Wikipedia
snwiki
https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
ChiBhaca
0
20411
114398
95327
2026-09-05T00:50:26Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
21286
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Chibhaca]] to [[ChiBhaca]]
95327
wikitext
text/x-wiki
''<small>Musai sanganisa ne [[Chibaca]]</small>''
{| class="wikitable floatright"
! colspan="2" |Chibhaca
|-
| colspan="2" |''Isibhaca''
|-
!Ichizvirwa che:
|[[South Africa|Afurika Chamhembe]]
|-
!Vatauri:
|Vabhaca
|-
!Mhuri ye Mutauro:
|Niger–Congo?
* Atlantic–Congo
** Benue–Congo
*** Southern Bantoid
**** Bantu
***** Southern Bantu
****** Nguni
******* Tekela
******** '''Bhaca'''
|-
! colspan="2" |Makhodhi e mutauro
|-
!ISO 639-3
|''None'' (<code>mis</code>)
|-
!Glottolog
|<code>bhac1238</code>
|-
!Guthrie code
|
|}
'''Chibhaca''' (fungai [[Chindau]] pakuti "ca"), mutaturo we [[Mitauro ye Chibantu|Chibantu]] unotaurwa weku[[South Africa|Afurika Chamhembe]]. Nechinyakare unowanzo onekwas se Mutauronyina we [[Chiswati]], uripedyo ne[[Chizulu]], [[Chiphuthi]] ne [[Chixhosa]]. Unotaurwa ku[[chamhembechemabvazuva]] che[[Lesotho|Resutu]], kunosangana [[Chisutu]], Chixhosa ne Chizulu, kunyanya chipotero che[[Gomo Frere]], [[Umzimkhulu]], uye neushoma ku[[Gomo Ayilifi]] (Ayliff), [[Matatiele]], [[Harding, KwaZulu-Natari|Harding]] (''Hadhing'i''), [[Bulwer]], [[Underberg]], [[Highflats]], [[Umzinto]], [[Umzumbe]] uye [[Ixopo]].
== Horokodzwa ==
{| class="wikitable"
!Chishona
!Chibhaca
|-
|[[Ndira]]
|Ntlolanja
|-
|[[Kukadzi]]
|Ndzata
|-
|[[Kurume]]
|Mbasa
|-
|[[Kubvumbi]]
|Mgudlulwa
|-
|[[Chivabvu]]
|Ntlangula
|-
|[[Chikumi]]
|Ntulikati
|-
|[[Chikunguru]]
|Ncwaba
|-
|[[Nyamavhuvhu]]
|Mphandula
|-
|[[Gunyana]]
|Mfumfu
|-
|[[Gumiguru]]
|Nzibandlela
|-
|[[Mbudzi]]
|Lweti
|-
|[[Zvita]]
|Ntsinga
|}
[[Category:Mbeu dze mutauro|Bhaca]]
[[Category:Mitauro ye Chibantu|Bhaca]] [[Category:Mitauro ye Chinguni|Bhaca]]
7j27rp4u4gr6bjd231y2h0u70kmfw4u
Mitauro ye ChiBantu
0
20461
114400
114311
2026-09-05T00:50:46Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
21286
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Mitauro ye Chibantu]] to [[Mitauro ye ChiBantu]]
114311
wikitext
text/x-wiki
'''Mitauro ye Chibantu''' kana '''mitauro ye Chivantu''' imhuri huru ye mitauro inotaurwa ne[[Vabantu]] ve[[Vupakati]], [[Chamhembe che Afurika|Chamhembe]], [[Mabvazuva eAfurika|Mabvazuva]] uye [[Chamembemabvazuva eAfurika]]. Vanosika bazu rihuru re[[Mitauro yeUbantu yekuChamhembe]].
Huwandu hwe mitauro ye Chibantu inogona kusvika kumazana, zvihienderana nechirevo chemutauro n emutauronyina, uye unohestimetswa kuva pakati pe 440 kana kuva 680 ye mitauro yakazvimirira.<ref>"Guthrie (1967-71) names some 440 Bantu 'varieties', Grimes (2000) has 501 (minus a few 'extinct' or 'almost extinct'), Bastin ''et al.'' (1999) have 542, Maho (this volume) has some 660, and Mann ''et al.'' (1987) have ''c.'' 680." Derek Nurse, 2006, "Bantu Languages", in the ''Encyclopedia of Language and Linguistics'', p. 2. :Ethnologue report for Southern Bantoid" Archived 2012-10-16 at the Wayback Machine lists a total of 535 languages. The count includes 13 Mbam languages, which are not always included under "Narrow Bantu".</ref>
Izwi rokuti '''Bantu''' rinoshandiswa kutsanagudza mitauro inotaurwa navatema vari ku[[Chamhembe]] kweAfrica inoda kunotodzana pamazwi anotaurwa. Izwi iri rinotodza pakuti vanhu vari kuChemhembe kweAfrica vane mitauro yakafana uye vose pavanotaura shoko rokuti ''munhu'' vanosahndisa shoko rakada kufanana.
Sokuti:
* [[Shona|Chishona]] chinoti '''munhu''', muuzhnji chichiti '''vanhu.'''
* [[Chimanyika]] ne [[Chibuja]] chinoti wo '''munhu''', muuzhinji chichiti '''wanhu.'''
* [[Ndebele|Chindevere]] ne [[Chizulu]] chinoti '''umuntu'''; muuzhinji chichiti '''abantu.'''
* [[Chindau]] chinoti '''muntu'''; muuzhinji chichiti '''vantu.'''
* [[Swahili|Chiswahili]] chinoti '''mtu'''; muuzhinji chichiti '''watu.'''
== Hupango ==
=== Hupango hwe Computational phylogenetic ===
Simplified phylogeny of northwestern branches of Bantu by Grollemund (2012):
{|
|Bantu
| rowspan="2" |
{|
|Maodzanyemba-emadokero
| rowspan="2" |
{|
|Maodzanyemba-emadokero echi-1
| rowspan="2" |
{|
|Maodzanyemba-emadokero echi-1a
| rowspan="2" |
{|
|
| rowspan="2" |A40-50-60-70: [[Mitauro ye Chibasaa]], [[Mitauro ye Chibafia]], [[Mitauro ye Chimbam]], [[Mitauro ye Chibeti]]
|-
|
|-
|
| rowspan="2" |A10-20-30: [[Mitauro ye Chisawabantu]], [[Mitauro ye Chimanenguba]]
|-
|
|}
|-
|
|-
|Maodzanyemba-emadokero echi-1b
| rowspan="2" |
{|
|
| rowspan="2" |A80-90: [[Mitauro ye Chimakaa–Njem]]
|-
|
|-
|
| rowspan="2" |B20: [[Mitauro ye Chikele]]
|-
|
|}
|-
|
|}
|-
|
|-
|Maodzanyemba-emadokeri echi-2
| rowspan="2" |
{|
|
| rowspan="2" |B10: [[Mutauro we Chimyene]]
|-
|
|-
|
| rowspan="2" |B30: [[Mitauro ye Chitsogo]]
|-
|
|}
|-
|
|}
|-
|
|-
|Chipakati
| rowspan="2" |
{|
|Chipakati chi-1
| rowspan="2" |
{|
|Chipakati chechi-1a
| rowspan="2" |
{|
|
| rowspan="2" |C10-20-30: [[Mitauro ye Chingondi–Ngiri]], [[Mitauro ye Chimboshi]], [[Mitauro ye Chibangi–Ntomba]]
|-
|
|-
|
| rowspan="2" |C40-D20-D32: [[Mitauro ye Chibati–Angba]], [[Mitauro ye Chilega–Binja]], [[Mitauro ye Chibira]]
|-
|
|}
|-
|
|-
|Chipakati chechi-1b
| rowspan="2" |
{|
|
| rowspan="2" |B80-C60-70-80: [[Mitauro ye Chiboma–Dzing]], [[Mitauro ye Chisoko]], [[Mitauro ye Chitetela]], [[Mitauro ye Chibushoong]]
|-
|
|-
|
| rowspan="2" |B40-H10-30-B50-60-70: [[Mitauro ye Chisira]], [[Mitauro ye Chikongo]], [[Mitauro ye Chiyaka]], [[Mitauro ye Chinzebi]], [[Mitauro ye Chimbete]], [[Mitauro ye Chiteke]]
|-
|
|-
|
| rowspan="2" |L10-H40: [[Mitauro ye Chipende]], [[Mitauro ye Chihungana]]
|-
|
|}
|-
|
|}
|-
|
|-
|Chipakati chi-2
| rowspan="2" |
{|
|
| rowspan="2" |C50-D10: [[Mitauro ye Chisoko]], [[Mitauro ye Chilengola]]
|-
|
|-
|
| rowspan="2" |D10-20-30-40-JD50: [[Mitauro ye Chimbole–Enya]], [[Mitauro ye Chhikomo–Bira]], [[Mitauro ye Chishi–Havu]]
|-
|
|}
|-
|
|}
|-
|
|}
|-
|
|}
Sekubva pa- enwiki.
== Nenyika ==
{|
|'''[[Rurimi Runjee]] (kana Mutauro Unjee)'''
* [[Chiswahili|Chiswahiri]] (350,000; mamiriyoni magumi se mutauro wechiiri)
'''[[Afurika Chamhembe]]'''
Zvichienderana ne Sensasi ye Dhidhizha reAfurika Chamhembe re 2011
* [[Chizulu]] (11,587,374)
* [[Chixhosa]] (8,154,258)
* [[Chisutu Chamaodzanyemba]] (4,618,576)
* [[Chitswana]] (4,067,248)
* [[Chisutu]] (3,849,563)
* [[Chitsonga]] (2,277,148)
* [[Chiswati]] (1,297,046)
* [[Chivhenda]] (1,209,388)
* [[Chindebele]] (1,090,223)
Hwerengo ye [[Vanguni]]: 22,406,O49 (61.98%) Hwerengo ye [[Vasutu-Tswana]]: 13,744,775 (38.02%) HWERENGO YEVATAURI YEMITAURO YECHIGU YECHIHOFISI: 36,150,824 (69.83%)
'''[[Angola]]'''
* [[Chiumbundu|Chiumbundu - Chimbundu Chachamhembe]] (4 miriyoni)
* [[Chimbundu|Chimbundu - Chimbundu Chamaodzanyemba]] (3 miriyoni)
* [[Chikongo]] (576,800)
* [[Chiwambo]] (500,000)
* [[Chiluvhale]] (500,000)
* [[Chichokwe]] (500,000)
'''[[Eswatini]] (yainzi Swazilendi)'''
* [[Chiswati]] (1 miriyoni)
'''[[Gabhoni]]'''
* [[Chibaka]]
* [[Chibarama]]
* [[Chibekweli]]
* [[Chibenga]]
* [[Chibhubhi]]
* [[Chibwisi]]
* [[Chidhuma]]
* [[Chifang]] (500,000)
* [[Chikande]]
* [[Chikanin'i]]
* [[Chisake]]
* [[Chisangu]]
* [[Chiseki]]
* [[Chisighu]]
* [[Chihimba]]
* [[Chisira]]
* [[Chiteke (chekumaodzanyemba)]]
* [[Chiteke (chemadokero)]]
* [[Chitsaangi]]
* [[Chitsogo]]
* [[Chivhili]] (3,600)
* [[Chivhumbu]]
* [[Chiwanzi]]
* [[Chiwumvu]]
* [[Chiyangho]]
* [[Chiyasa]]
'''[[Ghini Yomutsazanisi]]'''
* [[Chibeti]] ([[Chifang]]) (300,000)
* [[Chibhubhe]] (40,000)
'''[[Kameruni]]'''
* [[Chibeti]] (1.7 million: 900,000 [[Chibulu]], 600,000 [[Chiewondo]], 120,000 [[Chifang]], 60,000 [[Chieton]], 30,000 [[Chibebele]])
* [[Chibasaa]] (230,000)
* [[Chidhuala]] (350,000)
* [[Mitauro ye Chimanenguba]] (230,000)
'''[[Kenya]]'''
* [[Chikikuyu]] (8 million)
* [[Chiluhya]] (6.8 million)
* [[Chikamba (mutauro)|Chikamba]] (4 million)
* [[Chimeru]] (Kimeru) (2.7 million)
* [[Chigusii]] (2 million)
* [[Chimijikenda]] ([[Chiryama]], Chikambe, Chiribe, Chirabai, Chikauma, [[Chichonyi]], [[Chijibana]], [[Chidhigo]] ne Chidhuruma)
* [[Chitaita]]
* [[Chiembu]] (mutauronyina Chimbeere)
* [[Chigiriama|Chiryama]]
* [[Chipfokomo]]
* [[Chikuria]]
* [[Chisuba]]
* [[Chiswahili|Chiswahiri]]
==== [[Komorosi]] ====
* [[Mitauro ye Chikomori]]
[[Madhagaska]]
* [[Chimaore]]
* [[Mitauro ye Chikomori|Chikomori]]
[[Mayote]]
* [[Chimaore]]
'''[[Malawi]]'''
* [[Chichewa]] (kana Chinyanja) (7 million)
* [[Chitumbuka]] (1 million)
* [[Chiyao]] (1 million)
'''[[Mazambuko|Mozambiki]]'''
* [[Chimakhuwa]] (4 million; 7.4 million all Makua)
* [[Chitsonga]] (3.1 million)
* [[Chindau]] (Chishona) (1.6 million)
* [[Chilomwe]] (1.5 million)
* [[Chisena]] (1.3 million)
* [[Chitswa]] (1.2 million)
* [[Chichwabo]] (1.0 million)
* [[Chichopi]] (800,000)
* [[Chironga]] (700,000)
* [[Chichewa]] (Chinyanja) (600,000)
* [[Chiyao]] (500,000)
* [[Chinyungwe]] (400,000)
* [[ChiTonga|Chitonga]] (400,000)
* [[Chimakonde]] (400,000)
* [[Chikoti]]
'''[[Namibhiya]]'''
* [[Chivambo]] (Ambo, Oshiwambo) (1,500,000)
* [[Chiherero]] (200,000)
* [[Chikavango]]
* [[Chilozi]]
'''[[Naijeriya]]'''
* [[Chijarawa]] (250,000)
* [[Chimbula-Bwaza]] (100,000)
* [[Chikulung]] (40,000)
* [[Chibile]] (38,000)
* [[Chilame]] (10,000)
* [[Chimama]] (2,000-3,000)
* [[Chishiki]] (1,200)
* [[Chigwa]]
* [[Chilabiru]]
* [[Chidhulubhu]]
==== [[Pakistani]] ====
* [[Chisidhi]]
|
'''[[Rudhende rwe Vukongo]] (Kongo-Bhurazivhiri)'''
* [[Chituba]] (1.2+ million)
* [[Chikongo]] (1.0 million)
* [[Mitauro ye Chiteke]] (500,000)
* Chiyombe (Chikongo) (350,000)
* [[Chisuundi]] (120,000)
* [[Chimbosi]] (110,000)
* [[Chingala]] (100,000)
'''[[Rudhende rwe Afurika Yepakati]]'''
* [[Chimbati]] (60,000)
* [[Chiaka]] (30,000)
* [[Chipande (mutauro)|Chipande]] (8,870)
* [[Chingando]] (5,000)
* [[Chiukhwejo]]
* [[Chikako]]
* [[Chimpiemo]]
* [[Chibhodho]]
* [[Chikari]]
'''[[Rwanda]]'''
* [[Chinyarwanda]] (10 - 12 million)
'''[[Somariya]]'''
* [[Chiswahiri]] (Mutauronyina we Chimwini)
* [[Chibharawa]]
* [[Chizigula]]
'''[[Tanzania]]'''
* Chiswahiri
* [[Chisukuma]] (5.5 million)
* [[Chigogo]] (1.5 million)
* [[Chihaya]] (1.3 million)
* [[Chichaga]] (1.2+ million: 600,000 Chimochi, 300,000+ Chimachame, 300,000+ Chivunjo)
* [[Chinyamwezi]] (1.0 million)
* [[Chimakonde]] (1.0 million)
* [[Chiha]] (1.0 million)
* [[Chinyakyusa]] (800,000)
* [[Chihehe]] (800,000)
* [[Chiruguru]] (700,000)
* [[Chibena]] (600,000)
* [[Chisambara]] (650,000)
* [[Chinyaturu]] (600,000)
'''[[Utemabanze weRudhende rwe Vukongo|Utemabanze weRudhende rweVukongo]]'''
* Chiswahiri
* [[Chingala]] (2 million; 7 million with L2 speakers)
* [[Chiluba-Kasai]] (6.5 million)
* [[Chituba]] (4.5 million), kreoli ye Chibantu
* [[Chikongo]] (3.5 million)
* [[Chiluba-Katanga]] (1.5+ million)
* [[Chisonge]] (1+ million)
* [[Chinande]] (1 million)
* [[Chitetela]] (800,000)
* [[Chiyaka (mutauro)|Chiyaka]] (700,000+)
* [[Chishi]] (700,000)
* Chiyombe ([[Chikongo]]) (670,000)
* [[Chilele (Chibanthu)|Chilele]] (26,000)
'''[[Vuganda]]'''
* Chiswahiri
* [[Chiganda]] (9,295,300)
* [[Chinyankore]] (4,436,000)
* [[Chisoga]] (3,904,600)
* [[Chikiga]] (3,129,000)
* [[Chimasaba]] (2.7 million)
* [[Chinyoro]] (1,273,000)
* [[Chikonjo]] (1,118,000)
* [[Chitooro]] (1,111,000)
* [[Chigwere]] (816,000)
* [[Chinyarwanda]] (750,000)
* [[Chisamia]] (684,000)
* [[Chiruuli]] (250,000)
* [[Chitalinga]] (133,000)
* [[Chigungu]] (110,000)
* [[Chiamba]] (56,000)
* [[Chisinga]]
'''[[Vurundi]]'''
* Chiswahiri
* [[Chirundi]] (8.5 - 10.5 million)
'''[[Vusutu]]'''
* [[Chisutu]] (1.8 million)
* [[Chizulu]] (300,000)
* [[Chixhosa]]
'''[[Vutswana]]'''
* [[Chitswana]] (1.6 million)
* [[Chikalanga]] (150,000)
==== [[Yemeni]] ====
* [[Chiswahili cheSokotra]]
'''[[Zambia]]'''
* [[Chiaushi]] (Unknown)
* [[Chibhemba]] (3.3 million)
* [[Chitonga]] (1.0 million)
* [[Chichewa]] (Nyanja) (800,000)
* [[Chikaonde]] (240,000)
* [[Chilozi]] (600,000)
* [[Chilala-Bisa]] (600,000)
* [[Chinsenga]] (550,000)
* [[Chitumbuka]] (500,000)
* [[Chilunda]] (450,000)
* [[Chinyiha]] (400,000+)
* [[Chimambwe-Lungu]] (400,000)
'''[[Zimbabwe]]'''
''Zimbabwe ine mitauro 16 ye udhidhizha''
* [[Mitauro ye Chivanhu|Mitauro ye Chivanhu (Chishona)]] (15 million_
** [[Chizezuru]] (kana [[ChiShona|Chistandadhi Shona]])
** [[Chikaranga]]
** [[ChiKorekore|Chikorekore]]
** [[Chibuja|Chibuja (Chibudya)]]
** [[Chidema|Chidema (Chidoma)]]
** [[Chimanyika]]
** [[Chindau]]
** [[Chishongrish]]
* [[Chindebele (chekuMaodzanyemba)|Chindebele]] (estimated 2 million)
* [[Chitonga]]
* [[Chichewa]]/ Chinyanja
* [[Chivhenda]]
* [[Chikalanga]]
* [[Chinambya]]
* [[Chixhosa]]
* [[Chikoi-san]]
* [[Chibarwe]] ([[Chisena]])
* [[Chisutu]]
* [[Chitswana]]
* [[Chitsonga]]
|}
== Mashoko e Chibantu akaita mbiri nekuda kwe tsika dzekumadokero ==
{|
|
* Boma
* Bomba
* Bongos
* [[Bwana]]
* Candombe
* Chimpanzee
* [[Gumbo]]
* Hakuna matata
* Impala
* Indaba
* [[Kujenga|Jenga]]
|
* Jumbo
* [[Mbira|Kalimba (mbira)]]
* Kwanzaa
* Mamba
* [[Mambo]]
* [[Mbira]]
* [[Marimba]]
* Rumba
* Safari
* Samba
* [[Simba (katuni)|Simba]]
* [[Hunhu|Ubuntu (hunhu)]]
|}
== Mabviro eruzivo ==
<references />
[[Category:Mitauro ye Chibantu]]
[[Category:Mhuri dze mitauro|Bantu]]
[[Category:Mitauro ye Afurika|Bantu]]
[[Category:Mitauro ye Ubantu yekuChamhembe|Bantu]]
66ppuig7csy2o3uwmmt4feb7m8pndfl
Chibhaca
0
25086
114399
2026-09-05T00:50:26Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
21286
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Chibhaca]] to [[ChiBhaca]]
114399
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ChiBhaca]]
mritstpf0mu1tyny4eropfdj8m8x0sx
Mitauro ye Chibantu
0
25087
114401
2026-09-05T00:50:46Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
21286
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Mitauro ye Chibantu]] to [[Mitauro ye ChiBantu]]
114401
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mitauro ye ChiBantu]]
hbi2jw7hol1c6l4wds8mum69h5j784e
Rise, O Voices of Rhodesia
0
25088
114402
2026-09-05T01:10:04Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
21286
Created page with "[[File:Flag_of_Rhodesia_(1968–1979).svg|230px|thumb|Mureza weRhodesia]] [[File:Coat_of_arms_of_Southern_Rhodesia_(1924–1981).svg|180px|thumb|Nguo yemaoko yeRhodesia]] "'''Rise, O Voices of Rhodesia'''" (kana kuti "'''Voices of Rhodesia'''") rwiyo rwenyika rwe[[Rhodesia]] neZimbabwe Rhodesia (rwakatumidzwa zita rekuti [[Zimbabwe]] muna Kubvumbi 1980) pakati pa1974 na1979. Mimhanzi yaishandiswa muRhodesia yaive yekutanga yemimhanzi ine mabara gumi nematanhatu naCaptai..."
114402
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag_of_Rhodesia_(1968–1979).svg|230px|thumb|Mureza weRhodesia]]
[[File:Coat_of_arms_of_Southern_Rhodesia_(1924–1981).svg|180px|thumb|Nguo yemaoko yeRhodesia]]
"'''Rise, O Voices of Rhodesia'''" (kana kuti "'''Voices of Rhodesia'''") rwiyo rwenyika rwe[[Rhodesia]] neZimbabwe Rhodesia (rwakatumidzwa zita rekuti [[Zimbabwe]] muna Kubvumbi 1980) pakati pa1974 na1979.
Mimhanzi yaishandiswa muRhodesia yaive yekutanga yemimhanzi ine mabara gumi nematanhatu naCaptain Ken MacDonald, mukuru webhendi reRhodesian African Rifles. Makwikwi enyika akarongwa nehurumende kuti pawane mashoko akakodzera anoenderana nerwiyo rwakasarudzwa, uye Mary Bloom wekuGwelo akahwina.
[[Category:Rhodesia]]
53k0xpn94a3eqr26tl8bqlz14kcc4ow
User:Viyowoyero-vya-Malaŵi/EditCounterOptIn.js
2
25089
114403
2026-09-05T04:17:11Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
21286
Created page with "EditCounterOptIn.js"
114403
javascript
text/javascript
EditCounterOptIn.js
sm383496fgri4k3wb57px30b8q5oysm