Wikipedia snwiki https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Wikipedia:Bot policy 4 2263 114342 6229 2026-09-02T00:46:33Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 21286 Removed redirect to [[Wikipedia:Community Portal]] 114342 wikitext text/x-wiki ''There is currently no bot policy in the Shona Wikipedia. The Shona Wikipedia community should write a bot policy.'' Until then, you can submit bot permission requests on the [[Wikipedia:Community Portal]] page. mkrhxfbulxcw8d8jfsylmqpvqzigezp Moto 0 4411 114337 112860 2026-09-01T19:00:29Z ~2026-47596-25 21307 /* Mitauro yeBantu */ 114337 wikitext text/x-wiki [[File:Fire.JPG|thumb|150px]] '''Moto''' (kureva ''fire'') kana '''muriro''', ndicho chiitiko chinoonekwa kana gasi rinonzi oxygen richipfutidza chinhu chiri kubvira. Kuti kuonekwe moto panofanirwa kuva nezvitatu zvinoti: [[hujoto]] hwakafanira; oxygen; nechinhu chinobvira. [[Runambi]], [[murazvo wemoto]] kana [[rimi romoto]] rinosimuka kubva pari kubvira, rimi rine magasi anopisa. *[[Sase]], [[sasaradzi]], [[sase|bari]], [[moto|barikira]], [[moto|mabarikira]] kana [[moto|tsatsi]] (spark/sparks) apa kureva kubarika kwemoto kana zvimwe zvinobarika zvakadai se[[magetsi]]. Kuti moto usapise misha kana minda vanhu vanokura nzvimbo yakakomberedza misha zvoita kuti moto ukauya hauchapise dzimba kana mbesa. Maitiro aya anonzi [[kudzimurira_(moto)|kudzimurira]] kana [[kuvavira_(moto)|kuvavira]]. *[[Tsito]] (burn-out coals) apa kureva mazimbe asisina moto. *[[Bviru]] kana [[ngandu]] (ideo of Blazing up suddenly). *[[Runje]] (tinder, any light flammable material used to start a fire). *[[-hatura]] (to catch fire). *[[Tsiga]] kana [[chitsa]] (firebrand). Vamwe vatauri vanoti [[moto|chitsika]] kana [[moto|chitsiki]]. *'''Makara''' (Live coals, burning coals) kureva [[moto|maratya]], [[moto|marasha]] kana [[mazimbe]]. Kune zita remhuri rinonzi [[Mazita eMhuri|Makara]] uye [[Mazita eMhuri|Magara]]. *[[Chisarachoto]] (firebrand after fire is out). *[[Chimvari]] (1. Flying chip or spark; 2. Chip of wood.) kureva [[kapfarivari]]. *[[Mavivi]] (garden rubbish for bonfire). *[[Manyenjere]] (Shower of sparks (as when fire is poked). ==Moto Wakauya Sei== *[[Kugoka moto]] kana [[kupara moto]] (borrow ambers to light another fire) zvinoreva kunongera mazimbe achiri [[kupfuta]] kuti unotanga moto kune imwe nzvimbo. *[[Kuvesa]] kana [[kuvasa]] moto (start a fire from nothing) zvichireva kuvamba moto panga pasina. *[[Kutapidza]] (to light fire or lamp) zvinoreva kubatidza moto kana mwenje. *[[Kusika moto]] (create fire by friction) apa zvichireva moto unopfuta nokukweshanisa chimuti pachikwati chemuti. ==Kurerutsa Mutauro== *[[Ambura]] (Ignite. Get on fire). Imba ya[[ambura]]: the house is on fire. *[[Kugota moto]] kana [[kugomba moto]] (to warm one's self at the fire; take warmth from fire) apa kureva kudziya moto. *[[Moto|Gombe]] Fever, or after-effects of fever especially desire for warmth). Sokuti - Ane gombe; he is feverish. *Kupfuta (to burn like a fire) kubvira semoto. *I[[faniro]] yemoto kupisa: it is the property of fire to burn. *[[Kubaritsa]] kana (spark or cause to spark) zvichireva kubarika Moto kubva muchoto, apo mabanzu emazimbe anosimuka kubva muchoto. *[[Kukutidzira]]; [[kukuchidzira]]; [[kukunhidzira]], (stock or stir up fire) zvichireva kuchovhera [[huni]] momoto kuti dzibvire. *[[Kupfutidza]] kana [[kupfutsa]] (blow a fire) zvichireva kufuridza moto kuti huni dzibate moto. *[[Moto|Kusika]] (kindle fire by rubbing sticks together) kuvesa moto uchikwesha chimuti pa[[huni]] yakafukidzwa nehuswa hunokasira kubvira. *[[hwatsa]] (Diminish the flame of a grass torch - generally by pressing hard near the burning end; 2. Lower) zvichireva kuderedza. Hwatsa [[rusero]] kuti [[rukweza]] rurege kupupurutswa: hold the winnowing-basket less high in the air so that the grain will not be carried away by the wind. *[[Kumhoka]], [[kumhova]], [[moto|kurota]] kana [[kunhoka]] (die down -fire). Moto wamhova - the fire has died down. *[[Kudyodyomedza]] (Pour - hot liquid). *[[Chinyuka]] cho[[moto|muriro]] chakabuda chechibva pamberi pake: (Daniel 7:10 [[Bhaibheri reChiNdau]]). ==Tsumo== *[[Rutsva]] runomerera nokuona rumwe. One (veld) fire grows at the sight of another *Rutsva runovira nokuona rumwe. One (veld) fire spreads at the sight of another. *Moto wakanakira kubika zvinhu kana kuri [[kupisa]] [[chikamukira]]. Fire is goed for cooking but '''dangerous''' when it (just) burns. *Pabva [[utsi]] pane [[moto]]. The smoke comes from where there is fire. *[[Chiutsi]] hachipfungairi pasina moto. Smoke does not rise where there is no fire. *Chikuni chinoda [[mukuchidziri]]. A piece of wood (on the fore) needs a stoker. *Tamba nezvimwe moto ndimashonongore. Play with other things, fire is disasterous. ==Mitauro yeBantu== *[[Taita]] inoti kuwasha (to light, kindle) kureva kuvesa moto. *[[VaDigo]] vanoti kuta (light a fire) vachireva [[kukutsa moto]]. *[[Lenje]] vanoti yasha mulilo (kindle a fire) kureva [[kuvesa moto]]. *[[Giryama]] vanoti [[ku-lazha]] (v. give forth flame) kureva [[kurazva]] [[mirazvo yemoto]]. *[[Yao]] inoti lilamba (the flame of fire; blaze) kureva [[murazvo wemoto]]. Mamwe mazwi: -wilima (to flare, blaze up - of fire) kureva [[kuririma]] semoto. *[[Luganda]] inoti omuliro kureva [[moto]]. [[Taabwa]] inoti kisiko kureva [[moto]]. *[[VaGungu]] vanoti mworo (n. fire, flame, heat) kureva [[moto]]. *[[Chewa]] inoti kuota (to warm, to heat. hence [[moto]] - fire) kureva [[kudziyisa]]. Mamwe mazwi: otera. otsa. *[[Kagulu]] inoti dimba (n. fire; light) kureva [[moto]]. Mamwe mazwi: kuaka (v. ablaze) kureva kubaka. *[[Zigula]] inoti kulumbila (vt. flame). Mamwe mazwi: kuwasha (v. light, turn on, shine on, switch on). *[[Kinande]] vanoti ekirimi kureva [[rimi remoto]]. [[Category:fundoyetsimba]] 2yd5fb0300y6p725t2bgngjx121axvi Mhumburu (chizere) 0 5722 114331 68675 2026-09-01T18:24:13Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 114331 wikitext text/x-wiki Shoko rokuti [[Mhumburu]] (whole object, rounded) rinoreva chinhu chose chizere chisina kugurwa, kuchekwa kana kupatsanurwa. Saka pakuverengwa kwe[[nhamba]] mazuvaose panotevedzwa [[nhamba mhumburu]] dzinoti 1, 2, 3, 4, 5 ..... zvichingodaro. Nhamba mhumburu haina dimbu kana [[musarirwa]] pairi. Vamwe vatauri vanoti [[mbumbira_(chizere)|mbumbira]] - ''Whole of an object or collection, as opposed to a part''. ==Tsika== *Shato inokwanisa kumedza [[mhembwe]] iri '''mhumburu'''. *Katsitsi zvinoreva kamedu kadikisa kechinhu chizere. ==Mitauro yeBantu== *[[VaHerero]] vanoti omutundu (completely; completeness) kureva [[zvachose]] kana [[zvakaperevera]]. *[[VaHerero]] vanoti omutundu (the whole; entirely, entirety) kureva [[zvachose]] kana [[mhumburu]]. *[[VaSwahili]] vanoti zima (entire, whole, complete). *[[Swahili]] inoti nchi zima - whole country; mkate zima - whole loaf; namba nzima - whole number. *Va[[Swahili]] vanoti mtu mzima (grown person, adult). *[[VaTaabwa]] vanoti tunturu (entire, whole, complete). [[category:masvomhu]] 12epoc8ize78ruwgcu5r3fuvdkyjvzz 114332 114331 2026-09-01T18:25:31Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 114332 wikitext text/x-wiki Shoko rokuti [[Mhumburu]] (whole object, rounded) rinoreva chinhu chose chizere chisina kugurwa, kuchekwa kana kupatsanurwa. Saka pakuverengwa kwe[[nhamba]] mazuvaose panotevedzwa [[nhamba mhumburu]] dzinoti 1, 2, 3, 4, 5 ..... zvichingodaro. Nhamba mhumburu haina dimbu kana [[musarirwa]] pairi. Vamwe vatauri vanoti [[mbumbira_(chizere)|mbumbira]] - ''Whole of an object or collection, as opposed to a part''. ==Tsika== *Shato inokwanisa kumedza [[mhembwe]] iri '''mhumburu'''. *Katsitsi zvinoreva kamedu kadikisa kechinhu chizere. ==Mitauro yeBantu== *[[VaHerero]] vanoti omutundu (completely; completeness) kureva [[zvachose]] kana [[zvakaperevera]]. *[[VaHerero]] vanoti omutundu (the whole; entirely, entirety) kureva [[zvachose]] kana [[mhumburu]]. *[[VaSwahili]] vanoti zima (entire, whole, complete). *[[Swahili]] inoti nchi zima - whole country; mkate zima - whole loaf; namba nzima - whole number. *Va[[Swahili]] vanoti mtu mzima (grown person, adult). *[[VaTaabwa]] vanoti -lingi & tunturu (entire, whole, complete). [[category:masvomhu]] me4z6j7xy0lvftubvyrj9rhmgu28nld Tsumo 0 6071 114325 111856 2026-09-01T16:20:41Z ~2026-47469-24 21306 /* */ 114325 wikitext text/x-wiki '''Tsumo''' dzinopikisana ==Muenzaniso yeTsumo== *Kare haagari ari kare. *Chembere mukadzi hazvienzani nokurara mugota. *[[Rukova]] rwizi, kuyambuka unotokwinya nguo. *Nhaka mbuya ndeye mombe, yemunhu inozvinonera. *[[Tsumo|Musande]] (A proverb or saying) zvichireva [[chirevo]] kana [[tsumo]] ku[[ChiNdau]]. *[[Din'a]] kana [[madin'a]] (Figure of speech - parable, allegory; 2. Obscure allusion. Double-talk). kureva [[dimikira]] kana [[chibhende]]. Rega kuita din'a: speak plainly. *Ndomene haizvichemedzi ==Mitauro yeBantu== *[[MaZulu]] vanoti '''insumo''' (Folk tale; fable). *[[VaTonga]] vanoti '''kapango''' (Proverb). *[[Sangho]] vanoti dame (n. saying, proverb) kureva [[chirevo]]. [[Category:Zvirungamutauro]] qzkaxxtutmtf42c0lwdb2m7soh2ombn Mundanda 0 8256 114330 98782 2026-09-01T18:15:11Z JayMezza 20555 114330 wikitext text/x-wiki Shoko rokuti [[mundanda]] (an arrangement of things in line) rinoreva kurongeka kwezvinhu pamutsetse zvichidevana nehukuru hwazvo. ==Kurerutsa Mutauro== *Vavhimi vanofamba vaka[[ndandira]] - Hunters walk line abreast. Vamwe vanoti [[kufamba nerunda]]. *[[Ndandisa]] masoja - Make the soldiers dress their ranks. *Shoko rokuti [[kurunda]] rinoreva kuronga zvinhu zvakaita mutsetse panzvimbo - arrange in line. Vamwe vatauri vanoti [[kundanda]] kana kuti [[kundandisa]]. *Mazwi ari pedyo: [[Mundanda sezita]]; [[Nyamundanda]]. ==Mitauro yeBantu== *[[VaChewa]] vanoti kundandalitsa (to put in order; to arrange or set in order). *[[Nyanja]] vanoti kundandalika (stand or be placed side by side). *[[VaTaabwa]] vanoti kutantama (v. get in line). *[[VaMambwe]] vanoti -tantama (to be in a row, stand in line) kureva [[kundandarika]]. Mamwe mazwi: -tantamika (to line up people, place things in a row) kureva [[kundandarika]] kana [[kundandiswa]]. *[[VaMambwe]] vanoti -tantikanya (to place people or objects in line) kuisa pamundanda. [[VaTonga]] vanoti kundandama (to put in line; to arrange or set in order; set in a queue). *[[VaLenje]] vanoti ambana (1, be in a row - side by side; 2. touch each other, be close together, stand in line - abreast) vachireva kumira mundanda. [[category:pimanyika]] 1lcuq7jvmw5clv7k9drawhr7l804o2y Musasa (Charadza) 0 8429 114327 82509 2026-09-01T17:50:51Z JayMezza 20555 114327 wikitext text/x-wiki Musasa kana [[charadza]] (Camping place) zvinoreva nzvimbo yamirwa nevanhu vachigarapo mu[[nguva]] yokunge vachivhima kana kuti vachifamba zvavo zvokutandara nokuona nyika. Mazuva ano musasa unomiswa matendhe kana caravan. ==Mitauro yeBantu== *[[VaChewa]] vanoti msasa (booth) vachireva musasa. *[[VaNsenga]] vanoti msasa (n. shed) vachireva [[shedhi]]. *VaNyoro vanoti rukande (a camp, a booth) zvichireva musasa. *[[VaNyoro]] vanoti okutema rukande (to pitch a camp) zvichireva kutema musasa. *[[VaTakwane]] vanoti musasa (tent, cabana, temporary shelter built of any material) vachireva musasa. *[[VaDigo]] vanoti ndala (a camp) zvichireva musasa. *[[VaTaabwa]] vanoti kipanganiko (n. a campsite made of branches) vachireva musasa wemasanzu. [[File:Tenting at Joseph A. Citta.jpg|thumb|250px]] [[Category:tsika]] dd56g6mwqg7q5hpgmffda5kuynrnyvq Kunyora 0 8538 114338 104511 2026-09-01T19:06:10Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 114338 wikitext text/x-wiki [[File:Pupil writing.jpg|thumb|Mwana weChikoro achinyora]] [[File:Torah scroll writing.jpg|thumb|Kugwarwa kweTorah neMugwari (Scribing Torah by a Scriber)]] '''Kunyora''' ([[Chirungu|Chingezi]]: ''to write; writing'') kana '''[[kugwara]]''' uye '''kubhara''' chiito chekurhekodha mutauro pachiratidziro uchishandisa seti bumbiro re mabhii. Mabhii anofanhira kunge achizivikanwa nevamwe kuti akwanise kuverengwa. Chinyorwa (''text'') runogonawo kushandisa mamwe masistimu ekuona, senge ''mailustresheni'' ne mashongedzo. Izvi hazvidanwi kunzi kunyora, asi zvinogona kubatsira kushanda kwe meseji. Kazhinji, vanhu vose vakadzidza munyika vanoshandisa nzira imwe cheteyo yokunyora kunyora mutauro wakafanana. Kugona kuverenga nekunyora kunonzi ''literate''. Kunyora kunosiyana nekutaura nekuti ''vaverengi havafanire kunge varipo panguva iyoyo''. Tinogona kuverenga zvinyorwa zvekare, uye zvinyorwa zvinobva kumativi akasiyana pasirose. Zvichengetedzwa zvezvinyorwa ne zvikurukurwo zveruzivo. Kunyora ndechimwe chezvigadzirwa zvikuru zverudzi rwevanhu. Yakagadzirwa mushure mekunge vanhu vagara mumataundi, uye mushure mekutanga kurima. Mazuva ekunyora kubva kumakore angangoita 3,300BC, makore anopfuura 5000 apfuura, ku[[Middle East|Mabvazuva ePakati]]. Kunyora nhasi kunowanzo kuve pabepa, kunyangwe paine nzira dzekudhinda pane chero nzvimbo. Terevhizheni ne zvikirini zvemafirimu zvinokwanisawo kuratidza kunyora, uye ndizvo zvinogona kuita zvemakombiyuta. Zvinhu zvakawanda zvokunyora zvakagadzirwa kare kare mapepa asati avapo. [[Rondo]], [[nhokwe]] ''(papyrus)'', rukuni, ''slate'' ne dehwe (matehwe emhuka akagadzirwa) zvese zvakashandiswa. [[Varoma]] vainyora pamahwendefa ane wakisi nechinyoreso chakapinza; izvi zvakakurumbira kune zvinyorwa zvenguva pfupi uye mameseji. Kugadzirwa kwebepa kwakazoitwa nema[[Chichayina]] raive danho rakakura kumberi. Kunyora kunogaroitwa pachishandiswa chishandiso chemaoko sepenzura, karamu, kana bhurasho. Zvizhinji uye zvakanyanya, zvisinei, zvinyorwa zvinogadzirwa nekupinza pakhibhodhi yekombiyuta. == Mhando ye kunyora == * [[Kucherenga]] kana [[kuparanga]] (scratch) - Ndiani akacherenga motokari: who has scratched the motor-car? *[[Kunemba]] (writing; noting; taking notes) nembo - apa kureva kunyora kwakare. MaKereke ndiwo akavamba zvekunemba dzidziso dzeChitendero mururimi rwe[[ChiShona]]. *[[Kunyora|Kutara]] mutaro kana rutsara (drawing) *[[Kukerura]] (scripting; writing) *[[Kutaratadza]] (scribbling; draw lines) *[[Kugwara]] (to write) izwi rinobva ku[[ChiTonga]] rinoreva kunyora. Apa ndipo panobva mazwi anoti [[rugwaro]] kana kuti [[gwaro]]. *[[Kunwara]] (to write, to scratch; to type) zvichireva kunyora. Iri izwi rine dzitsi rimwero nerinoti [[chinwaro]]. *[[Kubhara]] apa,kureva kunyora. [[Kubhara four]] kureva kugara wakaturikidza makumbo. *[[Kudhinda]] (to stamp; sign; mark) muenzaniso 'dhinza siginecha apa', uye rinonzi futi kusaina kuba shoko reChirungu rekuti ''<nowiki/>'sign'''. [[Chidhindo]] (a stamp; a signature) *[[Mutaro_(kunyora)|Mutaro]], [[rutaro]], [[mutsetse]], [[munhanzi]] kana [[murara_(mutaro)|murara]] (a line drawn or marked). *[[Gwaro]] kana [[rugwaro]] (document, something written, portion of writing) Kureva bepa rine zviro zvakanyorwapo. *[[Chinembo]] (something written; notes) *Izwi rokuti [[kunyora|kugwara]] (write) rinotaurwa ku[[Tonga]] richireva kunyora. Ku[[Kalanga]] vanoti [[kwala]] (write). == Mhando yeZvinyorwa == === N'wadhi (Nwadhi) === N'wadhi kana Nwadhi (''Book''), kana '''Bhuku''' shoko rinobva kuChingezi. Munhu anonyora kana kunwara (shoko rekare) zvinwadhi anonzi munyori kana munwari (''writer''). ==== Nyayatsva (novheri) ==== Nyayatsva ishoko ririkushandiswa kumirira shoko rinogona kunzi Novheri (novel), vambo (''etymology'') rezita iri rinosanganisa mashoko maviri: [[nyaya]] (story), [[tsva]] (new) kubva kushoko reChiratini ''novella'' (new story; new news) ==== Bepa nePeji ==== [[Bepa]] ishoko rinobva kuChirungu zvekare, uye rinomirira shoko rekuti ''paper'' muChirungu. Uye shoko rekuti peji rinomiria rinonzi ''page'' muChirungu, uye rinobva futi kuchirungu chacho. Mwamwe mashoko * [[Zanhi]] (sheet) * [[Hwani]] (leaflet) === Tsamba === [[Tsamba]] kana [[mwadhi]] ishoko rinoshandiswa muSitandadhi Shona kumirira chinonzi ''<nowiki/>'letter'<nowiki/>'' muChirungu. Muchinyakare cheVashona vakange vasina shoko reku siyanisa nwadhi ne tsamba (''that is a letter and a book or page''), zvese zvainzi nwadhi kana tsamba. Shoko reChirungu ndiro rinowanzo shandiswa kuti ''<nowiki/>'book''', kwete N'wadhi asi vamwe vanorishandisa. === Skiriputi (Keruro; Chinyorwa) === [[Keruro]] kana skiriputi kubva kuChirungu, ishoko rinomirira shoko rekuti ''script'' muChirungu. Nzira yeku sika keruro inonzi kukerura (scripting; writing) uye kunyora. === Chinembo === Nembo kana [[Chinembo]] ishoko rinomirira shoko reChirungu rekuti ''<nowiki/>'notes','' uye nzira yekunyora chinembo inogona kunzi [[kunemba]] (''noting; note taking'') kana kunyora. === Gwaro === Iri shoko rinomirira chinonzi muChingezi ''<nowiki/>'document''', uye nzira yekunyorwa [[Gwaro]] rinonzi '''kugwara''' (''documenting''; ''scribing)'' rimwe shoko rekuti kunyora. [[Mugwari]] munhu ndiye munhu anonyorwa rugwaro, muChirungu anonzi ''documenter'' (kana achinyora ma-''documents'' uye ''scribe'' (munhu anoita zveku-''scriber''). === Nhetembo === [[Nhetembo]] ishoko rinomira chinonzi '''poems; poems''' muChirungu, shoko rekuti nemba rinogona kunge rakasikwa richienderana nekunyora nhetembo. Munhu anoita zvenhetembo anonzi [[nyanduri]] (''poet'') ==== Tsaranziyo ==== [[Tsaranziyo]] (''lyrics'') uye [[Tsaranziyo|tsararwiyo]] (lyric) mashoko anotsangura mashoko kana nhetembo kana nyaya inoyimbwa munziyo, mumimhanzi. === Chitarwa === [[Chitarwa]] kana Zvitarwa mashoko anomirira chinzo ''<nowiki/>'drawing; drawings'''. '''Kutara''' (to draw; drawing). ==== Mutsetse ==== ''Lines'' ==== Bharabhara (taratadza) ==== ''Scribbling; scribbles'' ==Mitauro yeAfrika== *[[Xhosa]] vanoti bhala kureva kunyora. [[Fwe]] vanoti kunora (to write) kureva kunyora. *[[Luwanga]] vanoti okhungola (v. to draw especially designs on a wall). *[[Nyungwe]] vanoti kunemba (n. write) kureva kunyora. *[[VaKongo]] vanoti sona kana kusoneka (write). [[VaTaabwa]] vanoti musiko (n. Note; mark). *[[Chuabo]] inoti oleba (write) kureva kunyora. Vanobva vati mulebi (writer) kureva [[munyori]]. *[[Chewa]], [[Yao]] ne[[Lenje]] vanoti kulemba (1. to write, to draw pictures; 2. make signs on a path to give directions). VaChewa vanoti malembo (writings). *[[VaGwere]] vanoti kuwandiika (write, scribble, record, document). Kuwandiikira (write to, write with). Muwandiiki (secretary, writer, clerk, publisher). *[[Giryama]] vanoti ku-ora (write) vachireva kunyora. Mamwe mazwi: maoro (n. writing). [[Zigula]] vanoti chidole (handwriting). *[[Digo]] vanoti andika kana kuandika (write, draw a picture, describe) kureva [[kunyora]] kana kudhirowa. *[[VaGanda]] vanoti okuwandiika. [[Baatonum]] vanoti yora (n. writing) kureva [[kunyora]]. [[Category:dzidzo]] 9xup0zmepnjgwjba0qlu1bvgyh0bo60 Ruvengo 0 11794 114328 101990 2026-09-01T17:55:32Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 114328 wikitext text/x-wiki Muvengi zvinoreva munhu waune ruvengo naye, ari munhu anokushuvira zvisina kururama kana anoronga zvisina kunaka pamusoro pako. Muvengi angava munhu mumwe kana boka revanhu raunovenga kana kuvengana naro. Sokuti munguva iyo [[Zimbabwe]] yaitongwa nevapambevhu vekubva [[Britain]], varungu ava vaitariswa semuvengi zvikurusei pakurwiwa kwehondo. *[[Kuvenga]] kana [[kunyenya]] (to hate). *[[Ruvengo|Muvengi]], [[Ruvengo|mhandu]] kana [[Ruvengo|bandu]] (Enemy) kureva munhu waunovengana naye. Ku[[ChiNdau]] vanoti [[gaa]] kureva [[Ruvengo|muvengi]], pakuwanda voti [[magaa]]. Zvichida ndipo panobva zita rokuti [[Magaya]]? *[[Mafi]] (1. Ill will - [[bundu]], 2. Grudge - [[rutodo]], 3. Social coldness). ==Kurerutsa Mutauro== *Iwewe [[mukunda]] wedu, ita mai wemakumi emazana gumi, ne[[mibarirwana]] yako [[ngainyise]] eavo [[vanoinyenya]]! (''Genesis 24:60'' [[Bhaibheri reChiNdau]]). *Zvino Isau [[wakanyenya]] Jakob ngendaa yechifumiso chaakafumiswa ndicho ndibaba ake: Esau '''hated''' his brother because of the blessing his father had given him (''Genesis 27:41'' [[Bhaibheri reChiNdau]]). *... Mambo wangu, hope ngadziitike kwevari avo vano[[kunyenya]], nokududzirwa kwadzo ku[[magaa]] ako: My lord, if only the dream applied to your '''enemies''' and its meaning to your adversaries (Daniel 4:19, [[Bhaibheri reChiNdau]]). *Isu tine mafi bedzi, asi ivo vano upandu: we are just not on speaking terms, but they have real enmity. ==Zvirevo== *Wavengwa, anhuhwa. He who is hated stinks. *Kuvengana hakupi chiro, [[nyama]] inodyiwa yaswera pa[[choto]]. Hatred brings no reward; meat is eaten after it has spent a day on the fire. *Nharo imhanjire. Quarrelsomeness breeds hatred. *[[Nharo]] dzinoparira muviri maronda. Quarrels cause physical injury. ==Mitauro yeBantu== *[[VaYao]] vanoti kuwengana (to be at variance with one another; conflict) vachireva [[kupokana]]. *[[VaLunda]] ne[[VaLenje]] ruvengo runonzi chipato kana chipatano - (hatred, dislike, feud). *[[Bemba]] inoti pata (detest, hate). Mamwe mazwi: lupato (hatred) kureva ruvengo. *[[Nyakyusa]] inoti benga kureva kuvenga. [[Taabwa]] inoti kupanga kureva kuvenga. *VaTonga vanoti zonda (v. hate) kureva [[kuvenga]] kana [[kuzvonda]]. *[[Lozi]] vanoti sitela (n. hatred, spite, malice) kureva [[ruvengo]]. *[[MaZulu]] vanoti zonda (v. 1. dislike, hate, 2. covet , be jealous of). Mamwe mazwi: isizondo (n. Grudge, malice, animus, animosity) kureva [[chizvondo]]. Désert, [[category:Zvinonzwikwa neVanhu]] sitrub10msxozw7yxdstjgqw4emjz3d 114329 114328 2026-09-01T17:56:02Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 114329 wikitext text/x-wiki Muvengi zvinoreva munhu waune ruvengo naye, ari munhu anokushuvira zvisina kururama kana anoronga zvisina kunaka pamusoro pako. Muvengi angava munhu mumwe kana boka revanhu raunovenga kana kuvengana naro. Sokuti munguva iyo [[Zimbabwe]] yaitongwa nevapambevhu vekubva [[Britain]], varungu ava vaitariswa semuvengi zvikurusei pakurwiwa kwehondo. *[[Kuvenga]] kana [[kunyenya]] (to hate). *[[Ruvengo|Muvengi]], [[Ruvengo|mhandu]] kana [[Ruvengo|bandu]] (Enemy) kureva munhu waunovengana naye. Ku[[ChiNdau]] vanoti [[gaa]] kureva [[Ruvengo|muvengi]], pakuwanda voti [[magaa]]. Zvichida ndipo panobva zita rokuti [[Magaya]]? *[[Mafi]] (1. Ill will - [[bundu]], 2. Grudge - [[rutodo]], 3. Social coldness). ==Kurerutsa Mutauro== *Iwewe [[mukunda]] wedu, ita mai wemakumi emazana gumi, ne[[mibarirwana]] yako [[ngainyise]] eavo [[vanoinyenya]]! (''Genesis 24:60'' [[Bhaibheri reChiNdau]]). *Zvino Isau [[wakanyenya]] Jakob ngendaa yechifumiso chaakafumiswa ndicho ndibaba ake: Esau '''hated''' his brother because of the blessing his father had given him (''Genesis 27:41'' [[Bhaibheri reChiNdau]]). *... Mambo wangu, hope ngadziitike kwevari avo vano[[kunyenya]], nokududzirwa kwadzo ku[[magaa]] ako: My lord, if only the dream applied to your '''enemies''' and its meaning to your adversaries (Daniel 4:19, [[Bhaibheri reChiNdau]]). *Isu tine mafi bedzi, asi ivo vano upandu: we are just not on speaking terms, but they have real enmity. ==Zvirevo== *Wavengwa, anhuhwa. He who is hated stinks. *Kuvengana hakupi chiro, [[nyama]] inodyiwa yaswera pa[[choto]]. Hatred brings no reward; meat is eaten after it has spent a day on the fire. *Nharo imhanjire. Quarrelsomeness breeds hatred. *[[Nharo]] dzinoparira muviri maronda. Quarrels cause physical injury. ==Mitauro yeBantu== *[[VaYao]] vanoti kuwengana (to be at variance with one another; conflict) vachireva [[kupokana]]. *[[VaLunda]] ne[[VaLenje]] ruvengo runonzi chipato kana chipatano - (hatred, dislike, feud). *[[Bemba]] inoti pata (detest, hate). Mamwe mazwi: lupato (hatred) kureva ruvengo. *[[Nyakyusa]] inoti benga kureva kuvenga. [[Taabwa]] inoti kupanga kureva kuvenga. *VaTonga vanoti zonda (v. hate) kureva [[kuvenga]] kana [[kuzvonda]]. *[[Lozi]] vanoti sitela (n. hatred, spite, malice) kureva [[ruvengo]]. *[[MaZulu]] vanoti zonda (v. 1. dislike, hate, 2. covet , be jealous of). Mamwe mazwi: isizondo (n. Grudge, malice, animus, animosity) kureva [[chizvondo]]. [[category:Zvinonzwikwa neVanhu]] dz8pz4308abi7y5pssuyubbzbrpb45q Musakwa 0 12864 114343 108803 2026-09-02T01:13:23Z JayMezza 20555 114343 wikitext text/x-wiki *Musakwa *[[Musakwa sezita]] (a family name). ==Mitauro yeBantu== *[[Taabwa]] vanoti kusaka (v. to surround with a hedge). *[[Taabwa]] vanoti kusaka (v. to block the path). {{Kujekesa}} aucvojamq5osshv9wlj91fvrn6erh4p Rusike 0 13008 114334 114271 2026-09-01T18:49:13Z JayMezza 20555 114334 wikitext text/x-wiki *Rusike *[[Rusike sezita]] (a family name) ==Mitauro yeBantu== *[[Taabwa]] vanoti lusiko (device for producing fire by rubbing 1 piece of wood against another). *[[Taabwa]] vanoti lusiko (n. match; match stick). {{Kujekesa}} k92aw64gvfxvwymwp30yok5hpr0cvi6 Kuwora 0 13259 114339 108842 2026-09-01T23:55:37Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeAfrika */ 114339 wikitext text/x-wiki [[Kuwora]], [[kuvora]] kana [[kuora]] (to rot, spoil) zvinoreva kushata kwechinhu chakadai sechikafu. ==Mamwe Mazwi== *Kuwunda kana [[kuvunda]]. *Kushisha kunotaurwa pa[[mupunga]] wakabikwa unenge wagarisa wave kuwora. ==Mitauro yeAfrika== *[[Bavili]] vanoti bolë (v. to spoil) kureva [[kuwora]]. Mamwe mazwi: bolëkënë (v. to be crippled). *[[VaGanda]] ne[[MaZulu]] vanoti vunda (to rot; to decay; to go bad; to get spoiled) kueva chokudya [[kuwunda]] kana [[kuvunda]]. *[[VaHerero]] vanoti uora kana ora (rot; rotten). [[VaLozi]] vanoti -shasha (v.i. to turn sour, to become rancid) - zvichida vanoreva [[kushisha]]. *[[VaNyungwe]] vanoti -bvunda (rot) kureva [[kuwora]]. [[VaKagulu]] vanoti -funda (v. decompose) vachireva [[kubvurunuka]] kana [[kuwunduka]]? *[[Luganda]] vanoti okuvunda (v. rot, spoil, decay, decompose, corrupt, putrefy) kureva [[kuwunda]]. *[[Hadiyya]] inoti shiisha; shiishaalla (adj. sour). *[[VaTaabwa]] vanoti kuvunda & busiko (n. bad smell). [[Category:Chezvipenyu]] eit6ei7jmdjto3hd0ua96egvd8p5r3p Kusika moto 0 15971 114333 113379 2026-09-01T18:33:18Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 114333 wikitext text/x-wiki [[Kusika moto]] (create fire by friction) apa zvichireva moto unopfuta nokukweshanisa chimuti pachikwati chemuti. ==Mitauro yeBantu== *[[Taabwa]] inoti kusika muliro (v. light a fire; set a fire) kureva [[kusika moto]]. *[[VaMambwe]] vanoti -sika umoto (to produce fire by friction) kureva [[kusika moto]]. *[[Lenje]] vanoti shika (n. light fire by friction - i.e. firesticks) kureva [[kusika moto]]. The lunya is pressed in a notch of the chishikwa and twirled until a spark is obtained. *[[VaTaita]] vanoti kuwasha (to light, kindle) kureva kuvesa moto. *[[VaGiryama]] vanoti ku-asa moho (v. light a fire) kureva [[kuvesa moto]]. *[[MaZulu]] vanoti basa (kindle, enkindle) vachireva [[kuvesa moto]]. *[[Taabwa]] vanoti lusiko (device for producing fire by rubbing one piece of wood against another). [[File:Bow Drill with annotations.svg|thumb|Diagram of a bow drill designed for fire starting]] 5u66czueuq08hia8s53lkhita3k0778 114336 114333 2026-09-01T18:56:56Z JayMezza 20555 /* Mitauro yeBantu */ 114336 wikitext text/x-wiki [[Kusika moto]] (create fire by friction) apa zvichireva moto unopfuta nokukweshanisa chimuti pachikwati chemuti. ==Mitauro yeBantu== *[[Taabwa]] inoti kusika muliro (v. light a fire; set a fire) kureva [[kusika moto]]. *[[Taabwa]] vanoti lusiko (device for producing fire by rubbing one piece of wood against another). *[[Taabwa]] vanoti kusika musiko (To make a fire by rubbing a stick on a small wooden board). *[[VaMambwe]] vanoti -sika umoto (to produce fire by friction) kureva [[kusika moto]]. *[[Lenje]] vanoti shika (n. light fire by friction - i.e. firesticks) kureva [[kusika moto]]. The lunya is pressed in a notch of the chishikwa and twirled until a spark is obtained. *[[VaTaita]] vanoti kuwasha (to light, kindle) kureva kuvesa moto. *[[VaGiryama]] vanoti ku-asa moho (v. light a fire) kureva [[kuvesa moto]]. *[[MaZulu]] vanoti basa (kindle, enkindle) vachireva [[kuvesa moto]]. [[File:Bow Drill with annotations.svg|thumb|Diagram of a bow drill designed for fire starting]] 1yykwn67vwwhj7predo4ml24pe5skyk Kipanda sezita 0 23293 114326 106090 2026-09-01T17:39:58Z JayMezza 20555 114326 wikitext text/x-wiki Kipanda izita remhuri rinowanikwa ku[[Uganda]]. ==Mitauro yeAfrika== *[[Lubwisi]] vanoti kihanda (n. Path; road). *Lubwisi vanoti kihanda kya makutu (n. Shortcut; route). Vanoisa [[h]] pamwe patinoisa [[p]]. *[[VaTaabwa]] vanoti kipandwa (n. piece). Fananidzai nokuti [[mupanda]]. [[Category:Mazita eVanhu muAngola]] hmkvu3ouxr8iy5midloy03eoaytn0bl Dunhu rekuvhota 0 25065 114335 2026-09-01T18:53:41Z JayMezza 20555 Created page with "Dunhu rekuvhota (n. Constituency) kureva chikamu chenyika chine mumiriri mumwe anovhoterwa kupinda mu[[paramende]]. ==Mitauro yeBantu== *[[Taabwa]] vanoti musiko (n. Constituency) kureva [[dunhu rekuvhota]]." 114335 wikitext text/x-wiki Dunhu rekuvhota (n. Constituency) kureva chikamu chenyika chine mumiriri mumwe anovhoterwa kupinda mu[[paramende]]. ==Mitauro yeBantu== *[[Taabwa]] vanoti musiko (n. Constituency) kureva [[dunhu rekuvhota]]. hpmhq0xgeqg0rcd3gtjvn4c8b0l04gr Kuturikira chivakashure iso 0 25066 114340 2026-09-02T00:02:45Z JayMezza 20555 Created page with "Chinyorwa chino chiri kuunganidza mashoko angakwanisa kuturikira [[chivakashure]] '''iso-''' chinoshandiswa pamazita ku[[English]], sokuti '''isomer; isotope, isochore, isobar''' zvichingodaro. ==Kutsetsenura Chirungu== *Chivakashure '''iso-''' chinobva ku[[Chigiriki]] uye chinoreva: '''upon; on; over; near; before; after'''. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]..." 114340 wikitext text/x-wiki Chinyorwa chino chiri kuunganidza mashoko angakwanisa kuturikira [[chivakashure]] '''iso-''' chinoshandiswa pamazita ku[[English]], sokuti '''isomer; isotope, isochore, isobar''' zvichingodaro. ==Kutsetsenura Chirungu== *Chivakashure '''iso-''' chinobva ku[[Chigiriki]] uye chinoreva: '''upon; on; over; near; before; after'''. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. ==fana== Resembalance ==sawa== equal ==linga== equal nfq490rc46ha128crzfxab0tjemqzmj 114341 114340 2026-09-02T00:06:49Z JayMezza 20555 114341 wikitext text/x-wiki Chinyorwa chino chiri kuunganidza mashoko angakwanisa kuturikira [[chivakashure]] '''iso-''' chinoshandiswa pamazita ku[[English]], sokuti '''isomer; isotope, isochore, isobar''' zvichingodaro. ==Kutsetsenura Chirungu== *Chivakashure '''iso-''' chinobva ku[[Chigiriki]] uye chinoreva: '''equal or identical'''. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. ==fana== Resembalance ==sawa== equal ==linga== equal 4cczl29ulrfpiq9am71ehivizwz0m99 Goolarabooloo Millibinyarri 0 25067 114344 2026-09-02T05:55:27Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 21286 A start of the new Shona article 114344 wikitext text/x-wiki [[File:Broome,_Western_Australia_11.jpg|250px|right]] [[File:Australia_Western_Australia_location_map.svg|250px|right]] '''Goolarabooloo Millibinyarri''' i[[guta]] mu[[Ostireriya]]. Iri makiromita gumi nemaviri kuchamhembe kwe[[Broome]]. [[Category:Ostireriya]] if902mgemzrntkrla8sexj4qo7rfy6l