Wikipedia snwiki https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Kuverereka 0 3980 113670 106054 2026-06-10T13:49:56Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113670 wikitext text/x-wiki Muchidzidzo [[fundoyetsimba]], '''kuverereka''' (Sublimation) zvinoreva kushanduka kwemvura kubva pakuva magodo echando kuenda pakuva [[mupfunga wemvura]]. Ichi chikitiko chinoitika nguva dzose. *Kuverereka rimwe danho rinowanikwa pa[[Nhevedzwa dzeMvura]]. ==Tsika== Mu[[Bhaibheri]] David akaita kaverevere kupinda pa[[musasa]] wamambo Saul akatora kapu yainwirwa na[[mambo]]. ==Mitauro yeBantu== *[[Taabwa]] inoti '''Ku-belela''' (v. to like a place, to get used to it). *[[Taabwa]] inoti '''Ku-belela''' (1. To watch, to spy on someone. 3. To examine a country). *[[VaWabo]] vanoti '''elévéleve''' (Quietly, softly) vachireva [[kuverereka]]. *[[Lubwisi]] vanoti kuweleela (v. disappear; become smaller in size). *[[VaLela]] vanoti hwè̱rè̱rè̱ (v. moving quietly, almost silently) vachireva [[kuverereka]]. [[Category:Fundoyetsimba]] neqlf5ywtxhg3prafy08xw10pg6wmsn Tsano 0 4031 113699 113510 2026-06-10T20:45:42Z TB Chigz 6803 113699 wikitext text/x-wiki '''Tsano''' murume akaroora handzvadzi yako kana kuti hanzvadzi yemudzimai wawakaroora. ==Mitauro yeAfrika== *[[VaWanga]] vanoti '''abatsana''' kana '''akatsana''' (dem. those same ones). Mamwe mazwi: '''-atsana''' (dem. that or those same ones). '''efiatsana''' (dem. those same ones). *[[VaWanga]] vanoti '''omusenjetsana''' (n. niece or nephew of senje; child of a woman’s brother). Mamwe mazwi: '''senje''' (n. paternal aunt). *[[Herero]] vanoti '''o-saneno''' kana '''oku-sana na''' (resemblance; likeness). Mamwe mazwi: '''sana na''' (resemble, similar). '''Ou-sane''' (Similarity). '''Hasana''' (unlike). *[[VaTaabwa]] vanoti musano kana basano (n. Queen; mistress; wife). [[Gusilay]] vanoti pañoor (n. brother-in-law) kureva tsano. [[Category:Mhuri]] tnrm9mmkbithb9vimbkr1tm4bvxc8ky 113701 113699 2026-06-10T20:53:48Z TB Chigz 6803 113701 wikitext text/x-wiki '''Tsano''' zvinoreva murume akaroora handzvadzi yako (sister's husband). Tsano futi zvinoreva murume akaroora tete hanzvadzi yababa vako (father's sister's husband if you are male). Izvi zvinotaurwa nevarume, vakadzi vanoti [[babamukuru]]. Tsano futi zvinoreva hanzvadzi yemudzimai wawakaroora (wife's brother). Tsano futi zvinoreva mwanakomana watsano vakuru (wife's brother's son and his son, etc).<ref>tsano</ref> ==Mitauro yeAfrika== *[[VaWanga]] vanoti '''abatsana''' kana '''akatsana''' (dem. those same ones). Mamwe mazwi: '''-atsana''' (dem. that or those same ones). '''efiatsana''' (dem. those same ones). *[[VaWanga]] vanoti '''omusenjetsana''' (n. niece or nephew of senje; child of a woman’s brother). Mamwe mazwi: '''senje''' (n. paternal aunt). *[[Herero]] vanoti '''o-saneno''' kana '''oku-sana na''' (resemblance; likeness). Mamwe mazwi: '''sana na''' (resemble, similar). '''Ou-sane''' (Similarity). '''Hasana''' (unlike). *[[VaTaabwa]] vanoti musano kana basano (n. Queen; mistress; wife). [[Gusilay]] vanoti pañoor (n. brother-in-law) kureva tsano. [[Category:Mhuri]] dtkvtsyjnxvdlzhk0np32l0ekjw1a04 113702 113701 2026-06-10T20:56:17Z TB Chigz 6803 113702 wikitext text/x-wiki '''Tsano''' zvinoreva murume akaroora handzvadzi yako (sister's husband). Tsano futi zvinoreva murume akaroora tete vako (father's sister's husband if you are male). Izvi zvinotaurwa nevarume, vakadzi vanoti [[babamukuru]]. Tsano futi zvinoreva hanzvadzi yemudzimai wawakaroora (wife's brother). Tsano futi zvinoreva mwanakomana wahanzvadzi yemudzimai wawakaroora nevanakomana vavo zvichienda kumberi zvekare (wife's brother's son and his son, etc).<ref>tsano</ref> ==Mitauro yeAfrika== *[[VaWanga]] vanoti '''abatsana''' kana '''akatsana''' (dem. those same ones). Mamwe mazwi: '''-atsana''' (dem. that or those same ones). '''efiatsana''' (dem. those same ones). *[[VaWanga]] vanoti '''omusenjetsana''' (n. niece or nephew of senje; child of a woman’s brother). Mamwe mazwi: '''senje''' (n. paternal aunt). *[[Herero]] vanoti '''o-saneno''' kana '''oku-sana na''' (resemblance; likeness). Mamwe mazwi: '''sana na''' (resemble, similar). '''Ou-sane''' (Similarity). '''Hasana''' (unlike). *[[VaTaabwa]] vanoti musano kana basano (n. Queen; mistress; wife). [[Gusilay]] vanoti pañoor (n. brother-in-law) kureva tsano. [[Category:Mhuri]] gacp2nyoqcplg6pkdi6fzao823cxem9 Tezvara 0 4098 113698 113662 2026-06-10T20:43:32Z TB Chigz 6803 113698 wikitext text/x-wiki Shoko rokuti '''tezvara''' (father-in-law in English) rinoreva baba vemukadzi wawakaroora iwe murume. Pahukama hwedu muZimbabwe madzitezvara vanosanganisirawo vakoma nevanin'ina vababa vemukadzi wako. Shoko iri rinoshandazve kutaura baba vemurume wawakaroorwa naye iwe mukadzi. Pahukama hwedu muZimbabwe madzitezvara vanosanganisirawo vakoma nevanin'ina vababa vemurume wako. Shoko iri rinoshandazve kutaura [[hanzvadzi]] dzemukadzi wawakaroora iwe murume (wife's brother) nevanakomana vavo (wife's brother's son). ==Mazwi eBantu== *[[VaMambwe]] vanoti '''tatavyala witu''' (our father-in-law) kureva tezvara wedu. [[Lunyoro]] '''isezara''' (father-in-law) vachireva [[tezvara]]. *[[VaGanda]] vanoti '''ssezaala''' (father-in-law). [[VaWabo]] vanoti '''asezele''' (father-in-law) kureva [[tezvara]]. *VaFwe vanoti '''mukwerume''' (father-in-law) kureva [[tezvara]]. Mamwe mazwi: '''mukwe''' (in-law). *[[VaSango]] vanoti kôgarâ (n. a term used mutually among male in-laws - hence, father-in-law, brother-in-law (i.e. wife's brother), son in-law). [[Category: Mhuri]] 85mbmzk0qrh11izienkz1twj5xche6g Furo 0 4514 113679 107045 2026-06-10T14:30:19Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113679 wikitext text/x-wiki '''Furo''' kana [[furu]] (froth) rinoitika kana [[gasi]] rabatwa mukati merukanda rwemvura kana mumwe [[mutuvi]]. Furo rinoitika kana mvura yabvongodzwa zvine simba. ==Mamwe Mazwi== *[[Kupupuma]] kana [[kuferuka]] (to foam) zvinoreva [[kuita furo]] sezviya zvinoita [[sipo]]. *[[Bvarandanda]] kana [[mabvarandanda]] (Bubble rising in still water). ==Mitauro yeAfrika== *[[VaKongo]] vanoti '''fululuka''' (to foam - as the sea) kureva kuita [[furo]]. *[[Tem]] vanoti furuú (n. 1. bag; 2. condom; 3. folder) kureva furu. *[[VaMambwe]] vanoti '''kufuluma''' (to foam, to cover with foam, to froth, to churn) kureva kuita [[furo]]. *[[VaMambwe]] vanoti '''kufulumila''' (to foam, to cover with foam, churn). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kufuluma''' (v. to foam, to boil, to ferment, to skim). *Va[[Taita]] vanoti '''ifuro''' (bubble) kureva furo. [[Zigula]] vanoti '''chifulo''' (n. foam) vachireva [[furo]]. *[[MaZulu]] vanoti '''pupuma''' (boil over; Overflow) vachireva [[kupupuma]]. *[[Yao]] inoti '''kututuma''' (to bubble up as boiling water; to give out volumes of smoke) kureva [[kututuma]]. [[File:Flickr - cyclonebill - Juice af gulerod, ingefær, appelsin og grape.jpg|thumb|250px]] [[Category:Chemishonga]] tnsgyi90rbew63o4t1yrystalett33j Pfumo 0 4591 113677 102305 2026-06-10T14:22:45Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113677 wikitext text/x-wiki [[File:Zulu warrior.jpg|thumb|200px]] '''Pfumo''' kana [[jokoso]] (spear in English) [[chombo]] chakagadzirwa chiine chitanda chirefu chakabatanidzwa nemuromo unopinza unoshandiswa kubaya panguva yokunge vanhu vachirwa [[hondo]] kana kuvhima. Vatauri ve[[ChiNdau]] vanoti [[mukhondo]]. ==Zvikamu zvePfumo== *[[Kanzvi]] zvinoreva kwakapinza kuya kwepfumo kwacho kunobaya. *[[Pfumo|Chipanga]] kana [[Pfumo|chipasa]] (the blade of spear-head or arrow-head). *[[Pfumo|Rwiriko]] (shaft of a spear) ndiwo mutanda unoshanda semubato wepfumo. *[[Pfumo|Chireya]], [[Pfumo|suso]] kana [[Pfumo|chiraya]] (blunt end of a spear opposite to the blade - used for digging). *[[Nangiro]] (where the metal head enters the shaft at either end). *[[Pfumo|Nyenza]], [[ukambo]] kana [[makave]] (the coiled wire binding shaft end). *[[Pfumo|Musika]] kana [[nyimbiri]] (the stem of blade, entering into shaft). *[[Pfumo|Muromo]] (point of spear). *[[Chisambara]] (brass wire work on stick, handles etc). kune zita rinonzi [[Kasamabara]]. ==Tsumo== *Pfumo rinobaya ngerina hombarume. The spear that pierces is that of a (successful) hunter. ==Mitauro yeAfrika== *[[Taabwa]] vanoti lifumo (n. spear) kureva [[pfumo]]. [[Sangho]] vanoti likongo (n. spear). *[[Swahili]] vanoti '''mrembe''' (wooden spear with a sharp point). [[VaGbeya]] vanoti sêre (n. spear) kureva pfumo. *[[Baila]] vanoti '''insongwa''' (long pointed stick used as a spear by boys) kureva chimuti chakapinza chinoshandiswa sepfumo nevakomana. *MaZulu vanoti ilikhiwa (1. Large-bladed, stabbing assegai; 2. Bundle of spears) ipfumo rine chipanga chipamhi. *[[Kemedzung]] vanoti kondə (a kind of spear). [[Mbugwe]] inoti '''ereka''' (v. avoid) - zvichida vanoreva kuereka. *[[VaYao]] vanoti '''ngamo''' (A large bladed spear) ipfumo rine chipanga chihombe. [[Category:Zvombo]] d4rhvauiufbjttywgxr3gbtj4eb5xgp 113678 113677 2026-06-10T14:23:37Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113678 wikitext text/x-wiki [[File:Zulu warrior.jpg|thumb|200px]] '''Pfumo''' kana [[jokoso]] (spear in English) [[chombo]] chakagadzirwa chiine chitanda chirefu chakabatanidzwa nemuromo unopinza unoshandiswa kubaya panguva yokunge vanhu vachirwa [[hondo]] kana kuvhima. Vatauri ve[[ChiNdau]] vanoti [[mukhondo]]. ==Zvikamu zvePfumo== *[[Kanzvi]] zvinoreva kwakapinza kuya kwepfumo kwacho kunobaya. *[[Pfumo|Chipanga]] kana [[Pfumo|chipasa]] (the blade of spear-head or arrow-head). *[[Pfumo|Rwiriko]] (shaft of a spear) ndiwo mutanda unoshanda semubato wepfumo. *[[Pfumo|Chireya]], [[Pfumo|suso]] kana [[Pfumo|chiraya]] (blunt end of a spear opposite to the blade - used for digging). *[[Nangiro]] (where the metal head enters the shaft at either end). *[[Pfumo|Nyenza]], [[ukambo]] kana [[makave]] (the coiled wire binding shaft end). *[[Pfumo|Musika]] kana [[nyimbiri]] (the stem of blade, entering into shaft). *[[Pfumo|Muromo]] (point of spear). *[[Chisambara]] (brass wire work on stick, handles etc). kune zita rinonzi [[Kasamabara]]. ==Tsumo== *Pfumo rinobaya ngerina hombarume. The spear that pierces is that of a (successful) hunter. ==Mitauro yeAfrika== *[[Taabwa]] vanoti lifumo (n. spear) kureva [[pfumo]]. [[Sangho]] vanoti likongo (n. spear). *[[Swahili]] vanoti '''mrembe''' (wooden spear with a sharp point). *[[VaGbeya]] vanoti sêre (n. spear) kureva pfumo. [[Kemedzung]] vanoti kondə (a kind of spear). *[[Baila]] vanoti '''insongwa''' (long pointed stick used as a spear by boys) kureva chimuti chakapinza chinoshandiswa sepfumo nevakomana. *MaZulu vanoti ilikhiwa (1. Large-bladed, stabbing assegai; 2. Bundle of spears) ipfumo rine chipanga chipamhi. *[[Mbugwe]] inoti '''ereka''' (v. avoid) - zvichida vanoreva kuereka. *[[VaYao]] vanoti '''ngamo''' (A large bladed spear) ipfumo rine chipanga chihombe. [[Category:Zvombo]] 7lnw9pvliezva5n74u8lgxsoc60z2m2 Kubhabhatidza 0 5173 113674 83415 2026-06-10T14:15:09Z JayMezza 20555 113674 wikitext text/x-wiki [[Kubhabhatidza]] (baptism in English) itsika inoitwa nevatendi vechiKristu yekupinza mutendi mutsva mumvura. Tsika iyi inoitwa mushure mokunge munhu agamuchira Jesu Kristu achitenda kuti muponesi uye ndiShe. Maitirwo ayo kumaKereke mazhinji anoti munhu anonyudzwa muviri wake mumvura zhinji kuchitaurwa mashoko anoti, "Ndinokubhabhatidza muzita raBaba, neraMwanakomana, nera[[Mweya Mutsvene]]. Kubhabhatidzwa mucherechedzo wokutanga wokuti munhu ave mutendi kuna [[Jesu Kristu]] uye unocherechedza kubviswa kwe[[zvivi]] zvemunhu. ==Mamwe Mazwi== *Tarisai chinyorwa chinonzi [[kuwombeka]]. ==Mazwi eBantu== *Kikongo inoti '''womba''' (to be soaked and softened, become soft - not rotten) kureva [[kunyata]]. *Va[[Kongo]] vanoti '''wombesa''' (v.t. to soak and soften) kureva [[kunyata]]. *VaKongo vanoti '''wombomoka''' (v.i. to be soaked and softened or rot and go to pieces). *[[VaTaabwa]] vanoti '''ku-bomba''' (v. to be wet, soaked.) kureva [[kunyata]]. *[[VaTaabwa]] vanoti '''ku-bombeka''' (v. to soak) kureva [[kuwombeka]]. [[File:Baptism at Northolt Park Baptist Church (cropped).jpg|thumb|left|240px|Kubhabhatidza kuNortholt Park Baptist Church, [[Great Britain]]]] [[Category:Chitendero]] f7osws4z7333mo0w8m6f5e3kkb0lr4f Ruomba 0 5245 113675 83343 2026-06-10T14:15:36Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113675 wikitext text/x-wiki [[File:Milk-bottle.jpg|thumb|275px|[[bhodhoro]] remuakaka une ruomba kumusoro]] [[Ruomba]] (cream in English) zvinoreva mafuta anowanikwa achiyangarara pamusoro pe[[mukaka]]. [[Pwambwa]] kana kuti ruomba runopatsanurwa kubva pamukaka rwuchitengeswa rwega kana kuti rwunotengeswa rwakasangana nemukaka wacho. Mukaka unokwaniswa kutengeswa uine ruomba rwune huwandu hwakasiyana. Mukaka unotengeswa uine mafuta anotanga pazvikamu chimwe pazana (1%), zviviri pazana (2%), zvitatu ne[[hafu]] (3.5%) zvichingodaro. ==Mitauro yeBantu== *[[VaTsonga]] vanoti '''rivomba''' (n. cream). *[[VaZigula]] vanoti '''kuomboka''' (v. to cross over; to pass). *Lenje vanoti '''womba''' (Be soft, loose, relaxed e.g. with heat or moisture; slack - not tight; be soft, mild, gentle, calm, complacent, content, easy-going, kind, tame). *[[Lenje]] vanoti '''chiwomba''' (Something soft, soft part, crumb of bread). [[Category:kurima]] [[category:hushangazhi]] jz5bs8yrzvg6po87ocov8ysdf91kvg6 113676 113675 2026-06-10T14:16:05Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113676 wikitext text/x-wiki [[File:Milk-bottle.jpg|thumb|275px|[[bhodhoro]] remuakaka une ruomba kumusoro]] [[Ruomba]] (cream in English) zvinoreva mafuta anowanikwa achiyangarara pamusoro pe[[mukaka]]. [[Pwambwa]] kana kuti ruomba runopatsanurwa kubva pamukaka rwuchitengeswa rwega kana kuti rwunotengeswa rwakasangana nemukaka wacho. Mukaka unokwaniswa kutengeswa uine ruomba rwune huwandu hwakasiyana. Mukaka unotengeswa uine mafuta anotanga pazvikamu chimwe pazana (1%), zviviri pazana (2%), zvitatu ne[[hafu]] (3.5%) zvichingodaro. ==Mitauro yeBantu== *[[VaTsonga]] vanoti '''rivomba''' (n. cream). *[[VaZigula]] vanoti '''kuomboka''' (v. to cross over; to pass). *[[Lenje]] vanoti '''womba''' (Be soft, loose, relaxed e.g. with heat or moisture; slack - not tight; be soft, mild, gentle, calm, complacent, content, easy-going, kind, tame). *[[Lenje]] vanoti '''chiwomba''' (Something soft, soft part, crumb of bread). [[Category:kurima]] [[category:hushangazhi]] 0xkzjuo08qkcffslkl8fumck9dqbymu Mhondi 0 5718 113694 97798 2026-06-10T18:06:56Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113694 wikitext text/x-wiki [[Mhondi]] zvinoreva munhu akauraya mumwe munhu achiziva achida; apa zvichitaura kuuraya munhu asina mhosva yaakapara inotongerwa rufu, uye kuuraya kusiri kwe[[hondo]]. *[[BaKalanga]] vanoti [[mbulayi]] (killer; murderer) vachireva [[mhondi]]. *[[Nzimba]] (lurking place; 2. a place of hiding, usually for the purpose of murder). ==Mitauro yeBantu== *[[VaGungu]] vanoti '''muzindi''' kana '''bazindi''' (n. murderer, killer, assassin;) kureva [[mhondi]]. *[[Umbundu]] inoti '''liponda''' (strangle) kureva [[kuuraya nekudzipa]]. *[[Kikongo]] inoti '''umpondi''' (n. murdererous nature) kureva [[umhondi]]. *[[Taabwa]] inoti '''kuponda''' (n. to break by crushing) kureva kubonya. *[[VaZigula]] vanoti '''kukoma''' (kill, murder, execute; shut-off, extinguish) kureva [[kuuraya]]. Mamwe mazwi '''kukomwa''' (be killed, be murdered, be executed; be slain) kureva [[kuurayiwa]]. *[[VaZigula]] vanoti '''kuhonda''' (v. to pound up). Vanoisa [[h]] pana [[p]]. Sokuti: '''kuhara''' (v. scrape) kureva '''kupara'''. [[category:Matare emhosva]] o50cl091xv181157x06zfuqhva2dcm2 Chaparira sezita 0 13244 113683 113423 2026-06-10T14:56:15Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113683 wikitext text/x-wiki '''Chaparira''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Kuparira (to incite; bring another into). *Kuparira (to sharpen or scrape off a stick). ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]]. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Mambwe]] inoti '''upalila, -palila''', '''mapali''' (v. hope, rely upon, trust, hope, expectation) kureva [[kuvimba]] kana [[tariro]]. *[[VaChewa]] vanoti '''kupala''' kana '''kupalila''' (to choose out, seek, select). *[[Taabwa]] inoti kupalila (v. to resemble, n. similarity, resemblance). *[[Taabwa]] inoti '''mtuana umupalile se''' (this child resembles his father). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kupala''' kana '''kutanda''' (v. sow by broadcasting) kureva kukusha. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] 2ab3lk03ydhk3o0z1mhzplvgaquccc4 Mupona 0 13742 113707 100005 2026-06-10T22:43:59Z JayMezza 20555 113707 wikitext text/x-wiki *Mupona *[[Mupona sezita]] (a family name). ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Afrika]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Nsenga]] inoti '''pona''' (v. descend; collapse; drop, fall). Mamwe mazwi: '''poza, ponezhya''' (v. cause to happen). *Nsenga inoti '''pona; ponela''' (v. happen; take place; come to pass; befall). Sokuti: '''Leza wapona''' (there is lightning). *[[Kinande]] vanoti '''eripona''' (v. unhappy) kureva [[kusafara]]. Mamwe mazwi: '''omuponi''' (n. unhappy or discontended person). *[[Lingala]] inoti '''boponi''' (n. choice). Mamwe mazwi: '''kopona''' (v. choose). '''Kopono''' (n. choose, prefer). {{Kujekesa}} l3xggu14f3dfyzw4ilceqvmnmf7u0uw 113708 113707 2026-06-10T22:44:59Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113708 wikitext text/x-wiki *Mupona *[[Mupona sezita]] (a family name). ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Afrika]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Nsenga]] inoti '''pona''' (v. descend; collapse; drop, fall). Mamwe mazwi: '''poza, ponezhya''' (v. cause to happen). *Nsenga inoti '''pona; ponela''' (v. happen; take place; come to pass; befall). *Nsenga inoti '''Leza wapona''' (there is lightning). *[[Kinande]] vanoti '''eripona''' (v. unhappy) kureva [[kusafara]]. *[[Kinande]] vanoti '''omuponi''' (n. unhappy or discontended person). *[[Lingala]] inoti '''boponi''' (n. choice). Mamwe mazwi: '''kopona''' (v. choose). '''Kopono''' (n. choose, prefer). {{Kujekesa}} gmqslvr8isnco55lluwtdalz6ad9qwt 113709 113708 2026-06-10T22:45:32Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113709 wikitext text/x-wiki *Mupona *[[Mupona sezita]] (a family name). ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Afrika]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Nsenga]] inoti '''pona''' (v. descend; collapse; drop, fall). *[[Nsenga]] inoti '''poza, ponezhya''' (v. cause to happen). *Nsenga inoti '''pona; ponela''' (v. happen; take place; come to pass; befall). *Nsenga inoti '''Leza wapona''' (there is lightning). *[[Kinande]] vanoti '''eripona''' (v. unhappy) kureva [[kusafara]]. *[[Kinande]] vanoti '''omuponi''' (n. unhappy or discontended person). *[[Lingala]] inoti '''boponi''' (n. choice). Mamwe mazwi: '''kopona''' (v. choose). '''Kopono''' (n. choose, prefer). {{Kujekesa}} pfwnvdk5x5vagf9l29zbbl15nou1z3h Mupinda 0 14290 113697 96944 2026-06-10T18:31:00Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113697 wikitext text/x-wiki [[Mupinda]] kana [[Mpinda]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Vanhu vane zita iri: Karen Mupinda; Ngonidzashe Mupinda; Olivia Mupinda; Tinashe Mupinda. *Mazwi ane hukama: [[Kapindo]], [[Chapinduka]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Mambwe]] vanoti '''mpinda''' (load of salt packed in bark sack) mutwaro we[[munyu]] uri munhava. *[[Nyanja]] inoti '''mpinda''' (n. woven bag used to carry salt) ibhegi rekutakura [[munyu]]. *[[Kikongo]] inoti '''mpinda''' (n. a groundnut, arachis hypogaea) kureva [[nzungu]]. *[[MaZulu]] vanoti '''phinda''' (Repeat, do again). Sokuti: '''ukuphinda ingoma''' (to repeat a song). MaZulu vanoti '''phinda''' (Return, go back). Sokuti: '''ukuphinda emuva (to return back). *MaZulu vanoti '''phinda''' (Fold, make double; duplicate). Sokuti: '''ukuphinda ucansi''' (to fold a mat). *[[Yao]] inoti '''pinda''' kureva [[kupeta]]. [[Taabwa]] inoti '''mupinda''' (n. Load) kureva [[mutwaro]]. *MaZulu vanoti '''umphinda, emphinda''' kana '''muva''' (adv. behind) vachireva [[kumashure]]. [[Kinande]] vanoti '''omuhinda''' (n. a big drum) kureva ngoma huru. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] l8d32kv8sji3fm9sa2vf1bl6iggf1ju 113703 113697 2026-06-10T22:36:54Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113703 wikitext text/x-wiki [[Mupinda]] kana [[Mpinda]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Vanhu vane zita iri: Karen Mupinda; Ngonidzashe Mupinda; Olivia Mupinda; Tinashe Mupinda. *Mazwi ane hukama: [[Kapindo]], [[Chapinduka]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Mambwe]] vanoti '''mpinda''' (load of salt packed in bark sack) mutwaro we[[munyu]] uri munhava. *[[Nyanja]] inoti '''mpinda''' (n. woven bag used to carry salt) ibhegi rekutakura [[munyu]]. [[Taabwa]] inoti '''mupinda''' (n. Load of grain in a bark bag & tied between 2 sticks). *[[Kikongo]] inoti '''mpinda''' (n. a groundnut, arachis hypogaea) kureva [[nzungu]]. *[[MaZulu]] vanoti '''phinda''' (Repeat, do again). Sokuti: '''ukuphinda ingoma''' (to repeat a song). MaZulu vanoti '''phinda''' (Return, go back). Sokuti: '''ukuphinda emuva (to return back). *MaZulu vanoti '''phinda''' (Fold, make double; duplicate). Sokuti: '''ukuphinda ucansi''' (to fold a mat). *[[Yao]] inoti '''pinda''' kureva [[kupeta]]. *MaZulu vanoti '''umphinda, emphinda''' kana '''muva''' (adv. behind) vachireva [[kumashure]]. [[Kinande]] vanoti '''omuhinda''' (n. a big drum) kureva ngoma huru. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] 1ud5vbi6jzp1srx48595whpet5m0x1s 113704 113703 2026-06-10T22:37:13Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113704 wikitext text/x-wiki [[Mupinda]] kana [[Mpinda]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Vanhu vane zita iri: Karen Mupinda; Ngonidzashe Mupinda; Olivia Mupinda; Tinashe Mupinda. *Mazwi ane hukama: [[Kapindo]], [[Chapinduka]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Mambwe]] vanoti '''mpinda''' (load of salt packed in bark sack) mutwaro we[[munyu]] uri munhava. *[[Nyanja]] inoti '''mpinda''' (n. woven bag used to carry salt) ibhegi rekutakura [[munyu]]. *[[Taabwa]] inoti '''mupinda''' (n. Load of grain in a bark bag & tied between 2 sticks). *[[Kikongo]] inoti '''mpinda''' (n. a groundnut, arachis hypogaea) kureva [[nzungu]]. *[[MaZulu]] vanoti '''phinda''' (Repeat, do again). Sokuti: '''ukuphinda ingoma''' (to repeat a song). MaZulu vanoti '''phinda''' (Return, go back). Sokuti: '''ukuphinda emuva (to return back). *MaZulu vanoti '''phinda''' (Fold, make double; duplicate). Sokuti: '''ukuphinda ucansi''' (to fold a mat). *[[Yao]] inoti '''pinda''' kureva [[kupeta]]. *MaZulu vanoti '''umphinda, emphinda''' kana '''muva''' (adv. behind) vachireva [[kumashure]]. [[Kinande]] vanoti '''omuhinda''' (n. a big drum) kureva ngoma huru. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] a716951svph7s7d18v1w18smxo0knb9 Babamukuru 0 14731 113700 113664 2026-06-10T20:48:24Z TB Chigz 6803 /* Humwe Hukama */ 113700 wikitext text/x-wiki [[Babamukuru]] (father's older brother) zvinoreva mukoma wa[[baba]] nyakubereka. Mukutaura wekupfupisa vamwe vanoti [[bamukuru]]. Izwi iri rinoshandiswawo kureva murume akaroora mukoma waAmai yakubereka. ==Humwe Hukama== *Murume akaroora mukoma wemukadzi wako anodanwa kunzi babamukuru zvakare (older sister-in-law's husband). *Murume akaroora mukoma waAmai vako anodanwa kunzi babamukuru zvakare (mother's older sister's husband). *Murume akaroora tete vako anodanwa kunzi babamukuru (father's sister's husband if you are female). Izvi zvinotaurwa nevakadzi, varume vanoti [[tsano]]. ==Mitauro yeBantu== *[[MaZulu]] vanoti '''ubaba omukhulu''' (father's elder brother) kureva [[babamukuru]]. *[[MaZulu]] vanoti '''ubaba omncane''' (father's younger brother) kureva [[babamunini]]. *Vatauri ve[[Kizigua]] vanoti '''tate mkulu''' kureva [[babamukuru]]. *[[VaSango]] vanoti [[baba kota]] (father's older brother) kureva [[babamukuru]]. [[Category:Mhuri]] lppfh4o48bnmy5jdi3ccrveou0pt6l1 Kupakata 0 16078 113682 108965 2026-06-10T14:50:51Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113682 wikitext text/x-wiki Kupakata (to carry anything under the arm) zvinoreva kutakura chinhu pasi pehapwa neruwoko. *[[Mhakatirwa]] kureva zvinhu zvakapakatirwa. Shoko iri rinokwanisa kureva zvinhu zvichakabatirirwa zvaifanirwa kunge zvakasiiwa kana kutsvetwa pasi - sokuti kana munhu atendeuka ave kunamata haafaniri kuramba akapakatira chivi. ==Tsumo== *Kunzi dzipakate sandi kunzi dziridze. ==Mitauro yeAfrika== *[[Ila]] ne[[Lunda]] vanoti kupakata (to carry anything under the arm) kureva [[kupakata]]. *[[Umbundu]] inoti pakata (Carry). [[Lugungu]] inoti ''' kuhagatira''' (sprout or bear maize cobs). *[[MaZulu]] vanoti '''ukuphakhata''' (bear 2 or more cobs on the same stalk of mealies) vachireva kuita miguri miviri padzinde rimwe. *[[VaVenda]] vanoti '''-pakata''' (bear 2 or more cobs of maize), [[kupakata miguri]]. *[[Bushong]] inoti '''bakata''' (v. adhere; adhere as servant to master; be firm, steady or solid; contiguous; harden; become dense). *[[Bushong]] inoti '''bakata''' (stand together or side by side, coagulate, congeal, adhere, stick together, cleave, touch, be adjacent). *[[Bushong]] inoti '''bakata''' (be ; next to each other; put against; viscid). *[[Taabwa]] inoti '''kupakata''' (v. to attach oneself to a chief, to become his subject). pwn1shn28usqnt0iegxejchlt6i66o4 Musaka sezita 0 16210 113689 73802 2026-06-10T16:49:51Z JayMezza 20555 113689 wikitext text/x-wiki '''Musaka''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Baila]] vanoti '''musaka''' (n. wild-dog) kureva [[mhumhi]]. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] icdvbe4qke90resnzu2uc1yx8qp17pn Kupumha 0 17034 113710 113499 2026-06-10T23:19:33Z JayMezza 20555 113710 wikitext text/x-wiki *[[Kubvuvira|kupumha]] (Add malt or yeast when brewing beer) kana [[kubvuvira]]. *[[Kupumha nechimuti]] (brush or wipe away; swat flies). *[[Kupumha huroyi]] (to blame; to denigrate?). ==Mitauro yeBantu== *[[Mbukushu]] inoti '''-pumura''' (v. to hit someone). [[Mbukushu]] inoti '''-puma''' (v. to thresh corn). *[[Zigula]] inoti '''kuhumwa''' (be guilty; be found guilty). *VaZigula vanoti '''U mbavi kahumwa niyo akomwa''' (The thief was found guilty and then executed). *VaZigula vanoisa '''h''' pamwe panoiswa '''p''' ku[[Shona]]. Panoti [[kupona]] ivo vanoti '''kuhona'''. *[[Kinande]] vanoti '''erihumira''' (to bump; to hit) - zvichida vanoreva [[kupumha]]?. {{Kujekesa}} gqksxwnuacmaz7wtd9o2pi75nr7whle Bepura sezita 0 17840 113673 82505 2026-06-10T14:05:13Z JayMezza 20555 113673 wikitext text/x-wiki '''Bepura''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *[[Bepura]] (recovering consciousness). Nyaudzosingwi yokuti ''bepu'' inodudza kupepuka - ''ideophone of recovering consciousness''. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]]. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei mazita asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[VaNsenga]] vanoti '''pepula''' (v. mock; ridicule). *[[VaTaabwa]] vanoti '''ku-bepela''' (v. to lie about someone). *[[VaTaabwa]] vanoti '''ku-bepelela''' (to slander, to give false testimony against someone). *[[VaTaabwa]] vanoti '''ku-bepezva''' (v. to be unfaithful to one's word). *[[VaTaabwa]] vanoti '''ku-bepulula''' (v. to disabuse, to deny). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] 9p2c414xt5totc4iobm3j6mxyrig7p7 Mainza sezita 0 18468 113680 86246 2026-06-10T14:38:26Z JayMezza 20555 113680 wikitext text/x-wiki '''Mainza''' izita revanhu rinowanikwa ku[[Zambia]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Baila]] vanoti mainza (summer, rainy season) kureva maenza. *[[Nsenga]] vanoti mainza (n. rainy season) kureva [[maenza]]. *[[VaLenje]] vanoti mainsa (rainy season; period of heavy rains November to March) kureva [[maenza]]. *[[vaTaabwa]] vanoti [[mainza]] (n. rainy season) kureva maenza. *[[vaTaabwa]] vanoti kuinzisya (v. to be in full swing; to be at your best) *[[Taabwa]] inoti kuinza (v. show up to eat without being invited). [[Category:Mazita eVanhu muZambia]] 61hbhywzrpd3hs5jpk5techp84xm4jn Berere sezita 0 20064 113671 112624 2026-06-10T13:50:46Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113671 wikitext text/x-wiki '''Berere''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Vanhu vane zita iri: Peter Berere; Paradzayi Berere. *[[Berere remba]] inzvimbo yakakomberedza madziro ekunze kwe[[imba|mba]]. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Humburi Senni]] inoti béré (v. walk or go around something) kutenderera chinhu. *[[Humburi Senni]] inoti bè:bèrè] - (time) pass. *[[Humburi]] inoti bèrè (v. flip, turn over; switch; change, transform, exchange) kupinduka kana kushanduka. Mamwe mazwi: -bér-ó (changed, transformed). *[[Uyo Ibibio]] inoti bere (lean against; lean on (for help)). Fananidzai nokuti [[berere]]. [[Category:Mazita eVanhu muAfrica]] 6nzwd0mn9o2b4owfvjcp6ds5suz2lij Kunama, Mutauro 0 20297 113685 94605 2026-06-10T16:35:35Z JayMezza 20555 Redirected page to [[ChiKunama]] 113685 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ChiKunama]] lvfxxxrf4of7ossxst8gniwzlmerbf7 Mwenza sezita 0 20391 113681 113066 2026-06-10T14:41:01Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113681 wikitext text/x-wiki Mwenza izita remhuri rinowanikwa mu[[Kenya]]. *Vanhu vane zita iri: Peggy Mwenza, Eric Mwenza, Mwenza Jeng. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[VaGulu]] vanoti '''mwenda''' (cloth) kureva [[jira]]. *VaGulu vanoti '''mwenda mkulu''' (n. robe) kureva [[gemenzi]]. *[[VaTaabwa]] vanoti '''muinzi''' (n. opening, frame, the door) kureva mukova. *[[Kinande]] inoti omwenda (nine) kureva [[pfumbamwe]]. Mamwe mazwi: omwenda (n. habit). *[[Bushong]] inoti '''muentsha''' (quill of porcupine; quiver for arrows). Vanoti '''ntshala''' (n. hunger). *[[Bushong]] inoti '''muentsha''' (n. friend, companion, follower, retainer, attendant, adherent, disciple). [[Category:Mazita eVanhu kuKenya]] ck5h3triogaf8r2w0lspolgblanysip Chavarika sezita 0 20578 113665 96289 2026-06-10T13:12:30Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113665 wikitext text/x-wiki Chavarika izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *Vanhu vane zita iri: '''Prosper Chavarika, Tashinga Chavarika, Brian Chavarika'''. *Mazita ari pedyo: [[Ruvari sezita]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Herero]] vanoti '''-vari''' (n. two). Mamwe mazwi: '''mbari, tuvari, yevari''' (n. two). *[[Umbundu]] inoti '''vali''' (adj. two; more) kureva [[piri|mbiri]]. Mamwe mazwi: '''oluvali''' (second wife ; again, the second time). *[[Lomwe]] inoti '''waarika''' (v. toast) kureva [[kutosta]]. *[[Swahili]] inoti '''kwarika''' (to make a nest) kureva kuvaka [[Dendere reShiri|dendere]] *[[Zigula]] inoti '''kualika''' (v. to invite; inviting) kureva [[kukoka]]. *[[Giryama]] inoti '''ku-arika''' (pop - make a light explosive sound, snapping). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] 5cxl9xpxhn5g7af9554uv4u9kgd45yk Mupona sezita 0 21463 113705 100001 2026-06-10T22:42:02Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113705 wikitext text/x-wiki '''Mupona''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. *Vanhu vane zita iri: '''James Mupona; Tapiwa Mupona; Edwin Mupona; Austin Mupona'''. *Mamwe Mazwi: [[hupenyu]], [[kurarama]], [[kupona]] (life) zvinoreva nguva yekurarama kwemunhu, mhuka kana chimwewo chinhu chine hupenyu . *Adhamu [[wakapona]] makore zana nemakumi matatu (130), wakabara [[mukororo]]: After Adam lived 130 years he fathered a son ... (''Genesis 5:3'' [[Bhaibheri reChiNdau]]). ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Afrika]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[VaTonga]] vanoti '''muponi''' (Healthy person). [[Zigula]] vanoti '''kuhona''' (heal up; get well; become safe) kureva [[kupona]]. *[[Kimbundu]] vanoti '''kuponona''' (v. to bare, strip, undress, flay) kureva [[kupfekenura]]. Mamwe mazwi: '''oloponoka''' (to undress). *[[Mambwe]] inoti '''kupona''' (fall)- [[kuwa]]. Mamwe mazwi: '''kuponya''' (to drop, to let fall) [[kudonhedza]]. *[[VaFipa]] vanoti '''alupona''' [[kuwa]]. [Nsenga]] vanoti '''pona''' (v. descend). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] irwn3txfih1tt9aedr6gsq1tisdb4wy 113706 113705 2026-06-10T22:42:28Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113706 wikitext text/x-wiki '''Mupona''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. *Vanhu vane zita iri: '''James Mupona; Tapiwa Mupona; Edwin Mupona; Austin Mupona'''. *Mamwe Mazwi: [[hupenyu]], [[kurarama]], [[kupona]] (life) zvinoreva nguva yekurarama kwemunhu, mhuka kana chimwewo chinhu chine hupenyu . *Adhamu [[wakapona]] makore zana nemakumi matatu (130), wakabara [[mukororo]]: After Adam lived 130 years he fathered a son ... (''Genesis 5:3'' [[Bhaibheri reChiNdau]]). ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Afrika]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[VaTonga]] vanoti '''muponi''' (Healthy person). *[[Zigula]] vanoti '''kuhona''' (heal up; get well; become safe) kureva [[kupona]]. *[[Kimbundu]] vanoti '''kuponona''' (v. to bare, strip, undress, flay) kureva [[kupfekenura]]. Mamwe mazwi: '''oloponoka''' (to undress). *[[Mambwe]] inoti '''kupona''' (fall)- [[kuwa]]. Mamwe mazwi: '''kuponya''' (to drop, to let fall) [[kudonhedza]]. *[[VaFipa]] vanoti '''alupona''' [[kuwa]]. [[Nsenga]] vanoti '''pona''' (v. descend). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] 2fnxu192peat98atvh1bpbwv0lyppeh Zambuko sezita 0 21585 113666 100299 2026-06-10T13:20:46Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113666 wikitext text/x-wiki '''Zambuko''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. *Vanhu vane zita iri: Patience Zambuko; Grace Zambuko; Tsivai Zambuko; Tinashe Zambuko. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Kimbundu]] inoti '''kusambuka''' (v. to contaminate, infect, transpose) kureva [[kutapukira]]. *Kimbundu inoti '''kusambukisa''' (v. transmit by contagion, contaminate) kureva [[kutaupukira]]. *Kimbundu inoti '''kusambujuka''' (v. pass from one side to the other, cross) kureva [[kuyambuka]]. *[[Taabwa]] inoti '''kiabu''' (ford) kureva [[zambuko]]. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] m60b9q83o1iim0nxdp0zt1y5erzyyka 113667 113666 2026-06-10T13:26:18Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113667 wikitext text/x-wiki '''Zambuko''' izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. *Vanhu vane zita iri: Patience Zambuko; Grace Zambuko; Tsivai Zambuko; Tinashe Zambuko. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kumitauro ye[[ChiBantu]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Kimbundu]] inoti '''kusambuka''' (v. to contaminate, infect, transpose) kureva [[kutapukira]]. *Kimbundu inoti '''kusambukisa''' (v. transmit by contagion, contaminate) kureva [[kutaupukira]]. *Kimbundu inoti '''kusambujuka''' (v. pass from one side to the other, cross) kureva [[kuyambuka]]. *[[Taabwa]] inoti '''kiabu''' (ford) kureva [[zambuko]]. *[[Taabwa]] inoti '''kuabuka''' (v. to cross, to pass over a river, etc.) kureva [[kuyambuka]]. *[[Taabwa]] inoti '''kuabulwa''' (to be pulled out of the water - an object) kureva [[kunyukurwa]]. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] 1756rdrq67r7prl1dswcyfvg2puig7n Mupingo sezita 0 24933 113684 113591 2026-06-10T15:24:00Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 113684 wikitext text/x-wiki Mupingo izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. *Mazwi ari Pedyo: [[Kapinga sezita]]; [[Chapinga sezita]]; [[Mhinga sezita]]; [[Chapingidza sezita]]; [[Nyamupingidza sezita|Nyamupingidza]], [[Chipinga sezita]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Nyanja]] inoti kupinga (v. cross, lie across; as a tree across a stream, as pain across the belly or arm; trip up). *[[Nyanja]] vanoti '''pinga dziko''' (to cross and conquer a country). *Zulu inoti phinga (Intertwine wattles & branches (in making fences, screens); Press or cool down, quiet, [[suppress]]). *[[VaTaabwa]] vanoti mupingo (n. load placed in the middle of a pole to be carried by two people). *[[Taabwa]] inoti kupinga (Carry a load placed in the middle of a pole to be held by two people). *[[VaTaabwa]] vanoti kupinga (n. Amulet worn against illnesses). *[[VaTaabwa]] vanoti lupingu (n. Articulation, joint; Finger joint). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] mu81z6wt032g9p1qdzcxssrja56id7b Chipinga sezita 0 24934 113695 113593 2026-06-10T18:23:22Z JayMezza 20555 113695 wikitext text/x-wiki Chipinga izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]], [[Malawi]] ne[[Angola]]. *Vanhu vane zita iri: Aaron Chipinga; Domingos Chipinga; Ruth Chipinga; Chipinga Gomes. *Mazwi ari pedyo: [[kupinga]], [[Mupinga]], [[Chapinga sezita]], [[Nyamupingidza sezita|Nyamupingidza]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Nyanja]] vanoti kupinga (v. to cross, lie across; as a tree across a stream, as pain across the belly or arm; to trip up). [[Nyakyusa]] inoti '''pingika''' (v, set across). *[[Swahili]] inoti '''kipinga''' (safety precaution or device). Swahili vanoti '''kipingo''' ( 1. obstruction, barrier, hurdle. 2. peg, bar, bolt. 3. pin. 4. necklace, bracelet). *[[MaZulu]] vanoti '''iliphingelo''' kana '''iliphingo''' (n. Wattle-work ; intertwining of wattles). Mamwe mazwi: '''isiphingo''' (n. Species of thorny shrub, Sentia indica) kureva muti wadomwa. [[Category:Mazita eVanhu kuMalawi]] k9nwen0wdk3qgj8tqdmn4hznwnj7qer Kunyukura 0 24941 113668 2026-06-10T13:31:13Z JayMezza 20555 Created page with "Kunyukura (to pull out of water; to lift up). ==Mitauro yeBantu== *[[VaYao]] vanoti '''kunyikula''' (to lift up ; to raise up one side) - zvichida vachireva [[kunyukura]]? *[[Lela]] vanoti bìtí (v. bury, cover). Fananidzai nokuti kubitirwa? Mamwe mazwi: bìtìsí (v. cover oneself up, wrap up). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabulwa''' (v. to be pulled out of the water (an object). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabulwa''' (v. to be pulled out of the water (an object). *Taabwa..." 113668 wikitext text/x-wiki Kunyukura (to pull out of water; to lift up). ==Mitauro yeBantu== *[[VaYao]] vanoti '''kunyikula''' (to lift up ; to raise up one side) - zvichida vachireva [[kunyukura]]? *[[Lela]] vanoti bìtí (v. bury, cover). Fananidzai nokuti kubitirwa? Mamwe mazwi: bìtìsí (v. cover oneself up, wrap up). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabulwa''' (v. to be pulled out of the water (an object). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabulwa''' (v. to be pulled out of the water (an object). *[[Taabwa]] inoti '''kuabula''' (to pull something out of the water; to help someone cross the river). aijieod66yq4l19i3892q70675yfx2a Muyambutsi 0 24942 113669 2026-06-10T13:43:07Z JayMezza 20555 Created page with "Muyambutsi zvinoreva munhu anoyambutsa vanhu parwizi, angava achishandisa chikepe kana kuvatakura iye womene. ==Mitauro yeBantu== *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabuka''' (v. to be pulled out of the water (an object). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabulwa''' (v. to be pulled out of the water (an object). *[[Taabwa]] inoti '''kuabula''' (to pull something out of the water; to help someone cross the river). *[[Taabwa]] inoti '''Ki-abusya''' (one who ferries people across the river,..." 113669 wikitext text/x-wiki Muyambutsi zvinoreva munhu anoyambutsa vanhu parwizi, angava achishandisa chikepe kana kuvatakura iye womene. ==Mitauro yeBantu== *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabuka''' (v. to be pulled out of the water (an object). *[[VaTaabwa]] vanoti '''kuabulwa''' (v. to be pulled out of the water (an object). *[[Taabwa]] inoti '''kuabula''' (to pull something out of the water; to help someone cross the river). *[[Taabwa]] inoti '''Ki-abusya''' (one who ferries people across the river, the ferryman). *[[Taabwa]] inoti '''Mu-abuzi''' (the one who pulls an object or a person out of the water). [[Category:Matare emhosva]] ds3xv2jm7kvst5exgd066gfgnxtyue3 Berere remba 0 24943 113672 2026-06-10T13:56:03Z JayMezza 20555 Created page with "Berere remba inzvimbo yakakomberedza madziro ekunze kwemba. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. *[[Taabwa]] inoti '''ka-bela''' (adv. near, proximity). *[[Taabwa]] inoti '''Ku-bele''' (to treat someone well, to accustom someone to something). *[[Taabwa]] inoti '''Ku-bele''' (to have someone spied on. 3° to visit, send, or examine a country)." 113672 wikitext text/x-wiki Berere remba inzvimbo yakakomberedza madziro ekunze kwemba. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro yeAfrica, asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose nemazwi ari pasi aya. *[[Taabwa]] inoti '''ka-bela''' (adv. near, proximity). *[[Taabwa]] inoti '''Ku-bele''' (to treat someone well, to accustom someone to something). *[[Taabwa]] inoti '''Ku-bele''' (to have someone spied on. 3° to visit, send, or examine a country). o7jfqt6jdxv3zzr2fzzntbjku3cwrfl ChiKunama 0 24944 113686 2026-06-10T16:36:24Z JayMezza 20555 Created page with "Kunama mutauro unowanikwa ku[[Eritrea]]. Rurimi urwu rune [[ndiminyina]] dzinoti: Marda, Barka, Aymasa, Sokodasa, Tika, Takazze-Setit, Tigray, Ilit uye Bitaama. ==Mazwi Anotodza Bantu== *Kunama inoti nā (v. drinking) kureva [[kunwa]]. *Kunama inoti bā:́rè (num. two) kureva [[piri|mbiri]]. Fananidzai nokuti [[barika]]? *Kunama inoti málá (v. finish, complete) kureva [[kupedza]]. *Kunama inoti uta (v. vomit) kureva [[kurutsa]]. Mamwe mazwi: ==Mamwe Mashoko== *K..." 113686 wikitext text/x-wiki Kunama mutauro unowanikwa ku[[Eritrea]]. Rurimi urwu rune [[ndiminyina]] dzinoti: Marda, Barka, Aymasa, Sokodasa, Tika, Takazze-Setit, Tigray, Ilit uye Bitaama. ==Mazwi Anotodza Bantu== *Kunama inoti nā (v. drinking) kureva [[kunwa]]. *Kunama inoti bā:́rè (num. two) kureva [[piri|mbiri]]. Fananidzai nokuti [[barika]]? *Kunama inoti málá (v. finish, complete) kureva [[kupedza]]. *Kunama inoti uta (v. vomit) kureva [[kurutsa]]. Mamwe mazwi: ==Mamwe Mashoko== *Kunama inoti kāwā (n. flour) kureva [[flawa]]. Mamwe mazwi: ɡādā ‘travelling *Kunama inoti tāɡā (n. threshing-floor) kureva [[chipuriro]]. *Kunama inoti kōsá (v. cough) kureva [[kukosora]]. Mamwe mazwi: dàbà (n. lake) kureva [[nyanza]]. *Kunama inoti fūrā (v. plunder a town) kureva [[kurozva]] guta. Mamwe mazwi: desa (n. liver) kureva chitaka. *Kunama inoti gola (n. honey) kureva [[huchi]]. Mamwe mazwi: ɡāːlá (n. bellows) kureva [[mvuto]]. *Kunama inoti kona (n. hand) kureva [[ruwoko]]. Mamwe mazwi: dòlòkà (n. tortoise of land) kureva [[hamba]]. *Kunama inoti toma (n. fire) kureva [[moto]]. Mamwe mazwi: tera (n. moon) kureva mwedzi. *Kunama inoti fanaka (n. season, time) kureva [[nguva]] kana [[mwaka]]. *Kunama inoti dʒíɡɡà (adj. green) kureva [[grini]]. Mamwe mazwi: dʒēndʒā (n. placenta). *Kunama inoti dʒūlá (n. saliva) kureva [[mate]]. Mamwe mazwi: ora (n. circle). *Kunama inoti kōttā (n. seat) kureva [[chigaro]]. Mamwe mazwi: kōmá (v. to love) kureva [[kuda]]. *Kunama inoti usuna (polygamy) kureva [[chipari]]. Mamwe mazwi: laga (n. land, earth). *Kunama inoti tokoma (hot, warm) kureva [[kupisa]]. Mamwe mazwi: bia (n. water) kureva [[mvura]]. *Kunama inoti anda (big) kureva [[hombe]]. Mamwe mazwi: kunda (n. salt) kureva [[munyu]]. *Kunama inoti data (n. thing) kureva [[chinhu]]. Mamwe mazwi: sākāmā (v. rule over, dominate). *Kunama inoti wa (n. eye) kureva [[ziso]]. Mamwe mazwi: sāː́sá ̄(wide). *Kunama inoti bádá ̄(n. thigh) kureva [[chidya]]. Mamwe mazwi: súsá (v. preparing). *Kunama inoti dádá ̄(v. separating) kureva [[kupatsanura]]. Mamwe mazwi: suba (n. river). *Kunama inoti haka (n. truth) kureva [[idi]]. Mamwe mazwi: basa (v. make smooth). *Kunama inoti dàkkā (n. woman) kureva [[mukadzi]]. Mamwe mazwi: tábīlā (n. road, path) kureva [[nzira]]. *Kunama inoti sāná (n. work, making) kureva [[kushanda]]. Mamwe mazwi: sanda (n. basket). *Kunama inoti sàttè (num. three) kureva [[nhatu]]. Mamwe mazwi: ɡáŋ́ɡámá ̄(adj. hard) *Kunama inoti giga (adj. blue) kureva [[blu]]. Mamwe mazwi: gadziba (n. face). *Kunama inoti kōttāba (v. sit) kureva [[kugara]]. Mamwe mazwi: kòtàtà (v. be proud). *Kunama inoti andira (n. shin) kureva [[mupimbiri]]. Mamwe mazwi: gungula (coil of rope). *Kunama inoti anda (adj. elder) kureva munhu [[mukuru]]. Mamwe mazwi: lafa (n. maize). *Kunama inoti eteta (adv. near) kureva [[pedyo]]. Mamwe mazwi: tama (adj. new). *Kunama inoti kōsāsā (v. teach) kureva [[kudzidzisa]]. Mamwe mazwi: suga (n. town, city) kureva [[dhorobha]]. *Kunama inoti kola (v. prevent) kureva [[kudzivirira]]. Mamwe mazwi: mārá ̄(guide). *Kunama inoti dada (n. bead) kureva [[chuma]]. Mamwe mazwi: [[Category:Mitauro yeEritrea]] fy9pcbqley9yrskw36fovhvy02d2ve8 Chipuriro 0 24945 113687 2026-06-10T16:39:08Z JayMezza 20555 Created page with "Chipuriro (n. threshing-floor) kureva nzvimbo inopurirwa zvirimwa zvakadai se[[chibage]], [[zviyo]], [[gorosi]], [[mupunga]]. ==Mitauro yeAfrika== *[[ChiKunama]] vanoti kipulilo (n. threshing-floor) kureva [[chipuriro]]. *[[ChiKunama]] vanoti tāɡā (n. threshing-floor) kureva [[chipuriro]]." 113687 wikitext text/x-wiki Chipuriro (n. threshing-floor) kureva nzvimbo inopurirwa zvirimwa zvakadai se[[chibage]], [[zviyo]], [[gorosi]], [[mupunga]]. ==Mitauro yeAfrika== *[[ChiKunama]] vanoti kipulilo (n. threshing-floor) kureva [[chipuriro]]. *[[ChiKunama]] vanoti tāɡā (n. threshing-floor) kureva [[chipuriro]]. tt8brdw91x6yl5cugl609hnbkwr4xy8 113688 113687 2026-06-10T16:39:30Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 113688 wikitext text/x-wiki Chipuriro (n. threshing-floor) kureva nzvimbo inopurirwa zvirimwa zvakadai se[[chibage]], [[zviyo]], [[gorosi]], [[mupunga]]. ==Mitauro yeAfrika== *[[VaTaabwa]] vanoti kipulilo (n. threshing-floor) kureva [[chipuriro]]. *[[ChiKunama]] vanoti tāɡā (n. threshing-floor) kureva [[chipuriro]]. c9mdm0fd4co0xdh4dhmyhve1utyhwus Musaku sezita 0 24946 113690 2026-06-10T16:51:31Z JayMezza 20555 Created page with "'''Musaka''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Taabwa]] inoti '''musaku''' (n. dish prepared with sorghum) kureva [[kudya kunobikwa nemapfunde]]. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]" 113690 wikitext text/x-wiki '''Musaka''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Taabwa]] inoti '''musaku''' (n. dish prepared with sorghum) kureva [[kudya kunobikwa nemapfunde]]. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] t3wunxst0qkede5x5jolj55lkqdz8p9 113691 113690 2026-06-10T16:53:33Z JayMezza 20555 113691 wikitext text/x-wiki '''Musaku''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Taabwa]] inoti '''musaku''' (n. dish prepared with sorghum) kureva [[kudya kunobikwa nemapfunde]]. [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] 0o24acnyjss748q354f6x5ckhw901i1 Kusakatira sezita 0 24947 113692 2026-06-10T16:57:21Z JayMezza 20555 Created page with "'''Kusakatira''' kana '''Kusakatila''' mazita evanhu anowanikwa mu[[Malawi]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Taabwa]] inoti '''kusakatila''' (v. to extend both hands to receive something. The hands express esteem for the..." 113692 wikitext text/x-wiki '''Kusakatira''' kana '''Kusakatila''' mazita evanhu anowanikwa mu[[Malawi]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Taabwa]] inoti '''kusakatila''' (v. to extend both hands to receive something. The hands express esteem for the giver and the thing) kureva [[kutambanudza]] mawoko uchigachira chinhu. [[Category:Mazita eVanhu muMalawi]] q70m2su03v1yqn99dbcgqvpcmjg9j8y Musakali sezita 0 24948 113693 2026-06-10T17:07:45Z JayMezza 20555 Created page with "Musakali izita remhuri rinowanikwa mu[[Kenya]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]]. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Taabwa]] inoti '''musakali''' (n. very strong vine). [[Category:Mazita eVanhu muKenya]]" 113693 wikitext text/x-wiki Musakali izita remhuri rinowanikwa mu[[Kenya]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]]. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano. *[[Taabwa]] inoti '''musakali''' (n. very strong vine). [[Category:Mazita eVanhu muKenya]] eqepjxqd80at4lyozis42b7h8xc2vyn Chapinga sezita 0 24949 113696 2026-06-10T18:25:25Z JayMezza 20555 Created page with "Chapinga izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. *Mazwi ari Pedyo: [[Kapinga sezita]]; [[Mupingo sezita]]; [[Mhinga sezita]]; [[Chapingidza sezita]]; [[Nyamupingidza sezita|Nyamupingidza]], [[Chipinga sezita]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Nyanja]] inoti kupinga (v. cross, lie across; as a tree across a stream, as pain across th..." 113696 wikitext text/x-wiki Chapinga izita remhuri rinowanikwa muZimbabwe. *Mazwi ari Pedyo: [[Kapinga sezita]]; [[Mupingo sezita]]; [[Mhinga sezita]]; [[Chapingidza sezita]]; [[Nyamupingidza sezita|Nyamupingidza]], [[Chipinga sezita]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. *[[Nyanja]] inoti kupinga (v. cross, lie across; as a tree across a stream, as pain across the belly or arm; trip up). *[[Nyanja]] vanoti '''pinga dziko''' (to cross and conquer a country). *[[VaTaabwa]] vanoti mupingo (n. load placed in the middle of a pole to be carried by two people). *[[Taabwa]] inoti kupinga (Carry a load placed in the middle of a pole to be held by two people). *[[VaTaabwa]] vanoti kupinga (n. Amulet worn against illnesses). *[[VaTaabwa]] vanoti lupingu (n. Articulation, joint; Finger joint). *Zulu inoti phinga (Intertwine wattles & branches (in making fences, screens); Press or cool down, quiet, [[suppress]]). [[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]] k19znpq8itrmv3iwoox59y0iouqomc1 Kupumha huroyi 0 24950 113711 2026-06-10T23:21:15Z JayMezza 20555 Created page with "Kupumha huroyi zvinoreva kupomera munhu mhosva yekuti anoroya. ==Mitauro yeAfrika== *[[VaTaabwa]] vanoti kupuma (v. to criticize, to castigate) vachireva kupumha." 113711 wikitext text/x-wiki Kupumha huroyi zvinoreva kupomera munhu mhosva yekuti anoroya. ==Mitauro yeAfrika== *[[VaTaabwa]] vanoti kupuma (v. to criticize, to castigate) vachireva kupumha. k100mjos40z4h8pqcvextw3qrzjcqyt 113712 113711 2026-06-10T23:23:24Z JayMezza 20555 113712 wikitext text/x-wiki Kupumha huroyi zvinoreva kupomera munhu mhosva yekuti anoroya. ==Kurerutsa Mutauro== *Vakakwirira muzukuru wavo dare nemhaka ye[[kupumha huroyi]]. ==Mitauro yeAfrika== *[[VaTaabwa]] vanoti kupuma (v. to criticize, to castigate) vachireva kupumha. [[Category:Matare emhosva]] gpj50w371nzjzwg5mimz27y7770fguk