Wikipedia snwiki https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Tezvara 0 4098 113662 86217 2026-06-09T08:05:11Z TB Chigz 6803 113662 wikitext text/x-wiki Shoko rokuti '''tezvara''' (father-in-law in English) rinoreva baba vemukadzi wawakaroora iwe murume. Pahukama hwedu muZimbabwe madzitezvara vanosanganisirawo vakoma nevanin'ina vababa vemukadzi wako. Shoko iri rinoshandazve kutaura [[hanzvadzi]] dzemukadzi wawakaroora iwe murume (wife's brother) nevanakomana vavo (wife's brother's son). ==Mazwi eBantu== *[[VaMambwe]] vanoti '''tatavyala witu''' (our father-in-law) kureva tezvara wedu. [[Lunyoro]] '''isezara''' (father-in-law) vachireva [[tezvara]]. *[[VaGanda]] vanoti '''ssezaala''' (father-in-law). [[VaWabo]] vanoti '''asezele''' (father-in-law) kureva [[tezvara]]. *VaFwe vanoti '''mukwerume''' (father-in-law) kureva [[tezvara]]. Mamwe mazwi: '''mukwe''' (in-law). *[[VaSango]] vanoti kôgarâ (n. a term used mutually among male in-laws - hence, father-in-law, brother-in-law (i.e. wife's brother), son in-law). [[Category: Mhuri]] 8f30qv38999wud09e8b2hzzcznt30ee Chakata 0 10779 113660 99347 2026-06-09T00:08:07Z InternetArchiveBot 13356 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 113660 wikitext text/x-wiki [[File:Chakata.jpg|thumb|277x277px|machakata {| ! colspan="2" |Hupangu muSainzi |- |[[Muvuso (ruambamhenyu)|Muvuso]]: |Plantae |- |''Bazu'': |Tracheophytes |- |''Bazu'' |Angiosperms |- |''Bazu'' |Eudicots |- |''Bazu'': |Rosids |- |[[Raya]]:<ref>VaShona, 9 Gunyana 2019, [https://web.archive.org/web/20210710045429/https://vashona.com/en/dictionary/en/order 'raya'] Yakatariswa: 10 Chikunguru 2021</ref> |Malpighiales |- |[[Mhuri (ruambamhenyu)|Mhuri]]: |Chrysobalanaceae |- |Jinasi: |''Parinari'' |- |[[Rudzi (ruambamhenyu)|Rudzi]]: |'''''P. curatellifolia''''' |- ! colspan="2" |Zita reChipiri |- | colspan="2" |'''''Parinari curatellifolia'''''Planch. ex Benth. |} ]] '''Chakata''' ([[Chirungu]]: mobola plum; [[Ndebele|Chindebele]]: umkhuna) muchero unowanikwa kubva pa'''muchakata''' (''parinari curatellifolia''), muti unogara uri wezerere unotonhorera muAfurika, unowanikwa munzvimbo dzemhando dzakasiyana, kazhinji dzinowanikwa munzvimbo dzisina kunyoroveswa uye mukati menzvimbo dziri pakati (dzakanyorowa-nekuoma). Chakata inozivikanwa sekuti ''mmupudu'' (nevatauri ve[[Setswana|Chitswana]] mu[[South Africa|Chamhembe cheAfurika]]), chakata inoonekwa semuchero unonaka uye unoita kuti muti usaregedzwe pano paradzwa nzvimbo munguva yekurima.<ref>Coates Palgrave, K. (1997). ''Trees of Southern Africa''. Struik Publishers.</ref><ref name=":0">Mark Hyde, Bart Wursten, Petra Ballings and Meg Coates Palgrave, (2002-21) [https://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=125510 "muchakata"] <small>Yakatariswa: 16 Chikunguru 2021</small></ref> [[Chakata|Govore]] (mash of chakata fruit). == Ratidziko == [[File:Muchakata.jpg|alt=|left|thumb|277x277px|Muchakata. Wakati kurei, uye ndewe ruvara [[Zerere (Ruvara)|zerere]].]] Huruku yemuchakata idiki ichisvika wepakati, muti wakasvibira une mumbirwo inotia senge yehowa.<ref name=":0" /> Maruva anomera pamuchakata aneruvara ruri pakati pe[[Chena (Ruvara)|chena]] ne[[Kiwani (ruvara)|kiwani]], uye madiki mu[[huruku]]<ref>VaShona, 30 Chikunguru 2015, [https://web.archive.org/web/20210716064843/https://vashona.com/en/dictionary/en/size 'size'] Yakatariswa: 16 Chikunguru 2021</ref>, iwo ''macalces'' uye madzinde akafukidzwa mune rakakora mvere dzemakwai, dzakaita ngura.<ref name=":0" /> Muchero uyu unotsvakwa zvakanyanya uye miti yacho inowanzo kusiiwa yakamira kana nzvimbo dzehuni dzacheneswa, zvichiita kuti dzive chinhu chinoonekera mumigwagwa iri mudunhu repamusoro.<ref name=":0" /> == Zvimwe zvekuziva == Muchakata unokura mu''woodland'' yakashama, muivhu rine jecha rakawanda (''sandy soil''), uye kukwira kwerenji (''altitude range'') yayo inosvika 980-2200m.<ref name=":0" /> Muchakata unowanzo tanga kumera maruva mumwedzi wa[[Chikunguru]] kusvika mumwedzi wa[[Gumiguru]]. Unogovevwa pasirose kubva ku[[Senegal|Senegawu]] kusvika ku[[Kenya]], uye kuChamhembe kuenda ku[[Botswana|Bhotswana]], [[Zimbabwe]] neku[[Eswatini]].<ref name=":0" /> Munyika yeZimbabwe, muchakata wakagovevwa kubva [[Maodzanyemba|kumaodzanyemba]], [[chamhembe]], [[madokero]], [[mabvazuva]] uye nepakati penyika.<ref name=":0" /> == Mamwe mazita == Hacha (chakata); Muhacha (muti wechakata; muchakata)<ref name=":0" /> Buni (chakata); Mubuni (muti wechakata; muchakata)<ref name=":0" /> Isha (chakata); Muisha (muti wechakata; muchakata)<ref name=":0" /> Mu[[Ndebele|Chindebele]] muchakata unonzi '''Umkhuna''' Asi, mobola, chakata ne mmupundu ndiwo mazita anowanzo shandiswa. Kunyangwe [[Vachewa]] vanoshandisa izwi rekuti 'Mpundu' rinoshaniswa ne[[Vatswana]]. == Mazwi ashandiswa == * [[Hupangu muSainzi]] (''classification in science'') * [[Muvuso (ruambamhenyu)|Muvuso]] kubva kuizwi rechishona rekuti [[Muvuso]] (''Kingdom; state'') * [[Bazu (ruambamhenyu)|Bazu]] (''clade'') * [[Raya (ruambamhenyu)|Raya]] (''order'') * [[Mhuri (ruambamhenyu)|Mhuri]] (family) * Jinasi (genus) * [[Rudzi (ruambamhenyu)|Rudzi]] (species) ==Tsumo== *Tinotenda maruva tadya [[chakata]]. *Chakata kutsvukira hunzi ndipotserwe. The chakata fruit. ripening on the tree says, "Throw at me." *[[Made]] echakata kutsvukira mumuti kuti ndiposherwe. It is the trick of a chakata fruit to ripen (while still) on the tree so that it can be thrown at. == Mabviro eruzivo == [[category:madzinde]] 5beolrn9tzsd5h2eyzqjit6ivspoun5 Nhongo 0 11058 113657 102631 2026-06-08T13:19:56Z Mobbiee 20981 /* */ 113657 wikitext text/x-wiki *[[Mbudzi|Nhongo]] (n. he goat; male goat) zvinoreva mukono wembudzi wakura. *Nguva zhinji unonzwikwa nekunhuwa paunofurira, kana paunogara. *[[Nhongo sezita]] (a family name). ==Mitauro yeBantu== *[[BaKalanga]] vanoti '''thongo''' (n. castrated male goat) kureva nhongo yembudzi. {{Kujekesa}} 7565hht4qkgxte2a0f95c0dm0b14vdt Rudo 0 12419 113661 110361 2026-06-09T01:10:52Z InternetArchiveBot 13356 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 113661 wikitext text/x-wiki [[File:Love padlocks on the Butchers' Bridge (Ljubljana).jpg|thumb|Mufananidzo weLock remoyo {| class="mw-collapsible" |Chikamu chakateedzana |- !Rudo |- |Mhando dzeRudo |- |[[Chidakadako]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://vashona.com/en/dictionary/en/affection |accessdate=2021-06-28 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628154133/https://vashona.com/en/dictionary/en/affection |deadurl=yes }}</ref> - [[Batano]] - [[Moyo wakapunzwa]] - [[Rudo rwe ngoni]] - [[Rudo rwe wanano]] - [[Rudo rwakaremekedzwa]] ([[Runyengedzero]]) - [[Kuwira murudo]] - [[Hushamwari]] ([[Hushamwari husina rudo]]) - [[Kushamwaridzana]] - [[Upedyo]] - Limerence - Love addiction - [[Rudo pakutanga kuonana]] - [[Rudo muutatu]] - [[Kurwara nerudo]] - Lovestruck - Obsessive love - [[Shungu]] - [[Rudo rusina bonde]] - Puppy love/crush - Relationship - [[Kudanana]] - [[Kuzvida]] - [[Rudo rusingadzokwi]] - [[Rudo rurizvachose]] - |- |'''Mutsika dzeVanhu''' |- |[[Rudo rweVagiriki|Chigiriki]] ([[Mashoko eRudo]] - [[Agape]] - [[Rudo rweShungu]] (''eros'') - [[Vhiri reMavara eRudo]] 'l''udus';'' 'm''ania'; 'pragma''' - [[Kuzvida]] (p''hilautia'') - [[Rudo rukurukuru]] (''philia'') - [[Ruvimbo]] (p''hilos'') - [[Rudo rweMhuri]] (''storge'') - [[Rudo kuva Vakidzani]] (''xenia'')) - Indiya ([[Kama]] - [[Bhakti]] - [[Maitrī]]) - Isiramu ([[Ishq]]) - Majudha (''chesed'') - Ratini (''amore'', ''charity'') |- |'''Zvimwe''' |- |[[Vhiri reMavara eRudo]] - [[Rudo muRuambamhenyu]] - [[Tsamba yeRudo]] - [[Mashiripiti eRudo]] - Valentine's Day - [[Uzivi]] - [[Rudaviro neZverudo]] ([[Madzishe eRudo]]) - Mere-exposure effect - Similarity - [[Mataridziko emunhu]] - Triangular theory of love |- |<abbr>v t e</abbr> |} {| class="mw-collapsible" |Chikamu chechakateedzana |- !Manzwiro |- |[[Rubvumiro]] - [[Chidakadako]] - Amusement - [[Hasha]] - Angst - Anguish - [[Kusvotwa]] - Anticipation - Anxiety - Apathy - Arousal - Awe - [[Kubhohwekana]] - Confidence - Contempt - Contentment - [[Ushingi]] - [[Kuda kuzivisa]] - Depression - [[Chipango]] - Disappointment - Disgust - [[Kusavimba]] - Doubt - Ecstasy - [[Kunyadziswa]] - Empathy - Enthusiasm - [[Shanje]] - Euphoria - [[Kutemba]] - [[Kutya]] - Frustration - Gratification - [[Rutendo]] - [[Kukara]] - Grief - [[Mhosva]] - [[Mufaro]] - [[Ruvengo]] - [[Tariro]] - Horror - Hostility - [[Kunyadziswa]] - Interest - [[Godo (manzwiro)|Godo]] - [[Rufaro]] - [[Mutsa]] - [[Kusurukirwa]] - '''Rudo''' - Lust - Nostalgia - Outrage - Panic - [[Shungu]] - [[Tsitsi]] -Pleasure - [[Dada]] - [[Kuviruka]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://vashona.com/en/dictionary/en/rage |accessdate=2021-06-28 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628154135/https://vashona.com/en/dictionary/en/rage |deadurl=yes }}</ref> - [[Kudemba]]<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://vashona.com/en/dictionary/en/regret |accessdate=2021-06-28 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628154133/https://vashona.com/en/dictionary/en/regret |deadurl=yes }}</ref> - Rejection - Remorse - Resentment - Sadness - [[Kuzvinzwira tsitsi]] - Shame - Shock - [[Kunyara]] - Social - connection - Sorrow - Suffering - Surprise - [[Ruvimbo]] - Wonder - [[Kunetseka]] |- |<abbr>v t e</abbr> |} ]] [[File:Savanna couple.jpg|thumb|Murume neMukadzi vanoratidzika kuva murudo]] [[File:Pictofigo Friendship.png|thumb|Shamwari]] '''Rudo''' (ku [[Chirungu|Chingezi]]: love) zvinoreva hukama hwakakomba pakati pavanhu vanochengana, vanonzwirana nyasha, vanoyanana, vanofambidzana, vanodyidzana uye vanoremekedzana. ==Mamwe Mazwi== *[[Rudo|Madanha]] (1. Longing. 2. Affectionate admiration, loyalty. 3. Ambition; desire to excel). *[[Kupengesana]] (to love each other a lot) kudanana zvakanyanyisa. ==Zvirevo== *[[Chipitipiti]] chakazvara [[chimwandamwanda]]. Excessive intimacy breeds separation. *Chaikuda kana chokurambal zvinenge zvine chakwenyera. If what used to love begins to hate you, it seems something prompts it to do so. *[[Rudo]] rune [[gudo|ngondi]] ngeruna ani kudya ichisiyira rwana. The male baboon's love shows by eating without abandoning its young. *Rudo harutumi anoramba. *Rudo runenge ruvara [[runokunara]]. Love is like colour which '''fades''' away. == Mazwi eBantu == {| class="wikitable" !Izwi !Mutauro !Chirungu |- |Urukundo |[[Kinyarwanda]] |Love |- |Lilato |[[Lozi]] |Love, affection, charity |- |Kukunda |[[Shambala]] |To love, to like |- |Ulukundo |[[Kiha]] |love |- |Urukundo |[[Kirundi]] |love |- |Olwanzo |[[Kinande]] |love; charity |- |Kuanja |[[Nyanja]] |to love |- |Ubhwenzi |[[Kiikizu]] |mutual love, congeniality |- |Upendano |[[Swahili]] |mutual love, congeniality |- |Kupendesana |[[Zigula]] |to love each other a lot |- |Kuzanda |Tonga |love, like |- |Kunanga |Tshiluba |love |- |Kutemwa |[[Tumbuka]] |to love |- |Kuzola; luzolo |[[Kikongo]] |love; desire, like, want |- |Kuzola; Uzola |[[Kimbundu]] |love; desire, like |- |Rhandza, Rirhandzu |[[Tsonga]] |Love |- |Shpeendo |[[Chimbalazi]] |Love |- |Zangi |[[Chokwe]], [[Luvale]] |Love |- |Uthando |[[Ndebele|Chindebele]] [[Chizulu]]; [[Xhosa|Chixhosa]] |love |- |} == Mabviro eruzivo == [[Category:Tsika]] [[Category:Rudo]] [[Category:Mhando dzeRudo]] d6nvugmovrwh6jdtf9i4msd28sxhnne Mhundwa sezita 0 18061 113658 99827 2026-06-08T13:28:11Z Mobbiee 20981 /* */ 113658 wikitext text/x-wiki '''Mhundwa''' izita remhuri rinowanikwa ku[[Zimbabwe]] *Zvinoreva bvudzi rakavanzika rinogara panhengo ( choya): Shanice atota mhundwa nebasa. *Sango kana bundo rakawanda ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Herero]] vanoti '''punda''' (v. rob; capture; plunder; ransack; extort; pillage). *[[Herero]] vanoti '''punda''' (v. move downward; come down; get down; descend; alight). *[[Herero]] vanoti '''punda''' (v. pass undigested food in faeces). [[Category:Mazita eVanhu kuUganda]] 6gqcucsu2udgf21ike08vnfrp9iwdml 113659 113658 2026-06-08T13:40:13Z Mobbiee 20981 /* */ 113659 wikitext text/x-wiki '''Mhundwa''' izita remhuri rinowanikwa ku[[Zimbabwe]] *Zvinoreva bvudzi rakavanzika rinogara panhengo ( choya): Shanice atota mhundwa nebasa. *Sango kana bundo rakawanda, rine miti neuswa hwakakura. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Herero]] vanoti '''punda''' (v. rob; capture; plunder; ransack; extort; pillage). *[[Herero]] vanoti '''punda''' (v. move downward; come down; get down; descend; alight). *[[Herero]] vanoti '''punda''' (v. pass undigested food in faeces). [[Category:Mazita eVanhu kuUganda]] fhycmr0smq1y0oesf28f9fkxdqq1ywk