Wikipedia snwiki https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Mazita eMhuri 0 5629 113648 108764 2026-06-05T18:21:23Z JayMezza 20555 /* K */ Added content 113648 wikitext text/x-wiki Chinorwa chino chinotaura zvinoreva mazita emhuri dzeChishona dzemu[[Zimbabwe]]. Mazita achadudzirwa pano ndeayo anenge akati hwandei. ==A== [[Ambayi]] ==B== Achinjanja *[[Banga]], *[[Bangamuseve]], *[[Bangira]], *[[Barangiro]], *[[Baya]] - tarisa zita rokuti [[Mabaya]]. *[[Bharu]], *[[Bhamu]], *[[Bhasera]], *[[Bhiza]] *[[Bongo]] kana [[Bere]] (Hyena) zita rokuti '''Bongo''' izwi re[[ChiNdau]]. *Bonyongwa *[[Bepura]] (recovering consciousness). Nyaudzosingwi yokuti ''bepu'' inodudza kupepuka - ''ideophone of recovering consciousness''. *[[Besa]] (cold in the head). Vamwe vatauri vanoti [[mabesa]] kana [[mabesha]]. * [[Bure (resadza)|Bure]] kana [[nhoto (yesadza)|nhoto]] (Sadza cooked unsatisfactorily because of insufficient heat in the final stage of cooking) apa kureva sadza raburwa pamoto risina kushinyira. ==C== *[[Chabvonga sezita|Chabvonga]] (that which mixes up things or gatherings). *[[Chebundo]] - iri izita rinopiwa munhu asingagare pamba, mugaradzakasungwa. *[[Chideu]] kana [[Chidewu]] *[[Chikaka]] ([[Kukaka]] to be stiff - of a person, animal or thing that moves with difficulty). *[[Chihera]] - tsapi ndiki - small granary. *[[Chihoboya]]. Kune izwi rinoti [[kuhobodza]] rinoreva [[kuonza]] muviri - (Make thin or emaciated). Zvichida izwi iri rinotodzana nezita rinonzi [[Chihoboya]]? *[[Chiguvare]], [[Chipare]] - (door sill, threshold) iri ipuranga rakachinjika pamusuwo paunoyambuka kubva panze kupinda mumba.<br /> *[[Chikwavaire]] - munhu mupfumi, njonda. *[[Chipere]] (hyena) Kureha bere. *[[Chirunga]] (Sharp stake in a game pit) zvichireva chimuti chakapinza chinodzimikwa mugomba rekuteya mhuka dzesango. Pahumwe chonzi [[runga]]. Vamwe vanoti [[dika]]. *[[Chivizhe]] (one who inteferes in talking)?? [[Kukamukira]], [[kubizha]] (to intefere). *[[Chenje]] - zvinoreva mbesa dzemhando imwe dzisina kusanganiswa. Sokuti chibage [[chenje_(mbesa)|chenje]] chinenge chiri chibage chega. *[[Chinamasa]]. Kusakara kwechari kunotanga '''masa'''. When a shawl wears out it begins at the '''fringes'''. *[[Chigumo]] (Marvelous occurrence) zvichireva maminimini kana gumo. *[[Chimbwanda]]. Kune izwi re[[Shona]] rinoti [[kumbwandaira]] (Walk humbly, shyly). Zvichida ndipo panobva zita rokuti [[Chimbwanda]]? *[[Chimwanda]] - (bundle or grass) zvinoreva dzama rehuswa zvikurusei huswa hunoshandiswa [[kupfirira]] denga remba. *[[Chinganga]] (Impetuous person) munhu anokasira kuita zvaafunga achibva aita neganyavhu. *[[Chinhoi]] - aka kapuka kaya kanonzi [[chitaitai]] - ''fire-fly''. *[[Chirau]], [[Chiro]] - iyi inzvimbo inorara [[mapfeni]]. *[[Chisamba]] (Small bag) apa kureva kahomwe. *[[Chisunguro]] (Beer strainer) *[[Chisirimunhu]] <br /> *[[Chivero]] kana kuti chirodzero idombo rokurodzera mapanga. *[[Chitara sezita|Chitara]] (Beacon to mark land allocation) chiro chinopangidza pane miganhu yenzvimbo yakapiwa kumunhu. *[[Chitembwe]] (Patch of cloth) apa kureva kajira. ==D== *[[Dambi]] kana [[Madambi]] (Marvelous occurrence or event) zvichireva [[maminimini]]. *[[Dhinyero]] - iri zita rinobva ku[[Portuguese]] inoti ''dinheiro'' - kureva gold money.<br /> *[[Dowera]]<br /> *[[Dutiro]] - iri zita rinokwanisa kunge riri remumhu aidutira [[hwahwa]] achinwa zvakapfuuridza. *[[Dzapata]] (old reed mat) zvichireva tsapata kana rukukwe rwasakara. *[[Dzangare]] *[[Dzimano]] *[[Dzimbanhete]] *[[Dzingire]] ==G== *[[Gama_(Marere)|Gama]] (Astonishing act or thing). Pahuwandu kwonzi [[Magama]]. *[[Gambe]] - hari inoshandiswa kubikira doro. [[Rukambe]]. *[[Gambiza]] (water ditches, vleis, marshes). *[[Gambinga]] - garwe gono rachembera. *[[Gwanha]] - iri ishizha remuriwo rakomba risisina kufanira kuti ritanhwe kana kubikwa. *[[Gara]] (Inaccessible place). *[[Gweshe]] - ibanga rakagomara kana banga rinoshandiswa kucheka mupunga kana [[rukweza]]. *[[Gumbi]] - shoko iri rinoreva danga kana boka re[[mombe]] dzakawandasa. *[[Gundidza]] (probably one who grinds coarsely??). Izwi rokuti gundira rinoreva kumanza pakukuya kana pakugaya. *[[Goba]] (Quiver) apa kureva goba rinobangirwa miseve. *[[Gope]] (1. Peak of a cap, 2. Hair hanging down face - generally of animal). Zvichida mazita anoti [[Makope]] na[[Nyamakope]] anotodzana nezita iri zvakare. *[[Gwata]] kana [[Makwata]] (1. Hopper of migratory locust, 2. Big group). ==H== *[[Handisumbe]] (I do not hesitate) rinotaura munhu asingazengurire kana kuzeza kuita chinhu. *[[Hondo]] *[[Hondonga]] *[[Hondokosa]] *[[Hodza]] *[[Hwedza]] - izvi zvinoreva chiumbwa chakavezwa nemuti chinokamirwa mukaka. *[[Hwengwere]] ==J== Jera - iri zita rinodaro richibva pashoko rokuti [[jerandoga]] rinoreva mukono we[[gudo]] kana [[handira]] inogara kana kufamba yega. ==K== *[[Kadziyanike]] *[[Kadzirange]] *[[Katsande]] *[[Katsukunye]] *[[Kandeya]] kana [[Mandeya]] (one who goes around, rotation). *[[Kanoyangwa]] *[[Karakadzai sezita]] (remember) izwi re[[ChiShona|ChiNdau]] rinoreva kuti yeukai. *[[Karuwo]] (sponger) apa kureva muruwi kana munhu ane rukwato - uye ane katsika kekukwata mudzimba dzevamwe. ==M== *[[Mabaya]]. Kune izwi rokuti [[baya]] kana [[mabaya]] (1. Uncongenial task. 2. Misfortune e.g continual ill-health) rinoreva basa rinodzimba kana [[jambwa]]. *[[Mabeza]] kana [[Nyabeze]]. Kune [[nyaudzosingwi]] yokuti [[beza]] inoreva kugara pasi wakanyarara - sitting quietly. *[[Mabikwa]] (Delayed, harmful effeet of some action). *[[Machote]]. Kune [[nyaudzosingwi]] yokuti [[chote]] (ideo of Speaking inconsequentially). Zvichida ndipo panobva zita rokuti [[Machote]]? *[[Made]] - Kuita zvinhu nenzira inosiya vamwe vataika. (tricky way of acting). Tsuro ine made painodzinganiswa nembwa inosvetuka kuti isasiya hwema hwayo pavhu. *[[Madongorere]], [[Matongorere]] (Peeping) izvi zvinotaura munhu ane katsika kekudongorera. *[[Manhando]], [[Madavo]] kana [[Chiro]] (whim, vanity). *[[Mudzamba]] - masese edoro - beer sediment. *[[Madzimbamuto]] - munhu anotora muriwo kana usavi hwakawanda kudarika mugove wemunhu umwe. Vamwe vatauri voti anokambura. *[[Madyangwe]] - (pranks, jokes) zvinoreva jee, saka munhu ane zita iri anenge ari munhu anoita zvinosetsa vanhu. *[[Mahwite]]. Mazwi ekuti '''hwiti''' uye [[hwitira]] anoreva kukasira pakuita kana kufamba ''rapidity of movement''. *[[Mahoka]] kana [[hoka]] (hoeing bee) apa kureva mubisho unounganidza vanhu vemhuri dzakatsukana vachikusakura munda wemuvakidzani wavo. *[[Makuvire]] kana [[Guvire]] (One who acts greedily, more or less as a joke) apa [[kukuvira]] zvichireva kudya zvamakaro kuchiitwa sekusetsa vanhu. [[Makuvire]] izita remhuri. *[[Maminimini]], [[Marere]] - izvi zvinhu zvinoshamisa, zvakarurama - ''astonishing and marvelous occurrence, sight or things''. *[[Makwenha]] (one who dishonors or disgraces another). *[[Maorera sezita]] (Humble person who does not answer back). *[[Mangaza]] (one who looks longingly). *[[Mapfudza]] - '''kupfudza''' zvinoreva kugaroenda kunhu kuri murehwa - '''to go constantly to a place'''. *[[Matika]] (1. sharp pointed sticks; 2. Sharp Stakes in a game-pit; 3. Wooden beetle for beating floors). Tarisa chinyorwa chinonzi [[dika]]. *[[Matamisa]] zvichida zvinoreva uyo anokonzera kuti vanhu vatame kubva panzvimbo. Mazwi okuti [[thama]] (do; make) kana [[thamisa]] (cause to do something) anotaurwa ku[[Kalanga]]. *[[Mashanyare]] Kune izwi rinoti [[kushanyarika]] (to wallow, roll) rinoreva kuumburuka kana [[kubidirika]]. *[[Mawadzure]] (one who grinds a little meal). [[Kuwadzura]] kana [[kukwadzura]] (grind a little meal) *[[Mhiribidi]] (Tricks or deceit??). [[Tsuro]] ina [[mabiribidi]]: a hare is full of tricks. *[[Muchira]] kana [[Machiri]]. Izwi rokuti [[ichili]] (living person; well-off person) rinotaurwa ku[[Kalanga]] kureva munhu ari kurarama kana munhu mupfumi. Zvichida ndpo panobva mazita maviri aya. *[[Muchirahondo]]. Izwi rokuti [[chila]] (live; survive) rinotaurwa ku[[Kalanga]] kureva kurarama kana kupona. Zvichida [[Muchirahondo]] kutaura kuti munhu akapona muhondo. *[[Mudzamba]] - bota rakabikwa kuchishandiswa hupfu hune mukaka panzvimbo yemvura. *[[Madzudzo]] - iri rinoreva kuva nezvinonetsa pfungwa. *[[Muganyi]] - [[kuganya]] (become rich) zvinoreva [[kupfuma]] ku[[ChiNdau]]. *[[Makumbe]] - iri zita rinotaura munhu anotora nokuunganidza kose kaawana. *[[Makoni]] (the able one). *[[Maketo]] tarisai chinyorwa chinonzi [[nzungu]]. *[[Mandisodza]] - [[Kusodza]] ishoko re[[ChiNdau]] rinoreva kuzvidza - (to despise) . *[[Mangwende]] (one who trembles) iri zita rinotaura uyo anogwenda pakutya *[[Mapereke]] - (generous person) zita iri rinotaura munhu anopa zvakanyanya asinganyime. *[[Marambakuyana]] - zvinoreva munhu anoramba kuyanana kana kuregererana. *[[Mashakada]] - (boiled maize grain) zita iri rinoreva mangayi. *[[Mushininga]] - (hard work) shoko iri rinoreva basa rinorema, rakaoma. *[[Masona]] - ( person who exaggerates) zita iri rinopiwa munhu anowedzeredza pakutaura nyaya. *[[Mataranyika]] zita iri rinorevei? Kune izwi rokuti kutara murwere. Kune izwi rokuti -[[dara]]. Kune izwi rokuti [[nhara]], sokuti - Chaukura akanhara ku[[India]] - Chaukura appeared in India. *[[Matimba]], [[Mangisi]] - (sweet beer) iri i[[doro]] rinotapira. *[[Mbanga]] - zvinoreva bhegi rinorukwa netambo. *[[Mazvimbakupa]] (one who yearns to give) zvinotaura munhu ane chishuvo chekupa - apa kuzvimba kusiri kukuvara kwenyama asi chishuvo - ''yearning''. *[[Maunga]] (Hairy caterpillars). *[[Mbirimi]] (industrious person, champion) munhu anoshanda basa nemazvo asina nungo. *[[Mombeshora]] (cow of the colour [[Shora]]). *Mubvuwi zvinoreva munhu anobika doro. *[[Mudede]] zvinoreva chibage chinyoro chave kuda kusvika pakusimba kwekuti chidyiwe. *[[Mufunda]]. Kune mazwi anoti: [[kufunda]] kana [[kufundura]] (give liberally, generous). Zvichida ndipo panobva zita rokuti [[Mufunda]]? *[[Mukombwe]] (one who is surrounded). *[[Mukwaira]] kana [[Muhwayira]] (a narrow path, a track through grass). *[[Munemo]] - (playfullness) kureva munhu ane maitiro ekuda kutamba, nekusekesa vanhu. *[[Mungwariri sezita|Mungwariri]] (one who is in charge of; one who watches over) apa kureva mutariri wemushando uri kurehwa. *[[Munyongani]] (crooked). *[[Mushonhiwa]] tarisa mazita anoti [[Shonhiwa]] [[Shonhayi]]. *[[Mupari]] - kutsvaga tsvaga sezvinoita huku kupara chikafu pane marara - iZita remhuri inoyera mutupo we *[[mbizi : Mazvimbakupa]]. *[[Mutambikwa]] - kutambika ishoko re[[ChiNdau]] rinoreva zvimwe nokuchinjika - to lay one thing across another or others; to cross things. *[[Mutaira]] - [[kutaira]] (to warm oneself in the sun) izwi re[[ChiNdau]] rinoreva [[kuzambira]] zuva. *[[Mvenge]] kana [[Bvenge]] (1. Mixed gathering - male, female, young, old, 2. Mixture of different things - not liquids). *[[Muushi]] (a shepherd). [[Kuusha]] (to shephered sheep) zvoreva kufudza hwayi. Zvichida ndipo panobva zita rokuti [[Muusha]]?? *[[Nyama|Mushuna]] (steak, fleshy meat) apa kureva nyama yemunyepfu. [[Kuteyedzera|Chishashavira]] chowadya ganda kukunda wadya [[nyama|mushuna]]: Boasting about what was eaten with skin praises it more than the one who has eaten '''steak'''. (which has same meaning as empty barrels make the loudest noise. ==N== *[[Nyabepu]]. Izwi rokuti bepu rinoreva (1. Ideophone of being a coward, 2. Herb called triumfetta pilosa, 3. Cowardice). *[[Nyamupingidza_(zita)|Nyamupingidza]] *[[Nyarukunda]] *[[Nyamauya]] kana [[Nyambuya]] *[[Nyamayaro]] *[[Nyakabau]]. Izwi rokuti [[kubaukira]] (Be quick) rinoreva kuita nokukasira. Kune nyaudzosingwi inoti bau (Acting quickly).Muenzaniso: Aifamba achibaukira: he walked quickly. *[[Nyamweda]] *[[Nyakunikwa]] *[[Nyamadzawo]] *[[Nyamuranga]] *[[Nyakotyo]]. Zvichida zita iri rinobva pazwi rokuti [[mukotyo]] rinoreva [[dzvinyu]]? *[[Nyamuswa]] - kune izwi rinoti [[muswa]] (Stale beer) rinoreva doro rashata nekugarisa. *[[Nyaruwata]]. Kune izwi rinoti [[mbwata]] kureva dumbu (belly); kwoitazve izwi rinoti [[nyabwata]] (Person with protruding stomach) apa kureva munhu ane chitumbu. Zvichida izwi rokuti nyabwata rinotodzana nezita rokuti Nyaruwata? *[[Nyaruviro]] - izwi rokuti '''luwilo''' rinoreva [[spidhi]] mururimi rwe[[Lenje]]. ==R== *[[Raza]] (that which came or has come).<br /> *[[Rupiya]] - iri zita rinobva ku[[Portuguese]] inoti ''rupia'' kureva twenty cent piece. *[[Rugundiya]] - iri zita ringava nechekureva pakuita gunda - ''walking too closely''. *[[Rubwe]] kureva [[ibwe]] kana dombo. *[[Rukambe]] - hari inoshandiswa kubikira doro. *[[Rushwaya]]. Izwi rokuti [[shwaya]] (hook out; poke at) rinotaurwa ku[[Kalanga]]. ==S== *[[Sekeramayi]]<br /> *[[Sinyoro]] iri zita rinobva ku[[Portuguese]] inoti ''senhor'' - kureva Lord/Sir. *[[Shonhiwa]], [[Shonhayi]]- [[Kushonha]] (to despise, to spurn, to snort) apa kureva [[kuzvidza]]. ==T== *[[Tizora]] - chigero. Izwi rokuti [[tizora]] rinobva ku[[Portuguese]] inoti ''tesoura''. *[[Tarovedza]] (cause to become accustomed, train) ==Z== *[[Zanza]], [[Dzanza]] - zvinoreva gando (bhasiketi) rasakara. *[[Zanda]] (Wide Field, land). Chinyazanda (possesor of such land). *[[Zavare]] <br /> *[[Zengeza]] (the dreaded, murmur against) *[[Zimbwa]] (Big dog/hound) *[[Zungunde]] (body odour) *[[Zunguza]]. Kune izwi rinoti [[Ishe_(mutongi)|dzungudza]] (crown) rinoreva ngundu yeumambo. <ref>http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.954.1295&rep=rep1&type=pdf</ref> [[Category:Mazita]] 2dw36dyef36fb57pnd138bn6yvwimdf Rhozi 0 7584 113652 112322 2026-06-06T00:35:28Z InternetArchiveBot 13356 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 113652 wikitext text/x-wiki [[File:Rose rouge.JPG|thumb|Varidha tsvuku (kutora shoko re Chiswahiri<ref name=":0">sw:wiki, (1- Ndira 2018), [[:sw:Mwaridi|'Mwaridi']] Yakatariswa: 10 Chikumi 2021</ref> {| |- ! colspan="2" |Hupango muSainzi |- |[[Muvuso]]: |[[Udzinde]] (Plantae) |- |''Bazu'': |Tracheophytes |- |''Bazu'': |Angiosperms |- |''Bazu'': |Eudicots |- |''Bazu'': |Rosids |- |[[Raya]]<ref>VaShona, 9 Gunyana 2019, [https://web.archive.org/web/20210710045429/https://vashona.com/en/dictionary/en/order 'Order'] Yakatariswa: 10 Chikunguru 2021</ref>: |Rosales |- |Mhuri: |Rosaceae |- |Dzasimhuri: |Rosoideae |- |Dzinza: |Roseae |- |Mbari: |'''''Rosa'''''<small>L.</small> |- ! colspan="2" |Rudzi |- | colspan="2" |Tarisai: Marudzi eMavaridha |- ! colspan="2" |[[Izwifanana]] |- | colspan="2" |''Hulthemia'' Dumort. ×''Hulthemosa'' Juz. (''Hulthemia'' × ''Rosa'') |} ]] [[File:Comestible rose in the Laquenexy orchard garden, Moselle, France (01).jpg|thumb|Varhidhi reKiwani]] '''Rhozi''' ([[Chingezi|Nge.]]; ''rose'' [[Swahili|Swa.]]: waridi; mwaridi) imhando yeruva rakasvoinaka rinokura padzinde rine minzwa. Marhozi anoita maruva ane ruvara rwunosiyana siyana. == Vambo rezita == Zita rokutanga uye rechimodza riri kushandiswa pano i'''rhozi''' kutora shoko re Chingezi ''rose''. KuChiswahiri vanoti '''''waridi''''' kutora shoko kubva kuChiarabhu, iro shoko rakabva ku[[Chipezhiya]] nekuda kwe[[Arab|Maarabhu]]. Zita rekuti ''rose'' rinobva ku[[Chiratini]] '''''rosa''''', iro raigona kunge rakakweretwa kubva ku[[Chihoskani]] (Oscan), kubva ku[[Chigiriki]] ρόδον ''rhódon'' ([[Chieyoriki]] (Aeolic) βρόδον ''wródon''), iyo pachayo yakakweretwa kubva ku[[Chipezhiya chekare]] ''wrd- (wurdi)'', inoenderana kune[[Chiavhestani]] (Avestan) ''varəδa'', [[Chisogidhiya]] (Sogdian) ''ward'', [[Chiparitiyani]] (Parthian) ''wâr''.<ref>''American Heritage Dictionary of the English Language'', Fourth Edition, s.v. [https://www.thefreedictionary.com/Rose "Rose"]</ref><ref>[https://iranicaonline.org/articles/gol "GOL – Encyclopaedia Iranica"]. Iranicaonline.org. Retrieved 13 March 2013.</ref> == Mamwe Mashoko == * Kingdom - [[Muvuso]] kubva kushoko rekuti Muvuso (kingdom; state) * Clade (branch) - Bazu * Order - Raya *suborder - dzasiraya * Family - Mhuri * Subfamily - dzasimhuri * Tribe - dzinza * Genus - mbari * Species - rudzi *subspecies - dzasirudzi == Marudzi akaparadzwa == * ''[[Rosa banksiae]]'' , rhozi raMbenembe Bhengi ([[:en:Rosa_banksiae|Lady Banks Rose]]) * ''[[Rosa californica]]'', rhozi re Karifonia ( [[:en:Rosa_californica|Rosa Californica]] ) * ''[[Rosa canina]]'', rhozi Mbwa ( [[:en:Rosa_canina|Rosa Canina]] "Dog rose" kana Briar Bush) * ''[[Rosa carolina]]'', rhozi re Karorina ( [[:en:Rosa_carolina|Rosa Carolina]], Pasture Rose ) * ''[[Rosa chinensis]]'', rhozi re [[Chayina]] ([[:en:Rosa_chinensis|Chinese Rose]]) * ''[[Rosa foetida]]'', rhozi re [[Austria|Ostiria]] ([[:en:Rosa_foetida|Austrian Rose]] Austrian Yellow kana Austrian Briar) * ''[[Rosa gallica]]'', rhozi re [[Chifurenji]] ([[:en:Rosa_gallica|French Rose]] kana Gallic Rose) * ''[[Rosa gigantea]]'', rhozi Huru ([[:en:Rosa_gigantea|Giant Rose]]) * ''[[Rosa glauca]]'', rhozi re Shizha-tsvuku ([[:en:Rosa_glauca|Redleaf Rose]]) * ''[[Rosa laevigata]]'', rhozi re Cherokee ([[:en:Rosa_laevigata|Cherokee Rose]], Camellia Rose or Mardan Rose) * ''[[Rosa majalis]]'', rhozi Sinamoni ([[:en:Rosa_majalis|Cinnamon Rose]]) * ''[[Rosa minutifolia]]'', rhozi Bhaja ( [[:en:Rosa_minutifolia|Baja Rose]]) * ''[[Rosa moschata]]'', rhozi re Maski ([[:en:Rosa_moschata|Musk Rose]]) * ''[[Rosa multiflora]]'', rhozi re Ruva ([[:en:Rosa_multiflora|Multiflora Rose]]) * ''[[Rosa pimpinellifolia]]'', rhozi re skochi ([[:en:Rosa_pimpinellifolia|Scotch Rose]]) * ''[[Rosa rubiginosa]]'', rhozi re [[Europe|Yuropu]] ([[:en:Rosa_rubiginosa|Eglantine kana Sweet Briar]]) * ''[[Rosa rugosa]]'', rhozi re [[Japan|Japani]] ([[:en:Rosa_rugosa|Rugosa Rose kana Japanese Rose]]) * ''[[Rosa virginiana]]'', rhozi re Vhejiniya ([[:en:Rosa_virginiana|Virginia Rose]]) == Mavara eMarhozi == <gallery> File:Awesome-Yellow-Rose.jpg|Rhozi re[[Huroro (Ruvara)|huroro]] File:Orange-yellow rose in Bandung.jpg|Rhozi re[[Huroro (Ruvara)|Huroro]] ne[[Ranjisi]] File:Yellow and red roses.jpg|Rhozi re [[tsvuku]]-[[Huroro (Ruvara)|huroro]] File:Orange Rose (1).jpg|Rhozi re[[Ranjisi (Ruvara)|Ranjisi]] File:Red rose with black background.jpg|Rhozi [[Tsvuku (Ruvara)|tsvuku]] File:Pink Roses 1.jpg|Rhozi [[Kiwani (ruvara)|kiwani]] File:White Rose 062605.jpg|Rhozi [[Chena (Ruvara)|chena]] File:Rose "Blue eyes" FR 2014.JPG|Rhozi [[Hute (Ruvara)|hute]] File:Black-rose.JPG|Rhozi [[Nhema (Ruvara)|tema]] </gallery> == Mitauro ye Bantu == * [[Swahili|Chiswahili]] - Mwaridi kana Waridi<ref name=":0" /> * [[Venda|Chivhenda]] - Dzuvhu * [[Tsonga|Chitsonga]] - Xiluva<ref>[https://web.archive.org/web/20210710045430/https://www.xitsonga.org/dictionary/xitsonga?_=rose#:~:text=Rose%20is%20an%20English%20word%20meaning%20%22Xiluva%22%20in%20Xitsonga. 'Xiluva - rose'] Yakatariswa: 10 Chikunguru 2021</ref> == Mabviro eruzivo == [[category:madzinde]] <references /> [[Category:Maruva]] d53m2403qhp24lb1amhe1cxf0bxlb1a Ruambangano 0 18567 113654 89971 2026-06-06T10:14:55Z ~2026-23152-86 20966 /* */ more accurate translation 113654 wikitext text/x-wiki ''<small>Tarisai futi: [[Udorongodzwa hwe Ruambangano]]</small>''[[File:Mythology.png|thumb|306x306px|Zvinhu zve'''Ruambangano''']] '''Ruambangano''' ([[Chirungu|Chingezi]]: mythology) '''Nenangano''' uye '''[[Ngano]]''' imhando yengano ine nhoroondo dzinotamba basa rakakosha munharaunda, senge hwaro hwenhema kana mavambo ngano. Vanonyanya kutaurwa mungano kazhinji havasi vanhu, vakaita savanamwari, vamwari, uye vamwe vanhu vanoshamisa.<ref>Simpson, Jacqueline, and Steve Roud, eds. 2003. "Myths." In ''A Dictionary of English Folklore''. Oxford: Oxford University Press. <nowiki>ISBN 9780191726644</nowiki>.</ref><ref>Doniger O'Flaherty, Wendy (1975). ''Hindu Myths''. Penguin. p. 19. ISBN <bdi>978-0-14-044306-6</bdi>. <q>I think it can be well argued as a matter of principle that, just as 'biography is about chaps', so mythology is about gods.</q></ref><ref>Baldick, Chris (2015). "Legend". ''The Oxford Dictionary of Literary Terms (4 ed.)''. Oxford</ref> == Vambo rezita == Shoko rekuti '''''ruamba-''''' rinoshandiswa sechiwakashure cheshoko re[[Chirungu]] rinonzi '''''-ology'''''.<ref>Shona Wikiphidhiya, [[Kuturikira Chivakamberi logy|'Kuturikira Chivakamberi logy']] Yakatariswa: 21 Chikumi 2021</ref> * Mamwe mashoko enoshandisirwa pamusoro pemashoko aya ndi'''''nena-''''' richibva kushoko rekuti '''[[maneno]]''' uye '''neno''', richireva kuti 'shoko' kana 'izwi' (voice; word). Shoko rekuti '''''Ngano''''' rinoreva kuti nyaya dzechinyakare, uye nyaya dzisina chokwadi kana dzinoshandiswa kudzidzisa. Ngano muChirungu rinoreva kuti: folkore; fantasy; myth. * Mamwe mashoko anogona kushandiswa ndi: hunyepo, chinyakare, ndoto, nyaya. == Mabviro eruzivo == <references /> [[Category:Ruambangano]] td0b5dc3w6elegx8tqltp2eqvln0lzc Moloko 0 20444 113651 95500 2026-06-06T00:25:16Z InternetArchiveBot 13356 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 113651 wikitext text/x-wiki Moloko mutauro uri pamupanda we[[Afro-Asiatic]] unowanikwa mu[[Cameroon]]. Mutaro uyu hauna mazwi mazhinji anotodzana ne[[Bantu]]. *Moloko inoti baba (n. father) kureva [[baba]]. *Moloko inoti mama (n. mother) kureva amai. *Moloko inoti Hʊrmbʊlɔm (n. God) kureva [[Mwari]]. *Moloko inoti zaj (n. peace) kureva [[rugare]]. *Moloko inoti baj (n. light) kureva [[chiedza]]. *Moloko inoti dzaj (speak) kureva [[kutaura]]. *Moloko inoti talaj (walk) kureva [[kufamba]]. *Moloko inoti dzadzaj (dawn, light) kureva [[kuyedza]]. *Moloko inoti haj (millet) kureva [[mapfunde]]. Mamwe mazwi: haj (n. house, compound). *Moloko inoti dar (v. burn) kureva [[kupisa]]. *Moloko inoti daf (n. loaf) kureva [[rofu rechingwa]]. *Moloko inoti holombo (n. nine) kureva [[pfumbamwe]]. *Moloko inoti gam (a lot) kureva [[zhinji]]. *Moloko inoti dede (grandmother) kureva ambuya. *Moloko inoti sese (n. meat) kureva [[nyama]] *Moloko inoti war (child) kureva [[mwana]]. *Moloko inoti ele (n. thing) kureva [[chinhu]]. Mamwe mazwi: ahar (n. hand) kureva [[ruwoko]]. *Moloko inoti malan (n. greatness) kureva [[hukuru]]. Mamwe mazwi: malan ga (great, big) kureva huru. *Moloko inoti bamba (n. story) kureva [[nyaya]]. *Moloko inoti ndam (n. people) kureva [[vanhu]]. *Moloko inoti dala (n. money) kureva [[mari]]. *Moloko inoti ombolo (n. sack) kureva [[saga]]. *Moloko inoti dar (v. move) kureva [[kunyedza]]. *Moloko inoti tar (v. enter) kureva [[kupinda]]. <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://refubium.fu-berlin.de/bitstream/handle/fub188/21901/118-3-760-3-10-20170712.pdf?sequence=1&isAllowed=y |accessdate=2022-06-06 |archive-date=2022-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525231003/https://refubium.fu-berlin.de/bitstream/handle/fub188/21901/118-3-760-3-10-20170712.pdf?sequence=1&isAllowed=y |deadurl=yes }}</ref> [[Category:Mitauro yeCameroon]] j8wo74z83ysy3la9xazhzulz4a7nr03 Rinyanga 0 23087 113653 105150 2026-06-06T00:38:48Z InternetArchiveBot 13356 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 113653 wikitext text/x-wiki [[File:Canopus.jpg|thumb|Mfananidzo wa: Rinyanga (Arufa Karine)]] '''Rinyanga''' (kureva ''Canopus; ka-no-pus;'' '''<big>α</big> Alpha Carinae''' kana '''alpha carinae''' pa[[Chingezi]] ne [[Chiratini]]) kana '''Linyanga''', ndiyo [[nyeredzi]] inopenyesa mu[[unganyeredzi]] ye [[Karina (unganyeredzi)|Karina]] uye inyeredzi yechipiri inopenyesa mudenga re vusiku. == Nhoroondo == Munhoroondo ye Masinga anowanikwa kuChamhembe kwe Afurika yaidanwa kutodza 'nyanga', Vasuthu ne Vatswana vaiti Naka, Vavhenda vaiti Nanga,<ref>Herman Manson, 3 Kukadzi 2009, [https://web.archive.org/web/20230304064837/https://www.marklives.com/2009/02/traditional-star-lore-of-africa/ ''"Traditional star lore of Southern Africa"''] Yakaringwa 2020-2023</ref> apa ndipo pabva zita rayo reChishona rokuti 'rinyanga'. Kupereterwa nokureketwa kwaro kuri kunyorwa se 'rinyanga' kuti risiyaniswe ne nzvimbo uye nezvimwe zvinhu zvinonzi ''nyanga'', ''munyanga'' kana ''runyanga'' muChishona chamazuvaose. == Mabviro eruzivo: == [[Category:Rinyanga]] [[Category:Karina (unganyeredzi)]] [[Category:Zviro zve Bhayeri]] [[Category:Nyeredzi]] [[Category:Upanyanyeredzi]] tp9rbr11doeyvyqx9fgokkygklu7bvz Karakadzai sezita 0 24939 113649 2026-06-05T18:25:10Z JayMezza 20555 New item 113649 wikitext text/x-wiki '''Karakadzai''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Mazwi ari pedyo: [[kukarakadza]]; [[Karakadza sezita]]; [[chikararwa]]. ==Mitauro yeBantu== '''Possible Meaning''' - Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mamwe mazwi. *[[VaNdau]] vanoti '''kukarakadza''' (v. To remember) kureva kuyeuka [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] t3yksszu3ej1o8jgerbc05vr9apfh63 113650 113649 2026-06-05T20:19:38Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ Added content 113650 wikitext text/x-wiki '''Karakadzai''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Mazwi ari pedyo: [[kukarakadza]]; [[Karakadza sezita]]; [[chikararwa]]. ==Mitauro yeBantu== '''Possible Meaning''' - Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mamwe mazwi. *[[VaNdau]] vanoti '''kukarakadza''' (v. To remember) kureva kuyeuka. *[[Bushong]] inoti kalala (convert, reverse, turn around, turn over, stir, turn up side down, invert, change). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] lotccaras4x3hshtlk0nt8vwwzay4ln