Wikipedia
snwiki
https://sn.wikipedia.org/wiki/Peji_Rekutanga
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Bantu
0
3948
114483
95752
2026-09-07T12:32:19Z
EmausBot
1292
Fixing double redirect from [[Mitauro ye Chibantu]] to [[Mitauro ye ChiBantu]]
114483
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mitauro ye ChiBantu]]
hbi2jw7hol1c6l4wds8mum69h5j784e
Hutano
0
4860
114493
112274
2026-09-07T18:23:48Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114493
wikitext
text/x-wiki
'''Hutano''' (''health'' in English) zvinotaura kuva vatano kana kusimba kwemuviri yevanhu. Munhu mtano ndiye anenge asina chirwere.<ref>[https://www.feelbach.com/ Bach flower]</ref>
==Mamwe Mazwi==
*[[Mutano]], [[dano]], [[tano]] kana [[nhano_(hutano)|nhano]] (Healthy) apa kureva chipenyu chine hutano hwakarurama.
==Mitauro yeBantu==
*[[Shambala]] inoti tana (adj. fine; beautiful).
*[[Malinke]] inoti tana (adj. fine) kureva [[kuva mutano]].
*[[Venda]] inoti mutakalo (n. health) kureva [[hutano]]. Mamwe mazwi: -takala (be healthy).
*[[Giryama]] inoti uzima kana matsiya (health) kureva [[hutano]].
*VaGiryama vanoti muzima (healthy) kureva [[munhu mutano]].
*[[Zigula]] inoti udyima kureva [[hutano]]. [[Nyanja]] inoti mlamo (health; preservation).
*[[VaKikuyu]] vanoti ogima & hinya (health) kureva [[hutano]].
*[[Lenje]] inoti wuumi & wumi (n. life, health, soundness, safety) vachireva [[hupenyu]], [[hutano]], [[chisvinu]], [[ndaramo]].
*[[VaMambwe]] vanoti ulumi (good health, peace, quietness) kureva [[hutano]].
*[[Kinyarwanda]] inoti ubuzima (health) kureva hutano.
*[[Kinyarwanda]] inoti -zima (healthy) vachireva [[mutano]]. Kızıma, muzima etc.
Ko kuturikira chinonzi vital signs ku[[English]].
[[Category:Hushangazhi]]
fzsy6u0mmm7lc0ezfkqvzhhh77upxje
114494
114493
2026-09-07T18:24:43Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114494
wikitext
text/x-wiki
'''Hutano''' (''health'' in English) zvinotaura kuva vatano kana kusimba kwemuviri yevanhu. Munhu mtano ndiye anenge asina chirwere.<ref>[https://www.feelbach.com/ Bach flower]</ref>
==Mamwe Mazwi==
*[[Mutano]], [[dano]], [[tano]] kana [[nhano_(hutano)|nhano]] (Healthy) apa kureva chipenyu chine hutano hwakarurama.
==Mitauro yeBantu==
*[[Shambala]] inoti tana (adj. fine; beautiful).
*[[Malinke]] inoti tana (adj. fine) kureva [[kuva mutano]].
*[[Venda]] inoti mutakalo (n. health) kureva [[hutano]]. Mamwe mazwi: -takala (be healthy).
*[[Giryama]] inoti uzima kana matsiya (health) kureva [[hutano]].
*VaGiryama vanoti muzima (healthy) kureva [[munhu mutano]].
*[[Zigula]] inoti udyima kureva [[hutano]]. [[Nyanja]] inoti mlamo (health; preservation).
*[[VaKikuyu]] vanoti ogima & hinya (health) kureva [[hutano]].
*[[Lenje]] inoti wuumi & wumi (life, health, soundness, safety) - [[hupenyu]], [[hutano]], [[chisvinu]], [[ndaramo]].
*[[VaMambwe]] vanoti ulumi (good health, peace, quietness) kureva [[hutano]].
*[[Kinyarwanda]] inoti ubuzima (health) kureva hutano.
*[[Kinyarwanda]] inoti -zima (healthy) vachireva [[mutano]]. Kızıma, muzima etc.
Ko kuturikira chinonzi vital signs ku[[English]].
[[Category:Hushangazhi]]
hv1edcdvqdkjuw15ke19t4datxuag0n
Muroyi
0
5175
114503
109332
2026-09-07T20:13:38Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114503
wikitext
text/x-wiki
Muroyi munhu anofungirwa kunzi anoshandisa masimba akaipa kana mushonga wakaipa kuti: abudirire, atonge vamwe kana kukuvadza vamwe. Muroyi angava murume kana mukadzi. Mutsika zhinji zvinofungirwa kuti varoyi vanofamba vachiita mabasa avo munguva dze[[husiku]]. Pasichigare huroyi hwakanga hwusinga shandisirirwi vanhu vese-vese. Hwaishandiswa nguva yehondo kukuvadza mhandu. Muenzaniso unowanikwa mubhuku rinonzi Kutonhodzwa kwaChauruka. (kana paine vachiri kutondera nyaya iyi ngava tibatsirewo nekuwedzerera dzinde iri).
*[[Hwanga]] (medicines used for evil purposes) mishonga inoshandiswa nenzira yakaipa inokuvadza vamwe.
*[[Mhandu]] (hostile person, enemy, person of a disordered mind) zvichireva [[muvengi]] kana [[mudzivisi]].
==Tsika==
*Kusatenda huroyi
*Muroyi royera kuri kuti vavakidzani vagokupupurira.
*Akaroyiwa neakafa.
*Munhu uyu haabvaruri ma[[gumbeze]] - kutaura kuti haarare mumagumbeze acho nokuti anenge achinoroya husiku.
==Hunobvepi Huroyi==
Huroyi hunonzi hunouya nenzira dzakatsaukana.
*Humwe huroyi hunonzi ndehwemadzinza hunotambidzanwa kubva kuvakuru vedzindza rimwe nemunhu ari kuhupihwa. Mumwe mwanasikana anokwanisa kunge akagamuchidzwa huroyi kubva kumadzitete kana madzimbuya. Pane kutaura kunoti izvi zvinonyanya kutangira kuhope kwaanoedzwa nevaroyi kuti vaone kuti ane moyo ungatambira huipi hwacho here.
*Vamwe ndivo vanoita huroyi hwekutsvaga vega vaine zvinangwa nezvikonzero zvakasiyana. Vamwe vanodaro nokuda kweshanje; kuda kutonga, kana kuda kupfuma.
==Tsumo==
*Gona haribati pasina rimwe.
==Mitauro yeBantu==
*[[Kihaya]] inoti omulogi (witch) kureva [[muroyi]].
*[[Lenje]] inoti lowa (bewitch, put a spell on, destroy by magic) kureva [[kuroya]].
*[[VaFwe]] vanoti [[kuroya|kurowa]] kureva [[kuroya]].
*[[Maconde]] vanoti nnyavi (n. witch; sorcerer) kureva [[muroyi]].
*[[Yao]] inoti usawi (n. witchcraft) kureva huroyi. [[Taabwa]] inoti kuloa kureva [[kuroya]].
*[[VaGungu]] vanoti kulenga (v. curse, bewitch) kureva [[kuroya]].
*[[Zigula]] inoti usawi (n. witchcraft, sorcery, magic, hex, witchs ritual objects) kureva huroyi.
*[[Digo]] inoti utsai (n. witchcraft) kureva [[huroyi]].
*[[Digo]] inoti mtsai (n. witch) kureva muroyi. [[Shambala]] inoti ushawi (n. witchcraft).
*[[MaZulu]] vanoti lumba (1. Do wonders; perform conjuring tricks; make inventions; 2. Indulge in occult practices; practise witchcraft)
*[[Kinande]] vanoti erilenga, [[kurengerera]]. Mamwe mazwi: omúléngere (bewitchment). omúlengere (the way to cast out bad luck).
[[Category:tsika]]
[[category:Chitendero]]
1ppdha36f7s1eoq0lr29fs40qkmbxo1
114504
114503
2026-09-07T20:16:29Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114504
wikitext
text/x-wiki
Muroyi munhu anofungirwa kunzi anoshandisa masimba akaipa kana mushonga wakaipa kuti: abudirire, atonge vamwe kana kukuvadza vamwe. Muroyi angava murume kana mukadzi. Mutsika zhinji zvinofungirwa kuti varoyi vanofamba vachiita mabasa avo munguva dze[[husiku]]. Pasichigare huroyi hwakanga hwusinga shandisirirwi vanhu vese-vese. Hwaishandiswa nguva yehondo kukuvadza mhandu. Muenzaniso unowanikwa mubhuku rinonzi Kutonhodzwa kwaChauruka. (kana paine vachiri kutondera nyaya iyi ngava tibatsirewo nekuwedzerera dzinde iri).
*[[Hwanga]] (medicines used for evil purposes) mishonga inoshandiswa nenzira yakaipa inokuvadza vamwe.
*[[Mhandu]] (hostile person, enemy, person of a disordered mind) zvichireva [[muvengi]] kana [[mudzivisi]].
==Tsika==
*Kusatenda huroyi
*Muroyi royera kuri kuti vavakidzani vagokupupurira.
*Akaroyiwa neakafa.
*Munhu uyu haabvaruri ma[[gumbeze]] - kutaura kuti haarare mumagumbeze acho nokuti anenge achinoroya husiku.
==Hunobvepi Huroyi==
Huroyi hunonzi hunouya nenzira dzakatsaukana.
*Humwe huroyi hunonzi ndehwemadzinza hunotambidzanwa kubva kuvakuru vedzindza rimwe nemunhu ari kuhupihwa. Mumwe mwanasikana anokwanisa kunge akagamuchidzwa huroyi kubva kumadzitete kana madzimbuya. Pane kutaura kunoti izvi zvinonyanya kutangira kuhope kwaanoedzwa nevaroyi kuti vaone kuti ane moyo ungatambira huipi hwacho here.
*Vamwe ndivo vanoita huroyi hwekutsvaga vega vaine zvinangwa nezvikonzero zvakasiyana. Vamwe vanodaro nokuda kweshanje; kuda kutonga, kana kuda kupfuma.
==Tsumo==
*Gona haribati pasina rimwe.
==Mitauro yeBantu==
*[[Kihaya]] inoti omulogi kureva [[muroyi]]. [[VaFwe]] vanoti [[kuroya|kurowa]] kureva [[kuroya]].
*[[Lenje]] inoti lowa (bewitch, put a spell on, destroy by magic) kureva [[kuroya]].
*[[Maconde]] vanoti nnyavi kureva [[muroyi]]. [[Digo]] inoti utsai kureva [[huroyi]].
*[[Yao]] inoti usawi (n. witchcraft) kureva huroyi. [[Taabwa]] inoti kuloa kureva [[kuroya]].
*[[Lugungu]] inoti kulenga (v. curse, bewitch) kureva [[kuroya]].
*[[Zigula]] inoti usawi (n. witchcraft, sorcery, magic, hex, witchs ritual objects) kureva huroyi.
*[[Digo]] inoti mtsai (n. witch) kureva muroyi. [[Shambala]] inoti ushawi (n. witchcraft).
*[[MaZulu]] vanoti lumba (1. Do wonders; perform conjuring tricks; make inventions; 2. Indulge in occult practices; practise witchcraft)
*[[Kinande]] vanoti erilenga, [[kurengerera]]. Mamwe mazwi: omúléngere (bewitchment). omúlengere (the way to cast out bad luck).
[[Category:tsika]]
[[category:Chitendero]]
2oaz0rjov3wftmsqel1103lcnlb4ukp
Goronga
0
5734
114505
113880
2026-09-07T20:30:11Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114505
wikitext
text/x-wiki
Goronga (ditch or gully, trench, dry river bed) zvinoreva mugero wakadzika. Goronga ringava rakakonzerwa negukuravhu; gooronga rinowanikwawo pamucheto pe[[mugwagwa]] rakakonerwa nokuunganidzwa kwedhaga pakavakwa mugwagwa. Kana awanda anonzi [[makoronga]] kana [[magoronga]].
*Kusiyana kwegoronga ne[[mugero]] kuri pahudzamu hwezviviri izvi.
*Goto (narrow deep donga or ditch - often holds water for long).
Nguva ye[[Hondo yePasirose yeChipiri]] mawuto akachera magoronga umo vairidza [[pfuti]] dzavo vachirwisa [[mhandu]].
==Tsika==
*[[Magoronga]] izita remhuri.
==Mitauro yeBantu==
*Va[[Swahili]] vanoti korongo (ravine) kureva goronga.
*Va[[Ikizu]] vanoti rihoronga (ravine) kureva goronga.
*Va[[Kabwa]] vanoti omugera (ditch, channel) kureva [[goronga]] kana [[mugero]].
*[[Lunyoro]] vanoti mugera (a small valley) - zvichida vachireva [[mugero]].
*[[VaTaabwa]] vanoti mukorongwa (n. Canal) - zvichida vachireva [[mukoronga]].
*[[VaTaabwa]] vanoti kukolonganya (v. to gather) vachireva kuungana.
[[category:pimanzvimbo]]
isemny8o69s72uwfxq8z60zlaee91nc
Kupinga
0
6984
114487
113297
2026-09-07T17:42:30Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114487
wikitext
text/x-wiki
Shoko rokuti [[kupinga]] rinotaura kushandisa mushonga unodzivirira kungava kurwara kana kukuvadzwa nemuchetura kana mishonga inganzi yeuroyi. Mushonga unoshanda sezvizvi pakudzivirira chirwere unonzi [[mupingi]]. Zvichida shoko rokuti [[kupinga]] ringaturikira kubaiwa kwe[[nhomba]] - kureva apo vanhu vanopiwa mishonga inodzivirira zvirwere; iya inonzi '''vaccination or immunization''' ku[[Chirungu]].
==Mazwi an Hukama==
*[[Mupingo]]
*[[Chipinge]]
*[[Mhingo]]
==Mitauro yeBantu==
*[[Lenje]] inoti '''pingila''' (block or obstruct; fasten or bar a door).
*[[Kirundi]] inoti gutota (sprinkling medicine to protect from evil).
*[[Digo]] inoti '''pinga''' (to oppose) kureva kupinga.
*[[VaLamba]] vanoti '''pinga''' kana '''kanga''' (v. hinder) kureva kupinga.
*[[Nyakyusa]] inoti '''pinga''' (to obstruct) kureva [[kupinga]]. Nyakyusa inoti '''pingana''' (debate, disagree).
*[[Zigula]] inoti '''pinga''' (to contradict; contradicting; to interrogate).
*[[MaZulu]] vanoti '''finga''' (Render harmless, destroy the virtue of a harmful charm), [[kupinga]].
*[[MaZulu]] vanoti '''finga''' (Cause to forget, dull the memory) vachireva kukonzera hanganwa.
*[[VaBukusu]] vanoti '''khuubiinga''' (stop someone from something bad) kureva [[kupinga]].
[[category:hurapi]]
gqgifjw6q75hhc3693gwmi835h41vsa
114488
114487
2026-09-07T17:43:27Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114488
wikitext
text/x-wiki
Shoko rokuti [[kupinga]] rinotaura kushandisa mushonga unodzivirira kungava kurwara kana kukuvadzwa nemuchetura kana mishonga inganzi yeuroyi. Mushonga unoshanda sezvizvi pakudzivirira chirwere unonzi [[mupingi]]. Zvichida shoko rokuti [[kupinga]] ringaturikira kubaiwa kwe[[nhomba]] - kureva apo vanhu vanopiwa mishonga inodzivirira zvirwere; iya inonzi '''vaccination or immunization''' ku[[Chirungu]].
==Mazwi an Hukama==
*[[Mupingo]]
*[[Chipinge]]
*[[Mhingo]]
==Mitauro yeBantu==
*[[Lenje]] inoti '''pingila''' (block or obstruct; fasten or bar a door).
*[[Kirundi]] inoti gutota (sprinkling medicine to protect from evil).
*[[Digo]] inoti '''pinga''' (toppose) kureva kupinga.
*[[VaLamba]] vanoti '''pinga''' & '''kanga''' (v. hinder) kureva kupinga.
*[[Nyakyusa]] inoti '''pinga''' (to obstruct) kureva [[kupinga]]. Nyakyusa inoti '''pingana''' (debate, disagree).
*[[Zigula]] inoti '''pinga''' (to contradict; contradicting; to interrogate).
*[[MaZulu]] vanoti '''finga''' (Render harmless, destroy the virtue of a harmful charm), [[kupinga]].
*[[MaZulu]] vanoti '''finga''' (Cause to forget, dull the memory) vachireva kukonzera hanganwa.
*[[VaBukusu]] vanoti '''khuubiinga''' (stop someone from something bad) kureva [[kupinga]].
[[category:hurapi]]
cnhy8ynge9ps8hahx5ydxp62eqx5h4q
Kutsvitsa
0
7737
114523
80596
2026-09-08T02:58:05Z
JayMezza
20555
114523
wikitext
text/x-wiki
Shoko rokuti [[kutsvitsa]] kana kuti [[kuvanza]] (being secretive) rinoreva kuita zvinhu muchivande uchivanzira vanhu vari munharaunda.
Saka pano tingaturikira secret tichiti [[chakatsvitswa]] kana kuti [[chitsvitswa]].
*[[Chakavanzika]] kana [[chakafishika]] (secret, mystery, that which is hidden).
==Kurerutsa Mutauro==
*Secretly inonzi [[kuvaravanda]], mu[[chivande]] kana [[chiverevere]].
*Secretiveness inoturikirwa kunzi [[ruvaravando]].
==Zvirevo==
*Kurebesa muromo unodya chomwedzi, che[[rima]] hauchiwani. If you talk too loud and too much, you will (only) eat something done in moonlight but not something done in darkness.
*Kurebesa muromo unodya che[[demo]], che[[banga]] hauchiwani. If you talk too loud and too much, you will (only) eat something cut with an axe but not with a knife.
*Kutengana imbwa chiverevere mangwana munorwira changadzo. If you make a deal over a secret, you will fight about the leash tomorrow.
==Mitauro yeBantu==
*[[VaGiryama]] vanoti ku-fitsa (v. to conceal from a person).
*[[VaGulu]] vanoti ku-fisa (v. to hide).
*[[VaYao]] vanoti mapeto (a secret). [[VaZigula]] vanoti chinyere (secretly).
*[[Zigula]] inoti mafiso (n. secret). Zigula inoti siri (secret) kureva [[mberembere]].
*Zigula inoti [[Siri]] ya wantru waidi yafisika. - [[Secrets]] of two people are hideable.
*[[Taabwa]] noti kufisya (v. To blacken, to darken, to soil, to defile, stain, to cloud a liquid).
[[category:tsika]]
[[category:dzidzo]]
131likdz05292m0kkrcsjwd9d1t0h02
114525
114523
2026-09-08T03:20:31Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114525
wikitext
text/x-wiki
Shoko rokuti [[kutsvitsa]] kana kuti [[kuvanza]] (being secretive) rinoreva kuita zvinhu muchivande uchivanzira vanhu vari munharaunda.
Saka pano tingaturikira secret tichiti [[chakatsvitswa]] kana kuti [[chitsvitswa]].
*[[Chakavanzika]] kana [[chakafishika]] (secret, mystery, that which is hidden).
==Kurerutsa Mutauro==
*Secretly inonzi [[kuvaravanda]], mu[[chivande]] kana [[chiverevere]].
*Secretiveness inoturikirwa kunzi [[ruvaravando]].
==Zvirevo==
*Kurebesa muromo unodya chomwedzi, che[[rima]] hauchiwani. If you talk too loud and too much, you will (only) eat something done in moonlight but not something done in darkness.
*Kurebesa muromo unodya che[[demo]], che[[banga]] hauchiwani. If you talk too loud and too much, you will (only) eat something cut with an axe but not with a knife.
*Kutengana imbwa chiverevere mangwana munorwira changadzo. If you make a deal over a secret, you will fight about the leash tomorrow.
==Mitauro yeBantu==
*[[VaGiryama]] vanoti ku-fitsa (v. to conceal from a person).
*[[VaYao]] vanoti mapeto (a secret). [[VaZigula]] vanoti chinyere (secretly).
*[[Zigula]] inoti mafiso (n. secret). Zigula inoti siri (secret) kureva [[mberembere]].
*Zigula inoti [[Siri]] ya wantru waidi yafisika. - [[Secrets]] of two people are hideable.
*[[Taabwa]] noti kufisya (v. To blacken, to darken, to soil, to defile, stain, to cloud a liquid).
*[[VaGulu]] vanoti ku-fisa (v. to hide). [[Taabwa]] inoti kufisula (to reveal, to discover something hidden).
[[category:tsika]]
[[category:dzidzo]]
glnfx47zfqhqxk089zqfphas7rml07b
ChiBantu
0
8072
114484
95675
2026-09-07T12:32:29Z
EmausBot
1292
Fixing double redirect from [[Mitauro ye Chibantu]] to [[Mitauro ye ChiBantu]]
114484
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mitauro ye ChiBantu]]
hbi2jw7hol1c6l4wds8mum69h5j784e
Hurwere
0
8577
114492
109189
2026-09-07T18:20:46Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114492
wikitext
text/x-wiki
[[Hurwere]] kana [[denda]] (sickness, illness, disease) kurevaa kusanzwa muviri uchishanda mushe semugaro wemunhu mutano.
*[[Murwere]] - kureva wacho ane chirwere kana ari kudzimbikana.
*Chirwere, ugwadzi kana [[chidzimbo]] (n. Disease).
*[[Mudovodzanwa]] kana [[dovodzano]] (Syndrome) zvichireva [[hutachiona]] ne[[hurwere]] huzhinji huri kubata munhu panguva imwechete. ''Syn'' ichireva '''together'''; ''drome'' ichireva '''running'''.
*[[Kundowa]], [[kundova]] kana [[hurwere|kupenya]] (to be better) kuva nani mushure mekurwara. Kune zita remhuri rinonzi [[Nyandowe]]. Ndaakundova: I am better.
*[[Kuhobodza]] kana [[kuonza]] (Make thin or emaciated). Zvichida izwi iri rinotodzana nezita rinonzi [[Chihoboya]]?
*[[Kugwarabvura]] (Lacerate with claws).
*Kupomera, kuzodzwa hutachiona kana chirwere (infect).
*[[Mudenda]] (invalid) apa kureva murwere.
*[[Chiparadenda]] kana [[chibaradenda]] (pathogen) - apa kureva chacho chinokonzera chirwere chingava [[bhakitiriya]] kana [[vhairasi]].
*[[Kurapa]] (to administer medicine and so to heal, or to cure) zvinoreva mabasa anobatwa nechinangwa chokuporesa varwere anosanganisira kupa [[mushonga]], kuwongorora muviri wemurwere, uye kukurudzira varwere [[kuzvipingura]] pane zvimwe zvinhu.
*[[Kudzaita]] (be in pain or distress as a result of long illness). Kudzaita kwaanoita kunonzwisa tsitsi: his distress is piteous.
*[[Kusinira]] (begin to put on flesh) zvichireva kutanga kuita muviri semunhu anga apera nehurwere.
*[[Kufundira]] kana [[kusandauka]] (begin to put on flesh; put on weight after sickness).
*[[Hurwere|Kupona]] (to be alive; to get better after sickness).
*[[Kuponesa]] (to save from death).
*[[Gwangwandiza]] kana [[magwangwandiza]] (Emaciated person or animal). Vamwe vanoti [[rutanjatanja]]. Vamwe vanoti [[gwakwatikwa]] kana [[magwakwatikwa]].
*[[Ndapo]] (cure; treatment).
Izwi rokuti [[sengende_(rechirwere)|sengende]] riri kushandisa pachinyorwa chino kureva chinonzi ''pathogen vector'' ku[[English]] - apa kureva tupuka tunotakura hutachiona kana chirwere kubva pamunhu kuenda pane mumwe. Kazhinji tupuka tunotakura zvirwere tunenge turi tunoruma twakadai se[[humhutu]] kana [[tsetse]].
==Mhando dzehurwere==
*[[Chigwadara]] (Sudden, fatal illness affecting many people. 2. Anthrax).
*[[Chisomo]] (the core of a boil) kureva chichena chinonekwa kana mota raibva.
*-[[dapatapa]] (Be weak from sickness). Muviri unondidapatapa: my body makes me:fÏl weak. Muviri unodapatapa: the body is very weak. Akadapatapwa nomuviri: he was much weakened by his sickness.
*[[Hurwere|Dandara]] (mentally retarded person).
*[[Mutenda]] kana [[nhenda_(murwere)|nhenda]] (sick person) kureva murwere. Asi [[nhenda]] rinoreva hurwere zvakare - ''sickness''.
*[[Matenda]] kana [[nhenda]] (all kinds of diseases). Jesu Kristu wakatakura matenda edu.
*[[Uronzadenda]] kana [[uronzanhenda]] (Pathology).
*[[Uronzamuviri-nhenda]] (Pathophysiology).
*[[Mukondombera]]
*[[Kukondekana]] kana [[kubadarika]] (Be in great pain).
*[[Kunenga]] kana [[kusvotwa]] (to be nauseated; to feel sick). Zvichida ndipo panobva zita rokuti [[Matinenga]]??
*[[Kukomberwa]] (Infect seriously). Murume wenyu akakomberwa nechirwere: your husband is seriously infected by the sickness.
*-[[gombera]] (to make weak). Apa panogona kubva zita rokuti [[Gombera]].
*[[Kupepa]] (to nurse, feed-up the sick) apa kureva kukota murwere uchiedza kuti adye chikafu.
*[[Bumburu_(Hurwere)|Bumburu]] (Person or animal recovering from sickness). Irikidzai ava bumburu: Irikidzai is well again.
*[[Gwevandiro]] kana [[nhanhi]] (Long wasting sickness).
*[[Maberavera]]
*[[Mhembwana]] (wasting disease) kureva chirwere chinopedza muviri kana kuwondesa muviri.
*[[Ndonda]] (1. An invalid, 2. One with wounds and sores) izwi iri rinoreva murwere zvikurusei uwo ane marondo. Izwi iri rinotodzana nerinoti [[ronda]].
*[[Ngwere]] (malignant disease).
*[[Rusukira]] (epidemic) kureva hutachiona hunopomera zvikuru???
*[[Mabesa]] kana [[besa]] (cold in the head). vatauri vemamwe matunhu vanoti [[besha]] kana [[mabesha]].
*[[Bvuyo]]
==Kurerutsa Mutauro==
*Ukasevenza uchirwara uno[[dinhidza_(hurwere)|dinhidza]] chirwere chako: if you work when you are ill you make your sickness worse.
*Kunyangova akadya zvake machikichori akanyanyodii haambobumbunuki: let him eat food of the greatest delicacy, still he will never get fat.
*[[Kusengudza]] (carry an invalid).
*[[Hurwere|Dandabvu]] kana [[hurwere|dandadzi]] (convalescent person)??
*[[Hurwere|Dandabvu]] kana [[Hurwere|madandabvu]], (Person seriously ill as the result of an accident e.g. lightning).
*[[Hurwere|Kutara]] (to visit, seek, look for).
*[[Hurwere|Kutapura]] (to be infected, to catch a sickness) apa zvichireva kutapukirwa nechirwere.
==Mitauro yeAfrika==
*[[Lunyoro]] inoti orufu (sickness) kureva [[hurwere]].
*[[Bemba]] inoti bulwele (disease) kureva chirwere. [[Shambala]] inoti mtamu (n. disease, sick).
*[[Kinande]] inoti kulumwa (to be hurt, sick) kureva [[kurwara]].
*[[Nyaneka]] inoti ouvera (n. disease, sickness) kureva [[chirwere]].
*Zulu inoti isifo (Disease, sickness; weakness, a failing) kureva [[chirwere]].
*[[Umbundu]] inoti uveli (n. disease) kureva chirwere.
*[[Nyanja]] inoti kutenda (to be ill, sick) kureva [[kurwara]].
*[[VaMaconde]] vanoti shilwele (n. disease) kureva [[chirwere]].
*[[Kagulu]] inoti nhamu & matamu (n. diseases) kureva [[zvirwere]].
*[[Kikuyu]] inoti kuruara (v. to fall sick; indisposed - be unwell; to be poorly) kureva [[kurwara]].
*[[Sangho]] vanoti kobela (n. sickness; disease) kureva [[chirwere]].
*MaZulu beba (Spread (as fire, epidemic, swing out as curtains in wind).
[[category:hurapi]]
mcze94yg4sciovoewk426fjvlq47iz7
Mhende
0
12721
114521
99843
2026-09-08T02:48:36Z
JayMezza
20555
114521
wikitext
text/x-wiki
[[Mhende]] (object made from the tail of a horse carried by men of a certain standing) - shoko iri riri kutodzaniswa nerinoti phende rinotaurwa ku[[Kalanga]].
==Mitauro yeBantu==
*[[Kalanga]] inoti '''phende''' (object made from tail of a horse carried by men of a certain standing).
*Kuti tizive madudzirwo - [[BaKalanga]] vanoti '''phepo''' (n. wind) vachireva [[mhepo]].
*[[Nsenga]] vanoti '''penda''' kana '''welenga''' (v. count, reckon, calculate, account).
*[[Herero]] vanoti '''ou-penda''' (n. bravery; daring; audacity; valour; courage; boldness; nerve).
*[[VaTaabwa]] vanoti kupendela (v. to pile the charcoal in the kiln).
*[[VaTaabwa]] vanoti kupenda (v. to count, to enumerate, when it concerns an entire series).
[[Category:Tsika]]
g3jr9xckjd90sqr361rcesmpekiwex9
114522
114521
2026-09-08T02:49:34Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114522
wikitext
text/x-wiki
[[Mhende]] (object made from the tail of a horse carried by men of a certain standing) - shoko iri riri kutodzaniswa nerinoti phende rinotaurwa ku[[Kalanga]].
==Mitauro yeBantu==
*[[Kalanga]] inoti '''phende''' (object made from tail of a horse carried by men of a certain standing).
*Kuti tizive madudzirwo - [[BaKalanga]] vanoti '''phepo''' (n. wind) vachireva [[mhepo]].
*[[Nsenga]] vanoti '''penda''' kana '''welenga''' (v. count, reckon, calculate, account).
*[[Herero]] vanoti '''ou-penda''' (n. bravery; daring; audacity; valour; courage; boldness; nerve).
*[[VaTaabwa]] vanoti kupendela (v. to pile the charcoal in the kiln).
*[[Taabwa]] inoti kupenda (v. count, enumerate, when it concerns an entire series; number).
[[Category:Tsika]]
k25tb5o28jyz8e31yrilezzkmfq6e8i
Nyaruviro
0
12879
114509
108809
2026-09-07T20:57:18Z
JayMezza
20555
114509
wikitext
text/x-wiki
*Nyaruviro
*[[Nyaruviro sezita]] (a family name).
==Mitauro yeBantu==
*[[VaTaabwa]] vanoti lubiro (adj. urgent).
{{Kujekesa}}
pkpm1lk9nptassj53t8y4kxjppmf6t7
Chipendo
0
13108
114515
85178
2026-09-07T22:27:44Z
JayMezza
20555
114515
wikitext
text/x-wiki
[[Chipendo]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Vanhu vane zita iri: '''Ndomupeishe Chipendo; Rumbidzai Chipendo; Russell Chipendo; Artwell Chipendo'''.
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaMakua]] vanoti '''ichipendo''' (favourite) kureva chinodisiswa.
*[[Chimbalazi]] vanoti '''shpeendo''' (n. love) kureva [[rudo]].
*[[VaYao]] vanoti '''kupenda''' (to escape from danger) kureva [[kupunyuka]] munjodzi.
*[[Chewa]] inoti '''chipendo''' (trial by means of ordeal poison; the man who drinks the ordeal poison for another).
*[[Baila]] vanoti '''ku penda''' (of a woman refusing a husband; of a tribe refusing a chief) mukadzi aramba murume kana rudzi rwaramba '''Ishe'''.
*[[Kinande]] vanoti '''ekipendo''' (food containing a substance that attracts the man to the point of subjecting him to the woman who served this food) kureva [[mupfuhwira]].
*[[Taabwa]] vanoti kupenda (v. to list a series).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
h47mif431pfvxgmwtzyshbq6llydwmq
114516
114515
2026-09-07T22:28:36Z
JayMezza
20555
114516
wikitext
text/x-wiki
[[Chipendo]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaMakua]] vanoti ichipendo (favourite) kureva chinodisiswa.
*[[Chimbalazi]] vanoti shpeendo (n. love) kureva [[rudo]].
*[[VaYao]] vanoti kupenda (to escape from danger) kureva [[kupunyuka]] munjodzi.
*[[Chewa]] inoti chipendo (trial by means of ordeal poison; the man who drinks ordeal poison for another).
*[[Baila]] vanoti ku penda (of a woman refusing a husband; of a tribe refusing a chief) mukadzi aramba murume kana rudzi rwaramba Ishe.
*[[Kinande]] vanoti ekipendo (food containing a substance that attracts the man to the point of subjecting him to the woman who served this food) kureva [[mupfuhwira]].
*[[Taabwa]] vanoti kupenda (v. to list a series).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
6p1v41f2ihwc4l9s6bu2i0fjtkjv60d
114517
114516
2026-09-07T22:30:08Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114517
wikitext
text/x-wiki
[[Chipendo]] izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[VaMakua]] vanoti ichipendo (favourite) kureva chinodisiswa.
*[[Chimbalazi]] vanoti shpeendo (n. love) kureva [[rudo]].
*[[VaYao]] vanoti kupenda (to escape from danger) kureva [[kupunyuka]] munjodzi.
*[[Chewa]] inoti chipendo (trial by means of ordeal poison; one who drinks ordeal poison for another).
*[[Baila]] vanoti ku penda (of a woman refusing a husband; of a tribe refusing a chief) mukadzi aramba murume kana rudzi rwaramba Ishe.
*[[Kinande]] vanoti ekipendo (food containing a substance that attracts the man to the point of subjecting him to the woman who served this food) kureva [[mupfuhwira]].
*[[Taabwa]] vanoti kupenda (v. to list a series).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
d6gik6p91n5h2win7ph9o9e4xaeum8s
Mufarinya
0
13179
114496
102517
2026-09-07T18:31:25Z
JayMezza
20555
114496
wikitext
text/x-wiki
[[Mufarinya]] kana [[mujumbuya]] (cassava) chirimwa chinodyiwa mudzi wacho. Mudzi uyu unofashaidzwa wodyiwa kana unowomeswa wokuuyiwa kuita [[hupfu]].
==Mitauro yeAfrika==
*[[VaYao]] vanoti chinangwa (cassava). [[VaMakua]] vanoti manangwa (cassava) kureva [[mufarinya]].
*[[VaYao]] vanoti utandi (cassava flour). [[Zarma]] inoti gari kureva [[hupfu]] hwe[[mufarinya]].
*[[VaWabo]] vanoti falriinya (n. cassava) vachireva [[mufarinya]].
*[[VaKongo]] vanoti bale (field of cassava) vachireva [[munda]] wemufarinya.
*[[VaMaconde]] vanoti makaka (dried pieces of cassava), [[mufarinya]] wakawomeswa.
*[[Maconde]] vanoti shinduli (n. cassava leaf) mashizha emufarinya.
*[[Luvale]] vanoti mukamba & mikamba (cassava).
*[[Venda]] vioti mutumbula (n. cassava), [[mufarinya]]. [[IsiZulu]] vanoti umdumbulu [[mufarinya]].
[[Category:Kurima]]
jkbhnffipo3qv10dw2yfkqqqe7usy5w
Chisviniro
0
15496
114490
79949
2026-09-07T17:56:32Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114490
wikitext
text/x-wiki
Chisviniro (press) zvinoreva muchina unoshandiswa kusvina kuti mvura ibude kusare magodo chete.
==Mitauro yeBantu==
*[[Kiwanga]] inoti eshitinyiro (n. press; apparatus for squeezing fruit, etc., to extract juice or oil) kureva [[chisviniro]].
*[[MaZulu]] vanoti khama (v. Press, squeeze; wring out; strain, exert force) kureva [[kusvina]], [[kudzvinya]]. Sokuti: lngu6o ngiyayikhama amanzi (I am wringing out the garment).
*[[MaZulu]] vanoti khama (v. Drain off - as whey from thick milk; milk dry). Muenzaniso: Ukukhama amasi (to drain sour milk). Ukusenga inkomo ngokukhama (to milk a cow completely dry).
*[[VaGungu]] vanoti kukamula (v. wring out) vachireva [[kusvina]]. Mimwe mitauro yeBantu inowona kukama sekusvina (squeezing, pressing).
*[[Taabwa]] inoti kufina (n. express; squeeze out; to extract juice or oil) kureva [[kusvina]].
1v12o3cuig1nalgt6w3qn0dms1zm9k7
114491
114490
2026-09-07T17:58:29Z
JayMezza
20555
114491
wikitext
text/x-wiki
Chisviniro (press) zvinoreva muchina unoshandiswa kusvina kuti mvura ibude kusare magodo chete.
*[[Kusvina]] (n. express; squeeze out; to extract juice or oil) kumona kana kudzvanya nechinangwa chekuburitsa zviri mukati mechiri kumonewa kana kudzvanyiwa.
==Mitauro yeBantu==
*[[Kiwanga]] inoti eshitinyiro (n. press; apparatus for squeezing fruit, etc., to extract juice or oil) kureva [[chisviniro]].
*[[MaZulu]] vanoti khama (v. Press, squeeze; wring out; strain, exert force) kureva [[kusvina]], [[kudzvinya]]. Sokuti: lngu6o ngiyayikhama amanzi (I am wringing out the garment).
*[[MaZulu]] vanoti khama (v. Drain off - as whey from thick milk; milk dry). Muenzaniso: Ukukhama amasi (to drain sour milk). Ukusenga inkomo ngokukhama (to milk a cow completely dry).
*[[VaGungu]] vanoti kukamula (v. wring out) vachireva [[kusvina]]. Mimwe mitauro yeBantu inowona kukama sekusvina (squeezing, pressing).
*[[Taabwa]] inoti kufina (n. express; squeeze out; to extract juice or oil) kureva [[kusvina]].
pnl139uf47j16fvr6orbuck5khrh57r
Chikazaza
0
15707
114518
77372
2026-09-07T22:36:46Z
JayMezza
20555
Replaced content with "*[[Chikazaza sezita]] (a family name). *Chikazaza {{Kujekesa}}"
114518
wikitext
text/x-wiki
*[[Chikazaza sezita]] (a family name).
*Chikazaza
{{Kujekesa}}
t7x1lht5rnnj2yjcilkyytsdm23p2q9
Nyamupingidza sezita
0
16577
114489
106949
2026-09-07T17:49:30Z
JayMezza
20555
114489
wikitext
text/x-wiki
'''Nyamupingidza''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Mazwi ari pedyo: [[Mupinga sezita]]; [[Mupingidza sezita]]; [[Chapinga sezita]]; [[Mhinga sezita]]; [[Chapingidza sezita]]; [[Kapinga sezita]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Chinangwa ndechekutsvaga zvinoreva mazita, zvikurusei kana mazita aya asisiri kutaurwa mumutauro wemazuva ano.
*[[MaZulu]] vanoti '''mpingi''' (n. small stump of mealie cob) vachireva chimedu che[[muguri wechibage]].
*MaZulu vanoti '''mpingiza''' (Gather remnants of mealie-cobs left when harvesting) kunganidza [[chibage]] chinosarira pakukohwa.
*[[VaGungu]] vanoti '''kubinga''' (v. expel, send away, dismiss, chase away, exorcize) vachireva [[kudzinga]].
*[[Kinande]] vanoti '''omupingi''' (n. a worker, a farmer) vachireva [[mushandi]] kana [[murimi]].
*[[Taabwa]] inoti kupinga (Carry a load placed in the middle of a pole to be held by two people).
*[[Taabwa]] inoti mupingo (n. A double bundle carried by a single man at the ends of a stick).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
au2f4qtzcjdrdwtagjafpffp3cp5d3k
Chiporombe
0
16599
114501
81591
2026-09-07T20:07:49Z
JayMezza
20555
Replaced content with "*[[Chiporombe sezita]] (a family name). *Chiporombe {{Kujekesa}}"
114501
wikitext
text/x-wiki
*[[Chiporombe sezita]] (a family name).
*Chiporombe
{{Kujekesa}}
hc2y9a5j56hk37aq892t46usul4ts1w
Chikota sezita
0
16860
114524
108139
2026-09-08T03:15:35Z
JayMezza
20555
114524
wikitext
text/x-wiki
Chikota izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]] ne[[Zambia]].
*Mazita ari Pedyo: [[Mukota sezita|Makota]], [[Chakota sezita|Chakota]]; [[Rukota sezita|Rukota]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya.
*[[Sangho]] vanoti kota (big, large, enormous, important, superior) kureva [[huru]].
*[[Sangho]] vanoti kota zo (n. dignitary, elder, important person).
*[[Sangho]] inoti kota maboko (n. thumb). [[Maconde]] inoti chikota (sweet millet stalk) kureva [[ipwa]].
*[[Kimbundu]] vanoti ukota (superiority). Mamwe mazwi: kikota (n. old) kureva [[chitsaru]].
*[[Kimbundu]] vanoti rikota (the oldest, the biggest, the biggest, the superior, above in hierarchy).
*[[Kinande]] vanoti erikota (mature, become very old; last a long time in human life, animal or vegetable).
*[[Taabwa]] inoti kukota (v. growing old, to be old, to grow old.).
*Taabwa inoti — kote (adj. old, aged, worn).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
h0sia8s6azvyufh2j5l5mxjforfgeuy
Chikuse
0
17535
114499
113306
2026-09-07T19:39:02Z
JayMezza
20555
114499
wikitext
text/x-wiki
*Chikuse
*[[Chikuse sezita]] (a family name).
{{Kujekesa}}
tv7csjj15lkhqh5hs1ngthk7dcl5kar
Mapendere
0
18369
114511
85759
2026-09-07T21:49:53Z
JayMezza
20555
114511
wikitext
text/x-wiki
*Mapendere
*[[Mapendere sezita]] (a family name).
{{Kujekesa}}
rfp1xitjo8rc5sfjbyh3n1fz9l19or3
Musunga sezita
0
18490
114508
113971
2026-09-07T20:53:02Z
JayMezza
20555
114508
wikitext
text/x-wiki
'''Musunga''' izita revanhu rinowanikwa mu[[Zimbabwe]] ne[[Zambia]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana zvachose. Pane tarisiro yekuti mamwe mazwi emitauro yeAfrika anotodzana.
*[[Bemba]] inoti musunga (n. Gruel - thin liquid food of oatmeal or other meal boiled in milk or water).
*[[VaTaabwa]] vanoti musunga (n. clear porridge; liquid; a type of soup native to DRC).
*[[KiTaabwa]] vanoti kusungula (v. soak something in boiling water).
*[[VaTaabwa]] vanoti kusungulula (v. to melt) kureva kunyauka.
*[[VaTaabwa]] vanoti kusunguluka (v. to melt; to liquefy) kureva kunyauka.
[[Category:Mazita eVanhu muSouth Africa]]
[[Category:Mazita eVanhu muZambia]]
3pou0qmt53tagua2ubmu7m98do9u4sa
Chiororo sezita
0
20793
114486
113994
2026-09-07T17:14:21Z
JayMezza
20555
114486
wikitext
text/x-wiki
Chiororo izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*Izwo iri rinogona kunyorwa rakati [[chiwororo]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya.
*[[Lenje]] vanoti '''olola''' (v. make straight; straighten) kureva kutwasura.
*[[Lenje]] vanoti '''oloka''' (be straight, level, flat).
*[[VaTaabwa]] vanoti kuororoka (to be straight, not crooked).
*[[VaTaabwa]] vanoti kulungika (to make straight).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
e32jc71anperzk24tvjs0d84sluhhuy
Maruru sezita
0
21592
114497
113294
2026-09-07T18:48:22Z
JayMezza
20555
114497
wikitext
text/x-wiki
Maruru izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]] ne[[Kenya]].
*Mazwi ari pedyo: [[Nemaruru sezita]]; [[Nyamaruru]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Kune tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi:
*[[VaDigo]] vanoti maruru (hasty, hastily) kureva [[kuchimbidzika]].
*[[VaWabo]] vanoti maruru (hurry, impatience) kureva [[kuchimbidzika]].
*[[Herero]] inoti omaruru kana ombiira (beer) kureva [[hwahwa]]. Mamwe mazwi: ruru (bitter) kureva [[zvinovava]].
*Herero inoti omeva omaruru (bitter water- used for beer).
*[[VaGungu]] vanoti kilulu (adj. adj. bitter or sour tasting).
*[[VaFwe]] vanoti ku-rura (to be bitter). Mamwe mazwi: bururu (n. bitterness) kureva kuvava.
*[[Kimbundu]] inoti kulurisa (v. to salt; add salt) kuisa [[munyu]].
*[[Luganda]] vanoti amalule (n. sourness; rancidity) kureva kuvava.
*[[Kiwanga]] inoti omalulu (fierce; brave; strong; powerful; troublesome; fierce; dangerous; bitter; sour; hot).
*[[VaZigula]] vanoti lulu kana malulu (n. sapphire) kureva mhando yedombo rinoyevedza.
[[Category:Mazita eVanhu muKenya]]
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
a39zvlg3aegq3bkdn5jdxi42odm3a8d
Mutauro we Bantu
0
23566
114485
107187
2026-09-07T12:32:39Z
EmausBot
1292
Fixing double redirect from [[Mitauro ye Chibantu]] to [[Mitauro ye ChiBantu]]
114485
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mitauro ye ChiBantu]]
hbi2jw7hol1c6l4wds8mum69h5j784e
Nyaruviro sezita
0
24082
114510
108810
2026-09-07T21:43:14Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeBantu */
114510
wikitext
text/x-wiki
Nyaruviro izita rinowanikwa muZimbabwe.
*Vanhu vane zita iri: Rumbidzai Nyaruviro; Tendayi Nyaruviro; Benjamin Nyaruviro; Tinashe Nyaruviro.
*Mazita ari pedyo: [[Nyambiro sezita]].
==Mitauro yeBantu==
*[[VaNyungwe]] vanoti luwiro (speed, race). [[Yao]] inoti mbirimo (haste; diligence).
*[[VaLenje]] ne[[VaYao]] vanoti luwilo (a race, fast, speed) vachireva [[spidhi]].
*[[Shimaore]] vanoti mbio (adv. quickly, fast, rapidly, speedily) kureva kukasira.
*[[Barotse]] ne[[BaKalanga]] lubilo (speed, in running; rapid pace; a race) richireva [[spidhi]]. [[Nyakyusa]] vanoti ulubilo kureva [[mujawo]]. [[VaTumbuka]] vanoti mwaluwiro (fast, quickly).
*[[VaChewa]] ne[[Manganja]] vanoti liwiro (speed), kureva [[spidhi]].
*[[VaGwere]] mbiro (race, running, athletics; act of running at a fast pace) kureva [[mujawo]] wekumhanya kana kufambisa netsoka.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
o8ii1qdcs8hjhljwfd7yvdvduhq3ki6
Muranda sezita
0
24813
114495
114387
2026-09-07T18:27:00Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114495
wikitext
text/x-wiki
Muranda izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Bemba]] vanoti bulanda (n. calamity; grief) kureva jambwa.
*[[Bemba]] vanoti mulandu (n. cause; reason) kureva [[chikonzero]].
*[[VaTaabwa]] vanoti bulanda (n. poverty) kureva [[hurombo]].
*[[VaTaabwa]] vanoti mulanda (n. Destitute).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
i4rkd3k08e0ezt0pehhup8v4tjupgny
Karadzandima sezita
0
25107
114498
2026-09-07T18:53:19Z
JayMezza
20555
Created page with "Karadzandima izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. *[[Kuradza ndima]] kupedza mwaka wese munda usina kurimwa. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Kune tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi: *[[VaTaabwa]] vanoti kilalila (One-year-old cassava) kureva [[mufarinya]] une gore rimwe. *[[VaTaabwa]] vanoti kilalu (three-year-old..."
114498
wikitext
text/x-wiki
Karadzandima izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
*[[Kuradza ndima]] kupedza mwaka wese munda usina kurimwa.
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mime mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Kune tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi:
*[[VaTaabwa]] vanoti kilalila (One-year-old cassava) kureva [[mufarinya]] une gore rimwe.
*[[VaTaabwa]] vanoti kilalu (three-year-old cassava) kureva [[mufarinya]] une makore matatu.
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
b3p2b2rl74lv4099gc6lokhnic8w16q
Chikuse sezita
0
25108
114500
2026-09-07T19:41:47Z
JayMezza
20555
Created page with "Chikuse izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi. *[[VaZigula]] vanoti kuse kana kweise (outside, out). *[[VaZigula]] vanoti kukusanya (v. gather together; get together. gathering together) *[[VaTaabwa]] vanoti mukusi (n. pastor, minister, shepherd). Category:Mazit..."
114500
wikitext
text/x-wiki
Chikuse izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi.
*[[VaZigula]] vanoti kuse kana kweise (outside, out).
*[[VaZigula]] vanoti kukusanya (v. gather together; get together. gathering together)
*[[VaTaabwa]] vanoti mukusi (n. pastor, minister, shepherd).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
bx0bsvwec3vw0slrggtoq9b2ycnbtln
Chiporombe sezita
0
25109
114502
2026-09-07T20:09:14Z
JayMezza
20555
Created page with "Chiporombe izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi. *[[VaTaabwa]] vanoti mpolombo (n. flute). *[[MaZulu]] vanoti '''pholomba''' (Place snuff in the mouth) vachireva kuisa fodya [[mukanwa]]. *[[Kinande]] vanoti '''oluholo''' (death, mourning) kureva [[rufu]] kana ku..."
114502
wikitext
text/x-wiki
Chiporombe izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi.
*[[VaTaabwa]] vanoti mpolombo (n. flute).
*[[MaZulu]] vanoti '''pholomba''' (Place snuff in the mouth) vachireva kuisa fodya [[mukanwa]].
*[[Kinande]] vanoti '''oluholo''' (death, mourning) kureva [[rufu]] kana [[kuchema mufi]]. Mamwe mazwi: '''áyiry’okó lúhólo''' (he went to mourn).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
agrsdt7pr9uclas5bot2iq4o7vtx2wb
Makoronga
0
25110
114506
2026-09-07T20:31:47Z
JayMezza
20555
Redirected page to [[Goronga]]
114506
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Goronga]]
dcdl3be2z6xvceh8sqxwll244dpf8p9
Mukoronga
0
25111
114507
2026-09-07T20:32:10Z
JayMezza
20555
Redirected page to [[Goronga]]
114507
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Goronga]]
dcdl3be2z6xvceh8sqxwll244dpf8p9
Mapendere sezita
0
25112
114512
2026-09-07T21:50:08Z
JayMezza
20555
Created page with "'''Mapendere''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeBantu== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi. *[[VaTaabwa]] vanoti kupendela (v. to pile the charcoal in the kiln). *[[VaTaabwa]] vanoti kupenda (v. to count, to enumerate, when it concerns an entire series). *[[Sangho]] vanoti pendere (beauty, beautiful) k..."
114512
wikitext
text/x-wiki
'''Mapendere''' izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeBantu==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[ChiBantu]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeBantu inotodzana mazwi.
*[[VaTaabwa]] vanoti kupendela (v. to pile the charcoal in the kiln).
*[[VaTaabwa]] vanoti kupenda (v. to count, to enumerate, when it concerns an entire series).
*[[Sangho]] vanoti pendere (beauty, beautiful) kureva [[runako]].
*[[Sangho]] vanoti pendere (young. youth).
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
jpslbf9w6silfh4c0qa3sc07jxjubgw
Mpelo sezita
0
25113
114513
2026-09-07T22:08:40Z
JayMezza
20555
Created page with "'''Mpelo''' izita remhuri rinowanikwa ku[[South Africa]] Botswana ne[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Taabwa]] vanoti mpela, mpelezyo (n. end, extremity). *[[Taabwa]] vanoti mpela (n. bout - a short period of intense activity of a specified kind). *[[Taabwa]] vanot..."
114513
wikitext
text/x-wiki
'''Mpelo''' izita remhuri rinowanikwa ku[[South Africa]] Botswana ne[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Taabwa]] vanoti mpela, mpelezyo (n. end, extremity).
*[[Taabwa]] vanoti mpela (n. bout - a short period of intense activity of a specified kind).
*[[Taabwa]] vanoti kupelela (To be at the end, at the extremity of a line, of a series).
[[Category:Mazita eVanhu muSouth Africa]]
8v3kholn51fgl859g33z1a9cvfx3gce
114514
114513
2026-09-07T22:14:29Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114514
wikitext
text/x-wiki
'''Mpelo''' izita remhuri rinowanikwa ku[[South Africa]] Botswana ne[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]] nemazwi ari pasi aya. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Taabwa]] vanoti mpela, mpelezyo (n. end, extremity).
*[[Taabwa]] vanoti mpela (n. bout - a short period of intense activity of a specified kind).
*[[Taabwa]] vanoti kupelela (To be at the end, at the extremity of a line, of a series; last).
*[[Taabwa]] vanoti kupelela (to be the last in a series).
[[Category:Mazita eVanhu muSouth Africa]]
56q8num12v957cqwbwfwt6r94vaup12
Chikazaza sezita
0
25114
114519
2026-09-07T22:37:27Z
JayMezza
20555
Created page with "Chikazaza izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]]. ==Mitauro yeAfrika== Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi. *[[Taabwa]] vanoti kupenda (v. to list a series). *[[Mang'anja]] vanoti '''kazaza''' (a load suspended from a pole carried on the shoulders of two people) vachireva katundu kakatembedzanwa pachitanda pamafudzi evanhu..."
114519
wikitext
text/x-wiki
Chikazaza izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Taabwa]] vanoti kupenda (v. to list a series).
*[[Mang'anja]] vanoti '''kazaza''' (a load suspended from a pole carried on the shoulders of two people) vachireva katundu kakatembedzanwa pachitanda pamafudzi evanhu vaviri.
*[[VaGiryama]] vanoti '''ku-kaza''' (v. to go on with) vachireva [[kuenderera]].
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
g095qdcpkuogb21y3eor7ywlpyi77x9
114520
114519
2026-09-07T22:39:05Z
JayMezza
20555
/* Mitauro yeAfrika */
114520
wikitext
text/x-wiki
Chikazaza izita remhuri rinowanikwa mu[[Zimbabwe]].
==Mitauro yeAfrika==
Pano panyorwa mazwi ari pedyo nezita iri kune mimwe mitauro ye[[Africa]], asi zvinoreva zita zvigona kusiyana [[zvachose]]. Pane tarisiro yekuti mitauro yeAfrika inotodzana mazwi.
*[[Taabwa]] vanoti mukaza & mukanza (n. Obstinacy; stubbornness; wilfulness).
*[[Mang'anja]] vanoti '''kazaza''' (a load suspended from a pole carried on the shoulders of two people) vachireva katundu kakatembedzanwa pachitanda pamafudzi evanhu vaviri.
*[[VaGiryama]] vanoti '''ku-kaza''' (v. to go on with) vachireva [[kuenderera]].
[[Category:Mazita eVanhu muZimbabwe]]
ki7rpw98w2fguvp24jrilx7gqm9hplu