 2022|archive-date=21 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121204624/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|url-status=live}}</ref>
| population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}}
| population_estimate_rank = 54th
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = {{#expr:{{Data Australia|poptoday}} / 7692024 round 1}}
| population_density_rank = 244th
| GDP_PPP = {{increase}} $1.898 trillion<ref name="IMFWEO.AU">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=193,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Australia) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 October 2024 |access-date=22 October 2024}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_rank = 19th
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $69,475<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_PPP_per_capita_rank = 23rd
| GDP_nominal = {{increase}} $1.802 trillion<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_rank = 14th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $65,966<ref name="IMFWEO.AU" />
| GDP_nominal_per_capita_rank = 12th
| Gini = 32.4
| Gini_year = 2020
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Australia Gini Coefficient, 1995 – 2023 {{!}} CEIC Data |url=https://www.ceicdata.com/en/indicator/australia/gini-coefficient |access-date=4 March 2024 |website=www.ceicdata.com |archive-date=4 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304002624/https://www.ceicdata.com/en/indicator/australia/gini-coefficient |url-status=live }}</ref>
| HDI = 0.946<!--number only-->
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 10th
| currency = Tala Ausetalia ($)
| currency_code = AUD
| time_zone = AWST, ACST, AEST<ref name="time" group="N">There are minor variations from three basic time zones; see Time in Australia.</ref>
| utc_offset = +8; +9.5; +10
| time_zone_DST = ACDT, AEDT<ref name="time" group="N"/>
| utc_offset_DST = +10.5; +11
| DST_note = DST e leʻo faʻaoga e Qld, WA and NT
| date_format = {{Abbr|dd|day}}/{{Abbr|mm|month}}/{{Abbr|yyyy|year}}<ref>{{Cite web |last=Australian Government |date=March 2023 |title=Dates and time |url=https://www.stylemanual.gov.au/grammar-punctuation-and-conventions/numbers-and-measurements/dates-and-time |access-date=6 May 2023 |website=Style Manual |archive-date=29 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529074659/https://www.stylemanual.gov.au/grammar-punctuation-and-conventions/numbers-and-measurements/dates-and-time |url-status=live }}</ref>
| drives_on = Agavale
| calling_code = +61
| cctld = [[.au]]
}}
O '''ʻAusetalia''',<ref>{{Cite web|url=https://education.nsw.gov.au/content/dam/main-education/teaching-and-learning/curriculum/multicultural-education/eald/eald-bilingual-dictionary-samoan.pdf|title=Bilingual English/Samoan Dictionary (Lolomifefiloi i Gagana e Lua Igilisi/Samoa)|author=New South Wales Department of Education (Matagaluega o Aoga a Niu Saute Uelese)}}</ref> ʻo se [[konetineta]] i le [[Vasa Pasefika]]. ʻO se atunuʻu telē tele lea atunuʻu. E maua i le itū i saute i sisifo o [[Samoa]], ʻae taʻatia i le itū i mātū i sisifo o [[Niu Sila]]. ʻO se atunuʻu e mauʻoa tele ʻAusetalia, ʻaua e tele ona ʻoloa mai ona minerale ma isi ʻoloa gaosia mai ona faʻatoʻaga faʻapea ona laufanua. O le a le atunuu lona ono-aupito tele lalolagi e ala i le eria atoa. atunuu e lata ane e aofia ai [[Papua Niu Kini]], [[Initonesia]] ma [[Sasaʻe Timor]] i le itu i matu; [[Le Motu o Solomona]] ma [[Vanuatu]] i le itu i sasae-matu; ma Niu Sila i le itu i saute-sasaʻe.
Mo e uiga i le 50,000 tausaga i luma o le muamua le faatalanoaga o Peretania i le senituri lona sefulu valu tuai, na aina Ausetalia e ala i le atunuu Ausetalia, na saunoa gagana faavasegaina i pe tusa lea ma le 250 vaega gagana. Ina ua mavae le mauaina o [[Europa]] o le konetineta e suesue [[Holani]] i le 1606, sa fai mai le afa i sasaʻe o Ausetalia e ala i [[Peretania Tele]] i le 1770 ma muai nofoia e ala i felauaiga penal i le kolone o Uelese i saute fou mai le 26 o Ianuari 1788. tuputupu pea le faitau aofai o tagata i le tele o tausaga mulimuli ane ai; sa suesueina ma se nofoaga faaopoopo pale lava pulega e lima, na faavaeina i le konetineta. I le aso 1 Ianuari 1901, faatasi ai faatasi le nofoaga e ono, ua avea le Taupulega o Ausetalia. Talu tuufaatasiga, ua tausia Ausetalia se faiga saoloto faatemokalasi faaupufai fale o manu e galue e avea o se faatemokalasi Palemene feterale ma Malo Faitupu faavae e aofia ai le ono setete ma ni teritori. O le faitau aofai o tagata o le 24 miliona o le tele o le taulaga ma le mamafa faasagatonu i setete i sasae ma i luga o le talafatai.
O Ausetalia o se atunuu atiina ae ma se tasi o le mauoa i le lalolagi, ma le-aupito tele lona 12 tamaoaiga o le lalolagi. I le 2014 sa i ai le maualuga o le lona lima o le lalolagi Ausetalia i le capita tupe maua. tupe faaalu militeli a Ausetalia e 13-aupito tele a le lalolagi. O le faasino upu o le atinae o tagata lona lua-aupito maualuga aafia ai le lalolagi, faatulagaina maualuga i Ausetalia le tele o faatusatusaga faava o malo o faatinoga o le atunuu, e pei o le tulaga lelei o le olaga, o le soifua maloloina, aoaoga, le saolotoga o le tamaoaiga, ma le puipuiga o le saolotoga tau le va ma aia tatau faaupufai.
O ʻAusetalia o se sui o le Malo Aufaatasi, G20, o le Taupulega o Malo, ANZUS, Faalapotopotoga mo Tamaoaiga Galulue Felagolagomai ma Atinae (OECD), Lalolagi Faalapotopotoga o Fefaatauaiga, [[Asia]] ma le Pasefika Tamaoaiga Galulue, ma le fono o le Pasefika.
==Igoa==
O le igoa e maua ʻAusetalia mai le ''Australis Latina Terra'' ( "laueleele i saute") o se igoa faaaoga mo laueleele iloa i le itulagi i saute talu mai aso anamua. O le muamua tusia faaaogaina o le upu Ausetalia i le gagana Peretania sa i 1625 i se tusi na tusia e Sir Richard Hakluyt, lomia e Samuel Purchas. O le ituaiga Holani upu faamatala sa faaaogaina Australische i se tusi Holani i Batavia (Jakarta) i le 1638, e faasino i le fanua iloa fou i le itu i saute.
O le taimi muamua o le igoa e foliga mai ua aloaia faaaogaina ʻAusetalia i ai i se despatch e le Alii Bathurst o 4 Aperila 1817 lea faailoa Kovana Lachlan Macquarie o le mauaina o siata Kapeteni Flinders ʻo ʻAusetalia. I le aso 12 Tesema 1817, ua fautuaina e Macquarie le ofisa o le malo e tatau ona faaaoga aloaia. I le 1824, o le Admiralty malilie e tatau ona faailoa aloaia le konetineta o ʻAusetalia.
==Talafaasolopito==
[[File:Bradshaw rock paintings.jpg|thumb|Faatufugaga papa Apoliki i le [[Kimberley (Ausetalia sisifo) | Kimberley]] itulagi o ʻAusetalia i Sisifo.]]
nonofo ai tagata o le konetineta o ʻAusetalia ua fuafuaina e amata i le va o 42.000 ma 48.000 tausaga talu ai, atonu i le malaga a tagata i le laueleele alalaupapa ma puupuu-sami alataloto mai mea nei Sautesasae Asia. O nei uluai tagata atonu tuaa sa o le atunuu Australians.At ona po nei i le taimi o le faatalanoaga o Europa i le seneturi lona 18 tuai, o le tele ʻAusetalia le atunuu sailia ma faapotopoto meaai, faatasi ai ma se aganuu tuufofoga ma tulaga faatauaina faaleagaga e faavae i luga o le migao mo le laueleele ma se talitonuga i le miti taimi.
===Taunuu mai o le Tagata Europa===
[[File:Captainjamescookportrait.jpg|left|upright|thumb|Ata o le Taitaiau o [[James Cook]], o le uluai Europa i le faafanua o le talafatai i sasaʻe o ʻAusetalia i le 1770.]]
O le sighting Europa muamua faamauina o le motu autu o ʻAusetalia, ma le landfall Europa muamua faamauina i luga o le konetineta o ʻAusetalia, e mafua i le Tautai Holani [[Willem Janszoon]]. Sa ia mama- le talafatai o le tolotolo Cape Ioka i le amataga 1606, ma tuta i le aso 26 Fepuari i le Pennefather vaitafe e lata ane i le aai i ona po nei o Weipa i Cape Ioka. Amata le Holani atoa o le talafatai i sisifo ma matu ma faaigoa le konetineta o motu "Fou Holani" i le taimi o le seneturi lona 17, ae ua faia se taumafaiga i le faatalanoaga. William Dampier, o se tagata suʻe nuʻu le gagana Peretania, taunuu i le talafatai i le itu i matu-sisifo o Fou Holani i le 1688 ma toe i le 1699 i se malaga toe foi.
I le 1770, sa folau [[James Cook]] faatasi ma faailogaina le talafatai i sasae, lea sa ia igoa Uelese saute fou ma fai mo Peretania Tele. Faatasi ai ma le leai o lona kolone o Amerika i le 1783, o le Malo o Peretania auina a solomuli o vaa, o le "solomuli Sili", i lalo o le poloaiga o le Taitaiau o Arthur Phillip, e faatuina ai se kolone falepuipui fou i Niu Wales i Saute. A tolauapiga na faatuina ma le fuʻa toe faatutūina mai i Sydney gaiga, taulaga Jackson, i le aso 26 Ianuari 1788, o se aso lea na avea ma aso o le atunuu o ʻAusetalia, ʻAusetalia Aso, e ui lava o le Peretania kolone Tupu o Uelese i saute fou sa le aloaia faalauiloa seia 7 Fepuari 1788. O le nuu muamua na taitai atu ai le faavae o [[Sini]], ma le sailiiliga ma nuu o le isi itulagi.
Sa faatulagaina se faatalanoaga o Peretania i le Laueleele o le Van Diemen, ua lauiloa nei o Tasmania, i le 1803, ma na avea ma se kolone ese i 1825. faapea aloaia le malo autasi le vaega i sisifo o [[Ausetalia i Sisifo|ʻAusetalia i sisifo]] (le kolone vaitafe Swan) i le 1828. kolone Vavaeese sa vaneina mai vaega o Uelese i saute fou: saute ʻAusetalia i le 1836, Victoria i le tausaga e 1851, ma Queensland i le 1859. sa faavaeina le [[Teritori i Matu|teritori i matu]] i le 1911 ina ua excised mai saute ʻAusetalia. sa faavaeina i saute ʻAusetalia o se "itumalo saoloto" -o lava se kolone falepuipui. na faavaeina foi Victoria ma sisifo ʻAusetalia "saoloto", ae mulimuli ane taliaina faamaonia le nofosala aveina. O se tauiviga e le nofoia o Uelese i saute fou taitaiina atu ai i le faaiuga o le nofosala felauaiga i lena kolone; taunuu le vaa nofosala mulimuli i le 1848.
===Atunuu tulaga===
[[File:Anzac2.jpg|thumb|left|alt=Ata o se faamanatu ANZAC ma se tagata taaalo i se bugle matutua. o loo nonofo laina o tagata i tua o le faamanatuga. E toatele laiti satauro paepae ma poppies mumu ua pipii i le vao i le laina i le itu o le fanua faamanatu.|O le [[Mulimuli meli]] o loo taaalo i se [[Anzac Aso]] sauniga i [[Taulaga Melepone, Victoria | taulaga Melepone]]. e faia sauniga faapena i le tele o lafumanu ma taulaga.]]
I le aso 1 Ianuari 1901, tuufaatasiga o le na ausia nofoaga ina ua mavae se sefulu tausaga o fuafuaga, feutagaiga ma palota. O lenei faavaeina le Taupulega o ʻAusetalia e avea o se pule o le malo o Peretania. O le teritori o tupe faavae feterale (mulimuli ane toe faaigoaina le teritori laumua o ʻAusetalia) sa faia i le 1911 e pei o le nofoaga mo le laumua o le malo i le lumanai o Canberra. [[Melepone]] o le nofoa o le lē tumau o le malo mai le 1901 i le 1927 ao le fausia Canberra. Na siitia atu ai le teritori i matu mai le pulea o le malo i saute o ʻAusetalia i le Palemene le feterale i le 1911. I le 1914, na auai ʻAusetalia Peretania i le tau o le Taua o le Lalolagi, faatasi ai ma le lagolago mai le gata i le vaega saoloto Taupulega tautalatala ma le vaega galulue ʻAusetalia fafati.
ʻAusetalia sa auai i le tele o le taua tele tau i le pito i luma i sisifo. O uiga i 416.000 na auauna, e uiga i le 60,000 na fasiotia ma sa manua isi 152.000. O le tele o ʻAusetalia manatu i le toilalo o le ai vaega ʻau a ʻAusetalia ma Niu Sila i Gallipoli e pei o le fanau mai o le atunuu - ona muamua tetele gaoioiga militeli. ua manatu e le toatele o le tauiviga Kokoda Mataituina o se atunuu tutusa - faamatalaina mea na tupu i le taimi o le Taua Lona Lua a le Lalolagi.
==Malo==
[[File:Parliament House Canberra NS.jpg|thumb|alt=A tetele papae ma kulimi fale lanu ma vao i luga o lona fale. ua aai i le pito o le fale ma se pou fuʻa tele.|[[Fale Palemene (Ausetalia)|Palemene fale]] sa tatalaina i [[Kenepera]] i le 1988, suia le [[Fale Palemene (Ausetalia)|fale Palemene tumau]], tatalaina i le 1927.]]
[[File:Anthony Albanese portrait (cropped).jpg|thumb|left|alt=Anthony Albanese, Palemia o Ausetalia.|[[Anthony Albanese]], le [[Palemia o Ausetalia]].]]
O ʻAusetalia a Malo Faitupu faavae ma se vaega feterale o malosiaga. E faaaoga se faiga o le Palemene o le Malo ma Sialese III i ona luga e pei o le masiofo o ʻAusetalia, o se matafaioi e ese mai ia te ia tulaga o tupu o le isi malo o le Taupulega. O le masiofo o nofo i le malo aufaatasi ma sui i totonu o ʻAusetalia e ala i le aoao o le kovana i le tulaga feterale ma e le kovana i le tulaga o le setete, lea e ala i le tauaofiaga gaoioiga i luga o le fautuaga a lana auauna. O le faaaogaina sili ona maitauina i aso o malosiaga faaleoleo o le aoao o le kovana i fafo atu o le talosaga a le palemia o le faateaina o le malo Whitlam i le faafitauli faale-faavae o le 1975. Ua vavaeeseina e le malo feterale i paranesi e tolu:
*O le Fono Faitulafono: o le Palemene e lua potu, faamatalaina i totonu o le fuaiupu 1 o le faavae e pei ona aofia ai le masiofo (faatusalia mai e le aoao kovana), o le Senate, ma le fale o le sui;
*O le taitai o le: o le fono faapitoa a le feterale, i le faiga o le kovana aoao o fautuaina ai e le palemia ma faifeau o le tulaga.
*O le Faamasinoga: o le Faamasinoga Maualuga o ʻAusetalia ma isi faamasinoga feterale, o lona faamasino ua tofia e le Kovana Sili i luga o le fautuaga a le Fono.<br />
I le Senate (o le fale pito i luga), o loo i 76 senate: sefululua taitasi mai le setete ma le lua mai le teritori Amerika taitasi (o le teritori o ʻAusetalia tupe faavae ma le teritori i matu). O le fale o le sui (o le fale pito i lalo) ei ai le 150 tagata filifilia mai le tasi tagata o le vaega palota, e masani ona taʻua o "electorates" po o le "nofoa", faasoasoa atu setete i luga o le faavae o le faitau aofai o tagata, i le tasi ma tulaga uluai faamaonia a le tapulaa maualalo o le nofoa e lima. e faia masani Faiga Palota mo potu uma e lua tolu tausaga uma, o le taimi e tasi; senate maua tuutuuga overlapping ono tausaga sei vagana ai mo i latou mai le teritori, o lona tuutuuga e le o faatulagaina ae o loo nonoa i le faataamilosaga o le palota mo le fale pito i lalo; faapea na tuu 40 o le nofoaga e 76 i le Senate i le faiga palota taitasi seia vagana ua motusia le taamilosaga e se faataapeina lua.
Faaaoga faiga palota a ʻAusetalia palota faapitoa mo faiga palota fale maualalo uma i le ese o Tasmania ma le teritori laumua o ʻAusetalia lea, faatasi ai ma le Senate ma sili ona tulaga fale pito i luga, tuufaatasi ai ma sui fuafuaina i se faiga ua taʻua o le tasi palota faaliliuina atu. Palota e faamalosia mo lesitala uma tagatanuu 18 tausaga ma luga i le puleaga faa-faamasinoga uma, e pei ona faamauina (faatasi ai ma le tuusaunoaga o saute ʻAusetalia). O le vaega i le fesoasoani tele i le fale o sui avea ma le malo ma ona taitai avea palemia. I tulaga pe afai e leai se vaega ua i ai le lagolago tele, o le kovana aoao o le mana faale-faavae e tofia ai le palemia ma, pe afai e tatau ai, faalēaogāina se tasi na aveesea le faatuatuaina o le Palemene.
==Setete ma teritori==
{{Setete o Ausetalia}}
Ei ai ʻAusetalia setete ono – Uelese saute fou, Kuiniselani, ʻAusetalia i Saute, Tasmania, Vitoria ma sisifo ʻAusetalia ma teritori tetele Amerika e lua - o le teritori o ʻAusetalia tupe faavae ma le teritori i matu. I le tele o itu galulue nei teritori e lua e pei ona taʻua, ae e mafai ona faaleaogaina i le Palemene o le Taupulega so o se tulafono o lo latou palemene. I le faatusatusaga, o tulafono feterale e tafiesea tulafono tulaga na i vaega o loo faatulaga mai i le fuaiupu 51 o le faavae ʻAusetalia; palemene tulaga taofia uma malosiaga faaletulafono residual, e aofia ai i latou o loo i aoga, leoleo tulaga, o le Faamasinoga tulaga, auala, felauaiga o tagata lautele ma le malo i le lotoifale, talu ai nei e le pau i lalo o le aiaiga o loo lisiina i le fuaiupu 51.
Taitasi setete ma teritori tetele Amerika ei ai lona lava le Palemene. O le setete o faalapotopotoga tupu, e ui lava e noatia i malosiaga faapitoa o le Taupulega e pei ona faamatalaina e le faavae. O le fale pito i lalo o loo taʻua o le faapotopotoga tulafono (o le fale o le faapotopotoga i le itu i saute ʻAusetalia ma Tasmania); le fale pito i luga o loo taʻua o le aufono a le tulafono. O le ulu o le malo i tulaga taitasi o le premier ma teritori taitasi le faifeau sili. Ua sui le masiofo i tulaga taitasi e ala i se kovana; ma i le itu i matu, o le pule. I le Taupulega, o le aoao o le kovana le sui o le masiofo.
==Sootaga fafo ma militeli==
[[File:Australian soldiers from the 2nd Battalion, Royal Australian Regiment conducts a foot patrol during exercise Talisman Sabre 2007.jpg|thumb|alt=O se vaega o fitafita ʻAusetalia ma fana agai i se ala i se eria vaomatua | [[Ausetalia autau]] fitafita le faafoeina o se paterola vae i le taimi o se faatinoga soofaatasi aoaoga faatasi ma i [[Iunaite Setete vaegaau | malosiaga US]] i [[faga shoalwater]] (2007).]]
I le tele o tausaga talu ai nei, na tulia sootaga i fafo o ʻAusetalia e ala i se mafutaga vavalalata ma le [[Iunaite Setete]] e ala i le aulape [[ANZUS]], ma e ala i se manao e atiina ae ai sootaga ma o Asia ma le Pasefika, aemaise lava e ala i ASEAN ma le fono atumotu o le Pasefika. I le 2005 ua faamaonia ʻAusetalia se nofoa Amataga i le itu i sasaʻe tumutumu Asia nei lona accession i le feagaiga o amity ma le galulue faatasi i sautesasae Asia, ma i le 2011 auai i le itu i sasae tumutumu Asia lona ono i Initonesia. O ʻAusetalia o se tasi o le Taupulega o le atunuu, lea na ulu o fonotaga a le Malo o le Taupulega tuuina atu i le fono autu mo le galulue faatasi. Ua tuliloa ʻAusetalia le pogai o le tatalaina tau fefaatauaiga faava o malo.E taitaiina i le faavaega o le Cairns vaega ma le galulue faatasi o le tamaoaiga Asia Pasefika. ʻAusetalia o se sui o le faalapotopotoga mo le galulue faatasi o le tamaoaiga ma le atinae ma le faalapotopotoga o fefaatauaiga o le lalolagi, ma ua tuliloa ni maliega tetele fefaatauaiga saoloto atunuʻu, talu ai nei le ʻAusetalia - maliega tau fefaatauaiga saoloto [[Iunaite Setete]] ma sootaga o le tamaoaiga vavalalata ma [[Niu Sila]], ma le isi maliega saoloto fefaatauaiga ua feutagaiga ma [[Saina]] – le ʻAusetalia - Saina maliega tau fefaatauaiga saoloto - ma [[Iapani]], [[Kolea i Saute]] i le 2011, ʻAusetalia – [[Sili]] Maliega tau fefaatauaiga saoloto, ma e pei o Novema 2015 ua tuu le Trans-Pasefika faiga faapaaga i luma o le Palemene mo le faamaoniga.
==Siosiomaga==
[[File:Koala climbing tree.jpg|thumb|left|alt=A koala umia i luga o se eucalyptus laau ma ona ulu liliu ina uma mata o loo vaaia|O le [[koala]] ma le '' [[eucalyptus]] '' avea o se faailoga o loo pea ʻAusetalia.]]
Ui o le tele o ʻAusetalia e matutu po toafa vaega, e aofia ai se vaega eseese o le nofoaga mai heaths mauga e vaomatua le teropika ma le timu, ma ua aloaia o se atunuu megadiverse. Fungi faatusa e eseese; se tusa ma le 250,000 ituaiga - o lea e na o le 5% ua faamatalaina - tupu i ʻAusetalia. Ona o le matua tele o le konetineta, matua ma liuliuina mamanu o le tau, ma le tali-vaitaimi e faaesea faafaafanua, o le tele o biota a ʻAusetalia e tulaga ese. E tusa o le 85% o laau fuga, 84% o meaola, e sili atu nai lo le 45% o le manulele, ma e 89% o le i-matafaga, iʻa sone-faautauta ua faatetele. le ua ʻAusetalia numera sili o pili o so o se atunuu, ma le 755 ituaiga. o loo tele lava ina faia aʻe vaomatua ʻAusetalia o ituaiga pea lanumeamata, aemaise eucalyptus laau i itulagi itiiti matutu; suia wattles i latou e pei o le ituaiga iloga i sili itulagi ma toafa matutu. O nisi lauiloa manu ʻAusetalia o le monotremes (le [[platypus]] ma echidna); a ʻau o marsupials, e aofia ai le kegaru, koala, ma wombat, ma manu felelei e pei o le emu ma le [[kookaburra]]. Na faailoa e le dingo e tagata Austronesian e faafesuiai ma ʻAusetalia le atunuu o loo siomia ai le 3000 TLM.
==Iloa fanua==
[[File:Australia-climate-map MJC01.png|right|thumb|alt=Vaevaeina ʻAusetalia i lanu eseese e faailoa lona sone tau|Sone tau i ʻAusetalia.]]
[[File:Coral Outcrop Flynn Reef.jpg|thumb|left|ʻamu o le [[Tele papupuni Aau]], o le lalolagi e aupito tele [[amu aau]] faiga.]]
Vaega tele laueleele a ʻAusetalia o 7.617.930 kilomita faatafafa o loo i le Indo - ipu ʻAusetalia. Siomia i le vasa Initia ma le Pasefika, ua vavae ese mai Asia e le sami Arafura ma Timor, ma le pepelo Sami ʻamu mai le talafatai Queensland, ma le Tasman Sami o loo taoto i le va o ʻAusetalia ma Niu Sila. O le konetineta itiiti o le lalolagi ma le ono atunuu aupito tele i le eria atoa, ʻAusetalia - e tatau ona totogi e lona tele ma le faaesea-e masani ona faaigoaina o le "konetineta motu", ma o nisi taimi e manatu motu aupito tele a le lalolagi. Ei ai ʻAusetalia 34.218 kilomita o le talafatai (e le aofia uma motu i fafo), ma tapa se sone tamaoaiga faapitoa tele o 8.148.250 kilomita faatafafa. Lenei faapitoa sone o le tamaoaiga e le aofia ai le teritori Antarctic ʻAusetalia. E ese mai motu Macquarie, o loo taoto i le va o ʻAusetalia latitu 9 ° ma le 44 ° S, ma le logitu 112 ° ma le 154 ° E.
A tele ʻAusetalia tuuina mai ai se eseesega tele o laufanua, ma le timu le teropika ma le vaomatua i le itu i matu-sasaʻe, mauga Atumauga i le itu i saute-sasaʻe, i saute i sisifo ma le itu i sasae, ma vao mago i le ogatotonu. O le konetineta sili ona mafolafola, ma le eleele matua ma itiiti lafulemu; toafa po o se vaega laueleele matutu masani ona taua o faia e le outback ae e mamao le vaega aupito tele o le laueleele. O le aina sili ona matutu konetineta, o lona timuga faaletausaga e tusa ma luga o le eria konetineta e itiiti ifo nai lo le 500 mm. O le faitau aofai o tagata i se nofoaga e tuuina mai, 2.8 nonofo i le sikuea kilomita, o totonu o le sili ona maualalo i le lalolagi, e ui lava o se soifua o vaega tele o le faitau aofai o tagata i le talafatai i saute-sasaʻe faautauta.
==Ekonomi==
[[File:Kalgoorlie The Big Pit DSC04498.JPG|thumb|alt=A loloto tatala loʻu lavea i lea e mafai ona vaai i ai nisi auala, o le palapala o se lanu elea|O le [[maoae Lua loʻu auro]] i [[Kalgoorlie]], Western ʻAusetalia, e aupito sili ona tele a le atunuu [[laʻuina tatala-lua | tatala tipi]] loʻu.]]
o ʻAusetalia o se atunuu mauoa; e faatupuina ana tupe maua mai punaoa eseese e aofia ai le auina atu i fafo e faatatau i le laʻuina, fesootaiga, faletupe ma fale gaosimea. O loo i ai se tamaoaiga maketi, o se tamaoaiga sili matua i le capita, ma se fua faatatau maualalo matua o le mativa. I le tulaga o le tamaoaiga averesi, tuu i se faavasegaga lona lua i ʻAusetalia le lalolagi ina ua mavae Suitiselani i le 2013, e ui lava o le faateleina o le fua faatatau o le mativa o le atunuu mai le 10.2% i le 11,8%, mai le 2000/01 i le 2013. Na faailoa mai e le inisitituti suesuega Suisse Ata o le atunuu ma le tamaoaiga median aupito maualuga i le lalolagi ma le tamaoaiga lona lua-aupito maualuga averesi i le matutua i le 2013. O le [[Tala Ausetalia]] o le tupe mo le atunuu, e aofia ai le Kerisimasi motu, Cocos (Keeling) motu, ma motu Norfolk, faapea foi ma le setete tutoatasi motu o le Pasefika o Kiribati, Nauru, ma Tuvalu. Faatasi ai ma le 2006 tuufaatasia o le fesuiaiga o faaunegatupe i le Malo o Ausetalia ma le fesuiaiga lumanai Sini, o le faamalumaluga Ausetalia fesuiaiga avea le tele iva i le lalolagi.
==Sosaiete==
[[File:Gold Coast skyline.jpg|thumb|alt=A matafaga nonofo ai tagata; e mafai ona vaai i se aai i le tafailagi|Ausetalia ei ai se tasi o le faitau aofai sili ona maualuga urbanized a le lalolagi i le ola le toatele i aai aai tetele i luga o le talafatai. (Ata: [[talafatai auro, Queensland | talafatai auro]] matafaga ma tafailagi, Kuiniselani).]]
Mo tupulaga, o le toatele o tagata malaga mai le motu o [[Peretania]], ma tagata o Ausetalia e matele lava o tupuaga British po o Aialani ituaiga. I le 2011 tusiga igoa Ausetalia, o le sa tuaa sili ona masani filifilia le gagana Peretania (36.1%), sosoo ai ma Ausetalia (35.4%), [[Aialani]] (10.4%), [[Sikotilani]] (8.9%), [[Italia]] (4.6%), [[Siamani]] (4.5 %), [[Saina]] (4.3%), [[Initia]] (2.0%), Greek (1.9%), ma [[Holani]] (1.7%).
Ua faateleina ai le faitau aofai o Ausetalia e ala i le fa o taimi talu mai le faaiuga o le Taua Muamua a le Lalolagi, o le tele o lenei siitaga mai le ulufale mai o tagata. Mulimuli ai i le Taua lua ma e ala i le 2000, e toetoe lava 5,9 miliona o le faitau aofai atoa o nonofo i le atunuu e pei o tagata malaga fou, o lona uiga o le toeitiiti lava lua mai uma e fitu Ausetalia na fanau mai i se isi atunuu. O le tele o tagata malaga o tomai, [228] ae o le ulufale mai o tagata aofai faatagaina e aofia ai vaega mo tagata o le aiga ma tagata sulufai. I le 2050, o le taimi nei fana i le faitau aofai o Ausetalia e aapa siomia 42 miliona. E ono aai o Ausetalia e silia ma le miliona tagata nonofo (2022, fua faatatau lē aloaia); [[Sini]], [[Melepone]], [[Perisipeni]], [[Perth|Pefa]], [[Ātereta|Ateleta]] ma [[Niukasolo]].
{{Aai tele o Ausetalia}}
E ui e Ausetalia leai se gagana aloaia, e masani lava ona mauaa le gagana Peretania e pei o le faapouliuli gagana a le atunuu. Ausetalia le gagana Peretania o le a eseese tele o le gagana ma le tautala tulaga ese ma lexicon, ma ese teisi mai i isi ituaiga o le gagana Peretania i le kalama ma le sipelaga. auauna Sili o Ausetalia e pei o le gagana tulaga faatonuina. E tusa ai ma le tusigaigoa 2011, Peretania o le gagana na tautala i le fale mo le latalata atu i le 81% o le faitau aofai o tagata.
I le 250 o loo manatu gagana Ausetalia le atunuu ua i ai i le taimi o fesootaiga Europa muamua, o lea e itiiti ifo i lo le 20 o loo tumau pea i le faaaogaina i aso taitasi e tagata uma vaega o le matutua. E tusa o le 110 isi o loo tautala patino e tagata matutua. I le taimi o le tusiga igoa 2006, e 52,000 le atunuu Ausetalia, fai ma sui o le 12% o le faitau aofai o le atunuu, lipotia mai o le a latou tautala i se gagana le atunuu i le fale. ei ai Ausetalia se gagana faailoga taua o Auslan, o le gagana autu o uiga 5.500 tagata logonoa
==Aganuu==
[[File:AFL Grand Final 2010 on the Melbourne Cricket Ground.jpg|thumb|O le [[Melepone Eleele Kirikiti]] ua malosi e fesootai ma le talafaasolopito ma le atinae o [[ālisi]] ma [[tulafono Ausetalia lakapi]], taaloga a le matamata lua sili ona lauiloa Ausetalia.]]
E tusa o le 24% o Ausetalia i le tausaga o le 15 aunoa auai i faatulagaina gaoioiga tau taaloga.I se tulaga faava o malo, ua sili i Ausetalia i le [[Kirikiti]], hockey fanua, [[Netipolo]], liki ma le iuni [[lakapi]]. O le tele o Ausetalia ola i totonu o le sone o le gataifale, le faia o le matafaga se nofoaga faafiafiaga lauiloa ma o se vaega taua o le a le faasinomaga o le atunuu. o Ausetalia e malosi faale- i le vai e faavae i taaloga, e pei o le aau ma surfing. Amata le surf gaoioiga faaola le ola i totonu o Ausetalia, ma le volenitia faaola o le olaga o se tasi o le aikona o le atunuu. Le atunuu, o isi taaloga lauiloa e aofia ai tulafono Ausetalia lakapi, solofanua tuuga, [[pasiketipolo]], surfing, [[soka]], ma tuuga afi. O le tuuga solofanua ipu faaletausaga Melepone ma le tuuga iakiti Sydney e Hobart tosina aia malosi. o Ausetalia o se tasi o le lima o atunuu e auai i le Olimipeka o le Taumafanafana uma o le vaitaimi o aso nei, ma ua talimalo le Taaloga faalua: 1956 i Melepone ma le 2000 i Sini. Ua auai foi Ausetalia i Taaloga o le Taupulega uma, talimalo le mea na tupu i le 1938, 1962, 1982, 2006 ma o le a talimalo i le Taaloga o le Taupulega 2018. Faia Ausetalia lona foliga Amataga i le Taaloga a le Pasefika i le 2015. I le avea ai foi le avea ma se tagata auai e le aunoa FIFA Ipu a le Lalolagi, ua manumalo Ausetalia le Malo OFC Ipu fa taimi ma le AFC faʻatasi Asia Ipu - o le na atunuu e manumalo suega siamupini i FIFA eseese e lua konifeterasia. O le atunuu tauva e le aunoa i le lalolagi ʻau pasiketipolo maualuluga e pei ona i totonu o le pito i luga oʻ au e tolu lalolagi i tuutuuga o tulaga agavaa i le Taamilosaga pasiketipolo i le Olimipeka o le Taumafanafana. O isi mea na tutupu faava o malo tetele o lo o umia i totonu o Ausetalia e aofia ai le Australian tenisi Tatala taamilosaga slam tele, faava o malo afitusi ālisi, ma le Fua Faatatau Ausetalia se tasi Grand Prix. O le maualuga o le faatulagaga polokalama a le televise e aofia ai taaloga faasalalau ata e pei o le Olimipeka o le Taumafanafana, FIFA Ipu a le Lalolagi, O le lefulefu, Lakapi Liki Malo o Amataga, ma le finals tele o le lakapi a le atunuu Liki ma Ausetalia Liki Soka. Faasee i Ausetalia ua amata i le 1860s ma le kiona taaloga faia i le atumauga Ausetalia ma vaega o Tasmania.
==Ata==
===Ausetalia===
<gallery>
File:Flag of Australia.svg|250px|thumb|[[Fuʻa o Ausetalia|Fuʻa]].
File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|250px|thumb|[[Faʻailoga o Ausetalia|Faʻailoga]].
File:Australia (orthographic projection).svg|250px|thumb|Faʻafanua.
</gallery>
===Manu===
{{main|Manu o Ausetalia}}
==Faʻamatalaga==
{{reflist|group=N}}
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Capital cities of Australia|state=expanded}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Ausetalia]]
2tozg1rtux4ahrzrl1l7q0jd29a0l75
Fiti
0
2503
48268
47805
2026-06-02T09:48:39Z
Kwamikagami
1924
48268
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Republic of Fiji
| native_name = {{unbulleted list
| {{native name|fj|Matanitu Tugalala o Viti}}
| फ़िजी गणराज्य ''Fijī Gaṇarājya'' (Fiti Hindi)
}}
| common_name = Fiji
| image_flag = Flag of Fiji.svg
| image_coat = Coat of arms of Fiji.svg
| flag = Flag of Fiji
| flag_type = Fuʻa
| symbol = Coat of arms of Fiji
| symbol_type = Coat of arms
| image_map = Fiji on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
| image_map2 =
| national_motto = {{native phrase|fj|"Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui"|italics=off|nolink= yes}}<br />"Fear God and honour the King"<ref>{{cite web|url= http://www.fijihighcommission.org.uk/about.html|title= About Fiji – History, Government and Economy|website= www.fijihighcommission.org.uk|access-date= 1 September 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20180830031112/http://www.fijihighcommission.org.uk/about.html|archive-date= 30 August 2018|url-status=live}}</ref>
| national_anthem = "God Bless Fiji"<br /><div class="center" style="margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Fiji National Anthem.ogg|God Bless Fiji]]}}</div>
| official_languages = {{Plainlist|
*[[Igilisi]]<ref>{{cite web|url= https://www.laws.gov.fj/ResourceFile/Get/?fileName=2013%20Constitution%20of%20Fiji%20(English).pdf|title= 2012 Constitution of Fiji|access-date= 24 August 2023|archive-date= 8 August 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230808055117/https://laws.gov.fj/ResourceFile/Get/?fileName=2013%20Constitution%20of%20Fiji%20(English).pdf|url-status= live}} Chapter 1.3.3 – This Constitution is to be adopted in the English language and translations in the iTaukei and Hindi languages are to be made available.</ref>
* Fiti
* Fiti Hindi
}}
| regional_languages = Rotuman
| demonym = Fijian
| capital = Suva<ref>Although Suva is the largest population center that is classified as a "city", the town of Nasinu has a population that is slightly higher than Suva's. See {{cite web|title= Age, Sex and Marital Status by Urban and Rural Enumeration, Fiji 2007|url= http://www.statsfiji.gov.fj/component/advlisting/?view=download&format=raw&fileId=1138|website= statsfiji.gov.fj|publisher=Fiji Bureau of Statistics|access-date= 5 June 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20171016012700/http://www.statsfiji.gov.fj/component/advlisting/?view=download&format=raw&fileId=1138|archive-date= 16 October 2017|url-status=live}}</ref>
| coordinates = {{Coord|18|10|S|178|27|E|type:city}}
| largest_city = capital
| government_type = Repapelika Faʻapalemene
| leader_title1 = Peresitene
| leader_name1 = Naiqama Lalabalavu
| leader_title2 = Palemia
| leader_name2 = Sitiveni Rabuka
| leader_title3 = Faamasino Sili
| leader_name3 = Salesi Temo (sui)
| leader_title4 = Sui Palemia
| leader_name4 = Viliame Gavoka<br>Biman Prasad<br>Manoa Kamikamica
| leader_title5 = Fofoga Fetalai o le Palemene
| leader_name5 = Naiqama Lalabalavu
| legislature = Palemene
| area_rank = 151st <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 18,274
| area_sq_mi = 7,056 <!-- Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]] -->
| percent_water = <1%
| population_estimate = 926,276<ref>{{Cite web|url=https://www.indexmundi.com/fiji/demographics_profile.html|title=Fiji Demographics Profile|website=www.indexmundi.com|access-date=9 April 2020|archive-date=16 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216220338/https://www.indexmundi.com/fiji/demographics_profile.html|url-status=live}}</ref>
| population_estimate_rank = 161st
| population_estimate_year = 2018
| population_density_km2 = 46.4
| population_density_sq_mi = 120.3 <!-- Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]] -->
| population_density_rank = 148th
| population_census = 884,887<ref>{{cite web|url= http://www.fiji.gov.fj/Media-Center/Press-Releases/Fiji-Bureau-of-Statistics-Releases-2017-Census-Res.aspx|title= Fiji Bureau of Statistics Releases 2017 Census Results|author= Government of Fiji|date= 10 January 2018|access-date= 3 November 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20181103052331/http://www.fiji.gov.fj/Media-Center/Press-Releases/Fiji-Bureau-of-Statistics-Releases-2017-Census-Res.aspx|archive-date= 3 November 2018|url-status=live}}</ref>
| population_census_year = 2017
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| {{no wrap|56.8% Tagata Fiti}}
| 37.5% Fiti-Initia
| 1.2% Rotuman
| 4.5% nisi vaega o tagata
}}
| ethnic_groups_ref =
| ethnic_groups_year = 2016
| religion = {{tree list}}
*64.4% Kerisiano
**34.6% Lotu Metotisi
**{{no wrap|29.8% nisi vaega o lotu Kerisiano}}
*27.9% Hindu
*6.3% Musalemu
*1.4% Nisi vaega o lotu / Leai se lotu
{{tree list/end}}
| GDP_PPP = {{increase}} $15.152 billion<ref name="IMFWEO.FJ">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=819,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Fiji) |publisher=International Monetary Fund |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=20 October 2023 |archive-date=21 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121031625/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=819,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref>
| GDP_PPP_year = 2023
| GDP_PPP_rank = 158th
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $16,563<ref name="IMFWEO.FJ" />
| GDP_PPP_per_capita_rank = 102nd
| GDP_nominal = {{increase}} $5.511 billion<ref name="IMFWEO.FJ" />
| GDP_nominal_year = 2023
| GDP_nominal_rank = 164th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $6,024<ref name="IMFWEO.FJ" />
| GDP_nominal_per_capita_rank = 106th
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Peretania]]
| established_event1 = Tutoʻatasi
| established_date1 = 10 Oketopa 1970
| established_event2 = Repapelika
| established_date2 = 6 Oketopa 1987
| established_event3 = {{nowrap|Tulafono faʻavae a le atunuʻu (2013)}}
| established_date3 = 6 Setema 2013
| Gini_year = 2019
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 30.7 <!--number only-->
| Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|title=Gini Index coefficient|publisher=The World Factbook|access-date=24 September 2024|archive-date=17 Hōngoingoi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|url-status=dead}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.729 <!--number only-->
| HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=United Nations Development Programme |language=en}}</ref>
| HDI_rank = 104th
| date_format = dd/mm/yyyy
| currency = Tala Fiti
| currency_code = FJD
| time_zone = FJT
| utc_offset = +12
| drives_on = left
| calling_code = +679
| cctld = .fj
| today =
| official_website = [https://www.fiji.gov.fj fiji.gov.fj]
}}
'''ʻO Fiti''' ʻo se tasi o atumotu tāua o le [[Pasefika]]. ʻO aso anamua, na vāvālalata ai Fiti ma [[Toga]] ma [[Samoa]], ona talu ai femalagaʻiga o tagata o nei atumotu. ʻO tagata o Fiti ʻua taʻua e nisi o [[Melanisia]]. Tele foʻi tagata Fiti-Initia.
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Pasefika]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Melanisia]]
trb15z2615lvgji1kc5e5lgkhss6tv4
Gagana Hawaiʻi
0
2583
48341
42945
2026-06-02T10:53:30Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Gagana Hawai'i]] to [[Gagana Hawaiʻi]]
42945
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Gagana faʻa Hawaiʻi]]
ozjbawpzqetazrymmma38xz2kmbzux8
Asia
0
2593
48277
46129
2026-06-02T09:57:40Z
Kwamikagami
1924
48277
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox continent
|title = Asia
|image = File:Asia (orthographic projection) without New Guinea.svg
|image_size = 220px
|area = {{convert|44579000|km2|sqmi|abbr=on}} (1st)<ref name=NG264>{{Cite book |publisher=National Geographic Society (U.S.) |title=National Geographic Family Reference Atlas of the World |location=Washington, D.C. |year=2006 |page=264}}</ref>
|population = {{UN Population|Asia}} ({{UN Population|Year}}; 1st){{UN Population|ref}}
|density = 100/km<sup>2</sup> (260/sq mi)
|GDP_PPP = $72.7 trillion (2022 est; 1st)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=GDP PPP, current prices|publisher=International Monetary Fund|year=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122001107/https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref>
|GDP_nominal = {{nowrap|$39 trillion (2022 est; 1st)<ref>{{cite web|title=GDP Nominal, current prices|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|publisher=International Monetary Fund|year=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=25 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225211431/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref>}}
|GDP_per_capita = $8,890 (2022 est; 4th)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Nominal GDP per capita|publisher=International Monetary Fund|year=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=11 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111084550/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref>
|religions = {{unbulleted list
| Muselemu (28.0%)
| Hinduism (22.8%)
| leai se lotu (13.9%)
| Buddhism (11.1%)
| lotu faʻapitonuʻu o Saina (9.7%)
| Kerisiano (8.4%)
| lotu faʻapitonuʻu (3.5%)
| lotu fou (1.3%)
| isi vaega o lotu (1.3%)<ref name=":religions">{{Cite journal |last1=Johnson |first1=Todd M. |last2=Crossing |first2=Peter F. |date=2022-10-14 |title=Religions by Continent |url=https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml |journal=Journal of Religion and Demography |volume=9 |issue=1–2 |pages=91–110 |doi=10.1163/2589742x-bja10013 |issn=2589-7411 |access-date=4 August 2023 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801140143/https://brill.com/view/journals/jrd/9/1-2/article-p91_2.xml |url-status=live }}</ref>}}
| religions_ref =
|demonym = Asian
|countries = 49 auai i le UN<br />1 paga ma le UN<br />5 isi setete
|list_countries =
|dependencies =
{{Collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
| list_style = text-align:left;
| 1 = {{flag|Akrotiri and Dhekelia}} | 2 = {{flag|British Indian Ocean Territory}} | 3 = {{flag|Christmas Island}} | 4 = {{flag|Cocos (Keeling) Islands}} | 5 = {{flag|Hong Kong}} | 6 = {{flag|Macau}}
}}
|unrecognized =
{{Collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
| list_style = text-align:left;
| 1 = {{flag|Abkhazia}}
| 2 = {{flag|Northern Cyprus}}
| 3 = {{flag|Palestine}}
| 4 = {{flag|South Ossetia}}
| 5 = {{flag|Taiwan}}}}
|languages =
|time = UTC+02:00 - UTC+12:00
|internet = .asia
|cities = <!--{{plainlist|
* [[List of metropolitan areas in Asia|List of metropolitan areas]]
* [[Lists of cities in Asia|Lists of cities]]
}} -->
|m49 = <code>142</code> – Asia<br /><code>001</code> – World
}}
O '''Asia''' o se [[konetineta]] a le lalolagi. E aofia ai foʻi ma ni motu e iai [[Initonesia]] (Indonesia) [[Iapani]] ma isi. E maua ai le piliona ma ona tupu o tagata o le [[lalolagi]].
==Lisi o atunuʻu==
{| class="sortable wikitable"
! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | Fuʻa
! Igoa
! Toʻatele o Tagata{{UN_Population|ref}}<br/>({{UN_Population|Year}})
! Nofoaga<br/>(km²)
! Laumua
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Afghanistan}}
| [[Afakanisitana]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Afghanistan}}
| style="text-align:right;"| 647,500
| [[Kabul]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Azerbaijan}}
| [[Azerbaijin]]<ref name="transcon">[[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Azerbaijan}}
| style="text-align:right;"| 86,600
| [[Baku]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Bahrain}}
| [[Pareina]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Bahrain}}
| style="text-align:right;"| 760
| [[Manama]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Bangladesh}}
| [[Pagalatesi]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Bangladesh}}
| style="text-align:right;"| 147,570
| [[Dhaka]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Bhutan}}
| [[Putani]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Bhutan}}
| style="text-align:right;"| 38,394
| [[Thimphu]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Brunei}}
| [[Purunai]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Brunei Darussalam}}
| style="text-align:right;"| 5,765
| [[Bandar Seri Begawan]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Cambodia}}
| [[Kemupotia]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Cambodia}}
| style="text-align:right;"| 181,035
| [[Phnom Penh]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|China}}
| [[Saina]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|China}}
| style="text-align:right;"| 9,596,961
| [[Beijing]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Cyprus}}
| [[Kuperu]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Cyprus}}
| style="text-align:right;"| 9,251
| [[Nicosia]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|East Timor}}
| [[Sasaʻe Timor]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Timor-Leste}}
| style="text-align:right;"| 14,874
| [[Dili]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Egypt}}
| [[Aikupito]]<ref name="transcon"/>
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Egypt}}
| style="text-align:right;"| 1,010,408
| Kairo
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Georgia}}
| [[Georgia (country)|Georgia]]<ref name="transcon"/>
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Georgia}}
| style="text-align:right;"| 69,700
| [[Tbilisi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|India}}
| [[Igitia]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|India}}
| style="text-align:right;"| 3,287,263
| New Delhi
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Indonesia}}
| [[Initonesia]]<ref name="transcon"/>
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Indonesia}}
| style="text-align:right;"| 1,904,569
| Jakarta
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Iran}}
| [[Iran]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Iran (Islamic Republic of)}}
| style="text-align:right;"| 1,648,195
| [[Tehran]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Iraq}}
| [[Iraki]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Iraq}}
| style="text-align:right;"| 438,317
| [[Baghdad]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Israel}}
| [[Isaraelu]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Israel}}
| style="text-align:right;"| 20,770
| [[Jerusalem]] (disputed)
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Japan}}
| [[Iapani]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Japan}}
| style="text-align:right;"| 377,915
| Tokyo
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Jordan}}
| [[Jordan]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Jordan}}
| style="text-align:right;"| 89,342
| [[Amman]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kazakhstan}}
| [[Kasakisitana]]<ref name="transcon"/>
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Kazakhstan}}
| style="text-align:right;"| 2,724,900
| [[Asetana]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kuwait}}
| [[Kuwait]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Kuwait}}
| style="text-align:right;"| 17,818
| [[Kuwait City]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kyrgyzstan}}
| [[Kegisitani]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Kyrgyzstan}}
| style="text-align:right;"| 199,951
| [[Bishkek]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Laos}}
| [[Laosi]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Lao People's Democratic Republic}}
| style="text-align:right;"| 236,800
| [[Vientiane]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Lebanon}}
| [[Lebanon]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Lebanon}}
| style="text-align:right;"| 10,400
| [[Beirut]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Malaysia}}
| [[Malaysia]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Malaysia}}
| style="text-align:right;"| 329,847
| [[Kuala Lumpur]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Maldives}}
| [[Maldives]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Maldives}}
| style="text-align:right;"| 298
| [[Malé]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Mongolia}}
| [[Mongolia]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Mongolia}}
| style="text-align:right;"| 1,564,116
| [[Ulaanbaatar]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Myanmar}}
| [[Myanmar]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Myanmar}}
| style="text-align:right;"| 676,578
| [[Naypyidaw]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Nepal}}
| [[Nepal]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Nepal}}
| style="text-align:right;"| 147,181
| [[Kathmandu]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|North Korea}}
| [[North Korea]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Dem. People's Republic of Korea}}
| style="text-align:right;"| 120,538
| [[Pyongyang]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Oman}}
| [[Omani]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Oman}}
| style="text-align:right;"| 309,500
| [[Muscat, Oman|Muscat]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Pakistan}}
| [[Pakisitana]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Pakistan}}
| style="text-align:right;"| 796,095
| [[Islamabad]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Palestine}}
| [[State of Palestine|Palestine]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|State of Palestine}}
| style="text-align:right;"| 6,220
| [[Ramallah]]<br />(''[[East Jerusalem|Jerusalem]]'') (claimed)
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Philippines}}
| [[Philippines]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Philippines}}
| style="text-align:right;"| 300,000
| [[Manila]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Qatar}}
| [[Kata]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Qatar}}
| style="text-align:right;"| 11,586
| [[Doha]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Russia}}
| [[Rusia]]<ref name="transcon"/>
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Russian Federation}}
| style="text-align:right;"| 17,098,242
| [[Moscow]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Saudi Arabia}}
| [[Saudi Arabia]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Saudi Arabia}}
| style="text-align:right;"| 2,149,690
| [[Riyadh]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Singapore}}
| [[Singapore]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Singapore}}
| style="text-align:right;"| 697
| Singapore
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|South Korea}}
| [[South Korea]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Republic of Korea}}
| style="text-align:right;"| 100,210
| [[Seoul]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Sri Lanka}}
| [[Siri Laka]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Sri Lanka}}
| style="text-align:right;"| 65,610
| [[Colombo]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Syria}}
| [[Syria]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Syrian Arab Republic}}
| style="text-align:right;"| 185,180
| [[Damascus]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Taiwan}}
| [[Tailani]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Taiwan}}
| style="text-align:right;"| 36,193
| [[Taipei]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Tajikistan}}
| [[Tasikisitani|Tasikistani]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Tajikistan}}
| style="text-align:right;"| 143,100
| [[Dushanbe]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Thailand}}
| [[Taialani]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Thailand}}
| style="text-align:right;"| 513,120
| [[Bangkok]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Turkey}}
| [[Take]]<ref>[[Eastern Thrace]] region of Turkey is in Europe. Therefore Turkey is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Turkey}}
| style="text-align:right;"| 783,562
| [[Ankara]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Turkmenistan}}
| [[Turkmenistan]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Turkmenistan}}
| style="text-align:right;"| 488,100
| [[Ashgabat]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|United Arab Emirates}}
| [[Malo Alapi Lotogatasi]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|United Arab Emirates}}
| style="text-align:right;"| 83,600
| [[Abu Dhabi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Uzbekistan}}
| [[Uzbekistan]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Uzbekistan}}
| style="text-align:right;"| 447,400
| [[Tashkent]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Vietnam}}
| [[Viatename]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Viet Nam}}
| style="text-align:right;"| 331,212
| [[Hanoi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Yemen}}
| [[Iemene]]
| style="text-align:right;"| {{UN_Population|Yemen}}
| style="text-align:right;"| 527,968
| [[Sanaʻa]]
|}
I totonu o setete o loʻo taʻua i luga o loʻo i ai nisi o atunuʻu faʻapitoa e faʻatapulaʻaina i le leai o se faʻasalalauga faavaomalo. E leai se tasi oi latou o sui o le UN:
{| class="sortable wikitable"
! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | Fuʻa
! Igoa
! Aofaʻi o tagata<br/>
! Eria<br/>(km²)
! Laumua
|-
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Abkhazia}}
| [[Abkhazia]]
| style="text-align:right;"| 242,862
| style="text-align:right;"| 8,660
| [[Sukhumi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Nagorno-Karabakh}}
| [[Nagorno-Karabakh]]
| style="text-align:right;"| 146,573
| style="text-align:right;"| 11,458
| [[Stepanakert]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Northern Cyprus}}
| [[Northern Cyprus]]
| style="text-align:right;"| 285,356
| style="text-align:right;"| 3,355
| [[Nicosia]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|South Ossetia}}
| [[South Ossetia]]
| style="text-align:right;"| 51,547
| style="text-align:right;"| 3,900
| [[Tskhinvali]]
|}
{{-}}
== Faʻasinomaga ==
{{Reflist}}
== Tusitala ==
* {{Cite book |title=The myth of continents: a critique of metageography |first=Martin W. |last=Lewis |first2=Kären |last2=Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=0-520-20743-2 |location=Berkeley and Los Angeles}}
* {{cite book |first=Michael |last=Ventris |first2=John |last2=Chadwick |title=Documents in Mycenaean Greek |edition=2nd |year=1973 |location=Cambridge |publisher=University Press}}
== Isi Faitauina ==
* Higham, Charles. ''Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations''. Facts on File library of world history. New York: Facts On File, 2004.
* Kamal, Niraj. "Arise Asia: Respond to White Peril". New Delhi:Wordsmith,2002, {{ISBN|978-81-87412-08-3}}
* Kapadia, Feroz, and Mandira Mukherjee. ''Encyclopaedia of Asian Culture and Society.'' New Delhi: Anmol Publications, 1999.
* Levinson, David, and Karen Christensen. ''Encyclopedia of Modern Asia''. New York: Charles Scribner's Sons, 2002.
{{asia}}
{{Konetineta o le Lalolagi}}
[[Category:Konetineta o le Lalolagi]]
[[Category:Asia]]
35aptbo9l1xajtfw95hlchwebwlkqmn
Vasa Pasefika
0
2607
48275
41283
2026-06-02T09:55:11Z
Kwamikagami
1924
48275
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pacific Ocean.png|thumb|Vasa Pasefika]]
[[File:Pacific elevation.jpg|right|thumb]]
ʻO le '''Vasa Pasefika''' ʻo le vasa pito telē lea i le lalolagi ʻātoa. ʻUa ia faʻafaileleina ma foaʻi le ola i tagata ʻua faʻaigoaina e Papālagi ʻo [[Tagata Pasefika]]. ʻO le Vasa Pasefika foʻi, na muamua lava ʻāinā i tagata [[Polenisia]]. ʻO tuaʻā o nei tagata, ʻua taofi nisifai mai e ōmai mai [[Asia]],ʻae ʻo nisi, fai mai e ōmai mai [[Amerika]] i Saute. ʻO le uiga o le ʻupu Polenisia, ʻo atumotu e tele. Aua foʻi e le mafai e se tagata na soʻona nofo i leneri itu o le lalolagi.
[[Category:Vasa]]
l6vg9o3ltjngw8lspi7uwbw21hvpatp
Tuvalu
0
2685
48256
45172
2026-06-02T09:35:39Z
Kwamikagami
1924
48256
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| native_name =
| conventional_long_name = Tuvalu
| common_name = Tuvalu
| image_flag = Flag of Tuvalu.svg
| image_coat = Coat of arms of Tuvalu.svg
| image_map = Tuvalu on the globe (Polynesia centered).svg
| national_motto = {{lang|tvl|Tuvalu mo te [[Atua]]}} (Tuvalu)<br />"Tuvalu for the Almighty"
| national_anthem = {{lang|tvl|Tuvalu mo te Atua}} (Tuvalu)<br />''Tuvalu for the Almighty''
| official_languages = {{hlist |Tuvalu|[[Igilisi]]}}
| religion = <!-- direct figures from ReligionUNdata reference -->{{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|94.8% Kerisiano
|—86.0% Lotu o Tuvalu
|—8.8% nisi vaega o<br>Kerisiano
|3.3% leai se lotu
|1.7% Bahaʻi
|0.2% nisi vaega o lotu}}
| religion_year = 2022
| religion_ref = <ref name=US2022>{{Cite web |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/micronesia |title=US State Dept 2022 report |access-date=1 October 2023 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023043900/https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/micronesia/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?REGION=0&u=232c&u=229c&u=23r |title=The ARDA website, retrieved 2023-08-28 |access-date=1 October 2023 |archive-date=17 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231017170532/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?REGION=0&u=232c&u=229c&u=23r |url-status=live}}</ref>
| demonym = Tuvaluan
| ethnic_groups = {{unbulleted list | 96% Tagata Tuvalu | 4% nisi vaega o tagata}}
| ethnic_groups_year = 2022
| capital = Funafuti
| coordinates = {{Coord|8|31|S|179|12|E|type:city}}
| largest_city = Funafuti
| government_type = Palemene faʻatemokalasi i lalo o le Tupu
| leader_title1 = Tupu
| leader_name1 = [[Sale III]]
| leader_title2 = Kovana Sili
| leader_name2 = Tofiga Vaevalu Falani
| leader_title3 = Palemia
| leader_name3 = Feleti Teo
| legislature = Palemene
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| established_event1 = mai le [[Peretania]]
| established_date1 = 1 Oketopa 1978
| area_rank = 192nd <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 26
| area_footnote = <ref>{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf |title=Population by sex, annual rate of population increase, surface area and density |publisher=United Nations |year=2012 |access-date=18 December 2019 |archive-date=29 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529091704/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf |url-status=live}}</ref>
| area_sq_mi = 10 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = <1%
| population_estimate = 11,900
| population_estimate_rank = 194th
| population_estimate_year = 2021
| population_census = 10,645
| population_census_year = 2017
| population_census_rank =
| population_density_km2 = 458
| population_density_sq_mi = 1,190 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 27th
| GDP_PPP = {{increase}} $68.603 miliona<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_rank = <!--cia.gov-->
| GDP_PPP_year = 2023
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $6,076<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = <!--cia.gov-->
| GDP_nominal_year = 2023
| GDP_nominal = {{increase}} $63 miliona<ref name=imf2>{{cite web |title=World Economic Outlook database (Tuvalu) |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=869,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2024&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |work=World Economic Outlook, October 2023 |publisher=International Monetary Fund |date=October 2023 |access-date=17 January 2024 |archive-date=17 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117224522/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=869,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2024&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live}}</ref>
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $6,113<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini_year = 2010
| Gini_change = steady<!--increase/decrease/steady-->
| Gini = 39.1
| Gini_ref = <ref>{{cite encyclopedia |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 |title=Gini index (World Bank estimate) |publisher=World Bank Group |location=Washington, DC |access-date=16 June 2021 |archive-date=29 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729033257/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 |url-status=live}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = steady<!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.653<!--number only-->
| HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=United Nations Development Programme |language=en}}</ref>
| HDI_rank = 132nd
| currency = {{plainlist|
* TalaTuvalu
* Tala Ausetalia
}}
| currency_code = AUD
| time_zone =
| utc_offset = +12
| time_zone_DST =
| utc_offset_DST =
| drives_on = Agavale
| calling_code = +688
| cctld = .tv
| today =
}}
'''Tuvalu''' - le uiga o le igoa ''Tuvalu'' Tu Valu, mai le ''valu'' o ''motu'' of Tuvalu
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Motu]]
21sgsqa3e61enb0zu3bgjce0r1lrc6q
Iunaite Sitete o Amerika
0
2755
48243
46628
2026-06-02T08:59:58Z
Kwamikagami
1924
48243
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Atunuu|image_flag=Flag of the United States (DoS ECA Color Standard).svg|capital=[[Uasigitone D.C.]]|conventional_long_name=Iunaite Sitete o Amerika|native_name=United States of America|common_name=Iunaite Sitete|national_motto=[[In God We Trust]]<ref>{{USC|36|302}}</ref>|image_map=USA orthographic.svg|largest_city=[[Niu Ioka]]<br />{{coord|40|43|N|74|0|W|display=inline}}|national_anthem=[[The Star-Spangled Banner]]|official_languages=E leai ni gagana feterale aloaia|government_type=Feterale faaperesitene malo|area=9,833,516|areami²=3,796,742|population_density_rank=185|population_densitymi²=87|population_density=33.5907|time_zone=Atlantic, Eastern, Central, Mountain, Pacific, Alaska, Hawaii-Aleutian, American Samoa, Chamorro|utc_offset=-4, -5, -6, -7, -8, -9, -10, ma -11|cctld=.us|calling_code=1}}
'''Iunaite Setete o Amerika''' o se atanuʻu e tū i le vā o [[Kanata]] ma [[Mekisiko]]. O lona taulaga o [[Uasigitone D.C.]] E lima sefulu setete i totonu "Iunaite Setete o Amerika". O tagata o ISA o gagana [[Fa'aperetania|Faʻaperetania]]. I le 3.8 miliona maila faatafafa ma i le silia ma le 320 miliona tagata, o le atunuu o le lalolagi o le tolu po o le fa-aupito tele i le eria atoa ma le lona tolu e sili ona nonofo ai. O se tasi o le lalolagi o le atunuu sili ona eseese ma aga ʻeseʻese, o le oloa o femalagaaiga tele-fua mai le tele o atunuu. O le laufanua ma le tau o le Iunaite Setete e matua eseese foi, ma le atunuu o le aiga i se eseese o meaola. O le Iunaite Setete tulai mai 13 kolone Peretania i le Talafatai i Sasae. Feeseeseaiga i le va o Peretania Tele ma le nofoaga tau atu i le Fouvalega Amerika. I le aso 4 o [[Iulai]], 1776, e pei o le nofoaga na tau Peretania Tele i le Taua i le Lotoifale o Amerika, sui mai le 13 nofoaga faaaogaina autasi le Tautinoga o le Tutoatasi. O le taua muta i le 1783 ma le aloaia o le tulaga tutoatasi o le Iunaite Setete e ala i le Malo o Peretania Tele, ma o le uluai taua faamanuiaina o le tutoatasi e faasaga i se malo kolone [[Europa]]. Sa talia le tulafono faavae a le atunuu i luga o [[Setema]] 17, 1787, ma faamaonia e le setete i le 1788. O le uluai teuteuga sefulu, faatasi taʻua o le Tulafono o Aia Tatau, na faamaonia i le 1791 ma ua fuafuaina ina ia mautinoa ai le tele o saolotoga tau le va o taua. Uunaia e le aoaoga faavae o Faaalia Taunuuga, o le Iunaite Setete na amata i se faalauteleina malosi i le isi itu i Matu o Amerika i le senituri lona 19. I le taimi o le afa lona lua o le seneturi lona 19, faamutaina le nofo pologa faaletulafono le [[Taua Amerika Sivili]] i le atunuu. I le faaiuga o lena senituri, na tuuina atu o le Iunaite Setete i totonu o le [[Vasa Pasefika]], ma ona tamaoaiga, tulia i tele vaega e le [[Fouvalega Alamanuia]], sa amata ona lele.
O le Sipaniolo-Amerika Taua ma le Taua Muamua o le Lalolagi o se tasi faamauina i le tulaga o le atunuu o se mana militeli lalolagi. O le Iunaite Setete o se Tamaoaiga atunuu ma ua le tamaoaiga o le atunuu aupito tele i le lalolagi e laiti ma moni le tamaoaiga, manuia ai mai le tele o punaoa faanatura ma fua tagata faigaluega maualuga. A o le ua manatu tamaoaiga U.S. mavae le tau alamanuia, le atunuu faaauau pea ona avea o se tasi o le gaosi aupito tele o le lalolagi. Tausiga o tusi mo le 34% o tupe faaalu militeli le lalolagi ma le 23% o le tamaoaiga lalolagi, o le lalolagi o le mana sili o le militeli ma le tamaoaiga, o se autau iloga faaupufai ma faaleaganuu, ma se taitai i suesuega faasaienisi ma suiga fou faatekonolosi.
== Vaevaega ==
O le Iunaite Setete o Amerika ua vaevaeina i 50 setete.
== Tagai foi i le==
* [[Amerika Sāmoa]]
<gallery perrow="5">
Image:0326New York City Statue of Liberty.JPG
Image:Castillo de Disneyland.jpg
Image:Apollo 15 flag, rover, LM, Irwin cropped.jpg
Image:United States Capitol west front edit2.jpg
</gallery>
{{Commons}}
{{Amerika i Matu}}
[[Category:Iunaite Sitete o Amerika]]
tv3pisjggzvcg6jpvn06hcxyxiw7wok
48245
48243
2026-06-02T09:08:40Z
Kwamikagami
1924
48245
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Atunuu|image_flag=Flag of the United States (DoS ECA Color Standard).svg|capital=[[Uasigitone D.C.]]|conventional_long_name=Iunaite Sitete o Amerika|native_name=United States of America|common_name=Iunaite Sitete|national_motto=[[In God We Trust]]<ref>{{USC|36|302}}</ref>|image_map=USA orthographic.svg|largest_city=[[Niu Ioka]]<br />{{coord|40|43|N|74|0|W|display=inline}}|national_anthem=[[The Star-Spangled Banner]]|official_languages=E leai ni gagana feterale aloaia|government_type=Feterale faaperesitene malo|area=9,833,516|areami²=3,796,742|population_density_rank=185|population_densitymi²=87|population_density=33.5907|time_zone=Atlantic, Eastern, Central, Mountain, Pacific, Alaska, Hawaii-Aleutian, American Samoa, Chamorro|utc_offset=-4, -5, -6, -7, -8, -9, -10, ma -11|cctld=.us|calling_code=1}}
'''Iunaite Setete o Amerika''' o se atanuʻu e tū i le vā o [[Kanata]] ma [[Mekisiko]]. O lona taulaga o [[Uasigitone D.C.]] E lima sefulu setete i totonu "Iunaite Setete o Amerika". O tagata o ISA o gagana [[Faʻaperetania]]. I le 3.8 miliona maila faatafafa ma i le silia ma le 320 miliona tagata, o le atunuu o le lalolagi o le tolu po o le fa-aupito tele i le eria atoa ma le lona tolu e sili ona nonofo ai. O se tasi o le lalolagi o le atunuu sili ona eseese ma aga ʻeseʻese, o le oloa o femalagaaiga tele-fua mai le tele o atunuu. O le laufanua ma le tau o le Iunaite Setete e matua eseese foi, ma le atunuu o le aiga i se eseese o meaola. O le Iunaite Setete tulai mai 13 kolone Peretania i le Talafatai i Sasae. Feeseeseaiga i le va o Peretania Tele ma le nofoaga tau atu i le Fouvalega Amerika. I le aso 4 o [[Iulai]], 1776, e pei o le nofoaga na tau Peretania Tele i le Taua i le Lotoifale o Amerika, sui mai le 13 nofoaga faaaogaina autasi le Tautinoga o le Tutoatasi. O le taua muta i le 1783 ma le aloaia o le tulaga tutoatasi o le Iunaite Setete e ala i le Malo o Peretania Tele, ma o le uluai taua faamanuiaina o le tutoatasi e faasaga i se malo kolone [[Europa]]. Sa talia le tulafono faavae a le atunuu i luga o [[Setema]] 17, 1787, ma faamaonia e le setete i le 1788. O le uluai teuteuga sefulu, faatasi taʻua o le Tulafono o Aia Tatau, na faamaonia i le 1791 ma ua fuafuaina ina ia mautinoa ai le tele o saolotoga tau le va o taua. Uunaia e le aoaoga faavae o Faaalia Taunuuga, o le Iunaite Setete na amata i se faalauteleina malosi i le isi itu i Matu o Amerika i le senituri lona 19. I le taimi o le afa lona lua o le seneturi lona 19, faamutaina le nofo pologa faaletulafono le [[Taua Amerika Sivili]] i le atunuu. I le faaiuga o lena senituri, na tuuina atu o le Iunaite Setete i totonu o le [[Vasa Pasefika]], ma ona tamaoaiga, tulia i tele vaega e le [[Fouvalega Alamanuia]], sa amata ona lele.
O le Sipaniolo-Amerika Taua ma le Taua Muamua o le Lalolagi o se tasi faamauina i le tulaga o le atunuu o se mana militeli lalolagi. O le Iunaite Setete o se Tamaoaiga atunuu ma ua le tamaoaiga o le atunuu aupito tele i le lalolagi e laiti ma moni le tamaoaiga, manuia ai mai le tele o punaoa faanatura ma fua tagata faigaluega maualuga. A o le ua manatu tamaoaiga U.S. mavae le tau alamanuia, le atunuu faaauau pea ona avea o se tasi o le gaosi aupito tele o le lalolagi. Tausiga o tusi mo le 34% o tupe faaalu militeli le lalolagi ma le 23% o le tamaoaiga lalolagi, o le lalolagi o le mana sili o le militeli ma le tamaoaiga, o se autau iloga faaupufai ma faaleaganuu, ma se taitai i suesuega faasaienisi ma suiga fou faatekonolosi.
== Vaevaega ==
O le Iunaite Setete o Amerika ua vaevaeina i 50 setete.
== Tagai foi i le==
* [[Amerika Sāmoa]]
<gallery perrow="5">
Image:0326New York City Statue of Liberty.JPG
Image:Castillo de Disneyland.jpg
Image:Apollo 15 flag, rover, LM, Irwin cropped.jpg
Image:United States Capitol west front edit2.jpg
</gallery>
{{Commons}}
{{Amerika i Matu}}
[[Category:Iunaite Sitete o Amerika]]
ipxd6pf7bjtd8mxkbewzamdmt71hbh8
Kiripati
0
2786
48266
47807
2026-06-02T09:46:35Z
Kwamikagami
1924
48266
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Republic of Kiribati
| common_name = Kiribati
| native_name = {{native name|gil|Ribaberiki Kiribati}}
| image_flag = Flag of Kiribati.svg
| image_coat = Coat of arms of Kiribati.svg
| national_motto = {{lang|gil|Te Mauri, te Raoi ao te Tabomoa}}<br />("Health, Peace and Prosperity")
| national_anthem = {{lang|gil|Kunan Kiribati}}<br />("Song of Kiribati"){{parabr}}{{center|[[File:Kiribati Anthem Performed by US Navy Band.oga]]}}
| image_map = Kiribati on the globe (Polynesia centered).svg
| image_map2 =
| capital = Tarawa<ref>{{cite web|url=https://www.kiribatitourism.gov.ki/kiribati-pacific-ocean-location/|title=About Kiribati – Kiribati For Travellers – Kiribati National Tourism Office}}</ref>
| coordinates = {{coord|1|28|N|173|2|E|type:city_region:KI}}
| largest_city = Tarawa i Saute
| official_languages = {{unbulleted list|[[Igilisi]]|Gilbertese}}
| ethnic_groups = {{plainlist|
* 95.7% Gilbertese
* 4.3% other<ref name="Census 2020"/>}}
| ethnic_groups_year = 2020 census
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|96.2% Kerisiano
|—58.9% Lotu Pope
|—21.2% Lotu Iunaite
|—16.1% nisi vaega o<br>Kerisiano
|2.1% Bahaʻi
|1.7% nisi vaega o lotu /<br>leai se lotu<ref name="Census 2020">{{cite book |title=Kiribati Census 2020 |url=https://nso.gov.ki/download/146/2020-census/1965/population-and-housing-census-report-2020 |access-date=21 June 2022}}</ref>
}}
| religion_year = 2020 census
| demonym = I-Kiribati
| government_type = Repapelika Faʻapalemene
| leader_title1 = Peresetene
| leader_name1 = Taneti Maamau
| leader_title2 = Sui Peresetene
| leader_name2 = Teuea Toatu
| leader_title3 = Fofoga Fetalai o le Maota Fono
| leader_name3 = Willie Tokataake
| legislature = Maota Fono
| sovereignty_type = Tutoʻatasi {{nobold|mai [[Peretania]]}}
| established_event1 = Faʻavaeina
| established_date1 = 12 Iulai 1979
| established_event2 = Feagaiga a Tarawa
| established_date2 = 20 Setema 1979
| area_km2 = 811.19<ref name="facts">{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Kiribati profile – Facts |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16431215/ |publisher=BBC News |date=23 May 2013 |access-date=23 July 2020}}</ref>
| area_rank = 172nd<!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| percent_water =
| population_estimate = 121,388
| population_estimate_rank = 192nd
| population_estimate_year = 2021<ref>{{cite web |title=Kiribati {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/country/kiribati?view=chart |access-date=2022-11-25 |website=data.worldbank.org}}</ref>
| population_census_year = 2020
| population_census = 119,438<ref>{{cite web |title=2020 Census |url=https://nso.gov.ki/ |website=Kiribati National Statistics Office |publisher=Kiribati National Statistics Office – Ministry of Finance & Economic Development |access-date=17 August 2024}}</ref>
| population_density_km2 = 147.2
| population_density_rank =
| GDP_PPP = {{increase}} $297 million
| GDP_PPP_year = 2023
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $2,381<ref name="autogenerated3">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=826,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2024&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook database: April 2023 |date=April 2023 |accessdate=20 July 2023}}</ref>
| GDP_nominal = {{increase}} $248 million
| GDP_nominal_year = 2023
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $1,989<ref name="autogenerated3"/>
| Gini = 27.8<!--number only-->
| Gini_year = 2019
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|title=Gini Index coefficient|publisher=The World Factbook|access-date=24 September 2024|archive-date=17 Hōngoingoi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|url-status=dead}}</ref>
| HDI = 0.628 <!--number only-->
| HDI_year = 2022
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{cite web |date=13 March 2024 |title=HUMAN DEVELOPMENT REPORT 2023-24 |url=http://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |publisher=United Nations Development Programme |pages=274–277}}</ref>
| HDI_rank = 137th
| currency = Tala Ausetalia ($)<ref>Kiribati dollar is not the official currency.</ref>
| currency_code = AUD
| utc_offset = +12, +13, +14
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST =
| drives_on = Agavale
| calling_code = +686
| cctld = .ki
| footnote_a = <!--ORPHANED: Supplemented by a nearly equal amount from external sources.-->
| today =
}}
O le '''Atanuʻu o Kiripati''', le totonu le [[Pasefika]]. E pea le 121,000 Tagata le nonofo i le nei nuʻu o Kiripati i lenei vaitaimi.O tagata o Kiripati o [[Micronisia]] i le Pasefika.O le taulaga o Kiripati o Tabawa. O le gagana Kiripati o le [[Peretania]], faʻa Kiripati.
== Faʻailoaina ==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Micronisia]]
6ninhq669spf66sk4eanh05tk5l1kc7
Polenisia
0
2792
48278
47480
2026-06-02T10:01:09Z
Kwamikagami
1924
48278
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pacific Culture Areas.jpg|thumb|right|ʻO Polenisia i le [[Vasa Pasefika]]]]
O le '''Polenisia''' o le faiupu e sau mai le upu [[kuliti]] o ʻteleʻ, O le vase o Polenisia le pea 1000 afe nuʻu po motu le totonu le vasa o Polenisia. O ʻPolenisiaʻ le tele atu nuʻu ia [[Micronisia]] ma [[Melanisia]]. Le oʻo luga ole [[Pasefika]] i tai [[Hawaiʻi]] ma soʻo foi [[Kilibati]] ma sisifo [[Tuvalu]] se faʻa oʻo atu ia [[Rotuma]], [[Toga]], [[Lau]] ma [[Lalotoga]] ia soʻo foi [[Faʻafarani]].
O le tagata ʻPolenisiaʻ ga amata mai le [[Lapita]] sau mai [[Samoa]], [[Fiti]] ma [[Toga]].
== Motu o Polenisia ==
[[File:Moorea baie cook.JPG|thumb|[[Cook Bay]] on [[Moorea]], [[French Polynesia]]]]
O ʻNuuʻ ma ʻAtunuuʻ le lalo iʻe le tutu faʻatasi ma le Polenisia e tele Nuu ma Atunuʻu ia, le pea Tuʻutoʻatasi po ona atu ia isi Atunuu pea foi isi Polenisia e nonofo i nuʻu laititi lava.
* {{flagicon|Amerika Sāmoa}} [[Amerika Samoa]] (o se [[Teritori]] o le [[Iunaite Sitete o Amerika]])
* {{flagicon|Solomona}} [[Anuta]] (e totonu [[Solomona]])
* {{flagicon|Solomona}} [[Pellona]] (e totonu i Solomona)
* {{flagicon|Lalotoga}} [[Lalotoga]] (ona ia Niu Sila i le vaitaimi lea [[ona ia Niu Sila|fulii]] ma [[Niu Sila]])
* {{flagicon|motu Easter}} [[Easter]] (e ona i [[Kili]], isi igoa o ''Rapa Nuʻi'' in [[Rapa Nuʻi language|Rapa Nui]])
* {{flagicon|Vanuatu}} [[Emae]] (totonu [[Vanuatu]])
* {{flagicon|Hawaiʻi}} [[Hawaiʻi]] (nuʻu a [[Amelika]])
* {{flagicon|Federated States of Micronesia}} [[Kapinamalagi]] (totonu o [[Micronisia]])
* {{flagicon|Vanuatu}} [[Mele]] (totonu Vanuatu)
* {{flagicon|Niu Sila}} [[Niu Sila]] (igoa o ''[[Aotealoa]]'' i [[Maoli gagana|Maoli]], e fai mea ma [[Ausetalia]])
* {{flagicon|Niue}} [[Niue]] (o le nuʻu laititi [[ona ia Niu Sila|fulii atanuʻu]] ma [[Niu Sila]])
* {{flagicon|Papua}} [[Nuturia]] (totonu [[Papua]])
* {{flagicon|Papua}} [[Nutumanu]] (totonu Papua)
* {{flagicon|Federated States of Micronisia}} [[Nutuoro]] (Micronisia)
* {{flagicon|Solomona}} [[Otoga Java]] (totonu o Solomona)
* {{flagicon|Solomona}} [[Pileni]] (totonu o Solomona)
* {{flagicon|Solomon Islands}} [[Rennell]] (tonu o Solomona)
* {{flagicon|Fiti}} [[Rotuma]] (tonu ia Fiti)
* {{flagicon|Samoa}} [[Samoa]] (tuʻutoʻatasi)
* {{flagicon|Solomon Islands}} [[Sikaiana]] (tonu o Solomona)
* {{flagicon|Papua New Guinea}} [[Takuu]] (totonu Papua)
* {{flagicon|Solomon Islands}} [[Tikopia]] (totonu Solomona)
* {{flagicon|Toʻelau}} [[Toʻelau]] (nuʻu laititi e ona Niu Sila)
* {{flagicon|Toga}} [[Toga]] (tuʻutoʻatasi)
* {{flagicon|TuValu}} [[Tuvalu]] (tuʻutoʻatasi)
* {{flagicon|Wallis and Futuna}} [[Wallis and Futuna]] (e ona le nuʻu Falagi)
[[Category:Polenisia]]
5ujm0qsd1xjt2isg17sslq1zmat3fk0
48279
48278
2026-06-02T10:01:25Z
Kwamikagami
1924
48279
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pacific Culture Areas.jpg|thumb|upright=1.5|ʻO Polenisia i le [[Vasa Pasefika]]]]
O le '''Polenisia''' o le faiupu e sau mai le upu [[kuliti]] o ʻteleʻ, O le vase o Polenisia le pea 1000 afe nuʻu po motu le totonu le vasa o Polenisia. O ʻPolenisiaʻ le tele atu nuʻu ia [[Micronisia]] ma [[Melanisia]]. Le oʻo luga ole [[Pasefika]] i tai [[Hawaiʻi]] ma soʻo foi [[Kilibati]] ma sisifo [[Tuvalu]] se faʻa oʻo atu ia [[Rotuma]], [[Toga]], [[Lau]] ma [[Lalotoga]] ia soʻo foi [[Faʻafarani]].
O le tagata ʻPolenisiaʻ ga amata mai le [[Lapita]] sau mai [[Samoa]], [[Fiti]] ma [[Toga]].
== Motu o Polenisia ==
[[File:Moorea baie cook.JPG|thumb|[[Cook Bay]] on [[Moorea]], [[French Polynesia]]]]
O ʻNuuʻ ma ʻAtunuuʻ le lalo iʻe le tutu faʻatasi ma le Polenisia e tele Nuu ma Atunuʻu ia, le pea Tuʻutoʻatasi po ona atu ia isi Atunuu pea foi isi Polenisia e nonofo i nuʻu laititi lava.
* {{flagicon|Amerika Sāmoa}} [[Amerika Samoa]] (o se [[Teritori]] o le [[Iunaite Sitete o Amerika]])
* {{flagicon|Solomona}} [[Anuta]] (e totonu [[Solomona]])
* {{flagicon|Solomona}} [[Pellona]] (e totonu i Solomona)
* {{flagicon|Lalotoga}} [[Lalotoga]] (ona ia Niu Sila i le vaitaimi lea [[ona ia Niu Sila|fulii]] ma [[Niu Sila]])
* {{flagicon|motu Easter}} [[Easter]] (e ona i [[Kili]], isi igoa o ''Rapa Nuʻi'' in [[Rapa Nuʻi language|Rapa Nui]])
* {{flagicon|Vanuatu}} [[Emae]] (totonu [[Vanuatu]])
* {{flagicon|Hawaiʻi}} [[Hawaiʻi]] (nuʻu a [[Amelika]])
* {{flagicon|Federated States of Micronesia}} [[Kapinamalagi]] (totonu o [[Micronisia]])
* {{flagicon|Vanuatu}} [[Mele]] (totonu Vanuatu)
* {{flagicon|Niu Sila}} [[Niu Sila]] (igoa o ''[[Aotealoa]]'' i [[Maoli gagana|Maoli]], e fai mea ma [[Ausetalia]])
* {{flagicon|Niue}} [[Niue]] (o le nuʻu laititi [[ona ia Niu Sila|fulii atanuʻu]] ma [[Niu Sila]])
* {{flagicon|Papua}} [[Nuturia]] (totonu [[Papua]])
* {{flagicon|Papua}} [[Nutumanu]] (totonu Papua)
* {{flagicon|Federated States of Micronisia}} [[Nutuoro]] (Micronisia)
* {{flagicon|Solomona}} [[Otoga Java]] (totonu o Solomona)
* {{flagicon|Solomona}} [[Pileni]] (totonu o Solomona)
* {{flagicon|Solomon Islands}} [[Rennell]] (tonu o Solomona)
* {{flagicon|Fiti}} [[Rotuma]] (tonu ia Fiti)
* {{flagicon|Samoa}} [[Samoa]] (tuʻutoʻatasi)
* {{flagicon|Solomon Islands}} [[Sikaiana]] (tonu o Solomona)
* {{flagicon|Papua New Guinea}} [[Takuu]] (totonu Papua)
* {{flagicon|Solomon Islands}} [[Tikopia]] (totonu Solomona)
* {{flagicon|Toʻelau}} [[Toʻelau]] (nuʻu laititi e ona Niu Sila)
* {{flagicon|Toga}} [[Toga]] (tuʻutoʻatasi)
* {{flagicon|TuValu}} [[Tuvalu]] (tuʻutoʻatasi)
* {{flagicon|Wallis and Futuna}} [[Wallis and Futuna]] (e ona le nuʻu Falagi)
[[Category:Polenisia]]
b5bvtgcfhv21rn5nmys39hatj7kr61l
Wallis ma Futuna
0
2829
48252
45093
2026-06-02T09:30:36Z
Kwamikagami
1924
48252
wikitext
text/x-wiki
[[File:LocationWallisAndFutuna.png|thumb|Wallis ma Futuna]]
[[File:235 Mata-Utu's Festplatz Königspalast+Kirche - place de la fête (37251157585).jpg|thumb|Mata Utu.]]
'''Wallis ma Futuna''' (faʻauvea, faʻa futuna : ''Uvea mo Futuna'', [[faʻafarani]] : Wallis-et-Futuna) o se motu e tuu le ogatotonu o [[Samoa]] ma [[Fiti]], o se nuʻu e ona le nuʻu [[Farani]]. O le gagana tele i le nuʻu lea o [[faʻafutuna]], [[faʻauvea]] ma le [[faʻafarani]]. O le motu lea e [[264km, 104sqmi]]. O le laumua po le taulaga o [[Mata-Utu]] le totonu le motu Wallis, peiʻo [[Uvea]] foʻi. O Wallis ma Futuna le iai 3 motu laititi;
* [[Motu o Wallis]]
* [[Uvea]] (motu)
* [[Motu o Futuna]]
* [[Futuna]] (motu)
* [[Alofi]]
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
o3l11acolxudwyldixnq3ulquobgcmm
48254
48252
2026-06-02T09:33:32Z
Kwamikagami
1924
48254
wikitext
text/x-wiki
[[File:LocationWallisAndFutuna.png|thumb|Wallis ma Futuna]]
[[File:235 Mata-Utu's Festplatz Königspalast+Kirche - place de la fête (37251157585).jpg|thumb|Mata Utu.]]
'''Wallis ma Futuna''' (faʻauvea, faʻa futuna : ''Uvea mo Futuna'', [[faʻafarani]] : Wallis-et-Futuna) o se motu e tuu le ogatotonu o [[Samoa]] ma [[Fiti]], o se nuʻu e ona le nuʻu [[Farani]]. O le gagana tele i le nuʻu lea o [[faʻafutuna]], [[faʻauvea]] ma le [[faʻafarani]]. O le motu lea e [[264km, 104sqmi]]. O le laumua po le taulaga o [[Mata-Utu]] le totonu le motu Wallis, peiʻo [[Uvea]] foʻi. O Wallis ma Futuna le iai 3 motu laititi;
* [[Motu o Wallis]]
* [[ʻUvea]] (motu)
* [[Motu o Futuna]]
* [[Futuna]] (motu)
* [[Alofi]]
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
8e96njn5tm0emwevy493f6uy408vy8k
Amerika
0
2870
48276
42828
2026-06-02T09:56:29Z
Kwamikagami
1924
48276
wikitext
text/x-wiki
[[File:Americas (orthographic projection).svg|thumb|Amerika]]
O '''Amerika''' ʻo [[konetineta]] e lua, ʻo Amerika Matu, ma Amerika Toga, poʻo Amerika Saute. ʻO nisi nei o atunuʻu e iai i o konetineta lenei o Amerika: [[Mexico]], [[Iunaite Sitete o Amerika]], [[Shili]], [[Venesuela]].
ʻO le gagana moni o Amerika: [[gagana spaniolo|Spaniolo]], [[Faʻaperetania]], [[Faʻafarani]], Potuga.
Le nofoaga sili i Amerika i le tusia [https://topgradeessay.com tusigatala]
[[Category:Amelika]]
4e1ihqgnqvyhrqo9wfz888d7b4bhuyc
Niue
0
2947
48260
45091
2026-06-02T09:40:46Z
Kwamikagami
1924
48260
wikitext
text/x-wiki
'''Niue''' o lenei atanuʻu e laititi tele, e auga atu le atanuʻu lea i [[Niu Sila]].
== Tagata ==
Tagata o Niue, e '''gagana Niue''', o lenei o le gagana o Niue, ma latou o mai iai [[Polenisia]].
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Polenisia]]
8iu4s19vluyotz0k51ussbuqq4a5c0b
Motu Mariana i Matu
0
2952
48264
45097
2026-06-02T09:45:16Z
Kwamikagami
1924
48264
wikitext
text/x-wiki
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>''Sankattan Siha Na Islas Mariånas''</big></big><br /><big><big>Commonwealth of the Northern Mariana Islands</big></big>
|-
| style="background:#ffffff;" align=center colspan=2 |
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0
| align=center width=148 |
| align=center width=148 |
|-
| align=center width=148 | [[Image:LocationNorthernMarianas.png]]
| align=center width=148 |
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" |
|-
| '''[[Igoa le atanuu]]'''
| [[North Mariana Islands]]
|-
| '''[[Laumua]]'''
| [[Saipan]]
|-
| '''[[Le Area]]'''
| [[477km]]
|-
| '''[[Le Numela Tagata]]'''
| [[80,362]]
|-
| '''[[Gagana tetele]]'''
| [[gagana Faa-Indo-Europa|Peretania (igilisi)]], [[Gagana Chamorro|Chamorro]], [[Gagana Carolinian|Carolinian]]
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" |
|}
'''Motu Mariana i Matu''' ([[Igilisi]]: North Mariana Islands) O se motu totonu o Micronisia. O le ''North Marianas Islands'' le peiʻo 15 motu. Le latalata foʻi ia [[Guam]] ma [[Palau]].
== Tagata ==
''Tagata o Mariana'' le o mai atu i ''Micronisia''. Le tagata foʻi le [[Micronisia]].
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Micronisia]]
jnldfsfm4o940oq0uhg7unl8bi4qgva
Feterisitete o Mikoronisia
0
2953
48269
47219
2026-06-02T09:49:33Z
Kwamikagami
1924
48269
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| coordinates = {{Coord|6|55|N|158|11|E|type:city}}
| languages_type = Official language
| languages2_type = Recognized regional<br />languages
| conventional_long_name = Federated States of Micronesia
| image_flag = Flag of the Federated States of Micronesia.svg
| image_coat = Seal of the Federated States of Micronesia.svg
| common_name = the Federated States of Micronesia
| symbol_type = Seal
| national_motto = "Peace, Unity, Liberty"
| national_anthem = "Patriots of Micronesia"<br /><div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Full performance of the Micronesian national anthem by the U.S. Navy Band.wav]]</div>
| image_map = Micronesia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
| capital = Palikir
| largest_settlement = Weno<ref>{{cite book |title=Summary Analysis of Key Indicators: from the FSM 2010 Census of Population and Housing |url=http://prism.spc.int/images/census_reports/FSM_2010_Census_Indicators_Final.pdf |publisher=Division of Statistics, Office of SBOC |location=Palikir |page=8 |access-date=16 March 2018 |via=Prism (SPC) |archive-date=April 17, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417043635/http://prism.spc.int/images/census_reports/FSM_2010_Census_Indicators_Final.pdf |url-status=live }}</ref>
| largest_settlement_type = city
| languages = [[Igilisi]]
| languages2 = {{hlist |Chuukese |Kosraean |Pohnpeian |Yapese}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| 48.8% Chuukese
| 24.2% Pohnpeian
| 6.2% Kosraean
| 5.2% Yapese
| 4.5% Outer Yapese
| 1.8% Tagata Asia
| 1.5% Tagata Polinesia
| 6.4% nisi vaega o tagata
| 1.4% leiloa
}}
| ethnic_groups_year = 2016
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|95.3% Kerisiano
|—52.6% Lotu Pope
|—41.7% Lotu Porotesano
|—1.0% nisi vaega o<br>Kerisiano
|4.1% lotu faʻapaupau
|0.6% Leai se lotu /<br>nisi vaega o lotu
}}
| religion_year = 2016
| religion_ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/federated-states-of-micronesia/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010|title=Religions in Federated States Of Micronesia | PEW-GRF|website=www.globalreligiousfutures.org|access-date=August 2, 2020|archive-date=July 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703082110/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/federated-states-of-micronesia/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010|url-status=live}}</ref>
| demonym = Micronesian
| government_type = Repapelika faʻafeterale e iai le Temokalasi paleni
| leader_title1 = Peresetene
| leader_name1 = Wesley Simina
| leader_title2 = Sui Peresetene
| leader_name2 = Aren Palik
| legislature = Konekeresi
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai le [[Iunaite Setete]]
| established_event1 = Tutoʻatasi
| established_date1 = Ma 10, 1979
| established_event2 = Feagaiga mo le Asosi Saoloto
| established_date2 = Novema 3, 1986
| area_km2 = 702
| area_rank = 177th <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 271 <!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| percent_water = <1%
| population_estimate = 104,468<ref>{{Cite web|url=https://www.fsmstatistics.fm/book1/|title=NA – FSM Statistics|access-date=June 10, 2020|archive-date=September 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928224402/http://www.fsmstatistics.fm/book1/|url-status=live}}</ref>
| population_estimate_year = 2019
| population_estimate_rank = 181st
| population_density_km2 = 158.1
| population_density_rank = 75th
| population_density_sq_mi = 409.6 <!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]-->
| GDP_PPP = $367 million
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $3,584<ref name="imf.org">{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=38&pr.y=0&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=868&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org|access-date=May 12, 2020|archive-date=June 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612082227/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=38&pr.y=0&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=868&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|url-status=live}}</ref>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $383 million
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,735<ref name="imf.org"/>
| Gini = 40.1 <!--number only-->
| Gini_year = 2013
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref name=gini-index>{{cite web|title=GINI index|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2|publisher=World Bank|access-date=26 July 2013|archive-date=December 20, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2|url-status=live}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.634 <!--number only-->
| HDI_year = 2022 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2023-24_HDR/HDR23-24_Statistical_Annex_HDI_Table.xlsx|title=Human Development Report 2023/2024|language=en|publisher=United Nations Development Programme|date=19 March 2024|access-date=19 March 2024|archive-date=March 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240319085123/https://hdr.undp.org/sites/default/files/2023-24_HDR/HDR23-24_Statistical_Annex_HDI_Table.xlsx|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 135th
| currency = Tala Amerika ($)
| currency_code = USD
| time_zone =
| utc_offset = +10 and +11
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST = ''leai''
| date_format = MM/DD/YYYY
| drives_on = agavale
| calling_code = +691
| iso3166code = FM
| cctld = .fm
}}
'''''Feterisitete o Mikoronisia''''' o se motu au totonu le pasefika, o le atanuʻu lea ai toʻatele motu pe selau mogatupu o motu laititi lava le totonu le malae o ''Micronisia'' i le Pasefika. O le Feterisitete o Micronisia le taualalata ia [[Guam]] ma Palau ma [[Papua Niu Kini|Papua]].
== Tagata ==
O le tagata o le atanuʻu lea le [[Micronisia]]. E tele foʻi isi motu laititi le laititi le ai tagata le omai atu mai [[Polenisia]] o tagata omai mai [[Kapinamalagi]].
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Micronisia]]
lz8n94ucalheecy2u1xauf54o9g0lat
Motu Masolo
0
2955
48263
45136
2026-06-02T09:44:48Z
Kwamikagami
1924
48263
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Republic of the Marshall Islands
| common_name = the Marshall Islands
| native_name = {{native name|mh|Aolepān Aorōkin Ṃajeḷ}}
| image_flag = Flag of the Marshall Islands.svg
| image_coat = Seal of the Marshall Islands.svg
| symbol_type = Seal
| national_motto = "{{native phrase|mh|Jepilpilin ke ejukaan|paren=no}}"<br />"Accomplishment through joint effort"
| national_anthem = "Forever Marshall Islands"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:National Anthem of Marshall Islands by US Navy Band.ogg]]</div>
| image_map = Marshall Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
| image_map2 =
| capital = Majuro<ref>[http://population.mongabay.com/population/marshall-islands The largest cities in Marshall Islands, ranked by population] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110903015000/http://population.mongabay.com/population/marshall-islands |date=September 3, 2011 }}. population.mongabay.com. Retrieved May 25, 2012.</ref>
| coordinates = {{Coord|7|7|N|171|4|E|type:city}}
| largest_city = capital
| official_languages = {{unbulleted list | Marshallese | [[Igilisi]]}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list |95.6% Marshallese|4.4% nisi vaega o tagata}}
| ethnic_groups_year = 2021<ref name="2021census">{{cite web |url=https://sdd.spc.int/news/2023/05/30/marshall-islands-2021-census-report-basic-tables |title=Republic of the Marshall Islands 2021 Census Report, Volume 1: Basic Tables and Administrative Report |date=May 30, 2023 |publisher=Pacific Community (SPC): Statistics for Development Division |access-date=September 27, 2023 |archive-date=October 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020115031/https://sdd.spc.int/news/2023/05/30/marshall-islands-2021-census-report-basic-tables |url-status=live }}</ref>
| religion = {{ublist
|item_style=white-space;
|{{Tree list}}
* 96.2% Kerisiano
** 79.9% Lotu Porotesano
** 9.3% Lotu Pope
** 7.0% nisi vaega o Kerisiano
{{Tree list/end}}
|1.1% leai se lotu
|2.7% nisi vaega o lotu
}}
| religion_year = 2021<ref name="2021census"/>
| demonym = Marshallese
| government_type = Repapelika faʻapalemene e iai le Peresetene
| leader_title1 = Peresetene
| leader_name1 = Hilda Heine
| leader_title2 = Fofoga Fetalai
| leader_name2 = Brenson S. Wase
| legislature = Nitijela
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai le [[Iunaite Setete]]
| established_event1 = Self-government
| established_date1 = May 1, 1979
| established_event2 = Feagaiga mo le Asosi Saoloto
| established_date2 = October 21, 1986
| area_km2 = 181.43
| area_rank = 189th <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 70 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] -->
| percent_water = n/a ({{color|gray|negligible}})
| population_estimate =
| population_census = 42,418<ref name="2021census"/>
| population_estimate_year =
| population_estimate_rank = 188th
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = 233
| population_density_sq_mi = 605 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] -->
| population_density_rank = 47th
| GDP_PPP = $215 million
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $3,789<ref name="imf.org1">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=11&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=867&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |website=imf.org |access-date=2019-06-06 |archive-date=2020-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612080022/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=11&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=867&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |url-status=live}}</ref>
| GDP_nominal = $220 million
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,866<ref name="imf.org1"/>
| Gini = <!-- number only -->
| Gini_year =
| Gini_change = <!-- increase/decrease/steady -->
| Gini_ref =
| Gini_rank =
| HDI = 0.731
| HDI_year = 2022
| HDI_change = increase
| HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=HUMAN DEVELOPMENT REPORT 2023-24 |url=http://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |website=United Nations Development Programme |publisher=United Nations Development Programme |pages=274–277 |language=en |access-date=May 6, 2024 |archive-date=May 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501075007/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |url-status=live }}</ref>
| HDI_rank = 102nd
| currency = Tala Amerika ($)
| currency_code = USD
| time_zone = MHT
| utc_offset = +12
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST = ''leai''
| date_format = MM/DD/YYYY
| drives_on = Tamatau
| calling_code = +692
| cctld = .mh
| footnote_a =
| today =
| iso3166code = MH
}}
'''Motu Masolo''' ([[Igilisi]]: Marshall Islands) O le au motu totonu le Pasefika, o le atanuʻu lea le vavalalata i [[Kilibati]] ma [[Nauru]].
== Tagata ==
''Tagata o Marshallese'' le gagana tele ''Marshallese'', ma omai mai ''[[Micronisia]]''.
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
74yy38iwoxkrm5eepvz51d2k4p87c26
Nauru
0
2956
48262
45140
2026-06-02T09:43:56Z
Kwamikagami
1924
48262
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Republic of Nauru
| common_name = Nauru
| native_name = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}<ref>{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018-08-10 |title=International Directory of National Archives |url= |location= |publisher=Rowman & Littlefield |page=263 |isbn=}}</ref>
| image_flag = Flag of Nauru.svg
| image_coat = Coat of arms of Nauru.svg
| national_motto = "God's will first"
| national_anthem = {{lang|na|Nauru Bwiema}}<br />"Nauru, our homeland"{{parabr}}{{center|}} [[File:Nauru Bwiema.ogg]]
| image_map = NRU orthographic.svg
| capital = Yaren{{efn|Nauru does not have an official capital but Yaren is the seat of parliament.<ref name=directory>{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}</ref>}}
| coordinates = {{Coord|0|31|39|S|166|56|06|E|type:country}}
| official_languages = {{plainlist|
*Nauruan<ref name=directory/>
*[[Igilisi]]<ref>{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/Links/LEGISLATIVE-DRAFTING%20MANUAL-Nauru.pdf |title=REPUBLIC OF NAURU Revenue Administration Act Act No. 15 of 2014 |access-date=28 January 2023 |quote=All Bills are to be drafted in English, the official language of Nauru. |archive-date=9 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309065917/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/Links/LEGISLATIVE-DRAFTING%20MANUAL-Nauru.pdf |url-status=live }}</ref>{{efn|English is widely spoken by the majority of the population and it is commonly used in government, legislation and commerce alongside Nauruan. Because of Nauru's history and relationship with Australia, Australian English is the dominant variety.}}}}
| demonym = Nauruan
| government_type = Repapelika Faʻapalemene<ref>{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}</ref>
| leader_title1 = Peresetene
| leader_name1 = David Adeang
| leader_title2 = Fofoga Fetalai o le Palemene
| leader_name2 = Marcus Stephen
| legislature = Palemene
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| established_event1 = ''Nauru Independence Act 1967''
| established_date1 = 31 Ianuari 1968
| area_km2 = 21
| area_rank = 193rd <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 8.1 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = 0.57 <!--% of Nauru's area taken up by Buada Lagoon-->
| population_estimate = 11,919{{UN_Population|ref}}
| population_estimate_rank = 227th
| population_estimate_year = 2024
| population_census = 10,084<ref name="Nauru Census">{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}</ref>
| population_census_year = 2011
| population_census_rank =
| population_density_km2 = 480
| population_density_sq_mi = 1,243 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 25th
| GDP_PPP = $132 million<ref name=imf>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&pr.y=9&sy=2017&ey=2022&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=836&s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |website=www.imf.org |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&pr.y=9&sy=2017&ey=2022&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=836&s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&grp=0&a= |url-status=live }}</ref>
| GDP_PPP_year = 2021
| GDP_PPP_rank = 192nd
| GDP_PPP_per_capita = $9,995<ref name=imf/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 94th
| GDP_nominal = $150 million<ref name=imf/>
| GDP_nominal_year = 2022
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = $10,125<ref name=imf/>
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini = <!--number only-->
| Gini_year =
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref =
| Gini_rank =
| HDI = 0.696 <!--number only-->
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=United Nations Development Programme |language=en}}</ref>
| HDI_rank = 122nd
| currency = Tala Ausetalia
| currency_code = AUD
| time_zone = UTC+12<ref>{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |last=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.</ref>
| utc_offset =
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST =
| drives_on = Agavaele
| calling_code = +674
| cctld = .nr
}}
'''Nauru''' O se motu laititi lava, totonu le pasefika, o lenei foʻi atanuʻu e vavalalata ia [[Kiripati]] ma [[Marshall Islands]].
== Tagata ==
''Tagata o Nauru'' le omai mai [[Micronisia]] ma le gagana tele '''Gagana Nauruan'''.
== Nuʻu i Nauru ==
[[File:Nauru map english.svg|thumb|upright=1.5|Faʻafanua o Nauru]]
{|
|- valign="top"
||
* [[Aiwo]]
* [[Anabar (district)|Anabar]]
* [[Anetan]]
* [[Anibare]]
* [[Baiti]]
* [[Boe District|Boe]]
* [[Buada]]
||
* [[Denigomodu]]
* [[Ewa District|Ewa]]
* [[Ijuw]]
* [[Meneng]]
* [[Nibok]]
* [[Uaboe]]
* [[Yaren]]
|}
==Faʻamatalaga==
<references group="lower-alpha"/>
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
<references group="lower-alpha"/>
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Nauru]]
rwp7mxdeawo0s3cajglm6w2jyzfgtxy
Palau
0
2971
48259
45578
2026-06-02T09:39:51Z
Kwamikagami
1924
48259
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Republic of Palau
| native_name = {{native name|pau|Beluu er a Belau}}
| image_flag = Flag of Palau.svg
| image_coat = Seal_of_Palau.svg
| symbol_type = Seal
| national_anthem = {{lang|pau|Belau rekid}}<br />
"Our Palau”
[[File:Belau rekid (instrumental).oga]]
| image_map = Palau on the globe (Southeast Asia centered) (small islands magnified).svg
| image_map2 = Palau - Location Map (2013) - PLW - UNOCHA.svg
| capital = Ngerulmud
| coordinates = {{Coord|7|30|N|134|37|E|type:city}}
| largest_city = Koror<br />{{coord|7|20|N|134|29|E|display=inline}}
| official_languages = {{ubl|Palauan|[[Igilisi]]}}
| recognized_regional_languages = {{ubl|Iapani|Sonsorolese|Tobian}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| 65.2% Tagata Palau
| 31.6% Tagata [[Asia]]
| 1.2% Tagata Carolinia
| 1.0% Tagata [[Europa]]
| 0.9% nisi vaega o tagata
}}
| ethnic_groups_year = 2020 census<ref name="2020Census">{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau|archive-date=19 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119050949/https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|url-status=live}}</ref>
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|78.7% Kerisiano
|10.1% leai se lotu
|5.1% Modekngei
|4.9% Musalemu
|1.2% nisi vaega o lotu}}
| religion_year = 2020 census
| religion_ref = <ref name="2020Census"/>
| demonym = Palauan
| government_type = Repapelika faʻaperesetene e iai le Temokalasi
| leader_title1 = Peresetene
| leader_name1 = Surangel Whipps Jr.
| leader_title2 = Sui Peresetene
| leader_name2 = Uduch Sengebau Senior
| legislature = Konekeresi a le Atunuu
| upper_house = Senate
| lower_house = Maota o Sui Usufono
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai le [[Iunaite Setete]] ma Micronesia
| established_event1 = Tausi Mavaega
| established_date1 = 18 Iulai 1947
| established_event2 = Tulafono Faʻavae o le atunuʻu
| established_date2 = 2 Aperila 1979
| established_event3 = Tutoʻatasi
| established_date3 = 1 Ianuari 1981
| established_event4 = Feagaiga mo le Asosi Saoloto
| established_date4 = 1 Oketopa 1994
| area_km2 = 459
| area_rank = 180th <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 177 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = negligible
| population_estimate = {{UN_Population|Palau}}{{UN_Population|ref}}
| population_census = 16,766
| population_estimate_year =
| population_estimate_rank = 192nd
| population_census_year = 2021 <ref name="2021Census">{{Cite web|url=https://www.palaugov.pw/executive-branch/ministries/finance/budgetandplanning/health-statistics/|title=Health Statistics – PalauGov.pw}}</ref>
| population_density_km2 = 38.375
| population_density_sq_mi = 99.514
| population_density_rank =
| GDP_PPP = {{increase}} $308 million<ref name=imf>{{cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/PLW|title=Palau|website=imf.org|access-date=25 January 2024|archive-date=19 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200119133214/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2022&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=62&pr1.y=13&c=565&s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=|url-status=live}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $18,209<ref name=imf/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 81st
| GDP_nominal = {{increase}} $322 million<ref name=imf/>
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $17,448<ref name=imf/>
| Gini = <!--number only-->
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.797
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=United Nations Development Programme|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 71st
| currency = Tala Amerika ($)
| currency_code = USD
| time_zone = PWT
| utc_offset = +9
| time_zone_DST = ''leai''
| date_format = DD-MM-YYYY
| drives_on = Tamatau
| calling_code = +680
| iso3166code = PW
| cctld = .pw
| official_website = [http://palaugov.pw/ PalauGov.pw]
}}
'''Palau''' o le au motu po le atanuu le tuu totonu o le Pasefika, o lenei atanuu le totonu le malae o [[Micronisia]], e lalata o Palau ia [[Guam]] ma [[Filipaina]].
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Micronisia]]
tarokoov6w0k0dlzjvxn2nwrq6coh4v
Niu Kaletonia
0
2973
48273
41851
2026-06-02T09:53:10Z
Kwamikagami
1924
48273
wikitext
text/x-wiki
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>''Nouvelle-Calédonie''</big></big><br /><big><big>New Caledonia</big></big>
|-
| style="background:#ffffff;" align=center colspan=2 |
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0
| align=center width=148 |
| align=center width=148 |
|-
| align=center width=148 | [[File:LocationNewCaledonia.png]]
| align=center width=148 |
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" |
|-
| '''[[Le Numela o Tagata]]'''
| [[244,600]]
|-
| '''[[Laumua]]'''
| [[Noumea]]
|-
| '''[[Le Area]]'''
| [[18,575]]
|-
| '''[[Gagana tetele]]'''
| [[Gagana Peretania|Peretania (Igilisi)]], [[Gagana Farani|Farani]]
|-
| '''[[Le Atanuu Auga]]'''
| [[Farani]] (amata mai le tausaga 1853)
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" |
|}
''Niu Kaletonia'' O se atanuʻu totonu le '''vasa o le Pasefika'''. O le atanuʻu lea e vavalalata ia [[Fiti]], [[Tuvalu]] ma [[Solomona]]. O tagata omai mai Niu Kaletonia le gagana Farani, o le gagana lea sau mai le atanuʻu le totonu o Europa o [[Faarani]]. Ia, o tagata o Niu Kaletonia le [[Melanisia]].
{{Oseania}}
[[Category:Melanisia]]
[[Category:Le Lalolagi]]
6js8uxu4xqgua54gwxnt5dxynfbju93
Vanuatu
0
2974
48255
47812
2026-06-02T09:34:48Z
Kwamikagami
1924
48255
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| coordinates = {{Coord|display=t}}
| conventional_long_name = Republic of Vanuatu
| native_name = {{unbulleted list|item_style=font-size:100%; |{{native name|bi|Ripablik blong Vanuatu|}} |{{native name|fr|République de Vanuatu|}}}}
| image_flag = Flag of Vanuatu.svg
| image_coat = Coat of arms of Vanuatu.svg
| common_name = Vanuatu
| symbol_type = Coat of arms
| national_motto = {{native phrase|bi|"Long God yumi stanap"|italics=off|nolink=on}}<br/>{{native phrase|fr|Nous nous tenons devant Dieu|italics=off|nolink=on}}<br/>{{small|"With God we stand"}}{{lower|0.2em|<ref>{{cite web |first1=Harrison |last1=Selmen |url=http://www.dailypost.vu/content/santo-chiefs-concerned-over-slow-pace-development-sanma?page=7&quicktabs_1=0 |title=Santo chiefs concerned over slow pace of development in Sanma |work=Vanuatu Daily Post |date=17 July 2011 |access-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125111824/http://www.dailypost.vu/content/santo-chiefs-concerned-over-slow-pace-development-sanma?page=7&quicktabs_1=0 |archive-date=25 January 2012 }}</ref>{{sfn|Lynch|Pat|1996|p=319}}}}
| national_anthem = {{native name|bi|italic=no|"Yumi, Yumi, Yumi"|nolink=on}}<br/>{{small|"We, We, We"}}<br/>{{center|[[File:United States Navy Band - Yumi, Yumi, Yumi.ogg]]}}
| image_map = Vanuatu on the globe (Polynesia centered).svg
| image_map2 =
| capital = Port Vila
| largest_city = Port Vila
| official_languages = {{unbulleted list | Bislama | [[Igilisi]] | Faʻafarani}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list |98.5% Ni-Vanuatu |1.5% Nisi vaega o tagata}}
| ethnic_groups_year = 2020
| religion = {{unbulleted list|
{{Tree list}}
*93.4% Kerisiano
**75.1% Lotu Porotesano
**13.5% Lotu Pope
**4.8% nisi vaega o Kerisiano
{{Tree list/end}}
|4.6% Animism
|1.4% Bahaʻi
|0.6% Nisi vaega o lotu /<br>leai se lotu
}}
| religion_year = 2020
| religion_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=237c#IRFDEMOG |title=National Profiles – Religious demographics (Vanuatu) |publisher=The Association of Religion Data Archives |access-date=1 June 2023 |archive-date=15 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515114010/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=237c#IRFDEMOG |url-status=live }}</ref>
| demonym = Ni-Vanuatu (or rarely: ''Vanuatuan'')
| government_type = Pelemene faʻatemokalasi i lalo o le Peresetene
| leader_title1 = President
| leader_name1 = Nikenike Vurobaravu
| leader_title2 = Palemia
| leader_name2 = Charlot Salwai
| legislature = Palemene
| established_event1 = mai [[Peretania]] ma [[Farani]]
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| established_date1 = 30 Iulai 1980
| area_km2 = 12,189
| area_rank = 157th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = {{convert|12190|km2|sqmi|disp=output number only}}
| population_estimate = 335,908<ref>{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/world-population/vanuatu-population/|title=Vanuatu Population (2023) – Worldometer|website=worldometers.info|access-date=2023-09-05|archive-date=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202162921/https://www.worldometers.info/world-population/vanuatu-population/|url-status=live}}</ref>
| population_census = 300,019<ref>{{cite web |url=https://vnso.gov.vu/images/Pictures/Census/2020_census/Census_Volume_1/2020NPHC_Volume_1_-_Version_2.pdf |title=2020 National Population and Housing Census – Basic Tables Report, Volume 1, Version 2 |date=2021-11-17 |website=vnso.gov.vu |publisher=Vanuatu National Statistics Office |access-date=2023-09-05 |archive-date=5 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230905022046/https://vnso.gov.vu/images/Pictures/Census/2020_census/Census_Volume_1/2020NPHC_Volume_1_-_Version_2.pdf |url-status=live }}</ref>
| population_estimate_year = 2023
| population_estimate_rank = 182nd
| population_census_year = 2020
| population_density_km2 = 27.6 <!-- Population density needs to be updated properly, as the population figures above have been updated as well -->
| population_density_rank = 188th
| population_density_sq_mi = 51
| GDP_PPP = $1.002 piliona<ref name=imf2>{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=846,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2024&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2023 |publisher=International Monetary Fund |access-date=20 April 2023 |archive-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420192938/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=846,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2024&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref>
| GDP_PPP_year = 2023
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $3,001<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $1.064 piliona<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_year = 2023
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = $3,188<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini = 32.3 <!--number only-->
| Gini_year = 2019
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|title=Gini Index coefficient|publisher=The World Factbook|access-date=24 September 2024|archive-date=17 Hōngoingoi 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|url-status=dead}}</ref>
| HDI = 0.614 <!--number only-->
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=United Nations Development Programme |language=en}}</ref>
| HDI_rank = 140th
| currency = Vatu
| currency_code = VUV
| time_zone = VUT (Taimi Vanuatu)
| utc_offset = +11
| utc_offset_DST =
| DST_note =
| time_zone_DST =
| calling_code = +678
| iso3166code = VU
| cctld = .vu
| today =
}}
'''Vanuatu''', o se atanuʻu totonu le vasa o le Pasefika le tuu lalata ma [[Fiti]] ma [[Niu Kaletonia]]. O tagata o Vanuatu le omai mai [[Melanisia]].
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Melanisia]]
[[Category:Le Lalolagi]]
ftb4l7dokv95vok4wb7n6chl53ybni1
GAGANA
0
3025
48354
43189
2026-06-02T10:56:23Z
Kwamikagami
1924
48354
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola_apps_bookcase.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''GAGANA'''<br/>
[[Gagana]] - [[Faʻafarani]] - [[Faʻaperetania]] - [[Faʻasiamani]] - [[Faʻasipaniolo]] - [[Faʻaiapani]] - [[Faʻasaina]] - [[Gagana Samoa]] -[[Āʻoga ʻĀmata]] - [[Tautala Lelei]] - [[Gagana Maori]] - [[Gagana Toga]] - [[Gagana Hawaiʻi]] -[[Gagana Serbia]] -[[Gagana Slovene]] -[[Gagana Montenegro]] -[[Gagana Anuta]] -;-[[Gagana Chamorro]] -;-[[Gagana Marshallese]] -;-[[Gagana Toʻelau]] -[[Gagana Hungary]] -;-[[Gagana Croatian]] -[[Gagana Takuu]] -[[Gagana Vanuatu]] -[[Gagana Niue]] -[[Gagana Rotuman]] -[[Gagana Bislama]] -[[Gagana Tok Pisin]] -[[Gagana Bali]] -
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
6a6k8rdrx67ls3j077c85u9i60v3ywi
48355
48354
2026-06-02T10:57:19Z
Kwamikagami
1924
48355
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola_apps_bookcase.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''GAGANA'''<br/>
[[Gagana]] - [[Faʻafarani]] - [[Faʻaperetania]] - [[Faʻasiamani]] - [[Faʻasipaniolo]] - [[Faʻaiapani]] - [[Faʻasaina]] - [[Gagana Samoa]] - [[Āʻoga ʻĀmata]] - [[Tautala Lelei]] - [[Gagana Maori]] - [[Gagana Toga]] - [[Gagana Hawaiʻi]] -[[Gagana Serbia]] - [[Gagana Slovene]] - [[Gagana Montenegro]] - [[Gagana Anuta]] - [[Gagana Chamorro]] - [[Gagana Marshallese]] - [[Gagana Toʻelau]] - [[Gagana Hungary]] - [[Gagana Croatian]] - [[Gagana Takuu]] - [[Gagana Vanuatu]] - [[Gagana Niue]] - [[Gagana Rotuman]] - [[Gagana Bislama]] -[[Gagana Tok Pisin]] - [[Gagana Bali]] -
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
tj41ybjbhpjoic7mno63z4el71gkxdz
48356
48355
2026-06-02T10:57:46Z
Kwamikagami
1924
48356
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola_apps_bookcase.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''GAGANA'''<br/>
[[Gagana]] - [[Faʻafarani]] - [[Faʻaperetania]] - [[Faʻasiamani]] - [[Faʻasipaniolo]] - [[Faʻaiapani]] - [[Faʻasaina]] - [[Gagana Samoa]] - [[Āʻoga ʻĀmata]] - [[Tautala Lelei]] - [[Gagana Maori]] - [[Gagana Toga]] - [[Gagana Hawaiʻi]] - [[Gagana Serbia]] - [[Gagana Slovene]] - [[Gagana Montenegro]] - [[Gagana Anuta]] - [[Gagana Chamorro]] - [[Gagana Marshallese]] - [[Gagana Toʻelau]] - [[Gagana Hungary]] - [[Gagana Croatian]] - [[Gagana Takuu]] - [[Gagana Vanuatu]] - [[Gagana Niue]] - [[Gagana Rotuman]] - [[Gagana Bislama]] - [[Gagana Tok Pisin]] - [[Gagana Bali]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
3uy172ko5akji19sm1vve3ue5imxnvx
Template:MANU
10
3027
48358
38577
2026-06-02T10:59:24Z
Kwamikagami
1924
48358
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola apps xmag.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''MANU'''<br/>
[[Maile]] - [[Masimasi]] - [[Gose]] - [[Mamoe]] - [[Pulumakau fafine]] - [[Pa‘a]] - [[Pili]] - [[Leona]] - [[Tafola]] - [[Pusi]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
is37ji7kkfa0gvzm3aqy4qmb786kw8k
TEKONOLOSI MA SAIENISI
0
3028
48336
33636
2026-06-02T10:48:28Z
Kwamikagami
1924
48336
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola apps edu science.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''TEKONOLOSI MA SAIENISI'''<br/>
[[Matematika]] - [[Saienisi]] - [[ʻInisinia]] - [[Kemisi]] - [[Paiolo]] - [[Fisiki]] - [[Saikolosi]] - [[Suegatusi poʻo suetusi]] - [[Iunivesitē]] - [[Economics]] - [[Tulāfono]] - [[Astronomy]] - [[Human body]] -
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
rmccochkjzgs6ma40h9z2o2z8a4izmz
48359
48336
2026-06-02T10:59:36Z
Kwamikagami
1924
48359
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola apps edu science.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''TEKONOLOSI MA SAIENISI'''<br/>
[[Matematika]] - [[Saienisi]] - [[ʻInisinia]] - [[Kemisi]] - [[Paiolo]] - [[Fisiki]] - [[Saikolosi]] - [[Suegatusi poʻo suetusi]] - [[Iunivesitē]] - [[Economics]] - [[Tulāfono]] - [[Astronomy]] - [[Human body]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
l2760krfaub7bwizuzfkoldgzzm8kl7
MASINI / MEAOLA
0
3031
48337
33637
2026-06-02T10:49:20Z
Kwamikagami
1924
48337
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''MASINI / MEAOLA'''<br/>
[[Pisinisi]] - [[Telefoni]] - [[Televise]] - [[Leitiō]] - [[Komipiuta]] - [[Taʻavale]] - [[Vaʻalele]] - [[Vaʻa]] - [[Mūsika]] - [[ʻOfu]] - [[Puletasi]] - [[ʻIefaitaga|ʻIe Faitaga]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
s1hxso78anylt75o24e0qmrgtb1ugeb
Template:Mata'upu i Samoa
10
3032
48338
47927
2026-06-02T10:49:54Z
Kwamikagami
1924
48338
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola apps edu languages.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''Mea ola i laufanua faʻapea le sami / ʻO matāʻupu ʻeseʻese i Sāmoa'''<br/>
[[Iʻa ʻo Sāmoa]] - [[Lāʻau o Sāmoa]] - [[Manu O Samoa]] - [[Manu Samoa]] - [[Falemaʻi]] - [[Le Iunivesite Aʻoaʻo o Sāmoa]] - [[Faʻaliliuga]] - [[Malietoa Tanumafili II]] -
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
oemkkgteut7tm4qj8wiw9nrczqy693p
48339
48338
2026-06-02T10:50:12Z
Kwamikagami
1924
48339
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola apps edu languages.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''Mea ola i laufanua faʻapea le sami / ʻO matāʻupu ʻeseʻese i Sāmoa'''<br/>
[[Iʻa ʻo Sāmoa]] - [[Lāʻau o Sāmoa]] - [[Manu O Samoa]] - [[Manu Samoa]] - [[Falemaʻi]] - [[Le Iunivesite Aʻoaʻo o Sāmoa]] - [[Faʻaliliuga]] - [[Malietoa Tanumafili II]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
r2djnv3c4j0xuro2pj6mdxdzvd0vbwj
48362
48339
2026-06-02T11:02:10Z
Kwamikagami
1924
48362
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola apps edu languages.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''Mea ola i laufanua faʻapea le sami / ʻO matāʻupu ʻeseʻese i Sāmoa'''<br/>
[[Iʻa ʻo Sāmoa]] - [[Lāʻau o Sāmoa]] - [[Manu Sāmoa]] - [[Falemaʻi]] - [[Le Iunivesite Aʻoaʻo o Sāmoa]] - [[Faʻaliliuga]] - [[Malietoa Tanumafili II]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
gs55rdy015ille5k5x69ns6p5u65s6a
FUALAAU
0
3053
48335
38759
2026-06-02T10:47:31Z
Kwamikagami
1924
48335
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola_apps_kcoloredit.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''FUALAAU'''<br/>
[[Talo]] [[Faʻi]] [[Luau]] [[Umala]] [[Tavioka]] [[Agiagi]] [[Taloti]] [[Pateta]] [[Apu]] [[Moli]] [[Pineapu]] [[Pea]] [[Grapes]] [[Kapisi]] [[Faʻipula]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
ip9bt0odlh27lu6z8vg5sjj5fc0t0bc
48357
48335
2026-06-02T10:59:03Z
Kwamikagami
1924
48357
wikitext
text/x-wiki
{|
|-
| width="50%" valign="middle" |
{| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5"
<!---------------------------------------------->
| width="10%" | [[Image:Nuvola_apps_kcoloredit.png|40px|center]]
| width="90%" style="font-size: 95%; " | '''FUALAAU'''<br/>
[[Talo]] [[Faʻi]] - [[Luau]] - [[Umala]] - [[Tavioka]] - [[Agiagi]] - [[Taloti]] - [[Pateta]] [[Apu]] - [[Moli]] [[Pineapu]] - [[Pea]] [[Grapes]] - [[Kapisi]] - [[Faʻipula]]
<!---------------------------------------------->
|-
|}
<noinclude>[[Category:Itūlau Muamua]]</noinclude>
b5e7jkwy3ow2xozbh7zh78ckiktthcz
Template:Portal:Itūlau Muamua
10
3285
48282
41562
2026-06-02T10:05:44Z
Kwamikagami
1924
koma liliu
48282
wikitext
text/x-wiki
<div style="font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_kcoloredit.png|30px|right|ATU MOTU O SAMOA]]
'''[[ATU MOTU O SAMOA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Geographylogo.svg|50px|30px|right|ATUNU'U TA'ITASI]]
'''[[ATUNUʻU TAʻITASI]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_bookcase.png|50px|30px|right|GAGANA]]
'''[[GAGANA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[File:Soccer ball.svg|30px|right|TA'ALOGA]]
'''[[TAʻALOGA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[File:Nuvola_apps_kcoloredit.png|30px|right|FUALAAU]]
'''[[FUALAAU]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_bookcase.png|50px|30px|right|TAGATA TA'UTA'UA]]
'''[[TAGATA TAʻUTAʻUA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola apps xmag.png|50px|30px|right|MANU]]
'''[[MANU]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola apps edu science.png|50px|30px|right|TEKONOLOSI MA SAIENISI]]
'''[[TEKONOLOSI MA SAIENISI]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Icon-religion.svg|50px|30px|right|ITU FA'ALEAGAGA]]
'''[[ITU FAʻALEAGAGA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|50px|30px|right|MASINI / MEAOLA]]
'''[[MASINI / MEAOLA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola apps edu languages.png|50px|30px|right|MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SAMOA ]]
'''[[MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA ]]'''<br/>
</div>
[[Category:Itūlau Muamua]]
rte5s435pages9btsea10ng8jqpqlkc
48283
48282
2026-06-02T10:07:12Z
Kwamikagami
1924
48283
wikitext
text/x-wiki
<div style="font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_kcoloredit.png|30px|right|ATU MOTU O SĀMOA]]
'''[[ATU MOTU O SĀMOA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Geographylogo.svg|50px|30px|right|ATUNUʻU TAʻITASI]]
'''[[ATUNUʻU TAʻITASI]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_bookcase.png|50px|30px|right|GAGANA]]
'''[[GAGANA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[File:Soccer ball.svg|30px|right|TAʻALOGA]]
'''[[TAʻALOGA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[File:Nuvola_apps_kcoloredit.png|30px|right|FUALAAU]]
'''[[FUALAAU]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_bookcase.png|50px|30px|right|TAGATA TAʻUTAʻUA]]
'''[[TAGATA TAʻUTAʻUA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola apps xmag.png|50px|30px|right|MANU]]
'''[[MANU]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola apps edu science.png|50px|30px|right|TEKONOLOSI MA SAIENISI]]
'''[[TEKONOLOSI MA SAIENISI]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Icon-religion.svg|50px|30px|right|ITU FAʻALEAGAGA]]
'''[[ITU FAʻALEAGAGA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|50px|30px|right|MASINI / MEAOLA]]
'''[[MASINI / MEAOLA]]'''<br/>
</div>
<div style="border-top: 1px dotted #c088fe; font-size: 95%; padding-bottom:.5em; padding-top:.5em;">
[[Image:Nuvola apps edu languages.png|50px|30px|right|MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA ]]
'''[[MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA ]]'''<br/>
</div>
[[Category:Itūlau Muamua]]
jj3ibupw2n6wj4577wf5itgwievzjfu
ʻAlagaupu Samoa
0
3361
48250
48035
2026-06-02T09:27:28Z
Kwamikagami
1924
48250
wikitext
text/x-wiki
ʻAlagaupu e maua mai le taʻaloga ole tologa tele '''ʻAlagaupu Samoa''' mai i aso anamua. O ʻalagaupu nei na tusia e George Pratt, o se misionare mo le LMS i [[Samoa]]. E 40 tausaga na faigaluega ai Pratt i Samoa i Matautu i [[Savaiʻi]]. O ʻalagaupu nei na lomia i le tausaga 1893 i le tusi ''A Grammar and Dictionary of the Samoan language, with English and Samoan vocabulary.''<ref>[http://www.nzetc.org/tm/scholarly/tei-PraDict-_N65667.html A Grammar and Dictionary of the Samoan Language, 1893] NZ Electronic Text Centre, NZ Licence CC-BY-SA 3.0. Retrieved 1 February, 2010</ref>
==O Tasi Tavita le Polōfesa Alagaupu==
ʻAlaupu i le [[gagana Samoa]] ma liliu i le [[Igilisi]].
Ia tupu se fusi
*''Ia lafoia i le fogavaʻa tele''.
Let it be thrown on the deck of the large canoe. A depreciatory saying of a speaker.
*'''O le fogavaʻa e tasi.''
One family.
*''Ua iloa i vaʻa lelea.'' <br />
*''E pogai i vao, a e liaʻi i ala.''
It grew in the bush, but it is cast away in the road.
*ʻO lalo ifi lenei.''
This is a secret; lit., This is under the chestnut tree.
*'''O le puta i Tufa.''
Only a threat.
*''Tuʻu ia ma paga.''
In the game of ''tatia'' when counted wrongly; applied to anything not paid for.
*''Ua se vaʻa tu matagi.''
Of anything quick, like a canoe before the wind.
*''Ua usiusi-faʻavaʻasavili.''
To obey like a canoe before the wind.
*''Ua le seʻi seu faʻaʻalo.''
To request to be respectful; lit., Why do you not steer out of the way?
*''Ia tala mea faʻasolo'' (of ''seuga-lupe'', pigeon snaring).''
To dismiss an assembly.
*''Fale-taeao e le afiafi.''
Who sits at home in the morning will not eat in the evening. Of a lazy person.
*''Taliu a e popoʻe.''
Of one who is afraid out at sea. He bails out the canoe, but is afraid.
*''Ua le faasinopu le tautuʻu palapala.''
A reference to the work of digging tupa. Applied to lazy people who do not help at work.
*''E le fono paʻa mona vae.''
The crab did not consult with its legs that they should pinch; they did it of themselves. Applied to youths who get into trouble without consulting the elders.
*'''O le lima e paia le mata.''
(literally) The hand strikes the eye. Of one who brings trouble on himself.
*'''O le toʻotoʻo sinasina.''
A white staff; i.e. a new speaker.
*'''O le toʻotoʻo uliuli.''
A black staff; i.e., an old speaker.
*''E logo le tuli ona tata.''
The deaf hears when he is tapped.
*''E pata le tutu i ona vae.''
The crab blusters on his feet; a boy blusters when he knows his father is near.
*''Na ʻo gata e fasi a vaʻai.''
The snake when about to be killed looks but does not escape. Said of one blamed before his face.
*''E solo le fai, a e tuʻu le foto.''
The skate swims away, but leaves its barb.
*''E le pu se tino i upu.''
Words don't break bones.
*''E pala le maʻa, a e le pala upu.''
Stones rot but not words.
*''Amuia le masina, e alu ma sau.''
(literally) Blessed is the moon which goes and returns! Men die and return not.
*'''O le ua na fua mai Manuʻa.''
The rain came from Manuʻa. Spoken of a thing long known beforehand, and yet unprepared for.
*''Uu tuʻu maʻa, a e maʻa i aʻau.''
The crabs left the stone, and took a piece of the reef.
*''Ua solo le lava-lima.''
To be prosperous.
*'''O le ʻumu ua vela.''
Of one who does many things for his country.
*'''O le sola a Faleata.''
Does not run far, but returns.
*'''O le a sosopo le manu vale i le foga-tia.''
The foolish bird passes over the ''tiʻa''. Applied by one of himself when speaking before great chiefs.
*'''O le fogatiʻa ua malu maunu.''
Of one who calls in to get food.
*''Punapuna a manu fou.''
To begin heartily and finish weakly.
*''Ua se vi a toli.''
Applied to a number falling in a clubbing match.
*''E i o le ua tafunaʻi.''
The rain carried by the wind to leeward. Applied to toilalo party.
*''Ia fili e le tai se agavaʻa.''
Let the wind choose as to the quickness of a canoe.
*''Se a lou manoginogi.''
Spoken to a man of bad conduct. His conduct is no more fragrant.
*''E lutia i Puava, a e mapu i Fagalele.''
Hard-pressed paddling in Puava, but at rest in Fagalele.
*''Ua tagi le fatu ma le eleele.''
The stones and the earth weep. Applied to the death of a beloved chief.
*''Ua lelea le laumea.''
The dry leaves are carried away by the wind. Of troops routed.
*''Sei logo ia Moo.''
Make it known to Moo.
*''Ua o Tapatapao le fealuaʻi.''
A myth of a mountain that went backwards and forwards between Upolu and Savaiʻi.
*''Ia tupu i se fusi.''
May you grow in a swamp, i.e.. quickly. A prayer of a father for his son.
*'''O le ola e taupule-esea.''
Our lives are decreed to be taken by the gods.
*''E ese ea le aitu, ese le moemu?''
Is the ''aitu'' different from the moemu? Doing something wrong under another name.
*''Tapai tataga le pilia.'' “Little pitchers have ears;”
(literally), Don't let lizards go near when getting ''afato'', because they will eat them. Applied to children present at conversation of grown people.
*''E tuai tuai, ta te maʻona ai.''
It is very long coming, but will be satisfying. Of an oven of food long in preparation, but satisfying. Applied generally to expected but delayed good.
*'''O le mama ma le ponoi.''
A mouthful and a blow; or of a canoe both leaky and with the waves coming in. Applied to one over-burdened with different tasks.
*''Ua mua ane lava se fale.''
First of all a house. Applied to one having neither strength nor means, but who talks of building a house.
*''Ua o Leaʻea, He is like Leaʻea.''
Leaʻea shook the bonito off his hook back into the sea. Applied to those rejecting good things when offered.
*''Ia e vae a Vaeau.''
Let your feet be those of Vaeau (who went to heaven and back in a day); i.e., Be quick.
*''Ua o le malaga i Oloolo.''
It is like the journey of Oloolo. Applied to a thing proposed to be done, but yet left undone. (A Samoan myth.)
*''Ua se ana.''
Of something promised, but not given.
*''A fai ea aʻu mou titi seesee.''
Am I to be your old ti-leaf girdle? Said to one constantly begging.
*''Ua ola ipiniu.''
They used cups for fish-baskets; because there were so few fish caught.
*''E toa e le loto, a e pa le noo.''
Strong in heart, but broken in the back. Of a man whose will is stronger than his body.
*''Lua mata to ese.''
Two taro planted away; i.e., Better have a small plantation of your own than be joined with another.
*''E le mapeva se upu.''
Not a word stumbles.
*''Aniui, Anini, Aveavai.''
The town Anini was burning, and Aveavai said it served them right, for they were thieves; but the fire spread to Aveavai, and they, too, were burned out.
*''Ua aofia i le futiafu e tasi.''
When the river dries up, water is found only in the bason of the waterfall. Applied to all being of one mind in a council.
*''Seʻi luaʻi lou le ʻulu taumamao.''
Pick the breadfruits on the far-off branches first. Applied to any work, etc., to be done. Do the most difficult first.
*''Tau ina ta ma faʻapoi.''
Only threaten and not execute.
*''Ia lafoia i le alo galo.''
May you be thrown he bosom of the wave; the front part of the wave where it is easy to swim.
*''Ia natia i Fatualavai.''
May our fault be hidden in Fatualavai. May we be forgiven.
*''Ua se tifitifi.''
Of a nimble warrior.
*''Ua se moo le sosolo.''
He is a lizard crawling. Of a disobedient lad.
*''Ua se taʻataʻa a le ala.''
Like grass by the roadside. Of one who has no fixed abode.
==Faʻamaumauga==
<references/>
[[Category:Pasefika]]
[[Category:Sāmoa]]
[[Category:gagana]]
f3trql04moked216b1d0jad8uc2ugt9
Sile
0
4322
48271
46586
2026-06-02T09:51:37Z
Kwamikagami
1924
48271
wikitext
text/x-wiki
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>Lepulika o Sile</big></big><br /><big><big>'''República de Chile'''</big></big>
|-
| style="background:#ffffff;" align=center colspan=2 |
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0
| align=center width=148 | [[File:Flag of Chile.svg|125px]]
| align=center width=148 | [[File:Coat of arms of Chile.svg|125px]]
|-
| align=center width=148 | [[fuʻa o Shili|fu‘a]]
| align=center width=148 | [[Coat of arms of Shili|Coat of arms]]
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" |
|-
| '''[[peresitene]]'''
| Sebastián Piñera Echenique
|-
| '''[[Laumua]]'''
| [[Santiago]]
|-
| '''[[Gagana tetele]]'''
| [[Gagana spaniolo|spaniolo]]
|-
| '''[[Tupe]]'''
| [[Pisu]] (CLP)
|-
| '''[[Aofai o Tagata]]'''
|
|-
| align=center colspan=2 style="background: #ffffff;" | [[File:Chile (orthographic projection).svg|200px]]
|}
'''Sile''' ([[Faʻa Sipaniolo]]: Chile), aloaia o le '''Malo o Sile''', o se atanuʻu e tū i le vā. O lona taulaga o [[Santiago]]. E lima sefulu setete i totonu "Sile". O tagata o ISA o gagana [[Gagana spaniolo|spaniolo]], fasi vaapiapi o le laueleele i le va o Andes i le itu i sasae ma le [[Vasa Pasefika]] i le itu i sisifo. E tuaoi Peru i matu, [[Polevia]] i le i matu i sasae, [[Atenitina]] i le itu i sasae, ma le fuaitau Drake i le mamao i saute. Teritori Sile e aofia ai atumotu o le Pasefika o Fernández Juan, Salas y Gómez, Desventuradas, ma le [[Motu Esetai]] le [[Oseania]].
== Talafaasolopito ==
== Malo ==
== Sosaiete ==
== Felauaiga ==
== Aoaoga ==
== Siʻosiʻomaga ==
== Tau ==
== Tamaoaiga ==
== Paka lautele ==
== Taaloga ==
== Aganuu ==
== Tagai foi ==
== Mau ==
== Sootaga fafo ==
{{Amerika i Saute}}
[[Category:Amelika]]
[[Category:Le Lalolagi]]
[[Category:Amerika i Saute]]
k3113yco2ndl706m5knwjlictu1yoe5
Template:Itūlau Muamua o le Gagana Sāmoa
10
4362
48290
46104
2026-06-02T10:13:36Z
Kwamikagami
1924
48290
wikitext
text/x-wiki
{{Mainpage Banner}}
<!-- BANNER ACROSS TOP OF PAGE -->
{| class="radius" cellspacing="10" cellpadding="0"
|-
| colspan = "2" style="background:#ffffff; border:1px solid #eeeeee; -moz-border-radius-topleft:0px; -moz-border-radius-bottomleft:0px; padding:10px 10px 10px 10px;" valign="top"|
<!--
-->
</span> </center>
|-
<!-----------------------------
CAJA IZQUIERDA
------------------------------->
|width="52%" style="background:#f8f8ff; border:1px solid #e1eaee; font-size:100%; -moz-border-radius-topleft:0px; -moz-border-radius-bottomleft:0px; padding:7px 7px 7px 7px;" valign="top"|
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#F1FAFF;"
<!-- TÍTULO 2 -->
|-
! style="background:#cdd3f3; border:1px solid #d0d9dd; text-align:center" |
<div style="float:left;"> [[File:Art%C3%ADculo_bueno.svg|28px]]</div>
<div style="float:right;">[[Image:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div>
<div style="font-size:120%">Mataupu Lelei</div>
<!-- TÍTULO 2 (FIN)-->
<!-- TEXTO 2 -->
|-
| style="background:#f8f8ff; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px;" |
{{Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le faʻailogaina}}
<!-- TEXTO 2 (FIN) -->
|}
<!-- BLOQUE 2 (FIN) -->
<!-- BLOQUE 4: Wikipedia en otros idiomas-->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#F1FAFF;"
<!-- TÍTULO 4 -->
|-
! style="background:#cdd3f3; border:1px solid #d0d9dd; text-align:center" |
<div style="float:right;">[[Image:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div>
<div style="font-size:120%">I isi gagana</div>
<!-- TÍTULO 4 (FIN)-->
<!-- TEXTO 4 -->
|-
| style="background:#f8f8ff; padding-left:0px; padding-top:10px; padding-bottom:10px; padding-right:0px;" |
{{Wikipedia:Itulau Muamua:I isi gagana}}
<!-- TEXTO 4 (FIN) -->
|-
| style="background:#E6E6FA;text-align:center; font-size:8pt" | ''[[m:Complete list of language Wikipedias available|Tagaʻi i le lisi]]''
<!--· ''[[:es:Wikipedia:Coordinación plurilingüe|Coordinación plurilingüe]]'' · ''[[m:How to start a new Wikipedia|Cómo empezar una nueva Wikipedia]]''
-->
|}
<!-- BLOQUE 4 (FIN) -->
<!-- CAJA IZQUIERDA (FIN) -->
<!-----------------------------
CAJA DERECHA
------------------------------->
|width="48%" style="background:#fffff3; border:1px solid #eeeed1; font-size:100%; -moz-border-radius-topright:0px; -moz-border-radius-bottomright:0px; padding:7px 7px 7px 7px;" valign="top"|
<!-- BLOQUE 1: Artículo destacado -->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#fffff3;"
<!-- TÍTULO 1 -->
|-
! style="background:#F0F3CD; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |
<div style="float:left;"> [[Image:WikiLetra.png|28px]]</div><div style="float:right;">[[Image:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><div style="font-size:120%">‘E te lē iloa ‘ea? <!--DYK? --></div>
<!-- TÍTULO 1 (FIN)-->
<!-- TEXTO 1 -->
|-
| style="background:#fffff3; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |
{{Wikipedia:Itulau Muamua:‘E te lē iloa ‘ea}}
<!-- TEXTO 1 (FIN) -->
|-
| style="background:#f7f4dd;font-size:9pt; text-align:center;" |
|-
| style="padding-bottom:5px;" |
|}
<!-- BLOQUE 1 (FIN) -->
<!-- BLOQUE 2: ¿Sabías que... -->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#fffff3;"
<!-- TÍTULO 2 -->
|-
! style="background:#F0F3CD; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |
<div style="float:left;">[[File:W-circle.svg|25px]]</div><div style="float:right;">[[Image:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div>
<div style="font-size:120%">Faʻatomuaga</div>
<!-- TÍTULO 2 (FIN)-->
<!-- TEXTO 2 -->
|-
| style="background:#fffff3; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |
{{Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai aʻao}}
<!-- TEXTO 2 (FIN) -->
|-
| style="background:#f7f4dd;font-size:9pt; text-align:center;" |
|-
| style="padding-bottom:5px;" |
|}
<!-- BLOQUE 2 (FIN) -->
<!-- BLOQUE 3: Foto característica-->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#fffff3;"
<!-- TÍTULO 3 -->
|-
! style="background:#F0F3CD; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |
<div style="float:left;">[[Image:Portal-inca.svg|25px]]</div>
<div style="float:right;">[[Image:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div>
<div style="font-size:120%">Ata faaalia o aso nei</div>
<!-- TÍTULO 3 (FIN)-->
|-
<!-- TEXTO 3 -->
|-
| style="background:#fffff3; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |
{{Wikipedia:Itulau Muamua:Ao fa‘atagata}}
<!-- TEXTO 3 (FIN) -->
|-
| style="background:#f7f4dd;font-size:9pt; text-align:center;" |
|-
| style="padding-bottom:5px;" |
|}
<!-- BLOQUE 3 (FIN) -->
<!-- BLOQUE 4: Proverbios-->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#fffff3;"
<!-- TÍTULO 4 -->
|-
! style="background:#F0F3CD; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |
<div style="float:right;">[[Image:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div>
<div style="font-size:120%">Muāgagana o Sāmoa</div>
<!-- TÍTULO 4 (FIN)-->
|-
<!-- TEXTO 4 -->
|-
| style="background:#fffff3; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |
{{Wikipedia:Itulau Muamua:Muāgagana o Sāmoa}}
<!-- TEXTO 4 (FIN) -->
|-
| style="background:#f7f4dd;font-size:9pt; text-align:center;" |
|-
| style="padding-bottom:5px;" |
|}
<!-- BLOQUE 4 (FIN) -->
<!-- BLOQUE 3: Categorías -->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#f7f4dd;"
<!-- TÍTULO 3 -->
|-
! style="background:#fffff3; border:1px solid #d0d9dd; text-align:center" |
<div style="float:right;">[[Image:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div>
<div style="font-size:120%">Tusitusiga</div>
<!-- TÍTULO 3 (FIN)-->
<!-- TEXTO 3 -->
|-
| style="background:#f7f4dd; padding-left:0px; padding-top:10px; padding-bottom:10px; padding-right:0px;" |
{{Wikipedia:Itulau Muamua:Tusitusiga}}
<!-- TEXTO 3 (FIN) -->
|}
<!-- BLOQUE 3 (FIN) -->
9yowbahf41gp4jd8hu3lq0kvs1b3vbm
Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le faʻailogaina
4
4377
48291
34475
2026-06-02T10:14:23Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le fa'ailogaina]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le faʻailogaina]]
34475
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{rand|11}}
|0={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ta'aloga Olimipeka}}
|1={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Amerika Sāmoa}}
|2={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Fa'aliliuga}}
|3={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Europa}}
|4={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ausetalia}}
|5={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Faa Farani}}
|6={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Vasa Pasefika}}
|7={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Apia}}
|8={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Niu Sila}}
|9={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Papua}}
|10={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Mexico}}
}}
f2jc7f89bwo0tfkw5z8xwln1akekfb8
48333
48291
2026-06-02T10:39:41Z
Kwamikagami
1924
koma liliu
48333
wikitext
text/x-wiki
{{#switch:{{rand|11}}
|0={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Taʻaloga Olimipeka}}
|1={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Amerika Sāmoa}}
|2={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻaliliuga}}
|3={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Europa}}
|4={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Ausetalia}}
|5={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻa Farani}}
|6={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Vasa Pasefika}}
|7={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Apia}}
|8={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Niu Sila}}
|9={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Papua}}
|10={{Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Mexico}}
}}
jb24520ghcg093h9zns1j09oyfnv9au
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Ausetalia
4
4378
48306
34464
2026-06-02T10:21:36Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ausetalia]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Ausetalia]]
34464
wikitext
text/x-wiki
[[File:Australia_(orthographic_projection).svg|right|thumb|190px|]]
''''O [[Ausetalia|'Ausetalia]]''', 'o se [[konetineta]] i le [[Vasa Pasefika]]. 'O se atunu'u telē tele lea atunu'u. E maua i le itū i saute i sisifo o [[Samoa]], 'ae ta'atia i le itū i mātū i sisifo o [[Niu Sila]]. 'O se atunu'u e mau'oa tele 'Ausetalia, 'aua e tele ona 'oloa mai ona minerale ma isi 'oloa gaosia mai ona fa'ato'aga fa'apea ona laufanua.[[Ausetalia|.......]]
lf1vb3mkgw5wicom3eboi5rhad7v3eu
48311
48306
2026-06-02T10:27:01Z
Kwamikagami
1924
48311
wikitext
text/x-wiki
[[File:Australia_(orthographic_projection).svg|upright|thumb|]]
'''ʻO [[Ausetalia|ʻAusetalia]]''', ʻo se [[konetineta]] i le [[Vasa Pasefika]]. ʻO se atunuʻu telē tele lea atunuʻu. E maua i le itū i saute i sisifo o [[Samoa]], ʻae taʻatia i le itū i mātū i sisifo o [[Niu Sila]]. ʻO se atunuʻu e mauʻoa tele ʻAusetalia, ʻaua e tele ona ʻoloa mai ona minerale ma isi ʻoloa gaosia mai ona faʻatoʻaga faʻapea ona laufanua.[[Ausetalia|.......]]
i2m36pib4gzine4igu9iv35hyf2nqpl
48312
48311
2026-06-02T10:27:13Z
Kwamikagami
1924
48312
wikitext
text/x-wiki
[[File:Australia_(orthographic_projection).svg|upright|thumb|]]
'''ʻO [[ʻAusetalia]]''', ʻo se [[konetineta]] i le [[Vasa Pasefika]]. ʻO se atunuʻu telē tele lea atunuʻu. E maua i le itū i saute i sisifo o [[Samoa]], ʻae taʻatia i le itū i mātū i sisifo o [[Niu Sila]]. ʻO se atunuʻu e mauʻoa tele ʻAusetalia, ʻaua e tele ona ʻoloa mai ona minerale ma isi ʻoloa gaosia mai ona faʻatoʻaga faʻapea ona laufanua.[[Ausetalia|.......]]
t9wlcd01ei1kyuyvklt1j4lrjf1f4wi
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻa Farani
4
4379
48313
42935
2026-06-02T10:27:37Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Faa Farani]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻa Farani]]
42935
wikitext
text/x-wiki
[[File:Map-Francophone World.svg|right|thumb|Fa'afarani]]
'Ua leva ona iai '''[[Faa Farani|Fa'afarani]]''' i le [[Pasefika]] e ala i ona kolone o [[Tahiti]] ma [[Polinetia Union]]. 'O tagata o nei atumotu, e tautatala i le gagana Fa'afarani. 'Ua leva ona manana'o tagata Tahiti e 'avea lo latou motu ma motu tuto'atasi (independent), 'ae peita'i e lē 'o naunau tele i ai [[Farani]].
E tele tagata i le lalolagi e faonaina le gagana lea O [[Falani]]. O le atunuu moni mo nei gagana o Falani. E tele o isi pito o tu pe a [[Aferika]], [[Kanata]] ma motu o le pasefika e faona lenei gagana. O le Gagana Falani, e tele o isi upu palagi sa aumai i le Gagana Falani. Pe o le Veal,Pork e.t.c.[[Fa'afarani|.......]]
4mja6sv1s2p5k0lrgrs0f5xjb7gfw3t
48315
48313
2026-06-02T10:28:40Z
Kwamikagami
1924
48315
wikitext
text/x-wiki
[[File:Map-Francophone World.svg|right|thumb|Faʻafarani]]
ʻUa leva ona iai '''[[Faʻa Farani|Faʻafarani]]''' i le [[Pasefika]] e ala i ona kolone o [[Tahiti]] ma [[Polinetia Union]]. ʻO tagata o nei atumotu, e tautatala i le gagana Faʻafarani. ʻUa leva ona mananaʻo tagata Tahiti e ʻavea lo latou motu ma motu tutoʻatasi (independent), ʻae peitaʻi e lē ʻo naunau tele i ai [[Farani]].
E tele tagata i le lalolagi e faonaina le gagana lea O [[Falani]]. O le atunuu moni mo nei gagana o Falani. E tele o isi pito o tu pe a [[Aferika]], [[Kanata]] ma motu o le pasefika e faona lenei gagana. O le Gagana Falani, e tele o isi upu palagi sa aumai i le Gagana Falani. Pe o le Veal,Pork e.t.c.[[Faʻafarani|.......]]
3k352kwfe42ga44oi1ck4u98fk65l4b
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻaliliuga
4
4380
48301
48145
2026-06-02T10:20:06Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Fa'aliliuga]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻaliliuga]]
48145
wikitext
text/x-wiki
[[File:Rosetta_Stone_BW.jpeg|upright|thumb|]]
ʻO le '''[[Faʻaliliuga|Faʻaliliutusi]]''' (poʻo le faʻamatalaʻupu foʻi) e lē ʻo se mea faigōfie. E aofia i le faʻaliliutusi vāega tāua e pei o gagana e lua e tutusa o lā mālolosi, loloto ma le poto lautele, ʻaemaise lava le silafia loloto o tū ma aga a lalolagi o gagana ia e lua. ʻO le vāega lea mulimuli o aganuʻu poʻo tū ma aga, e tele faʻafītāuli e tūlaʻi mai ai. ʻAe ʻo le isi foʻi itū, ʻo tagata e mālolosi ʻuma a lātou gagana e lua faʻapēnā foʻi lo lātou lelei i tū ma aga poʻo aganuʻu foʻi a gagana ia e lua, ʻo latou nei e mafai ona faʻaliliu mai i le isi gagana i le isi gagana e aunoa ma ni faʻafītāuli e tele. ʻAe ui lava i lea, e faʻamālosiʻau atu ʻina ʻia ʻaua le fefe, ʻae taumafai, ʻae ʻo le mea tāua, tusa lava pē lelei i gagana e lua, ʻina ʻia taumulimuli i ni alafua aogā e ʻāmata ai. Muamua,ʻo se tasi e fia faʻaliliu mai i le gagana Samoa i le gagana ʻIgilisi, e tatau lava ona lelei lana gagana faʻaperetānia poʻo le ʻIgilisi; lona lua, e tatau ona iai ni ana tusi poʻo ni alagāʻoa lelei silisili e tua ʻi ai ʻauā le saʻiliga o faʻamālamalamaga o konisepi poʻo manatu poʻo talitonuga faʻavae,faʻaʻupuga mmf (ma isi mea faʻapēnā) e manaʻomia lo latou faʻamālamalamaina. ʻUa naʻo ni vāega ʻāmata nei o le tomai poʻo gāluega faʻaliliutusi.[[Faʻaliliuga|...........]]
tm2o99lcl31euapgrubobndm50n88s4
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Taʻaloga Olimipeka
4
4381
48296
34468
2026-06-02T10:18:32Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ta'aloga Olimipeka]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Taʻaloga Olimipeka]]
34468
wikitext
text/x-wiki
[[File:Olympic flag.svg|right|thumb|190px|]]
'O '''[[Ta'aloga Olimipeka|Ta'aloga Olimipeka]]''', e ta'ifa tausaga ma fai. 'O ta'aloga nei e aofia 'uma ai atunu'u 'ese'ese o le lalolagi. 'O nei ta'aloga, e na'o tagata pito sili ona lelei e ta'a'alo ai. E iai matati'a 'ua 'uma ona fa'ata'atitia e 'ausia e tagata e fiaulufale i nei ta'aloga. 'A le 'ausia nei matati'a, e le mafai ona 'auai se tagata i ta'aloga a le olomipika.[[Ta'aloga Olimipeka|........]]
cvjztzwick5ebc21zw6jd4mx5ewlrc7
48298
48296
2026-06-02T10:19:18Z
Kwamikagami
1924
48298
wikitext
text/x-wiki
[[File:Olympic flag.svg|upright|thumb|]]
ʻO '''[[Taʻaloga Olimipeka|Taʻaloga Olimipeka]]''', e taʻifa tausaga ma fai. ʻO taʻaloga nei e aofia ʻuma ai atunuʻu ʻeseʻese o le lalolagi. ʻO nei taʻaloga, e naʻo tagata pito sili ona lelei e taʻaʻalo ai. E iai matatiʻa ʻua ʻuma ona faʻataʻatitia e ʻausia e tagata e fiaulufale i nei taʻaloga. ʻA le ʻausia nei matatiʻa, e le mafai ona ʻauai se tagata i taʻaloga a le olomipika.[[Taʻaloga Olimipeka|........]]
f01t4ot5qcccv9nv7xfgu4pg19d061a
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Apia
4
4382
48318
34469
2026-06-02T10:29:31Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Apia]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Apia]]
34469
wikitext
text/x-wiki
[[File:Samoa_-_Apia_Govt_buildings.jpg|right|thumb|190px|]]
''''O [[Apia|Apia]]''', 'o le laumua lea o [[Sāmoa]]. 'O se taulaga fo'i e nonofo ai tagata e to'atele. E nonofo ai le aofa'i o tagata e 38,800 i totonu o le taulaga 'o Apia. 'O lenei taulaga, e tele ona 'ofisa 'autū, pei 'o le 'Ōfisa o le Mālō o Sāmoa, le Maota Palemene o Sāmoa, Le 'Ōfisa o Fa'asalalauga o le [[SBC]], le uafu mo le fela'ua'iga o koneteina (containers) tetele, le fale talimālō o [[Aggie Grey's]] ma le [[Hotel Kitano Tusitala]], le 'Ōfisa o Leoleo, [[McDonald's]] , Fale'aiga 'ese'ese('aemaise le fale'aiga o Pinati), [[Faletifaga]], Falesā 'ese'ese, Le [[Maketi Fou]], Maketi O I'a, Le uafu o femalaga'iga i le vao o [[To'elau]] ma [[Tutuila]], [[Kalapu Sisiva]], Fale'oloa 'ese'ese ma le tele o nisi o mea 'ua mafai ona 'e maua i so'o se taulaga i lalolagi 'ātoa.[[Apia|.......]]
rlulovs7luk5vuwwqzxjwzil3mvjjsj
48320
48318
2026-06-02T10:30:11Z
Kwamikagami
1924
48320
wikitext
text/x-wiki
[[File:Samoa_-_Apia_Govt_buildings.jpg|upright|thumb|]]
'''ʻO [[Apia|Apia]]''', ʻo le laumua lea o [[Sāmoa]]. ʻO se taulaga foʻi e nonofo ai tagata e toʻatele. E nonofo ai le aofaʻi o tagata e 38,800 i totonu o le taulaga ʻo Apia. ʻO lenei taulaga, e tele ona ʻofisa ʻautū, pei ʻo le ʻŌfisa o le Mālō o Sāmoa, le Maota Palemene o Sāmoa, Le ʻŌfisa o Faʻasalalauga o le [[SBC]], le uafu mo le felaʻuaʻiga o koneteina (containers) tetele, le fale talimālō o [[Aggie Greyʻs]] ma le [[Hotel Kitano Tusitala]], le ʻŌfisa o Leoleo, [[McDonaldʻs]] , Faleʻaiga ʻeseʻese(ʻaemaise le faleʻaiga o Pinati), [[Faletifaga]], Falesā ʻeseʻese, Le [[Maketi Fou]], Maketi O Iʻa, Le uafu o femalagaʻiga i le vao o [[Toʻelau]] ma [[Tutuila]], [[Kalapu Sisiva]], Faleʻoloa ʻeseʻese ma le tele o nisi o mea ʻua mafai ona ʻe maua i soʻo se taulaga i lalolagi ʻātoa.[[Apia|.......]]
8c6ivl4klkxmb0l37a8fvatxusfstut
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Niu Sila
4
4383
48324
34470
2026-06-02T10:32:56Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Niu Sila]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Niu Sila]]
34470
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag_of_New_Zealand.svg|right|thumb|190px|]]
O '''[[Niu Sila]]''', na fa'aigoa e Maoli 'o ''Aotearoa'', 'o se [[atunu'u]] e tūto'atasi i le [[Pasefika]], e tu i saute o [[Sāmoa]]. E lua motu tetele, o le [[le Motu 'i Mātū]] (''North Island'') ma le Motu 'i Saute (''South Island''). E i ai fo'i tama'i motu. O le aofai o tagata e nonofo i Niu Sila, e ova i le 4 miliona. Toatele o tagata e nonofo i le North Island, o le motu tele fo'i lea e tu ai [[Aukilani]] ma Ueligitone.
O [[Ueligitone]] le laumua o Niu Sila, e tu ai le fale fono Palemia o Niu Sila, e fa'aigoa o le ''Beehive.'' O le Palemia o Niu Sila i le taimi nei o [[John Key]].[[Niu Sila|........]]
hiybg9fox4ufejxc1e6ff5txb3vzw9j
48326
48324
2026-06-02T10:33:58Z
Kwamikagami
1924
48326
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag_of_New_Zealand.svg|right|thumb|]]
O '''[[Niu Sila]]''', na faʻaigoa e Maoli ʻo ''Aotearoa'', ʻo se [[atunuʻu]] e tūtoʻatasi i le [[Pasefika]], e tu i saute o [[Sāmoa]]. E lua motu tetele, o le [[le Motu ʻi Mātū]] (''North Island'') ma le Motu ʻi Saute (''South Island''). E i ai foʻi tamaʻi motu. O le aofai o tagata e nonofo i Niu Sila, e ova i le 4 miliona. Toatele o tagata e nonofo i le North Island, o le motu tele foʻi lea e tu ai [[Aukilani]] ma Ueligitone.
O [[Ueligitone]] le laumua o Niu Sila, e tu ai le fale fono Palemia o Niu Sila, e faʻaigoa o le ''Beehive.'' O le Palemia o Niu Sila i le taimi nei o [[John Key]].[[Niu Sila|........]]
89lt23npikufg42w3epaqbk8fa98hoa
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Mexico
4
4384
48330
34471
2026-06-02T10:36:25Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Mexico]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Mexico]]
34471
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|right|thumb|190px|]]
'''O [[Mexico|'Mexico]]''' o se atanu'u le tuu atu le ogatotonu o [[Amerika]] ma [[Honilagi]] ma[[Tuatemala]]. O tagata o Mexico e [[gagana spaniolo]]. O le taulaga o Mexico o [[Mexico Siti]]. E fiafia tagata mai Mexico i ta'aloga pea foi Pi'iga ma isi fo'i ta'aloga.
E pea tutusa le tel'e o Mexico ia tuinisalagi. E pea fo'i 106,682,500 tagata le nonofo i le nu'u le i lenei vaiaimi nei.[[Mexico|.........]]
rpdew3yh3snjgix93xhb0d0gsf69oi3
48332
48330
2026-06-02T10:37:24Z
Kwamikagami
1924
48332
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mexico_(orthographic_projection).svg|right|thumb|]]
'''ʻO [[Mexico]]''' o se atanuʻu le tuu atu le ogatotonu o [[Amerika]] ma [[Honilagi]] ma[[Tuatemala]]. O tagata o Mexico e [[gagana spaniolo]]. O le taulaga o Mexico o [[Mexico Siti]]. E fiafia tagata mai Mexico i taʻaloga pea foi Piʻiga ma isi foʻi taʻaloga.
E pea tutusa le tele o Mexico ia tuinisalagi. E pea foʻi 106,682,500 tagata le nonofo i le nuʻu le i lenei vaiaimi nei.[[Mexico|.........]]
3o89oe36nltznrbehiw3qvyqnxo98ja
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Papua
4
4385
48327
34473
2026-06-02T10:34:18Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Papua]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Papua]]
34473
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag_of_Papua_New_Guinea.svg|right|thumb|190px|]]
'''[[Papua|Papua Niu Kini]]''' o se motu tel'e le tuu totonu o le [[Pasefika]]. O le taulaga o 'Papua' o [[Port Moresby]], o tagata mai i le atanu'u lea o gi tagata mai [[Melanisia]]. O tagata o 'Papua Niu Kini' le gagana [[Toki Pisini]],[[Hiri Motu]], [[Peretania]] ma isi fo'i gagana e to'atele.
O le tagata nonofo i 'Papua Niu Kini' e pea 6 miliona tagata le nonofo i 'Papua Niu Kini' e tel'e atu ia [[Niu Sila]] pe 4 miliona le nonofo [[Niu Sila]]. O se nu'u 'Papua Niu Kini' ga tuto'atasi i le Aso sefulu ono o Oketopa,1975 ia [[Ausetalia]].[[Papua|.........]]
7b0kego3na142rsbthuxgv6l8pnveo3
48329
48327
2026-06-02T10:36:13Z
Kwamikagami
1924
48329
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag_of_Papua_New_Guinea.svg|right|thumb|]]
'''[[Papua|Papua Niu Kini]]''' o se motu telʻe le tuu totonu o le [[Pasefika]]. O le taulaga o "Papua" o [[Port Moresby]], o tagata mai i le atanuʻu lea o gi tagata mai [[Melanisia]]. O tagata o "Papua Niu Kini" le gagana [[Toki Pisini]],[[Hiri Motu]], [[Peretania]] ma isi foʻi gagana e toʻatele.
O le tagata nonofo i "Papua Niu Kini" e pea 6 miliona tagata le nonofo i "Papua Niu Kini" e telʻe atu ia [[Niu Sila]] pe 4 miliona le nonofo [[Niu Sila]]. O se nuʻu "Papua Niu Kini" ga tutoʻatasi i le Aso sefulu ono o Oketopa,1975 ia [[Ausetalia]].[[Papua|.........]]
0vhx01k71mf374tzt95ytkwlbo2sed5
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Vasa Pasefika
4
4386
48316
48146
2026-06-02T10:28:59Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Vasa Pasefika]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Vasa Pasefika]]
48146
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pacific Ocean.png|upright|thumb|]]
ʻO le '''[[Vasa Pasefika]]''' ʻo le vasa pito telē lea i le lalolagi ʻātoa. ʻUa ia faʻafaileleina ma foaʻi le ola i tagata ʻua faʻaigoaina e Papālagi ʻo [[Tagata Pasefika]].ʻO le Vasa Pasefika foʻi, na muamua lava ʻāinā i tagata [[Polenisia]]. ʻO tuaʻā o nei tagata, ʻua taofi nisifai mai e ōmai mai [[Asia]],ʻae ʻo nisi, fai mai e ōmai mai [[Amerika]] i Saute. ʻO le uiga o le ʻupu Polenisia, ʻo atumotu e tele. Aua foʻi e le mafai e se tagata na soʻona nofo i leneri itu o le lalolagi.[[Vasa Pasefika|........]]
1nng4evwgvc7kjjxuz7g9l1td3fbwxn
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Europa
4
4387
48303
44536
2026-06-02T10:21:05Z
Kwamikagami
1924
48303
wikitext
text/x-wiki
[[File:Map of Europe with flags.svg|thumb|upright|]]
'''ʻO [[Europa]]''' telē tele ʻo se [[konetineta]]. E faitau miliona ma miliona tagata e nonofo i Europa. ʻO nisi nei o atunuʻu e iai i le konetineta lenei o Europa: ʻo [[Farani]], [[Italia]], [[Lusia]], [[Peleseuma]], [[Potukale]], [[Siamani]], [[Suetena]], ma isi lava atunuʻu. ʻO tagata e nonofo i nei atunuʻu tetele, ʻo tagata e taʻua i le gagana Samoa ʻo [[Papālagi]].
7s3t9du37vj8pqgvzmgnph9ctbu4r3t
48304
48303
2026-06-02T10:21:24Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Europa]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Europa]]
48303
wikitext
text/x-wiki
[[File:Map of Europe with flags.svg|thumb|upright|]]
'''ʻO [[Europa]]''' telē tele ʻo se [[konetineta]]. E faitau miliona ma miliona tagata e nonofo i Europa. ʻO nisi nei o atunuʻu e iai i le konetineta lenei o Europa: ʻo [[Farani]], [[Italia]], [[Lusia]], [[Peleseuma]], [[Potukale]], [[Siamani]], [[Suetena]], ma isi lava atunuʻu. ʻO tagata e nonofo i nei atunuʻu tetele, ʻo tagata e taʻua i le gagana Samoa ʻo [[Papālagi]].
7s3t9du37vj8pqgvzmgnph9ctbu4r3t
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Amerika Sāmoa
4
4388
48299
48147
2026-06-02T10:19:35Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Amerika Sāmoa]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Amerika Sāmoa]]
48147
wikitext
text/x-wiki
[[File:Fatu_Rock.jpg|upright|thumb|]]
O '''[[Amerika Sāmoa]]''' o le [[Teritori]] o le [[Iunaite Sitete o Amerika]] mai le tausaga e 1900 seʻia oʻo mai i le taimi nei. E 60,000 tagata e nonofo i Amerika Sāmoa.
O le atunuʻu nei o Amerika Samoa e le tele lava se eseʻesega ma le atunuʻu o [[Samoa]] i sisifo. Talu ai o tagata palalagi sa faʻapea ona o mai ma faʻaleaga va a ia motu e lua o Sāmoa, faʻapenei lava o loʻo lelei mea uma. O le [[Gagana faʻa Sāmoa]] sa faʻapea ona pasi mai i a tatou tuaʻa i talatuʻu, o le mea na e tele ai isi atunuʻu e taʻi tutusa a latou gagana ma le gagana faʻasamoa. E pei la o le gagana a tagata [[Tuvalu]], ai sea ea le mea e tutusa ai isi upu a tagata tuvalu ma tagata Sāmoa? Ae e eseʻese lava nei nuʻu? Talu ai e leai ni tusitusiga faʻamaufailoga ai pe taʻu atu ai o tagata Tuvalu e o mai mai i Sāmoa.[[Amerika Sāmoa|.........]]
5pkbcjaj1vlphltd3ov9mguueir2yl4
Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai aʻao
4
4389
48293
34479
2026-06-02T10:14:40Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai a'ao]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai aʻao]]
34479
wikitext
text/x-wiki
[[File:2009-07-20 wpy 07.JPG|right|thumb|190px|]]
'O lenei nofoaga 'ua fa'atautaia mo tagata e tautatala i le '''[[Gagana Sāmoa]] [[Wikipedia]]''' po'o tagata fo'i 'olo'o fia a'oa'oina le gagana Sāmoa.
'Afai e loloto lou mālamalama i le Gagana Sāmoa, e mafai lava ona 'e suia isi 'upu ma feasoasoani i le fa'a'upuina ma le teuteuga o matā'upu e fa'atalanoaina i totonu o lenei nofoaga po'o le potu.
Mo se fa'amatalaga i le fa'atinoina o le Wikipedia,po'o le poroketi Wikipedia va'ai le nofoaga po'o le potu [https://www.wikipedia.org/ www.wikipedia.org]
Fa'amolemole va'ai 'upu lanumūmū, 'olo'o mana'omia ai lau fesoasoani mo sau fa'amatalaga (po'o se fa'aliliuga fo'i) o nei matā'upu.
l0a5yjppqcnvaqqi9gsynai6u8oirc7
48295
48293
2026-06-02T10:15:37Z
Kwamikagami
1924
48295
wikitext
text/x-wiki
[[File:2009-07-20 wpy 07.JPG|upright|thumb|]]
ʻO lenei nofoaga ʻua faʻatautaia mo tagata e tautatala i le '''[[Gagana Sāmoa]] [[Wikipedia]]''' poʻo tagata foʻi ʻoloʻo fia aʻoaʻoina le gagana Sāmoa.
ʻAfai e loloto lou mālamalama i le Gagana Sāmoa, e mafai lava ona ʻe suia isi ʻupu ma feasoasoani i le faʻaʻupuina ma le teuteuga o matāʻupu e faʻatalanoaina i totonu o lenei nofoaga poʻo le potu.
Mo se faʻamatalaga i le faʻatinoina o le Wikipedia,poʻo le poroketi Wikipedia vaʻai le nofoaga poʻo le potu [https://www.wikipedia.org/ www.wikipedia.org]
Faʻamolemole vaʻai ʻupu lanumūmū, ʻoloʻo manaʻomia ai lau fesoasoani mo sau faʻamatalaga (poʻo se faʻaliliuga foʻi) o nei matāʻupu.
504nvjo8shv99aicqvl15nus1hgohuq
Template:Mainpage Banner
10
4411
48334
34516
2026-06-02T10:44:45Z
Kwamikagami
1924
koma liliu
48334
wikitext
text/x-wiki
<!-- BANNER ACROSS TOP OF PAGE -->
{| id="mp-topbanner" style="width:100%; background:#f6f6f6; margin-top:1.2em; border:1px solid #ddd;"
| style="width:61%; color:#000;" |
<!-- "WELCOME TO WIKIPEDIA" AND ARTICLE COUNT -->
{| style="width:280px; border:none; background:none;"
| style="width:280px; text-align:center; white-space:nowrap; color:#000;" |
<div style="font-size:172%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#000;">Talofa lava [[Wikipedia]],</div>
<div style="top:+0.2em; font-size:105%;">Afio mai, maliu mai, susū mai, ulufale mai i Wikipedia!</div>
<div id="articlecount" style="width:100%; text-align:center; font-size:95%;">[[Special:Statistics|'''{{NUMBEROFARTICLES}}''' matua o le upu]] [[Gagana Sāmoa|i le gagana samoa]]
<inputbox>type=search2
type=create
buttonlabel=Tusitusiga le ulufale
width=50
bgcolor=#
preload=Template:Standard content for new page
editintro=
default=
</inputbox>
</div>
|}
<!-- PORTAL LIST ON RIGHT-HAND SIDE -->
| style="width:13%; font-size:95%;" |
* [[GAGANA]]
* [[TAʻALOGA]]
* [[FUALAAU]]
| style="width:13%; font-size:95%;" |
* [[MANU]]
* [[TEKONOLOSI MA SAIENISI|TEKONOLOSI]]
* [[ITU FAʻALEAGAGA]]
| style="width:13%; font-size:95%;" |
* [[MASINI / MEAOLA|MASINI]]
* [[MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA|ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE ]]
* '''[[Template:Portal:Itūlau Muamua|Tagaʻi i le lisi. ]]'''
|}
ic9juec36kh1eslnsty4hj8ulf7orrn
48340
48334
2026-06-02T10:50:42Z
Kwamikagami
1924
48340
wikitext
text/x-wiki
<!-- BANNER ACROSS TOP OF PAGE -->
{| id="mp-topbanner" style="width:100%; background:#f6f6f6; margin-top:1.2em; border:1px solid #ddd;"
| style="width:61%; color:#000;" |
<!-- "WELCOME TO WIKIPEDIA" AND ARTICLE COUNT -->
{| style="width:280px; border:none; background:none;"
| style="width:280px; text-align:center; white-space:nowrap; color:#000;" |
<div style="font-size:172%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#000;">Talofa lava [[Wikipedia]],</div>
<div style="top:+0.2em; font-size:105%;">Afio mai, maliu mai, susū mai, ulufale mai i Wikipedia!</div>
<div id="articlecount" style="width:100%; text-align:center; font-size:95%;">[[Special:Statistics|'''{{NUMBEROFARTICLES}}''' matua o le upu]] [[Gagana Sāmoa|i le gagana samoa]]
<inputbox>type=search2
type=create
buttonlabel=Tusitusiga le ulufale
width=50
bgcolor=#
preload=Template:Standard content for new page
editintro=
default=
</inputbox>
</div>
|}
<!-- PORTAL LIST ON RIGHT-HAND SIDE -->
| style="width:13%; font-size:95%;" |
* [[GAGANA]]
* [[TAʻALOGA]]
* [[FUALAAU]]
| style="width:13%; font-size:95%;" |
* [[MANU]]
* [[TEKONOLOSI MA SAIENISI|TEKONOLOSI]]
* [[ITU FAʻALEAGAGA]]
| style="width:13%; font-size:95%;" |
* [[MASINI / MEAOLA|MASINI]]
* [[template:Mata'upu i Samoa|ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE ]]
* '''[[Template:Portal:Itūlau Muamua|Tagaʻi i le lisi.]]'''
|}
je4ozy1hszym90mwkomyqngcwbfksdg
Initonesia
0
4462
48267
47768
2026-06-02T09:47:31Z
Kwamikagami
1924
48267
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Repapelika o Initonesia
| common_name = Initonesia
| native_name = {{native name|id|Republik Indonesia}}
| image_flag = Flag of Indonesia.svg
| image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg
| symbol_type = Emblem
| national_motto = <br/>{{native phrase|kaw|Bhinneka Tunggal Ika|paren=omit}} (Old Javanese)<br/>"Unity in Diversity"
| other_symbol = {{lang|id|Pancasila}} (Sanskrit)<br />"The Five Principles"
| other_symbol_type = National ideology:
| national_anthem = {{lang|id|Indonesia Raya}}<br />"Indonesia the Great"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Indonesia Raya instrumental.ogg]]</div>
| image_map = {{Switcher|[[File:Indonesia (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of ASEAN|default=1}}
| capital = Jakarta
| coordinates = {{Coord|6|10|S|106|49|E|type:city_region:ID}}
| largest_city = capital
| official_languages = Initonesia<!--Note: Not just the official language, but also the national language (bahasa pemersatu)-->
| demonym = Indonesian
| regional_languages = 718 gagana eseʻese{{efn|Excludes dialects and subdialects.}}<ref>{{cite web|url= https://petabahasa.kemdikbud.go.id/|website= Kemdikbud.com|title= Bahasa dan Peta Bahasa|publisher= Kemdikbud|access-date= 18 August 2024|archive-date= 3 Here-turi-kōkā 2024|archive-url= https://web.archive.org/web/20240803032219/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/|url-status= dead}}</ref>
| ethnic_groups = <!--Waiting for the long form of the 2020 census-->
| religion_year = 2023
| religion = {{tree list}}
*87.1% Muselemu
*10.5% Kerisiano
**7.4% Porotesano
**3.1% Lotu Pope
*1.7% Hinduism
*0.7% Buddhism
*0.08% Folk, Confucianism, ma isi vaega o lotu<ref name="auto">{{cite web|url=https://e-database.kemendagri.go.id/dataset/1203/tabel-data?page=23|title=Religion in Indonesia|access-date=21 June 2024|archive-date=21 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240621091542/https://e-database.kemendagri.go.id/dataset/1203/tabel-data?page=23|url-status=live}}</ref>{{efn|According 2023 data.}}
{{tree list/end}}
| government_type = Repapelika i lalo o le Peresetene
| leader_title1 = Peresetene
| leader_name1 = Prabowo Subianto
| leader_title2 = {{nowrap|Sui Peresetene}}
| leader_name2 = Gibran Rakabuming Raka
| leader_title3 = Fofoga Fetalai o le Maota o Sui
| leader_name3 = Puan Maharani
| leader_title4 = Faʻamasino Sili o le Faʻamasinoga Maualuga
| leader_name4 = Sunarto
| leader_title5 = Faʻamasino Sili o le Faʻamasinoga Faʻavae
| leader_name5 = Suhartoyo
| legislature = Fonotaga Faufautua a Tagata (MPR)
| upper_house = Fono a Sui Faʻaitulagi (DPD)
| lower_house = Maota o Sui (DPR)
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| sovereignty_note = mai [[Netalani]]<!-- Based on consensus, please discuss on the Talk Page before changing Netherlands to Japan, or adding both -->
| established_event1 = Folafolaga o le Tutoʻatasi
| established_date1 = 17 Aukuso 1945
| established_event2 = Faʻamaoniga o le tutoʻatasi
| established_date2 = 27 Tesema 1949
| area_km2 = 1,904,569<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf|title=UN Statistics|publisher=United Nations|date=2005|access-date=2007-10-31|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031023924/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf|archive-date=2007-10-31}}</ref>
| area_label = Total
| area_rank = 14th
| area_sq_mi = 735,358 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water =
| area_label2 = Vai (%)
| area_data2 = 4.85
| population_estimate = {{increaseNeutral}} 282,477,584<ref>{{citation|url=https://dispendukcapil.acehtimurkab.go.id/berita/kategori/berita-nasional/rilis-data-kependudukan-semester-i-tahun-2024-potret-demografi-dan-implikasinya-bagi-pembangunan-nasional|title=Indonesian Population June 2024|work=Ministry of Home Affairs (Indonesia)|language=id|access-date=20 October 2024}}</ref>
| population_census = 270,203,917
| population_estimate_year = Q2 2024
| population_estimate_rank = 4th
| population_census_year = 2020
| population_density_km2 = 143
| population_density_sq_mi = 371
| population_density_rank = 88th
| GDP_PPP = {{increase}} $4.658 trillion<ref name="IMFWEO.ID">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=536,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Indonesia)|publisher=International Monetary Fund|website=www.imf.org|date=22 October 2024|access-date=22 October 2024}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_rank = 8th
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $16,542<ref name="IMFWEO.ID" />
| GDP_PPP_per_capita_rank = 102nd
| GDP_nominal = {{increase}} $1.402 tiliona<ref name="IMFWEO.ID" />
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_rank = 16th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $4,980<ref name="IMFWEO.ID" />
| GDP_nominal_per_capita_rank = 118th
| Gini = 37.9
| Gini_year = 2024
| Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{Cite web|title=Gini ratio Maret 2024 tercatat sebesar 0,379|url=https://www.bps.go.id/id/pressrelease/2024/07/01/2371/gini-ratio-maret-2024-tercatat-sebesar-0-379-.html|access-date=2024-07-15|website=bps.go.id}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.713
| HDI_year = 2022
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=United Nations Development Programme|date=2024-03-13|page=289|access-date=2024-03-13|archive-date=2024-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live}}</ref>
| HDI_rank = 112th
| currency = Rupiah Initonesia (Rp)
| currency_code = IDR
| time_zone = IDT
| utc_offset = +7 to +9
| date_format = DD/MM/YYYY
| drives_on = Agavale <!--Note that this refers to the side of the road used, not the seating of the driver-->
| calling_code = +62
| cctld = .id
}}
Tasi lenei atunuʻu i [[Asia]] la patei lamua [[Jakarta]]. E sili atu i le sefulu ma le fa afe o motu. ua Initonesia se faitau aofai fuafuaina o le silia 273 miliona tagata ma o le lona fa o le lalolagi atunuu sili ona populous ma le atunuu Mosalemi-toatele sili ona nonofo ai. O le motu sili ona nonofo ai o le lalolagi o Java aofia ai le silia i le afa o le faitau aofai o tagata o le atunuu. O le tuaoi laueleele sea atunuu ma [[Papua Niu Kini]], [[Sasaʻe Timor]], ma le Borneo Meleisia. O isi atunuu tuaoi aofia ai [[Sigapoa]], [[Filipaina]], [[Ausetalia]], [[Palau]], ma le teritori o [[Initia]] o le motu Andaman ma Nicobar.
== Faʻamatalaga ==
{{reflist|group="lower-alpha"}}
== Fa'asinomaga ==
{{reflist}}
{{Oseania}}
{{Asia}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Atunu'u o Asia]]
[[Category:Asia]]
[[Category:Le Lalolagi]]
2cm1lufi68ddt78k0c1p42moe3xyshu
Le Motu o Solomona
0
4467
48265
45168
2026-06-02T09:45:46Z
Kwamikagami
1924
48265
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Solomon Islands
| native_name = {{native name|pis|Solomon Aelan}}
| common_name = Solomon Islands
| image_flag = Flag of the Solomon Islands.svg
| image_coat = Coat of arms of the Solomon Islands.svg
| coa_size = 75
| image_map = Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg
| image_map2 =
| national_motto = "To Lead is to Serve"
| national_anthem = "God Save Our Solomon Islands"<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.gov.sb/files/hansard/8th_session/1st_meeting/tuesday9may2006.pdf|title=National Parliament of Solomon Islands Daily Hansard: First Meeting – Eighth Session Tuesday 9th May 2006|year=2006|website=www.parliament.gov.sb|page=12|access-date=3 January 2019|archive-date=30 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030214914/http://www.parliament.gov.sb/files/hansard/8th_session/1st_meeting/tuesday9may2006.pdf|url-status=dead}}</ref>
| capital = Honiara
| official_languages = {{hlist|[[Igilisi]]|Pijin}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list| 95.3% Melanesia | 3.1% Polenesia | 1.2% Mikoronesia | 0.4% nisi vaega o tagata}}
| ethnic_groups_year = 2016
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|97.4% Kerisiano
|—76.6% Porotesano
|—19.0% Lotu Pope
|—1.8% nisi vaega o<br>Kerisiano
|1.2% lotu faapaupau
|1.4% Nisi vaega o lotu /<br>Leai se lotu
}}
| religion_year = 2016
| religion_ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/solomon-islands#/?affiliations_religion_id=11&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140123085650/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/solomon-islands#/?affiliations_religion_id=11&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead|archive-date=23 January 2014|title = Religions in Solomon Islands | PEW-GRF}}</ref>
| coordinates = {{Coord|9|25|55|S|159|57|20|E|type:city}}
| largest_city = capital
| government_type = Palemene faʻatemokalasi i lalo o le Tupu
| leader_title1 = Tupu
| leader_name1 = [[Sale III]]
| leader_title2 = Kovana Sili
| leader_name2 = David Tiva Kapu
| leader_title3 = Palemia
| leader_name3 = Jeremiah Manele
| legislature = Palemene a le Atunuʻu
| sovereignty_type = Tutoʻatasi
| established_event1 = mai [[Peretania]]
| established_date1 = 7 Iulai 1978
| area_rank = 139th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_km2 = 28,896<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/#geography |title=Solomon Islands: Geography |publisher=CIA Factbook |access-date=25 July 2023 |archive-date=22 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022092556/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/#geography |url-status=live }}</ref>
| area_sq_mi = 11,157 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = 3.2%
| population_estimate = 734,887
| population_estimate_rank = 167th
| population_estimate_year = 2023
| population_census = 721,956
| population_census_year = 2019
| population_density_km2 = 24.2
| population_density_sq_mi = 46.9 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 200th
| GDP_PPP = {{increase}} $1.68 billion<ref name=imf2>{{cite web |title=World Economic Outlook database (Solomon Islands) |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=813,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |work=World Economic Outlook, April 2024 |publisher=International Monetary Fund |date=April 2024 |access-date=26 April 2024 |archive-date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426153807/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=813,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref>
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_year = 2024
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $2,205.25<ref name=imf2/>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = {{increase}} $1.681 billion<ref name=imf2/>
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $2,205.25<ref name=imf2/>
| Gini = 37.1 <!--number only-->
| Gini_year = 2013
| Gini_change = steady<!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient |publisher=CIA World Factbook |access-date=16 July 2021 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison |url-status=live }}</ref>
| HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = decrease <!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.562 <!--number only-->
| HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=HUMAN DEVELOPMENT REPORT 2023-24 |url=http://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |website=United Nations Development Programme |publisher=United Nations Development Programme |pages=274–277 |language=en |access-date=3 May 2024 |archive-date=1 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501075007/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |url-status=live }}</ref>
| HDI_rank = 156th
| demonym = Solomon Islander<br>Solomonese
| currency = Tala Motu Solomona
| currency_code = SBD
| time_zone = Solomon Islands Time
| utc_offset = +11
| time_zone_DST = leai
| utc_offset_DST =
| drives_on = left
| calling_code = +677
| cctld = .sb
}}
O '''Le Motu o Solomona''', o le nuʻu le vavalalata i [[Papua Niu Kini]] ma [[Vanuatu]] le sau mai tagata Solomona ia [[Melanisia]] 98% ma le tasi pasege o [[Polenisia]] ma lesi tasi mo isi tagata. O le Gagana o [[iegilisi]], Peretania, ma Solomona. O le taulaga o Solomona o [[Honiara]].
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Le Lalolagi]]
8p6gx2x9zz20ovr0045xhp71mvcceru
Oseania
0
4489
48274
46133
2026-06-02T09:54:21Z
Kwamikagami
1924
48274
wikitext
text/x-wiki
[[File:Oceania.jpg|right|thumb|260px|Oseania.]]
ʻO '''Oseania''' o se [[keuneania]] ʻupu [[Papālagi]] e faʻaigoa ai le [[Vasa Pasefika]] poʻo le Moana, ʻaemaise ʻo atumotu ʻuma ʻoloʻo maua ai e pei o [[Sāmoa]], [[Niue]], [[Toʻelau]], [[Papua Niu Kini]], [[Niu Sila]] ma isi.
== Faʻasinomaga ==
{{reflist}}
{{Oseania}}
{{Konetineta o le Lalolagi}}
[[Category:Konetineta o le Lalolagi]]
[[Category:Oseania]]
bzj9bouahwg9vfjejrebyu5p3e364qr
Ekuatoa
0
4589
48272
37386
2026-06-02T09:52:09Z
Kwamikagami
1924
48272
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ecuador_(orthographic_projection).svg|upright=1.25|thumb|Ekuatoa.]]
[[File:Flag_of_Ecuador.svg|right|thumb|]]
'''Ekuatoa''', aloaia le '''Ripapelika o Ekuatoa''', o se Malo Temokalasi o sui i matu i sisifo [[Amerika i Saute]], tuaoi e [[Kolomupia]] i le itu i matu, [[Peru]] i le itu i sasaʻe ma le itu i saute, ma le [[Vasa Pasefika]] i le itu i sisifo. e aofia ai foi Ekuatoa le motu Galapagos i le Pasefika, e uiga i le 1,000 kilomita i sisifo o le motu autu. O le a nei Ekuatoa le fale i le tele o vaega Amerindian na faasolosolo tuufaatasia faaletulafono i totonu o le Malo o gafatia i le taimi o le seneturi lona sefulu ma le lima. Sa kolone e [[Sepania]] teritori i le senituri lona sefuluono, le ausia o le tutoatasi i le 1820 o se vaega o Kolomupia Tele, mai lea e tulai mai e avea ma ana lava tulaga tupu i le 1830. O le talatuu o le faasalaga uma e lua malo o loo atagia i ethnically faitau aofai o tagata eseese o Ekuatoa, faatasi ai ma le tele o lona 15.2 miliona tagata le mestizos, sosoo minorities tetele o [[Europa]], Amerindian, ma [[Aferika]] fanau.
== Talafaasolopito ==
== Malo ==
== Sosaiete ==
== Felauaiga ==
== Aoaoga ==
== Siʻosiʻomaga ==
== Tau ==
== Tamaoaiga ==
== Paka lautele ==
== Taaloga ==
== Aganuu ==
== Tagai foi ==
== Mau ==
== Sootaga fafo ==
{{Amerika i Saute}}
[[Category:Amerika i Saute]]
rsj1a4q1bkbabbjyfm60n8ss72rk9us
Template:Infobox Atunuu
10
4677
48244
45165
2026-06-02T09:07:00Z
Kwamikagami
1924
koma liliu
48244
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Infobox|infoboxTemplate
|templatestyles = Template:Infobox country/styles.css
| bodyclass = ib-country vcard
| aboveclass = adr
| above =
{{#if:{{{conventional_long_name|}}}{{{native_name|}}}{{{name|}}}
| {{#if:{{{conventional_long_name|}}}
|<div class="fn org country-name">{{{conventional_long_name|}}}</div>
}}{{#if:{{{native_name|}}}{{{name|}}}
|<div class="ib-country-names"><!--
-->{{br separated entries
|{{{native_name|}}}
|{{#if:{{{name|}}}
|<div class="ib-country-name-style fn org country-name">{{{name|}}}</div>
}}}}</div>
}}<!--
-->{{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes
|<span class="fn org">[[Micronation]]</span>
}}
|<div class="fn org country-name">{{PAGENAMEBASE}}</div>}}
| subheader = {{#if:{{{life_span|}}} | {{{life_span}}} | {{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}{{#if:{{{year_end|}}}|–{{{year_end}}} }} }} }}
| image1 = {{#if:{{{image_coat|}}}{{{image_symbol|}}}{{{image_flag|}}}{{{image_flag2|}}}
|{{infobox country/imagetable
|image1a = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|suppressplaceholder={{main other||no}}|image={{{image_flag|}}}|sizedefault=125px|size={{{flag_width|{{{flag_size|}}}}}}|maxsize=250|border={{yesno |{{{flag_border|}}}|yes=yes|blank=yes}}|alt={{{alt_flag|{{{flag_alt|}}}}}}|title=Flag of {{{common_name|{{{name|{{{linking_name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}
|image1b = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|suppressplaceholder={{main other||no}}|image={{{image_flag2|}}}|sizedefault=125px|size={{{flag_width|}}}|maxsize=250|border={{yesno |{{{flag2_border|}}}|yes=yes|blank=yes}}|alt={{{alt_flag2|{{{flag_alt2|}}}}}}}}
|caption1= {{#ifexist:{{if empty |{{{flag_type_article|}}} |{{{flag|}}} | {{if empty |{{{flag_type|}}} |Fuʻa}} of {{if empty |{{{linking_name|}}} |{{{common_name|}}} |{{{name|}}} |{{PAGENAME}} }} }} |[[{{if empty |{{{flag_type_article|}}} |{{{flag|}}} |{{if empty |{{{flag_type|}}} |Fuʻa}} of {{if empty |{{{linking_name|}}} |{{{common_name|}}} |{{{name|}}} |{{PAGENAME}} }} }}|{{if empty |{{{flag_caption|}}} |{{{flag_type|}}} |Fuʻa}}]] |{{if empty |{{{flag_caption|}}} |{{{flag_type|}}} |Fuʻa}} }}
|image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|suppressplaceholder={{main other||no}}|image={{if empty|{{{image_coat|}}}|{{{image_symbol|}}}}} |size={{{symbol_width|{{{coa_size|}}}}}}|sizedefault=85px|alt={{#if:{{{image_coat|}}}|{{{alt_coat|{{{coat_alt|}}}}}}|{{{alt_symbol|}}}}}|title={{{symbol_type|Coat of arms}}} of {{{common_name|{{{name|{{{linking_name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}
|caption2= {{#ifexist:{{if empty |{{{symbol_type_article|}}} |{{{symbol|}}} |{{if empty |{{{symbol_type|}}} |Coat of arms}} of {{if empty |{{{linking_name|}}} |{{{common_name|}}} |{{{name|}}} |{{PAGENAME}} }} }} |[[{{if empty |{{{symbol_type_article|}}} |{{{symbol|}}} |{{if empty |{{{symbol_type|}}} |Coat of arms}} of {{if empty |{{{linking_name|}}} |{{{common_name|}}} |{{{name|}}} |{{PAGENAME}} }} }} | {{if empty |{{{symbol_type|}}} |Coat of arms}}]] |{{if empty |{{{symbol_type|}}} |Coat of arms}} }}
}} }}
| data1 = {{#if:{{{national_motto|}}}{{{motto|}}}
|'''Mautauave: '''{{if empty|{{{motto|}}}|{{{national_motto|}}}}}<!--
-->{{#if:{{{englishmotto|}}}|<div>{{{englishmotto}}}</div> }}
}}
| class2 = anthem
| data2 = {{#if:{{{national_anthem|}}}{{{anthem|}}}
|'''Viʻi o le Atunuʻu:''' {{if empty|{{{national_anthem|}}}|{{{anthem|}}}}}
}}{{#if:{{{anthems|}}}
|'''Viʻi o le Atunuʻu:''' {{{anthems}}}
}}{{#if:{{{royal_anthem|}}}
|
<div class="ib-country-anthem">'''[[Royal anthem]]:''' {{{royal_anthem}}}</div>
}}{{#if:{{{flag_anthem|}}}
|
<div class="ib-country-anthem">'''[[Flag anthem]]:''' {{{flag_anthem}}}</div>
}}{{#if:{{{national_march|}}}
|
<div class="ib-country-anthem">'''Viʻi o fitafita a le atunuʻu:''' {{{national_march}}}</div>
}}{{#if:{{{territorial_anthem|}}}
|
<div class="ib-country-anthem">'''Viʻi a le Teritori:''' {{{territorial_anthem}}}</div>
}}{{#if:{{{regional_anthem|}}}
|
<div class="ib-country-anthem">'''Viʻi a le itulagi:''' {{{regional_anthem}}}</div>
}}{{#if:{{{state_anthem|}}}
|
<div class="ib-country-anthem">'''Viʻi a le Setete:''' {{{state_anthem}}}</div>
}}{{#if:{{{march|}}}
|
<div class="ib-country-anthem">'''Viʻi o fitafita a le atunuʻu:''' {{{march}}}</div>
}}
| data3 = {{#if:{{{other_symbol|}}}{{{text_symbol|}}}
|{{#if:{{{other_symbol_type|}}}{{{text_symbol_type|}}}
| '''{{if empty|{{{other_symbol_type|}}}|{{{text_symbol_type|}}}}}'''<br/>}}<!--
-->{{if empty|{{{other_symbol|}}}|{{{text_symbol|}}}}}
}}
| data4 = {{#if:{{{image_map|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map|}}}|size={{{map_width|{{{image_map_size|}}}}}}|upright=1.15|alt={{{alt_map|{{{image_map_alt|}}}}}}|title={{{map_caption|{{{image_map_caption|Location of {{{common_name|{{{name|{{{linking_name|{{PAGENAME}} }}} }}} }}} }}} }}} }}<!--
-->{{#if:{{{map_caption|{{{image_map_caption|}}}}}}|<div class="ib-country-map-caption">{{{map_caption|{{{image_map_caption|}}}}}}</div>}} }}
| data5 = {{#if:{{{image_map2|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map2|}}}|size={{{map2_width|{{{image_map2_size|}}}}}}|upright=1.15|alt={{{alt_map2|{{{image_map2_alt|}}}}}}|title={{{map_caption2|{{{image_map2_caption|Location of {{{common_name|{{{name|{{{linking_name|{{PAGENAME}} }}} }}} }}} }}} }}} }}<!--
-->{{#if:{{{map_caption2|{{{image_map2_caption|}}}}}}|<div class="ib-country-map-caption">{{{map_caption2|{{{image_map2_caption|}}}}}}</div>}} }}
| label6 = Tulaga
| data6 = {{#if:{{{status|}}}|{{Infobox country/status text|status={{{status|}}}|status_text={{{status_text|}}}|empire={{{empire|}}}|year_end={{{year_end|}}}|year_exile_start={{{year_exile_start|}}}|year_exile_end={{{year_exile_end|}}} }} }}
| label7 = Nofoaga
| data7 = {{{loctext|}}}
| label8 = {{#if:{{{capital_type|}}} | {{{capital_type}}} | Laumua }}{{#ifeq: {{#ifeq:{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}|capital
|capital<!--
-->|{{#switch:{{{capital}}}
| [[{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}]] = capital
| {{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}} = capital
| not capital
}}<!--
-->}}|capital <!--
(#ifeq:)-->|<!------------------------------------------
capital is largest_city/_settlement:
-------------------------------------------
--><div class="ib-country-largest">ma le {{{largest_settlement_type|aʻai e pitoisili ona tele}}}</div>
}}
| data8 = {{#if:{{{capital|}}}|{{{capital}}}{{#if:{{{coordinates|}}}|<br/>{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}}}}} }}
| rowclass9 = {{#if:{{{capital|}}}|mergedrow}}
| label9 = Laumua mo le taimi nei
| data9 = {{#ifexist:{{{capital_exile|}}}|[[{{{capital_exile|}}}]]|{{{capital_exile|}}}}}
| rowclass10 = {{#if:{{{capital|}}}|mergedrow}}
| label10 = {{#if:{{{admin_center_type|}}}| {{{admin_center_type}}} | Administrative center }}
| data10 = {{#switch:{{{admin_center|}}}
|capital | =
|[[{{{capital|}}}]] =
|{{{capital|}}} =
|#default = {{{admin_center}}}{{#if:{{{capital|}}}||{{#if:{{{coordinates|}}}|<br/>{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}}}}} }} }}
| rowclass11 = {{#if:{{{capital|}}}{{{admin_center|}}}|mergedbottomrow}}
| label11 = Aʻai e pitoisili<br>ona tele {{{largest_settlement_type|}}}
| data11 = {{#ifeq: {{#ifeq:{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}|capital
|capital<!--
-->|{{#switch:{{{capital}}}
| [[{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}]] = capital
| {{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}} = capital
| not capital
}}<!--
-->}}|capital <!--
(#ifeq:)-->|<!-- nothing already appears above -->
| {{if empty| {{{largest_city|}}} | {{{largest_settlement|}}} }}
}}
| rowclass12 = mergedtoprow
| label12 = Gagana a le<br>atunuʻu
| data12 = {{{official_languages|}}}
| rowclass13 = mergedrow
| label13 = <span class="ib-country-lang">{{#if:{{{recognized_languages|}}}|}}Gagana aloaia</span>
| data13 = {{if empty| {{{recognized_languages|}}} | {{{recognised_languages|}}} }}
| rowclass14 = mergedrow
| label14 = <span class="ib-country-lang">{{#if:{{{recognized_national_languages|}}}|}}Gagana aloaia</span>
| data14 = {{if empty| {{{recognized_national_languages|}}} | {{{recognised_national_languages|}}} | {{{national_languages|}}} }}
| rowclass15 = mergedrow
| label15 = <span class="ib-country-lang">{{#if:{{{recognized_regional_languages|}}}|}}Gagana aloaia</span>
| data15 = {{if empty| {{{recognized_regional_languages|}}} | {{{recognised_regional_languages|}}} | {{{regional_languages|}}} }}
| label16 = Gagana aloaia
| data16 = {{{common_languages|}}}
| rowclass17 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes
|{{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes |mergedrow}}
|{{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes |mergedbottomrow}} }}
| label17 ={{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes
|<div class="ib-country-lang">{{if empty| {{{languages_type|}}} | Other languages }}</div>
|{{if empty| {{{languages_type|}}} | Other languages }}
}}
| data17 = {{{languages|}}}
| rowclass18 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes |mergedbottomrow}}
| label18 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes
|<div class="ib-country-lang">{{if empty|{{{languages2_type|}}} | Other languages }}</div>
|{{if empty|{{{languages2_type|}}} | Other languages }}
}}
| data18 = {{{languages2|}}}
| label19 = Faʻaletagata <!--
-->{{#if:{{{ethnic_groups_year|}}} |<div class="ib-country-ethnic"> ({{{ethnic_groups_year}}}){{{ethnic_groups_ref|}}}</div>|<div class="ib-country-ethnic">{{{ethnic_groups_ref|}}}</div>}}
| data19 = {{{ethnic_groups|}}}
| label20 = Tapuaiga <!--
-->{{#if:{{{religion_year|}}} |<div class="ib-country-religion"> ({{{religion_year}}}){{{religion_ref|}}}</div>|<div class="ib-country-religion">{{{religion_ref|}}}</div>}}
| data20 = {{{religion|}}}
| label21 = Igoa o tagata
| data21 = {{#if:{{{demonym|}}}
|{{#ifexist:{{{demonym}}} people
| [[{{{demonym}}} people|{{{demonym}}}]]
| {{{demonym}}}
}}
}}
| label22 = Type
| data22 = {{{org_type|}}}
| label23 = {{if empty|{{{membership_type|}}} | Membership }}
| data23 = {{{membership|}}}
| label24 = {{#if:{{{government_type|}}}
| {{#if:{{{politics_link|}}}
| [[{{{politics_link}}}|{{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|Organizational structure|Government}}]]<!--
-->| {{#ifexist:Politics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
| [[Politics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|{{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|Organizational structure|Malo}}]]<!--
-->| {{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|Organizational structure|Malo}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->}}
| data24 = {{{government_type|}}}
| header25 = {{#if:{{{government_type|}}} || {{#if:{{{leader_title1|}}}{{{leader_name1|}}}
| {{#if:{{{name|}}}{{{membership|}}}
| <!--template being used for geopolitical org:-->Leaders
| <!--template being used for country/territory: -->Government
}}
}} }}
| rowclass26 = mergedrow
| data26 = {{#if:{{{leader_name1|}}}|{{Infobox country/multirow|{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} |{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} |{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} |{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} |{{{leader_title5|}}} |{{{leader_name5|}}} |{{{leader_title6|}}} |{{{leader_name6|}}} |{{{leader_title7|}}} |{{{leader_name7|}}} |{{{leader_title8|}}} |{{{leader_name8|}}} |{{{leader_title9|}}} |{{{leader_name9|}}} |{{{leader_title10|}}} |{{{leader_name10|}}} |{{{leader_title11|}}} |{{{leader_name11|}}} |{{{leader_title12|}}} |{{{leader_name12|}}} |{{{leader_title13|}}} |{{{leader_name13|}}} |{{{leader_title14|}}} |{{{leader_name14|}}} |{{{leader_title15|}}} |{{{leader_name15|}}} }} }}
| rowclass27 = mergedrow
| label27 = {{#if:{{{title_leader|}}}| {{{title_leader}}} }}
| data27 = {{#if:{{{title_leader|}}}| }}
| rowclass28 = mergedrow
| data28 = {{#if:{{{year_leader1|}}} | {{Infobox country/multirow|{{{year_leader1|}}} |{{{leader1|}}} |{{{year_leader2|}}} |{{{leader2|}}} |{{{year_leader3|}}} |{{{leader3|}}} |{{{year_leader4|}}} |{{{leader4|}}} |{{{year_leader5|}}} |{{{leader5|}}} |{{{year_leader6|}}} |{{{leader6|}}} |{{{year_leader7|}}} |{{{leader7|}}} |{{{year_leader8|}}} |{{{leader8|}}} |{{{year_leader9|}}} |{{{leader9|}}} |{{{year_leader10|}}} |{{{leader10|}}} |{{{year_leader11|}}} |{{{leader11|}}}|{{{year_leader12|}}} |{{{leader12|}}}|{{{year_leader13|}}} |{{{leader13|}}}|{{{year_leader14|}}} |{{{leader14|}}}|{{{year_leader15|}}} |{{{leader15|}}} }} }}
| rowclass29 = mergedrow
| label29 = {{#if:{{{title_representative|}}}| {{{title_representative}}} }}
| data29 = {{#if:{{{title_representative|}}}| }}
| rowclass30 = mergedrow
| data30 = {{#if:{{{year_representative1|}}}|{{Infobox country/multirow|{{{year_representative1|}}} |{{{representative1|}}} |{{{year_representative2|}}} |{{{representative2|}}} |{{{year_representative3|}}} |{{{representative3|}}} |{{{year_representative4|}}} |{{{representative4|}}} |{{{year_representative5|}}} |{{{representative5|}}}|{{{year_representative6|}}} |{{{representative6|}}}|{{{year_representative7|}}} |{{{representative7|}}}|{{{year_representative8|}}} |{{{representative8|}}} }} }}
| rowclass31 = mergedrow
| label31 = {{#if:{{{title_deputy|}}}|{{{title_deputy}}} }}
| data31 = {{#if:{{{title_deputy|}}}| }}
| rowclass32 = mergedrow
| data32 = {{#if:{{{year_deputy1|}}}|{{Infobox country/multirow|{{{year_deputy1|}}} |{{{deputy1|}}} |{{{year_deputy2|}}} |{{{deputy2|}}} |{{{year_deputy3|}}} |{{{deputy3|}}} |{{{year_deputy4|}}} |{{{deputy4|}}} |{{{year_deputy5|}}} |{{{deputy5|}}} |{{{year_deputy6|}}} |{{{deputy6|}}}|{{{year_deputy7|}}} |{{{deputy7|}}}|{{{year_deputy8|}}} |{{{deputy8|}}}|{{{year_deputy9|}}} |{{{deputy9|}}}|{{{year_deputy10|}}} |{{{deputy10|}}}|{{{year_deputy11|}}} |{{{deputy11|}}}|{{{year_deputy12|}}} |{{{deputy12|}}}|{{{year_deputy13|}}} |{{{deputy13|}}}|{{{year_deputy14|}}} |{{{deputy14|}}}|{{{year_deputy15|}}} |{{{deputy15|}}} }} }}
| label40 = Fono Faitulafono
| data40 = {{{legislature|}}}
| rowclass41 = mergedrow
| label41 = <div class="ib-country-fake-li">• {{#if:{{{type_house1|}}}|{{{type_house1}}}|Fono pito i luga}}</div>
| data41 = {{{upper_house|{{{house1|}}}}}}
| rowclass42 = mergedbottomrow
| label42 = <div class="ib-country-fake-li">• {{#if:{{{type_house2|}}}|{{{type_house2}}}|Fono pito i lalo}}</div>
| data42 = {{{lower_house|{{{house2|}}}}}}
| rowclass43 = {{#if:{{{established_event1|}}} |mergedtoprow}}
| header43 = {{#if:{{{established_event1|}}}{{{sovereignty_type|}}}
|{{#if:{{{sovereignty_type|}}}
| {{{sovereignty_type}}}<!--
-->{{#if:{{{sovereignty_note|}}} | <div class="ib-country-sovereignty">{{{sovereignty_note}}}</div>}}
| {{#if:{{{established|}}}| | Establishment }}
}} }}
| label44 = Faʻavaeina
| data44 = {{#if:{{{sovereignty_type|}}}
|
|{{{established|}}}
}}
| label45 = {{#if:{{{era|}}}|Historical era|History}}
| data45 = {{#if:{{{era|}}} |{{#ifexist:{{{era|}}}|[[{{{era}}}]]|{{{era}}}}} | {{#if:{{{date_start|}}}{{{year_start|}}}| }}}}
| rowclass46 = {{#if:{{{established_event1|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}
| data46 = {{#if:{{{established_date1|}}}|{{Infobox country/multirow |{{{established_event1|}}} |{{{established_date1||}}} |{{{established_event2|}}} |{{{established_date2||}}} |{{{established_event3|}}} |{{{established_date3|}}} |{{{established_event4|}}} |{{{established_date4|}}} |{{{established_event5|}}} |{{{established_date5|}}} |{{{established_event6|}}} |{{{established_date6|}}} |{{{established_event7|}}} |{{{established_date7|}}} |{{{established_event8|}}} |{{{established_date8|}}} |{{{established_event9|}}} |{{{established_date9|}}} |{{{established_event10|}}} |{{{established_date10|}}} |{{{established_event11|}}} |{{{established_date11|}}} |{{{established_event12|}}} |{{{established_date12|}}} |{{{established_event13|}}} |{{{established_date13|}}} |{{{established_event14|}}} |{{{established_date14|}}} |{{{established_event15|}}} |{{{established_date15|}}} |{{{established_event16|}}} |{{{established_date16|}}} |{{{established_event17|}}} |{{{established_date17|}}} |{{{established_event18|}}} |{{{established_date18|}}} |{{{established_event19|}}} |{{{established_date19|}}} |{{{established_event20|}}} |{{{established_date20|}}} }} }}
| rowclass47 = {{#if:{{{date_start|}}}{{{year_start|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}
| data47 = {{#if:{{{date_start|}}}{{{year_start|}}}|{{Infobox country/multirow |{{{event_pre|}}} |{{{date_pre|}}} |{{if empty|{{{event_start|}}}|Established}} |{{{date_start|}}} {{{year_start|}}} |{{{event1|}}} |{{{date_event1|}}} |{{{event2|}}} |{{{date_event2|}}} |{{{event3|}}} |{{{date_event3|}}} |{{{event4|}}} |{{{date_event4|}}} |{{{event5|}}} |{{{date_event5|}}} |{{{event6|}}} |{{{date_event6|}}}|{{{event7|}}} |{{{date_event7|}}}|{{{event8|}}} |{{{date_event8|}}}|{{{event9|}}} |{{{date_event9|}}}|{{{event10|}}} |{{{date_event10|}}} |{{if empty|{{{event_end|}}}|Disestablished}} |{{{date_end|}}} {{{year_end|}}} |{{{event_post|}}} |{{{date_post|}}} }} }}
| rowclass60 = mergedtoprow
| header60 = {{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_ha|}}}{{{area_sq_mi|}}}{{{area_acre|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}
| {{#if:{{{area_link|}}}
| [[{{{area_link}}}|Eria {{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|claimed|}}]]
| {{#ifexist:Geography of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
| [[Geography of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Eria {{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|claimed|}}]]
| Eria {{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|claimed|}}<!--
-->}}<!--
-->}} }}
| rowclass61 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{FR_metropole|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label61 = <div class="ib-country-fake-li">• {{{area_label|Atoa}}}{{{FR_foot4|}}}</div>
| data61 = {{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_ha|}}}{{{area_sq_mi|}}}{{{area_acre|}}}
|{{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_sq_mi|}}}
|{{convinfobox|{{{area_km2|}}}|km2|{{{area_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}
|{{#if:{{{area_ha|}}}{{{area_acre|}}}
|{{convinfobox|{{{area_ha|}}}|ha|{{{area_acre|}}}|acre|abbr=on}}
}}
}}{{{area_footnote|}}}{{#if:{{{area_rank|}}} | ({{{area_rank}}}) }}
}}
| rowclass62 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{FR_metropole|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label62 = <div class="ib-country-fake-li">• Eleʻele</div>
| data62 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}
|{{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}
|{{convinfobox|{{{area_land_km2|}}}|km2|{{{area_land_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}
|{{#if:{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}
|{{convinfobox|{{{area_land_ha|}}}|ha|{{{area_land_acre|}}}|acre|abbr=on}}
}}
}}{{{area_land_footnote|}}}
}}
| rowclass63 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label63 = <div class="ib-country-fake-li">• Vai</div>
| data63 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}
|{{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}
|{{convinfobox|{{{area_water_km2|}}}|km2|{{{area_water_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}
|{{#if:{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}
|{{convinfobox|{{{area_water_ha|}}}|ha|{{{area_water_acre|}}}|acre|abbr=on}}
}}
}}{{{area_water_footnote|}}}
}}
| rowclass64 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label64 = <div class="ib-country-fake-li">• Vai (%)</div>
| data64 = {{{percent_water|}}}
| rowclass65 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{area_label3|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label65 = <div class="ib-country-fake-li">• {{{area_label2|}}}</div>
| data65 = {{#if:{{{area_label2|}}}| {{{area_data2|}}} }}
| rowclass66 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label66 = <div class="ib-country-fake-li">• {{{area_label3|}}}</div>
| data66 = {{#if:{{{area_label3|}}}| {{{area_data3|}}} }}
| rowclass67 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label67 = {{{stat_year1|}}}{{{ref_area1|}}}
| data67 = {{#if: {{{stat_area1|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area1|}}}|km2||sqmi}} }}
| rowclass68 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label68 = {{{stat_year2|}}}{{{ref_area2|}}}
| data68 = {{#if: {{{stat_area2|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area2|}}}|km2||sqmi}} }}
| rowclass69 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label69 = {{{stat_year3|}}}{{{ref_area3|}}}
| data69 = {{#if: {{{stat_area3|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area3|}}}|km2||sqmi}} }}
| rowclass70 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label70 = {{{stat_year4|}}}{{{ref_area4|}}}
| data70 = {{#if: {{{stat_area4|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area4|}}}|km2||sqmi}} }}
| rowclass71 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label71 = {{{stat_year5|}}}{{{ref_area5|}}}
| data71 = {{#if: {{{stat_area5|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area5|}}}|km2||sqmi}} }}
| rowclass72 = mergedrow
| label72 = <div class="ib-country-fake-li">• {{{FR_metropole}}}</div>
| data72 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}| <nowiki /> }}
| rowclass73 = mergedrow
| label73 = <div class="ib-country-fake-li2">• [[Institut Géographique National|IGN]]{{{FR_foot2|}}}</div>
| data73 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}
|{{#if:{{{FR_IGN_area_km2|}}}{{{FR_IGN_area_sq_mi|}}}
|{{convinfobox|{{{FR_IGN_area_km2|}}}|km2|{{{FR_IGN_area_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}{{#if:{{{FR_IGN_area_rank|}}}| ([[List of countries and dependencies by area|{{{FR_IGN_area_rank|}}}]])}}
}}
}}
| rowclass89 = mergedbottomrow
| label89 = <div class="ib-country-fake-li2">• Cadastre{{{FR_foot3|}}}</div>
| data89 = {{#if:{{{FR_metropole|}}}
|{{#if:{{{FR_cadastre_area_km2|}}}{{{FR_cadastre_area_sq_mi|}}}
| {{convinfobox|{{{FR_cadastre_area_km2|}}}|km2|{{{FR_cadastre_area_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}{{#if:{{{FR_cadastre_area_rank|}}}| ([[List of countries and dependencies by area|{{{FR_cadastre_area_rank|}}}]])}}
}}
}}
| rowclass90 = mergedtoprow
| header90 = {{#if:{{{population_estimate|}}}{{{population_census|}}}{{{FR_metropole_population|}}}{{{stat_pop1|}}}{{{stat_pop2|}}}{{{stat_pop3|}}}{{{stat_pop4|}}}{{{stat_pop5|}}}
|{{#if:{{{population_link|}}}
| {{#ifeq:{{{population_link}}}|no|Aofaʻi o tagata|[[{{{population_link}}}|Aofaʻi o tagata]]}}<!--
-->| {{#ifexist:Demographics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
| [[Demographics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Aofaʻi o tagata]]<!--
-->| Aofaʻi o tagata<!--
-->}}<!--
-->}} }}
| rowclass91 = mergedrow
| label91 = <div class="ib-country-fake-li">• {{#if:{{{population_estimate_year|}}} |{{{population_estimate_year}}} estimate|Estimate}}</div>
| data91 = {{#if:{{{population_estimate|}}}
|{{{population_estimate}}}<!--
-->{{#if:{{{population_estimate_rank|}}} | ([[List of countries and dependencies by population|{{{population_estimate_rank}}}]])}}
}}
| rowclass92 = mergedrow
| label92= <div class="ib-country-fake-li">• {{{population_label2|}}}</div>
| data92= {{#if:{{{population_label2|}}}|{{{population_data2|}}}}}
| rowclass93= mergedrow
| label93= <div class="ib-country-fake-li">• {{{population_label3|}}}</div>
| data93= {{#if:{{{population_label3|}}}|{{{population_data3|}}}}}
| rowclass94= mergedrow
| data94= {{#if:{{{stat_pop1|}}}{{{stat_pop2|}}}{{{stat_pop3|}}}{{{stat_pop4|}}}{{{stat_pop5|}}}|{{infobox country/multirow|{{{stat_year1|}}}{{{ref_pop1|}}} |{{formatnum:{{{stat_pop1|}}}}}|{{{stat_year2|}}}{{{ref_pop2|}}} |{{formatnum:{{{stat_pop2|}}}}}|{{{stat_year3|}}}{{{ref_pop3|}}} |{{formatnum:{{{stat_pop3|}}}}}|{{{stat_year4|}}}{{{ref_pop4|}}} |{{formatnum:{{{stat_pop4|}}}}}|{{{stat_year5|}}}{{{ref_pop5|}}} |{{formatnum:{{{stat_pop5|}}}}} }} }}
| rowclass95= mergedrow
| label95= <div class="ib-country-fake-li">• {{#if:{{{population_census_year|}}} |{{{population_census_year}}} census|Census}}</div>
| data95= {{#if:{{{population_census|}}}
|{{{population_census}}}<!--
-->{{#if:{{{population_census_rank|}}} | ([[List of countries and dependencies by population|{{{population_census_rank}}}]])}}
}}
| rowclass96= mergedrow
| label96 = {{#if:{{{FR_metropole_population|}}}|{{#if:{{{FR_total_population_estimate_year|}}}|{{nobold|1= ({{{FR_total_population_estimate_year}}})}}}}}}
| data96 = {{#if:{{{FR_metropole_population|}}}|{{#if:{{{FR_total_population_estimate_year|}}}|<nowiki />}}}}
| rowclass97 = mergedrow
| label97= <div class="ib-country-fake-li">• Atoa{{{FR_foot|}}}</div>
| data97= {{#if:{{{FR_metropole_population|}}}|{{#if:{{{FR_total_population_estimate|}}}
|{{{FR_total_population_estimate}}}{{#if:{{{FR_total_population_estimate_rank|}}}| ([[List of countries by population in 2005|{{{FR_total_population_estimate_rank}}}]])}}
}} }}
| rowclass98 = mergedrow
| label98= <div class="ib-country-fake-li">• {{{FR_metropole}}}</div>
| data98= {{#if:{{{FR_metropole_population|}}}|{{{FR_metropole_population}}}{{#if:{{{FR_metropole_population_estimate_rank|}}}
| ([[List of countries by population in 2005|{{{FR_metropole_population_estimate_rank}}}]])}}
}}
| rowclass99 = mergedbottomrow
| label99= <div class="ib-country-fake-li">• Toʻatele o tagata{{{FR_foot5|}}}</div>
| data99= {{#if:{{{population_density_km2|}}}{{{population_density_sq_mi|}}}
| {{convinfobox|{{{population_density_km2|}}}|/km2|{{{population_density_sq_mi|}}}|/sqmi|1|abbr=on}}{{{pop_den_footnote|}}}<!--
-->{{#if:{{{population_density_rank|}}} | ({{{population_density_rank}}}}}
}}
| rowclass100 = {{#if:{{{population_estimate|}}}{{{population_census|}}}{{{FR_metropole_population|}}}|mergedbottomrow|mergedtoprow}}
| label100 = Membership
| data100= {{{nummembers|}}}
| rowclass101= mergedtoprow
| label101= {{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|Claimed|}} GDP {{nobold|(PPP)}}
| data101= {{#if:{{{GDP_PPP|}}}{{{GDP_PPP_per_capita|}}}
|{{#if:{{{GDP_PPP_year|}}} |{{{GDP_PPP_year}}} }}estimate
}}
| rowclass102= mergedrow
| label102= <div class="ib-country-fake-li">• Total</div>
| data102= {{#if:{{{GDP_PPP|}}}
|{{{GDP_PPP}}}<!--
-->{{#if:{{{GDP_PPP_rank|}}} | ([[List of countries by GDP (PPP)|{{{GDP_PPP_rank}}}]])}}
}}
| rowclass103= mergedbottomrow
| label103= <div class="ib-country-fake-li">• Per capita</div>
| data103= {{#if:{{{GDP_PPP_per_capita|}}}
|{{{GDP_PPP_per_capita}}}<!--
-->{{#if:{{{GDP_PPP_per_capita_rank|}}} | ([[List of countries by GDP (PPP) per capita|{{{GDP_PPP_per_capita_rank}}}]])}}
}}
| rowclass104= mergedtoprow
| label104= {{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|Claimed|}} GDP {{nobold|(moni)}}
| data104= {{#if:{{{GDP_nominal|}}}{{{GDP_nominal_per_capita|}}}
|{{#if:{{{GDP_nominal_year|}}} |{{{GDP_nominal_year}}} }}fuafuaina
}}
| rowclass105= mergedrow
| label105= <div class="ib-country-fake-li">• Atoa</div>
| data105= {{#if:{{{GDP_nominal|}}}
|{{{GDP_nominal}}}<!--
-->{{#if:{{{GDP_nominal_rank|}}} | ({{{GDP_nominal_rank}}}}}
}}
| rowclass106= mergedbottomrow
| label106= <div class="ib-country-fake-li">• Per capita</div>
| data106= {{#if:{{{GDP_nominal_per_capita|}}}
| {{{GDP_nominal_per_capita}}}<!--
-->{{#if:{{{GDP_nominal_per_capita_rank|}}} | ({{{GDP_nominal_per_capita_rank}}})}}
}}
| label107= Gini{{#if:{{{Gini_year|}}} | {{nobold|1=({{{Gini_year}}})}}}}
| data107= {{#if:{{{Gini|}}}
| {{#switch:{{{Gini_change|}}}
|increase = {{increaseNegative}} <!--
-->|decrease = {{decreasePositive}} <!--
-->|steady = {{steady}} <!--
-->}}{{{Gini}}}{{{Gini_ref|}}}<br/><!--
---------Evaluate and add Gini category:----------
-->{{nowrap|1=<!--
-->{{#iferror:<!--
-->{{#ifexpr:{{{Gini}}}>100 <!--
-->| {{error|Error: Gini value above 100}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!--
-->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=60 |{{color|red|very high inequality}}<!--
-->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=46 <!--
-->| {{color|darkred|high inequality}}<!--
-->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=30 <!--
-->| {{color|#707070|medium inequality}}<!--
-->| {{#ifexpr:{{{Gini}}}>=0 <!--
-->| {{color|forestgreen|low inequality}}<!--
-->| {{error|Error:Gini value below 0}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->| {{error|Error: Invalid Gini value}}{{#ifeq: {{NAMESPACE}} | {{ns:0}} | [[Category:Country articles requiring maintenance]] }}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-----------Add Gini_rank (if supplied):----------
-->{{#if:{{{Gini_rank|}}}
| ({{{Gini_rank}}})<!--
-->}}<!--
-->}}
| label108= HDI{{#if:{{{HDI_year|}}} | {{nobold|1=({{{HDI_year}}})}}}}
| data108= {{#if:{{{HDI|}}}
| {{#switch:{{{HDI_change|}}}
|increase = {{increase}} <!--
-->|decrease = {{decrease}} <!--
-->|steady = {{steady}} <!--
-->}}{{{HDI}}}{{{HDI_ref|}}}<br/><!--
---------Evaluate and add HDI category:---------
-->{{nowrap|1=<!--
-->{{#iferror:<!--
-->{{#ifexpr:{{{HDI}}}>1 <!--
-->| {{error|Error: HDI value greater than 1}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!--
-->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>0.799 <!--
-->| {{color|darkgreen|very high}}<!--
-->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>0.699 <!--
-->| {{color|forestgreen|high}}<!--
-->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>0.549 <!--
-->| {{color|orange|medium}}<!--
-->| {{#ifexpr:{{{HDI}}}>=0.000<!--
-->| {{color|red|low}}<!--
-->| {{error|Error: HDI value less than 0}}<!--Handled by outer #iferror, not visible to users--><!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
-->| {{error|Error: Invalid HDI value}}{{#ifeq: {{NAMESPACE}} | {{ns:0}} | [[Category:Country articles requiring maintenance]] }}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
----------Add HDI_rank (if supplied):-----------
-->{{#if:{{{HDI_rank|}}}
| ([[List of countries by Human Development Index|{{{HDI_rank}}}]])<!--
-->}}<!--
-->}}
| label109= {{#ifeq:{{{micronation|}}}|yes|Purported currency|Tupe}}
| data109= {{#if:{{{currency|}}}
| {{{currency}}} {{#if:{{{currency_code|}}} |([[ISO 4217|{{{currency_code}}}]])}}
}}
| rowclass119= {{#if:{{{utc_offset_DST|}}}{{{DST_note|}}} |mergedtoprow}}
| label119= Sone Taimi
| data119= {{#if:{{{utc_offset|}}}
|{{nowrap|UTC{{{utc_offset}}}}} {{#if:{{{time_zone|}}}|({{{time_zone}}})}}
|{{{time_zone|}}}
}}
| rowclass120= {{#if:{{{DST_note|}}} |mergedrow |mergedbottomrow}}
| label120= <div class="ib-country-fake-li">• Taumafanafana (DST)</div>
| data120= {{#if:{{{utc_offset_DST|}}}
|{{nowrap|UTC{{{utc_offset_DST}}}}} {{#if:{{{time_zone_DST|}}}|({{{time_zone_DST}}})|{{#if:{{{DST|}}}|({{{DST}}})}}}}
|{{#if:{{{time_zone_DST|}}}|{{{time_zone_DST}}}|{{{DST|}}}}}
}}
| rowclass121= mergedbottomrow
| label121= <nowiki />
| data121= {{{DST_note|}}}
| label122 = Antipodes
| data122= {{{antipodes|}}}
| label123 = Faʻasologa o aso
| data123= {{{date_format|}}}
| label125= Itu e ave ai taʻavale
| data125= {{#if:{{{drives_on|}}} | {{ucfirst:{{{drives_on}}}}} }}
| label126= {{#if:{{{calling_code|}}}
|{{#ifexist:Telephone numbers in {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
| {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Faʻailoga telefoni
| Faʻailoga telefoni
}}
}}
| data126= {{{calling_code|}}}
| label127= ISO 3166 numera
| data127= {{#switch:{{{iso3166code|}}}
|omit = <!--(do nothing)-->
| = <!--if iso3166code is not supplied:
-->{{#if:{{{common_name|}}}
| {{#if:{{ISO 3166 code|{{{common_name}}}|nocat=true}}
| [[ISO 3166-2:{{ISO 3166 code|{{{common_name}}}}}|{{ISO 3166 code|{{{common_name}}}}}]]
}}
}}
|#default = [[ISO 3166-2:{{uc:{{{iso3166code}}}}}|{{uc:{{{iso3166code}}}}}]]
}}
| label128= Initaneti TLD
| data128= {{{cctld|}}}
| data129 = {{#if:{{{official_website|}}}
|<div class="ib-country-website">'''Upega tafaʻilagi'''<br/>{{{official_website}}}</div>
}}
| data130= {{#if:{{{image_map3|{{{location_map|}}}}}}
| {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map3|{{{location_map|}}}}}}|size={{{map3_width|}}}|upright=1.15|alt={{{alt_map3|}}}|title=Location of {{{common_name|{{{name|{{{linking_name|{{PAGENAME}} }}} }}} }}} }}<!--
-->{{#if:{{{map_caption3|}}}|<div class="ib-country-map-caption3">{{{map_caption3|}}}</div>}}
}}
| data134 = {{#if:{{{p1|}}}{{{s1|}}}
|{{Infobox country/formernext|flag_p1={{{flag_p1|}}}|image_p1={{{image_p1|}}}|p1={{{p1|}}}|border_p1={{{border_p1|}}}|flag_p2={{{flag_p2|}}}|image_p2={{{image_p2|}}}|p2={{{p2|}}}|border_p2={{{border_p2|}}}|flag_p3={{{flag_p3|}}}|image_p3={{{image_p3|}}}|p3={{{p3|}}}|border_p3={{{border_p3|}}}|flag_p4={{{flag_p4|}}}|image_p4={{{image_p4|}}}|p4={{{p4|}}}|border_p4={{{border_p4|}}}|flag_p5={{{flag_p5|}}}|image_p5={{{image_p5|}}}|p5={{{p5|}}}|border_p5={{{border_p5|}}}|flag_p6={{{flag_p6|}}}|image_p6={{{image_p6|}}}|p6={{{p6|}}}|border_p6={{{border_p6|}}}|flag_p7={{{flag_p7|}}}|image_p7={{{image_p7|}}}|p7={{{p7|}}}|border_p7={{{border_p7|}}}|flag_p8={{{flag_p8|}}}|image_p8={{{image_p8|}}}|p8={{{p8|}}}|border_p8={{{border_p8|}}}|flag_p9={{{flag_p9|}}}|image_p9={{{image_p9|}}}|p9={{{p9|}}}|border_p9={{{border_p9|}}}|flag_p10={{{flag_p10|}}}|image_p10={{{image_p10|}}}|p10={{{p10|}}}|border_p10={{{border_p10|}}}|flag_p11={{{flag_p11|}}}|image_p11={{{image_p11|}}}|p11={{{p11|}}}|border_p11={{{border_p11|}}}|flag_p12={{{flag_p12|}}}|image_p12={{{image_p12|}}}|p12={{{p12|}}}|border_p12={{{border_p12|}}}|flag_p13={{{flag_p13|}}}|image_p13={{{image_p13|}}}|p13={{{p13|}}}|border_p13={{{border_p13|}}}|flag_p14={{{flag_p14|}}}|image_p14={{{image_p14|}}}|p14={{{p14|}}}|border_p14={{{border_p14|}}}|flag_p15={{{flag_p15|}}}|image_p15={{{image_p15|}}}|p15={{{p15|}}}|border_p15={{{border_p15|}}}|flag_p16={{{flag_p16|}}}|image_p16={{{image_p16|}}}|p16={{{p16|}}}|border_p16={{{border_p16|}}}|flag_p17={{{flag_p17|}}}|image_p17={{{image_p17|}}}|p17={{{p17|}}}|border_p17={{{border_p17|}}}|flag_p18={{{flag_p18|}}}|image_p18={{{image_p18|}}}|p18={{{p18|}}}|border_p18={{{border_p18|}}}|flag_p19={{{flag_p19|}}}|image_p19={{{image_p19|}}}|p19={{{p19|}}}|border_p19={{{border_p19|}}}|flag_p20={{{flag_p20|}}}|image_p20={{{image_p20|}}}|p20={{{p20|}}}|border_p20={{{border_p20|}}}|flag_p21={{{flag_p21|}}}|image_p21={{{image_p21|}}}|p21={{{p21|}}}|border_p21={{{border_p21|}}}|flag_p22={{{flag_p22|}}}|image_p22={{{image_p22|}}}|p22={{{p22|}}}|border_p22={{{border_p22|}}}|flag_s1={{{flag_s1|}}}|image_s1={{{image_s1|}}}|s1={{{s1|}}}|border_s1={{{border_s1|}}}|flag_s2={{{flag_s2|}}}|image_s2={{{image_s2|}}}|s2={{{s2|}}}|border_s2={{{border_s2|}}}|flag_s3={{{flag_s3|}}}|image_s3={{{image_s3|}}}|s3={{{s3|}}}|border_s3={{{border_s3|}}}|flag_s4={{{flag_s4|}}}|image_s4={{{image_s4|}}}|s4={{{s4|}}}|border_s4={{{border_s4|}}}|flag_s5={{{flag_s5|}}}|image_s5={{{image_s5|}}}|s5={{{s5|}}}|border_s5={{{border_s5|}}}|flag_s6={{{flag_s6|}}}|image_s6={{{image_s6|}}}|s6={{{s6|}}}|border_s6={{{border_s6|}}}|flag_s7={{{flag_s7|}}}|image_s7={{{image_s7|}}}|s7={{{s7|}}}|border_s7={{{border_s7|}}}|flag_s8={{{flag_s8|}}}|image_s8={{{image_s8|}}}|s8={{{s8|}}}|border_s8={{{border_s8|}}}|flag_s9={{{flag_s9|}}}|image_s9={{{image_s9|}}}|s9={{{s9|}}}|border_s9={{{border_s9|}}}|flag_s10={{{flag_s10|}}}|image_s10={{{image_s10|}}}|s10={{{s10|}}}|border_s10={{{border_s10|}}}|flag_s11={{{flag_s11|}}}|image_s11={{{image_s11|}}}|s11={{{s11|}}}|border_s11={{{border_s11|}}}|flag_s12={{{flag_s12|}}}|image_s12={{{image_s12|}}}|s12={{{s12|}}}|border_s12={{{border_s12|}}}|flag_s13={{{flag_s13|}}}|image_s13={{{image_s13|}}}|s13={{{s13|}}}|border_s13={{{border_s13|}}}|flag_s14={{{flag_s14|}}}|image_s14={{{image_s14|}}}|s14={{{s14|}}}|border_s14={{{border_s14|}}}|flag_s15={{{flag_s15|}}}|image_s15={{{image_s15|}}}|s15={{{s15|}}}|border_s15={{{border_s15|}}}|flag_s16={{{flag_s16|}}}|image_s16={{{image_s16|}}}|s16={{{s16|}}}|border_s16={{{border_s16|}}}|flag_s17={{{flag_s17|}}}|image_s17={{{image_s17|}}}|s17={{{s17|}}}|border_s17={{{border_s17|}}}|flag_s18={{{flag_s18|}}}|image_s18={{{image_s18|}}}|s18={{{s18|}}}|border_s18={{{border_s18|}}}|flag_s19={{{flag_s19|}}}|image_s19={{{image_s19|}}}|s19={{{s19|}}}|border_s19={{{border_s19|}}}|flag_s20={{{flag_s20|}}}|image_s20={{{image_s20|}}}|s20={{{s20|}}}|border_s20={{{border_s20|}}}|flag_s21={{{flag_s21|}}}|image_s21={{{image_s21|}}}|s21={{{s21|}}}|border_s21={{{border_s21|}}}|flag_s22={{{flag_s22|}}}|image_s22={{{image_s22|}}}|s22={{{s22|}}}|border_s22={{{border_s22|}}}}}
}}
| label135 = Today part of
| data135 = {{{today|}}}
| data136 = {{#if:{{{footnote_a|}}}{{{footnote_b|}}}{{{footnote_c|}}}{{{footnote_d|}}}{{{footnote_e|}}}{{{footnote_f|}}}{{{footnote_g|}}}{{{footnote_h|}}}
|<div class="ib-country-fn"><ol class="ib-country-fn-alpha">
{{#if:{{{footnote_a|}}}|<li value=1>{{{footnote_a|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote_b|}}}|<li value=2>{{{footnote_b|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote_c|}}}|<li value=3>{{{footnote_c|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote_d|}}}|<li value=4>{{{footnote_d|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote_e|}}}|<li value=5>{{{footnote_e|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote_f|}}}|<li value=6>{{{footnote_f|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote_g|}}}|<li value=7>{{{footnote_g|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote_h|}}}|<li value=8>{{{footnote_h|}}}</li>}}
</ol></div>}}
| data137 = {{#if:{{{footnote1|}}}{{{footnote2|}}}{{{footnote3|}}}{{{footnote4|}}}{{{footnote5|}}}{{{footnote6|}}}{{{footnote7|}}}{{{footnote8|}}}
|<div class="ib-country-fn"><ol class="ib-country-fn-num">
{{#if:{{{footnote1|}}}|<li value=1>{{{footnote1|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote2|}}}|<li value=2>{{{footnote2|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote3|}}}|<li value=3>{{{footnote3|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote4|}}}|<li value=4>{{{footnote4|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote5|}}}|<li value=5>{{{footnote5|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote6|}}}|<li value=6>{{{footnote6|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote7|}}}|<li value=7>{{{footnote7|}}}</li>
}}{{#if:{{{footnote8|}}}|<li value=8>{{{footnote8|}}}</li>}}
</ol></div>}}
| data138 = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div class="ib-country-fn">{{{footnotes}}}{{#if:{{{footnotes2|}}}|<br>{{{footnotes2}}}}}</div>}}
| belowclass = mergedtoprow noprint
| below = {{#if:{{{navbar|}}}| {{navbar|{{{navbar|}}}}} }}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox country with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox country]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| admin_center_type | admin_center | alt_coat | alt_flag | alt_flag2 | alt_map | alt_map2 | alt_map3 | alt_symbol | anthem | anthems | antipodes | area_acre | area_data2 | area_data3 | area_footnote | area_ha | area_km2 | area_label | area_label2 | area_label3 | area_land_acre | area_land_footnote | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_link | area_rank | area_sq_mi | area_water_acre | area_water_footnote | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_sq_mi | regexp1 = border_[ps][%d]+ | calling_code | capital_exile | capital_type | capital | cctld | coa_size | coat_alt | common_languages | common_name | conventional_long_name | coordinates | currency_code | currency | date_end | regexp2 = date_event[%d]+ | date_format | date_post | date_pre | date_start | demonym | regexp3 = deputy[%d]+ | drives_on | DST_note | DST | empire | englishmotto | era | regexp4 = established_date[%d]+ | regexp5 = established_event[%d]+ | established | ethnic_groups_ref | ethnic_groups_year | ethnic_groups | event_end | event_post | event_pre | event_start | regexp6 = event[%d]+ | flag| flag_alt | flag_alt2 | flag_border | flag_caption | flag_caption | regexp7 = flag_[ps][%d]+ | flag_size | flag_type | flag_type_article | flag_width | flag2_border | regexp8 = footnote_[a-h] | regexp9 = footnote[%d]+ | footnotes | footnotes2 | FR_cadastre_area_km2 | FR_cadastre_area_rank | FR_cadastre_area_sq_mi | FR_foot | FR_foot2 | FR_foot3 | FR_foot4 | FR_foot5 | FR_IGN_area_km2 | FR_IGN_area_rank | FR_IGN_area_sq_mi | FR_metropole_population_estimate_rank | FR_metropole_population | FR_metropole | FR_total_population_estimate_rank | FR_total_population_estimate_year | FR_total_population_estimate | GDP_nominal_per_capita_rank | GDP_nominal_per_capita | GDP_nominal_rank | GDP_nominal_year | GDP_nominal | GDP_PPP_per_capita_rank | GDP_PPP_per_capita | GDP_PPP_rank | GDP_PPP_year | GDP_PPP | Gini_change | Gini_rank | Gini_ref | Gini_year | Gini | government_type | HDI_change | HDI_rank | HDI_ref | HDI_year | HDI | house1 | house2 | image_coat | image_flag | image_flag2 | image_map_alt | image_map_caption | image_map_size | image_map | image_map2_alt | image_map2_caption | image_map2_size | image_map2 | image_map3 | regexp10 = image_[ps][%d]+ | image_symbol | iso3166code | languages_sub | languages_type | languages | languages2_sub | languages2_type | languages2 | largest_city | largest_settlement_type | largest_settlement | regexp11 = leader_name[%d]+ | regexp12 = leader_title[%d]+ | regexp13 = leader[%d]+ | legislature | life_span | linking_name | location_map | loctext | lower_house | map_caption | map_caption2 | map_caption3 | map_width | map2_width | map3_width | membership_type | membership | micronation | motto | name | national_anthem | national_languages | national_motto | native_name | navbar | nummembers | official_languages | official_website | org_type | other_symbol_type | other_symbol | regexp14 = [ps][%d]+ | patron_saint | patron_saints | percent_water | politics_link | pop_den_footnote | population_census_rank | population_census_year | population_census | population_data2 | population_data3 | population_density_km2 | population_density_rank | population_density_sq_mi | population_estimate_rank | population_estimate_year | population_estimate | population_label2 | population_label3 | population_link | recognised_languages | recognised_national_languages | recognised_regional_languages | recognized_languages | recognized_national_languages | regexp15 = ref_area[%d]+ | regexp16 = ref_pop[%d]+ | regional_languages | recognized_regional_languages | religion_ref | religion_year | religion | regexp17 = representative[%d]+ | royal_anthem | flag_anthem | march | national_march | regional_anthem | territorial_anthem | state_anthem | sovereignty_note | sovereignty_type | regexp18 = stat_area[%d]+ | regexp19 = stat_pop[%d]+ | regexp20 = stat_year[%d]+ | status_text | status | symbol| symbol_type_article | symbol_type | symbol_width | text_symbol_type | text_symbol | time_zone_DST | time_zone | title_deputy | title_leader | title_representative | today | type_house1 | type_house2 | upper_house | utc_offset_DST | utc_offset | regexp21 = year_deputy[%d]+ | year_end | year_exile_end | year_exile_start | regexp22 = year_leader[%d]+ | regexp23 = year_representative[%d]+ | year_start}}{{main other|
{{#if:{{both|{{{image_coat|}}}|{{{image_symbol|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|A]]
}}{{#if:{{both|{{{alt_coat|}}}|{{{alt_symbol|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|B]]
}}{{#if:{{both|{{{motto|}}}|{{{national_motto|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|C]]
}}{{#if:{{both|{{{national_anthem|}}}|{{{anthem|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|D]]
}}{{#if:{{both|{{{other_symbol|}}}|{{{text_symbol|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|E]]
}}{{#if:{{both|{{{other_symbol_type|}}}|{{{text_symbol_type|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|F]]
}}{{#if:{{both|{{{largest_city|}}}|{{{largest_settlement|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|G]]
}}{{#if:{{both|{{{recognized_languages|}}}|{{{recognised_languages|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|H]]
}}{{#if:{{both|{{{recognized_national_languages|}}}|{{{recognised_national_languages|}}}}}{{both|{{{recognized_regional_languages|}}}|{{{recognised_regional_languages|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|I]]
}}{{#if:{{{official_languages|}}}||{{#if:{{{recognized_languages|}}}{{{recognised_languages|}}}{{{recognized_national_languages|}}}{{{recognised_national_languages|}}}{{{recognized_regional_languages|}}}{{{recognised_regional_languages|}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|J]]}}
}}{{#if:{{both|{{{area_km2|}}}|{{{area_ha|}}}}}{{both|{{{area_land_km2|}}}|{{{area_land_ha|}}}}}{{both|{{{area_water_km2|}}}|{{{area_water_ha|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|K]]
}}{{#if:{{both|{{{DST|}}}|{{{time_zone_DST|}}}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|L]]
}}{{#if:{{{time_zone|}}}{{{utc_offset|}}}||{{#if:{{{time_zone_DST|}}}{{{utc_offset_DST|}}}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|M]]}}
}}{{#if:{{both|{{{sovereignty_type|}}}|{{{established|}}} }}|[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|O]]
}}{{#if:{{{languages|}}}|{{#if:{{{languages_type|}}}||[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|P]]}}
}}{{#if:{{{languages2|}}}|{{#if:{{{languages2_type|}}}||[[Category:Pages using infobox country with syntax problems|P]]}}
}}{{#if:{{{flag_type|}}}|[[Category:Pages using infobox country or infobox former country with the flag caption or type parameters|T{{PAGENAME}}]]
}}{{#if:{{{flag_caption|}}}|[[Category:Pages using infobox country or infobox former country with the flag caption or type parameters|C{{PAGENAME}}]]
}}{{#if:{{{symbol_type|}}}|[[Category:Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters|T{{PAGENAME}}]]
}}{{#if:{{{symbol_caption|}}}|[[Category:Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters|C{{PAGENAME}}]]
}}}}<!--
Tracking categories from merge with {{infobox former country}}. After all cats are empty/have been checked, these can be removed.
-->{{#if:{{{status_text|}}}|{{#ifeq:{{ucfirst:{{{status|}}}}}|Colony|{{main other|[[Category:Former country articles using status text with Colony or Exile]]}}|{{#ifeq:{{ucfirst:{{{status|}}}}}|Exile|{{main other|[[Category:Former country articles using status text with Colony or Exile]]}}}}}}
}}<!--End of former country tracking cats--><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
63ertwitwwdnndcae5equx3v5aiihx3
Template:Oseania
10
6423
48248
46588
2026-06-02T09:20:57Z
Kwamikagami
1924
koma liliu
48248
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Oseania
| state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}}
| bodyclass = hlist
| title = Atunuʻu ma Teritori o [[Oseania]]
| above =
| group1 = Atunuʻu tutoʻatasi
| list1 =
{{Navbox|child
| groupstyle = font-weight:normal;
| group1 = Atoa
| list1 =
* [[Ausetalia]]
* [[Fiti]]
* [[Kiripati]]
* [[Motu Masolo]]
* [[Feterisitete o Mikoronisia|Mikoronisia]]
* [[Nauru]]
* [[Niu Sila]]
* [[Palau]]
* [[Papua Niu Kini]]
* [[Sāmoa]]
* [[Le Motu o Solomona]]
* [[Toga]]
* [[Tuvalu]]
* [[Vanuatu]]
| group2 = Vaega
| list2 =
* [[Sile]]
** Easter Island
** Juan Fernández Islands
* [[Ekuatoa]]
** Galápagos Islands
* [[Initonesia]]
** Central Papua
** Highland Papua
** Papua
** South Papua
** Southwest Papua
** West Papua
* [[Iunaite Setete o Amerika]]
** [[Hawaiʻi]]
** Palmyra Atoll
}}
<!---group2 omitted to main alternating list backgrounds--->
| group3 = {{longitem|Setete fesoʻotai}}
| list3 =
* Cook Islands
* [[Niue]]
| group4 = {{longitem|Itulagi o Atunuʻu<br />ma nisi Teritori}}
| list4 =
{{Navbox|child
| groupstyle = font-weight:normal;
| evenodd = swap
| group1 = [[Ausetalia]]
| list1 =
* Ashmore and Cartier Islands
* Christmas Island
* Cocos (Keeling) Islands
* Coral Sea Islands
* Norfolk Island
| group2 = [[Farani]]
| list2 =
* Clipperton Island
* [[Farani Polenisia]]
* [[Niu Kaletonia]]
* [[Wallis ma Futuna]]
| group3 = [[Niu Sila]]
| list3 =
* [[Toʻelau]]
| group4 = [[Peretania]]
| list4 =
* [[Pitikeni]]
| group5 = [[Iunaite Setete]]
| list5 =
* [[Amerika Sāmoa]]
* Baker Island
* [[Kuamu]]
* Howland Island
* Jarvis Island
* Johnston Atoll
* Kingman Reef
* Midway Atoll
* [[Motu Mariana i Matu]]
* [[Motu o Wake]]
}}
| below =
<!-- Tuʻu ia vaega mo le taimi nei
* [[British Overseas Territories]]
* [[Overseas France]]
** [[Overseas collectivity]]
** [[Overseas country of France]]
* [[Realm of New Zealand]]
** [[Political status of the Cook Islands and Niue]]
* [[States and territories of Australia]]
** [[Australian Indian Ocean Territories]]
* [[Territories of the United States]]
** [[Commonwealth (U.S. insular area)]]
** [[Insular area]]
** [[United States Minor Outlying Islands]]
-->
}}<noinclude>
{{documentation}}
<!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage-->
</noinclude>
53bi2zykwaijylg1bsjgo8o2fbcw67o
ITU FAʻALEAGAGA
0
7201
48284
48167
2026-06-02T10:08:29Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[ITU FA'ALEAGAGA]] to [[ITU FAʻALEAGAGA]]
48167
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Itu faʻaleagaga]]
el2nau5kf89o09h7ouhgscaq75bmmpo
Farani Polenisia
0
8216
48270
45092
2026-06-02T09:49:57Z
Kwamikagami
1924
48270
wikitext
text/x-wiki
{{Stub}}
[[File:Flag of French Polynesia.svg|right|thumb|Fuʻa.]]
'''Farani Polenisia''' o se atunuu i [[Oseania]]. E pulea e [[Farani]].
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Farani Polenisia]]
tkrl738lorxroo6bdbfx0d1x71iapg5
Pitikeni
0
8217
48258
45095
2026-06-02T09:38:35Z
Kwamikagami
1924
48258
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of the Pitcairn Islands.svg|right|thumb|Fuʻa.]]
'''Pitikeni''' o se motu i [[Oseania]]. E pulea e [[Peretania]].
{{Stub}}
==Faʻasinomaga==
{{reflist}}
{{Oseania}}
[[Category:Atunu'u o Oseania]]
[[Category:Peretānia]]
er7rd7skieqpddj64fpqxxotteowkvl
Tagata Samoa
0
8257
48251
42818
2026-06-02T09:27:58Z
Kwamikagami
1924
/* Samoa i fafo */
48251
wikitext
text/x-wiki
[[File:Polynesian Cultural Center - Canoe Pageant (8328364423).jpg|250px|right|thumb|Tagata Samoa.]]
Le '''tagata Samoa''' o le [[tagata fanua]] o [[Samoa]] ma [[Amerika Samoa]]. O le vaega lona lua o [[tagata Polenisia]] sili ona to'atele pe a uma le [[tagata Māoli]]. Latou te tautatala i le [[gagana Samoa]].
==Samoa i fafo==
{| class="wikitable sortable"
! Atunuʻu
! Numera
! Itulau
|-
| {{flag|Iunaite Sitete}}
| 204,600
| [[tagata Samoa i le Iunaite Sitete]]
|-
| {{flag|Samoa}}
| 202,560
|
|-
| {{flag|Niu Sila}}
| 182,721
| [[tagata Samoa i Niu Sila]]
|-
| {{flag|Ausetalia}}
| 75,555
| [[tagata Samoa i Ausetalia]]
|-
| {{flag|Amerika Samoa}}
| 50,000
|
|-
| {{flag|Kanata}}
| 1,100
| [[tagata Samoa i Kanata]]
|}
{{Stub}}
{{Tagata Samoa}}
[[Category:Sāmoa]]
[[Category:Tagata Samoa| ]]
[[Category:Tagata fanua|Samoa]]
fgs7n3jlb0eyp99nr2jqgbchnf3goi8
Faʻaiapani
0
8388
48350
42990
2026-06-02T10:55:49Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'aiapani]] to [[Faʻaiapani]]
42990
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻa Iapani]]
23i81x62cdfzlhtepc7my3s24be8gmg
Faʻasaina
0
8398
48352
43010
2026-06-02T10:56:10Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'asaina]] to [[Faʻasaina]]
43010
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻa Saina]]
l68pz5k6u2mz41f1fe0k3npe7hyveq6
Faʻasiamani
0
8399
48344
43012
2026-06-02T10:55:21Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'asiamani]] to [[Faʻasiamani]]
43012
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻa Siamani]]
jtjppxu6tuzcm6xs6eztv081qmcorfr
Talk:Faʻasiamani
1
8400
48346
43014
2026-06-02T10:55:21Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Talk:Fa'asiamani]] to [[Talk:Faʻasiamani]]
43014
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Talk:Faʻa Siamani]]
k5ziw9ivggx187wontu5i383rpu3hn5
Faʻasipaniolo
0
8402
48348
43018
2026-06-02T10:55:34Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'asipaniolo]] to [[Faʻasipaniolo]]
43018
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻa Sipaniolo]]
mn2ticauo5lr9k49iotipsmlcie8f5m
Template:Country data Toʻelau
10
9687
48280
45503
2026-06-02T10:02:00Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Template:Country data To'elau]] to [[Template:Country data Toʻelau]]
45503
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Country data Tokelau]]
4jp39j9866o5910xq61wta2c73op084
TAʻALOGA
0
11393
48286
47893
2026-06-02T10:08:36Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[TA'ALOGA]] to [[TAʻALOGA]]
47893
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Taʻaloga]]
meda64rntalf7fodwhncmw74so562tz
MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA
0
11401
48288
47919
2026-06-02T10:10:34Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[MEA OLA I LAUFANUA FA'APEA LE SAMI / 'O MATĀ'UPU 'ESE'ESE I SAMOA]] to [[MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA]]
47919
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Mata'upu i Samoa]]
hacbfuavpuvnukewrrjz65pkh1q0m0b
Alexander Rayshen Zhvanetsky-Zhang
0
11450
48360
48242
2026-06-02T11:00:43Z
Lantonlamtom
12312
48360
wikitext
text/x-wiki
[[File:Alexander Rayshen Zhvanetsky-Zhang 2.jpg|thumb|Alexander Rayshen Zhvanetsky-Zhang]]
O Alexander Rayshen Zhvanetsky-Zhang(Saina:张瑞珅; Lusia:Александр Райшен Жванецкий-Чжан) o se tagata musika, fatupese, tusiata e eseese ona tomai, tagata tā clarinet, ma se tagata fai leo. Na soifua mai o ia i le aso 13 o Setema, 2001, i Shenzhen, Itumalo o Guangdong, faatasi ai ma ona tupuaga i Beijing, ma ola aʻe i Shenzhen ma Hong Kong. Na faauu o ia mai le Iunivesite o Macao Polytechnic, le Kolisi Europa, ma le Zhejiang Conservatory of Music. O ia foi o se tagata suesue ma faalauiloaina le tele o aganuu eseese.
== Fa'atomuaga o le Tagata ==
O Alexander Rayshen Zhvanetsky-Zhang o se alii musika talavou, fatupese, tusiata eseese, tagata fai clarinet, tagata fai leo, ma se fomaʻi musika. Na soifua mai o ia i le aso 13 o Setema, 2001, i Shenzhen, Itumalo o Guangdong. O ia foi o se fatupese ua konekarate ma le Russian Music Union, o se musika talavou, ma o se tusitala pese ua konekarate ma le Australian Copyright and Performance Rights Association. I le 2025, na avea ai Alexander Rayshen ma faatonu sili o le Wind Music Society o le Nanshan District Musicians Association i Shenzhen.
== So'otaga i fafo ==
Fa'amolemole tagai i le [[:dz:ཞང་རུའེ་ཤེན།|Wikipedia i le gagana Zongka]].
[[Category:Faipese]]
amvm12wlm7bgfhrpt27wzd8r1n9rju6
Faʻafarani
0
11453
48253
2026-06-02T09:31:05Z
Kwamikagami
1924
Redirected page to [[Faʻa Farani]]
48253
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻa Farani]]
4xiacvni5pwa2y0fxhbxgiiun3um16t
Template:Country data To'elau
10
11454
48281
2026-06-02T10:02:00Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Template:Country data To'elau]] to [[Template:Country data Toʻelau]]
48281
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Country data Toʻelau]]
23n9b3kw4rdpfu3ay4ochrg58304ua9
ITU FA'ALEAGAGA
0
11455
48285
2026-06-02T10:08:29Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[ITU FA'ALEAGAGA]] to [[ITU FAʻALEAGAGA]]
48285
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ITU FAʻALEAGAGA]]
dgy5shpksolh9kxv39s298bbnfpg8uv
TA'ALOGA
0
11456
48287
2026-06-02T10:08:36Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[TA'ALOGA]] to [[TAʻALOGA]]
48287
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[TAʻALOGA]]
99oeootxmqcv1uflkcqmhj838ob2q31
MEA OLA I LAUFANUA FA'APEA LE SAMI / 'O MATĀ'UPU 'ESE'ESE I SAMOA
0
11457
48289
2026-06-02T10:10:34Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[MEA OLA I LAUFANUA FA'APEA LE SAMI / 'O MATĀ'UPU 'ESE'ESE I SAMOA]] to [[MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA]]
48289
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[MEA OLA I LAUFANUA FAʻAPEA LE SAMI / ʻO MATĀʻUPU ʻESEʻESE I SĀMOA]]
20wyy5c87dvwvo38mdhnmtf3pj3l3jh
Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le fa'ailogaina
4
11458
48292
2026-06-02T10:14:23Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le fa'ailogaina]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le faʻailogaina]]
48292
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua:Itūlau le faʻailogaina]]
ix4zuhj1l6w0orxocgfmwzmpqrnh9uk
Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai a'ao
4
11459
48294
2026-06-02T10:14:40Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai a'ao]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai aʻao]]
48294
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua:Tala mai aʻao]]
fha4eyhassqrwl5dbhg1vve8clmjdt5
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ta'aloga Olimipeka
4
11460
48297
2026-06-02T10:18:32Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ta'aloga Olimipeka]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Taʻaloga Olimipeka]]
48297
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Taʻaloga Olimipeka]]
qtx9ecxiqlh6j36hucr8poktikiok5v
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Amerika Sāmoa
4
11461
48300
2026-06-02T10:19:35Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Amerika Sāmoa]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Amerika Sāmoa]]
48300
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Amerika Sāmoa]]
61ccll3r8vcqcyivfxn8finp6ct4pwa
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Fa'aliliuga
4
11462
48302
2026-06-02T10:20:06Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Fa'aliliuga]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻaliliuga]]
48302
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻaliliuga]]
e1xgfmakw89j65vxovfxesnr2klfh6b
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Europa
4
11463
48305
2026-06-02T10:21:24Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Europa]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Europa]]
48305
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Europa]]
iyofkitsrxmdxt7glun7vzznxzdadnv
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ausetalia
4
11464
48307
2026-06-02T10:21:36Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Ausetalia]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Ausetalia]]
48307
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Ausetalia]]
agfo66np162rzcurhhu6ctzjf3q5a42
Ausetalia
0
11465
48309
2026-06-02T10:22:24Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Ausetalia]] to [[ʻAusetalia]]
48309
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ʻAusetalia]]
drnwzx4894stxacdkfreowlexy6odgq
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Faa Farani
4
11466
48314
2026-06-02T10:27:37Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Faa Farani]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻa Farani]]
48314
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Faʻa Farani]]
5cmqly0zbna4xsawggzuvp9fy7yityd
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Vasa Pasefika
4
11467
48317
2026-06-02T10:28:59Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Vasa Pasefika]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Vasa Pasefika]]
48317
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Vasa Pasefika]]
99vmldrjauzznhkypd24crrgulbicsv
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Apia
4
11468
48319
2026-06-02T10:29:31Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Apia]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Apia]]
48319
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Apia]]
7z44qir1yoq9h1cnhvofs6gpvn1ooyp
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Niu Sila
4
11469
48325
2026-06-02T10:32:56Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Niu Sila]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Niu Sila]]
48325
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Niu Sila]]
lx0yoth8gvu3ffxkxc8hulzseezqk03
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Papua
4
11470
48328
2026-06-02T10:34:18Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Papua]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Papua]]
48328
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Papua]]
g5496r9v3jro7jep7dast4uwpophxe7
Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Mexico
4
11471
48331
2026-06-02T10:36:26Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le fa'ailogaina/Mexico]] to [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Mexico]]
48331
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Itulau Muamua/Itūlau le faʻailogaina/Mexico]]
o2tf08khmxd0z3n1jss5et1vbu4itu1
Gagana Hawai'i
0
11472
48342
2026-06-02T10:53:30Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Gagana Hawai'i]] to [[Gagana Hawaiʻi]]
48342
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Gagana Hawaiʻi]]
fwfldda755zfsddianqswu00midjtst
Fa'asiamani
0
11473
48345
2026-06-02T10:55:21Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'asiamani]] to [[Faʻasiamani]]
48345
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻasiamani]]
14t829cma8j3d2r6qe21t86rau2glzl
Talk:Fa'asiamani
1
11474
48347
2026-06-02T10:55:21Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Talk:Fa'asiamani]] to [[Talk:Faʻasiamani]]
48347
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Talk:Faʻasiamani]]
8nwjglxpahgzl5x18eqjpppsa471gz3
Fa'asipaniolo
0
11475
48349
2026-06-02T10:55:34Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'asipaniolo]] to [[Faʻasipaniolo]]
48349
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻasipaniolo]]
7ma6t8o11vovozbxmb5ad1o17j4r3qj
Fa'aiapani
0
11476
48351
2026-06-02T10:55:49Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'aiapani]] to [[Faʻaiapani]]
48351
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻaiapani]]
hsdx51cmlnxam7u4y144u5ujwwg0irq
Fa'asaina
0
11477
48353
2026-06-02T10:56:10Z
Kwamikagami
1924
Kwamikagami moved page [[Fa'asaina]] to [[Faʻasaina]]
48353
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Faʻasaina]]
9br180nopk1o9l40fcvbmyymtutu7ci