Wikipedia snwiki https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Peji Rekutanga 0 596 114310 114078 2026-08-26T12:17:02Z Tumbuka Arch 14763 added tum 114310 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable flost center" |'''[[{{CURRENTDAYNAME}}]], [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]]''' [[File:Wikibar-alpha-8bit.png|right|frameless]] {| | {| |- style="background-color:#DCDCDC" !Kwaziwai, Kwaziwai |- style="background-color:#abe098" !<big>Tikutambirei kuWikipidhiya!</big> |- style="background-color:#83d475" |[[Duramazwi]] re mahara, chero munhu anogona kuuya achiwedzera ruzivo rwaanawo kana kushandura mazanhi emimwe mitauro kuisa muChishona. Parizvino tine zvinyorwa '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' [[Special:AllPages|zvakanyorwa]] ne [[ChiShona|Chishona]]. |- style="background-color:#DCDCDC" !'''<small>Munoda kuona Wikipedhiya yedu senwadhi here? Dzvanyai Pano!</small>''' |- |- |} | | {| |- | {| |[[File:WikiProject Biology Logo (Deus WikiProject).png|frameless|29x29px]] |- |[[Ungamo:Taramhenyu|Taramhenyu]] |} |- | {| |[[File:P religion-green.png|frameless|33x33px]] |- |[[Ungamo:Chinamato|Chinamato]] |} |- | {| |[[File:Wikipedia logo v2 (black).svg|frameless|30x30px]] |- |[[Ungamo:Masvomhu|Masvomhu]] |} |} | | {| | {| |[[File:Old wikipedia logo.png|frameless|30x30px]] |- |[[Ungamo:Nhoroondo|Nhoroondo]] |} {| |- |[[File:Geographylogo.svg|frameless|37x37px]] |- |[[Ungamo:Tarachisi|Tarachisi]] |} {| |[[File:P culture.svg|frameless|31x31px]] |- |[[Ungamo:Nzanga|Nzanga]] |} |} | | {| | {| |[[File:Circle-icons-music.svg|frameless|30x30px]][[Ungamo:Mhanzi|Mhanzi]] |} |- | {| |[[File:Language icon.png|frameless|31x31px]] |- |[[Ungamo:Mutauro|Mutauro]] |} |- | {| |[[File:Circle-icons-art.svg|frameless|30x30px]] |- |[[Ungamo:Useza|Useza]] |} |} | | {| | {| |[[File:Nuvola apps kalzium.svg|frameless|30x30px]] |- |[[Ungamo:Sainzi|Sainzi]] |} |- | {| |[[File:N icon technology.png|frameless|33x33px]] |- |[[Ungamo:Ruambarueza|Ruambarueza]] |} |- | {| |[[File:ArchitectureIcon.svg|frameless|31x31px]] |- |[[Ungamo:Uvaki|Uvaki]] |} |} |} [[File:Wikibar-alpha-8bit.png|right|frameless]] |} {| ! style="background:#bdffa4; border:1px solid #eeeeee; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div> |- | style="background:#f7ffdc; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |[[File:Flag map of Zimbabwe.svg|right|200x200px]]Musha uno ndewedu vatauri ve[[Chivanhu]], [[:en:Shona|mutauro weChiShona]], muno mu[[Wikipedhiya]]. Wikipedhiya chinyorwa chepa[[danhautande]] chinounganidzwa [[ungwaru]], [[ruzivo]] no[[hunyanzvi]] hwezvikamu zvese zveraramo remarudzi osezvayo erino pasi. Zvakanaka zvakadzama kwazvo kuti gapu rese iri reungwaru, ruzivo nohunyanzvi rive rinonyogwa mururimi rwaamai. Basa iri ngatiritange nhasi tigorisiirawo vana vedu navana vavowo, zvichingoenda, ziyenda nakuenda. Mutauro wedu isu vanhu hauna kugara uchinzi [[ChiShona]] kwete. [[Varungu|Muchena]] ainzi [[Clement Doke]] ndiye akatanga kushandisa izwi rekuti Chi[[Shona]] mugore ra[[1931]]. Mutauro wedu unonzi [[ChiVanhu]]. Munokokwa mese, ani naani zvake, kuti muwedzere zvinyogwa izvi. Vanyori, vadzidzisi nevadzidzi veChiShona muzvikoro zvikuru zvedzidzo munokokwa kuti mutitungamirire pabasa iri. Tinodaidza kunyanya zvikuru sei avo vadzidzi nevadzidzisi vari muboka rezvidzidzo zveChiShona pa[[Yunivhesiti yeZimbabwe]] uyewo avo vese vakapedza zvidzidzo zveChiShona pachikoro chikuru ichi. Kana muchida kuziva zvakawanda nezve[[humwe]] ye[http://sn.wikipedia.org:Wikipedia Wikipediya] endai panzvimbo yemu[[dandira]] iyi [http://www.wikipedia.org www.wikipedia.org] Tsvakai muwedzere ruzivo rwenyu nezve [http://www.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Create_a_new_language_in_Wikipedia Kuisa zvinyorwa zvemumwe mutauro rudzi muWikipedhiya] |- | style="background:#bdffa4; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |[[File:Wikibar-alpha-8bit.png|right|frameless|100x100px]] |} {| class="wikitable float center" |- style="background-color:#343c19" |[[File:New-Bouncywikilogo.gif|right|frameless|52x52px]]<div class="mpbox" style="margin-top: .3em; background-color: #676d20; padding: .25em;"><inputbox> type=create width=45 break=no buttonlabel=Sika Chinyorwa </inputbox>[[File:Wikibar-alpha-8bit.png|right|frameless]]</div> |} {| |- valign="top" | align="center" bgcolor="#ffffff" | {| | colspan="4" | {| |- | {| ! style="background:#00ffff; border:1px solid #eeeeee; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><div style="font-size:120%"> <div style="text-align: center;">Nehanda Nyakasikana</div> </div><!-- TÍTULO A (FIN)--><!-- TEXTO A --> |- | style="background:#eeffff; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |<div style="text-align: center;"><small><poem></div> <div style="text-align: center;">"Aah! [[Nehanda]] [[Nyakasikana]]! Kunozove riniko, Isu [[VaNyai]] tichitambudzika; Mweya Unoera! Kunozove riniko, Isu VaNyai tichidzvinyirirwa? Ko, inga taneta wani nokunwa misodzi; Ko, toshirira kudzamara kuve riniko? Ko, inga panguva yechando miti inozvizorodza, Inokuhumuka mashizha yombowana rudekaro, Kwozoti nokuchena kwokunze yodombera; Mashizha yovawo nenhenhere inoyevedza; Shiri nemhuka nenyuchi dzokwezvwa nehwema, Ko, isu rugare ruchatisvika riniko? Vana vacheche vatinobereka, vawakatipa Iwe [[Samasimba]], vanova ndivo vadyi venhaka dzedu, nhasi vokura vakasunzumara munyika yavo, Voshaya nzvimbo dzokurarama nokuzvidekadza? Apa nepapo pazere rufuse, Makumbo avo ane matuzu nokupfuviswa neriri pfumojena. Ko, vosvikepiko? Mudzimba dzose nomumisha yose vari kutandwa pamwe nokurohwa; Munzvimbo dzose nomumatare mose avanotongerwa, vari kungourayiwa senhunzi, Pasina chikonzero, pasina mhosva Pfuma yenyika nhasi yakatorwa vakagovana paukama hwavo vepfumojena. Nhasi vari kudya mafuta ayo nyika Isu tichidya nhoko dzezvironda Nhasi vari kudya, vakora sehochi Isu toondoroka sembwa ine gwembe Nhasi vagere murusununguko lsu todzipwa huro nemajoto Rusununguko, Nehanda, ndorupi? Hamungaburukirewo kwatiri here? Harahwa dzedu dzobatwa sepwere Munyika yawavapa, musiki mugoni! Havasisina rukudzo panyika. Havasisina chavanacho Dambudziko guru ndiro ravawira Baba mutsvene! Gomo rine ngoni! Hamungotinzwawo kuchema kwedu here? Tine chitadzo chakakura sei Chokubva matiramwa zvakadai? Nehanda Nyakasikana! Kunozova riniko? Isu VaNyai tichidzvinyirirwa Neriri pfumojena rasvika munyika.</div> </poem></small> <div style="text-align: center;"><small>''~ Nhetembo iyi yakatogwa kubva mubhuku rinonzi, [[Feso]],'' ''rakanyogwa naVa[[Solomon Mutswairo]] (mugore ra[[1956]]).'' </small></div> |} |- | {| ! style="background:#00cccc; border:1px solid #eeeeee; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><div style="font-size:120%">Mfananidzo weVhiki</div><!-- TÍTULO A (FIN)--><!-- TEXTO A --> |- | style="background:#afe1c8; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |[[File:Birchenogh Bridge, Zimbabwe - panoramio.jpg|center|frameless|240x240px]] |} |- | style="background:#002223; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;"| [[File:Wikibar-alpha-8bit.png|right|frameless|100x100px]] |- | style="background:#003738; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |[[File:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|center|frameless|220x220px]] |} |} | align="center" bgcolor="#ffffff" | {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#ff9d49;" ! style="background:#ffc11f; border:1px solid #986150; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><big>Zvidzidzo</big> |- | style="background:#fff299; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |'''Maziwumbe:''' [[Ezhiya]] · [[Afurika]] · [[Amerika Maodzanyemba]] · [[Amerika Chamhembe]] · [[Anthakitika]] · [[Yuropu]] · [[Ostireriya]] '''Nyika:''' [[Angola]] · [[Botswana|Vutswana]] · [[Zimbabwe]] · [[Namibhiya]] · [[Ijipita]] · [[Tanzania]] · [[Naijeriya]] · [[Rhashiya]] · [[Furanzi]] · [[Speini]] · [[Kanadha]] · [[Mehiko]] · [[Jerumani]] · [[Chayina]] · [[Raosi]] · [[Makawo]] · [[Jorodhani]] · [[Omani]] · [[Yemeni]] · [[Neparu]] |- | |- | style="background:#fe650d;font-size:9pt; text-align:center;" |[[File:Wikibar-alpha-8bit.png|right|frameless]] |- |'''Mitauro:''' [[ChiShona|Chishona]] · [[Chitumbuka]] · [[Chindau]] · [[Chizulu]] · [[ChiSpanish|Chispeini]] · [[Chiarabhu]] · [[Chiswahili|Chiswahiri]] · [[Chihausa]] · [[Chirhashiya]] · [[Chifurenji]] · [[Chiputukezi]] · [[Chibhunu]] · [[Chichayina]] · [[Chijapani]] · [[Chirungu|Chingezi]] · [[Chihindi]] · [[Chiaramu]] · [[Chin'ko]] · [[ChiNdevere|Chindevere]] · [[Chibuja|Chibuja (Chibudya)]] |- |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#f33c04;" ! style="background:#cc5500; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div> |- |- | style="background:#DAA06D; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |'''Vashona:''' [[Vakaranga]] ('''munhoroondo ye Chivhenda'''/[[Vakaranga|Vasenzi, Valaudzi, Vandalamo, Vamasingo]]), [[Vazezuru]], [[Vakorekore]], [[Vabuja]], [[Vamanyika]], [[Vandau]], [[Vadoma]], [[VaTavara|Vatavara]], [[Vahungwe]], [[Vambire]], [[Vakaranga|Vanyai]], [[Vakaranga|Varozvi]], [[Vakalanga]], [[Vanambya]], [[Vatalaote]] '''Madzinza:''' [[Vatumbuka]], [[Vazulu]], [[Vaswahili|Vaswahiri]], [[Vavhenda]], [[Vandebele (vekuMaodzanyemba)|Vandeḅele]], [[Vandebele (vekuChamhembe)|Vandebele]], [[Vanyarwanda]], [[Vatonga]], [[Vakongo]], [[Vachewa]], [[Vaxhosa]], [[Vayorubha]], [[Vaigbho]], [[Vahausa]], [[Vaakani]], [[Vafulani]] |- | style="background:#eeeeee;font-size:9pt; text-align:center;" | |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#f33c04;" ! style="background:#986150; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><div style="font-size:120%"></div> |- |- | style="background:#d1ac9a; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |'''Zvinamato:''' [[Uchivanhu]] ([[Vashona]]) · [[Ukristu]] ([[Vakristu]]) · [[Uyisalama]] ([[Vasalama]]) · [[Uhindu]]· [[Ujudha]] ([[Vajudha]]) · [[Ubhudha]] · [[Usikhi]] · [[Utao|Utao (Udhao))]] · [[Ukonfuzhi]] ([[Konfuzhi]]) · [[Ubhaha'i|Ubhaha'i (Ubhahá'í)]] · [[Ushintho]] · [[Ujaini]] · [[Uzoroasti]] · [[Zvinamato zvemuAfurika]] |- | style="background:#eeeeee;font-size:9pt; text-align:center;" | |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#f33c04;" ! style="background:#89225d; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div> |- |- | style="background:#eaadd0; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |'''Tsika:''' [[Roora]] · [[Musi weChisi|Chisi]] · [[Karenda ye Chivanhu|Karenda ye Chivanhu (Mwedzi ne Mavhiki)]] · '''Mhanzi:''' [[Jiti]], [[Dancehall]], [[Afrobeats]], [[Sungura]], [[Tuku (mhanzi)|Tuku]] (Afrojazz) '''Chikafu:''' [[Sadza]] · [[Mbambaira]] · [[Manhuchi]] · [[Maputi]] · [[Mabhanzi]] · [[Madora]] · [[Bota]] · [[Derere]] · [[Mupunga]] · [[Muriwo]] · [[Hohwa]] · [[Sawu|Masau]] · [[Nyimo]] · [[Nyemba]] |- | style="background:#eeeeee;font-size:9pt; text-align:center;" | |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#f33c04;" ! style="background:#d30080; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><div style="font-size:120%"></div> |- | style="background:#fe99d6; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |'''Upanganyeredzi:''' [[Gwararezhou]] · [[Muzvcazi]] · Kozemosi · [[Chadenga]] · [[Chindeya|Zvindeya]] · [[Nyenyedzi|Nyeredzi]] · [[Unganyeredzi]] · [[Zuva]] · [[Mwedzi muChadenga|Mwedzi]] · [[Chisimira]] · [[Ndemara]] · [[Rinyanga]] · [[Nguruvenembwa]] · [[Mazhara]] · [[Maguta]] · '''Mivara''': [[Ungu]] · [[Zerere]] · [[Tsvuku]] · [[Kiwani]] · [[Hute (ruvara)|Hute]] · [[Huroro]] · [[Tema (ruvara)|Tema]] · [[Ranjisi (ruvara)|Ranjisi]] · [[Mbise]] · [[Chena]] · [[Nundu (ruvara)|Nundu]] · [[Shava (ruvara)|Shava]] · [[Pfumbu]] · [[Farata]] · [[Punje]] · [[Fuvana]] · [[Suso]] · [[Shora]] · [[Chichiri (ruvara)|Chichiri]] · [[Fifu]] · [[Svundu]] · |- | style="background:#eeeeee;font-size:9pt; text-align:center;" | |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#f33c04;" ! style="background:#b100cd; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div> |- |- | style="background:#df70ff; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |'''Simbi:''' [[Utare]] · [[Mhangura]] · [[Ndarira]] · [[Zeng'e]] · [[Ndarama]] · [[Darejena]] · [[Mutobvu]] · [[Aluminiyamu]] · [[Platinamu]] · [[Niyakari]] '''Mizanodzamu ("concepts")''': [[Zanodzamu]] . [[Zvose]] · [[Upasina]] · [[Uzima]] · [[Rudo]] · [[Ruvengo]] · [[Hunaku]] · [[Uvi]] · [[Rima]] · [[Chiedza]] · [[Zvinoyera|Kuyera (Utsvene)]] · [[Ruhana]] ·[[Mweya (wemunhu)]] · [[Rusvinuko]] · [[Hupenyu]] · [[Rufu]] · [[Pfungwa]] · [[Hana]] · [[Nhu]] · [[Moyo]] · [[Mbune]] · [[Umbimba|Umbimba (igo)]] · [[Chivi]] |- | style="background:#eeeeee;font-size:9pt; text-align:center;" | |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#f33c04;" ! style="background:#804fb3; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div> |- |- | style="background:#d9c4ec; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" | * [http://www.dokpro.uio.no/allex/gsd.html Duramazwi RechiShona] - [[Duramahwi|duramazwi]] rakaitwa neve ''"[[ALLEX Project]]".'' Iri duramazwi rakaiswa mu[[dandira]] neve ''"Norwegian Documentation Project"'' pavakange vakumbigwa kuita izvi neve ''"[[Wushumo]] wa Allex".'' * [https://web.archive.org/web/20110723104945/http://www.mashumba.com/ Shona Language] - zvinyogwa zva[[Martin Shumba]] * [https://web.archive.org/web/20221006220252/https://www.edd.uio.no/allex/corpus/africanlang.html Bumbiro rezvinyogwa zveChiShona] - zvinoshandiswa kuongora mashandigo emashoko e[[ChiShona]]. Kuti muwane zvimwe zvinyorwa tarirai linki ye zanhi dzasiyo: * '''[[Zvinyorwa zve Zvechivanhu kuzhe kwe Wikipidhiya]]''' |- | style="background:#eeeeee;font-size:9pt; text-align:center;" | |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#CCCCFF;" |- !<big>Makarenda e Mwedzi uno</big> |- ! {| class="float center" {| ![[Karenda ya Gregori]] ! rowspan="2" | ![[Karenda ye Chivanhu]] |- | | |} |- ! style="background:#1f1fff; border:1px solid #eeeeee; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><big>Chidzidzo cheVhiki Rino:</big> |- | style="background:#ffffff; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |[[File:Sugarcubes.jpg|thumb|116x116px]]'''Tsvigiri''' ([[Chirungu]]: sugar) '''tsvikiri''' kana '''Chokera''' uye '''Shokera''' inowanikwa panosvinwa muto we[[nzimbe]] uchizopiswa mvura yacho posara ma[[godo]]. Mu[[Zimbabwe]] shuga inogadzirwa kubva kunzimbe dzinorimwa ku[[Chiredzi]]. |} |} {| class="wikitable float center" |- style="background-color:#002223" |[[File:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|right|frameless|45x45px]]<br/> <div style="text-align:center;"> <inputbox> type=search2 bgcolor=#003738 width=38 buttonlabel=Tsvaga searchbuttonlabel=Tsvaga </inputbox> </div>[[File:Wikibar-alpha-8bit.png|right|frameless|100x100px]]<br/> |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#358873;" ! style="background:#358873; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><big>Chidzidzo cheMwedzi Unowu</big> |- |- | style="background:#b4d6c1; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px;" |[[File:Africa satellite orthographic.jpg|left|frameless|258x258px]]'''Afurika''' ndiro [[ziwumbe]] riri panzvimbo yechipiri pakukura kwenharaunda uye Afurika ndiyo yechipiri pakuwanda kwe[[hugari]] hwavanhu ichitevera [[Ezhiya]]. Nharaunda ye Afurika yakakura kusvika 30.2 miriyoni km², izvi zvichisanganisira zvitsuwa zviri pedyo nayo. Chikamu chinosvika 6% ye[[nharaunda]] ye [[Rinopasi]] chinotorwa ne ziwumbe reAfurika uye chikamu chinosvika 20.4% chevhu chiri muAfurika. Afurika yakapoteredzwa ne: [[Bhahari re Medhiteraniya]] ku[[Maodzanyemba]]; [[Gungwa re India]] ku[[Mabvazuva]] neku[[Chamhembe]]; ne [[Gungwa re Atlandiki]] ku[[Madokero]] nekuChamhembe. [[Matagadzikwa|Matagadzikwa (Madhagaska)]] ndiyo [[chitsuwa]] chikuru chinoverengwa kuva mudunhu re Afurika. Zvimwe [[zvitsuwa]] zvinosanganisira: [[Seyisheri]]; [[Mauritius|Morishasi]]; [[Cape Verde|Kabho Vherite]]; [[Ghini Yomutsazanisi]]; [[Chitsuwa cha Robheni]] (kureva ''Robben''); [[Zanzibhari]] nezvimwewo zvidiki. ([[Afurika|werengai zvakadzama...]]) |- | style="background:#eeeeee;font-size:9pt; text-align:center;" | |} {| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#007417;" ! style="background:#009999; border:1px solid #eeeeee; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><div style="font-size:120%">Mimwe Mwishumo ye Wikipidhiya</div><!-- TÍTULO A (FIN)--><!-- TEXTO A --> |- | style="background:#ffffff; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |'''Bwaro re Wikimidhiya''' i[[duramazwi]] rakazvimirira pazasi pe[[Hwaro|Bwaro]] re Wikimidhiya, zvzvinoreva kuti ino[[maneja]] mimwe [[Wushumo|mwishumo]] (mapurojekti) yakadorongodzwa zasiyo. Parizvino, mwishumo inowanikwa mu[[ChiShona|Chishona]] i[[Peji Rekutanga|Wikipidhiya]] basi, tirikuzama kudzosa [[Wikiduramazwi]] rakavharwa muna [[2007]]. Nwadhi riripo asi harisati ravenezvinyorwa mukati. Mamwe ariko anowanikwa mumimwe mitauro, senge Chingezi nezvimwe wo. {| |[[File:WikiProject_Structured_Data_for_Commons-logo.svg|frameless|56x56px]] | {| |'''[[c:|Zvinjee (Zvikomoni)]]''' |- |Unganidzo re mifananidzo ne maodhiyo e[[Njee|unjee]]. |} |[[File:Meta-Wiki_Confirmed-2000px.png|frameless|45x45px]] | {| |'''[[metawiki:|Meta-wiki]]''' |- |Kurongwa kwe zviitwa zvose zve wikimidhiya. |} |[[File:Wiktionary-logo-ka-without-text.svg|frameless|48x48px]] | {| |'''[[wiktionary:sn:|Wikiduramazwi]]''' |- |Duramazwi. |} |- |[[File:Wikibooks-logo.png|frameless|46x46px]] | {| |'''[[b:sn:|Wikinwadhi]]''' |- |Manwadhi ne zvinyorwa zvekudzidza zvemahara. |} |[[File:Wikiquote-logo-sq.svg|frameless|51x51px]] | {| |'''[[wikiquote:|Wikidzupuramanzwi]]''' |- |Unganidzo re madzupuramanzwi |} |[[File:Wikisource-logo.svg|frameless|49x49px]] | {| |[[wikisource:|Wikivambo]] ''(Wikisosi)'' |- |[[Chikuvamagwaro|Kuvamagwaro]] re mahara. |} |- |[[File:Wikispecies-logo.svg|frameless|54x54px]] | {| |'''[[species:|Wikirudzi]]''' |- |Duramazwi re marudzi (maspishi). |} |[[File:Wikiversity_Logo.png|frameless|50x50px]] | {| |'''[[betawikiversity:|Wikichikoro]]''' |- |Zvidzidzo ne zvokuita zvemahara. |} |[[File:Wikinews-Africa-logo.svg|frameless|54x54px]] | {| |'''[[wikinews:|Wikinhau]]''' |- |Nhau dze mahara. |} |} |} {| ! style="background:#00ffff; border:1px solid #eeeeee; text-align:center;" |<div style="float:right;">[[File:Wikibar-alpha-8bit.png]]</div><div style="font-size:120%">Mimwe mitauro ye Afurika isiri pakati pe dzihombe:</div><!-- TÍTULO A (FIN)--><!-- TEXTO A --> |- | style="background:#ffffff; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |[[:am:|Chiamhari]]&nbsp;· [[:bm:|Chibhambara]]&nbsp;· [[:af:|Chibhunu]]&nbsp;· [[:ny:|Chichewa]]&nbsp;· [[:tum:|Chitumbuka]]&nbsp;· [[:ee:|Chiewe]]&nbsp;· [[:ff:|Chifulani]]· [[:ki:|Chikũyũ]]&nbsp;· [[:ha:|Chihausa]]&nbsp;· [[:ig:|Chiigbho]]&nbsp;· [[:xh:|Chixhosa]]&nbsp;· [[:zu:|Chizulu]]&nbsp;· [[:rw:|Chinyarwanda]]&nbsp;· [[:rn:|Chirundi]]&nbsp;· [[:sw:|Chiswahiri]]&nbsp;· [[:kg:|Chikongo]]&nbsp;· [[:ln:|Chingala]]&nbsp;· [[:lg:|Chiganda]]&nbsp;· [[:mg:|Chimalagasi]]&nbsp;· [[:om:|Chioromo]]&nbsp;· [[:sg:|Chisangho]]&nbsp;· [[:st:|Chisutu]]&nbsp;· [[:tn:|Chitswana]]&nbsp;· [[:ss:|Chiswati]]&nbsp;· [[:so:|Chisomari]]&nbsp;· [[:ti:|Chitigire]]&nbsp;· [[:ve:|Chivhenda]]&nbsp;· [[:tw:|Chitwi]]&nbsp;· [[:wo:|Chiworofu]]&nbsp;· [[:ts:|Chitsonga]]&nbsp;· [[:yo:|Chiyorubha]]&nbsp;· ''<small><div style="text-align: center;">(Tarisai bhaa repadivi kuti muone mamwe mapeji eWikipedhiya)</div></small>'' |} [[Category:Wikipidhiya]] 0obnc3qni7wjaf1mh74qkanmilslqu7 Mitauro ye Chibantu 0 20461 114311 112508 2026-08-26T12:19:24Z Tumbuka Arch 14763 that is nyanja, not chewa 114311 wikitext text/x-wiki '''Mitauro ye Chibantu''' kana '''mitauro ye Chivantu''' imhuri huru ye mitauro inotaurwa ne[[Vabantu]] ve[[Vupakati]], [[Chamhembe che Afurika|Chamhembe]], [[Mabvazuva eAfurika|Mabvazuva]] uye [[Chamembemabvazuva eAfurika]]. Vanosika bazu rihuru re[[Mitauro yeUbantu yekuChamhembe]]. Huwandu hwe mitauro ye Chibantu inogona kusvika kumazana, zvihienderana nechirevo chemutauro n emutauronyina, uye unohestimetswa kuva pakati pe 440 kana kuva 680 ye mitauro yakazvimirira.<ref>"Guthrie (1967-71) names some 440 Bantu 'varieties', Grimes (2000) has 501 (minus a few 'extinct' or 'almost extinct'), Bastin ''et al.'' (1999) have 542, Maho (this volume) has some 660, and Mann ''et al.'' (1987) have ''c.'' 680." Derek Nurse, 2006, "Bantu Languages", in the ''Encyclopedia of Language and Linguistics'', p. 2. :Ethnologue report for Southern Bantoid" Archived 2012-10-16 at the Wayback Machine lists a total of 535 languages. The count includes 13 Mbam languages, which are not always included under "Narrow Bantu".</ref> Izwi rokuti '''Bantu''' rinoshandiswa kutsanagudza mitauro inotaurwa navatema vari ku[[Chamhembe]] kweAfrica inoda kunotodzana pamazwi anotaurwa. Izwi iri rinotodza pakuti vanhu vari kuChemhembe kweAfrica vane mitauro yakafana uye vose pavanotaura shoko rokuti ''munhu'' vanosahndisa shoko rakada kufanana. Sokuti: * [[Shona|Chishona]] chinoti '''munhu''', muuzhnji chichiti '''vanhu.''' * [[Chimanyika]] ne [[Chibuja]] chinoti wo '''munhu''', muuzhinji chichiti '''wanhu.''' * [[Ndebele|Chindevere]] ne [[Chizulu]] chinoti '''umuntu'''; muuzhinji chichiti '''abantu.''' * [[Chindau]] chinoti '''muntu'''; muuzhinji chichiti '''vantu.''' * [[Swahili|Chiswahili]] chinoti '''mtu'''; muuzhinji chichiti '''watu.''' == Hupango == === Hupango hwe Computational phylogenetic === Simplified phylogeny of northwestern branches of Bantu by Grollemund (2012): {| |Bantu | rowspan="2" | {| |Maodzanyemba-emadokero | rowspan="2" | {| |Maodzanyemba-emadokero echi-1 | rowspan="2" | {| |Maodzanyemba-emadokero echi-1a | rowspan="2" | {| |  | rowspan="2" |A40-50-60-70: [[Mitauro ye Chibasaa]], [[Mitauro ye Chibafia]], [[Mitauro ye Chimbam]], [[Mitauro ye Chibeti]] |- |  |- |  | rowspan="2" |A10-20-30: [[Mitauro ye Chisawabantu]], [[Mitauro ye Chimanenguba]] |- |  |} |- |  |- |Maodzanyemba-emadokero echi-1b | rowspan="2" | {| |  | rowspan="2" |A80-90: [[Mitauro ye Chimakaa–Njem]] |- |  |- |  | rowspan="2" |B20: [[Mitauro ye Chikele]] |- |  |} |- |  |} |- |  |- |Maodzanyemba-emadokeri echi-2 | rowspan="2" | {| |  | rowspan="2" |B10: [[Mutauro we Chimyene]] |- |  |- |  | rowspan="2" |B30: [[Mitauro ye Chitsogo]] |- |  |} |- |  |} |- |  |- |Chipakati | rowspan="2" | {| |Chipakati chi-1 | rowspan="2" | {| |Chipakati chechi-1a | rowspan="2" | {| |  | rowspan="2" |C10-20-30: [[Mitauro ye Chingondi–Ngiri]], [[Mitauro ye Chimboshi]], [[Mitauro ye Chibangi–Ntomba]] |- |  |- |  | rowspan="2" |C40-D20-D32: [[Mitauro ye Chibati–Angba]], [[Mitauro ye Chilega–Binja]], [[Mitauro ye Chibira]] |- |  |} |- |  |- |Chipakati chechi-1b | rowspan="2" | {| |  | rowspan="2" |B80-C60-70-80: [[Mitauro ye Chiboma–Dzing]], [[Mitauro ye Chisoko]], [[Mitauro ye Chitetela]], [[Mitauro ye Chibushoong]] |- |  |- |  | rowspan="2" |B40-H10-30-B50-60-70: [[Mitauro ye Chisira]], [[Mitauro ye Chikongo]], [[Mitauro ye Chiyaka]], [[Mitauro ye Chinzebi]], [[Mitauro ye Chimbete]], [[Mitauro ye Chiteke]] |- |  |- |  | rowspan="2" |L10-H40: [[Mitauro ye Chipende]], [[Mitauro ye Chihungana]] |- |  |} |- |  |} |- |  |- |Chipakati chi-2 | rowspan="2" | {| |  | rowspan="2" |C50-D10: [[Mitauro ye Chisoko]], [[Mitauro ye Chilengola]] |- |  |- |  | rowspan="2" |D10-20-30-40-JD50: [[Mitauro ye Chimbole–Enya]], [[Mitauro ye Chhikomo–Bira]], [[Mitauro ye Chishi–Havu]] |- |  |} |- |  |} |- |  |} |- |  |} Sekubva pa- enwiki. == Nenyika == {| |'''[[Rurimi Runjee]] (kana Mutauro Unjee)''' * [[Chiswahili|Chiswahiri]] (350,000; mamiriyoni magumi se mutauro wechiiri) '''[[Afurika Chamhembe]]''' Zvichienderana ne Sensasi ye Dhidhizha reAfurika Chamhembe re 2011 * [[Chizulu]] (11,587,374) * [[Chixhosa]] (8,154,258) * [[Chisutu Chamaodzanyemba]] (4,618,576) * [[Chitswana]] (4,067,248) * [[Chisutu]] (3,849,563) * [[Chitsonga]] (2,277,148) * [[Chiswati]] (1,297,046) * [[Chivhenda]] (1,209,388) * [[Chindebele]] (1,090,223) Hwerengo ye [[Vanguni]]: 22,406,O49 (61.98%) Hwerengo ye [[Vasutu-Tswana]]: 13,744,775 (38.02%) HWERENGO YEVATAURI YEMITAURO YECHIGU YECHIHOFISI: 36,150,824 (69.83%) '''[[Angola]]''' * [[Chiumbundu|Chiumbundu - Chimbundu Chachamhembe]] (4 miriyoni) * [[Chimbundu|Chimbundu - Chimbundu Chamaodzanyemba]] (3 miriyoni) * [[Chikongo]] (576,800) * [[Chiwambo]] (500,000) * [[Chiluvhale]] (500,000) * [[Chichokwe]] (500,000) '''[[Eswatini]] (yainzi Swazilendi)''' * [[Chiswati]] (1 miriyoni) '''[[Gabhoni]]''' * [[Chibaka]] * [[Chibarama]] * [[Chibekweli]] * [[Chibenga]] * [[Chibhubhi]] * [[Chibwisi]] * [[Chidhuma]] * [[Chifang]] (500,000) * [[Chikande]] * [[Chikanin'i]] * [[Chisake]] * [[Chisangu]] * [[Chiseki]] * [[Chisighu]] * [[Chihimba]] * [[Chisira]] * [[Chiteke (chekumaodzanyemba)]] * [[Chiteke (chemadokero)]] * [[Chitsaangi]] * [[Chitsogo]] * [[Chivhili]] (3,600) * [[Chivhumbu]] * [[Chiwanzi]] * [[Chiwumvu]] * [[Chiyangho]] * [[Chiyasa]] '''[[Ghini Yomutsazanisi]]''' * [[Chibeti]] ([[Chifang]]) (300,000) * [[Chibhubhe]] (40,000) '''[[Kameruni]]''' * [[Chibeti]] (1.7 million: 900,000 [[Chibulu]], 600,000 [[Chiewondo]], 120,000 [[Chifang]], 60,000 [[Chieton]], 30,000 [[Chibebele]]) * [[Chibasaa]] (230,000) * [[Chidhuala]] (350,000) * [[Mitauro ye Chimanenguba]] (230,000) '''[[Kenya]]''' * [[Chikikuyu]] (8 million) * [[Chiluhya]] (6.8 million) * [[Chikamba (mutauro)|Chikamba]] (4 million) * [[Chimeru]] (Kimeru) (2.7 million) * [[Chigusii]] (2 million) * [[Chimijikenda]] ([[Chiryama]], Chikambe, Chiribe, Chirabai, Chikauma, [[Chichonyi]], [[Chijibana]], [[Chidhigo]] ne Chidhuruma) * [[Chitaita]] * [[Chiembu]] (mutauronyina Chimbeere) * [[Chigiriama|Chiryama]] * [[Chipfokomo]] * [[Chikuria]] * [[Chisuba]] * [[Chiswahili|Chiswahiri]] ==== [[Komorosi]] ==== * [[Mitauro ye Chikomori]] [[Madhagaska]] * [[Chimaore]] * [[Mitauro ye Chikomori|Chikomori]] [[Mayote]] * [[Chimaore]] '''[[Malawi]]''' * [[Chichewa]] (kana Chinyanja) (7 million) * [[Chitumbuka]] (1 million) * [[Chiyao]] (1 million) '''[[Mazambuko|Mozambiki]]''' * [[Chimakhuwa]] (4 million; 7.4 million all Makua) * [[Chitsonga]] (3.1 million) * [[Chindau]] (Chishona) (1.6 million) * [[Chilomwe]] (1.5 million) * [[Chisena]] (1.3 million) * [[Chitswa]] (1.2 million) * [[Chichwabo]] (1.0 million) * [[Chichopi]] (800,000) * [[Chironga]] (700,000) * [[Chichewa]] (Chinyanja) (600,000) * [[Chiyao]] (500,000) * [[Chinyungwe]] (400,000) * [[ChiTonga|Chitonga]] (400,000) * [[Chimakonde]] (400,000) * [[Chikoti]] '''[[Namibhiya]]''' * [[Chivambo]] (Ambo, Oshiwambo) (1,500,000) * [[Chiherero]] (200,000) * [[Chikavango]] * [[Chilozi]] '''[[Naijeriya]]''' * [[Chijarawa]] (250,000) * [[Chimbula-Bwaza]] (100,000) * [[Chikulung]] (40,000) * [[Chibile]] (38,000) * [[Chilame]] (10,000) * [[Chimama]] (2,000-3,000) * [[Chishiki]] (1,200) * [[Chigwa]] * [[Chilabiru]] * [[Chidhulubhu]] ==== [[Pakistani]] ==== * [[Chisidhi]] | '''[[Rudhende rwe Vukongo]] (Kongo-Bhurazivhiri)''' * [[Chituba]] (1.2+ million) * [[Chikongo]] (1.0 million) * [[Mitauro ye Chiteke]] (500,000) * Chiyombe (Chikongo) (350,000) * [[Chisuundi]] (120,000) * [[Chimbosi]] (110,000) * [[Chingala]] (100,000) '''[[Rudhende rwe Afurika Yepakati]]''' * [[Chimbati]] (60,000) * [[Chiaka]] (30,000) * [[Chipande (mutauro)|Chipande]] (8,870) * [[Chingando]] (5,000) * [[Chiukhwejo]] * [[Chikako]] * [[Chimpiemo]] * [[Chibhodho]] * [[Chikari]] '''[[Rwanda]]''' * [[Chinyarwanda]] (10 - 12 million) '''[[Somariya]]''' * [[Chiswahiri]] (Mutauronyina we Chimwini) * [[Chibharawa]] * [[Chizigula]] '''[[Tanzania]]''' * Chiswahiri * [[Chisukuma]] (5.5 million) * [[Chigogo]] (1.5 million) * [[Chihaya]] (1.3 million) * [[Chichaga]] (1.2+ million: 600,000 Chimochi, 300,000+ Chimachame, 300,000+ Chivunjo) * [[Chinyamwezi]] (1.0 million) * [[Chimakonde]] (1.0 million) * [[Chiha]] (1.0 million) * [[Chinyakyusa]] (800,000) * [[Chihehe]] (800,000) * [[Chiruguru]] (700,000) * [[Chibena]] (600,000) * [[Chisambara]] (650,000) * [[Chinyaturu]] (600,000) '''[[Utemabanze weRudhende rwe Vukongo|Utemabanze weRudhende rweVukongo]]''' * Chiswahiri * [[Chingala]] (2 million; 7 million with L2 speakers) * [[Chiluba-Kasai]] (6.5 million) * [[Chituba]] (4.5 million), kreoli ye Chibantu * [[Chikongo]] (3.5 million) * [[Chiluba-Katanga]] (1.5+ million) * [[Chisonge]] (1+ million) * [[Chinande]] (1 million) * [[Chitetela]] (800,000) * [[Chiyaka (mutauro)|Chiyaka]] (700,000+) * [[Chishi]] (700,000) * Chiyombe ([[Chikongo]]) (670,000) * [[Chilele (Chibanthu)|Chilele]] (26,000) '''[[Vuganda]]''' * Chiswahiri * [[Chiganda]] (9,295,300) * [[Chinyankore]] (4,436,000) * [[Chisoga]] (3,904,600) * [[Chikiga]] (3,129,000) * [[Chimasaba]] (2.7 million) * [[Chinyoro]] (1,273,000) * [[Chikonjo]] (1,118,000) * [[Chitooro]] (1,111,000) * [[Chigwere]] (816,000) * [[Chinyarwanda]] (750,000) * [[Chisamia]] (684,000) * [[Chiruuli]] (250,000) * [[Chitalinga]] (133,000) * [[Chigungu]] (110,000) * [[Chiamba]] (56,000) * [[Chisinga]] '''[[Vurundi]]''' * Chiswahiri * [[Chirundi]] (8.5 - 10.5 million) '''[[Vusutu]]''' * [[Chisutu]] (1.8 million) * [[Chizulu]] (300,000) * [[Chixhosa]] '''[[Vutswana]]''' * [[Chitswana]] (1.6 million) * [[Chikalanga]] (150,000) ==== [[Yemeni]] ==== * [[Chiswahili cheSokotra]] '''[[Zambia]]''' * [[Chiaushi]] (Unknown) * [[Chibhemba]] (3.3 million) * [[Chitonga]] (1.0 million) * [[Chichewa]] (Nyanja) (800,000) * [[Chikaonde]] (240,000) * [[Chilozi]] (600,000) * [[Chilala-Bisa]] (600,000) * [[Chinsenga]] (550,000) * [[Chitumbuka]] (500,000) * [[Chilunda]] (450,000) * [[Chinyiha]] (400,000+) * [[Chimambwe-Lungu]] (400,000) '''[[Zimbabwe]]''' ''Zimbabwe ine mitauro 16 ye udhidhizha'' * [[Mitauro ye Chivanhu|Mitauro ye Chivanhu (Chishona)]] (15 million_ ** [[Chizezuru]] (kana [[ChiShona|Chistandadhi Shona]]) ** [[Chikaranga]] ** [[ChiKorekore|Chikorekore]] ** [[Chibuja|Chibuja (Chibudya)]] ** [[Chidema|Chidema (Chidoma)]] ** [[Chimanyika]] ** [[Chindau]] ** [[Chishongrish]] * [[Chindebele (chekuMaodzanyemba)|Chindebele]] (estimated 2 million) * [[Chitonga]] * [[Chichewa]]/ Chinyanja * [[Chivhenda]] * [[Chikalanga]] * [[Chinambya]] * [[Chixhosa]] * [[Chikoi-san]] * [[Chibarwe]] ([[Chisena]]) * [[Chisutu]] * [[Chitswana]] * [[Chitsonga]] |} == Mashoko e Chibantu akaita mbiri nekuda kwe tsika dzekumadokero == {| | * Boma * Bomba * Bongos * [[Bwana]] * Candombe * Chimpanzee * [[Gumbo]] * Hakuna matata * Impala * Indaba * [[Kujenga|Jenga]] | * Jumbo * [[Mbira|Kalimba (mbira)]] * Kwanzaa * Mamba * [[Mambo]] * [[Mbira]] * [[Marimba]] * Rumba * Safari * Samba * [[Simba (katuni)|Simba]] * [[Hunhu|Ubuntu (hunhu)]] |} == Mabviro eruzivo == <references /> [[Category:Mitauro ye Chibantu]] [[Category:Mhuri dze mitauro|Bantu]] [[Category:Mitauro ye Afurika|Bantu]] [[Category:Mitauro ye Ubantu yekuChamhembe|Bantu]] 66ppuig7csy2o3uwmmt4feb7m8pndfl