Wikipedia
snwiki
https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Chigayo
0
4164
113390
96749
2026-05-18T19:57:56Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113390
wikitext
text/x-wiki
[[File:Local Mill in Omdurman.jpg|thumb|Chigayo ([[Sudan]])]]
[[Chigayo]] (Mill in English) muchina unotsetsa ma[[godo]] achipwanyiwa kuita madiki kana kuita sehupfu. Chigayo chinonyanya kuzivikanwa pari pakugaya [[chibage]] kuita [[hupfu]] kana kugaya [[gorosi]] kuita flour.
Asiwo kune dzimwe mhando dzezvigayo zvinoshandiswa kupwanya magodo akasiyana mu[[hushangazhi]]. Kumigodhi kune zvigayo zvinogaya matombo zvichitsetsa kusvika pakutsetseka kudiki pane [[jecha]]. Kana kuri ku[[migodhi]] [[chitofu]] chinenge chabva kubandwa ne [[mhandamabwe]]. Chitofu chinotsetsewa kusvika chaita sejecha chiine tsanga dziri pasi pe 100 micrometer.
==Mitauro yeBantu==
*[[VaGanda]] vanoti '''gaya''' (chew, masticate) vachireva [[kutsenga]].
*[[VaNyole]] vanoti '''ohugaaya''' (v. chew) kureva [[kugaya]].
*[[VaLozi]] vanoti '''kukaya''' (v.t. to mill grain. to grind) vachireva kugaya.
*Lozi vanoti '''sikayo''' kureva [[chigayo]]. Lozi inoti '''mukaiwa''' kureva [[mugaiwa]].
*[[MaZulu]] vanoti '''gaya''' (v. Grind, crush) kureva kugaya.
*[[Umbundu]] vanoti '''seka''' (grind, pulverize) kureva kugaya.
*[[Umbundu]] vanoti '''oloseke''' (n. grits) zvichireva mabandi.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupulula''' kana kusopa (v. hull the grain) kureva [[kusvuura chibage]].
[[Category:hushangazhi]]
mehy1iiwi51pmrsy5zuh05j39d35o1a
Mhara
0
4278
113425
111981
2026-05-19T00:23:35Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113425
wikitext
text/x-wiki
[[File:Impala mutualism with birds wide.jpg|thumb|250px]]
'''Mhara''' (Impala in English and Afrikaans) imhuka yemusango inoda kuenzana ne[[mhembwe]]. Mhara inobva mumhuri yemombe; inosanganisira mombe dzepamusha, hwai, mbudzi nenyati. Mhuka iyi inowanikwa mumasango enyika dzinoti [[Kenya]], [[Tanzania]], [[Eswatini]], [[Mozambique]], ku[[maodzanyemba]] kweNamibia, [[Botswana]], [[Zambia]], [[Zimbabwe]], ku[[chamhembe]] kweAngola, [[South Africa]] and [[Uganda]]. Huwandu hwe '''Mhara''' mu[[Africa]] hunodarika 2 million.
Mutupo
Mhara mumwe wemitupo ine vanhu vemuZimbabwe vanobva kumabvazuva kana kuti kuManicaland. Vanhu vanodaidzwa vachinji vanachikonamome.
== Chimiro cheMhara ==
[[File:Impala (Aepyceros melampus), parque nacional de Chobe, Botsuana, 2018-07-28, DD 09.jpg|thumb]]
Mhara dzine hurefu kusvika pamapendekete huri pakati pe 73–92cm uye kubva kumusoro kusvika kubesu dzinehurebu hunosvika 1.5m. Hono dzinoita [[huremu]] huri pakati pe 46–76 kg, nzvari dzinorema zviri pakati pe 35–50 kg. Mhara dzine ruvara rwaka kangavara (reddish-brown), dziine besu rakaita rushava nedumbu jena. Hono dzine nyanga dzinoreba kusvika 90cm asi nzvari hadzina nyanga.
== Kudya kweMhara ==
Mhara inodya uswa unyoro munguva yekunaya asi kana pasina uswa uhwu, inodya hwakaoma, mashizha netumiti twutete. Mhara haidyi nyama.
== Magariro eMhara ==
[[File:Serengeti Impala3.jpg|thumb|]]
Nzvari neMhara diki dzinogara mumatanga akakura kusvika 200. Munguva yokunge kuine [[mafuro]] akanaka ma[[bhuru]] eMhara anotara muganhu nokuchengera nzvimbo dzawo achitanda dzimwe hono dzingada kupinda munzvimbo idzi. Nzvari dzose dzinopinda munzvimbo yakachengerwa dzinokomberedzwa nemukono uchiedza kudzivirira kuti dzisabude munzvimbo iyi.
Munguva yokunge kuine nzara munharaunda, matanga ane mikono nenzvari anobatana kuitira kutama dzichitsvaga mafuro. Panguva yakadai Mhara dzinofamba nzendo ndefu dzakawanda dzichienda kumafuro manyoro, uye mikono inogarisana murugare.
== Kubereka ==
Nguva yokuti mikono inonzwa havi yokuda nzvari inotanga panopera mwaka wekunaya kwemvura munaChivabvu; nguva iyi yakareba mavhiki matatu (3). Munguva yehavi iyi mhara hono dzinochengetedza nzvimbo dzadzo zvakasimba uye dzinoisa munhuhwi wadzo kumucheto kwenharaunda dzadzo. Uyezve dzinovhundutsira dzimwe nekuita ruzha, nekumira kunoratidza kusimba asi kana zvanetsa dzinorwa. Mhara nzvare inotakura pamuviri kwemwedzi 6-7; asi nzvari inokwanisa kunonoka kuzvara kana mafuro asina kururama. Panguva yokuzvara, nzvari inozvitsaura kubva kudanga yonozvarira pakahwanda ichichengeta mhuru yayo ipapo kwemavhiki maviri-matatu isati yadzokera kune dzimwe. Mhuru dzinoyamwiswa kwemwedzi mitanhatu (6).
== Zvikara zveMhara ==
Kana Mhara dzichinge dzavhundutswa nezvikara dzinotanga kusvetuka dzichiita udasvumutasvu dziine chinagwa chokuvhiringidza zvikara. Mhara inokwanisa kukwakuka [[nhambwe]] inosvika 10m ichikwira 3m mudenga. Mhara dzinomhaya kusvika 80 km/h kana dzotiza zvikara. Panguva yokutiza dzinomwaya hwema kubva mumakumbo adzo, zvichiyamura kuti danga remhara rirambe riri pamwe.
Zvikara zvinotevara mhara zvinosanganisira: [[shumba]]; [[mbada]]; [[ingwe]]; [[bere]] uye garwe kana Mhara dzaenda kunonwa mvura ku[[rwizi]].
==Mitauro yeBantu==
*Va[[Digo]] vanoti '''chiphala''' (impala) kureva [[mhara]].
*[[MaZulu]] vanoti '''phala''' (Run fast, gallop) vachireva [[bara rekumhanya]].
[[Category:Mhuka]]
[[Category:Africa]]
g9renvjfwhr7vwo7o03g1pdam68usqx
Rusero
0
4488
113408
94389
2026-05-18T21:34:46Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113408
wikitext
text/x-wiki
[[File:Winnowing peanuts - Madagascar.jpg|thumb|upright|Mukadzi ari kupepeta nzungu]]
Rusero kana [[musero]] (winnowing basket) chiumbwa kana kuti gando rakarukwa netsanga rinoshandiswa kuwurutsa mbeu kuitira kupatsanura mbeu nembwizhu. Anoshanda nerusero anoita achikanda mudenga, adaro mbwizhu inotakurwa nemhepo mbeu dzinoremera dzichisara. Kuita uku kunonzi kupepeta - apa anenge achitenderedza rusero mbwizhu ichipupurutswa nemhepo.
Kana kuri kuwurutsa anozadza rusero nembeu dziri kuwurutswa osimudza mudenga achidira mu[[dhishi]] rinogama mbeu, apa mbwizhu inopupurutswa nemhepo ichidonhera kunze kwe[[dhishi]].
Mbwizhu inopupurutswa inonzi [[maserwa]] kana kuti [[sera]].
==Mamwe mazwi==
*[[Kusera]] (to rotate, to sift, to winnow) zvichireva kudzungurudza [[rusero]].
*[[Gango]] kana [[ganzvo]] (rim e.g of winnowing basket) apa kureva chibhande chikobvu chiri kumucheto werusero.
*Rusero rwunoshandiswa kuita basa rinonzi [[kusera]], [[kupepeta]], [[kupesa]], [[kupeya]] (sifting). [[Chipesi]] izita remhuri.
*[[Kuserereka]] (able to be sifted; to be fine - of flour).
*[[Kusengeya]] kana [[kuzungura]] (moving rusero round and round; shake with circular motion) apa kureva kutenderedza rusero.
*[[Kuungura]] (to shake with circular motion as with a basket in sifting grain or meal) zvinoreva [[kuzungura]].
*Mazwi ari pedyo: [[Rusero sezita|Rusero]], [[Chisero]], [[Chitsere]].
==Mitauro yeBantu==
*[[Lozi]] inoti '''liselo''' kana '''maselo''' (n. winnowing basket) zvichireva [[rusero]].
*[[Luwanga]] vanoti '''okhuseretsa''' (v. winnow) kureva [[kusera]].
*[[Nyungwe]] inoti '''cisero''' (basket used for winnowing grain) kureva [[rusero]]. [[Maconde]] '''chihelo''' (winnowing tray) kureva [[rusero]]. [[Venda]] inoti '''tselo''' kureva [[rusero]].
*[[Chewa]] inoti '''chipeta''' kana '''licelo''' (winnowing basket) kureva [[rusero]].
*[[VaGiryama]] vanoti '''kupepeta''' (v. winnow by throwing against the wind) kureva [[kupepeta]].
*[[Mang'anja]] vanoti '''kusera''' (to winnow; sift out; separate the grains from flour then) kureva kusera ne[[rusero]]. Mang'anja vanoti '''ufa wo-serereka bwino''' (flour is well sifted).
*[[MaZulu]] vanoti '''phephetha''' (winnow) vachireva [[kupepeta]].
*[[VaDigo]] vanoti '''maphephe''' (chaff) zvichireva [[mbwizhu]]. Fananidzai nokuti [[kupepeta]].
*[[Swahili]] vanoti pepeta (sift, winnow, separate) kureva [[kupepeta]].
[[Category:tsika]]
ckmp9ebi8jjyl1vn5ce4jdwx5paw0d5
Mhepo
0
4780
113407
109303
2026-05-18T21:33:57Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
113407
wikitext
text/x-wiki
'''Mhepo''' (wind) zvinoreva kuvhuvhuta kana kufamba kwemweya watinofema uchibva panzvimbo imwe uchienda pane imwe. Mhepo inovhuvhuta ichibva kune [[puresha]] yakakwira kuenda kune puresha yakaderera.
==Zvingashandiswa mhepo==
*Kuwurutsa mbesa.
*Kufambisa zvikepe.
*Kukwenya magetsi.
*Mhepo ndiyo unotakura mufunga wemvura kubva ku[[gungwa]] mvura yacho ichizonaya padunhu.
*Tarisai chinonzi [[Chipeperabesu neChipeperahuma]].
==Kurerutsa Mutauro==
*[[Kupepera]] (to flutter, to wave as a flag) apa kureva [[kupepereka]] sezvinoita [[mureza]] uchipeperetswa nemhepo. [[Chipepera]] rikagova zita remunhu.
*[[Fungo]] kana [[mvututu]] (billow, a large undulating mass of something, typically cloud, smoke, or steam). Zvichida izwi rokuti [[mvututu]] ndipo panobva zita rokuti [[Mvududu]]?
==Mitauro yeAfrika==
*[[VaDigo]] vanoti '''phepho''' (strong wind) vachireva [[mhepo]]. [[Kinande]] vanoti '''embeho''' (n. cold) kureva chando.
*[[Swahili]] vanoti '''peperuka''' (fly away; be carried away) kureva [[kupeperuka]].
*[[VaLungu]] vanoti '''umuza''' (n. wind) kureva [[mhepo]]. [[Bangala]] vanoti '''kupepa''' (blow) kureva [[kupepera]].
*[[Kemedzung]] vanoti kɨfuŋ (n. wind) kureva mhepo. Fananidzai nokuti [[mafungo]]?
*[[Sangho]] vanoti pupu (n. wind) kureva mhepo.
*[[Maconde]] inoti lipungo (n. wind) kureva [[mhepo]]. [[Maconde]] inoti -punga (blow - of wind) kureva [[kuvhuvhuta kwemhepo]].
*[[VaTaabwa]] vanoti muela (n. wind) kureva [[mhepo]].
==Dariro remifananidzo==
<gallery>
Image:Bundesarchiv Bild 183-1990-0206-324, Berlin, Passanten im Wind.jpg|300pix|Mhepo pavanhu
Image:Pieter_Kluyver_-_Boom_in_stormwind.jpg|300pix|Mhepo pamuti
</gallery>
[[Category:Taranyika]]
giyi0dhq41mj10x73jqou7s96q5ceu4
113409
113407
2026-05-18T21:37:55Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
113409
wikitext
text/x-wiki
'''Mhepo''' (wind) zvinoreva kuvhuvhuta kana kufamba kwemweya watinofema uchibva panzvimbo imwe uchienda pane imwe. Mhepo inovhuvhuta ichibva kune [[puresha]] yakakwira kuenda kune puresha yakaderera.
==Zvingashandiswa mhepo==
*Kuwurutsa mbesa.
*Kufambisa zvikepe.
*Kukwenya magetsi.
*Mhepo ndiyo unotakura mufunga wemvura kubva ku[[gungwa]] mvura yacho ichizonaya padunhu.
*Tarisai chinonzi [[Chipeperabesu neChipeperahuma]].
==Kurerutsa Mutauro==
*[[Kupepera]] (to flutter, to wave as a flag) apa kureva [[kupepereka]] sezvinoita [[mureza]] uchipeperetswa nemhepo. [[Chipepera]] rikagova zita remunhu.
*[[Fungo]] kana [[mvututu]] (billow, a large undulating mass of something, typically cloud, smoke, or steam). Zvichida izwi rokuti [[mvututu]] ndipo panobva zita rokuti [[Mvududu]]?
==Mitauro yeAfrika==
*[[VaDigo]] vanoti '''phepho''' (strong wind) vachireva [[mhepo]]. [[Kinande]] vanoti '''embeho''' (n. cold) kureva chando.
*[[Swahili]] vanoti '''peperuka''' (fly away; be carried away) kureva [[kupeperuka]].
*[[VaLungu]] vanoti '''umuza''' (n. wind) kureva [[mhepo]]. [[Bangala]] vanoti '''kupepa''' (blow) kureva [[kupepera]].
*[[Kemedzung]] vanoti kɨfuŋ (n. wind) kureva mhepo. Fananidzai nokuti [[mafungo]]?
*[[Sangho]] vanoti pupu (n. wind) kureva mhepo.
*[[Maconde]] inoti lipungo (n. wind) kureva [[mhepo]]. [[Maconde]] inoti -punga (blow - of wind) kureva [[kuvhuvhuta kwemhepo]].
*[[VaTaabwa]] vanoti muela, mwela (n. wind) kureva [[mhepo]].
==Dariro remifananidzo==
<gallery>
Image:Bundesarchiv Bild 183-1990-0206-324, Berlin, Passanten im Wind.jpg|300pix|Mhepo pavanhu
Image:Pieter_Kluyver_-_Boom_in_stormwind.jpg|300pix|Mhepo pamuti
</gallery>
[[Category:Taranyika]]
oc6yrq62zcuhlqejcsuwm75fqnqkpld
Ivhu
0
5530
113393
105798
2026-05-18T20:28:30Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
113393
wikitext
text/x-wiki
''<small>Kana murikutsvaka zvimwe zvirevo endai uku: [[Ivhu (tsauranisa chirevo)]]</small>''
'''Ivhu''' (kureva ''land; earth'') kana '''vhu,''' zvinoreva chikamu kana kuti ndima yenyika. Ndima yenyika iyi inokwanisa kunge iri kushandiswa zvakasiyana-siyana zvinosanganisira: [[kurima]], [[mugodhi]], kuvaka [[musha]], kuvaka [[guta]], kuvaka mugwagwa zvichingodaro.
Nyaya yevhu kana kuti yeminda yakatanga kare pakauya varungu muno kuma 1890. Varungu vakanga vauya muZimbabwe vachitsvaga goridhe, asi pavakazoona kuti goridhe rakanga risingangowanikwe pese-pese sezvavaifunga, vakabva vatanga kuita chipata-pata kutora nzvimbo dzekurima nekuchengetera mombe. Kambani yeBSA yakaita kuti zvive nyore kuti varungu vawane minda, uye haina kumboita han’ya nekodzero dzevanhu vatema vakanga vari varidzi venzvimbo dzaitorwa idzi.
Mushure mekurwisana kwevanhu vatema nevarungu muna 1893 na1896/7, vanhu vatema vakakundwa zvekuti varungu ndivo vakanga vave nesimba rese. Vakabva vabvisa vanhu munzvimbo dzakanaka, vachivaisa mumaruzevha ane ivhu risina kunaka. Vadaro, vakabva vatanga kubhadharisa vanhu vatema miripo yevhu ravo. Izvi zvakakonzera kuti vanhu vatema vatsvage basa kuvarungu avo vaivadzvinyirira vachivapa mari shoma.
== Mamwe Mazwi ==
* [[Chigurwa chenyika]] (parcel of land).
* [[Rupande rwemunda]] (part of a field).
== Tsika ==
* Mumakore ekurwa [[hondo]] yerusununguko vanhu vakanga vaine [[chinangwa]] chokudzora ku[[vanhu vatema]], [[ivhu]] remadzitateguru avo.
* Kutanga gore 1997 [[Zimbabwe]] yakange yosimudzira kutaura nhau yokuti, [[Ivhu (ndima yenyika)|ivhu]] kuvanhu.
== Mitauro yeAfrika ==
*[[VaTaabwa]] vanoti bulongo (n. earth, soil) kureva [[vhu]] kana [[pasi]].
*[[VaTaabwa]] vanoti kialo (n. terrain) kureva [[ chiumbiko chepasi]].
*[[Bor]] inoti fu (n. area; tribe) kureva nharaunda kana rudzi.
[[Category:Ivhu]]
[[Category:Mazwi eShona anopera na U]]
0mm3mw4630swod17jnnbi1wei65o3go
Chisunguro
0
5945
113415
91113
2026-05-18T23:47:22Z
JayMezza
20555
113415
wikitext
text/x-wiki
[[Chisunguro]] (basket strainer for beer) chinoshandiswa kumimina doro kubvisa masese. Vamwe vanoti [[tsunguro]].
*Chibeto (strainer) mudziyo unoshandiswa kumimina uchipatsanura tiyi kubva kumasamba. Chibeto chinokwaniswa kushandiswawo kuminina mvura ine magodo etsvina anoda kubviswa. Shoko iri tinokwanisa kurishandisa kutaura chibeto chinenge chiri mu[[payipi]] dzemvura chinobata matombo neimwe tsvina yemashizha nezvimwe zvinowira mumvura.
==Mitauro yeAfrika==
*[[Yao]] vanoti '''sungula''' (strain beer, a beer-strainer, usually made of basket-work).
*Va[[Nyakyusa]] vanoti '''sungula''' (choose, sift) vachireva kuketa kana [[kusefa]]. Mamwe mazwi: '''sungulula''' (dissolve) vachireva [[kunyungudutsa]].
*Va[[Digo]] vanoti '''tsunga''' (to sieve or sift flour in a basket) vachireva [[kupepeta]].
*[[VaWabo]] vanoti '''musugulo''' (strainer, filter) vachireva [[chisunguro]].
*[[VaTsonga]] vanoti '''sungula''' (v. establish, initiate). Mamwe mazwi: '''sunguti''' (n. month of January. Beginning, Genesis).
*[[Mang'anja]] vanoti '''sungulo''' kana '''tsungulo''' (a strainer).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kusungulula''' kana '''kusunguluka''' (v. liquefy. liquate).
[[category:Kubika kweZimbabwe]]
8k3xv5wquinard31zp31rijtghnaumo
113416
113415
2026-05-18T23:48:03Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
113416
wikitext
text/x-wiki
[[Chisunguro]] (basket strainer for beer) chinoshandiswa kumimina doro kubvisa masese. Vamwe vanoti [[tsunguro]].
*Chibeto (strainer) mudziyo unoshandiswa kumimina uchipatsanura tiyi kubva kumasamba. Chibeto chinokwaniswa kushandiswawo kuminina mvura ine magodo etsvina anoda kubviswa. Shoko iri tinokwanisa kurishandisa kutaura chibeto chinenge chiri mu[[payipi]] dzemvura chinobata matombo neimwe tsvina yemashizha nezvimwe zvinowira mumvura.
==Mitauro yeAfrika==
*[[Yao]] vanoti '''sungula''' (strain beer, a beer-strainer, usually made of basket-work).
*[[Nyakyusa]] vanoti '''sungula''' (choose, sift) vachireva kuketa kana [[kusefa]].
*[[Nyakyusa]] vanoti '''sungulula''' (dissolve) vachireva [[kunyungudutsa]].
*Va[[Digo]] vanoti '''tsunga''' (to sieve or sift flour in a basket) vachireva [[kupepeta]].
*[[VaWabo]] vanoti '''musugulo''' (strainer, filter) vachireva [[chisunguro]].
*[[VaTsonga]] vanoti '''sungula''' (v. establish, initiate). Mamwe mazwi: '''sunguti''' (n. month of January. Beginning, Genesis).
*[[Mang'anja]] vanoti '''sungulo''' kana '''tsungulo''' (a strainer).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kusungulula''' kana '''kusunguluka''' (v. liquefy. liquate).
[[category:Kubika kweZimbabwe]]
nnpa41yorsefzd5nfp9t7yohchos2wl
Mhere
0
6174
113406
76621
2026-05-18T21:24:41Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113406
wikitext
text/x-wiki
Mhere (loud cry; raising alarm) zvinotaura kuchema munhu achishevedzera nezwi riri pamusoro. Munhu anokwanisa kuridza mhere zvichikonzerwa nezvinhu zvakawanda zvinosanganisira: kuvhundutswa nechinhu chinotyisa, kunzwa nhau dze[[rufu]], kana kurohwa.
==Tsika==
*[[Kuridza mhere]] kana [[kubura mhere]] (to howl or cry out) zvinoreva kuzhamba kana kuchema nezwi rakakwira.
*Kana pamusha pachinge pafa munhu, varipo vanoridza [[mhere]] senzira yokuudza vavakidzani kuti pano pamusha paita rufu.
*Akaimba muimbi [[Oliver Mtukudzi]] akati - ''Tumirai [[mhere]] kuvakuru kuno kwaita mabasa ...''.
*[[Brenda Fassie]] akaimba: '''Noma nginga memeza ma akusizi lutho''' (Even if I scream, it won't help) - kunyangwe [[ndikazhamba]] hazvibatsire.
==Tsumo==
*Aridza [[mhere]], atya. One who has called for help has surrendered.
==Mitauro yeBantu==
*[[Mang'anja]] vanoti '''kubula''' (to howl or cry out) kureva kuzhamba kana kushevedzera.
*[[VaDigo]] vanoti '''chema''' (to shout) kureva [[kushevedzera]]. Mamwe mazwi: '''chemi''' (yell, scream).
*[[VaMambwe]] vanoti '''-pongomola''' (to raise the voice, to speak loudly) zvinoreva [[kubongomora]].
*[[MaZulu]] vanoti '''bongoza''' (Wail, cry aloud) kureva [[kubongomora]]. Mamwe mazwi: '''bongozela''' (Wail for).
*MaZulu vanoti '''mbongoza''' (Wail loudly, howl with grief) kureva [[kubongomora]]. Sokuti: '''Abesifazane bakhala ngokumbongoza''' (The women are wailing loudly).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kuela mukunda''' (to shout out loud) kureva [[kushevedzera]].
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kumwela mukunda''' (n. a loud shout to call someone).
[[category:tsika]]
2jq87t2f0b1x3kn3fzjff8dja912y64
Kupingura
0
7722
113430
112929
2026-05-19T01:00:23Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113430
wikitext
text/x-wiki
Shoko rokuti [[kupingura]] (interjecting to correct; to answer) zvinoreva kupindira pane zvataurwa munhaurwa nechinangwa kugadziridza mashoko uchiruramisa kuti chokwadi chaicho chibude pachena.
*[[Kupindura|Kupingura]] (to answer) zvichireva [[kupindura]].
*[[Mipinguro]] ndiyo [[mhinduro]] (answer).
==Kurerutsa Mutauro==
*''Psalm 118:21'', Ndinokubonga, ngokuti iwewe [[wakandipingura]], ukaita muponesi wangu: I will praise you, for you have answered me, and have become my salvation.
*Mambo Mwari '''ngaakupingure''' ngezuva rokutambudzika: May the Lord [[answer]] you when you are in distress. (''Psalm 118:21'', [[Bhaibheri reChiNdau]]).
*Mambo Mwari ngaauraye kubva kumatende aJacob munhu wese anoita izvi, [[mupupuri]] wese nokuti [[mupinguri]], nouwo unopa munikero kuna Mambo Mwari wehondo: May the Lord cut off from the tents of Jacob anyone who does this — any to '''witness or answer''', or to bring an offering to the Lord of hosts. (Malachi 2:12, [[Bhaibheri reChiNdau]]).
==Tsika==
*[[Mapingure]] izita remhuri ringadaro richireva kuti muridzi wezita aiva netsika yokupindira munyaya nechinangwa chekugadzirisa zvataurwa kuti zvisvike pachokwadi, pamazvirokwazvo.
==Mitauro yeBantu==
*[[Umbundu]] vanoti '''pinga''' (v. ask) kureva [[kubvunza]]. VaMambwe vanoti '''kapingula''' (adviser, assessor, interpreter, jury in court, sort of lawyer).
*[[Mambwe]] inoti '''kupingula''' (1. give advice to a person concerning a lawsuit; 2. pass judgement on; condemn).
*VaMambwe vanoti '''upingululo''' (the breaking of a judgement or verdict; the reasons given for doing so). Mamwe Mazwi: '''upinguzi''' (a judgement, verdict).
*[[VaBemba]] vanoti '''pingula''' (decide). Mamwe mazwi: '''ubipingulo''' (decision).
*[[VaBemba]] vanoti '''bipingushi''' (judgement) kureva mutongo.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupingula''' (v. answer, respond, reply, write back) kureva kupindura.
[[category:dzidzo]]
[[category:Matare emhosva]]
oetaxifd9l19oyf4246yqha1dxg6jrn
113431
113430
2026-05-19T01:01:09Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113431
wikitext
text/x-wiki
Shoko rokuti [[kupingura]] (interjecting to correct; to answer) zvinoreva kupindira pane zvataurwa munhaurwa nechinangwa kugadziridza mashoko uchiruramisa kuti chokwadi chaicho chibude pachena.
*[[Kupindura|Kupingura]] (to answer) zvichireva [[kupindura]].
*[[Mipinguro]] ndiyo [[mhinduro]] (answer).
==Kurerutsa Mutauro==
*''Psalm 118:21'', Ndinokubonga, ngokuti iwewe [[wakandipingura]], ukaita muponesi wangu: I will praise you, for you have answered me, and have become my salvation.
*Mambo Mwari '''ngaakupingure''' ngezuva rokutambudzika: May the Lord [[answer]] you when you are in distress. (''Psalm 118:21'', [[Bhaibheri reChiNdau]]).
*Mambo Mwari ngaauraye kubva kumatende aJacob munhu wese anoita izvi, [[mupupuri]] wese nokuti [[mupinguri]], nouwo unopa munikero kuna Mambo Mwari wehondo: May the Lord cut off from the tents of Jacob anyone who does this — any to '''witness or answer''', or to bring an offering to the Lord of hosts. (Malachi 2:12, [[Bhaibheri reChiNdau]]).
==Tsika==
*[[Mapingure]] izita remhuri ringadaro richireva kuti muridzi wezita aiva netsika yokupindira munyaya nechinangwa chekugadzirisa zvataurwa kuti zvisvike pachokwadi, pamazvirokwazvo.
==Mitauro yeBantu==
*[[Umbundu]] vanoti '''pinga''' (v. ask) kureva [[kubvunza]].
*VaMambwe vanoti '''kapingula''' (adviser, assessor, interpreter, jury in court, sort of lawyer).
*[[Mambwe]] inoti '''kupingula''' (1. give advice to a person concerning a lawsuit; 2. pass judgement on; condemn).
*VaMambwe vanoti '''upingululo''' (the breaking of a judgement or verdict; the reasons given for doing so).
*VaMambwe vanoti '''upinguzi''' (a judgement, verdict).
*[[VaBemba]] vanoti '''pingula''' (decide). Mamwe mazwi: '''ubipingulo''' (decision).
*[[VaBemba]] vanoti '''bipingushi''' (judgement) kureva mutongo.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupingula''' (v. answer, respond, reply, write back) kureva kupindura.
[[category:dzidzo]]
[[category:Matare emhosva]]
4z12yhtf8avzhlpgrb8nh23u3finvsa
Kupangana
0
9128
113395
72350
2026-05-18T20:41:27Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113395
wikitext
text/x-wiki
*[[Kupangana]] (to take counsel together, to talk over, plotting, scheming).
==Mitauro yeBantu==
*[[Chewa]] inoti '''pangana''' (agree with one another; make a contract).
*[[Chewa]] inoti '''chipangano''' (an agreement; a contract).
*Chewa inoti '''kupangana''' (to converse). Chewa vanoti '''kupanga njeru''' (to take counsel, to resolve).
*[[Nyungwe]] vanoti '''mpangano''' (n. compromise). [[VaMambwe]] vanoti '''upangano''' (n. covenant, agreement).
*[[VaMambwe]] vanoti '''cipangano''' (an agreement, arrangement between two parties, covenant) kureva chipangano.
*[[VaTaabwa]] inoti '''kubanga''' (v. to say, to speak, to tell).
*[[VaTaabwa]] inoti '''kubanga''' (v. to speak to one another).
[[Category:Matare emhosva]]
3z0tgzwetfdsbu4rg9r2zjsbkyu8cjq
Maenza
0
9778
113417
89922
2026-05-18T23:54:12Z
JayMezza
20555
113417
wikitext
text/x-wiki
[[File:Morogoro, Wet season.jpg|thumb|Maenza]]
'''Maenza''' (ku [[Chingezi]]: wet season; rainy season) kana '''zienza''' inguva ye mwaka yekunaya.
== Mamwe mapeji ekutarisa ==
* [[Mwaka yepaNyika|Mwaka]]
* [[Chando]]
* [[Chirimo|Maswiswi]]
* [[Matsutso]]
* [[Zhizha]]
==Mitauro yeAfrika==
*[[Taabwa]] inoti '''mainza''' (n. November).
[[Category:Mwaka]]
[[Category:Maenza]]
8ak9tjt5h7cjdtke3v1zhhnrd37iprf
Rusike
0
13008
113389
85234
2026-05-18T19:49:46Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113389
wikitext
text/x-wiki
[[Rusike]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: [[Matthew Rusike]].
*Kusika zvinreva kugadzira china pasta chisina kumbovako kusvika panguva iyoyo.
*Kusika moto zvinoreva kupfutsa moto kuchikwesaniswa zvimuti.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''musiko''' (n. line that is drawn). '''Kusika musiko (draw a line).
*[[VaGanda]] vanoti '''omusika''' (n. heir) kureva [[mugari wenhaka]]. Mamwe mazwi: '''obusika''' (n. heritage) kureva [[kugara nhaka|nhaka]].
*[[Barotse]] vanoti '''lusika''' kana '''masika''' (n. family, clan) kureva [[mhuri]] kana [[dzinza]]. Muenzaniso: '''lusika lwa bulena''' (n. royal family) kureva [[mhuri yehumambo]].
*[[VaWanga]] vanoti '''okhusika''' (die right out; become extinct; disappear, as a whole family or sp) kureva kuparara kwerudzi rwose.[[VaGungu]] vanoti '''luusike''' (n. edge, brim, brink).
*[[Zigula]] vanoti '''masika''' (n. rainy season) kureva [[zhizha]]. [[Kinande]] vanoti '''obusike''' (n. glory, weight). [[MaZulu]] vanoti '''sika''' (distress mentally) kushusha pfungwa.
*[[Noni]] vanoti '''shike''' (1. put something down, 2. drain away, 3. ruining someone’s business). '''Shike ekole''' (v. humble yourself).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
8s9igcq6w9bpwclhum5t6q1eomezdmq
113410
113389
2026-05-18T23:19:15Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113410
wikitext
text/x-wiki
[[Rusike]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: [[Matthew Rusike]].
*Kusika zvinreva kugadzira china pasta chisina kumbovako kusvika panguva iyoyo.
*Kusika moto zvinoreva kupfutsa moto kuchikwesaniswa zvimuti.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''musiko''' (n. line that is drawn). '''Kusika musiko''' (draw a line).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''musike''' (n. a tree whose bark is used to make strong ropes, but whose wood is poor).
*[[VaGanda]] vanoti '''omusika''' (n. heir) kureva [[mugari wenhaka]]. Mamwe mazwi: '''obusika''' (n. heritage) kureva [[kugara nhaka|nhaka]].
*[[Barotse]] vanoti '''lusika''' kana '''masika''' (n. family, clan) kureva [[mhuri]] kana [[dzinza]]. Muenzaniso: '''lusika lwa bulena''' (n. royal family) kureva [[mhuri yehumambo]].
*[[VaWanga]] vanoti '''okhusika''' (die right out; become extinct; disappear, as a whole family or sp) kureva kuparara kwerudzi rwose.[[VaGungu]] vanoti '''luusike''' (n. edge, brim, brink).
*[[Zigula]] vanoti '''masika''' (n. rainy season) kureva [[zhizha]]. [[Kinande]] vanoti '''obusike''' (n. glory, weight). [[MaZulu]] vanoti '''sika''' (distress mentally) kushusha pfungwa.
*[[Noni]] vanoti '''shike''' (1. put something down, 2. drain away, 3. ruining someone’s business). '''Shike ekole''' (v. humble yourself).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
ehfsa8bbzg6no91sfpbp58vhsid2h6j
Chaparira sezita
0
13244
113420
84399
2026-05-19T00:14:48Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113420
wikitext
text/x-wiki
'''Chaparira''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: '''Zorodzai Chaparira; Muchaneta Chaparira; Nixon Chaparira; Nyaradzo Chaparira'''.
*Kuparira (to incite; bring another into).
*Kuparira (to sharpen or scrape off a stick).
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Mambwe]] inoti '''upalila, -palila''', '''mapali''' (v. hope, rely upon, trust, hope, expectation) kureva [[kuvimba]] kana [[tariro]].
*VaMambwe vanoti '''upalila, umukutwi''' kana '''upuli''' (n. deafness) kureva [[umatsi]].
*VaMambwe vanoti '''-palila matwi''' (to turn a deaf ear, to sham deafness) kureva kuramba kuteera kana [[kunyepera umatsi]].
*[[VaChewa]] vanoti '''kupala''' kana '''kupalila''' (to choose out, seek, select).
*[[MaZulu]] vanoti '''phala''' (Run fast, gallop) vachireva [[bara rekumhanya]].
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupalila''' kana '''kupalila''' (similarity, resemblance).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupala''' kana '''kutanda''' (v. sow by broadcasting) kureva kukusha.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
2jt2x5nn3woyin6k75ac3ogpazsdi02
113421
113420
2026-05-19T00:15:48Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113421
wikitext
text/x-wiki
'''Chaparira''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: '''Zorodzai Chaparira; Muchaneta Chaparira; Nixon Chaparira; Nyaradzo Chaparira'''.
*Kuparira (to incite; bring another into).
*Kuparira (to sharpen or scrape off a stick).
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Mambwe]] inoti '''upalila, -palila''', '''mapali''' (v. hope, rely upon, trust, hope, expectation) kureva [[kuvimba]] kana [[tariro]].
*VaMambwe vanoti '''upalila, umukutwi''' kana '''upuli''' (n. deafness) kureva [[umatsi]].
*Mambwe inoti '''-palila matwi''' (to turn a deaf ear, to sham deafness) kuramba kuteera kana [[kunyepera umatsi]].
*[[VaChewa]] vanoti '''kupala''' kana '''kupalila''' (to choose out, seek, select).
*[[MaZulu]] vanoti '''phala''' (Run fast, gallop) vachireva [[bara rekumhanya]].
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupalila''' kana '''kupalila''' (similarity, resemblance).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupala''' kana '''kutanda''' (v. sow by broadcasting) kureva kukusha.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
a3geszkjg277y7uybp1cy5qvo4d29ib
113422
113421
2026-05-19T00:22:37Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113422
wikitext
text/x-wiki
'''Chaparira''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: '''Zorodzai Chaparira; Muchaneta Chaparira; Nixon Chaparira; Nyaradzo Chaparira'''.
*Kuparira (to incite; bring another into).
*Kuparira (to sharpen or scrape off a stick).
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Mambwe]] inoti '''upalila, -palila''', '''mapali''' (v. hope, rely upon, trust, hope, expectation) kureva [[kuvimba]] kana [[tariro]].
*VaMambwe vanoti '''upalila, umukutwi''' kana '''upuli''' (n. deafness) kureva [[umatsi]].
*Mambwe inoti '''-palila matwi''' (to turn a deaf ear, to sham deafness) kuramba kuteera kana [[kunyepera umatsi]].
*[[VaChewa]] vanoti '''kupala''' kana '''kupalila''' (to choose out, seek, select).
*[[Taabwa]] inoti '''kupalila''' (v. to resemble).
*[[Taabwa]] inoti '''mtuana umupalile se''' (this child resembles his father).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupalila''' kana '''kupalila''' (similarity, resemblance).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupala''' kana '''kutanda''' (v. sow by broadcasting) kureva kukusha.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
hacz1k46zjh61xdn9n6ckwvsq18lcco
113423
113422
2026-05-19T00:23:01Z
JayMezza
20555
113423
wikitext
text/x-wiki
'''Chaparira''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Kuparira (to incite; bring another into).
*Kuparira (to sharpen or scrape off a stick).
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Mambwe]] inoti '''upalila, -palila''', '''mapali''' (v. hope, rely upon, trust, hope, expectation) kureva [[kuvimba]] kana [[tariro]].
*VaMambwe vanoti '''upalila, umukutwi''' kana '''upuli''' (n. deafness) kureva [[umatsi]].
*Mambwe inoti '''-palila matwi''' (to turn a deaf ear, to sham deafness) kuramba kuteera kana [[kunyepera umatsi]].
*[[VaChewa]] vanoti '''kupala''' kana '''kupalila''' (to choose out, seek, select).
*[[Taabwa]] inoti '''kupalila''' (v. to resemble).
*[[Taabwa]] inoti '''mtuana umupalile se''' (this child resembles his father).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupalila''' kana '''kupalila''' (similarity, resemblance).
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kupala''' kana '''kutanda''' (v. sow by broadcasting) kureva kukusha.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
k6jan74p8wpaja5nrb9lvc42hm5034i
Bangira
0
13536
113396
98445
2026-05-18T20:44:33Z
JayMezza
20555
113396
wikitext
text/x-wiki
'''Bangira''' i[[zita remhuri]] rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro ye Chibantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kubangila''' (v. to intercede for someone, to speak against).
*Va[[Lenje]] vanoti '''pangila''' (used of giving a woman in marriage).
*[[Zigula]] inoti '''kupangira''' (divide for; distribute to; divide by/with, use to divide; distribute with, use to distribute; share with).
*[[Zigula]] vanoti '''kupanga''' (divide, distribute, separate, arrange, plan prevent from).
[[Category:Mazita eVanhu]]
[[Category:Mazita eMhuri]]
[[Category:Mazita eMhuri eChivanhu (Chishona)]]
79idd13uo2lu4z1aoshlabbjh6jwmxh
113397
113396
2026-05-18T20:46:10Z
JayMezza
20555
/* Mitauro ye Chibantu */
113397
wikitext
text/x-wiki
'''Bangira''' i[[zita remhuri]] rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro ye Chibantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kubangila''' (v. to intercede for someone, to speak against).
*Va[[Lenje]] vanoti '''pangila''' (used of giving a woman in marriage).
*[[Zigula]] inoti '''kupangira''' (divide for; distribute to; divide by/with, use to divide or distribute; distribute or share with).
*[[Zigula]] vanoti '''kupanga''' (divide, distribute, separate, arrange, plan prevent from).
[[Category:Mazita eVanhu]]
[[Category:Mazita eMhuri]]
[[Category:Mazita eMhuri eChivanhu (Chishona)]]
rs53aci39gs2mhtm5x5y5dai4a1wzfn
Kuronda
0
14374
113429
113090
2026-05-19T00:54:59Z
JayMezza
20555
/* Mazwi eBantu */
113429
wikitext
text/x-wiki
[[Kuronda]] (follow, chase, drive away, turn out) zvinoreva kutevera nzira yafambwa nechimwe chinhu.
==Mitauro yeAfrika==
*[[Mambwe]] inoti '''mulonzi''' (n. tracker of game, 2. a finder (person) munhu anoronda mhuka.
*[[VaWanga]] vanoti '''okhulonda''' (chase; follow; drive away; turn out) vachireva kuronda.
*Wanga inoti '''okhurondokhana''' (lie alongside; go along with; go together; be next to) kureva [[kurondana]].
*[[VaTiriki]] vanoti '''khulonda''' (follow, chase, drive away, turn out) kureva kuronda.
*[[Lugungu]] inoti '''kuronza''' (trace; track) kureva kuronda. [[Taabwa]] inoti kulonda (n. purse) kureva kuronda.
*[[Bushong]] inoti '''ilontshi''' kana '''ilontsha''' (Precinct, tribe, family, line of descent, generation).
5a8oomukbtnltruxhtgh2z06g493hk8
Mutusva
0
14808
113414
67678
2026-05-18T23:40:42Z
JayMezza
20555
113414
wikitext
text/x-wiki
[[Mutusva]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kutusya''' kana '''kupozya''' (v. heal) kureva [[kutyisidzira]].
*Va[[Zigula]] vanoti '''kutusa''' (scare; frighten; scaring; frightening) kureva [[kutyisidzira]].
*VaZigula vanoti '''kutuswa''' (get scared; get frightened; be scared; be frightened) kureva [[kutyisidzirwa]].
*[[VaGanda]] vanoti '''tusa''' (to fullfil a promise etc) vachireva kuzadzisa [[chiraviro]].
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
cun0hj3g1uj10vnfgo34prcahej1926
Chikonono sezita
0
16030
113391
74368
2026-05-18T20:09:18Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113391
wikitext
text/x-wiki
'''Chikonono''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Chikonono (insect).
**Chikonono (Slowness due to disinclination to carry out a task) zvichitodza [[kukonona]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kukonona''' (v. grumble) vachireva [[kukonona]].
*[[MaZulu]] vanoti '''ukukonono''' (dissatisfaction) vachireva [[kusagutsikana]].
*Zulu inoti '''konona''' (v. be dissatisfied, doubt, hesitate as one not satisfied, mistrust, disapprove, displeased).
*MaZulu vanoti '''ukukonona''' (n. displeasure, doubt, discontent).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
43ciopf0hxnz3emfr7iyf158ryitymz
Kupotsera
0
16401
113404
76505
2026-05-18T21:16:54Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113404
wikitext
text/x-wiki
Kupotsera (to throw, to hurl) zvinoreva kukanda chinhu.
==Mitauro yeBantu==
*[[MaZulu]] vanoti '''phosa''' (Throw, hurl.) kureva [[kupotsera]]. Mamwe mazwi: '''phosela''' (Throw for; hurl at).
*MaZulu vanoti '''isiji''' (n. Distance covered by a missile hurled; ability to hurl a missile). Muenzaniso: '''Unesiji lomfana''' (This boy knows how to throw) kureva anogona kukanda.
*[[VaTaabwa]] vanoti kuela kana kupoza (Throw, hurl.) kureva [[kupotsera]]. Fananidzai nokuti [[kuereka]]?
1zsc78fe5zvh5gde4yzv53ohozcb1ls
Museya
0
17804
113399
82311
2026-05-18T20:58:53Z
JayMezza
20555
113399
wikitext
text/x-wiki
'''Museya''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]] ne[[Zambia]].
*Vanhu vane zita iri: '''Vincent Museya; Arthur Museya; Wilson Museya'''.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Xilenge]] vanoti '''seya''' (on that side). Mamwe mazwi: '''seni''' (on this side).
*[[VaTaabwa]] vanoti kusea (v. to level a piece of ground). Fananidzai nokuti [[Museyamwa]].
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kusea kibalo''' (v. to level a piece of ground or terrain).
[[Category:Mazita eVanhu kuZambia]]
590vsaoqzxm50pa4d5o910t01a4v8xj
113400
113399
2026-05-18T21:02:28Z
JayMezza
20555
113400
wikitext
text/x-wiki
'''Museya''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]] ne[[Zambia]].
*Vanhu vane zita iri: '''Vincent Museya; Arthur Museya; Wilson Museya'''.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Xilenge]] vanoti '''seya''' (on that side). Mamwe mazwi: '''seni''' (on this side).
*[[VaTaabwa]] vanoti kusea (v. to level a piece of ground). Fananidzai nokuti [[Museyamwa]].
*[[Taabwa]] inoti '''kusea kibalo''' kana '''kuseba kibalo''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
*[[Taabwa]] inoti '''kukulula''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
[[Category:Mazita eVanhu kuZambia]]
5xo6eyjh79zpldec94xbea4dz7hsc0w
113401
113400
2026-05-18T21:03:13Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113401
wikitext
text/x-wiki
'''Museya''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]] ne[[Zambia]].
*Vanhu vane zita iri: '''Vincent Museya; Arthur Museya; Wilson Museya'''.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Xilenge]] vanoti '''seya''' (on that side). Mamwe mazwi: '''seni''' (on this side).
*[[VaTaabwa]] vanoti kusea (v. to level a piece of ground). Fananidzai nokuti [[Museyamwa sezita]].
*[[Taabwa]] inoti '''kusea kibalo''' kana '''kuseba kibalo''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
*[[Taabwa]] inoti '''kukulula''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
[[Category:Mazita eVanhu kuZambia]]
hcomijpdqhpf4o8zl2cqdys5bsz9res
113403
113401
2026-05-18T21:10:06Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113403
wikitext
text/x-wiki
'''Museya''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]] ne[[Zambia]].
*Vanhu vane zita iri: '''Vincent Museya; Arthur Museya; Wilson Museya'''.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Xilenge]] vanoti '''seya''' (on that side). Mamwe mazwi: '''seni''' (on this side).
*[[VaTaabwa]] vanoti kusea (v. to level a piece of ground). Fananidzai nokuti [[Museyamwa]].
*[[Taabwa]] inoti '''kusea kibalo''' kana '''kuseba kibalo''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
*[[Taabwa]] inoti '''kukulula''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
[[Category:Mazita eVanhu kuZambia]]
5xo6eyjh79zpldec94xbea4dz7hsc0w
Muwandi sezita
0
18470
113433
101981
2026-05-19T01:25:08Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
113433
wikitext
text/x-wiki
'''Muwandi''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe ne[[Zambia]].
*Vanhu vane zita iri: David Muwandi; Godknows Muwandi; Tafara Muwandi; Tinei Muwandi.
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Taabwa]] vanoti muandi (n. winner; victor). Mamwe mazwi: kuanda (v. to conquer, to win the victory).
*[[Nyakyusa]] inoti anda (n. begin; start - refers to beginning of activities) kureva [[kutanga]].
[[Category:Mazita eVanhu muZambia]]
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
fdmigovbux39us1la7azbtbon7u6fos
Mandinka
0
18681
113428
95064
2026-05-19T00:31:59Z
InternetArchiveBot
13356
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
113428
wikitext
text/x-wiki
[[Mandinka]] kana [[Mandingo]] mutauro unowanikwa ku[[Senegal]], [[Guinea]], [[Guinea Bissau]], [[Gambia]].
==Mazwi Anotodza Shona==
*[[Mandinka]] vanoti baabaa (n. father) kureva [[baba]].
*Mandinka inoti bumburungo (n. the whole) kureva [[mhumburu]].
*Mandinka inoti ceeni (n. chain, bracelet) kureva [[cheni]].
*Mandinka inoti doloo (n. palm wine, beer, alcohol) kureva [[doro]].
*Mandinka inoti fara (v. to tear; to cut) kureva [[kubvarura]].
*Mandinka inoti kuma (v. to sound) kureva [[kurira]]. Fananidzai nokuti [[kukuma]] kwemombe?
*Mandinka inoti yirika (to count) kureva [[kuverenga]].
*Mandinka inoti basoo kana basa (n. mat).
*Mandinka inoti taki (to strike) kureva kurova.
*Mandinka inoti tamoo kana tamaa (n. cheek) kureva dama.
==Mamwe Mazwi==
*Mandinka inoti baara (v. to work, to hoe) kureva [[kushanda]].
*Mandinka inoti bala (n. porcupine) kureva [[nungu]]. Mamwe mazwi: bala (beside; on; attached to).
*Mandinka inoti bala (n. body) kureva [[muviri]].
*Mandinka inoti jana (over there). Mamwe mazwi: jaŋ (here; this place).
*Mandinka inoti naala (before; presence). Mamwe mazwi: koto (under).
*Mandinka inoti duuma (down, bottom, under). Mamwe mazwi: naato (front).
*Mandinka inoti daa kana dadaa (v. to make, to fix) kureva [[kugadzira]].
*Mandinka inoti daa (n. place; direction) kureva [[nzvimbo]]. Mamwe mazwi: daala (besides; near).
*Mandinka inoti bulu (n. arm, hand) kureva [[ruwoko]].
*Mandinka inoti caasi (n, sweatheart) kureva [[mudiwa]].
*Mandinka inoti dingo (n. child) kureva [[mwana]].
*Mandinka inoti bambara (n. pumpkin) kureva [[manhanga]].
*Mandinka inoti bemba (n. head, ancestor) kureva [[m]].
*Mandinka inoti bere (n. rock, stone) kureva [[dombo]].
*Mandinka inoti doo (n. work) kureva [[basa]].
*Mandinka inoti dungare (n. mirror).
*Mandinka inoti fasoo (n. pap) kureva [[sadza]]. Mamwe mazwi: fasa (to be thick).
*Mandinka inoti feere (v. to plan; to scheme) kureva [[kuronga]]. Mamwe mazwi: fiiri (v. to trade).
*Mandinka inoti jalaa kana jawale (n. copper, brass).
*Mandinka inoti jata (n. lion) kureva [[shumba]].
*Mandinka inoti kara (n. side) kureva [[rutivi]].
*Mandinka inoti kemboo (n, charcoal) kureva [[marasha]].
*Mandinka inoti kenye (n. sand) kureva [[jecha]].
*Mandinka inoti komboo (n. dew; mist) kureva [[dova]].
*Mandinka inoti kongoo (n. baboon) kureva [[gudo]].
*Mandinka inoti kotoo (n. elder brother) kureva [[mukoma]].
*Mandinka inoti kuruwo (n. orange colour).
*Mandinka inoti maafango (n. direction) kureva [[kudivi]].
*Mandinka inoti maariyo (n. owner; master) kureva [[mwene]].
*Mandinka inoti mara (v. to rule) kureva [[m]].
*Mandinka inoti nyaa (n. eye) kureva [[ziso]].
*Mandinka inoti nyingo (n. teeth) kureva [[mazino]].
*Mandinka inoti nyong (n. sort; kind). Mamwe mazwi: kara (n. side, part, area).
*Mandinka inoti taama (n. to walk, to travel) kureva [[kufamba]].
*Mandinka inoti tambi (v. to pass). Mamwe mazwi: tambilaa (n. passer-by).
*Mandinka inoti teema (in the middle; between) kureva [[pakati]].
*Mandinka inoti tongo (nape of neck) kureva [[gotsi]].
*Mandinka inoti waati (n. time) kureva [[nguva]]. Mamwe mazwi: wara (to be big).
*Mandinka inoti yanka (to float) kureva [[kuyangarara]].
<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.smcm.edu/gambia/wp-content/uploads/sites/31/2015/03/gamble-21.pdf |accessdate=2021-07-03 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190543/https://www.smcm.edu/gambia/wp-content/uploads/sites/31/2015/03/gamble-21.pdf |deadurl=yes }}</ref>
<ref>https://fsi-languages.yojik.eu/languages/PeaceCorps/Mandinka/Peace%20Corps%20Mandinka%20Grammar%20Manual.pdf</ref>
<ref>https://resourcepage.gambia.dk/ftp/mandinka.pdf</ref>
[[Category:Mitauro yeAfrica]]
[[Category:Mitauro yeSenegal]]
[[Category:Mitauro yeGuinea]]
[[Category:Mitauro yeGuinea Bissau]]
[[Category:Mitauro yeGambia]].
47kkx9952lvdkvg15n81tk5nnv31p9u
Chibanda sezita
0
20108
113394
112794
2026-05-18T20:35:05Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113394
wikitext
text/x-wiki
Chibanda izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: [[Dorcas Chibanda]] aiverenga nhau paZBC; Never Chibanda, Emmanuel Chibanda.
*[[Nyimo|Chibanda]], [[Nyimo|chiwenga]] kana [[nyimo|chiwangu]] (Brown variety of bambara groundnut).
*Mazwi ari pedyo: [[Kabanda sezita|Kabanda]], [[chipari|banda]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya.
*[[Digo]] inoti chibanda (hut). [[VaKagulu]] vanoti chibanda (n. shed). [[Zigula]] inoti kabanda (n. hut).
*[[Ila]] inoti chibanda (n. peace) kureva rugare. [[VaTonga]] inoti cibanda (n. plain) kureva mhene.
*[[Kimbundu]] vanoti dibanda (n. heavy) kureva bopoma rekunaya kwemvura.
*[[Baila]] inoti kupanda (go to a new place to build; make new fields) kureva kuvamba [[musha]] kana [[munda]] mutsva.
*[[VaTaabwa]] inoti '''kabanda''' (n. bush, uncultivated land.).
*[[Lugungu]] inoti kibanda (n. drying rack for tobaco) kureva dara rekuwomesa [[fodya]].
*[[Kikongo]] inoti bandama (v. begin).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
37p4rzpm8z0ig6eq1fydygsg7vewrn0
Maponga sezita
0
21368
113411
99603
2026-05-18T23:23:37Z
JayMezza
20555
113411
wikitext
text/x-wiki
'''Maponga''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Mambwe]] inoti '''cipongo''' (to make a mistake) kureva [[chikanganiso]]. Mamwe mazwi: '''cipongwe''' (loss of control, lack of restraint, arrogant speech) kureva kusazvidzora pakutaura?
*[[VaLungu]] vanoti '''ukupoonga''' (to get lost, to err) kureva [[kurasika]] kana [[kukanganisa]]. VaLungu vanoti '''ukupoonzya''' (to lose or to misdirect) kureva [[kurasa]] kana [[kurasisa]].
*[[MaZulu]] vanoti '''ilibonga''' kana '''amabonga''' (Young male beast when commencing to make its typical call. 2. Boy at age of puberty).
*[[Sangho]] inoti '''ponga''' (v. begin; start). Mamwe mazwi: '''ponga''' (n. begin; start). '''Pongango''' (n. commencement; start).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
45oadyg3ace1y62wl6gucnwxjb0q11l
Kitembo
0
23577
113424
107244
2026-05-19T00:23:19Z
InternetArchiveBot
13356
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
113424
wikitext
text/x-wiki
Kitembo mutauro unowanikwa munyika ye[[Democratic Republic of Congo]].
*Vatembo vanoti mundu (n. person) kureva munhu. Mamwe mazwi: njoka (n. snake) kureva [[nyoka]].
*Vatembo vanoti lutabi (n. tree branch) kureva [[davi]].
*Vatembo vanoti mvula (n. rain) kureva [[kunaya kwemvura]].
*Vatembo vanoti muliro (n. fire) kureva [[moto]].
*Vatembo vanoti bana (n. children) kureva [[vana]].
*Vatembo vanoti mawa (n. thorns) kureva [[minzwa]].
*Vatembo vanoti nyanja (n. sea) kureva [[nyanza]].
*Vatembo vanoti lwimbo (n. song) kureva [[chimbo]].
*Vatembo vanoti efi (n. knee) kureva [[ibvi]].
*Vatembo vanoti músi (n. village) kureva [[musha]]. Mamwe mazwi: mùsi (n. smoke) kureva [[hutsi]].
*Vatembo vanoti chirongo (n. dry soil) kureva [[ivhu rakaoma]]. Mamwe mazwi: kuboko (n. arm) kureva [[ruwoko]].
*Vatembo vanoti kuluma (v. bite) kureva [[kuruma]]. Mamwe mazwi: tata (n. father) kureva [[baba|tate]].
*Vatembo vanoti mviri (n. hairs) kureva [[mvere]]. Mamwe mazwi: muchi (n. tree) kureva [[muti]].
*Vatembo vanoti kuba (v. to be) kureva [[kuva]]. Mamwe mazwi: mukasi kureva [[munhukadzi|mukadzi]].
*Vatembo vanoti mubuya (n. good person). Fananidzai nokuti [[zviuya hazviwanani]].
*Vatembo vanoti kubi (adj. bad) kureva [[chivi]]. Mamwe mazwi: mulimo (n. work) kureva murimo.
*Vatembo vanoti kutema (v. cut) kureva [[kutema]]. Mamwe mazwi: ebuteme (field) kureva munda.
*Vatembo vanoti njira (n. way) kureva [[nzira]]. Mamwe mazwi: lwishi (n. river) kureva [[rwizi]].
==Mamwe Mashoko==
*Vatembo vanoti '''lusuku''' kana '''suku''' (n. day) kureva [[musi]]. Mamwe mazwi: chira (n. each).
*Vatembo vanoti chitonga (n. tall basket) kureva [[dengu]].
*Vatembo vanoti chiira (n. waterfall) kureva [[mapopoma]].
*Vatembo vanoti lukunda (n. cave) kureva [[bako]].
*Vatembo vanoti chibiso (n. straw broom) kureva [[mutsvairo]].
*Vatembo vanoti mushingi (n. chimpanzee) kureva [[chimupanzi]].
*Vatembo vanoti fuka (n. hoe) kureva [[badza]].
*Vatembo vanoti ndende (n. hyena) kureva [[bere]].
*Vatembo vanoti kabongo (n. elephant trunk) kureva [[ruwoko rwenzou]].
*Vatembo vanoti kuulu (n. leg) kureva [[gumbo]].
*Vatembo vanoti luali (n. polygamy) kureva [[barika]].
*Vatembo vanoti kwaka (v. flee) kureva [[kutiza]].
*Vatembo vanoti reta (v. bring) kureva [[kuunza]]. [[IsiNdebele]] vanoti [[ukuleta]] kureva kuunza.
*Vatembo vanoti ngai (n. gorilla) kureva [[gorila]]. Mamwe mazwi:
*Vatembo vanoti butu (n. nest) kureva [[dendere]]. Mamwe mazwi:
*Vatembo vanoti busese (adj. much). Mamwe mazwi: emupunge (n. rice) kureva [[mupunga]].
*Vatembo vanoti chambu (n. market) kureva musika. Mamwe mazwi:
*Vatembo vanoti kufuluka (v. come back) kureva [[kudzoka]]. Mamwe mazwi:
*Vatembo vanoti mashenge (n. aunt). Mamwe mazwi: emusere (n. parent) kureva [[mubereki]].
*Vatembo vanoti kukonda (v. cut) kureva [[kucheka]]. Mamwe mazwi: kubuta (v. to give birth) kureva kuzvara.
*Vatembo vanoti kubunga (v. fold) kureva [[kupeta]]. Mamwe mazwi: malume (n. maternal uncle) kureva [[hanzvadzi yeAmai]].
<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://docplayer.net/186367002-Verb-structure-in-kitembo-kabucungu-hand-jinga-nairobi-evangelical-graduate-school-of-theology-2005.html |accessdate=2023-07-13 |archive-date=2023-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230713160650/https://docplayer.net/186367002-Verb-structure-in-kitembo-kabucungu-hand-jinga-nairobi-evangelical-graduate-school-of-theology-2005.html |deadurl=yes }}</ref>
<ref>https://www.sil.org/system/files/reapdata/15/04/47/150447870056529335299104875922477874980/tbt_tembo_alphabet_chart_2007.pdf</ref>
[[Category:Mitauro yeAfrica]]
[[Category:Mitauro yeBantu]]
[[Category:Mitauro yeDRC]]
o2m66kb4bkccdoyriv959zunutdwjrj
Kurapanura
0
24419
113432
110137
2026-05-19T01:15:27Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
113432
wikitext
text/x-wiki
[[Kurapanura]] (to solve) zvichireva kududzira kutaura zvinorehwa kana kupa mhinduro.
==Mamwe Mazwi==
*[[Kuparikira]] (to give answer to a riddle).
==Mitauro yeBantu==
*[[Baila]] vanoti '''kalabi''' (n. riddle) kureva [[chirahwe]]. [[Baila]] vanoti '''kulabika''' (to answer correctly a riddle) kureva kurapanura.
*[[VaZigula]] vanoti '''kulaha''' (v. judging; resolving; arbitrating). Mamwe mazwi: '''ulahi''' (judgment, decision).
*VaZigula vanoti '''kulahika''' (be resolvable). VaZigula vanoti '''kulahwa''' (be judged; be resolved; be arbitrated).
*VaZigula vanoisa '''h''' pamwe panoiswa '''p''' ku[[Shona]]. Panoti [[kupona]] ivo vanoti '''kuhona'''.
*[[Taabwa]] vanoti '''kulapila''' (v. to make the resolution) kureva [[kurapanura]].
0ascgfrb2n0if7dtybdl3dde9oshaig
Kaanza sezita
0
24776
113398
112758
2026-05-18T20:52:17Z
JayMezza
20555
113398
wikitext
text/x-wiki
'''Chiwanza''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zambia]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[Swahili]] ne[[Tonga]] vanoti '''anza''' (begin, start, set about something, found, compose).
*[[Tonga]] vanoti '''anda''' (v. freeze; be strike by lightning).
*[[Tonga]] vanoti '''anduka''' (v. be split). Mamwe mazwi: andula (v. split).
*Tonga inoti '''andana''' kana '''andanya''' (v. separate). Mamwe mazwi: anza (v. found, compose).
*[[Taabwa]] vanoti '''kabanza''' (n. area for threshing rice, wheat, etc; area leveled for building; plot).
[[Category:Mazita eVanhu muZambia]]
ovyglgv218ulvvto70s014ico8mgj90
Kukonona
0
24900
113392
2026-05-18T20:13:01Z
JayMezza
20555
Created page with "'''Kukonona''' (v. grumble) zvinoreva kutaura mashoko ekusagutsikana kana kusagamuchira zviripo, imwe nguva uchitaura nenzira isina kururama pazvinhu zvidiki. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[VaTaabwa]] vanoti '''kukonona'''..."
113392
wikitext
text/x-wiki
'''Kukonona''' (v. grumble) zvinoreva kutaura mashoko ekusagutsikana kana kusagamuchira zviripo, imwe nguva uchitaura nenzira isina kururama pazvinhu zvidiki.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti '''kukonona''' (v. grumble) vachireva [[kukonona]].
*[[MaZulu]] vanoti '''ukukonono''' (dissatisfaction) vachireva [[kusagutsikana]].
*Zulu inoti '''konona''' (v. be dissatisfied, doubt, hesitate as one not satisfied, mistrust, disapprove, displeased).
*MaZulu vanoti '''ukukonona''' (n. displeasure, doubt, discontent).
[[Category:Matare emhsova]]
7pu7zdgf965tgxa0ckhy35nf0o5lbib
Museyamwa sezita
0
24901
113402
2026-05-18T21:04:40Z
JayMezza
20555
Created page with "'''Museyamwa''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Kutseyama zvinoreva kurara pasi kana pauriri. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[VaTaabwa]] vanoti kusea (v. to level a piece of ground). Fananidzai nokuti Musey..."
113402
wikitext
text/x-wiki
'''Museyamwa''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Kutseyama zvinoreva kurara pasi kana pauriri.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[VaTaabwa]] vanoti kusea (v. to level a piece of ground). Fananidzai nokuti [[Museyamwa]].
*[[Taabwa]] inoti '''kusea kibalo''' kana '''kuseba kibalo''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
*[[Taabwa]] inoti '''kukulula''' (v. to level a piece of ground or terrain for building).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
bohqtyrecy47ez5hlpxe4ewc2116ltl
Chipotswa chekuroya
0
24902
113405
2026-05-18T21:19:56Z
JayMezza
20555
Created page with "Chipotswa chombo chakagadzirwa nemuroyi nechinangwa chekuti kana chadenhedzwa chinofanirwa kukuvadza munhu ari kuroyiwa wacho. ==Mitauro yeAfrika== *MaZulu vanoti '''phosa''' (Bewitch, hypnotize) kureva kuisa [[chipotswa]]. Mamwe mazwi: '''phosela''' (bewitch for). *MaZulu vanoti '''phosela''' (Give aid to, rescue, Allow liberty; trust) kureva kuisa [[kupotsa chipo]]. [[Category:Matare emhosva]]"
113405
wikitext
text/x-wiki
Chipotswa chombo chakagadzirwa nemuroyi nechinangwa chekuti kana chadenhedzwa chinofanirwa kukuvadza munhu ari kuroyiwa wacho.
==Mitauro yeAfrika==
*MaZulu vanoti '''phosa''' (Bewitch, hypnotize) kureva kuisa [[chipotswa]]. Mamwe mazwi: '''phosela''' (bewitch for).
*MaZulu vanoti '''phosela''' (Give aid to, rescue, Allow liberty; trust) kureva kuisa [[kupotsa chipo]].
[[Category:Matare emhosva]]
ocscjxzudz3jgqqv2qqh1xq4dcdfbti
Mufuko sezita
0
24903
113412
2026-05-18T23:25:43Z
JayMezza
20555
Created page with "'''MUfuko''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Taabwa]] inoti '''mufuko''' (n. stock exchange; purse; pouch) kureva homwe. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]"
113412
wikitext
text/x-wiki
'''MUfuko''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Taabwa]] inoti '''mufuko''' (n. stock exchange; purse; pouch) kureva homwe.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
r4s6tvbphjecclw587s6myekjiwc512
113413
113412
2026-05-18T23:28:44Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
113413
wikitext
text/x-wiki
'''MUfuko''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe.
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Taabwa]] inoti '''mufuko''' (n. stock exchange; purse; pouch, bag, sack) kureva homwe.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
71n9tu4a04ubp5mksql4divk2qw8odz
Kisungu sezita
0
24904
113418
2026-05-19T00:00:09Z
JayMezza
20555
Created page with "'''Kisungu''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Congo Kinshasa]]. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[VaTaabwa]] inoti '''kisungu''' (n. Puberty). *[[VaTaabwa]] inoti '''kupona kisungu''' (v. To reach the age of puberty). [[Category:Mazita eVanhu kuDRC]]"
113418
wikitext
text/x-wiki
'''Kisungu''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Congo Kinshasa]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaTaabwa]] inoti '''kisungu''' (n. Puberty).
*[[VaTaabwa]] inoti '''kupona kisungu''' (v. To reach the age of puberty).
[[Category:Mazita eVanhu kuDRC]]
2fshotzs9iuw1nd0943unu80et8ukim
113419
113418
2026-05-19T00:02:27Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
113419
wikitext
text/x-wiki
'''Kisungu''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Congo Kinshasa]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaTaabwa]] inoti '''kisungu''' (n. Puberty).
*[[VaTaabwa]] inoti '''kupona kisungu''' (v. To reach the age of puberty; having one's first period).
[[Category:Mazita eVanhu kuDRC]]
6bqob2f9rhrzep34019xgzjiqohzbam
Bara ramhanya
0
24905
113426
2026-05-19T00:25:34Z
JayMezza
20555
Created page with "Bara ramhanya kureva kumhanya ne[[spidhi]] yakanyanya. ==Mitauro yeAfrika== *[[MaZulu]] vanoti '''phala''' (Run fast, gallop) vachireva [[bara rekumhanya]]. [[Category:Zvirevo]]"
113426
wikitext
text/x-wiki
Bara ramhanya kureva kumhanya ne[[spidhi]] yakanyanya.
==Mitauro yeAfrika==
*[[MaZulu]] vanoti '''phala''' (Run fast, gallop) vachireva [[bara rekumhanya]].
[[Category:Zvirevo]]
cijopu5mprw05ho1h97t1qsjn2rcogb
Bara rekumhanya
0
24906
113427
2026-05-19T00:25:57Z
JayMezza
20555
Redirected page to [[Bara ramhanya]]
113427
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Bara ramhanya]]
q52pvj9xmfbxwn5ido20fxl6y1r1tb9