Wikisource sourceswiki https://wikisource.org/wiki/Wikisource:Main_Page MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Special Talk User User talk Wikisource Wikisource talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Page Page talk Index Index talk Author Author talk TimedText TimedText talk Module Module talk Translations Translations talk 104 109121 1362967 593105 2026-09-07T05:57:21Z Gaurang11071999 999131 /* Proofread */ 1362967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gaurang11071999" /></noinclude>तत्वगिन्यान, राज्यशास्त्र, बंगाली लोककला आनी लोकांकाणयो, वेद वाड्मय तशेंच भारतीय तत्वागिन्यान, पूर्विल्ल्यो भारतीय विद्यासंख्या आनी संस्कृत साहित्य हांचें खोलायेन अध्ययन जाता. ह्या सगळ्या विद्या फांट्यांनी रवींद्रनाथ टागोर हाच्या जीवन कार्याच्या अभ्यासाक चड म्त्व दितात. शिक्षणाचें माध्यम बंगाली आनी इंग्लीश आसा. विद्यापिठाचें रवींद्र भारती संग्रहालय टागोराच्या वास्तुंतच आसा. विद्यापिठांत मानव्यविद्येंतलें पदवे उपरांतचें शिक्षण आनी टागोर पदविका अभ्यासक्रमा खातीर सांजवेळां वर्ग घेतात. नृत्य, नाट्य आनी चित्रकला हातूंत खास अभ्यासाची सोय विद्यापिठांत आसा. रवींद्रनाथ टागोर हाच्या कला वाङ्मयाचो खोलायेन अभ्यास विद्यापिठांत जाता. बौध्द धर्म आनी तुळात्मक धर्म हांच्या अभ्यासाची सोय करपाची विद्यापिठाची येवजण आसा. गिमाचे सुटयेंत भायलीं व्याख्यानां, भासाभासो आनी परिसंवाद विद्यापिठाच्या शिक्षणकांकडल्यान घडोवन हाडटात. डिसेंबर, १९६५ त स्थापन जाल्ली अस्तंत बंगाल नाट्य, संगीत आनी ललित कला अकादमी ही विद्यापिठाची एक उपघटक संस्था म्हणून ह्या कलांचो अभ्यास तशेंच संशोधनाचें कार्य करता. विद्यापीठ अनुदानाच्या आदारान रवींद्रनाथ टागोर हाचे १०१ वे जयंतीच्या निमतान राश्ट्रीय प्रौढ शिक्षणाची सुरवात ६६ केंद्रां स्थापणूक केल्या. तातूंत समाजीक विज्ञान, नाटक आनी संगिताचो अभ्यासक्रम निरंतर शिक्षण येवजणेखाला राबोवपाचो विद्यापीठ यत्न करीत आसा. संदेशवहन तंत्रांतले चड करून चित्रपट निर्मणी, आकाशवाणी आनी दूरचित्रवाणी वयल्या कार्यावळींची निर्मिती संबंदांतलें प्रशिक्षण दिवपी केंद्र सुरू करपाचीय एक येवजण विद्यापिठाच्या विचारांत आसा. -कों. वि. सं. मं. '''रवींद्र संगीतः''' रवींद्रनाथ टागोर प्रवर्तित केल्लो एक खाशेलो संगीत प्रकार. भारतांत एकुणिसाव्या आनी विसाव्या शेंकड्यांत जी कलात्मक-संस्कृतीक क्रांती जाली तिचें बरेचशें श्रेय गुरूदेव रवींद्रनाथ टागोराक वता. इतलेंच न्हय, तो ते क्रांतीचो एक मुखेल प्रणेतो आशिल्लो, शें म्हणपाक जाता. ताणें अदमासाक तीनब हजार पदां बसयलीं आनी तीं स्वरबद्दय केलीं. कवी आनी संगीतकार हांचो सोबीत मेळ ताच्या व्यक्तिमत्वांत दिश्टी पडटा. रवींद्रनाथाचीं हींच पदां फुडाराक ‘रवींद्रसंगीत’ ह्या नांवान प्रसिद्द केल्लो. ताच्या घराकडेन संगिताच्यो बसकाय जाताल्यो, त्या वेळावयले व्हड संगीततज्ञ यदुभट; विष्णुचक्रवर्ती, राधिका गोस्वामी हांच्या म्होंवाळ गायनान त्यो रंगताल्यो आनी ह्या शास्त्रीय संगीताच्या प्रभावाक लागून रवींद्रनाथाच्यो संगीतरचना खाशेल्यो अशो परिपूर्ण थरल्यो. शास्त्रीय संगीता वांगडाच भुरगेपणांत ताणें बंगालाचीं लोकगितांय खूब आयकल्लीं. पद्मा न्हंयेचेर व्हडीं चलोवपी खारवी लोकांची बंगाली गितां, गांवागांवानी भोंवडी करपी संन्याशी लोकांची बाऊलगितां, तशेंच राधाकृष्णाच्या रूपलीलावर्णनांचीं भजनां, किर्तनां हांचे संस्कार ताचेर जाले. तातूंतले स्वर ताचे रचनेंत भरसल्ले दिसतात. रवींद्रनाथान जीं बरींच देशभक्ती वयलीं गितां, धर्मगितां, मोगागितां आनी अनुश्ठानीक गितां बरयल्यांत, तातूंत मुखेल करून भावनांचो आविश्कार आनी प्रसंगा प्रमाण वातावरण निर्मणीक फावो अशी शब्दरचना आनी सूर हाचो संमेळ दिश्टी पडटा. रवींद्र संगीताचें सामान्यपणान तीन गटांमदीं वर्गीकरण करूं येता- १) ताच्या सुरवेच्या गितांमदीं शास्त्रढीय संगिताचे आनी लोकागितांचे स्वर जशाक तशे आयिल्ले दिश्टी पडटात. २) दुसरे तरेच्या गितांनी प्रचलीत सुरां वामगडाच ताचे स्वताचे स्वर भरसल्ले दिसतात ३) तिसरे तरच्या गितांची गुरूदेवाची स्वयंभू स्वर रचनाय दिश्टी पडटा. वाक्य जंय सोंपता, थंय सावनूच गिताची सुरवात जाता. जें वाक्य उक्तें करूंक शकना, तें पद प्रगट करूंक शकता आनी म्हणुनीच तें अनिर्वचनीय जावन रावलां. ही रवींद्रनाथ टागोराची काव्य आनी संगीत हांची मदले नातें दाखोवपी भुमिका. भारतांतले चालंत अशे संगीत शैली परस, रवींद्रनाथाची शैली वेगळी. गुरूदेवांची गितां रागांत बांदिल्लीं आसात, पूण ख्यालाचे बंदिशीभाशेन आलाप-तानो घेवन तीं गावपाची रीत ना. गुरूदेवान म्हळांच, ‘हांवें म्हज्या गितांमदीं अशें अंतरूच दवरूंक ना, दुसऱ्या कोणेंय तें भरून काडचें आनी ताका लागून हावें खोशी जावचें’. ताचीं बरींचशीं गितां भैरवी, खमा, काफी पिलरू, मल्हार, बिहाग, यमन आदी रागांमदी रचिल्लीं आसात. जायत्या रागांत मिश्रराग आसावरी- भैरवी, दरबारी तोडी- भैरवी, भैरव-भैरवी, मुलतानी-भीम पलासी येतात. तशेंच काय गितांचे स्वर रागाच्या नेमांसावन मेकळे आशिल्ले दिसतात. रागांच्यो शिमो ताणें निसंकोचपनान हुंपिल्ल्यो आसात. ताणें आपल्या गितांनी भावनांप्रमाण शब्दयेवजणेक बरेंच म्हत्व दिलां आनी म्हणूनूच ताच्या रचनांमदीं नव्या प्रकारच्या छंदांचो आविश्कार जाला. छंदा खातीर नव ताल, निर्मून ताणें संगिताचें साहीत्य आनी व्याकरण समृद्द केलां. देखीक- झपताल-५ मात्रा, षष्ठीताल- ६ मात्रा, एकादशीताल- ११ मात्रा, नवपंचताल- १८ मात्रा. ताची स्वरलिपी पद्दत ही भातखंडे आनी पलुस्कार पद्दतीकडेन मेळपी- जुळपी आसून तातूंत ताची वेगळी आनी स्वतंत्र अशी स्पश्ट प्रतिमा दिश्टी पडटा. खंयच्या गितांमदीं खंयच्या उतरा उपरांत, कितलें रावपाचें, कितले खेपे ताची पुनरावृत्ती करपाची, खंय अनुकोमल, अतीकोमल स्वर गावपाचो, हें दाखोवपा खातीर ताणें स्वतंत्र कुरवांचो उपेग केला.<noinclude></noinclude> 2rnqi5p5gfqdanhyi37srbpfagiz0n5 104 109243 1362994 593080 2026-09-07T06:46:01Z Jiya187 999148 /* Proofread */ 1362994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jiya187" /></noinclude>जाबालोपनिषद तितलें आसा. २.बौधेय शाखाः हे शाखेचीं बौधायन,गौधेय,गौधायन आनी औधेय अशीं हेर नांवां आसात. सदया हे शाखेची खंयचोच ग्रंथ उपलब्ध ना. ३.काण्व शाखाः हे शाखेची संहिता आनी ब्राह्मण उपलब्ध आसा. ४.माध्यन्दिन शाखाः हे शाखेची संहिता आनी ब्राह्मण उपलब्ध आसा. ५.शापेयी शाखाः हिका शापेय,शापीय,शापुय आनी साफेय अशींय नांवां आसात. हे शाखेची कांयच म्हायती मेळना. ६.तापनीय शाखाः ७.कपोल शाखा. ८.पौंड्रवत्स शाखा.9.आवटी शाखा १०.परमावटिक शाखाः ह्या शाखांचें ग्रंथ उपलब्ध नात. ११.पराशर शाखाः हे शाखेचें धर्मसूत्र मेळटा. १२.वैणेय शाखा १३.वैधेय शाखाः ह्या शाखांचीय कांयच म्हायती मेळना. १४.कात्यायन शाखाः हे शाखेचें श्रौतसुत्र आनी गृह्यसूत्र उपलब्ध आसा. १५.वैजवाप शाखाः हे शाखेचें गृह्यसूत्र उपलब्ध आसा. तेभायर औधेय वा अध्द, गालव,गौधेय,पुंड्र आनी शापत्य ह्या शाखांचो उल्लेख पुराणांत आयिल्लो आसा. कृष्ण यजुर्वेदाच्या कांय शाखांचीं नांवां अशीः १.चरक शाखाः उव्वटान आपल्या शुक्ल यजुर्वेद भाश्यांत चरकसंहितेंतले मंत्र दिल्ले आसात.सायणाचार्यानय चरक ब्राह्मणांचो उल्लेख केल्लो आसा. २.कठ शाखाः हे शाखेचे काठक संहिता,काठक ब्राह्मण,काठक आरण्यक,कठोपनिषद आनी काठक गृह्यसुत्रां इतले ग्रंथ उपलब्ध आसात. ३.प्राच्य कठ शाखाःहिचें कांयच साहित्य उपलब्ध ना. ४.कपिष्ठल कठ शाखाः हे शाखेची संहिता उपलब्ध आसा.पूण ती पूर्ण स्वरुपांत ना. ५.चारायणीय शाखाः हे शाखेची संहिता आनी शिक्षा उपलब्ध आसा. ६.वारायणीय शाखा. ७.वार्तंतवीय शाखा. ह्या दोनूय शाखांचे ग्रंथ उपलब्ध नात. ८.श्वेताश्वतर शाखाः हिचें उपनिषद प्रसिदद आसा. ९.औपमन्यव शाखा. १०.पातंडनीय शाखाः ह्या शाखांचे सदया खंयचेच ग्रंथ उपलब्ध नात. ११.मैत्रायणीय शाखा: मैत्रायणीय संहिता,मैत्रायणीय ब्राह्मण,मैत्रायणीयोपनिषद आनी गृह्यसूत्र इतलें हे शाखेचें साहित्य उपलब्ध आसा. १२.मानव शाखाः मैत्रायणीय शाखेची ही उपशाखा आसा. हे शाखेचे मानव श्रौतसूत्र आनी गृह्यसूत्र,गृह्यपरिशिश्ट आनी शुल्बसूत्र इतले ग्रंथ उपलब्ध आसात. १३.वराह शाखाः हे शाखेचे श्रौतसूत्र,गृह्यसूत्र,परिशिश्ट आनी गृह्यपददती इतले ग्रंथ मेळटात. १४.दुंदुभ शाखाः मैत्रायणीय शाखेची उपशाखा. हे शाखेचें साहित्य उपलब्ध ना. १५.छागलेय शाखाः हिचेय कांयच ग्रंथ मेळनात. १६.हारिद्रवीय शाखाः हे शाखेचे ब्राह्मण,गृह्यसूत्र,खिल आनी उपखिल ह्या ग्रंथांचो उल्लेख मेळटा. १७.श्यामायन शाखा. १८.श्याम शाखाः ह्या दोनूय शाखांचें साहित्य उपलब्ध ना. १९.तैत्तिरिय शाखाः हिच्यो संहिता,ब्राह्मण,आरण्यक आनी उपनिषद उपलब्ध आसात. २०.औखेय शाखा. २१.खांडिकेय शाखाः हातूंत खांडिकेय ब्राह्मणांचो उल्लेख मेळटा. २२.आपस्तंब शाखाः हे शाखेचे श्रौतसूत्र,गृह्यसूत्र,धर्मसूत्र आनी शुल्बसूत्र उपलब्ध आसा. २३.भरव्दाज शाखाः गृह्यसूत्र आनी श्रौतसूत्र उपलब्ध आसा. २४.हिरण्यकेशी शाखाः श्रौतसूत्र,गृह्यसूत्र,धर्मसूत्र आनी शुल्बसूत्र उपलब्ध आसा. २५.बौधायन शाखाः हिचेय श्रौतसूत्र,धर्मसूत्र,गृह्यसूत्र आनी शुल्बसूत्र प्रसिदद आसात. २६.सत्याषाढ शाखाः हिरण्यकेशी सुत्रांकच सत्याषाढ अशेंय नांव आसा. २७.आत्रेय शाखाः हे शाखेच्या साहित्याचो उल्लेख मेळना. २८.आलंबी शाखा. २९.पलंग शाखा. ३०.कमल शाखा. ३१.तंडी शाखाः हांचें कांयच साहित्य उपलब्ध ना. ३२.कलाप वा कलापी शाखाः पाणिनीच्या मतान कठ शाखा ही कलाप शाखेचो अणकार. ३३.तुंबरु शाखा. ३४.उलप शाखा-ह्या शाखांविशीं कांयच म्हायती मेळना. ३५.वैखानस शाखाः हे शाखेचें श्रौतसूत्र आनी स्मार्त सूत्र प्रसिद आसात. ३६.वाधूल शाखाः हे शाखेचीं सूत्रां मेळटात. ३७.आग्निवेश्य शाखाः हे शाखेचें कल्पसूत्र आसा. ३८.कौंडिण्य शाखाः हे शाखेचें साहित्य उपलब्ध ना. ३९.हारीत शाखाः हे शाखेचे उल्लेख बौधायन आनी आपस्तंब धर्मसूत्रांत आसात. '''कृष्ण यजुर्वेदः''' कृष्ण यजुर्वेदाचो विवरण ग्रंथ ना. ताका लागून ऋषी,छंद,देवता आदींची स्पश्ट म्हायती मेळना. पूण कांय कांडर्षींच्या पुजेचो उल्लेख मेळटा.ह्या ऋषींच्या नांवावयल्यानूच स कांडांक प्राजापत्य, सौम्य, आग्नेय, वैश्वदेव, स्वायंभुव आनी वारुण अशीं नांवां मेळ्ळयांत आसूं येतात. तेभायर संहिती देवता,वारुणी देवता,आनी याज्ञिकी देवता अशीं नांवां मेळटात. प्राजापत्य कांडांतूच पयल्या आनी दुसऱ्या कांडांतले मंत्र आसात. अश्वमेध यज्ञाचे समाप्ती उपरांत म्हणपाच्या मंत्रांत राश्टीय भावना भरिल्ली आसा. तैत्तिरीय संहितेंतल्यो खुबशो देवता ऋग्वेदांतल्योच आसात. पूण तातूंत रुद्र देवतेक प्रधान्य आसून एक रुद्रध्याय आसा. तैत्तिरीय संहितेचो क्रमपाठ शाकल्यान आनी पदापाठ गालवान केल्लो आसा. पूण हिरण्यकेशी सूत्राप्रमाण पदपाठाचो रचनाकार आत्रेय आसा. तांच्या सातव्या कांडांत वसिष्ठ आनी सूर्यवंशी राजा सुदास हांचीं आख्यानां आसात. तशेंच तैत्तिरीय सांहितेच्या कांय आवृत्तींनी धुतराष्ट्र,पांचाल आनी कौंतेय हांचो उल्लेख मेळटा. कृष्ण यजुर्वेदाचे तैत्तिरीय संहितेंत दर्शपूर्णमास,सोमयाग,पुनराधान, वाजपेय,राजसूय,पशुयाग,काम्यपशु,काम्येष्टी,अग्निचयनां,सत्रां,अहीनयाग आदी यज्ञांची विस्तारीत मांडावळ दिल्या. कृष्ण यजुर्वेदाच्या संहिता ह्या भागांत ब्राह्मणय खूब आयिल्ले आसात आनी ज्या भागाक ब्राह्मण म्हणटात तातूंत संहिता म्हळ्यार मंत्रभागूय खूब आयला.<noinclude></noinclude> c3osijdg66y8bjpncrnlp2autuhbtp6 104 109247 1362988 593109 2026-09-07T06:37:33Z Tanvii082 999159 /* Proofread */ 1362988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tanvii082" /></noinclude>कृष्ण यजुर्वेदाच्या तैत्तिरीय ब्राह्मणांत जायत्यो कथा आयिल्ल्यो आसून यज्ञ हें तांचे तात्पर्य. तैत्तिरीय,महानारायण,मैत्री,कठ आनी श्वेताश्वतर ही कृष्ण यजुर्वेदाचीं उपनिषदां आसात. '''शुक्ल यजुर्वेदः''' शुक्ल यजुर्वेदाच्या वाजसनेय संहितेंत ४० अध्याय,३०३ अनुवाक आनी १९७५ कंडिका आसात. चरणव्यूहाप्रमाण ह्या कंडिकांची संख्या १८८० आसा. जाल्यार चिंतामणराव वैद्याच्या मतान हो आंकडो १९०० आसा. हे मंत्र गद्यांत आनी पद्यांत आसात. पयल्या अध्यायाचो प्रजापती आनी निमाण्या अध्यायाचो दध्यड. आथर्वण अशे ऋषी मानिल्ले आसात. वाजसनेय संहितेच्या पयल्या अध्यायांत दर्शपूर्णमास,दुसऱ्या अध्यायांत पिंडपितृयज्ञ आनी तिसऱ्यांत अग्निहोत्र आनी चातुर्मास्य अशे याग दिल्ले आसात. शुक्ल यजुर्वेदाचो सगळ्यांत म्हत्त्वाचो ग्रंथ म्हळ्यार शतपथ ब्राह्मण. ह्या ग्रंथाच्यो काण्व आनी माध्यंदिन अशो दोन प्रती उपलब्ध आसात. शुक्ल यजुर्वेदाचें श्रौत्रसूत्र कात्यायनान केल्लें आसून,गृह्यसूत्र पारस्करान केल्लें आसा. याज्ञवल्क्यशिक्षा हो ग्रंथ ह्या वेदाच्या अभ्यासाचे नदरेन खुबूच म्हत्वाचो आसा. तशेंच हेर वेदांपरस स्वर आनी उच्चार हांचे बाबतींत शुक्ल यजुर्वेद खुबूच वेगळो आसा. यजुर्वेदाची रचना ऋग्वेदाउपरांत जाली अशें जायत्या पंडितांचें मत आसा. वेगवेगळ्या यज्ञ यागांखतीर जेन्ना अधिकृत आनी तपशीलवार म्हायती आशिल्ल्या ग्रंथांची गरज लागली,तेन्ना यजुर्वेद निर्माण जालो. श्री विद्याधरशास्त्री भिडे हाच्या मतान ऋग्वेद,यजुर्वेद,सामवेद आनी अथर्ववेद अशे वेदांचे वेगवेगळे भाग पडचे आदीं वेदराशी एकच आशिल्ली. तिची चार वेदांनी विभागणी केन्ना जाली तेविशीं निश्र्चीत म्हायती मेळना. हे भाग पडचे आदीं वेद ब्रह्मस्वरूप म्हळ्यार प्रणवरूप जाता. यजुर्वेदांत ऋग्वेदांतल्याच देवतांची आराधना आनी प्रार्थना आसून यज्ञांत त्याच देवतांक हविर्भाग अर्पण करपाक सांगला. पूण ह्या देवतांच्या दजर्यांत बदल जाल्लो आसा. हातूंत सामको म्हत्वाचो बदल म्हळ्यार प्रजापती विष्णु आनी रुद्र ह्या देवतांक खुबूच मान दिला. उपनिषदांत वाडीक लागिल्ली एक इश्र्वराची कल्पना यजुर्वेदांत निश्र्चित आनी सप्रमाण मांडल्या. यजुर्वेदांतल्यो नितीविशींच्यो कल्पना ऋग्वेदांतल्या काल्पनांपरस बऱ्योच प्रगत जाल्लयो दिसतात. थंय उंचेले नैतिक जिणेविशीं खरी तळमळ दिसता. गिन्यान,पापाची माफी,अमरत्व आदी आध्यात्मिक गुणांचे प्राप्तीविशींच्यो प्रार्थना यजुर्वेदांत खूब आसात. धनुर्वेद हो यजुर्वेदाचो उपवेद. '''यतीः''' बौध्द संन्यांशांचो एक पंथ. ‘यतते चेष्टते मोक्षार्थमिति′= मोक्षाखातीर यत्न करता तो यती अशी ताची व्याख्या. जे लोक तांबडे कपडे वापरतात,भीक मागून पोट भरतात,घरदार करिनासतना सतत भोंवत रावपी आनी वैराग्यशील अशे आसताले तांकां वेदकाळांत यती म्हण्टाले. यती हें उतर मुनींचे जोडयेन वापरतात. ऋग्वेदांत जायतेकडेन यतींचो उल्लेख आसा.तशेंच इंद्र यतींचो दुस्मान अशेंय म्हळां. ताणें यतींक लांडग्यांचे भकीक खावपाक घाले असो उल्लेख तैत्तिरीय संहितेंत आसा. अखेरेक हातूंतल्यान फकत पृथुरश्मी,बृहद्गिरी आनी रायोवाज हे तितले उरले. घडये आपलो पंथ सोडून इंद्राक ते शरण आयले आसुंये,कारण इंद्रान तांकां अभय आनी क्षत्र,ब्रह्म आनी वैश्य हयो विद्या दिल्यो अशें म्हळां. म्हणजेच,वैदिक आर्यांनी यतींतल्या कांय जाणांक त्रैवर्णिकांत दाखल करून ग्रहस्थाश्रमांत हाडले असो ताचो अर्थ दिसता. यती हे आर्येतर समाजांतले लोक आसुंये. वैदिक आर्य प्रवृत्तिमार्गी आशिल्लयान तांकां संन्यासमार्गी यतीविशीं दुस्वास दिसतालो. पूण वैदिक आर्यानी विरोध करूनय यतींची संन्यासमार्गी विचारसरणी बदलली ना. यतिमुनींचो वर्ग समाजांत लोकप्रियूच उरलो. आर्येतर सगळ्या समाजांत तांकां मान मेळतूच उरलो. अखेरेक आश्रमवेवस्था निर्माण करतना तांकां यतींच्या पंथाचो संन्यास हो चवथो आश्रम म्हणून आपणावंचो पडलो. बौध्द आनी जैन हे दोनूय पंथ यतीमुनींची विचारसरणी आपणावन उत्पन्न जाले आनी वाडले. तांची प्रवृत्ती आनी गृहस्थाश्रम हांकां निवृत्ती आनी संन्यास हांचेइतलो केन्नाच मान फावे जांवक ना. जैनांच्या आध्यत्मिक गुरूंक यती म्हणटात. ते धर्मप्रसार करतात,तशेंच पुरयताचेंय काम करतात.तांचे ८४ गच्छ आसात. '''यदुमणि महापात्रः'''(जल्मः सुमार इ.स.१७८१,ईटमती,नयागढ संस्थान,ओरिसा; मरणः इ.स.१८६५). नामनेचो ओडिया कवी. ताका काव्य आनी चित्रकलेची आवड आशिल्ली. ताचो बापूय लाकडाचेर नक्षीकाम करतालो तशेंच तो चित्रकारूय आशिल्लो.आठघर हांगाच्या अधिपतीचे राजधानींत तांचे वास्तव्य आशिल्लें. यदुमणि वेगवेगळ्या दरबारांनी शीघ्र कवित्वान दरबारी लोकांची मनरिजवण करतालो. ताच्या काव्यांतलो विनोद आनी उपहास ह्या दोन गुणांक लागून यदुमणीची कीर्त ओरिसाभर पातळिल्ली. यदुमणिन ‘राघव-विलास′ आनी ‘प्रबंध’ पूर्णचंद्र अशीं दोन अलंकारीक काव्यां बरयल्यांत. तातुंतल्या राघव-विलास ह्या काव्याचो थोडोच वांटो उपलब्ध आसा.<noinclude></noinclude> de5oi9dy30smxwm2rtemyz5847kd4oq 104 109255 1362970 593110 2026-09-07T06:18:17Z Hri19 999152 /* Proofread */ 1362970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hri19" /></noinclude>हातांत कालसूत्र नांवाचो पाश आसता. ताचें वाहन रेडो, पाखो आनी घुबड हे पक्षीदूत आनी चार दोळे आशिल्लें सुणे हे राखणदार. ताची मूर्त चार भुजांची आसून तिच्या हातांत लेखणी, पुस्तक, कोंबो आनी दंड आसता. बौध्द पुराणकथेंत यम सातभुजांचो आसून ताचे मूर्तीच्या हड्डयाचेर चक्राभाशेन अलंकार आसता. यमाच्यो मूर्तीय पळोवपाक मेळटात. पहाडपूर हांगाच्या देवळाच्या उंचवटयाचेर दक्षिणेवटेनचे वण्टींत एक यमाची व्भु द्विभुज मूर्त आसा. चिदंबरमचोय यम द्विभुज आसू्न तो आपल्या वाहनामुखार उबो आसा. गुजरातांतल्या वडनगर गांवांतल्या हाटकेश्र्वर देवळांत यम दिक्पाल म्हणून उबो आसा. तो त्रिभंग अवस्थेंत आसा. तशेंच तो चतुर्भुज आसून ताच्या वयल्या हातांत गदा आनी सकयल्या हातांत लेखणी आसा. वयल्या दाव्या हातांत बडी आसा आनी तिचेर कोंब्याभाशेन सुकणें बशिल्लें आसा. सकयल्ल्या दाव्या हातांत पुस्तक आसा. ताचे तकलेचेर मुकूट, कानांत वाटकुळीं कानांतली, गळ्यांत हार,पांयांत वाळे आनी जोतीं आसात. ताच्या दोनूय पांयांमदीं ताचें वाहन आसा. ताच्या दोनूय आंगांनी देड पांयांचेर दोन चामरधारिणी उब्यो आसात. कार्तिक शु.द्वितीय ही यमद्वितीय वा भावबीज म्हणून मनयतात. '''यमन(राग):''' हिंदुस्थानी संगितांतलो एक राग. हाचे आरोह-अवरोह सात स्वरांनी जातात. हाचो वादी स्वर ऋषभ आसून ताका गंधार वा पंचमूय मानतात. हाचो संवादी स्वर निषाद. ताची प्रकृती गंभीर आनी श्रध्दाशील. ताका नर्मशृंगारय मानवता. ह्या रागाचो गायनाचो वेळ रातीचो पयलो प्रहर. हातूंत कांय प्रमाणांत कोमल मध्यमाचो प्रयोग केल्यार तो यमनकल्याण जाता. स्वरक्रमांत वक्रता नाशिल्ल्यान हो राग रंजक दिसता. '''यमुनाः''' एक पवित्र न्हंय. लांबाय १,३७६ किमी. उदक व्हांवपाचें क्षेत्र ३,०५,६१८ चौ.किमी.हिचो उगम हिमालयाच्या बंदरपूछ नांवाच्या तेमकाचे वायव्येक आशिलाल्या कलिंद पर्वतांतल्यान जाला म्हणून हिका कालिंदी अशेंय म्हणटात. यमुनोत्तरी वा जम्नोत्री हांगाच्यान ती भायर सरता आनी हिमालयाच्या मध्य आनी भायल्या दोंगरावळींतल्यान ८० किमी.च्या व्हडल्या मार्गावयल्यान व्हांवत वचून ती फैजाबादालागीं मैदानी वाठारांत देंवता. हिमालयांत तिका टोंस, गिरी आनी असन ह्यो न्हंयो मेळटात. चंबळ,सेंगर, सिंध, बेटवा आनी केन ह्यो न्हंयो मैदानी वाठारांत तिका येवन मेळटात. ह्या सगळ्या न्हंयांक आपलेभितर आस्पावन ती प्रयाग क्षेत्रांत गंगेक येवन मेळटा. ह्या दोन न्हंयांच्या संगमांत न्हावन पवित्र जावपाखातीर लाखांनी यात्रेकरी दर वर्सा प्रयागाक येतात. यमुनेचें देगण सुपीक आनी दाट लोकवसतीचें आसा. यमुना न्हंय पयलीं नैर्ऋत्य, मागीर दक्षिण आनी अखेरेक आग्नेय ह्या दिकांनी प्रवाहीत जावन प्रयागाक पावता. हिमाचल प्रदेश आनी उत्तर प्रदेश तशेंच पंजाब आनी उत्तर प्रदेश ह्या राज्यांची ती एक शिमूय जाता. हे न्हंयेचे देगेर दिल्ली, वृंदावन, मथुरा, आग्रा, इटावा, कालपी आनी हमीरपूर हीं शारां आसात. गंगेवांगडा हे न्हंयेचो उल्लेख जाता. रामचरितमानस ह्या ग्रंथाचो कर्तो गोस्वामी तुलसीदास हाचो राजापूर हो गांव यमुनेचेच देगेर आसा. यमुना न्हंयेक संस्कृतीक म्हत्वूय आसा. सूर्य आनी संज्ञा हांची ती धूव आनी यमाची भयण. तशेंच तिचें एक मानवी रुपय कल्पिल्लें आसा. एक खेपे बलरामान तिका आपलेवांगडा जलक्रिडेखतीर आपयली. तेन्ना तिणें कळाव केलो म्हणून बलरामाक तिची तिडक आयली. ताणें तिका नांगराच्या फाळावन वृंदावनांतल्यान ओडून हाडली. ताका लागून तिचें पात्र बदललें. यमुनेचो प्रवाह बदलत आसा म्हणपाचें पुराणीक आनी इतिहासीक उल्लेखांवयल्यान कळटा. प्रागैतिहासीक काळांत यमुना मधुवना लागींच्यान व्हांवताली. थंयच तिचे देगेर शत्रुघ्नान मथुरा नगरीची स्थापणूक केल्ली. कृष्णकाळांत यमुनेचो प्रवाह कटराकेशवदेव ह्या मथुरेंतल्या एका पुण्यस्थळालागच्यान व्हांवतालो. बौध्द काळांत यमुनेच्या दोनूय देगांचेर संघाराम उबारिल्ले म्हणपाचें बौध्द साहित्यावयल्यान कळटा. पुर्विल्ल्या काळांत यमुनेच्यो दोन धारो आशिल्ल्यो म्हणपाचें वल्लभ संप्रंदायाच्या वाङ्मयावयल्यान दिसता. तशेंच पुर्विल्ल्या काळांत वृंदावनांत यमुना जायत्या धारांनी व्हांवताली म्हणपाचें पुराणांवयल्यान समजता. त्या काळांत तिचे देगेर जायतीं सोबीत वनां आशिल्लीं आनी कृ्ष्ण आपल्या संवगडयांवांगडा त्या वनांत गायांक चरयतालो. आतां वृंदावनांत यमुनेच्या दोनूय देगांचेर व्हडले घाट बांदिल्ले आसात आनी तांचेर जायतीं देवळां,धर्मशाळा आसा. भरतान यमुनेचे देगेर अश्र्वमेध यज्ञ केल्लो. वैवस्वत मनून भुरगें जावचें म्हणून यमुनेचे देगेर तप केल्लें. नारदाकडल्यान विद्येची दिक्षा घेवंचेपयलीं चित्रकेतूक यमुनेंत न्हाण घाल्लें.श्रीकृष्णान यमुनेचे देगेचेरूच रासक्रिडा केल्ली. यमुनेंत रावन हिचें उदक विखयाळें करपी कालिया नागाक कृष्णान हांगाच्यानूच धांवडावन घाल्लो. सौभरी ऋषीन हिचेच देगेर तप केल्लें, अशे जायते उल्लेख पुराणांत मेळटात. भारतीय शिल्पसंभारांत गंगेप्रमाण यमुनेच्योय मानवी रुपांतल्यो जायत्यो मुर्ती सांपडटात. उदयगिरीचे एके गुहेच्या भायल्या भागाचेर वराह अवताराचें जें गुप्तकालीन शिल्प खणिल्लें आसा, तातूंत दावे वाटेन गंगा आनी यमुना हांच्यो मुर्ती दिसतात.मंदसोराक यमुनेची एक मूर्त सांपडल्या. पाटण्याच्या वस्तूसंग्रहांत दवरिल्ली यमुनेची मूर्त खूब सोबीत आसा.<noinclude></noinclude> tsu399tlekdxnvff3c87cxj2slx1yzv 104 109270 1362979 593111 2026-09-07T06:28:12Z Jalebii07 999153 /* Proofread */ 1362979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalebii07" /></noinclude>कृष्णभक्ती-संप्रदायांतल्या जायत्या कवीनीं संतांनी आनी भक्तांनी तिचेविशीं जायतीं पदां रचल्यांत. तांकां ती आवयभशेन दिसता. कृष्णभक्तीच्या रसीक आनी सखी ह्या संप्रदायांनी यमुना ही एक गोपी आशिल्लयाचें कल्पिलां आनी कृष्ण जसो राधेच्या ताब्यांत आसता, तसोच तो यमुनेच्या ताब्यांत आसता अशें म्हळां. आधुनिक काळांत यमुना न्हंयेचेर जलविद्युत् निर्मिती प्रकल्प बांदल्यात आनी जायतीं खारजां बांदून तिचें उदक शिंपणावळीखातीर उपेगाक हाडलां. '''ययातिः''' एक चंद्रवंशी राजा. नहुषाचो तो पूत. ताच्यो दोन बायलो आशिल्ल्यो. तातुंतले शर्मिष्ठेगेर तीन आनी देवयानीगेर दोन चले आशिल्ले. आपलें जाण्टेपण आपल्या पुतांक दिवन तांचें तरणेपण मेळोवपाची ताका इत्सा जाली. पूण पुरू सोडून आनीक कोणूच पूत ताचे हे गजालीक तयार जालोना. सगळ्या पुतांमदीं पुरू हो सगळ्यांत धाकटो. पूण ययातीन ताका राज्याचे सगळे अधिकार दिले आनी आपूण एक हजार वर्सभर तरुण रावन शारिरीक सूख भोगीत रावलो. ताचे उपरांत पुरूक आपोवन ताणें सांगलें- 'इतले दीस हावें विशयसुख भोगलें. तरी पूण म्हजी तृप्ती जावंक ना. तूं तुजें तरणेपण घे. हांव आतां वानप्रस्थ आश्रमांत वचून तपस्या करतां'. ताचेउपरांत व्हड तपश्र्चर्या करून ययाती सर्गांत पावलो. पूण थोडयाच दिसांनी इंद्राच्या शापान तो सर्गभ्रश्ट जालो. सर्गाचे वाटेन धर्तरेचेर येतना ताका दौहित्र, अष्ट, शिवि आदी मेळ्ळे. ताची ती आवतिकाय पळोवन त्या सगळ्यांनी ताका आपल्या पुण्यफळाच्या बळग्यान परत सर्गात धाडलो. ह्या लोकांक लागुनूच अखेरेक मुक्ती मेळ्ळी. '''यखाः''' एक आदिवासी जमात. कर्नाटक राज्यांतल्या कूर्ग भागांत आनी केरळ राज्यांतल्या उत्तर मलबारांत हांची वसती आसा. व्यन्नाड हें हांचें मूळस्थान आसुंये अशें म्हणटात. पंजिरी, पनिय, बदव आनी काजी यखा अशीं हांचेमदीं चार कुळां आसात. बदव आनी काजी यखा ह्या कुळांतलो लोक कावळ्याचें मांस खातात म्हणून तांकां समाजांत उण्या दरज्याचे मानतात. पंजिरी आनी यखा हे कर्नाटकांतल्यान आयिल्ले आसून, तांचेमदीं इप्पुमलै आनी हरट्टी अशे दोन पंगड आसात. इप्पुमलै लोकांची वसती श्रीमंगल आनी पोन्नमपेट वाठारांत आसा. हरट्टी यखांचो राबितो परट्टी मलै हांगा आसा. कोरवा, कुट्टथम्म आनी गुलिकन ह्या देवांक ते भजतात. मलबार जिल्ह्यांतल्या रानांनी हाचीं देवळां आसात. देवाची पुजा करचे पयलीं ते सुर्याची प्रार्थना करतात. तांदूळ, नाल्ल हें तांचें पुजेचें साहित्य. कुट्टथम्माक सोऱ्याचो आनी कोंब्याचो निवेद्य लागता. कूर्ग लोकांच्यो सगळ्यो परबो ते मनयतात. तशेंच लग्ना वेळार ते गंगेची पुजा करतात. कावेरी,लक्ष्मणतीर्थ आनी धर्तरेचीय ते पुजा करतात. जादुटोणो आनी मंत्र-तंत्र हांचेर तांचो खूब विश्र्वास आसा. हे जमातींत जाण्टेले लग्न थरयतात. आते वा मामेभयणीकडेन लग्न जातात. व्हंकल पसंत जातकच न्हवऱ्याचो बापूय आनी टोळयेचो मुखेली व्हंकलेगेर साडी आनी रांदपाचीं आयदनां घेवन वतात. न्हवऱ्याच्या बापायन आपलें येवपाचें कारण सांगले उपरांत व्हंकलेक थंय हाडटात आनी तिका साडी दिवन ताळी बांदतात. देवपुजाय थंयच जाता. मागीर दोनय वटेनचे लोक एकठांय बसून लग्नाचो म्हूर्त थरयतात. हे लोक जाय तितल्यो बायलो करपाक शकतात. विधवा विवाहाक मान्यताय आसा. विधवे वांगडा लग्न जावपी दादलो आपल्या इश्टांवांगडा तिगेर वता आनी तिका चार आणे दिवन तिच्या गळ्यांत ताळी बांदता. दादल्याचे इत्सेप्रमाण घटस्फोट मेळटा. दादल्यान व्यभिचार केल्यार ताका ते बायलेकडेन लग्न जावंचें पडटा. हे खातीर एक ते धा रुपयांमेरेन दंडूय करतात. गुरवार बायलेक सातव्या म्हयन्याचेर गोड-धोड जेवण दितात आनी उपरांत कुळारा धाडटात. तिच्या बाळंटेराखतीर वेगळी कूड आसता. बाळंटेरा उपरांत भुरग्याक आनी बाळंटीक न्हाण घालतात. सुवेर बारा दीस पाळटात आनी त्याच दिसा बारसो करतात. मेल्ल्या मनशाक चड करून हे लोक पुरतात. ताचे पयलीं मड्याक न्हाण घालून नवे कपडे गुठलयतात. फोंडांत थोडें शीत आनी दूद दवरतात. दूद ना जाल्यार नाल्ल्याचें उदक उपकारता. आठव्या वा धाव्या दिसा काकबळी दितात. मेल्ल्याक खोपींत शेण सारोवन थंय जाण्टेल्यांच्या नांवान जेवण, मांस, सोरो ह्यो वस्तू दवरतात. बायलांक बशिल्ले स्थितींत पुरतात. शेती हो हांचो मुखेल धंदो आसून चड करून हे लोक भात पिकयतात. कालमानाप्रमाण हे जमातींत ल्हव ल्हव करून आधुनिक बदल घडत आसात. '''यल्लमाः''' दक्षिण भारतांतली एक ग्रामदेवता. हिच्या नांवाच्यो कांय व्युत्पत्ती आसात. त्यो अशो- १.एक खेपे रेणुकादेवी कानडी प्रदेशांतल्या सौंदत्ती गांवांत गेली. थंय तिच्या भक्तांनी तिका 'यल्ल अम्मा?' म्हणून प्रस्न केलो. यल्ल म्हणजे कोणागेर आनी अम्मा म्हणजे आवय. हाचेवयल्यान तिका यल्लमा हें नांव मेळ्ळें. २. यल्ल म्हणजे सगळे आनी अम्मा म्हणजे आवय. सगळ्यांची आवय वा जगदंबा.<noinclude></noinclude> 7cfl0506n0hfnrldky6fx1bm9vak1ia 104 109455 1362972 593171 2026-09-07T06:20:45Z Chikiii04 999157 /* Proofread */ 1362972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Chikiii04" /></noinclude>३.कर्नाटकांत सप्तमातृकांक योळुअम्मा म्हण्टात. यल्लम्मा हो त्या योळुअम्माचोच अपभ्रंश आसुंये. यल्लम्मा म्हणजेच रेणुका. हिचे विशीं जायत्यो दंतकथा आसात. तातुंतली एक अशी- रेणुका ही जमदग्नी ऋषीची बायल आनी परशुरामाची आवय. बापायचे सांगणेवयल्यान परशुरामान रेणुकेचो शिरच्छेद केलो आनी तिचेवांगडा एके मांग बायलेचोय शिरच्छेद जालो. उपरांत परशुरामान त्या दोगिंकुय जित्यो केल्यो. पूण धड आनी तकली जोडटना ताची एक चूक जाली. रेणुकेच्या धडाचेर ताणें मांगिणीची तकली चडयली आनी मांगिणीच्या धडाचेर रेणुकेची तकली बसयली. तीं दोगांय जितीं जालीं आनी तांकां मरिअम्मा आनी यल्लम्मा हीं नांवां फावो जालीं. बेळगांवा लागीं सौंदत्ती गांवांत रेणुकेचें मुखेल स्थान आसा. थंयच्या दोंगुल्ल्यांक यल्लमाचे दोंगर म्हणटात. तातूंत एके दोंगुल्लेचेर सरस्वती नांवाचे न्हंयेचे देगेर एके देवीचें देवूळ आसा. देवळाच्या बांदकामावयल्यान तें इ.स.च्या तेराव्या शेंकडयांतलें आसुंये अशें दिसता. मार्गशीर्ष आनी चैत्र म्हयन्यांतले पुनवेक हांगा व्हडली जात्रा भरता. तेन्ना आंगवणी पावोवपाखतीर जायते भक्त थंय येतात. यल्लम्माच्या उपासकांक जोगती वा जोगतीण अशें म्हण्टात. कर्नाटकांत 'यल्लमन कुणी तू' हया नांवाचो एक लोकनाच आसून तो हे देवीखातीर करतात. यल्लमाचीं कांय पदांय आसात. तशेंच देवीक ओंपील्ल्यो चलयोय देवदासी वृत्तीन जगतात. यल्लमाची मूर्त बशिल्ले स्थितींत आसता. तिचें मुखामळ उग्र आसता. ती चार भुजांची आसून, तिच्या हातांत डमरू, त्रिशूल, पाश आनी ब्रह्मकपाल हीं आयुधां आसात. तिचे तकलेचेर मुकूट आसता. तिचे भोंवतणीं जमदग्नी, रेणुका, परशुराम ह्या देवतांच्यो मूर्ती आसतात. संकटाच्या वेळार हिका कोंबे वा बोकडे बळी दितात. '''यवः''' आर्यांच्या अन्न-धान्यांतलें एक मुखेल धान्य. मराठींत ताका जव वा सातू अशें म्हण्टात. ऋग्देव, अथर्ववेद, तैत्तिरीय संहिता, काठक संहिता, वाजसनेयी संहिता हातूंत हाचो उल्लेख आयला. अफगानिस्तान आनी काश्मीर ह्या देशांतलें म्हत्वाचें पीक म्हणून ताचो ऐन-ई-अकबरींत उल्लेख आयला. रोथ आनी बोथलिंग हांच्या मतान हें खाशेलें धान्य नासून हें उतर सगळ्या धान्यांखातीर वापरताले. मद्र आनी उशीनर ह्या जनपदांत ह्या धान्याचें खूप पीक येतालें असो पतंजलीन उल्लेख केला. हें नैमिषेयांचें अन्न आसून, हविर्द्रव्यूय आसा. श्राध्दांत ताची गरज आसता. '''यवनः''' भारतांत आयिल्ल्या ग्रीक लोकांक यवन अशें नांव दिलां. पोरन्या ग्रीसाच्या एका भागाचें नांव आयोन अशें आशिल्लें. त्या वाठारांतल्या लोकांक आयोनियन अशें म्हण्टाले. त्या उतराचें भारतीय रुपांतर यवन अशें जालें. अशें अस्तंती-पंडितांचें मत आसा. ह्या दोन उतरांनी वर्णसाम्यूय आसा. सनपयलीं चवथ्या शेंकडयांत सिकंदराचे घुरयेक लागून ग्रीक लोकांचो भारताकडेन संबंद आयलो. सम्राट अशोकाच्या एका शिलालेखांत अॅण्टिओकुस नांवाच्या ग्रीक राजाचो उल्लेख 'अंतिआको नामा योन राजा' असो केल्लो आसा. योन हें प्राकृत रूप आसून यवन हें ताचें संस्कृत रूप. पाणिनीची अष्टाध्यायी, मनुस्मृती, रामायण, महाभारत ह्या पुर्विल्ल्या संस्कृत ग्रंथांनी यवन हें उतर जायते खेपे आयिल्लें आसा. पाणिनीच्या सूत्रांत यवन ह्या उतराचें स्त्रीलिंगी रूप यवनांनी जाता अशें विधान आसा. वार्तिककार कात्यायनान यवनी म्हळ्यार यवन बायल आनी यवनांनी म्हळ्यार यवनांची लिपी असो भेद दाखयला. जांची भास संस्कृत न्हय अशा लोकांक आनी परकियांक महाभारतांत म्लेंच्छ म्हळां. वसिष्ठाची गाय नंदिनी हिचें विश्र्वामित्रान अपहरण केलें. तेन्ना तिच्या आंगांतल्यान म्लेंच्छ लोक उत्पन्न जाले. तांतूत पुण्डू, द्रावीड, शबर, शक, यवन पल्लव, किरात, दरद हे लोक आशिल्ले. रामायणांतूय ही कथा सांगिल्ली आसून कांबोज, बर्बर ह्या भारतीय आनी शक, यवन ह्या परकी लोकांक म्लेंच्छ म्हळां. जे क्षत्रीय लोक क्रियालोपाक लागून आनी हेर कारणांक लागून आर्यत्त्वापासून भ्रश्ट जाले तांचें परिगणन मनुस्मृतींत केल्लें आसून तातूंत यवनांचो उल्लेख सांपडटा. कांय स्मृतीकारांच्या मतान यवन लोक संकरज आसात. उत्तर भारतांतलो लोक असो यवनांचो निर्देश महाभारतांत केल्लो सांपडटा. उत्तरेकडल्या हेर राजांवांगडा तांणी कौरवांवटेन भारतीय झुजांत भाग घेतिल्ल्याचेंय सांगलां. अशे तरेन भारतीय लोकांक पुर्विल्ल्या काळापसून खबर आशिल्ले यवन लोक आनी ग्रीसी लोक एक आसपाची शक्यताय ना. यवन देश म्हळ्यार अरबस्थान आनी यवन लोक म्हळ्यार अरब लोक अशें एकमत आसा तें अशें- पुर्विल्ले यवन लोक तांचो देश ह्या दोनूय गजालींचेर उजवाड घालपी एक पुरावो अमरकोशांत सांपडटा. वेगवेगळ्या गंधवाचक द्रव्यांचीं नांवां दितना अमरसिंहान तुरूष्क, पिण्डक, सिल्ह आनी यावन हीं चारूय एकाच सुगंधी द्रव्याचीं नांवां दिल्लीं आसात. तुरूष्क आनी यावन हीं नांवां तो पदार्थ तूर्क आनी यवन देशांत उत्पन्न जाता म्हणपाचें दाखयता. 'यावनः यवनदेशजः।' अशें अमरकोशाचे सगळे टिकाकार सांगतात. हो सुगंधी पदार्थ म्हणजेच ऊद. तो अरबस्तानांत उत्पन्न जाता अशें हिरॅाडोटस म्हण्टा. हाचेवयल्यान यवन देश म्हळ्यार<noinclude></noinclude> dojzrcvmfq7i73gkxlrbjn2lbjpqugx 104 109456 1362980 593172 2026-09-07T06:28:13Z Chimu18() 999156 /* Proofread */ 1362980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Chimu18()" /></noinclude>अरबस्तान अशें सिध्द जाता. सुगंधी द्रव्यांचें उत्पत्तिस्थान म्हणून अरबस्तानाची नामना पयलींपासून अशिल्ली. यावन नांवान वळखतलो पदार्थ ग्रीस देशांत वा युरोपांतल्या दुसऱ्या खंयच्याच भागांत उत्पन्न जायना. ताचें मूळ स्थान अरबस्तानूच. पुर्विल्ल्या पर्शियन साम्राज्याच्या आमदानींत अरबस्तानाकडच्यान घेवपाची खंडणी चड करून ह्याच पदार्थाच्या रुपान घेताले. भारताक ग्रीसापरस अरबस्तान चड लागींचें आनी वेपाराक लागून अरबांचो भारताकडेन चड संबंध आशिल्लो. अरब हें नांव संस्कृतांत सांपडना. देखून अरबांक यवन म्हणटाले जावंये अशें वयल्या स्पश्टीकरणावयल्यान जाणवता. अॅण्टिओकुस हो सिरियेचो राजा आशिल्लो आनी सिरिया हो अरब वा यवन लोकांचोच देश. ताका लागून ताचो योनराजा म्हणून उल्लेख केला जावंये. संस्कृत नाटकांत यवन बायल दिसता. शस्त्रागाराचेर पाळत दवरप, राजाक शस्त्रां दिवप अशीं धाडशी कामां ती करता. ही यवनी, अरबी वा तुर्की वा हबशी जातीची आसुंये. त्या जाग्याचेर ग्रीक बायल आसप शक्य ना. कारण ग्रीक बायलो आर्यवंशी आशिल्ल्यो. दराहमिहिराचे बृहत्संहितेंत यवनांचो उल्लेख आयिल्लो आसा. तशेंच तातूंत ग्रथित केल्लें फलज्योतिश आनी शाकुनादी शास्त्र हे विशय चड करून इजिप्शियन आनी खाल्डियन लोकांचेच आशिल्ले. हाचे वयल्यान वराहमिहिराक अभिप्रेत आशिल्ले यवन हे ग्रीक नासून, इजिप्शियन, खाल्डियन ह्या अरबी वंशाचे लोक आसपाक जाय. तशेंच अरबस्तानांत इस्लामी धर्माची स्थापणूक जाले उपरांत यवन हें उतर मुसलमानांक तेंय कळटा. इस्लामाचे अनुयायी मूळचे अरब आशिल्ले. ताका लागून अरबांक पयलींपासून लायिल्लें यवन हें नांव मुसलमानानींच लायलां आसुंये. सिकंदरान भारताचेर घुरी घाले उपरांत जायत्या ग्रीक राजांनी भारतीय वाठारांचेर घुरयो घाल्यो आनी वायव्य शिमेच्या कांय भागांचेर राज्यय केलें. ह्या सगळ्या लोकांक यवन ह्या नांवान वळखतात. त्या यवनांचो इतिहास असो आसा- '''यवन राजवंशः''' सिकंदर हो भारताचेर घुरी घालपी पयलो यवन राजा आशिल्लो. तो परत गेलो तेन्ना पंजाब, सिंध आनी सिंधू न्हंयेचे अस्तंतेकडल्या परोपनिसदै ह्या प्रदेशांचेर यवनांची सत्ता आशिल्ली. पूण रोकडोच चंद्रगुप्त मौर्य हाणें तो प्रदेश जि़खलो आनी थंय आपलें राज्य स्थापलें. सन पयलीं ३०५ च्या सुमाराक सिरियेचो यवन राजा सेल्युकस हाणें भारताचेर घुरी घाली पूण चंद्रगुप्तान ताका हारयलो. ताका लागून सेल्युकसान काबूल, कंदहार आनी हेरात हेय प्रदेश चंद्रगुप्ताक दिले. सनपयलीं २०६ त सेल्युकसाचो उत्तरधिकारी अॅष्टिओकुस हाणें काबूलाचेर स्वारी केली. पूण ताका तो प्रदेश जिखप शक्य जालें ना. सनपूर्व १९० च्या अदमासाक बॅक्ट्रियाचो यवन राजा डेमिट्रिअस हाणें काबूल, पंजाब, सिंध हे प्रदेश जिखले. यवन राजांमदले मारामारीक लागून पुण्यमित्र शुंग हाका सिंध न्हंयेमेरेनचो प्रदेश यवनमुक्त करपांत यश आयलें. ताचेउपरांत सिथियन लोकांची बॅक्ट्रियाचेर घुरी घाल्ल्यान थंयचे यवन राजा अफगाणिस्थान आनी पंजाब ह्या प्रदेशांत आयले. तांचीं जायतीं ल्हान ल्हान राज्यां आशिल्लीं. मिनांडर हाणें सनपयलीं १६०-१४० मेरेन काबूल आनी पंजाब ह्या प्रदेशांचेर राज्य केलें. तशेंच ताणें भडोचमेरेन यवनांची सत्ता स्थापली. पूण ती थोडयाच काळापुरती थरली.मिनांडर हाणें बौध्द पंथ आपणायलो आनी बौध्द साहित्यांतच ताका मिलिंद हें नांव दिलां. बेसनगराक एक गरूडध्वज आसा. ताचेवयल्यान शिलालेखांत तो गरूडध्वज हेलिओडोरस नांवांच्या यवन पुरूसान उबारिल्ल्याचो उल्लेख आसा. शुंग वंशांतलो राजा भागभद्र हो विदिशेक राज्य करतालो तेन्ना, सनपयलीं ११३ च्या अदमासाक तक्षशिलेचो यवन राजा अॅण्टिआक्लिदस हाणें हेलिओडोरस हाका आपलो राजदूत म्हणून विदेशाक धाडिल्लो. हर्मेअस हो निमाणो यवन राजा. इ.स. च्या पयल्या शेंकडयाचे सुरवेक काबूलांत राज्य करतालो. तक्षशिला आनी पुष्कलावती हांगाचीं यवन राज्यां शकांनी तेपयलींच ना केल्लीं. डेमिट्रियसपसून हर्मेअसमेरेन सुमार २०० वर्सां यवनांचें राज्य वायव्य शिमाप्रांत आनी पंजाब ह्या भागांत आशिल्लें. सिकंदर आनी सेल्युकस हांणी जरी भारताचेर घुरयो घाल्यो तरीय भारतीय संस्कृतायेचेर तांचो मातय प्रभाव पडलोना. पूण मिनांडरान बौध्द पंथ आपणायलो आनी हेलिओडोरसान वैश्णव पंथ आपणायलो. हाचेवयल्यान भारतीय संस्कृतायेचोच यवनांचेर चड प्रभाव पडलो अशें म्हणूं येता. यशपालः (जल्मः ३ डिसेंबर १९०३, पंजाब - फिरोझपूर; मरणः २७ डिसेंबर १९७६). आधुनिक हिंदी कथाकार, कादंबरीकार, निबंदकार आनी क्रांतिकारक देशभक्त. ताच्या बापायचें नांव हिरालाल आनी आवयचें नांव प्रेमदेवी. तांचो राबितो हिमाचल प्रदेशांतल्या कांग्रा जिल्ह्यात आशिल्लो. यशपालाची आवय फिरोझपूर छावणेंत अध्यापिका आशिल्ली. ताचें शिकप सुरवेक गुरूकुल कांगडींत आनी उपरांत लाहोरचे नॅशनल कॅालेजींत जालें. यशपालाचो धाकलो भाव धर्मपालूय क्रांतीकारी कार्यांत वांटो घेतालो आनी ताका बंदखणूय भोगची पडिल्ली. प्रकाशवती कपूर हिचेकडेन ताचें ७ ऑगस्ट १९३६ त नोंदणी पद्दतीन लग्न जालें.<noinclude></noinclude> ovazcs2xoj92w772oghxjv7wvaw84r2 104 109459 1362978 593173 2026-09-07T06:28:07Z Anjitaa 999149 /* Proofread */ 1362978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Anjitaa" /></noinclude>यशपाल मॅट्रिक परिक्षा पयल्या वर्गात पास जालो. ताका शिश्यवृत्तीय मेळटाली. पूण स्वातंत्र्य आंदोलनांत ताणें कॅालेज सोडलें. चौरीचौराचो सत्याग्रह फाटीं घेतिल्ल्यान निराश जाल्ल्या तरणाटयांमदीं यशपाल आशिल्लो. फुडें ताणें कॅालेजींत वचून बी.ए.केली आनी अध्यापक म्हणून नोकरीय पत्करली. चंद्रशेखर आझाद, भगतसिंग, राजगुरू, बटुकेश्र्वर दत्त ह्या क्रांतीकारकांवांगडा दहशतवादी क्रांतीच्या लढयांत तो आशिल्लो. १९२९ त ताणें आनी भगवतीचरण व्होरान दिल्लीक व्हायसरॅायाचे गाडयेसकयल बाँम्बस्फोट करपाचो यत्न केलो. पूण तो सफल जालो ना. तीन वर्सां ते फरारी जाले. पूण फुडें १९३२त ताका धरलो आनी १४ वर्सांची सश्रम कारावासाची ख्यास्त जाली. १९३८त उत्तर प्रदेशांत काँग्रेस मंत्रीमंडळ सत्तेर आयले उपरांत ताची सुटका जाली. १९३०त तो पंजाबची क्रांतीकारी संघटना 'हिंदुस्थान सोशॅलिस्ट रिपब्लिकन आर्मी' चो मुखेल आनी चंद्रशेखर आझादाच्या मरणाउपरांत १९३१ त तिचो मुखेल सेनापती म्हणून ताची नेमणूक जाली. यशपालान इंग्लीश, हिंदी, बंगाली, फ्रेंच, इटालियन ह्या भाशांचो अभ्यास केल्लो. ताच्या घराण्याचेर आर्यसमाजाचे संस्कार आशिल्ले. पूण फुडें तो धर्मविरोधी आनी क्रांतीकारी जालो. सुरवेक लखनौक एका सप्तकी नेमाळ्यांत ७५ रुपयांचेर उपसंपादक म्हणून तो काम करपाक लागलो. मागीर आवयन दिल्ल्या ३०० रुपयाचेंर ताणें विप्लव हें म्हयनाळें सुरू केलें. फुडें त्या विप्लवचेंच उर्दू संस्करण बागी ह्या नांवान प्रसिद्द करपाक लागले. ताणें बाँब तयार करपाचो ल्हान कारखानोय सुरू केलो. १९४०त ताका परत अटक जाली. ताचीं सुमार ५० पुस्तकां प्रकाशित जाल्यांत. १९५२ वर्सा ताणें रशिया, स्वित्झर्लंड, ऑस्ट्रिया आनी इंग्लंडाची भोंवडी केली. १९५५, ५६, ५८, ६४ ह्या वर्सा ताणें विदेशी यात्रा केल्यो. ताणें बरयल्ल्यो साहित्य कृती अशो-प्रवासवर्णनां-लोहेकी दीवार के दोनों ओर(१९५२), राहबीती(१९५३). नाटकः नशे नशे की बात(१९५२), कादंबरीः झूठ-सच(१९६०), दिव्या १९५४, अमिता १९५६, अप्सरा का श्राप १९६५, मेरी तेरी उसकी बात(१९७४), दादा कॉमरेड(१९४१), देशद्रोही(१९४३), पार्टी कॉमरेड(१९४७), मनुष्य के रुप (१९४९), बारह घंटे(१९६३). कथासंग्रहः पिंजरे की उडान(१९३९), वो दुनिया(१९४२), ज्ञानदान(१९४३), अभिशप्त(१९४४), तर्क का तूफान(१९४४), मस्मावृंत चिनगारी(१९४६), फूलों का कुर्ता(१९४९), धर्मयुध्द(१९५०), उत्तराधिकारी(१९५१), चित्र का शीर्षक(१९५१), तुमने क्यो कहा था की मैं सुंदर हूँ(१९५४), उतमी की माँ(१९५५), ओ भैरवी(१९५८), सच बोलने की भूल(१९६२); खश्र्वर और आदमी(१९६५), निबंदसंग्रहः न्याय का संघर्ष(१९४०), माकर्सवाद(१९४१),गांधीवाद की शव-परीक्षा(१९४२), चक्कर क्लब(१९४३), बात-बातमें बात(१९५०),रामराज्य की कथा(१९५०), देखा, सोचा, समझा(१९५१),जग का मुजरा(१९५२), बीबीजी कहती है मेरा चेहरा रोवीला है. यशपालान आपली आपजीण सिंहावलोकन ह्या नांवान तीन भांगानी(१९५१,१९५२,१९५५)प्रकाशीत केल्ली आसा. साहित्य, राजकीय आनी समाजीक वस्तुस्थिती आनी एका खर क्रांतीकारकाचें कर्ममय जीवन हे नदरेन ती वाचपासारकी आसा. '''यशवंतः''' (जल्मः ९ मार्च १८९९ चाफळ, सातारा जिल्हो; मरणः २६ नोव्हेंबर १९८५,पुणें). नामनेचो मराठी कवी. पुराय नांव यशवंत दिनकर पेंढारकर. ताचें शिक्षण सांगलीक जालें. मॅट्रिक जातकच पुण्याक ताणें लेखनिकाची नोकरी धरली. सुरवातीच्या काळांत, काव्यरचनेविशींचें मार्गदर्शन ताका कवी साधुदास हाचे कडल्यान मेळ्ळें. ताची मूळ प्रवृत्ती राश्ट्रीय स्वरुपाची कविता बरोवपाकडेन आशिल्ली. पूण उपरांत रविकिरण मंडळाकडेन संपर्क येतकच ताचेर इंग्लिशींतल्या स्वच्छंदतायवादी कवितेचो प्रभाव पडलो. यशवंताची कविता गेय, भावोत्कट, सामान्यांच्या सुखदुख्खांकडेन समरस जावपी आशिल्ली. तेखातीर रविकिरणमंडळांतल्या सगळ्यांपरस ताका चड नामना फावो जाली. यशोधन(१९२९) हो ताचो पयलो व्हड आनी लोकप्रिय कवितांझेलो. उपरांत ताचे यशोगन्ध(१९३४), यशोगिरी(१९४४), ओजस्विनी(१९४६)हे काव्यझेले उजवाडा आयले. स्फूट कवितेवांगडा जयमड्गला(एक प्रेमकथा-१९३१), बन्दीशाळा(१९३२), काव्यकिरीट(१९४१)अशो दीर्घ काव्यरचनाय ताणें केल्यात. बन्दीशाळेंत बालगुन्यावकारांचे जिणेची कथा सांगल्या. जयमडगला हातूंत कवी बिल्हणाची प्रेमकथा आसा. २२ भावगितांचे हें एक काव्य. काव्यकिरिटांत बडोद्याचो अधिपती प्रतापसिंह महाराज हाच्या राज्यभिशेकोत्सवाचें वर्णन आसा. त्या काव्यान तो बडोदा संस्थानाचो राजकवी जालो. संयुक्त महाराष्ट्राची निर्मिती जातकच ताचो महाराष्ट्र-कवी म्हणून भोवमान केलो. ल्हान भुरग्याखांतीरूय ताणें काव्यरचना केल्या.तशेंच 'छत्रपती शिवराय'(१९६८) हें ताणें शिवाजी महाराजांचे जिणेचेर बरयल्लें म्हाकाव्यूय प्रसिद्द आसा. ताणें गद्य-लिखाणूय केलां. पूण कवी म्हणुनूच ताका चड नामना मेळ्ळी.<noinclude></noinclude> kuiuzdf5ujqx1w187zje5edgpbq1li5 104 109460 1362982 593174 2026-09-07T06:28:55Z Ms vales 999145 /* Not proofread */ 1362982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Suchitra Bhandari" /></noinclude>'''यशोधर्माः''' (इ.स.६वो शेंकडो). औलिकर वंशांतलो एक व्हड राजा. यशोधर्माचें दुसरें नांव विष्णुवर्धन आशिल्लें तो माळव्याचेर राज्य करतालो. ताणें राजाधिराज परमेश्वर आनी सम्राट ह्यो पदव्यो धारण केल्ल्यो. तशेंच तो शिवभक्तय आशिल्लो. यशोधर्माविशीं जी म्हायती सांपडटा ती शिलालेखांपुरती मर्यादीत आसा. मंदसोरच्या वाठारांत महाराज गौरी हाचे दोन शिलालेख सांपडल्यात. तातुंल्या एका शिलालेखांत आदित्यवर्धन नांवाच्या राजाचें वर्णन आसा. आदित्यवर्धन हो महाराज गौरीचो सम्राट आसुंये अशें एक मत आसा. वहारमिहिराचे बृहत्संहितेंत अवंतीच्या महाराजाधिराज द्रव्यवर्धनाचो उल्लेख आसा. हो द्रव्यवर्धन इ.स.च्या ५व्या शेंकडयाच्या उत्तरार्धांत उज्जयिनीचो राजा आशिल्लो जावंये. आदित्यवर्धन आनी द्रव्यवर्धन हे विष्णुवर्धन(यशोधर्मा)हाच्याच औलिकर वंशांतले आशिल्ले आनी विष्णूवर्धन हो द्रव्यवर्धनाचो पूत आशिल्लो जावंये. मंदसोरच्या वाठारांत ह्या वंशांतल्या राजांचेय कांय शिलालेख सांपडल्यात. ताचेवयल्यान हें घराणें मंदसोराक(दशपूर) जायतो तेंप राज्य करतालें अशें दिसता. तांची वंशावळ अशीः जयवर्मा - सिंहवर्मा - नरवर्मा(मालव संवत ४६१-४७४)-विश्र्ववर्मा(मा.सं.४८०) बंधुवर्मा(मा.सं.४९३)(यशोधर्मा)(विष्णुवर्धन-मा.सं.५८९). यशोधर्मयाचे विजयस्तंभ मंदसोरालागीं सांपडिल्ले आसात. मिहिरकुल नांवाच्या हूण राजाचेर मेळयल्ल्या जैताचें चिन्न म्हणून हे स्तंभ उबारिल्ले अशें तांचेवयले लेख सुचयतात. मंदसोरालागीं यशोधर्मा आनी मिहिरकुल हांचे व्हड झूज जालें आनी तातूंत यशोधर्मयाक जैत मेळ्ळें. देखून हे स्तंभ उबारिल्ले आसुंये. तशेंच ताची राजधानीय उज्जयिनीच आसुंये. सुरवेक औलिकर वंशांचें राज्य दशपूराक आशिल्लें. उज्जयिनी त्या वंशाची राजधानी जालेउपरांत दशपूर हांगा एका वेगळ्या घराण्याचें मांडलीक राज्य स्थापना जालें. हाचेवयल्यान यशोधर्मयाचे जल्म एका बळिश्ट वशांत जालो अशेंय म्हणूं येता. गुप्त सम्राटांची सत्ता जेन्ना दुबळी जाली तेन्ना यशोधर्मान आपली स्वतंत्र सत्ता स्थापन केली आनी मिहिरकुलाचेर हार घालून उ.भारताक हुणांच्या चपक्यांतल्यान सोडयलो. हाची सत्ता हिमालयापसून महेंद्र पर्वतामेरेन आनी ब्रह्मपुत्रेसावन सिंधु दर्यामेरेन पातळिल्ली, अशें ताच्या विजयस्तंभावयल्या लेखांत म्हळां. यशोधर्मयान इ.स.५३०-५४० ह्या कालखंडांत राज्य केलें आसुंये. ताचेउपरांत ताचें राज्य बेगिनच सोंपलें. ताचीं कांय नाणीं देश विदेशांत सांपडल्यांत. '''यशोवंतदासः''' (जल्मःइ.स.१४९१,ओढंग). ओडिया भाशेंतलो एक गिन्यानी कवी. पंचसखांमदलो हो चवथो पुरूश आनी पंचाक्षरी मंत्राचो उपासक आशिल्लो. ताच्या बापायचें नांव जगू मल्लिक(जगन्नाथ मल्लिक) आनी आवयचें नांव रेखादेई. पिरायेच्या बाराव्या वर्सा यशोवंतान घर सोडलें आनी भारतांतल्यो जायत्यो तीर्थयात्रा केल्यो. ताचे उपरांत जगन्नाथपुरींत येतकच ताणें चैतन्य महाप्रभूकडल्यान दिक्षा घेतली. राजा रघुरामाचे अंजना हे धुवेवांगडा लग्न जावन तो घरा परतलो. यशोवंतदास संस्कृत पंडीत आशिल्लो. संस्कृत स्वरोदयाचो ताणें ओडिया भाशेंत अणकार केला. प्रेमभक्ती, ब्रह्मगीता, गीतगोविंदचंद्र, गीताराम, सारकिले ग्रंथ ताणें रचल्यात. ह्या सगळ्या ग्रंथांनी योग, तंत्र, वेदान्त हे विशय आयल्यात. नाथयोगी लोक भीक मागतना ताचेंच गायन करीत आसतात. योगभक्तीच्या बळग्याचेर हाणें जगन्नाथाक वश केल्लो, अशें म्हण्टात. ताचेच कृपेन यशोवंताचे योगसाधनेंत जायत्या अदभुतांचो आस्पाव जाल्लो अशी समजूत आसा. योगबळग्यानूच ब्रह्मप्राप्ती आनी गोपीभावप्राप्ती जाता अशें ताचें निवेदन आसा. '''यशोवर्माः''' (इ.स.चो ८वो शेंकडो). कनौजाचेर राज्य करपी एक बळिश्ट राजा. तो खंयच्या वंशांचो वा कोणाचो पूत म्हणपाचें सारकें खबर ना. कांय पंडीत ताका मौखरी वंशाचो मानतात. तो फकत वीर पुरूशूच ऩाशिल्लो, तो कवींचो आश्रयदातोय आशिल्लो. भलभूती आनी वाक्पती हे व्हड कवी ताच्या दरबारांत आशिल्ले. वाक्पतीच्या गौडवहो ह्या प्राकृत काव्यांत यशोवम्र्यान गौडविजयाचें वर्णन आसा. गौडनृपतीचें नांव कवीन दिल्लें ना. ताच्या साम्राज्यांत मगधाचो आस्पाव जाल्लो आसा. यशोवम्र्यान मगधाचेर घुरी घालून तो देश जिखलो, तेन्ना गौडनृपती गौड देशांत पळून गेलो. पूण ताच्या सरदारांनी ताका परत झुजाखातीर तयार केलो. मागीर व्हड झूज जालें. तातूंत गौडसेना हारली आनी राजाक मारलो. यशोवम्र्यान सबंद बंगाल जिखलो. ताचे उपरांत यशोवर्मा दक्षिणेकडेन घुंवलो. नर्मदा न्हंयेचे देगेन वचून तो अस्तंत घाटामेरेन पावलो आनी मागीर उत्तरेकडेन ताणें मरूदेश(राजस्थान) आनी श्रीकंठ(स्थानेश्र्वर) हे प्रदेश जिखले. उपरांत हिमालयामेरेन वचून तो कनौजाक परतलो. गौडवहो काव्यांत ह्या यशाचें वर्णन केल्लें आसा. पूण यशोवर्मा त्या काळांतलो बळिश्ट राजा आशिल्लो हातूंत दुबाब ना.<noinclude></noinclude> rsk8j8fada4mr68a9nv0cbnjxvcybgr 104 109471 1362983 593175 2026-09-07T06:29:44Z 93tanishaa 999164 /* Proofread */ 1362983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="93tanishaa" /></noinclude>यशोवर्मान चीनाच्या सम्राटाकडेन राजनितीक संबंद प्रस्थापीत केल्ले. काश्मीरचो राजा ललितादित्य हाचेवांगडा ताणें तिबेटाचेर घुरी घालून तिबेटी सैन्याचेर हार घाली म्हणपाचें राजतरंगिणीवयल्यान कळटा. इ.स.७००-७४० मेरेन यशोवर्म्याची राजवट चालू आशिल्ली. पूण ह्याच सुमाराक यशोवर्मा आनी ललितादित्य हांचेमदीं दुस्मानकाय जाली. मागीर तांचें झूज जावन यशोवर्म्याचेर हार पडली. त्या झुजांत ताका मरण येवंक ना. पुण उपरांतची कांयच म्हायती मेळना. चालुक्य राजा विंनयादित्य हाचें इ.स.६९५ च्या सुमाराक उत्तर भारताच्या सम्राटाकडेन झूज जाल्ल्याचो उल्लेख एका शिलालेखांत आसा. तो सम्राट म्हणजे यशोवर्माच आसल्यार ताची राजवट इ.स.६९० पसून सुरवात जाली असो एक अदमास आसा. कश्मिरांत यशोवर्माच्या नांवाच्यो कांय मुद्रा सांपडल्यात. कांय जाणकारांनी ताका कनौजाचो यशोवर्मनच मानला. यशोवर्मा हें उत्पलवंशी नरेश शंकरवर्मन हाचें दुसरें नांव आशिल्लें अशेंय मत आसा. '''यहुदीः''' भारतांतल्या ज्यू लोकांक यहुदी वा बेने इस्त्रायल म्हणटात. मुंबय, ठाणें आनी कुलाबा ह्या जिल्ह्यांनी ह्या लोकांची बरीच वसती आसा. इ.स.च्या पयल्या शेंकड्यांत हे लोक भारतांत आयले, अशें कांय इतिहासकारांचें मत आसा. कांय जाणांच्या मतान ते इ.स.च्या सव्या शेंकडयांत हांगा आयले. इ.स.च्या आठव्या शेंकडयांत मलबारच्या राजकर्त्यांनी ह्या लोकांक सनद दिल्ली, ती तांणी सांबाळून दवरिल्ली आसा. तशेंच तांकां धर्मीक आनी समाजीक मेकळिकूय फावो जाल्ली. इ.स.च्या १६व्या शेंकड्यांत मुसलमान आनी किरिस्तांव लोकांनी तांचेर अत्याचार केले. देखून तांचेमदले जायते जाण हेर पयसुल्ल्या वाठारांनी पळून गेले. पॅलस्टायनच्यान आयिल्ले यहुदी लोक युरोपी लोकांभाशेन गोरे आशिल्ले. जाल्यार एतद्देशीय बायलांच्या समागमांतल्यान काळे यहुदी जल्माक आयिल्ले. हे लोक मल्याळम भास उलयतात. संवसारांतल्या हेर ज्यू लोकांभाशेनूच हे लोक धर्मीक परबो मनयतात आनी उपास पाळटात. जेरूसलेमच्या नाशाच्या दिसा हे उपास करतात. भारतीयांची बरी वागणूक आनी संस्कारं हांणी आपणायल्यात. लग्नांत व्हंकलेच्या गळ्यांत तांळी बांदपाची चाल हांचेमदीं आसा. कांय यहुदी लोक गिरेस्त वेपारी आशिल्ले. कांय लोक कोचीच्या राजाचो सल्लागारूय आशिल्ले. पुरक नोंदः ज्यू समाज '''यक्षः''' देव आनी मनीस हांचेमदली एक योनी. यक्षांचो उल्लेख सदांच गंधर्व आनी किन्नर हांचे वांगडा जाता. जायते खेपे 'यक्ष रक्षांसि' असो राक्षसावांगडा जाता. यक्षांचे उत्पत्तीविशीं जायत्यो कल्पना प्रचलीत आसात, त्यो अशो- १.ब्रह्मदेवाचे शिंकेंतल्यान यक्षांची उत्पत्ती जाली. २.कश्यप आनी विश्वा हांचेपसून यक्ष जाले. ३.यक्ष प्रचेत्याचे पूत आनी ४.प्रजापतीन जेन्ना उदक आनी जीव निर्माण केले तेन्ना तांची राखण करपाखातीर कांय मनशाभाशेन दिसपी जीव उत्पन्न केले. जल्मतनाच ते तान-भूक म्हणून आड्डपाक लागले. आपणें निर्माण केल्ले जीवसृश्टीक आतां हे खातले अशें ब्रह्मदेवाक दिसलें. म्हणून ब्रह्मदेवान तांकां 'रक्षध्वम'= 'राखण करात' अशें सांगलें. तातुंतल्या कांय जाणांनी रक्ष धातूचो आडावप, प्रतिरोध करप, जबरदस्तीन मेळोवप असो घातकी अर्थ केलो 'बरें आसा' म्हळें. ते जाले राक्षस. कांय लोकांनी 'यक्षामः'= आमी खायन' अशें म्हळें ते जाले यक्ष. यक्ष हें उतर मूळ संस्कृत नासून तें खंयच्या तरी निषाद भाशेंतल्या उतराचें संस्कृतीकरण आसुंये अशें आधुनीक भाशाशास्त्रज्ञ मानपाक लागल्यात. वेगवेगळ्या लोकभाशांनी यक्षांक यख्ख, जख्ख, जाख, यक, यस्क अशें म्हणटात. महाभारताच्या वनपर्वांत यक्ष प्रश्राच्या आख्यानाच्या संदर्भांत यक्षाचें स्वरूप वर्णन दिलां. ब्रह्मवैवर्त पुराणांतूय यक्षांचें वर्णन आयिल्लें आसा. यक्षांचीं आनिकूय कांय लक्षणां अशीं: यक्षांक रगत आनी मांस मानवता. ते मसंडेंत वा तळ्याकडेन रावतात. युधिष्ठिराची भेट जाल्ली तो यक्ष एका तळ्याकडेनूच रावतालो. तांच्या राबित्याच्या जाग्याकडेन कोणूय वचत जाल्यार ताका यक्ष मारून उडयता. ते वाटमारीय करतात. वेपारी तांडे जर रानांतल्यान वचत जाल्यार तांकां ते मारतात आनी तांच्या जनावरांकूय मारून खातात. खंयच्याय घरांतल्यान ते मनशांक उबारून व्हरतात. ते विलासी, कामूक आनी दुश्ट आसतात. गुप्त संपत्तीची ते राखण करतात आनी नगरराखणेच्या कामाचेर नेमून दिल्यार तेंय काम ते करतात. यक्ष सोबीत दिसतात अशीय कल्पना पुराणांत सांपडटा. तशेंच सोबीत अशा दादल्याकच यक्ष वा गंधर्व समजुपाची चाल आसा. नल राजा, बुध्द आनी महावीराकय लोक यक्षच म्हणटाले. लोकमानसांतल्यो मात यक्षाविशींच्यो कल्पना वेगळ्योच आशिल्ल्यो. त्यो अशो-यक्ष पावस घालतात, अन्न, फळां आनी वनस्पतीची वाड करतात, गांव आनी गायांची राखण करतात, रोग<noinclude></noinclude> rd8g3u9vh2f02ox25bsasampy44lm84 104 109472 1362996 593246 2026-09-07T06:48:24Z Kanu Megha 999162 /* Proofread */ 1362996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kanu Megha" /></noinclude>आनी वांझपण ना करतात. देवळांचीय ते राखण करतात आनी तळ्याकडेन येवपी तानेल्ल्यांक ते कूट प्रश्न सारकी जाप मेळळिना जाल्यार तांकां ते मारून उडयतात. ते विघ्नकर्ते तशेंच विघ्नहर्तेय आसतात. ते बरे कलाकार आसून सोबीत देवळांय बांदतात. कुबेर हो यक्षाधिपती. ताचे सकयल मणिभद्र. पुराणांतूय धनद, विशालक, हरिकेश, शेवल, सुपरी, वरुण, अर्यमा, भंडीर, गर्दभ, पूर्णभद्र, समुद्रभद्र, सर्वतोभद्र, सुमन हीं यक्षांचीं नांवां सांपडटात. इ.स.च्या तिसऱ्या शेंकडयाच्या सुमाराक निर्माण जाल्ल्या महामायूरी ह्या बौध्दग्रंथांत यक्षांच्या नांवांची व्हडली वळेरी दिल्ली आसा. यक्षांचे लोहेय, भारतेय, कृशांगेय आनी विशालेय अशे चार गण सांगिल्ले आसात. यक्षांचो बावन आंकडो निश्र्चीत जाल्लो आसा आनी कालांतरान ते बावन वीर ह्या नांवान लोकांमदीं नामनेक पावल्यात. विद्युन्माला, चंद्रलेखा, सुलोचना, आलीका, बेंदा, मघा,इमिसीका ह्यो कांय यक्षिणी वेगवेगळ्या जाग्यांनी रावतात. यक्षिणी क्रूर आसतात. चड करून त्यो भुरग्यांक उबारून व्हरतात आनी खातात. महाभारतांत जरा यक्षिणीची कथा आसा. तीं भुरग्यांक मारून खाताली. ही पुराणीक जरा म्हणजेच बौध्द परंपरेंतली हारीती यक्षिणी. हिका कुबेराची बायल मानल्या. ही पयलीं लोकांची भुरगीं उबारुन व्हरुन मारताली. लोक तिका खूब भियेताले. अखेरेक तांणी बुध्दाक वचून गाराणें घालें. बुध्दान तिचें मन घुंवडावपाखातीर एक युक्ती केली. ताणें हारीतीच्या एका भुरग्याक लिपयलो. ताका लागून ती सामकी भियेली. तिच्या मनात मातृस्नेह उचांबळून आयलो. तेन्नाच बुध्दान तिका दुसऱ्याच्या भुरग्यांक व्हरून मारु नाका म्हणून उपदेश केलो. तेन्नाच्यान हारीती बालरक्षक जाली. अदभुतरुतू हें वेदांतलें खास विशेशण. यक्ष स्वरूपसुंदर, म्हान आनी अदभूत मानिल्लो आसा. वैदिक आर्य मात यक्षभक्त वा यक्षपूजक नाशिल्लें. अथर्ववेदांत मात यक्षाक भुवनव्यापक म्हळां. अथर्ववेदांत अमृतान रेवडायल्ल्या अपराजित अशा ब्रह्मपुरीचो उल्लेख आसून थंय महाकाय यक्ष रावता अशें म्हळां. वैदिक धर्माची सुरवात पयलीं भारतांत यक्षसंप्रदाय प्रस्थापित जाल्लो. यक्ष ही लोकधर्मी देवता. एका तेंपार यक्षपुजा सगळ्यांत चड प्रचलीत आशिल्ली. वेदोत्तर साहित्य तशेंच बौध्द-जैन साहित्य आनी काव्यसाहित्यांत यक्षांचो उल्लेख आसात. पुराणांत आनी जैन-बौध्द साहित्यांतूय जायत्यो यक्षकथा सांगिल्ल्यो आसात. वीरब्रह्मा नांवाचो एक देव सगल्या भारतांत पुजतात. वीर आनी ब्रह्म हीं दोनूय उतरां यक्षवाचकूच आसात. वेदोत्तर काळांत जैन आनी बौध्द धर्म उदयाक आयले. जायत्यो यक्ष-यक्षिणी बौध्द प्रवाहांत वचून देवता जाल्यो. जातक कथांनी यक्षांक म्हान शक्तीचे, भंयकर आनी मनीस जातीचे दुस्मान म्हळां. पूण बौध्द वाङ्मयांत यक्ष मायाळू, सहाय्यक आनी मनशाचे इश्ट मानल्यात. जैन धर्मांत यक्ष-यक्षिणींक तीर्थंकरांच्या सेवक-सेविकांचें स्थान मेळ्ळें. जैन वेपारी मणिभद्र यक्षाक आपलो राखणदार म्हणून पुजतात. जैनांच्या मतान यक्ष मनशाचें बरें करपी आसात. चरक संहिता आनी सुश्रुतसंहिता ह्या आयुर्वेदीक ग्रंथांनी मात यक्षांक उपद्रव करपीच मानल्यात. यक्षांची एक संज्ञा राजा अशी आसा. यक्षांचो राजा कुबेराक महाराज वा राजराज अशी पदवी मेळ्ळ्या. पाली साहित्यांतल्या चार दिकांच्या राखणदारांक चार महाराज म्हळां ते यक्षच. बौध्द स्तुपांत यक्षमूर्ती कोरांतून तांची पुजा करतात. यक्षांच्या पुजास्थानांक यक्षचैत्य म्हणटात. कांय यक्षस्थानां माती, विटो वा फातर हांणी केल्ल्या चौथऱ्याच्यो आसतात. ताका पुजशिला, आयागपट्ट वा त्रिकोनी पिंडी आसताली. खंयच्याय नगराभायर घंटिका यक्षांचें स्थान आसतालें. तशेंच, पुर्विल्ल्यो काळांत यक्षांचीं देवळांय बांदताले आसुंये. इतिहासीक काळांतल्या भारतीय मूर्तिकलेंत यक्षमूर्ती सगळ्यांत पुर्विल्ल्यो आसात. तकलेर पगडी, कानांत कुंडलां, गळ्यांत कंठो, हड्डयार त्रिकोणी हार, भुजांचेर अंगद, हातांत कटक, वयर उत्तरीय, सकयल धोतर, उबें अवस्थान, दावो हात कमरेर आनी उजवो हात उबारिल्लो असो यक्षमूर्तीचो भेस-परिभेस आसता. हे मूर्तीच्या अनुकरणांतल्यानूच बोधिसत्व आनी विष्णु हांच्यो मूर्ती जाल्यो. यक्षी खंयच्याय झाडालागीं अर्द पांयान वा खोडाक पांयांचो विळखो घालून वा खांदयेर चडून फुडले वटेन ओणव्यो जाल्ल्यो आसतात. सांची, भरहूत, मथुरा आनी अमरावतीचे मूर्तीकलेंत यक्षींची कामूक सोबीतकाय खरपणान जाणवता. ह्या यक्षिणींक पुष्पभंजिका अशें दुसरें नांव आसा. झाडांचीं फुलां काडून माळो करतना तांकां दाखयतात. कांय यक्षीमूर्ती देव, दानव आनी सोरोप हांणी परिवृत आसतात. तांचे भोंवतणी भूत-पिशाच्चांय दाखयतात. यक्षांची मूळ वसती अलकापुरींत आशिल्ली अशीं वर्णनां सगळ्याक मेळटात. यक्ष पुजेची सुरवात उत्तरेकडल्या वाठारांनी जाली असो हाचो अर्थ जाता. फुडें यक्षपुजक लोक अलकापुरी सोडून सकयल देवले तेन्ना व्रजमंडल हें तांचें मुखेल केंद्र जालें. कालांतरान सिंहल आनी उदेंत सागरांतल्या व्दिप तांचो प्रसार जालो.<noinclude></noinclude> i73trf6zr0x1nwyeol1o3ea28yjnthm 104 109473 1363000 593247 2026-09-07T06:57:41Z Ceuzii 999144 /* Proofread */ 1363000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ceuzii" /></noinclude>'''यक्षगानः''' दक्षिण भारतांतल्या कर्नाटक प्रदेशांतलो एक परंपरीक नाटय-नृत्य प्रकार. आंध्र आनी तमीळनाडू ह्या प्रदेशांनी यक्षगानाचे रितीचे नाटय-नाचाचे प्रकार दिसतात. आंध्रांत हाका विथिनाटकम् आनी तमीळ-नाडूंत भागवतमेळा अशें म्हण्टात. रचनात्मक नदरेन पळयल्यार तिनूय प्रकारांनी बरेंच सारकेपण आसा. पूण यक्षगानांत वापरतात तें संगीत, नाच आनी अभिनयशैली सामकीच वेगळी आसा. पोरन्या, अस्सल परंपरीक यक्षगानांत नाटयशास्त्रीय हस्तमुद्रांचो तशेंच शास्त्रीय हिंदुस्थानी वा कर्नाटक संगिताचोय वापर मात लेगीत करिनात. ताका लागून यक्षगान हो नाटय-नृत्य प्रकार परंपरीक लोकरंगभुंयेच्या सदरांत आस्पावता. यक्षगान ह्या उतराचो फावो तो संदर्भ आनी हे परंपरेचो उगम हांचेविशीं विद्वानांमदीं जायतीं मतां आसात. तातुंतलीं कांय अशीं-यक्षगान ही दख्खन भागांत लोकप्रिय अशी खाशेली संगीतप्रणाली आशिल्ली आनी हे संगीतशैलींत बरयल्लीं गेय नाटकां मागीर 'यक्षगान प्रसंग' म्हणून लोकप्रिय जालीं आसुंये. आयजूय हे शैलींत वापरतात अशे जायते राग आनी तांचीं नांवां प्रचलीत शास्त्रीय गायनपद्दतीपरस वेगळीं आसात. यक्ष हो 'जक्क-जक्कुलु' उतराचो अपभ्रंश आसुंये अशेंय कांय जाण म्हण्टात. 'जक्कुलु' ही नटनर्तकांची जमात दक्षिणेंत आशिल्ली. ह्या लोकांनी सादर केल्ले नाटय-गानप्रकार यक्षगान म्हणून वळखताले आसुंये. प्रयोगाचे नदरेन नासलो तरीय रचणुकेचे नदरेन यक्षगानांत पुर्विल्ल्या संस्कृत नाटयतंत्राचो वापर खुबूच सांपडटा. नांदी, पूर्वरंग हांचो वापर, सूत्रधार, विदुशक, नायक, नायिका हीं पात्रां 'जवनिके'चो (पात्र प्रवेशाखातीर वापरपाचो ल्हान पड्डो) उपेग, वाचिक आनी आहार्य अभिनयाचो वापर ह्या गजालीं वयल्यान हे परंपरेचें पोरनेपण कळटा. सोळाव्या शेंकड्यांत दक्षिण कर्नाटकांत बरयल्लो यक्षगान प्रसंग आयजूय उपलब्ध आसा. कन्नड यक्षगानाचें बऱ्याच गजालींनी कोंकणांतल्या दशावताराकडेन सारकेपण आसून आयजूय कर्नाटकांत कांय कडेन ताका दशावतार यक्षगान अशें म्हण्टात. कन्नड यक्षगान शक्तीचे कृपेखातीर सादर करतात. पयलीं देवाकडेन नवस करून इत्सा पूरी जाले उपरांत यक्षगान जाता. कार्तिकापसून चैत्रामेरेनचे चार-पांच म्हयने कर्नाटकांतल्या कुळवाडी-शेतकाऱ्यांक मेकळे आसतात. हेच लोक यक्षगान सादर करतात.वेगवेगळ्या गिरेस्त देवस्थानांचे वेवस्थापक ह्या यक्षगान करपी नटांक मुस्तायके असलें जाय आशिल्लें साहित्य दितात. मागीर ही मंडळी यक्षगानाच्यो कार्यावळी करपाखातीर भोंवडेर वतात. मंगळूर जिल्ह्यांत यक्षगान सादर करपी जीं जायतीं मंडळां आसात तातूंत कोल्लीरुमेळा, मारणाकट्टी मेळा, मंदाती मेळा सारकिल्या मंडळांचीं नांवां प्रसिदद आसात. चड करून दर एका गांवाच्या देवळामुखार यक्षगान जाताच.ताचेभायर कांय गिरेस्त लोक आपल्या आंगणांतूय यक्षगान घडोवन हाडटात. यक्षगानांतलें नाटय ज्या पुराणीक आख्यानाचेर उबारतात ताका प्रसंग म्हण्टात. तांची भास कन्नड आसता. मंगळूरांत कांयकडेन ती कोंकणी आसा. कूट आनी आट अशा दोन पददतींनी यक्षगान सादर करतात. कूट पद्दतीक ताळमद्दळे अशेंय म्हण्टात. ताळमद्दळे म्हणजे टाळ-मृदंगाचे साथीचेर केल्लें यक्षगान. हातूंत नृत्यनाट्य नासता जाल्यार फकत प्रसंगांचें गायन आसता. गायनाची पद्दत कर्नाटक संगिताकडेन जुळपी आसता. आट पद्दतीचें यक्षगान म्हळ्यार बैलाटम. बैल म्हळ्यार मैदान वा पटांगण आनी आटम म्हळ्यार नृत्यनाट्य. उकत्या मैदानाचेर, मळांचेर सादर करतात देखून ताका बैलाटम म्हण्टात. यक्षगानाचें स्वरूप बरेंचशें चंपूकाव्याभाशेन आसता. सुरवेक फकत भागवतांतल्या प्रसंगांचेर नृत्यनाटयां आदारिल्लीं आसतालीं. पूण मागीर रामायण, महाभारत, पुराणां हातुंतले ठळक प्रसंग तशेंच शिव आनी शक्ती हेय यक्षगानाचे विशय जावपाक लागले. अशा प्रसंगांचेर आदारिल्ल्या सुमार ५० नाटकांचेर यक्षगान ह्या नृत्यनाटकाचीं कथानकां आदारिल्लीं आसात. झुजांतले पेंच, झगडीं आनी विरोध हीं ह्या कथानकाचीं मूळसुत्रां आसात. हो एक ओजस्वी, आनी जोशपूर्ण नाचाचो आविश्कार. हातूंत नाचपी तेच बायलांचीय भुमिका करतात. हातुंतलें काव्य आनी नाचपी आपुणूच माचयेर म्हण्टात. यक्षगान हें मूळचें गांवगिरें आसून न्हेसपा येवजण, रंगांची येवजण हातूंत एके तरेचें सादेपण . नाचांत पदन्यास आनी 'भ्रमरी' (वाटकुळ्यो हालचाली) चड आसनात. यक्षगान हें अदभुतरम्य स्वरुपाचें आशिल्ल्यान तातूंत वास्तवतायेचें प्रमाण उणें आसता. प्रयोगाची सुरवात विनायक जाता. ताचे उपरांत सुब्बरायाक (नागाचें प्रतीक) उद्देशून एक पद म्हणटात. मागीर तांबड्या रंगाच्या पड्डयाफाटल्यानच्यान पात्रां पदन्यास करीत माचयेर येतात. ह्या नाच प्रकारांतल्या पात्रांचे सोम्य<noinclude></noinclude> s2i2ij519dzw7su3lucgvtwpivuyfr6 104 110216 1362969 593249 2026-09-07T06:18:15Z ~2026-48585-03 999169 1362969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Suchitra Bhandari" /></noinclude>बरीच विकसीत आशिल्ली इतलें खरें. वैदिकांचो अग्निष्टोम आनी पारशांचो होम हातूंत बरेंच सारकेपण आसा. अथर्वन्, आहुती, यज्ञ, सोम हीं उतरां मातशीं बदलून घेतिल्लीं दिसतात. ऋग्वेदाच्या काळांत यज्ञसंस्था पुराय विकसीत जावंक नासली तरी तीन अग्नी, तीन सवनां आनी चड करून १६ ऋत्विज ऋग्वेदाच्या ऋषींक खबर आशिल्ले अशें दिसता. कांय जाणाच्या मतान यज्ञसंस्थेची पुराय वाड जालेउपरांत वेदसंहितांची निमाणी आवृत्ती तयार जाली. ब्राह्मण ग्रंथांच्या काळांत हे संस्थेचो प्रभाव सगळ्यांत ऊंच आशिल्लो आनी उ प नि ष दा च्या काळापसून तो उणो जायत गेलो. इतिहासीक काळांत जायत्या राजांनी वेगवेगळे यज्ञ केल्ल्याचे कोरीव लेख सांपडटात तरी सर्वसामान्य समाजाचेर यज्ञांचो प्रभाव खुबूच उणो जाल्लो. आधुनिक काळांत खूब उण्या प्रमाणांत यज्ञ जातात. विशिश्ट फळाचे इत्सेन देवतेखातीर अग्नींत समंत्रक आहुती अर्पण करपासारक्यो कांय गजाली यज्ञांत सारक्यो आसल्यो तरी खंयच्या फळाची इत्सा आसा, खंयच्या द्रव्याची आहुती दितात, येजमान खंयचे शाखेचो ह्या कारणांवयल्यान यज्ञांच्या अनुश्ठानांत फरक पडटा. ताकालागून यज्ञांचे जायते प्रकार केल्यात. श्रुतींनी (वेदांनी) सांगिल्ले श्रौत आनी स्मृतींनी सांगिल्ले ते स्मार्त अशें यज्ञांचे दोन प्रकार मानतात. श्रौत यज्ञांचे इष्टी, पशुयाग आनी सोमयाग अशे तीन प्रकार आसात. इष्टींत पुरोडाश, आज्य सारकिलीं हविर्द्रव्यां आसतात. पशुयागांत इष्टींतलीं द्रव्यां अदीक पशू आनी सोमयागांत इष्टी आनी पशुयागांतलीं द्रव्यां अदीक सोमरस अशीं हविर्द्रव्यां आसतात. प्रकृती आनी विकृती अशे यज्ञांचे आनीक दोन प्रकार आसात.खंयचोय यज्ञ कसो करचो हें समजुपाखातीर शास्त्रान जेन्ना ताच्या सगळ्या आंगांचें वर्णन केल्लें आसता, तेन्ना त्या यज्ञाक प्रकृतियाग म्हणटात. जेन्ना खंयच्याय यज्ञाविशीं म्हायती दितना प्रकृतियागाच्या वर्णनांत येवंक नाशिल्ली अशी नवी आनी खास म्हायती सांगिल्ली आसता आनी हेर म्हायती प्रकृतियागांतल्यान अतिदेशान मेळटा तेन्ना त्या यज्ञाक 'विकृतियाग' म्हणटात. यज्ञांचे नित्य, नैमित्तिक आनी काम्य अशेय तीन प्रकार आसात. आनीक एके प द् द ती प्र मा ण पा क य ज्ञ सं स्था, हविर्यसंस्था आनी सोमयज्ञसंस्था अशे यज्ञांचे तीन प्रकार आसून त्या यज्ञस्थानांमदीं दर एक अशे सात प्रकार आसात. ह्या तीन य ज्ञ सं स्थां म दीं पाकयज्ञसंस्था ही स्मार्त आनी हेर दोन संस्था श्रौत आसात. आतांमेरेनच्या वर्गीकरणांत बसनात अशेय कांय यज्ञ आसात; तांकां 'विकृती' अशें म्हणटात. हांचे भायर 'सव' म्हणुनूय यज्ञ आसतात. देखीक- गोसव, पृथ्वीसव. विश्र्वजीत यज्ञासारके आनिकूय कांय म्हत्वपूर्ण यज्ञ आसात. घरांत नित्याक करपाचेय पंचमहायज्ञ आसात. यज्ञांत वेगवेगळ्या तरांचीं उपकरणां वापरतात. तातुंतलीं चडशीं उपकरणां लांकडापसून करतात. स्त्रुव, अग्निहोत्रहवणी, जुहू, उपभृत धरुवा हीं पात्रां लांकडाचीं आसतात. रशना, शुल्ब, निदान ह्या नांवाच्यो दोरयो, पुरोडाश भाजपाखातीर 'कपाल' म्हणून मातयेचीं<noinclude></noinclude> ftc51pdqqcuiavm9728nrrz0em8104t 1362981 1362969 2026-09-07T06:28:43Z Govenkar05 999142 /* Proofread */ 1362981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Govenkar05" /></noinclude>बरीच विकसीत आशिल्ली इतलें खरें. वैदिकांचो अग्निष्टोम आनी पारशांचो होम हातूंत बरेंच सारकेपण आसा. अथर्वन्, आहुती, यज्ञ, सोम हीं उतरां मातशीं बदलून घेतिल्लीं दिसतात. ऋग्वेदाच्या काळांत यज्ञसंस्था पुराय विकसीत जावंक नासली तरी तीन अग्नी, तीन सवनां आनी चड करून १६ ऋत्विज ऋग्वेदाच्या ऋषींक खबर आशिल्ले अशें दिसता. कांय जाणाच्या मतान यज्ञसंस्थेची पुराय वाड जालेउपरांत वेदसंहितांची निमाणी आवृत्ती तयार जाली. ब्राह्मण ग्रंथांच्या काळांत हे संस्थेचो प्रभाव सगळ्यांत ऊंच आशिल्लो आनी उ प नि ष दा च्या काळापसून तो उणो जायत गेलो. इतिहासीक काळांत जायत्या राजांनी वेगवेगळे यज्ञ केल्ल्याचे कोरीव लेख सांपडटात तरी सर्वसामान्य समाजाचेर यज्ञांचो प्रभाव खुबूच उणो जाल्लो. आधुनिक काळांत खूब उण्या प्रमाणांत यज्ञ जातात. विशिश्ट फळाचे इत्सेन देवतेखातीर अग्नींत समंत्रक आहुती अर्पण करपासारक्यो कांय गजाली यज्ञांत सारक्यो आसल्यो तरी खंयच्या फळाची इत्सा आसा, खंयच्या द्रव्याची आहुती दितात, येजमान खंयचे शाखेचो ह्या कारणांवयल्यान यज्ञांच्या अनुश्ठानांत फरक पडटा. ताकालागून यज्ञांचे जायते प्रकार केल्यात. श्रुतींनी (वेदांनी) सांगिल्ले श्रौत आनी स्मृतींनी सांगिल्ले ते स्मार्त अशें यज्ञांचे दोन प्रकार मानतात. श्रौत यज्ञांचे इष्टी, पशुयाग आनी सोमयाग अशे तीन प्रकार आसात. इष्टींत पुरोडाश, आज्य सारकिलीं हविर्द्रव्यां आसतात. पशुयागांत इष्टींतलीं द्रव्यां अदीक पशू आनी सोमयागांत इष्टी आनी पशुयागांतलीं द्रव्यां अदीक सोमरस अशीं हविर्द्रव्यां आसतात. प्रकृती आनी विकृती अशे यज्ञांचे आनीक दोन प्रकार आसात.खंयचोय यज्ञ कसो करचो हें समजुपाखातीर शास्त्रान जेन्ना ताच्या सगळ्या आंगांचें वर्णन केल्लें आसता, तेन्ना त्या यज्ञाक प्रकृतियाग म्हणटात. जेन्ना खंयच्याय यज्ञाविशीं म्हायती दितना प्रकृतियागाच्या वर्णनांत येवंक नाशिल्ली अशी नवी आनी खास म्हायती सांगिल्ली आसता आनी हेर म्हायती प्रकृतियागांतल्यान अतिदेशान मेळटा तेन्ना त्या यज्ञाक 'विकृतियाग' म्हणटात. यज्ञांचे नित्य, नैमित्तिक आनी काम्य अशेय तीन प्रकार आसात. आनीक एके प द् द ती प्र मा ण पा क य ज्ञ सं स्था, हविर्यसंस्था आनी सोमयज्ञसंस्था अशे यज्ञांचे तीन प्रकार आसून त्या यज्ञस्थानांमदीं दर एक अशे सात प्रकार आसात. ह्या तीन य ज्ञ सं स्थां म दीं पाकयज्ञसंस्था ही स्मार्त आनी हेर दोन संस्था श्रौत आसात. आतांमेरेनच्या वर्गीकरणांत बसनात अशेय कांय यज्ञ आसात; तांकां 'विकृती' अशें म्हणटात. हांचे भायर 'सव' म्हणुनूय यज्ञ आसतात. देखीक- गोसव, पृथ्वीसव. विश्र्वजीत यज्ञासारके आनिकूय कांय म्हत्वपूर्ण यज्ञ आसात. घरांत नित्याक करपाचेय पंचमहायज्ञ आसात. यज्ञांत वेगवेगळ्या तरांचीं उपकरणां वापरतात. तातुंतलीं चडशीं उपकरणां लांकडापसून करतात. स्त्रुव, अग्निहोत्रहवणी, जुहू, उपभृत धरुवा हीं पात्रां लांकडाचीं आसतात. रशना, शुल्ब, निदान ह्या नांवाच्यो दोरयो, पुरोडाश भाजपाखातीर 'कपाल' म्हणून मातयेचीं<noinclude></noinclude> on4gl56etbrvy55pmyavyxyalof3ae0 104 110421 1362968 507541 2026-09-07T06:05:14Z Sankuuu28 999141 /* Proofread */ 1362968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sankuuu28" /></noinclude>''मनोगत'' कोंकणी विश्वकोशाचो हो चवथो आनी निमणो खंड प्रकाशीत करतना आमकां खूब आनंद जाता. कोंकणी भाशेची उदरगत करप हो गोवा विद्यापिठाचो एक मुखेल उद्देश आसा. ह्या उद्देशाक धरून गोवा विद्यापिठान कोंकणी विश्वकोश निर्मितीचो संकल्प केल्लो. कोंकणी भाशेंतल्या ह्या पयल्या वयल्या विश्वकोशाची निर्मिती यशस्वीपणान करून गोवा विद्यापिठान केल्लो संकल्प आयज सार्थकी जाला. म्हजे उपकुलगुरू पदाचे कारकिर्दींत दुसरो,तिसरो आनी चवथो अशे तीन खंड प्रकाशीत जाले हें हांव म्हजें परम भाग्य समजतां. सर्वसादारण कोंकणी मनशाक, तशेंच विद्वानाक ताचे निजाचे भाशेंतल्यान संवसारांतल्या गिन्यानाची सोंपेपणी वळख करून दिवपाच्या उद्देशान गोवा विद्यापिठान कोंकणी विश्वकोशाची निर्मिती करूंक घेतली. जाका आपली आवयभास सोडून दुसरी भास येना तो गिन्यानापसून वंचीत उरचो न्ही, तशेंच जाका हेर भासो येतात ताचे खातीर ताचे निजाचे भाशेंतल्यान खाशेलें गिन्यान मेळचें अशो दोट्टी अपेक्षा सफल करपी हो विश्वकोश कोंकणीखातीर आदर्श असो शास्त्रीय संदर्भग्रंथ आसा. निकतीच वयर सरूंक लागिल्ले कोंकणी भाशेंतलो विश्वकोश निर्माण करप हो भोव कश्टांचो वावर. अपुरीं साधनां आनी अपुरें मनीसबळ घेवन संपादक मंडळान हो वावर पुराय केलो, ते खातीर हांव तांची तोखणाय करून तांकां शाबासंकी दितां. विशेश करून, विश्वकोशाचे संपादक डॉ.तानाजी हळर्णकार हांणि दिल्लें योगदान गोवा विद्यापिठाच्या इतिहासांत नमूद करपासारकें आशिल्ल्यान हांव तांकां खेरीत धन्यवाद दितां. पयल्या तीन खंडांसारकेंच ह्या चवथ्या खंडाचेंय कोंकणी मनशाकडल्यान उत्स्फूर्त स्वागत जातलें अशी आशा बाळगितां. गोवा विद्यापीठ ताळगांव-गोंय. २६ ऑक्टोबर २०००. डॉ.बाळकृष्ण सोंदे उपकुलगुरू<noinclude></noinclude> 3izjj510czwh97k2b8kw9ic6f2rsz51 104 110435 1362990 593295 2026-09-07T06:38:27Z Kiran A. pawar 999147 /* Proofread */ 1362990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kiran A. pawar" /></noinclude>नदरेन पळयल्यार तिचे तोडीचें धर्मीक कर्मकांड संवसारांत हेर खंयच सांपडना. हाचेवयल्यान हे संस्थेची व्यापकता स्पश्ट जाता. यज्ञाकलागून वेगवेगळ्यो विद्या आनी कलांकूय उत्तेजन मेळ्ळें. यज्ञकल्पनेचो समाजजीवनाचेरूय खूबसो प्रभाव आशिल्लो.शास्त्रांच्या अभ्यासाकूय यज्ञांक लागून चालना मेळ्ळी. एका काळांत समाजजिविताचेर प्रभाव आशिल्ली यथसंस्था आधुनिक काळांत प्रभावहीन जाल्या. व्हड प्रमाणांतले यज्ञ यागूय बरेच उणे जाल्यात. -कों.वि.सं.मं. '''यॅमॅनः''' यॅमॅन अरब रिपब्लिक. अक्षांश- १२.५-१८.0 रेखांश ४२.५-५३.५ (सादारण), राजपाटणः साना. उत्तर यॅमॅन आनी दक्षिण यॅमॅन एकठांय येवन घडिल्लो देश. दक्षिण यॅमॅनाक पिपल्स डॅमॉक्रेटीक रिपब्लिक ऑफ यॅमॅन जाल्यार उत्तर यॅमॅनाक यॅमॅन अरब रिपब्लिक म्हण्टाले. सदया ह्या दोनूय देशांक एकवटीतपणान रिपब्लीक ऑफ यॅमॅन म्हणून वळखतात. दक्षिण यॅमॅनाचो आवांठ ३,३६,८६९ चौ.किमी.उत्तरेक उत्तर यॅमॅन आनी साउदी अरेबिया, उदेंतेक ओमान, दक्षिणेक गल्फ ऑफ एडन. अस्तंतेक उत्तर यॅमॅन बाब अल् मंडबचो दर्या दक्षिण यॅमॅना भोंवतर्णी आसात. उत्तर यॅमॅनाचो आवांठ १,९५,००० चौ.किमी.ह्या देशाचे (आदलो देश) उत्तर आनी उत्तर उदेंतेक साउदी अरेबिया, दक्षिणेक दक्षिण यॅमॅन आनी अस्तंतेक बाब अल् मंडबचो दर्या आनी तांबडो दर्या (रॅड सी) आसात. '''भूंयवर्णनः''' दक्षिण यॅमॅन चार भुगोलीक वाठारांनी पातळ्ळां १.दक्षिण दिकेकडलो वाठार दर्यादेगेच्या रुपांत १२०० किमी.लांब आनी १२-२५ किमी.रूंद आसा. २.सपाट सडयाचो वाठार (भितरली सुवात) ३.हद्रामाउंटचे उत्तरेक पातळिल्लें रेंवट ४.दोंगराळ आनी उंचायेच्या वाठारांत आशिल्लीं पाचवींचार देगणां. उत्तर यॅमॅन भुगोलिक नदरेन दोन वाठारांनी पातळ्ळां. १.उंचायेवयलो दोंगराळ वाठार आनी अशीर दर्यादेगेवयलो सपाट वाठार. दक्षिण यॅमॅनांत तीन जुंवे आसात. १.कामारन हो जुंवो तांबडया दर्यांत आसा. (आवांठ १८१ चौ.किमी.) २.पेरीम (आवांठ-३०० चौ.किमी.) ३.अरेबियन म्हासागरांत आशिल्लें सोकोत्रा (आवांठ-३५०० चौ.किमी.) उत्तर यॅमॅनांतल्या दोंगरांची सादारण उंचाय १२०० ते ३००० मी.आसा. जबलहदूर हें ह्या वाठारांतलें सगळ्यांत ऊंच तेमूक. (उंचायः ३७६० मी.). उत्तर यॅमॅनाचे उत्तर शिमेर रब् अल् खली हें रेंवट आसा.ह्या वाठारांतलें दर्यादेगेक टिहामटे एश-शाम म्हणून वळखतात. दर्यादेगेसावन ३२ ते ४८ किमी. रुंदायेच्या वाठारांतली भूंय नापीक आसा. उदेंतेकडल्यान वाठारांतूय नापीक भूंय आनी रेंवटां आसात. '''न्हंयोः''' उत्तर यॅमॅनांत चडशो न्हंयो, दोंगराळ वाठारांतल्या मुळसांतल्यान सुरू जावन तांबडया दर्याक वचून मेळटात. देखीकः झेबीड, सिहॅम आनी सुरदूद. उत्तर यॅमॅनाच्या उत्तर वाठारांतल्यान कांय न्हंयांचे प्रवाह उदेंतेक व्हांवत वचून रब्-अल्-खलीच्या रेंवटांत गुप्त जातात. उत्तर यॅमॅनाच्या आग्नेय वाठारांतस्यान दक्षिण यॅमॅनांत व्हांवत वचपी न्हंयांनदीं बॅनें, तिबेन हांचो आस्पाव जाता. '''हवामानः''' उत्तर यॅमॅनाचें तापमान सादारणपणान २० सॅ.आसता. वातावरण उश्ण आनी रेंवटी स्वरुपाचें. हांगाचे गिमाळे चड कडक आसनात. शिंयाळ्यांत कडक थंडसाण आनी चड-उणया प्रमाणांत बर्फ पडटा. गिमाळ्यांत वायव्य दिकेकडल्यान येवपी आनी शिंयाळ्यांत नैऋत्य दिकेकडल्यान येवपी वारो हांगा थोडोभोव पावस हाडटा. वर्सुकी पावसाचें प्रमाण ५०० मिमी.आसता. दक्षिण यॅमॅनाचें सादारण हवामान अशें आसलें तरी पावसाचें प्रमाण ४०-५० मिमी.इतलें उणें आसता. '''वनस्पत आनी मोनजातः''' देशांतल्या दोंगराळ वाठारांत आनी न्हंयांच्या देगांनी तेचपरी दर्यावेळेवयल्या रेबकोंडांत व्हड प्रमाणांत वनस्पत दिश्टी पडटा. कांटयाळी वनस्पत हांगा व्हड प्रमाणांत दिश्टी पडटा. खाजूर, सीताफळ आनी युफेर्बिया हीं फळझाडां हांगा जातात. हांगा मेळपी ६०० तरांच्या झाडांमदीं आल्पायन रोज, तेरडा, तुळस, एल्डर, जुडास हांचो मुखेलपणान आस्पाव जाता. दोंगराळ वाठारांत बबून, कुरंग, बिबटो आनी सोंसो ही मोनजात जाल्यार विंचू आनी मिलिपॅड हे कीड-जीव देशाच्या साबार वाठारांनी मेळटात. हांगा सोरपांचें प्रमाण खूब उणें. ससाणे, गीद, डोमकावळे, कीर, हनीसकर, बीव्हर, फिंच हीं सवणीं हांगा चड प्रमाणांत आसात. कीड, मूय सारकिल्या वर्गांत मोडपी २७,००० जीव हांगा मेळटात. '''इतिहासः''' अरबस्थानांतलो सगळ्यांत पिकाळ आनी गिरेस्त वाठार अशीं वर्णना पुर्विल्ल्या जाणकारांनी यॅमॅनाविशीं केल्यांत. आदल्या काळार हांगा व्हड प्रमाणांत वेपाराची देवघेव चलताली. वासाळ तेलां आनी मसाल्याचो वेपार हांचो मोटो वेव्हार सबाचे राजवटींत चलतालो इ.स.पयलीं १००० ते २००). हो यॅमॅनाचे भरभराटीचो काळ. उपरांत होच वेपार हेर अरब राज्यांनी पातळटकच ह्या वैभावाक देंवती कळा लागली. इ.स.पयलीं दुसरो शेंकडो ते इ.स.उपरांत सव्या शेंकड्या मेरेन हांगा हिम्यरायट राजघराण्याची सत्ता चलताली. इ.स.५२५ त किरीस्तांव इथिओपियन घुसखोरांनी हो वाठार आपल्या शेकतळा हाडलो. सातव्या शेंकडयांत हांगा इस्लाम धर्माचो प्रसार जालो. तेउपरांत हांगा इस्लाम धर्माच्या शिया आनी सुन्नी पंथियांमदीं खर संघर्श सुरू जालो. णवव्या शेंक़डयांत हांगा<noinclude></noinclude> cb5atbj6h95smifc9ff1xgmbi46nbkt 104 110437 1362974 593296 2026-09-07T06:23:26Z Chaitradk 999165 /* Proofread */ 1362974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Chaitradk" /></noinclude>याह्या अल् हदी इलाल हक्क ह्या साउदी राजकर्त्यान इमाम पिठाची स्थापणूक केली. हें इमाम विद्यापीठ विसाव्या शेंकडयाच्या मध्यामेरेन अस्तित्वांत आसलें. इकराव्या शेंकडयांत यॅमॅनाचेर इजिप्ताची जाल्यार १२ वो ते १५व्या शेंकडया मेरेन रसूल राजवंशान हांगा चडांतचड काळ सत्ता भोगली. सोळाव्या शेंकडयांत मामलूक सुलतान आनी ऑटोमन तुर्कांनी ह्या वाठाराचेर आपलो शेक गाजयलो. झैदी इमान कासीम द ग्रेट (१५९७-१६२०) हाणें यॅमॅनाचो मदलो वाठार जिखलो. ताका लागून तुर्कांची सत्ता दर्यादेगेच्या वाठारापुरती मर्यादीत उरली. एकुणिसाव्या शेंकडयाच्या आरंभाक वहाबी मुसलमानांनी यॅमॅन ताब्यांत घेतलें. सन १८१८ त झैदी इमाम परत सत्तेर आयलो. हे खातीर ताणें इजिप्ताच्या सुलतानाचो चलो इब्राहीम पाशा हाचो पालव घेतलो. देखून इजिप्शीयन सैन्याचो शेक हांगा १८४० मेरेन उरलो. १८४० ते १८७२ हो यॅमॅनांतलो अराजक, घुस्मटमार आनी झुजाचो काळ. १८७२त ऑटोमन राजकरत्यांनी साना शार जिखून ह्या वाठारांत सत्ता मेळयली. तांची सत्ता पयल्या म्हाझुजाच्या अस्तामेरेन (१८१८) हांगा आसली. ग्रेट ब्रिटनाच्या पालवान इद्रिस जमातीन यॅमॅनांत सत्ता मेळोवपाचो एक अयशस्वी यत्न केल्लो. इब्न मुहमंद हाणें हो यत्न १९२५ वर्सा मोडून काडलो. ते तिडकीन इद्रीस जमातीन साउदी अरेबियाचो राजा सुलतान इब्न सौद हाका आपलो तेंको दिलो. १९३४ वर्सा यॅमॅन साउदी अरेबियाभितर झूज जालें. उपरांत ताइफाचे कबलातीक मान्यताय दिवन दोनूय पंगडांनी झूज थांबयलें. हे कबलातीवरवीं साउदी अरेबियान यॅमॅनाचे सुटकेक मान्यताय दिली. १९४५ वर्सा यॅमॅन अरब लिगाचो वांगडी जालो. १८४७ वर्सा युनाचो वांगडी जालो. १९५८त युनायटेड अरब स्टेट आनी युनायटेड अरब रिपब्लीक हांचो एक पंगड तयार जालो. १८ सप्टेंबर १९६२ दिसा सुलतान इमाम अहमदाच्या मरणा उपरांत लश्करी जावन क्रांती जावन उत्तर यॅमॅन घडलें. हे लश्करी राज्यक्रांतीक इजिप्त लश्कराचो आदार जाल्यार थळाव्या मूळ झुजारी पंगडाक/जमातीक साउदी अरेबियाचो आदार आसलो. दुसरे वटेन दक्षिण यॅमॅनान ऑगस्ट ते ऑक्टोबर १९६७ काळामजगतीं शिंपडून पडिल्लीं १७ ल्हान राज्यां एकठांय येवन एन.एल.एफ. सैन्याआड झुजूंक लागलीं. ही संद सादून 'प्लोसी' हे थळावे झुजारी संघटनेवरवीं ब्रिटीश सैन्य आनी एडन शारांतल्या नागरिकांक पिडूंक आरंभ केलो. थळाव्या खर प्रतिकाराक भियेवन २९ नोव्हेंबर १९६७ दिसा ब्रिटीश सैन्य दक्षिण यॅमॅनांतल्यान भायर सरलें. हाचो परिणाम म्हणून ३० नोव्हेंबर १९६७ त दक्षिण यॅमॅनाचो जल्म जालो. १९७२ वर्सासावन उत्तर आनी दक्षिण यॅमॅन एकठांय हाडपाखातीर खूब यत्न जाले. मे १९९० त उत्तर आनी दक्षिण यॅमॅन एकठांय आयलीं. १९९४ त यॅमॅनाच्या कांय वाठारांनी अंतर्गत यादवीचो खवदळ जालो. हाचो परिणाम म्हणून ५ मे १९९४ दिसा दक्षिण यॅमॅन, उत्तर यॅमॅनासावन वेगळें जालें. ७ जुलय १९९४ दिसा उत्तर यॅमॅनाच्या फौजांनी पुराय देशाचेर नियंत्रण करतकच ही यादवी सोंपली. ह्या देशाचे राश्ट्राध्यक्ष म्हणून कर्नल अली अब्दुल्ला सालेह जाल्यार प्रधानमंत्री म्हणून लॅफ्टनंट जनरल अब्द अल अझीझ अब्द अल घनी वावर पळयतात. '''संविधानः''' उत्तर यॅमॅनाची संसद १००० वांगडयाची आसली. तातूंतले ७०० वांगडी वेंचून काडटाले. तिका जनरल पिपल्स काँग्रेस म्हणटाले. ही संसद १९८२ त अस्तित्वांत आयली. उत्तर यॅमॅनांत आठ प्रशासकीय प्रांत आसले. (सदाह, अल्-बैदा, साना, अल हुद्यदाह (होद्यदा), हज्जाह, रीडा, इब्ब आनी तैज). दक्षिण यॅमॅनाचे संसदेक सुप्रीम पिपल्स काउन्सील म्हणटाले. ही संसद ३१ ऑक्टोबर १९७८त अस्तित्वांत आयली. दक्षिण यॅमॅनांत स प्रशासकीय प्रांत (अॅडन, लहेज, अॅबेन, शाब्वा, हद्रामाउंट आनी अल् म्हारा)आनी ३० उपविभाग आसले. दोनूय देश राश्ट्रसंघ आनी अरब लिगचे वांगडी आसले. सदया दोनूय देश एकठांय आयिल्ल्यान अखंड यॅमॅनाच्या संविधानाचो आवांठ स्पश्ट जावंक ना. '''अर्थीक परिस्थितीः''' उत्तर यॅमॅनाचे दुसरे उदरगत येवजणेप्रमाण (८२-८६) वट्ट खर्चाचें प्रमाण २९,३०० दशलक्ष रियाल आसले. १९८६ वर्सा उत्तर यॅमॅनाच्या अदमासपत्रकांत ९९,४४,३९,६००० रियाल खर्च आनी ७१७९०२९००० रियाल येणावळीची येवजण आशिल्ली. मार्च ८८च्या आंतरराश्ट्रीय दरांत ९.८८ रियालांक एक अमेरिकन डॉलर मेळटालो. दक्षिण यॅमॅनाचे (१९८६-९१)येवजणेप्रमाण ९९८.२ दशलक्ष खर्चाची तजवीज आसली. १९८६ वर्साच्या अदमास पत्रकांत २१४.४ दक्षलक्ष यॅमॅनी दिनारांची येणावळ आनी ३४१.४ दक्षलक्ष यॅमॅनी दिनार खर्चाची तजवीज आसली. मार्च ८८ च्या चलनदरेंत एका अमेरिकन डॉलारांक = ०.३४३ यॅमॅनी दिनार मोल एक अमेरिकन डॉलर म्हळ्यार १४० रियाल इतलें आसलें. '''ऊर्जा आनी सैमीक गिरेस्तकायः''' उत्तर यॅमॅन-वीज उत्पादन = ५५६ दशलक्ष किलॉवॉट (१९८६). तेलाच्या उत्पादनाक १९८७ तल्यान सुरवात जाली. खणींतलें मीठ हांगा व्हड प्रमाणांत जाता (उत्पादन-६४००० टन १९८१). देशांतली १.३ दक्षलक्ष हॅक्टर जमीन शेत आनी हेर पिकावळीखातीर वापरतात. मुखेल पिकां आनी उत्पादन (१००० टनांत) सोरगम- ३९१, बटाट- २०८, द्राक्षां- ८५, खाजूर- ७, गंव- ८५, नाचणे- ४१, मको- ४९ (१९८६). '''मोनजातः''' गोरवां- ९,५२,००, करें-५७०००, मेंढरा- १.८५ दशलक्ष, बोकडयो २.२६ दशलक्ष, कुकडां- १६ दशलक्ष (१९८६).<noinclude></noinclude> 885xbya96qa9z2m9n2q6z7aul19xp2j 104 110541 1363001 593297 2026-09-07T07:03:14Z Shanuusr 999143 /* Proofread */ 1363001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shanuusr" /></noinclude>'''दर्यांतली पिकावळः''' १८,३००० टन (१९८४). '''दक्षिण यॅमॅन - वीज उत्पादन''' - ५५६ दशलक्ष किलोवॉट. १९८५ वर्साच्या आंकडयाप्रमाण शेतकी पिकावळीचें उत्पादन (१००० टनांत), बाजरी-८० टन,गंव-१५ टन,कापूस-५टन, कापूस बियां-१० टन, सातू-२ टन. '''मोनजातः''' गोरवां-९६,०००,मेंढरां- ९,३०,०००,बोकडय- १.३८ दशलक्ष,कुकडां-२ दशलक्ष (१९८६). नुस्त्यांची पिकावळ हो हांगाचो मुखेल वेवसाय. ताची विदेशांत निर्यात जाता. (उत्पादन- ८०,००० टन १९८६). '''उददेगधंदेः''' उत्तर यॅमॅनांत उददेग व्हड प्रमाणांत नात. सगळ्यांत व्हड लुगटां उद्देगाचो कारखानो सानाक आसा. १९८२ त शिमिटाचें उत्पादन ८५००० टन आसलें. देशांत खाणा जिनस आनी जनावरां व्हड प्रमाणांत आयात जातात. १९८५ त ग्रेट ब्रिटनांत जाल्ले आयात-निर्यातीचें प्रमाण (१००० पाउंड स्टर्लिंगांत) ५५,३३४ आनी २३०६ इतलें आसलें. उत्तर यॅमॅनांत १९८६ वर्सा ४४,००० पर्यटक आयले. दक्षिण यॅमॅनांत रंग, लुगटां,व्हडीं वा बोटींतल्यान म्हालाची येरादारी हे वेवसाय मुखेलपणान चलतात. १९८५ वर्साची वट्ट‌ आयात २४१ दशलक्ष दिनार जाल्यार निर्यात १० दशलक्ष दिनार आसली. ग्रेट ब्रिटनाकडली आयात आनी निर्यात (१००० स्टर्लिगांत) २८,२७१ आनी निर्यात १०५६इतली आसली. '''लोक आनी समाजजीणः''' राजधानीः साना, उददेगीक राजधानीः एडन. उत्तर यॅमॅनाचो मुखेल धर्म मुसलमान. हातुंतले ३९% सुन्नी आनी ५९% शिया पंथीय आसात. दक्षिण यॅमॅनांतूय चडांतचड नागरीक मुसलमान धर्म मानतात. हांगा थोडयाभोव प्रमाणांत हिंदू आनी किरिस्तांव नागरिकांची वसती आसा. '''शिक्षणः''' एकवटीत यॅमॅनांत साक्षरतायेचें प्रमाण ३८% आसा(१९९६). '''भाशा साहित्य : ''' उत्तर यॅमॅनांत सानाचे मशिदींत व्हड ग्रंथालय आसा.तातूंत १०,००० ग्रंथ, पुर्विल्लीं हातबरपां आनी धर्मीक ग्रंथ आसात. हांगासल्ली मुखेल भास अरबी आसून तिका यॅमॅनी मातयेचो अरबी ढंग आसा. '''म्हत्वाचीं थळां‌:''' सानाक चामडें,भांगर-शिंगर आनी आयदनां हांचो वेव्हार चलता. हें एक इतिहासीक शार आसून हांगा खूब मशिदी आसात. शारा भोंवतणी खूब पोरनी वणत आसा. '''एल होदेद : ''' म्हत्वाचो धको. हांगासावन काफी, चामडें, खाजूर हांची विदेशांत निर्यात जाता.मोचा हें शार काफयेचे निर्यातीक लागून नांवारूपाक आयलां. इबः हें शार बऱ्या जातींच्या घोडयांक लागून नांवारूपाक आयलां. एडन : यॅमॅनांतलोच न्हय जाल्यार अरबी संवसारांतलो एक म्हत्वाचो दर्यांतलो धको. हांगा टॅंकरांवरवीं चड व्हड प्रमाणांत तेलाची हाड-व्हर चलता. येरोम : हें शार शेतकी आनी जनावरांच्या वेव्हाराक लागून नांवारुपाक आयलां. लोहया : हांगा खाणींतलें मीठ व्हड प्रमाणांत मेळटा. येमेनाची भारतांतली कचेरीः बी-७०, ग्रेटर कैलाश-१, नवी दिल्ली ११००४८ आनी उपकचेरी : १०२, मेकर टावर एक. १०वो माळो कफ परेड मुंबय. - पंढरीनाथ श्री. श. सुरसुरे '''यॅलो,रोझॅलीन सुसमानः''' (जल्मः १९ जुलय १९२१,न्यूयॉर्क). अमेरिकन वैजकी भौतिकीविश आनी ताचे जीववैजकी संशोधिका. प्रारण-प्रतिरक्षा-आमापान तंत्राचो विकास आनी ताचे जीववैजकी संशोधनांतले उपेग हे विशीं केल्ल्या कार्याविशीं १९७७ वर्साचो वैजकी वा शरीरक्रियाविज्ञानाचो नोबॅल पुरस्कार यॅलो हिका रॉझे गेयमॅं आनी अँडऱ्यू व्ही शॅली हांचेवांगडा वांटून मेळ्ळो. तिणें हंटर म्हाविद्यालयांतल्यान ए.बी.(१९४१)आनी एम्.एस्.(१९४२)ह्यो पदव्यो घेतल्यो. १९४५ वर्सा तिणें अणुकेंद्रीय भौतकी हो विशय घेवन इलिनॉय विद्यापीठाची पीएच्.डी.पदवी घेतली. थोडो तेंप तिणें हंटर म्हाविद्यालयाच्या भौतकी विद्यालयांत काम केलें आनी उपरांत ती १९४७ वर्सासावन ब्रॉक्स वॅटॅरन्स अॅडमिनिस्ट्रेशन हॉस्पिटलांत संशोधन शाळेची संचालिका आनी अणुकेंद्रीय वैजकी विभागाची मुखेल म्हणून काम करूंक लागली. १९५० वर्सा तिका ह्याच हॉस्पिटलांतल्यान पास जाल्लो सॉलोमन ए.बर्सन हो सांगाती मेळ्ळो. १९७२ वर्सा बर्सनाक अचकीत मरण आयलें. ते मेरेन तीं दोगांय एकठांय संशोधन करतालीं. संशोधन तांचो पयलो विशय अवटू ग्रंथीचे विकृतीचें निदान करपाखातीर वापरतात त्या आयोडीन(१३१) ह्या किरणोत्सर्गी समस्थानिकाविशीं (एकूच अणुक्रमांक आशिल्ल्या पूण विंगड विंगड अणुभार आशिल्ल्या त्याच मूलद्रव्याच्या प्रकाराविशीं) आशिल्लो. १९५५ वर्साच्या अदमासाक मुद्रायुक्त इन्सुलिनाच्या वितरणाविशीं संशोधन करतना तांकां इन्सुलीन उपचार घेवपी पिडेस्तांच्या रगतांत इन्सुलीन बध्द करपी प्रतिपिंडां म्हळ्यार भायलो पदार्थ शरिरांत येतकच तांचो विलो लावपाखातीर रगतद्रवांत निर्माण जावपी खाशेलीं प्रथिनां मेळ्ळीं.ह्या प्रतिपिंडांचे रगतांतले सांद्रतेचो सोद घेवपाखातीर यॅलो आनी बर्सन हांणी जें निरीक्षण केलें, तातूंत 'प्रारण-प्रतिरक्षा-आमापन' (radio-immunoassay)ह्या सामक्या संवेदनशील खाशेल्या तंत्राचो सोद लागलो. ह्या तंत्राचें खाशेलपण म्हळ्यार शरिरांत आसपी हजारांनी क्रियाशील जैव पदार्थांचें, ते सामके सूक्ष्म प्रमाणांत आसुनूय आमापान करप शक्य जालें. ह्या सोदापयलीं अशें आमापान शक्य नाशिल्लें. इन्सुलीन प्रतिरोधी पिडेस्तां भितर, तांची प्रतिरक्षा यंत्रणा,<noinclude></noinclude> 6m2fin6uy7nuq46nrf2fmesew85xjty 104 110543 1362987 593298 2026-09-07T06:36:52Z Samidha kubal 999150 /* Proofread */ 1362987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Samidha kubal" /></noinclude>ह्या बाह्म प्रथिनांआड प्रतिपिंडां तयार करता हो यॅलो आनी बर्सन हांचो दावो शास्त्रीय चवकटींत मान्य जावपाक खूब दुबाव घेतले, पूण तांणी आपले यत्न चालूच दवरले. सादें इन्सुलीन आनी मुद्रायुक्त इन्सुलीन हातूंतलो फरक हीं प्रतिपिंडां वळखनात. हाचे वयल्चान तांणी प्रारण गणित्र हें अणुकेंद्रीय प्रारण मेजपाचें उपकरण वापरून इन्सुलीन आमापन शक्य केलें. गिनीपिग वा सोंशे ह्या प्राण्यांभितर प्रयोगशाळेंत खंयच्याय जैव क्रियाशील पदार्थाआड प्रतिपिंडा निर्माण करप शक्य आशिल्ल्यान त्या सगळ्यांच्या खोल अभ्यासाक ह्या नव्या तंत्राक लागून खूब आदार जालो. सुमार तीस वर्सां यॅलो ह्या तंत्राचो अभ्यास आनी संशोधन करीत आशिल्ली. सुरवेक ह्या तंत्राचो अंतःस्त्रावीग्रंथिविज्ञानांत(रगतांत सरळ विरगळपी उत्तेजक स्त्राव-हॉर्मोन-स्त्रवपी ग्रंथींविशींच्या विज्ञानांत) उपेग करपाचेर मुखेलपणान भर आशिल्लो. फुडें एंझायमां(जीवरसायनीक विक्रिया घडून येवपाक आदार करपी प्रथिनां), वखदी विज्ञान, वायरस आनी सूक्ष्म जंतुतन्य प्रतिजनां (जांकां प्रतिरोध करपाखातीर रगतद्रवांत प्रतिपींड निर्माण जातात अशें नुकसान करपी पदार्थ) आनी जीवविज्ञानाकडेन संबंदीत आशिल्ल्या हेर शेंक्डयांनी पदार्थांच्या संशोधनांतूय हे पददतीचें म्हत्व सिध्द जालें. यॅलो हिका नोबॅल पुरस्काराभायर हेर आनिकूय पुरस्कार मेळ्ळ्यात. तातूंतले कांय उल्लेख करपासारके आसात इलिलिली पुरस्कार(१९६१), गेर्डनर पुरस्कार(१९७१), कॉख पुरस्कार(१९७२),क्रेसी मॉरिसन पुरस्कार(१९७५), लास्कार पुरस्कार(१९७६) आनी बँटिक पदक(१९७८). हे भायर तिका बारा मानादीक डॉक्टरेट पदव्यो मेळ्ळ्यात. १९७५ वर्सा तिची नॅशनल अॅकॅडेमी ऑफ सायन्सीसची वांगडी म्हणून आनी १९७८ वर्सा अमेरिकन अॅकॅडेमी ऑफ आर्टस अँड सायन्सीसची वांगडी म्हणून निवड जाली. -कों वि.सं.मं. यांग,चेन निंगः (जल्मः २२ सप्टेंबर १९२२, हफे, आन्ह्ये, चीन). चीनी-अमेरिकन भौतिकीविज्ञ. बीटा क्षयाभाशेन दुर्बल अणुकेंद्रीय परस्परक्रियांचे बाबतींत समता अक्षय्यता(Parity Conservation)तत्त्वाच्या जावपी उल्लंघनाच्या सोदविशीं यांग आनी ताचो सांगाती त्सुंग डाओ ली हाका १९५७ च्या भौतिकीच्या नोबॅल पुरस्काराचो भोवमान मेळ्ळो. १९४२ वर्सा ताणें कुन्मिंग हांगाच्या नॅशनल साऊथवॅस्ट असोसिएटेड विद्यापिठाची बी.एससी. आनी १९४४ वर्सा चिंगयुआन विद्यापिठाची एम. एससी. ह्यो पदव्यो घेतल्यो. उपरांत १९४६ वर्सा तो चिंगयुआन विद्यापिठाची शिश्यवृत्ती मेळोवन अमेरिकेंतल्या शिकागो विद्यापिठांत गेलो. थंय एनरीको फेर्मी आनी एडवर्ड टेलर हांच्या मार्गदर्शनाखाला संशोधन करून १९४८ वर्सा ताणें पीएच्.डी.पदवी घेतली. प्रिन्स्टनांतल्या इन्स्टिटयूट फॉर अॅडवान्स्ड स्टडीस हे संस्थेंत ताणें १९४९ वर्सासावन संशोधनाक सुरवात केली आनी थंयच १९५५ वर्सा ताची प्राध्यापक पदाचेर नेमणूक जाली. १९६५ वर्सा तो न्यूयॉर्क स्टेट विद्यापिठांत प्राध्यापक जालो. यांग हाणें मुखेलपणान संख्यिकीय यामिकी आनी सममिती नेम ह्या विशयांनी संशोधन केलां. १९५६ वर्सा यांग आनी ली हांणी मेळून बीटा क्षयाभाशेन दुर्बल अणुकेंद्रीय परस्परक्रियांचे बाबतींत समता अक्षय्यता तत्तवाचें उल्लंगन जावपाची शक्ताय आसा अशे सैध्दांतिक रितीन भाकीत केलें आनी तें तत्त्व ३० वर्सा सुमार आदारभूत मानप जातालें. ह्या भाकिताची चांचणी घेवपाखातीर कांय प्रयोगूय तांणी सुचयले. नॅशनल ब्युरो ऑफ स्टँडर्ड्स हांगाच्या सी.एस्.वू आनी ताच्या वांगडयांनी तशेंच कोलंबिया विद्यापीठ आनी शिकागो विद्यापिठांतल्या हेर शास्त्रज्ञांनी अशे प्रयोग करून हें भविश्य खरें केलें. ह्या तांच्या सोदाक लागून आणवीय आनी मूलकण भौतिकीच्या मुलभूत सिध्दांतांत खूब बदल जाले. ह्या संशोधनाभायर यांग हाणें आर्.एल.मिल्स हाचे वांगडा मूलकण आनी क्षेत्रां हांचेखातीर मूलभूत परस्परक्रियांचें गणितीय वर्णन करपी क्रमनिरपेक्ष नाशिल्लो गेज सिध्दांत मांडलो. हो सिध्दांत 'यांग-मिल्स सिध्दांत' ह्या नांवान वळखतात. नोबॅल पुरस्काराभायर ताका आल्बर्ट आल्बर्ट आयन्स्टायन पुरस्कार (१९५७),प्रिन्स्टन विद्यापिठाची मानादीक डॉक्टरेट (१९५८) हे भोवमान मेळ्ळे. अमेरिकन फिजीकल सोसायटी, नॅशनल अॅकॅडेमी ऑफ सायन्सीस ह्या विज्ञानिक संस्थांचो तो वांगडी आसा. -कों दि.सं.मं. यांगत्से न्हंयः संवसारांतली पांचव्या क्रमांकाची आनी चीन देशांत आशिल्ली आशिया खंडांतली, लांबायेन सगळ्यांत व्हड न्हंय. तिची लांबाय सुमार ५,४९४ किमी.आनी जलवाहनक्षेत्र १८,२९,००० चौ.किमी.आसा.न्हंयेच्या देगणाचो उदेंत-अस्तंत विस्तार ३,२१९ किमी.आनी दक्षिणोत्तर विस्तार ९६५ किमी.आसा. हे न्हंयेचें यांगत्से किअँग हें नांव चीनांतल्या पुर्विल्ल्या यांग जहागिरीवयल्यान आयिल्लें आसूंक जाय. चीनी लोक सादारणपणान जांग ज्यांग (लांब न्हंय) ह्या नांवाचो वापर करतात. हे न्हंयेक डा किअँग (व्हड न्हंय) ह्या नांवानूय वळखप जाता. युरोपी लोकांनी ब्ल्यू रिवर (निळी न्हंय) अशें नांव हे न्हंयेक दिलां... हे न्हंयेचो उगम चीनाच्या अस्तंत वाठारांत तिबेटाचे ईशान्य शिमेलागसर डांगकूल पर्वत रांगेंत दर्यापातळेसावन ५,४८६ मी.उंचायेचेर जाता आनी चीनाच्या इकरा प्रदेशांतल्यान व्हांवत वचून<noinclude></noinclude> nlnzv5xlj2kybfwermpgeyol8rf6dep 1362989 1362987 2026-09-07T06:37:41Z Samidha kubal 999150 /* Proofread */ 1362989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Samidha kubal" /></noinclude>ह्या बाह्म प्रथिनांआड प्रतिपिंडां तयार करता हो यॅलो आनी बर्सन हांचो दावो शास्त्रीय चवकटींत मान्य जावपाक खूब दुबाव घेतले, पूण तांणी आपले यत्न चालूच दवरले. सादें इन्सुलीन आनी मुद्रायुक्त इन्सुलीन हातूंतलो फरक हीं प्रतिपिंडां वळखनात. हाचे वयल्चान तांणी प्रारण गणित्र हें अणुकेंद्रीय प्रारण मेजपाचें उपकरण वापरून इन्सुलीन आमापन शक्य केलें. गिनीपिग वा सोंशे ह्या प्राण्यांभितर प्रयोगशाळेंत खंयच्याय जैव क्रियाशील पदार्थाआड प्रतिपिंडा निर्माण करप शक्य आशिल्ल्यान त्या सगळ्यांच्या खोल अभ्यासाक ह्या नव्या तंत्राक लागून खूब आदार जालो. सुमार तीस वर्सां यॅलो ह्या तंत्राचो अभ्यास आनी संशोधन करीत आशिल्ली. सुरवेक ह्या तंत्राचो अंतःस्त्रावीग्रंथिविज्ञानांत(रगतांत सरळ विरगळपी उत्तेजक स्त्राव-हॉर्मोन-स्त्रवपी ग्रंथींविशींच्या विज्ञानांत) उपेग करपाचेर मुखेलपणान भर आशिल्लो. फुडें एंझायमां(जीवरसायनीक विक्रिया घडून येवपाक आदार करपी प्रथिनां), वखदी विज्ञान, वायरस आनी सूक्ष्म जंतुतन्य प्रतिजनां (जांकां प्रतिरोध करपाखातीर रगतद्रवांत प्रतिपींड निर्माण जातात अशें नुकसान करपी पदार्थ) आनी जीवविज्ञानाकडेन संबंदीत आशिल्ल्या हेर शेंक्डयांनी पदार्थांच्या संशोधनांतूय हे पददतीचें म्हत्व सिध्द जालें. यॅलो हिका नोबॅल पुरस्काराभायर हेर आनिकूय पुरस्कार मेळ्ळ्यात. तातूंतले कांय उल्लेख करपासारके आसात इलिलिली पुरस्कार(१९६१), गेर्डनर पुरस्कार(१९७१), कॉख पुरस्कार(१९७२),क्रेसी मॉरिसन पुरस्कार(१९७५), लास्कार पुरस्कार(१९७६) आनी बँटिक पदक(१९७८). हे भायर तिका बारा मानादीक डॉक्टरेट पदव्यो मेळ्ळ्यात. १९७५ वर्सा तिची नॅशनल अॅकॅडेमी ऑफ सायन्सीसची वांगडी म्हणून आनी १९७८ वर्सा अमेरिकन अॅकॅडेमी ऑफ आर्टस अँड सायन्सीसची वांगडी म्हणून निवड जाली. -कों वि.सं.मं. यांग,चेन निंगः (जल्मः २२ सप्टेंबर १९२२, हफे, आन्ह्ये, चीन). चीनी-अमेरिकन भौतिकीविज्ञ. बीटा क्षयाभाशेन दुर्बल अणुकेंद्रीय परस्परक्रियांचे बाबतींत समता अक्षय्यता(Parity Conservation)तत्त्वाच्या जावपी उल्लंघनाच्या सोदविशीं यांग आनी ताचो सांगाती त्सुंग डाओ ली हाका १९५७ च्या भौतिकीच्या नोबॅल पुरस्काराचो भोवमान मेळ्ळो. १९४२ वर्सा ताणें कुन्मिंग हांगाच्या नॅशनल साऊथवॅस्ट असोसिएटेड विद्यापिठाची बी.एससी. आनी १९४४ वर्सा चिंगयुआन विद्यापिठाची एम. एससी. ह्यो पदव्यो घेतल्यो. उपरांत १९४६ वर्सा तो चिंगयुआन विद्यापिठाची शिश्यवृत्ती मेळोवन अमेरिकेंतल्या शिकागो विद्यापिठांत गेलो. थंय एनरीको फेर्मी आनी एडवर्ड टेलर हांच्या मार्गदर्शनाखाला संशोधन करून १९४८ वर्सा ताणें पीएच्.डी.पदवी घेतली. प्रिन्स्टनांतल्या इन्स्टिटयूट फॉर अॅडवान्स्ड स्टडीस हे संस्थेंत ताणें १९४९ वर्सासावन संशोधनाक सुरवात केली आनी थंयच १९५५ वर्सा ताची प्राध्यापक पदाचेर नेमणूक जाली. १९६५ वर्सा तो न्यूयॉर्क स्टेट विद्यापिठांत प्राध्यापक जालो. यांग हाणें मुखेलपणान संख्यिकीय यामिकी आनी सममिती नेम ह्या विशयांनी संशोधन केलां. १९५६ वर्सा यांग आनी ली हांणी मेळून बीटा क्षयाभाशेन दुर्बल अणुकेंद्रीय परस्परक्रियांचे बाबतींत समता अक्षय्यता तत्तवाचें उल्लंगन जावपाची शक्ताय आसा अशे सैध्दांतिक रितीन भाकीत केलें आनी तें तत्त्व ३० वर्सा सुमार आदारभूत मानप जातालें. ह्या भाकिताची चांचणी घेवपाखातीर कांय प्रयोगूय तांणी सुचयले. नॅशनल ब्युरो ऑफ स्टँडर्ड्स हांगाच्या सी.एस्.वू आनी ताच्या वांगडयांनी तशेंच कोलंबिया विद्यापीठ आनी शिकागो विद्यापिठांतल्या हेर शास्त्रज्ञांनी अशे प्रयोग करून हें भविश्य खरें केलें. ह्या तांच्या सोदाक लागून आणवीय आनी मूलकण भौतिकीच्या मुलभूत सिध्दांतांत खूब बदल जाले. ह्या संशोधनाभायर यांग हाणें आर्.एल.मिल्स हाचे वांगडा मूलकण आनी क्षेत्रां हांचेखातीर मूलभूत परस्परक्रियांचें गणितीय वर्णन करपी क्रमनिरपेक्ष नाशिल्लो गेज सिध्दांत मांडलो. हो सिध्दांत 'यांग-मिल्स सिध्दांत' ह्या नांवान वळखतात. नोबॅल पुरस्काराभायर ताका आल्बर्ट आल्बर्ट आयन्स्टायन पुरस्कार (१९५७),प्रिन्स्टन विद्यापिठाची मानादीक डॉक्टरेट (१९५८) हे भोवमान मेळ्ळे. अमेरिकन फिजीकल सोसायटी, नॅशनल अॅकॅडेमी ऑफ सायन्सीस ह्या विज्ञानिक संस्थांचो तो वांगडी आसा. -कों दि.सं.मं. यांगत्से न्हंयः संवसारांतली पांचव्या क्रमांकाची आनी चीन देशांत आशिल्ली आशिया खंडांतली, लांबायेन सगळ्यांत व्हड न्हंय. तिची लांबाय सुमार ५,४९४ किमी.आनी जलवाहनक्षेत्र १८,२९,००० चौ.किमी.आसा.न्हंयेच्या देगणाचो उदेंत-अस्तंत विस्तार ३,२१९ किमी.आनी दक्षिणोत्तर विस्तार ९६५ किमी.आसा. हे न्हंयेचें यांगत्से किअँग हें नांव चीनांतल्या पुर्विल्ल्या यांग जहागिरीवयल्यान आयिल्लें आसूंक जाय. चीनी लोक सादारणपणान जांग ज्यांग (लांब न्हंय) ह्या नांवाचो वापर करतात. हे न्हंयेक डा किअँग (व्हड न्हंय) ह्या नांवानूय वळखप जाता. युरोपी लोकांनी ब्ल्यू रिवर (निळी न्हंय) अशें नांव हे न्हंयेक दिलां... हे न्हंयेचो उगम चीनाच्या अस्तंत वाठारांत तिबेटाचे ईशान्य शिमेलागसर डांगकूल पर्वत रांगेंत दर्यापातळेसावन ५,४८६ मी.उंचायेचेर जाता आनी चीनाच्या इकरा प्रदेशांतल्यान व्हांवत वचून<noinclude></noinclude> fhxxo6dmx841cmszmtv370l5afyus7r 104 110545 1362985 593345 2026-09-07T06:31:13Z Abhimanyu Kumar 08 999163 /* Proofread */ 1362985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Abhimanyu Kumar 08" /></noinclude>उदेंतेक शांघाय लागसार उदेंत चीनी दर्याक ती मेळटा. उलान मुलुन आनी चुताए हे यांगत्सीचे सुखेचे मुखेल दोन प्रवाह. तातूंत दक्षिणेकडलो उलान मुलुन (चीनी) वा उलान मुरेन (तिबेटी) ह्या नांवान वळखुपी प्रवाह हो मुखेल. ह्या दोन प्रवाहांच्या संगमापसूनचो तिबेटी वाठारांतलो यांगत्सेचो प्रवाह सवथळ आनी व्हड अशे खिंडींतल्यान उदेंतेक व्हांवत वचून न्हंयेपात्रांत दरेके कडेन ल्हान-ल्हान तळीं आनी पाणटे तयार जाल्यात. हांगाच्यान ही न्हंय भायर सरून बायान कारा दोंगराचे दक्षिणेक चड उंचायेवयल्यान आग्नेय दिशेन सकयल देंवता. हांगाच्या फातरट आनी खर उताराच्या वाठारांतल्यान न्हंयेन देड ते तीन किमी. खोलायेचें अशीर देगण तयार केलां. आग्नेय दिशेन बरेंच अंतर व्हांवत वतकच ही न्हंय दक्षिणवाहिनी जाल्या. उगमासावन ९६५ किमी. अंतरावयल्या बाटांगमेरेन ही न्हंय दर्या पातळेसावन २५९० मी. मेरेन सकयल देंवल्या. ह्या वाठारांत यांगत्सेचो बरोचसो प्रवाह तिबेट-सेचवान शिमेवयल्यान मेकॉग आनी सॅलवीन न्हंयांच्या लगसारल्यान आनी तांकां समांतर दक्षिण व्हांवत वता. पिंगच्युअॅना उपरांत ईशान्येक ईपिनकडेन व्हांवत वता. इतलेमेरेन यांगत्सेक जायत्यो उपन्हयो येवन मेळटात. तातुंतली यालुंग ही सगळ्यांत व्हड न्हंय. उगमासावन ईपिनमेरेनचो न्हंयेप्रवाहाचो पयलो पांवडो समजतात. ह्या प्रवाहाक (जिन्शा भांगराची रेंव) ह्या नांवान वळखतात. ह्या वाठारांतले लोक पोरणे पद्दतीची शेती आनी गोरवां पोसपाचो वेवसाय करतात. हांगाचो शिंयाळो कडक आनी गिमाळे दीस ऊबदार आसतात. ईपिन ते यीचंग हो १,०१४ किमी. लांबायेचो न्हंयेचो दुसरो पांवडो. हांगा सेचवानच्या दोंगराळ वाठांरांतल्यान न्हंय ईशान्येक व्हांवत वता. सेचवान देगण सुपूीक आनी शेतीयोग्य अशा हवामानाचें आसा. ह्या वाठारांत रेशमी किडयांची पैदास करतात. हांगा लोखण, कोळसो, तांबें, फॉस्फरस, मँगनीज, कथील, भांगर, खनीजतेल आनी सैमीक वायू आदी खनीज पदार्थ मेळटात. ह्या भागांत मिन, जीआलिंग, कुचिअँग, तो आनी वू उपन्हंयो यांगत्से न्हंयेक मेळटात. सेचवान वाठारांतल्यान भायर येवन यांगत्से न्हंय मैदानी वाठारांत येता. हांगा हे न्हंयेन त्स्यूतान, यू आनी शालिय हे तीन पाणटे (घळी) तयार केल्यात. हे न्हंयेच्या तिसऱ्या पांवडयान उदेंत चीनांतलो मैदानी वाठार व्यापिल्लो आसा. ह्या वाठाराक शेती आनी उद्देगीक नदरेन आगळेंच म्हत्व आसा. ह्या पांवडयांत न्हंयेक हान, यूआन, शीआंग, गान आदी जायत्यो उपन्हंयो येवन मेळटात. ह्या प्रवाहमार्गांत चँग, तुंगतिंग, ल्यांग, पोयांग, हे सारकी तळीं आनी जलाशय निर्माण जाल्ले आसात. ल्यांग-दझ-ह ह्या मैदानी वाठाराचे उदेंतेक न्हंय अशीर आनी मनभुलोवणे अशे खिंडीतल्यान व्हांवन वता. उपरांत ती इशान्येक उत्तर चीनी मैदानाकचडेन व्हांवक लागता. ह्या वाठारांत आनचिंग, वूशी, शूजो शांघाय हीं व्हड शारां निर्माण जाल्लीं आसात. जंग ज्यांग शारापसून फुडें यांगत्सेच्या त्रिभूज वाठाराक सुखात जाल्या. हांगा यांगत्सेच्यो जायत्यो उपन्हंयो, फांटे-उपफांटे, न्हंयांचीं पोरनी पात्रां, तळीं आनी दलदलीचे वाठार दिश्ठी पडटात. उपरांत यांगत्से न्हंय दोन फांटयांमदीं न्हंयेच्या तोंडाकडेन गाळ सांचून चुंगमिंग हो जुंवो तयार जाला. तिसऱ्या पांवडयांतलें यागत्सेचें पात्र मैदानी वाठारापरस ऊंच आशिल्ल्यान हुंवारापसून राखण मेळची हे नदरेन मुखेल न्हंयेदेगेर आनी उपन्हंयांच्या देगांचेर २,७३६ किमी.लांबायेचे बांद घाल्यात. यांगत्सेच्यो मुखेल आठ उपन्हंयो आसून तातुंतल्यो यालुंग, मिन, जीआलिंग आनी ह्यो चार उपन्हंयो दाव्यांतल्यान जाल्यार वू, युआन, शीआंग आनी गान ह्यो चार उपन्हंयो उजव्यांतल्यान यांगत्सेक मेळटात. प्रवाहमानांत यांगत्सेचो संवसारांत चवथो क्रमांक लागता. ही न्हंय दर वर्सा ४३ ते ५० कोटी टन इतलो गाळ व्हांवोवन हाडटा. पावसाळ्यांत यांगत्से आनी तिच्या उपन्हंयांक येवपी हुंवाराचें उदक भोंवतणच्या वाठारांत पातळटा. दोंगरी वाठारांतल्यान मैदानी वाठारांत व्हांवत येता आसतना न्हंयेच्या उदकाचो वेग उणो जायत वता. ताका लागून पात्रांतूच गाळाचें संचयन जाता लोकांक परत परत हुंवारांचो धोको निर्माण जाता. यांगत्से आनी तिच्या उपन्हंयांचेर येवपी हुंवारापसून चीनाक पुर्विल्ल्या काळासावन गंभीर अशे धपके बसल्यात. इ.स.आदल्या काळांतूय हांगा व्हड हुंवाराचे व्हड व्हड धपके बशिल्ल्याचे उल्लेख पुर्विल्ल्या साहित्यांत मेळटात. इ.स.आदीं २०६ ते १९६ ह्या वर्साच्या काळांत अरिश्ट हाडपी १०३० परस चड हुंवार आयले. हांचेभायर १८७०, १८९६, १९३१, १९४९ आनी १९५४ वर्सा हांगा व्हड प्रमाणांत हुंवार आयिल्ले. उदका येरादारीचे नदरेन यांगत्से ही चीनांतली मुखेल न्हंय. नांनकिंग, वुहान, चुंगकिंग ही यांगत्सेवयलीं मुखेल बंदरां. 'ग्रँड खारीज'(कॅनाल) हें चीनांतलें आनी संवसारांतलें सगळ्यांत पोरनें आनी लांब खारीज. ह्या खारजांत तांग-हो आनी यांगत्से ह्यो दोन न्हंयो एकामेकांक जोडिल्ल्यो आसून उदका येरादारीचे नदरेनय ह्या खारजाक आगळेंच म्हत्व आसा. हे न्हंयेचेर वुहान (१९५६) आनी नानकिंगाक १९६८ लोखणा पूल बांदिल्ले आसात.<noinclude></noinclude> rp6dv18682u8reud0l282276003g251 104 110554 1362975 593346 2026-09-07T06:24:43Z Vengurlekardivyang 999158 /* Proofread */ 1362975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vengurlekardivyang" /></noinclude>यांगत्से, तिच्यो उपन्हंयो आनी देगणांतलीं ल्हान-व्हड तळीं नुस्तेंमारी खातीर उपेगी आसात. पांचश्यां परसूय चड जातींची नुस्ती हांगा मेळटात. तातूंत कार्प, ब्रीम, चीनी पर्च, गॅपर्स, लँप्री, काळो आनी धवो आमूर, फ्लॅटफिश, स्टर्जन रो ह्यो जाती म्हत्वाच्यो. यांगेत्से न्हंयेचें देगण सुपीक आसून पुर्विल्ल्या काळार सावन शेतीखातीर ताची नामना आसा. तांदूळ आनी हेर पिकांच्या भरपूर उत्पादनाक लागून यांगत्से देगणाक 'चीनाची धान्याची कोठी' म्हणटात. तांदळां भायर कापूस, गंव, सातू, मको, कड्डणां, कणंगां, वनस्पती तेलां, च्या हीं ह्या देगणांतलीं मुखेल शेतकी उत्पादनां. पुर्विल्ल्या काळासावन उदका शिंपणावळी खातीरूय यांगत्से न्हंय उपेगांत आसा. जलविद्युत निर्मितीखातीर यांगत्सेक, तिच्या उपन्हंयांक आनी देगणांतल्या तळ्यांक मानाची सुवात आसा. यांगत्सेच्या देगणांत हुंवार नियंत्रण, शिंपणावळ आनी जलविद्युतनिर्मिती खातीर जायते प्रकल्प उबारल्यात. शांघाय, नानकिंग, वुहान, चूंगकिंग आनी चंगडू हीं न्हंये देगणांतलीं १० लाखांवयर लोकसंख्या आशिल्लीं मुखेल शारां आसात. '''याकः''' रानांत रावपी एक प्राणी. ताचें शास्त्रीय नांव बॉस ग्रुनिएन्स. ताचो आस्पाव बोव्हिडी कुळांतल्या समखुरी सस्तन प्राण्यांच्या आर्टिओ़डॅक्टिला ह्या गणांत जाता. लडाख, सिक्कीम, तिबेटाचो सडो आनी चीनांतल्या कान्सू प्रांताच्या कांय वाठारांनी हो प्राणी रानटी स्थितींत मेळटा. भारताच्या वाठारांत लडाखाच्या चांगचेन्मो देगणांत, जम्मू आनी कश्मीरांत अस्तंतेक सतलज न्हंयेच्या देगणांत हिमाचल वाठारांत, उदेंतेक कुमाऊंच्या देगणांत आनी सिक्कीमांत ताची वसणूक आसा. १९६१ चे मेजणेप्रमाण भारतांत तांचो आंकडो सुमार २४,००० आशिल्लो. हाचेपसून निर्माण जाल्ल्या संकरीत प्राण्यांचो आंकडो हाच्याकूय दुप्पट आसा. पुराय वाड जाल्लो नर १.७ मी. ते १.८५ मी.मेरेन ऊंच वाडटा. पूण मादी आनी मनशाळिल्ल्या याकाची उंचाय हाचेपरस उणी आसता. नराचें वजन १८० ते ८०० किग्रॅ. आसता. नराचीं शिंगां वांकडीं आसून तांची लांबाय सुमार ९० सेंमी. आसता. मादयेचीं शिंगां मोटवी आनी बारीक आसतात. ताचे खांदे घटमूट आसून मान फुडें आयिल्ली आसता. ताका वशींड आसता आनी ताची फाट सरळ आसता. ताचे पांय मोटवे आनी घटमूट आसतात. ताचे केंस काळे, ल्हान आनी राठ आसून ते खांदे, हड्डें, मांडयो आनी अर्दी शेंपडी हांचेर आसतात. ताच्या कपलाचेर दोनूय शिंगांनी राठ केंसाचें झोंप आसता. याक दोन-तीन म्हयन्यांचो जायमेरेन ताच्या आंगार लांब केंस येनात. याक काळो आनी पुडीकोराचो आसून तोंडाचो भाग धवसार आसता. पोशिल्लो आनी रानटी याक हांचेमदीं तितलोसो फरक आसना. तो तण खाता आनी गाय-गोरवांवरी रवंथ करता. चरपाखातीर शिंयाळ्यांत ते २,००० ते ३,००० मी.उंचायेचेर आनी गिमाच्या दिसांनी ५,००० मी.उंचायेचेरुय वतात. तांकां बरें पेंवक येता. रानटी याक कळपांनी रावतात. तातूंत शंबरांवयर प्राणी आसतात. शिंगां हीं तांच्या स्वसंरक्षणाचें साधन. तांचें नाक खूब तीक्ष्ण आसता. पावसाळो सोंपतकच ते अळार येतात. डिसेंबराच्या सुमाराक तांचो समागमाचो काळ आसून गर्भधारणेचो काळ णव म्हयने आसता. पाडूक एक वर्साचें जाय मेरेन आवय वांगडा भोंवता. हिमालयाच्या दोंगराळ वाठारांत वजें व्हरपाखातीर याकाचो उपेग करतात. याक फाटीचेर एक क्विंटल वजें घेवन वराक २ ते ३ किमी. गतीन दीसभरांत २० किमी. अंतर सहज वचूंक शकता. ताचें दूद पिवपाक वापरतात. ताच्या दुदांत १२% स्निग्धांश आसतात. ताचें मांस खावपाक वापरतात. ताच्या मोव बारीक केंसांपसून पश्मिना शाली, ट्वीड लुगट वा ब्लँकेटां करतात. ताचे कातीपसून जोडे, सदरे आनी जाकिटां तयार करतात. स्पिती आनी प्यांगी ह्या हिमाचल प्रदेशांतल्या सडयाचेर संकरीत जांतीची पैदास करपाखातीर याकाचो कळप पोसल्यात. ह्यो संकरीत जाती जीबू, झोमो, गारजो, डीमजो, गारमो, गार, टोल्मो, टॉल, ज्वाम-जीबू, झो आनी झुम ह्या नांवांनी वळखतात. हातूंतलो झो हे जातीक शिंगां आसतात, पूण झुम ह्या याकाक शिंगां नासतात. दोंगरी गाय आनी याक नर हांच्या संकराक कुमाऊँ दोगुल्ल्यांत जीबू म्हण्टात आनी लडाखांत झोम म्हण्टात. जीबू भरपूर वजन व्हरता. हो वांझ आसता, पूण शेतकामाक खूब उपेगी पडटा. जीबू मादी आनी दोंगरी बैल हांच्या संकराक ज्वाम, टॉल वा टॉल्मो म्हण्टात. जीबू मादी आनी याक नर हांच्या संकराक कुमाउँ दोंगुल्ल्यांत डीमजो आनी लडाखांत गारमो वा गार म्हण्टात. वजें व्हरपाक हांचो उपेग जाता. याक मादी आनी दोंगरी बैल हांच्या संकराक गारजो म्हण्टात. सगळ्या संकरीत जनावरांमदीं जीबू वा झोम होच चड उपेगी प्राणी आसता. कॅनडांत याक मादी आनी रेडो हांचो संकर जावन तयार जाल्ल्या प्राण्याक याकेल हें नांव दिलां.<noinclude></noinclude> 78nx4abkg7g50nisn99rz8f8w18ynig 104 110561 1362991 593347 2026-09-07T06:39:48Z Bhaveshshirvoikar 999160 /* Proofread */ 1362991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Bhaveshshirvoikar" /></noinclude>'''यातुशक्तीः''' (पळेयात जादूविद्या) '''यात्रा-१:''' (पळेयात तीर्थक्षेत्र). '''यात्रा-२:''' (लोकनाटय) बंगाल,ओडिसा आनी बिहार ह्या प्रदेशांतलो एक गांवगिरो नाटयप्रकार. यात्रा म्हणजे मिरवणूक वा उत्सव. पुर्विल्ल्या काळांत खंयचेय देवतेचे भावीक तिचे उपासनेचो भाग म्हणून तिची मिरवणूक का़डटाले.ते मिरवणुकींत तिचे कांय भावीक तिच्या चरित्रांतलो कसल्याय वांटयाचो अभिनय करून लोंकामुखार मांडटाले. तातूंत नाच आनी संगीत हांकांय म्हत्व आसतालें. कांय तेंपान ह्या नाटय, नाच आनी संगीत आशिल्ल्या नाटयप्रकाराक यात्रा नाटक अशें नांव फाव जालें. यात्रा नाटकाचे उत्पत्तीविशीं विद्वानांमदीं मतभेद आसात. तरीय यात्रा नाटकाची सुरवात खुब पुर्विल्ल्या काळांत जाली हाचेविशीं दुमत ना. यात्रा नाटक हें पयलीं धर्मीक नाटक आशिल्लें. देशकाळाप्रमाण ज्या ज्या देवतांची कीर्त वाडत वताली, त्या त्या चरित्रांतल्या प्रसंगांचेर यात्रा नाटकां जावपाक लागलीं. अशे तरेन शक्तियात्रा, शिवयात्रा, रामयात्रा, कृष्णयात्रा सारकिल्यो जायत्यो यात्रा नामनेक पावल्यो. ह्या नाटकांचो प्रभाव संस्कृत पंडितांचेर आनी हेर भाशांच्या विद्वानांचेर पडलो. जयदेवान आपल्या गीतगोविंदाची रचणूक ह्याच नाटकाचे धर्तेचेर केली. आयज कितलेशेच शेंकडे जाले ह्या काव्यांतल्या अश्टपदयांचेर अभिनय चालू आसा. मध्ययूग हो यात्रा नाटकाचो वैभवाचो काळ. शंकरदेव आनी चैतन्य प्रभू हांणी तो घडोवन हाडलो. चैतन्य प्रभूच्या काळांत यात्रा नाटकांत कृष्णलीलेचो प्रभाव खूब वाडलो, जाका लागून यात्रा नाटकाक कालियदमन यात्रा अशें नांव पडलें. हें नांव फुडें सुमार चारशें वर्सां प्रचारांत आशिल्लें. गीतगोविंद, भागवत आनी चंडीदासादी कवींचीं पद्यां हांच्या आदारान संवाद रचणूक करून कृष्णयात्रा अभिनीत करताले. ह्या यात्रांनी संगिताक मुखेल सुवात आशिल्ली. कृष्णलीले उपरांत विद्यासुंदरयात्रा, शेखरयात्रा, पुराणयात्रा ह्या समाजीक यात्रांचे प्रयोग जावपाक लागले आनी इ.स.च्या अठराव्या शेंकडयामेरेन ते चालू उरले. एकुणिसाव्या शेंकडयांत यात्रा नाटकांचेर हेर नाटकांचो प्रभाव पडलो. ह्या काळांत रत्नावली, सावित्री-सत्यवान, पदमावती ह्या नव्या यात्रा नाटकांचे प्रयोग जावपाक लागले. हीं यात्रा नाटकां चड करून मेकळे सुवातेंत जातात. कांय जाग्यांचेर मंटपूय उबारतात आनी प्रेक्षकांक बसपाखातीर कांबळी वा शेंदऱ्यो घालतात. केन्नाय मातशे उचायेचेर माची उबारतात वा सपाट जमनीचेरूय माचयेचें काम भागयतात. लांकडी कदेलांचेर रेशमी वा सुती कपडो घालून शिंवासन करतात. नाटकांत फकत दादलेच वांटो घेतात. बायलांची कामांय दादलेच करतात. पात्रांचो अभिनय गावप्यांच्या सामुहिक गायनाप्रमाण जाता. गायनाक धोल, मृदंग आनी करताल हांची साथ आसता. सगळे गावपी चोंगा नांवाचें धवें वस्त्र न्हेसून माचयेर येतात. नाटक सुरवेक गौर - चंद्रिकेचें गायन जाता. तातूंत चैतन्य प्रभूक वंदन केल्लें आसता. हातूंत एक सुत्रधार आसता आनी ताच्या दिग्दर्शनाखाल नट अभिनय करतात. नायकाचें काम सुत्रधार करता. इ.स.च्या विसाव्या शेंकडयांत स्वदेशी यात्रा नांवाचो एक नवो यात्रा नाटकप्रकार बंगालांत लोकप्रिय जालो. मुकुंददास नांवाच्या एका नाटककारान देशाभिमान जागो जातलो अशे तरेंचीं नाटकां बरयलीं. त्या नाटकांतलीं पदां खूब प्रभावी आशिल्ल्या कारणान तांचो गांवांनी नी प्रसार जालो आनी त्या नाटकांवयल्यान स्फूर्त घेवन जायते तरणाटे राश्ट्रकार्याक लागले. ओरिसांत वैश्णवपाणी हाणें यात्रा नाटकाक आधुनिक स्वरूप दिलें आनी मूळच्या तंत्रांत खूब बदल केलो. ताणें सुमार पन्नास नाटकां बरयलीं. बंगाली यात्रा, कानडी यक्षगान, कोंकणी दशावतार ह्या नाच-नाटय-गायन आशिल्ल्या लोकनाटय प्रकारांनी बरेंच सारकेपण दिसता अशें जाणकारांचें मत आसा. '''यादव, आनंदः''' (जल्मः ३० नोव्हेंबर १९३५, कागल, कोल्हापूर) आर्विल्ले मराठींतलो ग्रामीण कवी, कथा-कादंबरीकार आनी ग्रामीण साहित्य चळवळीचो समर्थक समिक्षक. एका शेतकार कुटुंबांत ताचो जल्म जालो. कागल, रत्नागिरी, कोल्हापूर, पुणें हागा ताचें एम्.ए.मेरेन शिक्षण जालें. १९७४ वर्सा ताणें पीएच्.डी.ची पदवी घेतली. 'मराठी लघुनिबंधः प्रेरणा, प्रवृत्ती आनी विकास' ह्या विशयाच्या ताच्या प्रबंधाक पुणें विद्यापिठाचीं केळकर आनी परांजपे इनामां मेळ्ळीं. शिकता आसतना ताणें पुणें आकाशवाणीचेर स्क्रिप्टरायटर अँड असिस्टंट टू द प्रोडयुसर (१९५९-६०); पंढरपूर म्हाविद्यालय (१९६१-६३); श्री शाहू मंदिर महाविद्यालय, पुण्याक (१९६३-७८) मराठीचें अध्यापन केलें. उपरांत फेब्रुवारी १९७८ वर्सासावन तो पुणें विद्यापिठाच्या मराठी विभागांत प्रपाठक म्हणून काम करूंक लागलो. विद्यार्थी दशेंतलो ताचो पयलो कवितांझेलो 'हिरवे जग'(१९६०) आनी दुसरो 'मळ्याची माती'(१९७८). ग्रामीण अणभवविश्व संवेदनशील मनान तन्मयतेन आनी उत्कटतेन उक्तावपाचो यादवान सातत्यान यत्न केला. दुख्खनुभवाच्या ग्रामीण अणभवविश्व संवेदनशील मनान तन्मयतेन आनी उत्कटतेन उक्तावपाचो यादवान सातत्यान यत्न केला. दुख्खनुभवाच्या<noinclude></noinclude> 5l6v2igt6ayeoct643804lb39xhrvkp 104 110568 1362971 593348 2026-09-07T06:18:21Z Hans bhalecar 999154 /* Proofread */ 1362971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hans bhalecar" /></noinclude>सुक्ष्म आनी सखोल चित्रणांतल्यान तो मानवी मनाच्या तळाक स्पर्श करता. खळाळ (१९६७) हो ताचो उल्लेख करपासारको कथांझेलो. तशेंच, ताचे हेर कथांझेले अशे आसातः घरजावई (१९७४), माळावरची मैना (१९७६), आदिताल (१९८०), डवरणी (१९८२), उखडलेली झाडे (१९८६). संमिश्र अणभवांतल्यान ताची कथा आकार धरता आनी व्यक्तिचित्र, नाटयछटा, चिंतनिका, संवाद अशा विंगड विंगड रुपांनी ती जल्म घेता. मातीखालची माती (१९६५) हो ताचो व्यक्तिचित्रसंग्रह. ताच्या लिखाणांत गांवगिरे जिणेची अनुभूती आनी दीनदुबळ्यांची काकुळट उत्कटतेन दिश्टी पडटा. तेखातीर सगळेकडेन ताणें गांवगिरे बोलीचोच पुराय सामर्थ्यान वापर केला. गोतवळा (१९७१), नटरंग (१९८०) ह्यो ताच्यो राज्य पुरस्कार फावो जाल्ल्यो कादंबऱ्यो. तेचभाशेन एकलकोंडा (१९८०), माऊली (१९८५) ह्यो हेर कादंबऱ्यो. रात घुंगुराची (१९७८) हें ताणें बरयल्लें वगनाटय, तशेंच स्पर्शकमळे (१९७८) आनी पाणभवरे (१९८२) हें ताचें ललीत लिखाण दोळे दिपकावपी आसा. '''ग्रामीण साहित्यः''' स्वरूप आणि समस्या (१९७९), ग्रामीणताः साहित्य आणी वास्तव (१९८१ राज्यपुरस्कारप्राप्त) आनी मराठी साहित्य, समाज आणि संस्कृती (१९८५) हातुंतले ताचे समिक्षेंत परिसर आनी मनीस हांच्या अनुबंधांतल्यान साहित्याची निर्मणी कशी जाता हें ताचे समिक्षानदरेंतल्यान होलमता. एका सृजनशील लेखकान अणभवी नदरेन बरयल्ल्यान हे समिक्षक आगळें मोल आसा. झोंबी, घरभिंती आनी काचवेल अशी आत्मचरित्रात्मक पुस्तकांची वळेरी ताणें बरयल्या. 'झोंबी' ह्या ताच्या पुस्तकाक साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार मेळ्ळा. '''यादव राजवंशः''' सोमवंशांतल्या ययाती राजाचो पूत यदूच्या वंशजांक यादव म्हण्टात. वेगवेगळ्या पुराणांनी यादवांचीं जायतीं नांवां मेळटात. भागवत पुराणांत क्रोष्टू, सहस्त्रजित, नल आनी रिपू हीं चार नांवां आसात; जाल्यार मत्स्य पुराणांत नील, अंतिक आनी लघू; वायू पुराणांत जित आनी लघु, हरिवंशांत सहस्त्रद आनी पयोद; विष्णू पुराणांत फकत क्रोष्टू ; पद्म पुराणांत भोज, भीम, अंधक, कुंजर, वृष्णी, श्रुतसेन, श्रुताधार कालदंष्ट्र आनी कालजित अशीं तांचीं नांवां आसात. तातुंतले क्रोष्टूट आनी सहस्त्रजित हे दोगूच म्हत्वाचे आशिल्ले. तांचेपसून यादवांचे दोन फांटे विस्तारीत जाले. क्रोष्टू फांटयांतले भीम सात्वत नांवाच्या राजाचे पूत अंधक आनी वृष्णी हांचे वेगळे वंश पुराण प्रसिद्द आसात. अंधकाच्या वंशांतल्या आहुकाक उग्रसेत आनी देवक हे दोन पूत आशिल्ले. उग्रसेन मथुरेचो राजा आशिल्लो. कंस ताचो पूत. देवकाची धूव देवकी हिचें लग्न वृष्णीच्या वंशांतल्या वसुदेवाकडेन जालें. कृष्ण हो तांचो पूत. कंस खूब हुशार आनी म्हत्वाकांक्षी आशिल्लो. मगधसम्राट जरासंधाच्या दोन धुवांकडेन ताचें लग्न जाल्लें. कंसान जरासंधाच्या पालवान आपलो बापूय उग्रसेनाक पदभ्रश्ट केलो आनी मथुरेचें राज्य मेळयलें. वसुदेव उग्रसेनाचो आनी कंसाचो प्रधान आशिल्लो. वसुदेव आनी देवकी हांकां कंसान बंदिवासांत दवरिल्लीं. ताच्या त्रासांक लागून जायते यादव दुसऱ्या प्रदेशांनी गेले. पूण अखेरेक वसुदेवाचो पूत कृष्णान ताका मारलो. वृष्णीच्या वंशांतले कृष्ण, बलराम हे वसुदेवाचे पूत; स्यमंतक मणी मेळोवपी सत्राजित आनी ताचो भाव प्रसेन, अक्रूर, सत्यभामा ह्यो व्यक्ती पुराणांत प्रसिद्द आसात. कंसाच्या वधाचो सूड घेवपाखातीर जरासंधान मथुरेचेर सतरा घुरयो घाल्यो. पूण दर खेपे ताका अपेशच आयलें. पूण त्या झुजांक लागून जावपी अनर्थ टाळपाखातीर कृष्णान मथुरेच्यान स्थलांतर केलें. सगळ्या यादवांक घेवन तो सौराष्ट्रांत गेलो. थंय ताणें द्वारका नगरी वसोवन आपली राजधानी स्थापली. कृष्णाच्या मरणाउपरांत ताच्या राज्यांत आनी वंशांत खूब घरगुती झगडीं जालीं. तातूंत जायते दादले मेले. फकत जाण्टे दादले, बायलो आनी भुरगीं हातुंतल्यान सुटलीं. ही खबर कळ्ळे उपरांत अर्जुन द्वारकेक गेलो आनी तांकां घेवन हस्तिनापूराक परत आयलो. त्या लोकांनी मागीर पंजाब आनी मथुरामंडळ ह्या प्रदेशांनी वस्ती केली. क्रोष्ट फांटयांतल्या यादवांचे जायते फांटे आशिल्ले. तातुंतले अंधक, वृष्णी, कुकुर आनी भोज हे फांटे चड प्रसिद्द आसात. तांचीं गणराज्यां आशिल्लीं. तांचें अधिपत्य वंशपरंपरेन एकाच कुळाकडेन चलनाशिल्लें. कारण यदुच्या वंशजांक ययातीच्या शापाक लागून शींवासनाचेर बसपाचो अधिकार नाशिल्लो. देखून त्या त्या गणराज्यांतले लोक आपापलो अधिपती वेंचून काडटाले. यदुचो पूत सहस्त्रजित हाच्या वंशाक हैहय म्हण्टाले. हैहय फांटयांतलो कृतवीर्याचो पूत कार्तवीय सहस्त्रार्जुन ह्या नांवान प्रसिद्द जालो. तो खूब पराक्रमी आशिल्लो. ताणें कर्कोटक नागांकडल्यान माहिष्मती नगरी जिखून घेतली आनी थंय राजधानी स्थापली. हिमालयापसून नर्मदेमेरेनचो सगळो वाठार ताणें जिखलो. लंकेचो राजा, रावणान आर्यावर्ताचेर जेन्ना घुरी घाली तेन्ना कार्तवीर्यान ताका धरलो आनी जायतीं वर्सा बंदिवासांत दवरलो. पुराणांत ताचेविशीं जायत्यो कथा आसात. ताका परशुरामान मारलो. सहस्त्रार्जुनाक शंबर पूत आशिल्ले. तातुंतल्या एकाचें नांव शुरसेन आशिल्लें. यमुनेचे देगेवयल्या ब्रळाक पुर्विल्ल्या काळांत<noinclude></noinclude> fh5zhoquid2jllcylcvh3dmm9r8fjh1 104 110640 1362995 593395 2026-09-07T06:46:36Z Hans bhalecar 999154 /* Proofread */ 1362995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hans bhalecar" /></noinclude>'''यानाडीः''' आंध्र प्रदेशांतली एक रानटी जमात. दक्षिण भारतांतल्या आदिवासी लोकांमदली ही सगळ्यांत व्हड जमात. ह्या नांवाची व्युत्पत्ती यानम = व्हडें + आदि = पोट भरपाचें साधन, अशी करतात. अनादी ह्या संस्कृत उतरावयल्यान हें नांव आयलां आसुंये अशी कल्पना आसा. पूण जांचें मूळ सांपडना अशे हे लोक आसात. अनादी उतराचो अपभ्रंश जावन यनादी-यानाडी अशें नांव तांकां पडलें आसुंये अशेंय मानतात. हे लोक मोटवे, काळे, सडपातळ आनी घटमूट आसतात. तांचें नाक रूंद आनी चेपटें आनी कपल अशीर आसता. तांचें केंस काळेकिट्ट आनी मुदयाळे आसतात. तशेंच, तांच्या सगळ्या आंगाचेर केंस आसतात. ओंठ दाट पूण दांत नितळ आनी सोबीत आटसतात. तांचेमदले चल्ला याना हे मातशे ऊंच आनी दिसपाक बरे आसतात. पूण तांचे दांत सामके बुरशे आसतात. हे लोक केन्नाच घरां बांदून रावनात. तांकां भोंवतें जिवीत मानवता. उदक लागीं आशिल्ल्या मळाचेर ते कोंडे आनी ताडपत्रेच्यो ल्हान खोंपी बांदून तातूंत रावतात. तांचीं दारां सामकीं मोटवीं आसतात. मातयेच्या आयदनांभायर तांचेकडेन आनीक कांयच आसना. हे अर्दनागडे आसतात. पोरने पद्दतीन शिकार आनी नुस्तें मारप, घर्शणावरवीं उजो पेटोवप, अर्दवट शिजिल्लें मास खावप अशे अवस्थेंत ते अजून खबर आसात. शेती करप, अन्न शिजोवप ह्यो गजाली तांकां अजून खबर नात. चडशे लोक बुरशे आसून केंस कापिनात आनी दांतूय घाशिनात. हे झाडाच्या पानांच्यो तोपयो घालतात. दर एकल्याकडेन धोणू-बाण आसता. खावप, पियेवप, वेवसाय, वस्ती हांचेवयल्यान तांचे ८९ पोटभेद आसात. चेंचू आनी मंची हे सगळ्यांत व्हड वर्ग आसात. रेड्डी, चल्ला, अडवी, कप्पल हीं तांच्या कांय पोटभेदांचीं नांवां. रेड्डी यानाडी हे सुदारिल्ले आनी स्थायीक जाल्ले आसून ते रांदपी वा गांव राखणदार म्हणून कामां करतात. ते चल्ला आनी अडवी यानाडींक उणे मानतात. मंची यानीडीय आपणाक उच्च मानतात. उत्तर अर्काट जिल्ह्यांतले चेंचू यानाडी कप्पल (बेबकां खावपी) यानाडींक अस्पृश्य मानतात. सोमारी यानाडी हे लोकांचें उश्टें अन्न खातात. ह्या पोटवर्गांनी चड करून आपसांत लग्नां जायनात. हे लोक जनावरांचें मास भाजून खातात. म्होंव, कंदमुळां, फुलां, फळां हांचोय अन्न म्हणून ते उपेग करतात. दुदाचे पदार्थ मात हे लोक खायनात. तांदळांपसून केल्लो सोरो तांकां खूब मानवता. तेलुगू ही ह्या लोकांची भास. पूण तमीळ भाशेंतलीं खुबशीं उतरां घेवन तांणी कांय जोड उतरां तयार केल्यांत. चडशे यानाडी लोक हिंदू. तातूंतले थोडो भुतांकूय भजतात. हिंदू यानाडींचे देवाकुडीक देवरइंडलू म्हणटात. दर एके वसतींत एक देवघर आसता. तातूंत ग्रामदेवतेची स्थापणूक केल्ली आसता. पोलेरम्म वा अंकम्म ही तांची ग्रामदेवता. सुब्बरायडू, वेंकटेश्र्वरलू, पंचळ, नरसिंहुलू हे तांचे व्हडले देव. चेंचू देवडू हो घरांतलो देव. फातर, विटो, मातयेचे गुळे, उदकान भरिल्लीं आयदनां हीं देवतांचीं प्रतिकां मानून तांची पुजा करतात. केन्ना केन्नाय लांकडी मूर्ती वा चित्रांचीय पुजा करतात. हळद, कुकूम, फुलां, कापूर, धूप ते पुजेखातीर वापरतात. पितरपुजाय चालींत आसा. हे लोक गाय आनी माकड हांकां पवित्र मानतात. बायलो सोरपाची पुजा करतात. भुरगीं जावंचीं म्हणून वा भूतबादा ना करपाखातीर त्यो कोडुलिंबाच्या आनी पिंपळाच्या झाडाक भोंवताडे घालतात. पिडेची धाम आयल्यार कोडुलिंबाच्या झाडामुखार रासवळ मागणें करतात आनी ग्रामदेवतेचीय पुजा करून तिका नाल्ल, कोबे हांचो निवेद्य दाखयतात. हांचेमदीं कांय जाण भविश्य सांगतात, तांकां भगत अशें म्हण्टात. चले आनी चलयो पिरायेंत येतकच आपुणूच जोडीदार वेंचून काडटात. मामाचो भाचयेचेर पयलो हक्क आसता. पूण मामाक कांय पयशे दिवन तिच्यान दुसऱ्याकडेन लग्न जावं येता. बापोल वा मावशे भावंडांकडेन लग्न जायनात आनी सगोत्र लग्नांय करिनात. पयलेच खेपे जेन्ना यानाडी चलयेक मासिक पाळी येता तेन्ना तिका णव दीस एके वेगळे खोंपटेंत रावचें पडटा. निमाण्या दिसा तिका णव खेपे न्हाणयतात आनी तिणें वापरिल्ल्यो वस्तू आनी कपडे लासून उडयतात. मागीर सोयऱ्यांक जेवण दितात. यानाडी लोकांचो लग्न सुवाळो तीन दीस चलता. न्हवऱ्यान व्हंकलेक ताळी बांदप हो मुखेल विधी. ते उपरांत दोगांय एकामेकांचेर अक्षता उडयतात. सुवाळ्यांत कुकमाक खूब म्हत्व आसा आनी दादलेय कपलाक कुकूम लायतात. न्हवऱ्या-व्हंकलेचे कपडे केसरी रंगान रंगयतात. तशेंच ताळीय केसरी रंगान वा हळदीन हळदुवी केल्ली आसता. आतां तांचेभितर हिंदू पद्दतीन लग्न करूंक लागल्यात. चलयेक उबारून व्हरूनय लग्न जावपाची पद्दत आसा. तशेंच तांचेभितर लैंगिक बंधनांय सदळ आसात. सगळ्याच यानाडी लोकांक लग्न म्हत्वाचें दिसना. अडवी यानाडी चड करून लग्न जायनात. पूण लग्नाभायर जाल्ल्या भुरग्यांक उणी लेखनांत. हांचेभितर विधवा लग्न जातात.विघवा बायलेक लग्न जालेउपरांत कांय दीस शिंदूर, काकणां वापरपाक मेळना. विधवेपरस घटस्फोट घेतिल्ले बायलेक चड मान आसता. बायलांक पांच-सात खेपे घटस्फोट घेवन परत लग्न जावपाक मेळटा. हे लोक मडीं पुरतात. मडें खोंपीमुखार पानांचेर दवरून न्हाण घालतात आनी ताका नवे कपडे घालतात. सगळेजाण मडयाचेर तांदूळ घालतात. उपरांत मडें मसंडेत व्हरून एका जाग्याचेर फुली काडून ताचेर मडें दवरतात. मडयालागीं विडयाचीं पानां, सुपारी आनी तांब्याचें नाणें दवरतात. फोंडांत लुगट पातळावन ताचेर तें मडें<noinclude></noinclude> p1w3s2p15nil4hzstw9utisd2nq0u36 104 110642 1362986 593397 2026-09-07T06:35:20Z ~2026-48456-88 999171 1362986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Suchitra Bhandari" /></noinclude>कोंकणी विश्कोश:४ थंय आशिल्ल्या यामुनाचार्याक गाळी घाल्यो आनी कर घेवन रोखडोच कोलाहलाकडेन येवपाक सांगलें. यामुनाचार्याक ताची तिडक आयली. ताणें म्हळें ‘म्हजो गुरू कर भरचो ना. ताचेबदला तुज्या गुरूकडेन हांव शास्त्रार्थ करपाक तयार आसां’. हें आयकून शिश्याक तिडक आयली आनी ताणें परत वचून कोलाहलाक घडिल्ली खबर सांगली. कोलाहलाकूय हें सगळें आयतकच बारा-पंदरा वर्सांच्या यामुनाचार्याची तिडक आयली. ताणें राजाक ताका आपोवणें धाडपाक सांगेलें. दुतांकडल्यान जेन्ना राजाक यामुनाचार्य वादविवादाक तयार आसा म्हणपाचें कळ्ळें, तेन्ना राजान ताका दरबारांत येवपाखातीर पालखी धाडली. यामुनाचार्य दरबारांत येतकच ताका पळोवन राजाक अजाप जालें. कोलाहल पंडिताविशीं राजाक जितलो सन्मान आशिल्लो, तितलीच ताच्या गर्विश्ठपणाची राणयेक तिडक येताली. यामुनाचार्याच्या मुखामळार दिसपी ताची हुशारकाय पळोवन तो कोलाहलाक हारयतलोच म्हणपाची तिची खात्री जाली. तिणें राजाक तशें सांगलेंय. पूण राजाकूय कोलाहलाविशीं तो जिखतलोच म्हणून खात्री आशिल्ली. अखेरेक दोगांयनी पैज लायली. राणयेन सांगलें, जर कोलाहल पंडित जिखत जाल्ल्यार आपूण ताचे दासीची दासी जावन पट्टराणीपद सोडून दितलीं. हाचेर राजान म्हळें, जर तुज्या ह्या बालपंडिताचो विजय जालो जाल्यार आपूण ताका अर्दें राज्य दितलों. वादविवादांत कोलाहल पंडीत हारलो. थरिल्लेप्रमाण राजान यामुनाचार्याक अर्दें राज्य दिलें. यामुनाचार्य राजा म्हणून शिंवासनाचेर बसलो. ही घटना इ.स.९७५ च्या अदमासाक घडली. यामुनाचार्यान संस्कृत भाशेंत चार ग्रंथांची रचणूक केली. तांचीं नांवां अशीं- १)सिध्दित्रयः हातूंत आत्मसिध्दी, ईश्र्वरसिध्दी आनी संवित्सिध्दी अशा तीन सिध्दींचें विवेचन केल्लें आसा. यामुनाचार्याच्या सगळ्या ग्रंथांतलो हो एक सगळ्यांत व्हड ग्रंथ. २)आगमप्रामाण्यः हातूंत वैश्णवांक आदारभूत अशें पांचरात्र सिध्दांताचें पांडित्यपूर्ण विवेचन आसा. ३)गीतर्थसंग्रहः हातूंत फकत तीस श्र्लोक आसात. तशेंच, विशिश्टा - सिध्दान्ताक अनुसरुन निरुपण केल्लें आसा. ४)स्तोत्ररत्नः हाका आळवंदारस्त्रोत्र अशेंय म्हणटात. स्तोत्रवाङ्मयांतलें हें एक अनघरय रत्न आसून, तें खूब लोकप्रिय आसा. हातूंत ६५ श्र्लोक आसून प्रपत्ती वा आत्मसमर्पणभक्तीचें वर्णन आसा. दक्षिणेंतल्या वैश्णवांचो यामुनाचार्य गुरु आशिल्लो. तशेंच, ताणें तमीळनाडुंतल्या आळवार संतकवींच्या पद्यांचें अध्ययन आनी अध्यापनूय केलें. विशिश्टादेयव्त मताक दर्शनाचें स्वरूप दिवपी रामानुजाचार्यांचो यामुनाचार्य हो आजे गुरू आशिल्लो. - कों.वि.सं.मं यारीः जड वजनाचें सामान एका जाग्यावयल्यान उखलून दुसऱ्या जाग्याचेर दवरपी यंत्राक यारी म्हण्टात. यारीच्या आदारान वस्तू पयलीं उखलून मागीर जमनीक जाय तशी समांतर हालोवन योग्य जाग्याचेर दवरतात. दोन टन वजन उखलपी आनी हातान चलोवपाक येवपी ल्हान यारीपसून ते २०० टन वजन उखलपी आनी यंत्रीक नियंत्रण आसपी अशो जायत्यो यारी वापरांत आसात. ह्या सगळ्या यारींचे रचणुकेंत बरेंचशें सारकेपण दिसता. यारीची सादारण रचना अशी आसता- वजन उखलपी दोर जायत्या बारीक तिख्याच्या सरयांपसून केल्लो आसता. ह्या दोराच्या तोंकाक वजन हुमकळावपाचो आंकडो आसता. वजन उखलपाच्या वस्तु प्रमाण आंकडयाच्या जाग्यार चिमटो, झोळी, चुंबक वा बालदी वापरतात. दोर एका दंडगोलाचेर गुठलायल्लो आसून ताच्या आसाचेर गती उणी करपाखातीर ल्हान-व्हड दंतचक्रां आसतात. हाका लागून दंडगोल जाय तितलो सवकास घुंवडावपाक मेळटा आनी दोर दंडगोलावयल्यान सुट्टा वा गुठलायता आनी वजनी वस्त वयर सकयल वता. दंडगोल घुवडावपाखातीर लागपी शक्त मनीस, विद्युत् चलित्र (मोटर) वा डिझेल इंजीन हांचेपसून मेळोवं येता. वजनाक लागून दंडगोल आपोआप घुंवचो न्हय म्हणून रॅचेट (एकेच दिकेन घुंवपी दांतरी चक्र) गतिरोधक बसयल्ले आसतात. यारींचो उपेग वेगवेगळ्या कामांखातीर जाता. ह्या कामांखातीर वापरांत येवपी यारी अशो- स्तंभ यादी: हे यारीचो उपेग रेल्वे धक्यांवयलो म्हाल वाघिणींत चडोवपाखातीर जाता. अशे यारीच्या वजनाची क्षमताय २ ते २० टन आनी उण्यांत उणी त्रिज्या ४ ते ६मी.आसता. वण्टीवयली जीब यारीः ह्या प्रकाराची यारी यंत्रशाळा, म्हालाचे गुदांव अशा जाग्यांनी वापरतात. सेतू यारीः व्हड यंत्रशाळेंतल्या आनी तिका जोडून आशिल्ल्या सामान दवरपाचे मेकळे सुवातेंतल्या जड भागांची हालचाल करपाखातीर चडकरून हे पद्दतीची यारी वापरतात. गँट्री यारीः मेकळे सुवातेंतलें सामान हालोवपाखातीर ही<noinclude></noinclude> qjg8i340xe199l40axxedgze7dken6e 104 110694 1362997 593450 2026-09-07T06:51:25Z 93tanisha 999139 /* Proofread */ 1362997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="93tanisha" /></noinclude>हाणें केल्लीं रुपांतरीत नाटकां उल्लेख करपासारकीं आसात. १९१५च्या सुमाराक अमेरिकेंत यिद्दीश कविता बरोवपी तरणाटे कवी उदयाक आयले. हातूंत इग्नाटॉव्ह, जोसेफ ओपाटोशू आनी झीशा लंडो हे कवी मुखेल. विसाव्या शतमानांत यिद्दीश साहित्याच्या मळार वेगवेगळे विशय हाताळिल्ले दिश्टी पडटात. इइत्रायल सिंगर हाची द ब्रदर्स आश्केनाझी ही ज्यूंचे जिणेवयली, आर्विल्या काळांतली एक व्हड कादंबरी. ह्या काळांतली शोलेम अॅश हाची ‘गॉड ऑफ रिव्हँज’ ही वादग्रस्त नाट्यकृती उल्लेख करपासारकी. हाचेभायर ह्या शतमानांतले हेर उल्लेख करपासारके कादंबरीकार अशे-शोलेम अॅश, आयझॅक सिंगर, जोसेफ ओपाटोशू, इइत्रायल सिंगर, लिऑन कॉब्रीन (अमेरिका), झेड सेगालोविट्स (पोलंड), डेविड बेर्गलसन (रशिया). जेकब गॉडीन (गॉड, मॅन अँड डेव्हिल), हिर्शबेन (हॉटेड ईन), डेविड पिन्स्की (ट्रॅन्स्झ्यीर), लिऑन कॉब्रीन (कंट्री स्वेन) हे विसाव्या शतमानांतले कांय नामनेचे नाटककार. यिद्दीश भाशेंत इतिहास, समाजीक तत्वगिन्यान, भाशाशास्त्र ह्या सारक्या विशयांचेरूय बरप जाल्लें आसा आनी ज्यूंचे संस्कृतीक चळवळीक हे बरपावळींतल्यान प्रेरणा मेळिल्ली आसा. अमेरिका, रशिया आनी पोलंड ह्या वेगवेगळ्या देशांतल्यान यिद्दीश साहित्याची निर्मीती जाल्ली आसून त्या-त्या देशांतल्या वट्ट वातावरणाचे ठशे ताचेर उठल्यात. यिद्दीश भाशेंतल्या जायत्या ग्रंथांचे हेर भाशेंत अणकारूय जाल्यात.<noinclude></noinclude> r9wdj1plptbep7iy8ien0vi720zoeqx 104 111172 1362998 593593 2026-09-07T06:52:26Z Abhimanyu Kumar 08 999163 /* Proofread */ 1362998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Abhimanyu Kumar 08" /></noinclude>कारणांवयल्यान बुगांडाक स्वातंत्र्य दिवपाक विरोध दाखयलो. १९२१ त ह्या रक्षीत प्रदेशाखातीर विधान परिशदेची स्थापणूक केली. १९५० उपरांत परिशदेंतल्यो कांय सुवाती आफ्रिकी लोकांखातीर राखून दवरल्यो. ९ ऑक्टोबर १९६२ दिसा युगांडा स्वतंत्र जालो. तेन्ना बुगांडानूय आपल्या स्वतंत्र स्वायत राज्याची मागणी केल्ली. मिल्टन ओबोटे हो युगांडा पिपल्स कॉग्रेस पक्षाचो फुडारी स्वतंत्र युगांडाचो पयलो प्रधानमंत्री जालो. १९६३ त युगांडा प्रजासत्ताकाची स्थापना जावन बुगांडाचो राजा दुसरो मुटेसा हाका पयलो राश्ट्राध्यक्ष म्हणून वेंचून काडलो. सुरवेच्या काळांत युगांडा शासन आनी बुगांडा हांचेमदीं बरेच वाद निर्माण जाले. १९६६त ओबोटेच्या फुडारपणाखाला नवी राज्यघटना तयार करून बुगांडांत केंद्र शासनाची सत्ता हाडली. उपरांत युगांडा सैन्यान राजाचो वाडो हातासून मुटेसाक धांवडावन घालो. १९६७त देशान नवें संविधान आपणायलें. २५ जानेवारी १९७१ दिसा आबोटे परदेशी भोंवडेर आसतना मेजर जनरल इदी अमीन हाणें लश्करी कारवाय करून ओबोटे हाका काडून उडयलो. १७ मार्च १९७१ दिसा दुसऱ्या युगांडा प्रजासत्ताकाची स्थापना करून अमीन आपूण राश्ट्रध्यक्ष जालो. सुरवेच्या तेंपार ताका विरोध जालो. पूण अमीनाक सबंद देशभर आपलो शेक बसोवपाक रोखडेंच यश आयलें. १९७१त अर्थीक सुदारणा घडोवन हाडपाखातीर ताणें युगांडाचे नागरीक नाशिल्ल्या सुमार साठ हजार लोकांक धांवडावन घाले. १९७१ ते १९७३ मेरेन शीम प्रस्नावयल्यान युगांडा आनी टाझानिया हांचेमदीं वाद चलतालो. १९७८त टांझानियेन युगांडाचेर घुरी घालून कांपाला शाराचेर जैत मेळयलें. युगांडा हारपाच्या मार्गार आसा तें जाणून अमीन लिबियेंत पळून गेलो. एप्रिल १९७९त तात्पुरतें शासन स्थापीत करून युसूफ लुले हाका राश्ट्राध्यक्ष म्हणून वेंचून काडलो. ताचे उपरांत गॉडफ्री हो राश्ट्राध्यक्ष जालो. १९८०त जाल्ले भौशिक वेंचणुकेंत युगांडा पिपल्स काँग्रेस पक्षाक भोवमत मेळून अपोलो मिल्टन ओबोटे हो परत राश्ट्राध्यक्ष जालो. पूण २५ जुलय १९८५ दिसा लॅफ्टनंट जनरल टिटो ओकेल्लो हाणें लश्करी कारवाय करून ओबोटे हाका काडून उडयलो. २९ जुलय दिसा टिटो आपूण अध्यक्ष जालो. पूण योवरी मुसेवेनी हाच्या फुडारपणाखाल नॅशनल रसिस्टन्स आर्मीन ताका विरोध केलो. उपरांत १७ डिसेंबर १९५८ त नॅशनल आर्मी आनी सरकारी फौज हांचेभितर झूजुबंदी करार जावन योवरी मुसेवेनी हो अध्यक्ष जालो. '''अर्थवेवस्थाः''' युगांडाचो आस्पाव विकासशील देशांमदीं जाता. देशाची अर्थवेवस्था मुखेलपणान शेतवडीचेर आदारल्या. देशांतले सुमार ९०% लोक शेतवडींत वावुरतात. पूण पिकां काडपाची पद्दत आयज लेगीत पारंपारीक आसा. देशाचे वट्ट भुंयेंतली सुमार ३०% भूंय शेतवडीखाल आसा. काफी आनी कापूस हीं हांगाचीं मुखेल पिकां. काफी उत्पन्नांत युगांडाचो आफ्रिका खंडांत पयलो क्रमांक लागता. रोबस्टा आनी अरेबिका अशा दोनूय प्रकारच्या काफयांचें उत्पादन हांगा घेतात. केळीं, टॅपिऑका, नाचणे, कणंगां हीं देशांतलीं मुखेल खाद्यपिकां, जाल्यार काफी, ऊंस, तंबाकू, च्या, कापूस हीं मुखेल नगदी पिकां. बटाट, कड्डण, मको, जोंधलो, भिकणां, गंव, तांदूळ हींय हांगाचीं म्हत्वाची पिकां. देशांतल्या पशूधनांत गोरवां, मेंढरां, बोकडां, दुकर, गाढव, कुकडां हांचो आस्पाव जाता. मांस आनी दूद वेवसाय ल्हव ल्हव वाडत आसात. नुस्तेमारीचोय वेवसाय नेटान चलता. देशाच्या वट्ट उत्पन्नांत रानाचे येणावळीचो वांटो म्हत्वाचो आसा. देशांत खनिजांचे सांठे उणें आसून तांब्याच्या उत्पादनाक म्हत्व आसा. जलविद्युतशक्ती खूब प्रमाणांत निर्माण जाता आनी शेजारच्या देशांकूय तिची पुरवण करतात. देशांतले चडशे कारखाने शेतकी उत्पादनां संबंदीत आसात. कापूस, काफी, च्या, तंबाकू, ऊंस हांचेर प्रक्रिया करपी कारखाने चड आसात. सिगरेट, तंबाकू, लुगट, शाबू, शिमीट हेय उद्देग नेटान चलतात. जींजा, कांपाला, टोरोरो हीं देशांतलीं मुखेल उद्देगीक केंद्रां. कांपाला हें देशांतलें मुखेल वेपारी केंद्र. निर्यात उत्पन्नांत काफयेचो वांटो सगळ्यांत चड म्हळ्यार ९०% आसता. काफये भायर कापूस, तांबे, च्या, गोरवांची कात हांचीय निर्यात जाता. तशेंच कागद, लुगट, लोखण, खनीज तेल, रसायनां, धान्य, यंत्रां, गाडयो आनी तांचे मेकळे भाग हांची युगांडा आयात करता. ‘बँक ऑफ युगांडा’ ही देशाची मध्यवर्ती बँक आनी ‘युगांडा कमर्शिअल बँक’ ही शासकीय बँक. युगांडा शिलींग हें देशाचें अधिकृत चलन. '''लोक आनी समाजजीणः''' बुगांडा वंशाचो लोक हो देशांतलो सगळ्यांत व्हड वांशीक पंगड. व्हिक्टोरिया तळ्याच्या उत्तर देगांच्या प्रदेशांनी ते चड प्रमाणांत रावतात. थंयच्या लोकांचें वेगळेपण तांचे भाशेवयल्यान करूं येता. ते नदरेन बांतू, नायलॉटीक आनी नायलो-हॅमायट हे तीन मुखेल भाशीक गट. हांचेभायर बुन्योरा, बान्यनकोली, बोटोरा, बासोगा आनी कारामोजाँग ह्यो मुखेल जमाती. युरोपी आनी अरब लोकूय कांय प्रमाणांत थंय आसात. देशाचे वट्ट लोकसंख्येत क्रिस्तांव धर्माचे लोक ६३%, तातुंतले ३३ रोमन कॅथलीक आनी ३०% प्रॉटॅस्टंट पंथी आसात. मुसलमानांची संख्या ६% आनी उरिल्ल्या लोकांमदीं पारंपारीक आफ्रिकी लोकांचो आस्पाव जाता. आफ्रिकी लोक चडशे देशाच्या उत्तर आनी अस्तंत भागांनी रावतात. इंग्लीश ही देशाची अधिकृत भास. हेर थळाव्या भाशांनी लगांडा, नायलॉटीक, स्वाहिली हांचो आस्पाव जाता. शिक्षणीक सुविधांची पुरवण करप ही केंद्र आनी थळाव्या शासनाची जापसालदारकी. कांपाल शारांत मॅकरेरे विद्यापीठ आसा. तातूंत कला, शास्त्र, कृषी, वैजकी शिक्षण, पशूवैजक, कायदो आनी हेर उच्च शिक्षणाची वेवस्था आसा. पूण उंचेले शिक्षण घेवपाखातीर खूबशे विद्यार्थी परदेशांनी वतात. वेगवेगळ्या ललीत कलांक उर्बा दिवपाखातीर, तशेंच चित्रकार,<noinclude></noinclude> pldlqlqyi5ul5an5zfy9u00p2b0rqu1 104 111177 1362999 593595 2026-09-07T06:55:58Z Sankuuu28 999141 /* Problematic */ 1362999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Sankuuu28" /></noinclude>स्वातंत्र्य मेळयलें. पूण ऑस्ट्रिया-हंगेरीन स्लोवेनीया आनी क्रोएशियेक स्वातंत्र्य दिलेंना. स्वातंत्र्य चळवळीच्या काळांत राश्ट्रवादी लोकांनी बाल्कन प्रदेशांत आपलें धुमशेण चालूच दवरिल्लें. त्याच तेंपार सर्बियन क्रांतिकारी गटांतल्या एका वांगडयान ऑस्ट्रियी आर्चडयूक फ्रांन्सिस फर्डिनांड हाची हत्या केली. हे घडणुकेक सर्बियेक जापसालदार धरून ऑस्ट्रियेन तांचेआड झूज उबारलें. पयल्या म्हाझुजाचें हें एक मुखेल कारण समजप जाता. ऑस्ट्रिया हंगेरीचेर पयल्या म्हाझुजांत हार पडले उपरांत दक्षिण स्लावांनी आपल्या स्वातंत्र्याची घोशणा केली. पयलें झूज काबार जाले उपरांत डिसेंबर १९१९त सर्बियन राजा पिटर पयलो हाच्या फुडारपणाखाला ‘किंग्डम ऑफ सब्सद, क्रोएट्स अॅण्ड स्लोवेनीज’ अशा स्वतंत्र देशाची स्थापना केली. १९२१त राजा पिटर पयलो हाच्या मरणाउपरांत ताचो चलो पयलो अलेक्झांडर सत्तेर आयलो. ताणे संविधान आनी घटकराज्यांची आदली विभागणी रद्द करून ‘युगोस्लाविया’ (दक्षिणी स्लाव लोकांची भूंय) ह्या नव्या देशाची स्थापना केली. सगळ्या राजकीय पक्षांचेर कायदयान बंदी घालून पुराय सत्ता आपल्या हातांत घेतली. हे घडणुकेक राष्ट्रवादी लोकांनी खर विरोध करून १९३४ त फ्रांसांतल्या मार्से शारांत आलेक्झांडराची हत्या केली. आलेक्झांडरा उपरांत ताचो बापोलभाव पॉल सत्तेर आयलो. ताणेंय आलेक्झांडराचीच राजनिती आपणायिल्ल्यान १९४१ त पॉलाकूय सत्तेभायरो करून राजा पिटर दुसरो हाका सत्तेर हाडलो. पूण रोखडीच जर्मनीन युगोस्लावियेचेर घुरी घालून ताची विभागण केली. दुसऱ्या म्हाझुजाच्या काळांत लाखांनी युगोस्लाव लोक मेले. उपरांत देशांत गनिमी सर्बियन सैन्य आनी कम्युनिस्ट पंगडाभितर यादवी झूज पेटलें. मार्शल टिटो हो कम्युनिस्ट पंगडाचो मुखेली आशिल्लो. टिटोन युगोस्लावियेंत साम्यवादी शासन हाडपाचो यत्न केल्ल्यान भौसाकडल्यान ताका फाटबळ मेळ्ळें. ऑक्टोबर १९४४ त सोविएत लश्करान बॅलग्रेड मुक्त करून, युगोस्लावियेची पुराय सत्ता टिटोच्या हातांत दिली. २९ नोव्हेंबर १९४५ दिसा सद्याचें प्रजासत्ताक आनी प्रांतांचो मेळून ‘फॅडरल पिपल्स रिपब्लिक ऑफ युगोस्लाविया’ ची स्थापना केली. अशे तरेन देशांतली राजसत्ता नश्ट जाली. टिटोन हेर पक्ष बेकायदेशीर थरोवन फकत कम्युनिस्ट पक्षांक राजकीय दर्जो दिलो. ३१ जानेवारी १९४६च्या संविधानाप्रमाण स प्रजासत्ताकांचे मेळून युगोस्लाविया संघीय प्रजासत्ताकाची स्थापना केली. युगोस्लाविया आनी सोविएत रशिया हांचेमदीं इश्टागतीची कबलात जाली. पूण टिटोन परराश्ट्र आनी अर्थीक धोरणांविशीं रशियेचें धोरण आपणावपाक न्हयकार दिलो. हाका लागून १९४८ त स्टालिनान युगोस्लावियेवांगडचे संबंद तोडले. उपरांत युगोस्लावियेन लश्करी आनी अर्थीक आदाराखातीर अमेरिका आनी हेर अस्तंती देशांकडसून मदत घेतली. पूण हें पावल टिटोन आपलो साम्यवादी समाजरचणुकेचो विकास चालूच दवरलो. स्टालिनाच्या मरणाउपरांत दोन वर्सांनी रशियेवांगडचे संबंद परत जोडले. शीतझुजांत टिटो तटस्थ रावलो. ७ एप्रिल १९६३ च्या नव्या संविधानप्रमाण स प्रजासत्ताकां आनी दोन प्रांत मेळून युगोस्लाविया समाजवादी संघीय प्रजासत्ताकाची स्थापना केली. उपरांत संविधानांत दोनदां बदल करून प्रजासत्ताकांक चड स्वायतताय दिल्ली. पूण क्रोएटी लोकांक पुराय स्वातंत्र्य जाय आशिल्लें. हाका लागून तांणी टिटोच्या धोरणांक विरोध केलो. १९७० त टिटोन साबार क्रोएटी साम्यवादी मुखेल्यांक शासनांतल्यान धावंडावन घाले. १९८०त मार्शलाक मरण आयले उपरांत कम्युनिस्टांचो शेक ल्हव ल्हव उणो जावन १९९०त देशान लोकशाय पद्दत आपणायली. क्रोएटांनी आपलो दहशतवादी मार्ग चालूच दवरिल्लो. हाची परिणाम म्हळ्यार जून १९९१त क्रोएशिया आनी स्लोवेनिया हांणी युगोस्लावियेपसून वेगळें जावन आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केलें. उपरांत वंशीक भेदांक लागून सुरवेक क्रोएशियेंत यादवी झूज पेटलें आनी ते उपरांत बॅस्नियेंत पावलें. ह्या झुजांत हजारांनी लोक मेले. १७ एप्रिल १९९२ दिसा सर्बिया आनी मोंटेनॅग्रो ह्या प्रजासत्ताकांनी मेळून फॅडरल रिपब्लीक ऑफ युगोस्लावियेची घोशणा केली. यादवी झुजांत सर्बियेन बॉस्नियेंतल्या सर्बांक थंयच्या मुसलमानांआड झगडपाक आदार केल्लो. हाका लागून संयुक्त राश्ट्रांनी युगोस्लावियेचेर निर्बंद घालले. सप्टेंबर १९९२ त युगोस्लोव्हियेक जनरल अॅसॅब्लींतल्यान काडून उडयलो. ऑगस्ट १९९५ त नाटो न सर्बांनी घेतिल्ल्या बॉस्नियेंतले सर्ब आनी मुसलमान हांचेमदीं मध्यस्थी करून शांतताय कबलात घडोवन हाडली. '''राज्यवेवस्थाः''' जोसफ ब्रोझ टिटो हाणें १९४५ वर्सा सावन युगोस्लावियेंत कम्युनिस्ट राजवट लागू केल्ली. उपरांत टिटोक १९८०त मरण येत सावन देशांत ताचोच शेक चलतालो. ताणें सोवियत युनियनासावन तटस्थ रावन युगोस्लावियेंत आपली स्वतंत्र कम्युनिस्ट पद्दत चलयली. उपरांत १९९० वर्सा मेरेन कम्युनिस्ट हो देशांतलो एकमेव पक्ष आसलो. पूण १९९० त हेर पक्षांवयली बंदी उबारून भौपक्षीय वेंचणूक घेवपांत आयली. फॅडरल प्रेसिडेन्ट हो राश्ट्राचो मुखेली आसून, संसदेतल्या दोनूय घरांचे वांगडी ताका वेचून काडटात. झोरान लिलिक हो जून १९९३त युगोस्लावियेचो राश्ट्राध्यक्ष म्हूण बिनविरोध वेंचून आयलो. देशाची संयुक्त संसद ही ‘चँबर ऑफ द रिपब्लीक’ आनी ‘चँबर ऑफ सिटीझन’ अशी दोन घरांनी विभागल्या. चँबर ऑफ द रिपब्लीक हातूंत ४० वांगडी आसून, तातुंतले २० वांगडी माँटेनेग्रो आनी सर्बिया<noinclude></noinclude> 773d4cb72vwggigzfkzm4cm2u0iwks3 104 111275 1362993 593398 2026-09-07T06:45:02Z Sankuuu28 999141 /* Proofread */ 1362993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sankuuu28" /></noinclude>शूरसेन म्हण्टाले. ह्या शूरसेनावयल्यानच तें नांव पडलें अशें लिंग पुराणांत म्हळां. ह्या प्रदेशांतूच अंधक-वृष्णी ह्या जोड संघाचें गणराज्य आशिल्लें. उग्रसेन ताचो अधिपती आशिल्लो. '''देवगिरीचे यादवः''' महाराष्ट्राचेर राज्य करपी एक वंश. सुबाहू नांवाच्या राजाचो पूत द्रुढप्रहार हो ह्या वंशाचो मूळ पुरूस मानतात. मथुरेच्यान श्रीकृष्णावांगडा सौराष्ट्रांत वचून राविल्ल्या यादवांमदलो तो आशिल्लो. इ. स. ८६०च्या अदमासाक नासिकालागीं चंद्रादित्यपूर नगरी वसोवन थंय ताणें आपलें ल्हानशें राज्य स्थापलें. चंद्रादित्यपूर म्हणजेच नासिक जिल्ह्यांतलें चांदोर. हाचो उल्लेख एका तांब्यांपटयांत आसा. हेमाद्रीच्या व्रतखंडांत ह्या वंशांतल्या राजांचीं नांवां दिल्लीं आसात. तीं अशीं- सुबाहू, द्रुढप्रहार, सेऊणचंद्र, धाडियप्प, भिल्लम, राजगी, वडिग, धाडियप्प दुसरो, भिल्लम दुसरो वेसुगी, अर्जुन, भिल्लम (तिसरो), वेदुगी, वेसुगी (दुसरो), भिल्लम (चवथो), सेऊणचंद्र (दुसरो), परम्मदेव, सिंहराज (सिंघण), मल्लुगी, अमरगांगेय, गोविंदराज, अमरल्लुगी, कालीय बल्लाळ, भिल्लम (पांचवों). द्रुढप्रहाराची राजधानी श्रीनगराक आशिल्ली अशें व्रतखंडांत म्हळां. हें श्रीनगर म्हळ्यार सिन्नर आसुंये अशें एक मत आसा. द्रुढप्रहाराचो पूत सेऊणचंद्र हाणें सेऊणपूर हें नगर वसयलें. ताच्या राज्याक सेऊणदेश अशें नांव आशिल्लें. गोदावरी न्हंयेचे देगेचो, नासिकापसून देवगिरीमेरेनचो प्रदेश ह्या नांवान वळखतात. तो दंडकारण्याचे शिमेर आशिल्लो.सेऊणपूर ही ताची राजधानी आशिल्ली. सौराष्ट्रांतल्या यादवांचोच दुसरो एक फांटो कर्नाटकांत वचून द्वारसमुद्र-हळेबीडच्या वाठारांत वशिल्लो. ते लोक आपणाक यदुचे वंशज आनी यादवकुलतिलक मानताले. पूण इतिहासांत ते होयसळ यादव म्हणून प्रसिद्द आसात. सेऊणचंद्र आनी ताचे उपरांतचे कांय राजा राष्ट्रकुटांचे सामंत आशिल्ले. भिल्लम (दुसरो) हो स्वताक महासामंत म्हणोवन घेतालो. कल्याणाचो चालुक्य राजा तैलप हाचो तो मांडलिक आशिल्लो. ठाण्याचो शिलाहार राजा झंझ हाची धूव लछिमव्व हिचेकडेन ताणें लग्न केलें. नासिक, खानदेश आनी औरंगाबाद ह्या प्रदेशांचेर ताचें राज्य आशिल्लें. भिल्लम (तिसरो) हो चालुक्य राजा जयसिंह हाचो जांवय आशिल्लो. सेऊणचंद्र चालुक्य विक्रमादित्याचो सामंत आशिल्लो. इ.स.१०६९ तलो ताचो शिलालेख मेळिल्लो आसा. महाराष्ट्र, उत्तर कोंकण, कारवार, बेळगांव, विजापूर, धारवाड आनी बल्लारीमेरेन ताचें राज्य पातळिल्लें आसतालें. ताचेउपरांत परम्मदेव आनी मागीर सिंहराज (सिंघण पयलो) हो राजा जालो. इ.स.११३७ च्या अदमासाक विष्णुवर्धन होयसळ हाचेर सिंहराजान हार घाल्ल्याचो उल्लेख सांपडटा. सिंघणाउपरांत मल्लुगी सत्तेचेर आयलो. बिज्जल कलचुरीचो तो समकालीन आशिल्लो. पर्णखेट नांवाचें नगर ताणें दुस्मानापसून घेतलें आनी उत्कलाधिपतीचें गजदल जिखून घेतलें असो उल्लेख आसा. मल्लुगीउपरांत ताचो पूत अमरगांगेय, मागीर ताचो पूत गोविंदराज, मागीर अमरमल्लुगी आनी कालीय बल्लाल अशी तांची फकत वंशावळूच मेळटा. बल्लाळाच्या पुतांक कुशीन दवरून ताचो बापोलयो कर्णपूत भिल्लम (पांचवो) राजा जालो. इ.स.११८७त ताणें देवगिरीक स्वतंत्र राजा म्हणून राज्याभिशेक करून घेतलो. जैत्रसिंह, साहणी, मायीदेव आनी लख्खण हे ताचे सेनापती खूब पराक्रमी आशिल्ले. ताचें सैन्यूय खूब व्हड आशिल्लें. चालुक्याची राजधानी कल्याण नगरी ताणें घेतली. तेचप्रमाण किसुकाड, तर्डवाडी, बेळवोळ हेय प्रदेश जिखले. ताचेउपरांत भिल्लमान होयसळांच्या राज्याचेर घुरी घालून बल्लाळ (दुसरो) हाचेर हार घाली. चोळ राजा कुल्लोत्तुंग (तिसरो) हाचेरूय ताणें हार घाली. पूण इ.स.११८९ वर्सा होयसळ बल्लाळ (दुसरो) हाणें भिल्लमाचेर जैत जोडलें. ताचेउपरांत ताणें विदर्भ, माळवा आनी गुजरात ह्याय प्रदेशांचेर घुरयो घाल्यो आनी यश मेळयलें. पूण नाडोलचो चाहमान राजा केल्हाण हाणें खर विरोध केल्ल्यान भिल्लमाक परतुचें पडलें. इ.स.११९१-९२ ह्या काळांत होयसळ बल्लाळ (दुसरो) हाणें दक्षिणेंतलो सगळो प्रदेश भिल्लमाच्या सेनापतीकडच्यान परत जिखून घेतलो. इ.स.११९३ त भिल्लम मेलो. इ.स.११९१ पसुनूच ताचो पूत जैतगी वा जैत्रपाल राज्यकारभार पळोवपाक लागिल्लो आसुंये. होयसळांनी घेतिल्लो प्रदेश तो जिखपाक शकलो ना. पूण काकतीयांच्या राज्याचेर ताणें घाल्ले घुरयांत ताका येश फावो जालें. राजा महादेव झुजांत मेलो. पूण जैतुगीन, महादेवाचो पूत गणपतीक तें राज्य परत दिलें. त्याच अदमासाक जैतुगीन कलींग देशाचो राजा अनंगभीम (दुसरो) आनी चोळ राजा कुलोत्तुंग (तिसरो) हांचेकडेन झूज करून जैत मेळयलें. तशेंच ताणें परमार राजा सुभटवर्मा आनी चालुक्य राजा भीम (दुसरो) हांचेर जैत जोडून तांच्या राज्यांनी खूब लुटालुट केली. इ.स.१२०० मेरेन जैत्रपाळान राज्य केलें आसुंये. ताचे उपरांत ताचो पूत सिंघण इ.स.१२०० च्या अदमासाक देवगिरीचो राजा जालो. इ.स.१२११ त ताणें होयसळांच्या राज्याचेर घुरी घाली. दोन वर्सांमदीं ताणें तुंगभद्रेमेरेनचो सगळो प्रदेश जिखलो. मागीर ताणें गोंयांतल्या कदंब, वेणुग्राम (बेळगांव) चे रट्ट, कोल्हापूरचे शिलाहार ह्या राजांचेर जैत जोडलें. उदेंत देगेवयलो अनंतपूर जिल्होय ताणें जिखलो. तशेंच खानदेश आनी विदर्भ ह्या प्रदेशांतल्या राजांकूय जिखले. गुजराताचेर ताणें जायत्यो घुरयो घाल्यो. सुरवेक ताका यश मेळ्ळें. पूण अखेरेक ताचेर हार पडली. ताचो सेनापती खोलेश्र्वर हाणें खंबयताक एक विजयस्तंभ उबारिल्लो. दुसरो सोनापती बीचण हाणें दक्षिण भारतांत पराक्रम करून इ.स.१२३८च्या अदमासाक कावेरीचे देगेचेर एक विजयस्तंभ उबारलो.<noinclude></noinclude> qk9pnpyhu2vh0fnhuhwppayg4s0purg 104 111298 1362984 593149 2026-09-07T06:30:00Z Dish23 999151 /* Proofread */ 1362984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dish23" /></noinclude>‘प्रबंध पूर्णचंद्र’ हें ताचें प्रदीर्घ काव्य खूब लोकप्रिय आसा.तातूंतली काव्य शैली, शब्दकळा, अलंकार उत्कृश्ट आसात. हातूंत कृष्ण आनी रूक्मिणी हांच्या लग्नाची कथा बरी कल्पकतायेन वर्णिल्या.ओरिसांतल्या ‘पालवाले’ ह्या नांवाच्या भाट कवींनी हेर प्राचीन काव्यांभशेनूच हें काव्य गांवागांवांनी भोंवन, गावन दाखोवन खूब लोकप्रिय केलां. ह्या काव्याक लागून यदुमणिक मानाची सुवात फावो जाल्या. विनोदी आनी तैलबुध्दाचो म्हणून यदुमणिची नामना आसा. उत्तर भारतांत, बीरबलाक जशी नामना आनी सुवात आसा तशीच सुवात ओरिसांत यदुमणिक आसा. ‘यदुमणि रहस्य’ ह्या नांवान ताचे विनोद संग्रहीत आसात. संस्कृत आनी ओडिया ह्या भाशांचेर बरें वर्चस्व, हुशारी, पांडित्य, कवित्व, विनोद ह्या गुणांक लागून ओरिसांतल्या राजदरबारांनी यदुमणिक मानाची सुवात आशिल्ली. '''यदुवंश''': भारतांतलो एक प्राचीन पुराणीक वंश. वैदिक वाङ्मयांत ह्या वंशाचो उल्लेख आर्यांच्या पंचजनांत केला. यदुवांगडाच तुर्वशाचें नांव जोडप जालां. उपरांतच्या वाङ्मयांत चंद्रवंशांतलो राजा ययाती आनी शुक्राचार्याची धुव देवयानी हांचेपसून जल्माक आयिल्ल्या दोन पुतांतलो पयलो पूत म्हणू्न यदूचो उल्लेख मेळटा. ययातीन आपलें साम्राज्य पांच पुतांमदीं(देवयानीचे दोन आनी शर्मिष्ठेचे तीन) वांटून दिलें. तेन्ना चर्मण्वती, वेत्रवती आनी शुक्तिमती हांच्या देगांवयलो प्रदेश यदूक मेळ्ळो. तांचे वंशज यादव हांणी फुडें आपल्या राज्याचो विस्तार शशबिंदूचे कारकिर्दींत उदेंतेक आनी उत्तरेक केलो. यादवांनी गुजरात काठेवाडांतल्या आर्येतरांक धांवडावन थंय आपली सत्ता स्थापली. यदुक कोष्ट आनी सहस्त्रजित अशे दोन पूत आशिल्ले. कोष्टासावन जाल्ल्या वंशाक यादव आनी सहस्त्रजितासावन जाल्ल्या वंशाक हैहय अशीं नांवां पडलीं. हैहयांनी माहिष्मती म्हळ्यार पयलींच्या इंदूर संस्थानांतल्या महेश्र्वर हांगा आपली राजधानी केली. यादववंशी विदर्भ राजान दक्षिणेंत येवन आपल्याच नांवान उपरांत नामना मेळिल्ल्या विदर्भ प्रदेशाचेर आपलो शेक बसयलो. ताका क्रथ आनी कैशिक अशे दोन पूत आशिल्ले. आपल्या ह्या दोनूय पुतांभितर राजान विदर्भाची वांटणी केली, पूण उपरांत त्या दोन विभागांचें एकीकरण जातकच विदर्भाक क्रथकैशिक हें नांव रूढ जालें. उत्तर भारतांत, मथुरेक यादवांचें राज्य आशिल्लें. थंयच्या कंस राजान, मगधाच्या जरासंघ राजाक आपली धूव दिल्ली. कंस राजा प्रजेक त्रास करतालो म्हणून कृष्णान ताचो वध केलो आनी ताच्या जाणटया बापायक, उग्रसेनाक गादयेर बसयलो. जरासंधान मथुरेचेर खूब घुरयो घाल्यो, तेन्ना यादवांनी काठेवाडांत प्रयाण करून द्वारकेक आपली राजधानी केली. यादव साम्राज्याच्या हेर विभागांचेर भजमान, देवावृध, अंधक आनी वृष्णी अशे सात्वत भीमाचे पूत राज्य करताले. वृष्णीच्या वंशांतल्या शूर नावाच्या राजाक मारीषा हे भोजवंशी राजकन्येपसून वसुदेव हो पूत आनी पृथा, श्रुतदेवा आनी श्रुतश्रवा ह्यो धुवो जाल्यो. पृथेक, कुंतीभोज राजान आपली धूव मानिल्ल्यान कुंती अशें नांव पडलें. तिचें लग्न पंडु राजाकडेन जालें. श्रुतश्रवाचें बुंदेलखंडाचो राजा दमघोष हाचेकडेन लग्न जालें आनी तिका शिशुपाल हो पूत जालो. वसुदेव, कुकर देशाचो राजा देवक हाचे देवकी नांवाचे चलयेकडेन लग्न जालो आनी ताका बलराम आनी कृष्ण हे दोन पूत जाले. कृष्णाची भयण सुभद्रा हिचेकडेन अर्जुनाचें लग्न जालें. ताचो पूत अभिमन्यू हाका भारतीय झुजांत मरण आयलें आनी उपरांत ताचो पूत परीक्षित हस्तिनापूरचे गादयेर बसलो. भारतीय झुजाच्या कांय काळा उपरांत द्वारकेच्या यादवांभितर बंडाळी मातून तातूंत सगळ्यांचो नाश जालो. तेन्ना वनांत वचून ध्यानस्थ बशिल्ल्या कृष्णाक हरण समजून एका व्याधान बाण मारतकच कृष्ण निजधामाक गेलो. उपरांत फाटल्यान उरिल्ल्या वज्र नांवाच्या नातवाक पांडवांनी मथुरेचे गादयेर बसयलो. '''यमः''' एक वैदिक देवता. यमाक पर्जन्यसमुहांतली आनी हिंदू पुराणकथांतलीय मृत्युदेवता मानल्या. ताच्या बापायचें नांव विवस्वान आनी त्वष्टयाची धूव सरण्यू ही ताची आवय. प्रजेच्या बऱ्याखातीर अमरत्त्वाचो त्याग करून यज्ञांत आत्मबलिदान करपी पयलो यज्ञकर्तो, मनीस जातीचो आद्य जनक, पयलो राजा, सूक्तरचना करपी एक वैदिक ऋशी, दक्षिणेचो दिक्पाल, पयलो मृत, यमीन समागमाखातीर केल्ली मागणी न्हयकारून भयण-भावाचें लग्न निशिध्द थरोवपी समाजसुदारक, यमसंहिता आनी यमस्मृति हे ग्रंथ बरोवपी शास्र्कार, अस्ताक वचपी सुर्याचें वा चंद्राचें प्रतीक, इंडो-इराणी पुराणकथेंतलो यीम, कॅननायट देव यम, दुतांक यमगीता आनी नचिकेताक मरणाचें गुपीत सांगपी उपदेशाक अशा जायत्या स्वरुपानी यमाचें वर्णन मेळटा. पूण जाचें आयुश्य सोंपलां, ताच्या प्राणांचें आपल्या दुतांवरवीं हरण करपी भिरांकूळ देवता आनी दुतांनी मेल्ल्यांच्या जिवांक यमपुरींत हाडलेउपरांत चित्रगुप्त ह्या अधिकाऱ्यान सांगिल्ल्या तांच्या पाप-पुण्याच्या हिशोबाप्रमाण तांकां नरकासारक्या जाग्यांनी धाडपी कठोर न्यायाधीश हेंच ताचें मुखेल रूप जावन रावलां. ताका कृतांत, अंतक, काळ, श्राध्ददेव, यमधर्म, प्रेतराज, सारकिल्या नांवांनीय वळखतात. ताचो रंग पाचवो, एक पांय अपंगूळ आनी वस्त्रां तांबडी आसतात. ताच्या एका हातांत गदा आनी दुसऱ्या<noinclude></noinclude> 95z8e3odc73qeeyjspocb7nskil3p8y 104 111816 1362992 593090 2026-09-07T06:40:29Z Kunkolkar 999174 /* Proofread */ 1362992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kunkolkar" /></noinclude>'''यंत्रमानवः''' (पळेयात रोबॉट). '''य:''' देवनागरी लिपींतलो सव्विसावो वर्ण. ह्या वर्णाची पयली आनी दुसरी अवस्था अशोकाच्या गिरनारच्या लेखांत मेळटा. हाची तिसरी अवस्था कुषाणवंशी राजांच्या (इ.स.पयलो आनी दुसरो शेंकडो) वेळच्या मथुरेच्या लेखांत 'य्र्य' आनि 'स्य' हया जोडाअक्षरांत दिसता. हाची निमणी अवस्था इ.स.५८८ तल्या महानामाच्या बुध्दगयाच्या लेखांत मॆळटा. सद्या आमी बरयतात तसो 'य' इ.स.च्या इकराव्या शेंकडयांतल्या उज्जयिनीच्या लेखांत बरयल्लो आसा. कामधेनुतंत्रांत य ह्या वर्णाचे स्वरुप अशें आसा: यकारं शृणु चार्व्वड;गि चतुष्कोणमयं सदा, पलालधूमसड;काशं स्वयं परमकुण्डली|| पज्वप्राणमयं वर्णं पज्वदेवमयं सदा| त्रिशक्तिसहितं वर्णं त्रिबिन्दुसहितं तथा| प्रणमामि सदा वर्णं मुर्तिमन्मोक्षमव्ययम्|| '''अर्थ-''' हे सुंदरे, यकाराचें स्वरुप आयक. यकार हो सदां चतुष्कोणामय, तुसाच्या धूमासारको, स्वता परमकुंडली, पंचप्राणमय, पंचदेवमय, त्रिशक्तिसहित आनी त्रिबिंदुयुक्त असो आसा. मूर्तिमंत मोक्ष आनी अव्यय अशा ह्या वर्णा हांव सदांच पांयां पडटा. 'य' न काव्याक सुरवात केली जाल्यार लक्ष्मी मेळटा अशें सांगतात. ताळू हें हाचें उच्चारणस्थान. '''यजुर्वेद:''' चार वेदांतलो दुसरो वेद. सगळ्या वैदिक साहित्यांत यजुर्वेदाक एक खाशेली सुवात आसा. यजुर्वेदांत वैदिक कर्मकांडाचेर चड बर दिल्लो आसून यज्ञसंस्थेचोय खोलायेन विचार जाल्लो आसा. वेगवेगळ्या यज्ञांनी जे खाशेले अशे मंत्र म्हणपाचे आसतात, वा जे खाशेले नेम पाळपाचे आसतात त्या मंत्रांचो आनी नेमांचो संग्रह यजुर्वेदांत मेळटा. यज्ञाचो मुखेल ऋत्विज अध्वर्यू आसाता. ताच्याच कार्याचो आस्पाव ह्या वेदांत आशिल्ल्यान ताका अध्वर्यूवेद अशेंय म्हणप जाता. शुक्ल-कृष्णभेदः यजुर्वेदाचे शुक्ल आनी कृष्ण अशे दोन भेद आसात. तशेंच ब्रह्म आनी आदित्य अशे दोन संप्रदाय आसात. ब्रह्म संप्रदायाचो प्रतिनिधी कृष्ण यजुर्वेद आसून, आदित्य संप्रदायाचो शुक्ल यजुर्वेद आसा. शुक्ल आनी कृष्ण अशे यजुर्वेदाचे दोन भेद कशे जाले तेविशीं म्हायती मेळटा ती अशीः यजुर्वेदाचो मुखेल आचार्य वैशंपायन हाणें याज्ञवल्क्या सारक्या जायत्या शिश्यांक शिकोवन तयार केले. फुडें ह्या दोगांत गुरू शिश्यांमदीं वायटपण आयलें. तेन्ना वैशंपायनान याज्ञवल्क्याकडेन ताका शिकयल्लो वेद परत मागलो. याज्ञवल्क्यान वेदविद्येक मूर्तिमंत करुन तिचें वमन केलें आनी त्या स्वरुपांत गुरुचो वेद ताका परत केलो. उपरांत सुर्याची उपासना करुन ताचेकडल्यान आपल्याखातीर वेद घेतलो. ताणें आपल्या वेदाक शुक्ल यजुर्वेद अशें नांव दिलें आनी ताच्या विरोधांत वैशंपायनाच्या पोरन्या यजुर्वेदाक कृष्ण यजुर्वेद म्हणूंक लागले. '''शाखाविभागः''' सूतसंहिता, ब्रह्मांड पुराण, स्कंद पुराण हांचेभायर यजुर्वेदाच्यो १०७ शाखा आसात. पूण मुक्तिकोपनिषदाप्रमाण त्यो १०९, पतंजलीच्या मतान १०० आनी शौनकाच्या चरणव्यूहाप्रमाण ८६ आसात. स मात यजुर्वेदाच्यो फकत स शाखा उपलब्घ आसात. तांचीं नांवां अशीं- तैत्तिरीय, मैत्रायणी, कठ, कपिष्ठल, वाजसनेय आनी काण्व. हातुंतल्यो पयल्यो चार कृष्ण यजुर्वेदाच्यो आनी फुडल्यो दोन शुक्ल यजुर्वेदाच्यो शाखा आसात. शुक्ल यजुर्वेदाच्यो पंदरा शाखा आसात त्यो अशो- १.जाबाल शाखाः हे शाखेची संहिता वा ब्राह्मण उपलब्ध ना.<noinclude></noinclude> 26rvoctqyfvftjaudxrxcenb8w7t8iz 104 111955 1362973 593037 2026-09-07T06:22:39Z Manvi Hammanawar 999167 /* Proofread */ 1362973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Manvi Hammanawar" /></noinclude>दोगांय शेंवटून कपीतिर्थांत पडल्यो. तेवरवीं दोगांयचो उध्दार जालो (स्कंद. पु.३.१.३९). शुकदेवाकडेन रंभेचो जो संवाद जाल्लो तो शुकरंभासंवाद ह्या नांवान उजवाडायल्लो आसा. -कों.वि.सं. मं. '''रः''' देवनागरी वर्णमाळेंतलें सत्ताविसावें व्यंजन. ह्या वर्णाक सद्याचें स्वरुप मेळचे आदीं चार अवस्थांतल्यान वचचें पडलां. ताची पयली अवस्था अशोकाच्या गिरनारच्या शिलालेखांत, दुसरी राजा यशोधरम्याच्या काळांतल्या (इ.स.५३२) मंदसोरच्या लेखांत, तिसरी अवस्था मेवाडच्या गुहिलवंशी राजा अपराजित हाच्या वेळावयल्या (इ.स.६६१) कुंडेश्र्वराच्या लेखांत आनी चवथी प्रतीहार बाडकच्या जोधपूरच्या लेखांत (इ.स.८३७) मेळटा. वर्णोध्दारतंत्रांत ह्या वर्णाचें ध्यान सांगलां तें अशें: ललज्जिहां महारौद्रीं रक्तास्यां रक्तलोचनाम रक्तवर्णामष्टभुजां रक्तष्टष्पोपशोभिताम्।। रक्तमाल्याम्बरधरां रक्तालङकार भुषिताम् महामोक्षप्रदां नित्यामष्ट सिध्दिप्रदायिकाम्।। एवं ध्यात्वा ब्रह्मरुपां तन्मन्त्रं दशधा जपेत्।। अर्थ : जीब भायर काडिल्ल्या, महाघोर, रगताचें तोंड, रगताचे दोळे, रगताळ वर्ण, आठभुजां, रगताळ फुलांनी विभुशीत, रगताच्या फुलांची माळ आनी रगताचें वस्त्र धारण करपी तांबडया अलंकारांनी सुशोभीत, महामोक्षदायी, नित्य, अश्टसिध्दी दिवपी आनी ब्रह्मरूप अशा रकाराचें ध्यान करून मंत्राचो धा खेपो जप करचो. मूर्धा हें हाचें उच्चारणस्थान. - कों. वि. सं. मं रक्तचंदनः (पळेयात चंदन). रक्तलोकेश्र्वरः बौध्दांचो एक देव. ताचो रंग तांबडो आशिल्ल्या कारणान ताका रक्तलोकेश्र्वर म्हण्टात. ताचीं वस्त्रांय तांबडी आसतात. हो चार हातांचो आसून ताच्या हातांनी धोणू, बाण, पाश आनी अंकूश हीं आयुधा आसात. ताचो राबितो अशोक झाडासकयल आसता. ताचे उजवे वटेन तारो आनी दावे वटेन भृकुटी ह्यो देवता आसतात. रक्तलोकेश्र्वराच्यो मूर्ती सामक्यो तुरळक अशो आसात. तातुंतल्यो कांय नेपाळाक पळोवंक मेळटात. कोंकणी विश्कोश:४ साधनमाला ग्रंथांत ताच्या ध्यानाचें वर्णन मेळटा. रक्तवर्ण, द्विभुज, मस्तकाचेर जटांचो मुकूट तातूंत अमिताभाची प्रतिमा. तशेंच वेगवेगळ्या वस्त्रांनी आनी अलंकारांनी भुशीत आसून, ताच्या दाव्या हातांत रक्तकमळ आसा. - कों.वि.सं.मं रखुमाई (रुक्मीण): एक देवता आनी विठ्ठलाची बायल. लोकमानसांतलो विठ्ठल म्हणजेच कृष्ण. रखुमाईक रुक्मिणी अशेंय म्हण्टात. पदमपुराणाच्या आनी स्कंद पुराणाच्या उत्तर खंडांत तिची कथा दिल्ली आसा. ती अशी- गोकुळांत आसतना कृष्ण आनी राधा हांची इश्टागत आशिल्ली. गोकूळ सोडून गेले उपरांत कृष्णान द्वारका नगरी वसयली आनी तो द्वारकेचो राजा जालो. तेन्ना राधा एक खेपे द्वारकेक गेली. श्रीकृष्णाच्या देवळांत वचून तीट ताचे मांडयेर बसली. तेन्नाच श्रीकृष्णाची बायल रुक्मिणी थंय आयली. तिका पळोवन राधा ताचे मांडयेवयल्यान उठलिना वा कृष्णानूय तिका उठयलिना. ताका लागून रुक्मिणीक आपलो अपमान दिसलो आनी तिका तिडक आयली. परत कृष्णाचें तोंड पळोवप ना अशें थरोवन ती द्वारका सोडून गेली. जायतीं तिर्थां भोंवन ती दिंडीरवनांत आयली. तपश्र्चर्येक हें थळ तिका मानवलें आनी थंयच ती तपश्र्चर्या करपाक लागली. रूक्मिणी सोडून गेली म्हणून कृष्णाक खूब दुख्ख जालें. गोकुळांतल्या गोपाळांक घेवन तो तिका सोदपाक गेलो. तिका सोदीत तो दिंडीरवनांत पावलो. ताचे वांगडा आशिल्ल्या गोपाळांक ताणें सांप्रतच्या गोपाळपुरांत दवरले आनी आपूण, रुक्मिणी तप करताली थंय गेलो. कृष्णान तिची खूब मनधरणी केली आनी तिका आपले वांगडा घरा येवपाचो आग्रो केलो. पूण रुक्मिणीची तिडक न्हिवलिना. तिणें ताका वळखूंक नाशिल्लेवरी केलें आनी खूब दुशणां दिलीं. तिचे उलोवणें आयकून कृष्ण निराश जालो आनी तिका पळयत उबो रावलो. ८८<noinclude></noinclude> hlxf9ruosyhjt2kyfdv19jf13gd2hyd 104 401723 1362924 1362872 2026-09-06T13:53:25Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1362924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|||ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp||ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱡᱩᱜᱽ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱᱟ ::::ᱵᱟᱪᱮᱢ ᱞᱟᱝᱜᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚᱭᱚᱜ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟᱢ ᱨᱤᱯᱤᱫ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ::::ᱵᱟᱪᱮᱢ ᱨᱟᱦᱟᱶᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱧᱮᱞᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭ ::::ᱤᱧᱦᱚᱸ ᱦᱩᱱᱟᱹᱝ ᱜᱷᱩᱲᱤ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱠᱟᱜ ᱟᱹᱧ ::::ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱤ ᱾ ᱨᱮᱝᱜᱮᱡ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱢᱟ ::::ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱫᱩᱲᱟᱹᱝ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱫᱤᱱᱜᱮ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ ᱫᱤᱱᱜᱮ ᱪᱚᱨᱚᱠ ::::ᱮᱱᱦᱚᱸ {{SIC|ᱜᱚᱨᱚᱵ|ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ}} ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱢ ::::ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱦᱚᱨ ᱵᱟᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱛ ᱟᱹᱪᱩᱨᱚᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ::::ᱟᱢᱦᱚᱢ ᱟᱹᱪᱩᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱾ ᱧᱮᱞ ᱛᱮᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱢᱟ ::::ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮᱞᱵᱟᱨ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱠᱷᱩᱸᱴᱤ ::::ᱠᱷᱚᱸᱡᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱟᱸᱡᱟᱨ ᱾ ᱵᱟᱝᱫᱚᱢ ᱢᱚᱠᱟᱭ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱢ ᱵᱤᱛᱟᱹᱭ ::::ᱟᱢᱜᱮᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱱᱟᱫᱚ ᱟᱢᱟᱜ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ::::ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱞᱮᱫᱚ ᱾ ᱛᱷᱤᱨᱩᱜ ᱢᱮᱱᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ::::ᱟᱨ ᱨᱚᱲ ᱢᱮᱥᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱢᱮᱥᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱩᱱ ::::ᱥᱟᱦᱟᱜᱼᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱵᱮᱛᱷᱟ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱒᱕}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> cijhn3qi7autqjs640suzebp7ylkpvp 104 401724 1362930 1244301 2026-09-06T14:00:49Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1362930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱳᱨᱳ}}| ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱡᱟᱦᱮᱨ ᱟᱭᱳ ::::ᱜᱚᱰ ᱟᱢ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱮᱣᱟ ::::ᱡᱚᱦᱟᱨᱟᱢ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ ᱾ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱢᱚᱬᱮᱠᱚ ::::ᱜᱚᱰ ᱟᱢ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱞᱤᱴᱟᱹ ᱜᱚᱥᱟᱸᱭ ::::ᱡᱚᱦᱟᱨᱟᱢ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ ᱾ ᱡᱟᱦᱮᱨ ᱟᱭᱳ ᱡᱟᱦᱮᱨ ᱟᱭᱳ ::::ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚᱭᱤᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱩᱠ, ᱵᱤᱯᱚᱫᱽ, ᱨᱩᱣᱟᱹ, ᱦᱟᱹᱥᱩ ::::ᱟᱢᱜᱮᱢ ᱥᱟᱦᱟᱭ ᱟᱭᱳ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱳᱨᱳ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱳᱨᱳ ::::ᱟᱢᱜᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱢᱟᱜ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ ᱨᱮᱞᱮ ::::ᱜᱚᱰ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱡᱚᱝᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱬᱮᱠᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ::::ᱡᱚᱦᱟᱨᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟᱹᱧ ᱡᱟᱹᱲᱤᱢᱮ ᱥᱟᱶᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ::::ᱱᱮᱦᱚᱨᱟᱢ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ ᱾ ᱞᱤᱴᱟᱹ ᱜᱚᱥᱟᱸᱭ ᱞᱤᱴᱟᱹ ᱜᱚᱥᱟᱸᱭ ::::ᱞᱤᱴᱟᱹ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸᱢ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ::::ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱾ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱳᱨᱳ ᱠᱚ ::::ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱟᱯᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱷᱩᱢ ᱟᱞᱮᱯᱮ, ᱩᱢᱩᱞ ᱠᱟᱞᱮᱯᱮ ::::ᱟᱯᱮᱨᱤᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱒᱕}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> 9ln34ygayq4t70ll02xk11k8txo3gta 104 401725 1362934 1244302 2026-09-06T14:07:01Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1362934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|||ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱩᱞ ᱵᱤᱞᱤ}}| ᱩᱞ ᱵᱤᱞᱤ ᱪᱤᱠᱟᱹᱢ ᱡᱚᱭᱮᱱᱟ ::::ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱞᱟᱯᱷᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱦᱚᱨᱛᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱚᱢ ::::ᱦᱟᱭᱟ ᱚᱪᱚᱭᱮᱫ ᱠᱚ ᱾ ᱡᱷᱟᱸᱱᱠᱟ ᱡᱷᱟᱹᱠᱩᱨᱮᱢ ::::ᱟᱠᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱹᱣᱤᱡᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱢ ::::ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ, ᱨᱤᱡᱷᱟᱹᱣᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟᱢ ::::ᱦᱟᱯᱮᱠᱚ ᱛᱤᱭᱩᱜ ᱢᱮᱭᱟ ᱦᱚᱭᱚ ᱯᱷᱩᱨᱪᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮᱠᱚ ::::ᱪᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱭᱟ, ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱟᱢᱟᱠᱟ ::::ᱢᱟᱹᱨᱤᱪ ᱟᱢᱟᱠᱟ {{SIC|ᱥᱤᱲᱩᱵᱽ|ᱥᱤᱲᱩᱵ}} ᱟᱛᱮ ::::ᱪᱟᱠᱚᱵ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ ᱾ ᱵᱟᱝ ᱠᱷᱟᱱ, ::::ᱟᱹᱢᱥᱤ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ ᱛᱟᱥᱮ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ ::::ᱟᱪᱟᱨ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ ᱨᱟᱥᱮ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ ::::ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱩᱛᱩ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ ::::ᱡᱚᱢᱠᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱹᱵᱽᱨᱩᱜ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ }}<noinclude>{{c|᱒᱖}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> rj2ikfvcmdt96n02i0t7ke9ri95owkm 104 401726 1362935 1244303 2026-09-06T14:13:52Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1362935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|ᱴᱟᱲᱟᱜ ᱴᱟᱲᱟᱜ ᱠᱟᱛᱮ ::::ᱡᱚᱢ ᱢᱮᱭᱟᱠᱚ ᱾ ᱵᱤᱞᱤ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱᱮᱢ ::::ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱟᱢ ᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱠᱷᱟᱱ ::::ᱨᱩᱠᱩ ᱢᱮᱭᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ {{SIC|ᱵᱚᱜᱚᱡᱽ|ᱵᱚᱜᱚᱡ}} ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ::::ᱪᱚᱯᱚᱡ ᱢᱮᱭᱟᱨᱮ ᱾ ᱴᱚᱴᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ::::ᱠᱩᱭᱩ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠᱟ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱠᱚ ᱛᱟᱵ ᱟᱢᱟ ::::ᱯᱟᱹᱴᱤ ᱵᱷᱚᱠᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱯᱷᱤᱨ ᱯᱷᱤᱨᱭᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮᱠᱚ ::::ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱪᱩᱨ ᱢᱮᱭᱟ ᱠᱩᱞᱤ ᱢᱮᱭᱟ ᱠᱚ ::::ᱠᱩᱭᱩ ᱛᱟᱢ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱮ ᱠᱩᱭᱩ, ᱮ ᱠᱩᱭᱩ ! ᱢᱟᱺᱭ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ::::ᱚᱠᱟ ᱥᱮᱫ ᱨᱮ ? ᱮ ᱠᱩᱭᱩ, ᱮ ᱠᱩᱭᱩ ! ᱵᱟᱹᱵᱩ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱫᱚ ::::ᱚᱠᱟ ᱠᱚᱬ ᱨᱮ ? ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟᱢ ᱟᱢᱫᱚ ::::ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱢ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮᱦᱚᱸ ::::ᱵᱟᱠᱚ ᱫᱟᱭᱟ ᱟᱢᱟ ᱾ ᱩᱞ ᱵᱤᱞᱤ, ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱜᱮᱭᱟᱢ ::::ᱟᱨᱦᱚᱸᱢ ᱡᱚᱡᱚ ᱜᱮᱭᱟ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ, ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱫᱚ ::::ᱚᱠᱟ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱛᱟᱢᱟ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱒᱗}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> sy830vq2zp8sihqm5zaru8p3g7ezfz2 104 401728 1362942 1244305 2026-09-06T15:10:00Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1362942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱨᱤᱧ ᱵᱮᱨᱮᱫᱼᱟ}}| ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱟᱹᱣᱨᱤ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱨᱤᱧ ᱵᱮᱨᱮᱫᱼᱟ ᱢᱮᱫᱦᱟᱸ ᱟᱵᱽ ᱠᱟᱛᱮᱧ ᱫᱟᱹᱛᱟᱹᱣᱱᱤᱜᱼᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱵᱮᱲᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱩᱧ ᱪᱟᱵᱟ ᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱛᱤ ᱫᱩᱧ ᱟᱹᱨᱩᱵᱚᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱤᱧ ᱡᱚᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱩᱧ ᱪᱩᱨᱩᱡ ᱟᱠᱚ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱭᱳ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱤᱢᱟᱹᱧᱟ ᱡᱚᱢ ᱪᱟᱵᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱧ ᱤᱛᱟᱹᱫᱟ ᱪᱮ ᱵᱟᱹᱧ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱜᱤᱰᱤᱭᱟ ᱾ ᱧᱩᱭ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱪᱷᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱛᱮᱜᱤᱧ ᱧᱩᱭᱟ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱡᱤᱵᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱧᱩᱭ ᱫᱟᱜ ᱛᱮᱱᱫᱚ ᱵᱟᱹᱧ ᱦᱤᱲᱤᱧ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱚᱢ ᱧᱩ ᱵᱮᱲᱟᱨᱮ ᱵᱟᱹᱧ ᱟᱹᱱᱟᱹᱬᱤᱭᱟ ᱾ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱞᱟᱯᱚ ᱚᱡᱽᱨᱟ ᱵᱟᱹᱧ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱲᱤ ᱵᱟᱹᱧ ᱞᱟᱜᱟᱣᱼᱟ ᱚᱲᱟᱜ, ᱨᱟᱪᱟ, ᱪᱷᱟᱴᱠᱟ ᱫᱤᱱᱜᱤᱧ ᱡᱚᱻᱜᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭ ᱡᱚᱵᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱮᱨᱤᱧ ᱜᱤᱰᱤᱭᱟ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ, ᱵᱟᱲᱜᱮ ᱡᱷᱟᱲᱜᱮ, ᱠᱩᱞᱦᱤ, ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱚᱧᱮ, ᱪᱟᱹᱨ ᱜᱤᱨᱫᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱪᱟᱹ ᱯᱷᱩᱨᱪᱤᱧ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱛᱚᱵᱮ ᱮᱱᱟᱝ ᱱᱤᱨᱚᱲ ᱱᱤᱯᱷᱚᱴ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱱᱤᱯᱷᱚᱴ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱨᱮ ᱡᱤᱵᱚᱱ ᱥᱚᱨᱚᱥᱚᱜᱼᱟ ᱾ }} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]]<noinclude>{{c|᱒᱙}} [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> 2b0xysk8yb7li77o3sa5s90mire3gqx 104 401729 1362965 1244306 2026-09-07T05:46:20Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1362965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|||ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱟᱲᱟᱝ}}| ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚᱭ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱨᱚᱡᱽ ᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱤᱧ ᱟᱭᱳ ᱫᱚᱭ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱫᱤᱱᱜᱮ ᱪᱩᱞᱦᱟᱹ ᱵᱩᱴᱟᱨᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱵᱟᱵᱟᱭ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ ᱫᱚᱨᱢᱟ ᱴᱟᱠᱟ ᱟᱭᱳ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱪᱚᱲᱟᱣ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱾ ᱫᱤᱠᱩ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱨᱮ ᱫᱤᱠᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱟᱡᱟᱨᱮ ᱞᱚᱲᱟᱜ ᱦᱟᱨᱟᱭᱮᱱᱟᱞᱮ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟᱞᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱦᱤᱲᱤᱧ ᱠᱮᱜᱼᱟᱞᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱦᱚᱸ ᱾ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱤᱱ ᱨᱚᱲᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱡᱚᱴᱟᱣ ᱵᱟᱦᱨᱮᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱚᱠᱟ {{SIC|ᱟᱲᱟᱝ ᱤᱧ|ᱟᱲᱟᱝᱤᱧ}} ᱟᱯᱱᱟᱨᱟ ᱟᱨ ᱨᱚᱲᱟᱹᱧ ᱚᱠᱟ ᱛᱮ? ᱟᱭᱳᱭ ᱢᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱨᱚᱲ ᱢᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚᱠᱚ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱟᱹᱧᱟ ᱨᱚᱲ ᱠᱷᱟᱱᱤᱧ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ ᱢᱮᱫᱼᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱜ {{SIC|ᱨᱩᱟᱹᱲ|ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ}} ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱟᱹᱧ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱮ ᱤᱧ ᱵᱟᱹᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟᱞᱮ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱾ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱢᱟ ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮᱜᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱚᱠᱚᱭ ᱥᱟᱶ ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱤᱧ ᱨᱚᱲᱟ ? ᱤᱧᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱛᱮᱱᱟᱠᱚ ᱵᱩᱜᱤᱛᱮ ᱫᱚᱥ ᱤᱧᱟᱜ ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱛᱮ ᱾ ᱨᱚᱲᱤᱧ ᱪᱮᱫᱟ, ᱚᱞᱤᱧ ᱪᱮᱫᱟ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱚᱨᱡᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱯᱷᱤᱥ ᱦᱚᱸᱛᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱫᱤᱧ ᱪᱮᱠᱟᱭᱟ ᱵᱩᱫᱷᱤ ᱦᱚᱸᱛᱤᱧ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱠᱟᱨᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱸᱛᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱓᱐}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> kkqopdj89numapcknpcrn6zrd6co8y3 1362966 1362965 2026-09-07T05:48:12Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 1362966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|||ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱟᱲᱟᱝ}}| ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚᱭ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱨᱚᱡᱽ ᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱤᱧ ᱟᱭᱳ ᱫᱚᱭ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱫᱤᱱᱜᱮ ᱪᱩᱞᱦᱟᱹ ᱵᱩᱴᱟᱨᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱵᱟᱵᱟᱭ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ ᱫᱚᱨᱢᱟ ᱴᱟᱠᱟ ᱟᱭᱳ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱪᱚᱲᱟᱣ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱾ ᱫᱤᱠᱩ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱨᱮ ᱫᱤᱠᱩ ᱴᱚᱞᱟ ᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱟᱡᱟᱨᱮ ᱞᱚᱲᱟᱜ ᱦᱟᱨᱟᱭᱮᱱᱟᱞᱮ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟᱞᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱦᱤᱲᱤᱧ ᱠᱮᱜᱼᱟᱞᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱦᱚᱸ ᱾ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱤᱱ ᱨᱚᱲᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱡᱚᱴᱟᱣ ᱵᱟᱦᱨᱮᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱚᱠᱟ {{SIC|ᱟᱲᱟᱝ ᱤᱧ|ᱟᱲᱟᱝᱤᱧ}} ᱟᱯᱱᱟᱨᱟ ᱟᱨ ᱨᱚᱲᱟᱹᱧ ᱚᱠᱟ ᱛᱮ? ᱟᱭᱳᱭ ᱢᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱨᱚᱲ ᱢᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚᱠᱚ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱟᱹᱧᱟ ᱨᱚᱲ ᱠᱷᱟᱱᱤᱧ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ ᱢᱮᱫᱼᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱜ {{SIC|ᱨᱩᱟᱹᱲ|ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ}} ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱟᱹᱧ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱮ ᱤᱧ ᱵᱟᱹᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟᱞᱮ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱾ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱢᱟ ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱛᱮᱜᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱚᱠᱚᱭ ᱥᱟᱶ ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱤᱧ ᱨᱚᱲᱟ ? ᱤᱧᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱛᱮᱱᱟᱠᱚ ᱵᱩᱜᱤᱛᱮ ᱫᱚᱥ ᱤᱧᱟᱜ ᱚᱠᱟᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱛᱮ ᱾ ᱨᱚᱲᱤᱧ ᱪᱮᱫᱟ, ᱚᱞᱤᱧ ᱪᱮᱫᱟ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱚᱨᱡᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱯᱷᱤᱥ ᱦᱚᱸᱛᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱫᱤᱧ ᱪᱮᱠᱟᱭᱟ ᱵᱩᱫᱷᱤ ᱦᱚᱸᱛᱤᱧ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱠᱟᱨᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱸᱛᱚ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱓᱐}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> buyp16o6otbfxxswam6ig280nglt5m2 104 401730 1362976 1244307 2026-09-07T06:27:36Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1362976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱛᱟᱞᱟᱝ}}| ᱡᱷᱤᱯᱤᱨ ᱡᱷᱤᱯᱤᱨ ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱲᱤ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱦᱟᱥᱟ ::::ᱢᱟᱥᱮ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱚᱫᱟᱜ ᱢᱮ ᱨᱟᱣᱟᱞ ᱨᱟᱣᱟᱞ ᱦᱟᱥᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱡᱟᱝ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱᱚᱜ ᱢᱮ ᱱᱤᱯᱷᱚᱴ ᱱᱤᱯᱷᱚᱴ ᱡᱟᱝᱼᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱥᱟᱜᱮᱱᱚᱜ ᱢᱮ ᱞᱮᱜᱮᱡ ᱞᱮᱜᱮᱡ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱢᱚᱦᱮᱸᱜ ᱢᱮ ᱢᱩᱞᱩᱡ ᱢᱩᱞᱩᱡ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱡᱚᱻ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱥᱟᱵᱚᱜ ᱢᱮ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱥᱚᱦᱟᱜᱽ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱟᱭᱳᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱡᱚᱻ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱤᱞᱤᱜ ᱢᱮ ᱪᱟᱠᱚᱵ ᱪᱟᱠᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱢ ᱢᱮᱭᱟ ᱠᱚ ᱜᱤᱫᱨᱟᱹ ::::ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱟᱦᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ::::ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱟᱠᱚ ᱟᱥᱲᱟ ᱛᱮ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱓᱑}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]]</noinclude> dxeutddurr7ylkxadx7t76iiymkry7w 1362977 1362976 2026-09-07T06:28:00Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 1362977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱛᱟᱞᱟᱝ}}| ᱡᱷᱤᱯᱤᱨ ᱡᱷᱤᱯᱤᱨ ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱲᱤ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮᱭᱟ ᱦᱟᱥᱟ ::::ᱢᱟᱥᱮ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱚᱫᱟᱜ ᱢᱮ ᱨᱟᱣᱟᱞ ᱨᱟᱣᱟᱞ ᱦᱟᱥᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱡᱟᱝ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱᱚᱜ ᱢᱮ ᱱᱤᱯᱷᱚᱴ ᱱᱤᱯᱷᱚᱴ ᱡᱟᱝᱼᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱥᱟᱜᱮᱱᱚᱜ ᱢᱮ ᱞᱮᱜᱮᱡ ᱞᱮᱜᱮᱡ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱢᱚᱦᱮᱸᱜ ᱢᱮ ᱢᱩᱞᱩᱡ ᱢᱩᱞᱩᱡ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱡᱚᱻ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱥᱟᱵᱚᱜ ᱢᱮ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱥᱚᱦᱟᱜᱽ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱟᱭᱳᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱜᱼᱟ ::::ᱡᱚᱻ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱤᱞᱤᱜ ᱢᱮ ᱪᱟᱠᱚᱵ ᱪᱟᱠᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱢ ᱢᱮᱭᱟ ᱠᱚ ᱜᱤᱫᱨᱟᱹ ::::ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱟᱦᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ::::ᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱟᱠᱚ ᱟᱥᱲᱟ ᱛᱮ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱓᱑}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> 6w3tlt25hw7yfng6fx467cap0yzlw5e 104 401731 1363022 1244308 2026-09-07T10:06:34Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 793791 /* Validated */ 1363022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ" />{{rh|||ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ}}</noinclude>{{Tpp|{{xx-larger|ᱟᱞᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱺᱭ}}| ᱟᱞᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱺᱭ ᱫᱚ ::::ᱟᱹᱰᱤᱜᱮ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱚᱜ ᱠᱟᱹᱡ ᱨᱚᱲᱟᱭ ᱠᱷᱟᱱ ::::ᱥᱚᱸᱜᱮᱜᱮ ᱩᱥᱟᱹᱫᱚᱜ ᱠᱩᱞᱩ ᱠᱩᱛᱩ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ::::ᱞᱟᱸᱫᱟᱭ ᱥᱚᱸᱜᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱸᱜᱮᱜ ::::ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱚᱝ ᱛᱮ ᱥᱚᱸᱜᱮ ᱾ ᱞᱟᱸᱫᱟᱭ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱᱮ ::::ᱵᱟᱦᱟ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱜ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱᱮ ::::ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱᱮ ::::ᱯᱟᱹᱭᱬᱤ ᱡᱷᱚᱢᱚᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱᱮ ::::ᱨᱟᱦᱟ ᱦᱚᱢᱚᱨ ᱾ ᱞᱟᱝᱜᱟ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱᱮ ::::ᱦᱚᱵᱚᱨᱚᱜ ᱟᱭᱳ ᱴᱷᱮᱱ ᱨᱮᱝᱜᱮᱡ ᱮ ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ ::::ᱥᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭ ᱦᱟᱛᱚᱢ ᱴᱷᱮᱱ ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱭ ᱠᱷᱟᱱ ::::ᱯᱟᱱᱛᱮᱭᱮ ᱵᱩᱰᱤ ᱟᱭᱳ ᱟᱞᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱟᱺᱭ ᱫᱚ ::::ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱩᱢᱩᱞᱚᱜᱼᱟᱭ ᱾ }}<noinclude>{{c|᱓᱒}} [[Category:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] [[Category:ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱢᱤᱨᱩ]]</noinclude> rkz6tnjnlur1x5q4jqln8dlanjdr6cw 3 424904 1362952 1334623 2026-09-06T19:41:23Z Leaderbot 820984 /* Notice of expiration of your sysop right */ new section 1362952 wikitext text/x-wiki {{autotranslate | 1 = {{BASEPAGENAME}} | 2 = | base = Welcome/i18n }} —[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''vf</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 20:47, 3 September 2025 (UTC) == Easy LST == Hello, I'm sorry, but you broke the labelled section transclusion mechanism in fr.wikisource (and maybe in other Wikisources) by [https://wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Base.js&diff=prev&oldid=1218680 removing the code] from base.js. What this modification really necessary? Thanks. Note that turning off Easy LST is easy: you simply need to set <code>self.proofreadpage_raw_lst = true</code>. It's not necessary to move the code to a separated gadget to do that. [[User:Seudo|Seudo]] ([[User talk:Seudo|talk]]) 13:15, 18 September 2025 (UTC) :{{ping|Seudo}} Hello! I temporarily undid the change, sorry for the inconvenience. I am of the opinion that we should not clump together different functionalities which one may want to turn off in their gadgets sections into one big file, it's bad design. The English Wikisource already has EasyLST as a separated gadget, on by default. My suggestion would for French Wikisource to transclude EasyLST separately as a gadget. [[User:Catonif|Catonif]] ([[User talk:Catonif|talk]]) 14:24, 18 September 2025 (UTC) ::Thanks! Actually I didn't know that the French Wikisource relied so much on Javascript files here before today. I agree with you, we should probably do like the English Wikisource. [[User:Seudo|Seudo]] ([[User talk:Seudo|talk]]) 15:05, 18 September 2025 (UTC) == Interface administrator == Your right will expire on 17 March 2026. Please reapply at [[Wikisource:Administrators#Requests for other rights]] for any renewal.--[[User:TunnelESON|TunnelESON]] ([[User talk:TunnelESON|talk]]) 05:55, 2 March 2026 (UTC) :{{ping|TunnelESON}} Hi! :) Is this message automated or do you actually think I should? [[User:Catonif|Catonif]] ([[User talk:Catonif|talk]]) 18:55, 3 March 2026 (UTC) ::This is a manual reminder. To renew, please reapply. Or your access just expires.--[[User:TunnelESON|TunnelESON]] ([[User talk:TunnelESON|talk]]) 18:48, 6 March 2026 (UTC) == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interface administrators) will expire on 2026-03-17 18:38:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:45, 10 March 2026 (UTC)</div> == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interface administrators) will expire on 2026-03-17 18:38:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:41, 11 March 2026 (UTC)</div> == Administrator == Welcome! I approved your request through 13 September 2026 so your role as an administrator and an interface administrator will expire at the same time.--[[User:TunnelESON|TunnelESON]] ([[User talk:TunnelESON|talk]]) 04:20, 14 April 2026 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Administrators) will expire on 2026-09-13 00:12:00. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:41, 6 September 2026 (UTC)</div> mixtjx9tn6ihp85yznzb29e095jrw4i 1362953 1362952 2026-09-06T19:41:26Z Leaderbot 820984 /* Notice of expiration of your interface-admin right */ new section 1362953 wikitext text/x-wiki {{autotranslate | 1 = {{BASEPAGENAME}} | 2 = | base = Welcome/i18n }} —[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''vf</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 20:47, 3 September 2025 (UTC) == Easy LST == Hello, I'm sorry, but you broke the labelled section transclusion mechanism in fr.wikisource (and maybe in other Wikisources) by [https://wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Base.js&diff=prev&oldid=1218680 removing the code] from base.js. What this modification really necessary? Thanks. Note that turning off Easy LST is easy: you simply need to set <code>self.proofreadpage_raw_lst = true</code>. It's not necessary to move the code to a separated gadget to do that. [[User:Seudo|Seudo]] ([[User talk:Seudo|talk]]) 13:15, 18 September 2025 (UTC) :{{ping|Seudo}} Hello! I temporarily undid the change, sorry for the inconvenience. I am of the opinion that we should not clump together different functionalities which one may want to turn off in their gadgets sections into one big file, it's bad design. The English Wikisource already has EasyLST as a separated gadget, on by default. My suggestion would for French Wikisource to transclude EasyLST separately as a gadget. [[User:Catonif|Catonif]] ([[User talk:Catonif|talk]]) 14:24, 18 September 2025 (UTC) ::Thanks! Actually I didn't know that the French Wikisource relied so much on Javascript files here before today. I agree with you, we should probably do like the English Wikisource. [[User:Seudo|Seudo]] ([[User talk:Seudo|talk]]) 15:05, 18 September 2025 (UTC) == Interface administrator == Your right will expire on 17 March 2026. Please reapply at [[Wikisource:Administrators#Requests for other rights]] for any renewal.--[[User:TunnelESON|TunnelESON]] ([[User talk:TunnelESON|talk]]) 05:55, 2 March 2026 (UTC) :{{ping|TunnelESON}} Hi! :) Is this message automated or do you actually think I should? [[User:Catonif|Catonif]] ([[User talk:Catonif|talk]]) 18:55, 3 March 2026 (UTC) ::This is a manual reminder. To renew, please reapply. Or your access just expires.--[[User:TunnelESON|TunnelESON]] ([[User talk:TunnelESON|talk]]) 18:48, 6 March 2026 (UTC) == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interface administrators) will expire on 2026-03-17 18:38:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:45, 10 March 2026 (UTC)</div> == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interface administrators) will expire on 2026-03-17 18:38:34. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:41, 11 March 2026 (UTC)</div> == Administrator == Welcome! I approved your request through 13 September 2026 so your role as an administrator and an interface administrator will expire at the same time.--[[User:TunnelESON|TunnelESON]] ([[User talk:TunnelESON|talk]]) 04:20, 14 April 2026 (UTC) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Administrators) will expire on 2026-09-13 00:12:00. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:41, 6 September 2026 (UTC)</div> == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interface administrators) will expire on 2026-09-13 00:12:15. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ([[User talk:Leaderbot|talk]]) 19:41, 6 September 2026 (UTC)</div> plvyu2ro6bjmvroblccgwnag91d72r5 104 449017 1363002 1338848 2026-09-07T07:29:00Z Soniya Maharjan 916885 1363002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>म्भी भगवन्त मेत दवो चत् ॥ कदा भगवन्ना गछेत् । अवलोकितेश्वरो वोधिसत्वो महासत्वः ॥ ॥ भगवानाह ॥ एष कुलपुत्रावीची महानरका न्निष्क्रम्य प्रेतनगर प्रविष्टस्तत्राने कानिप्रेतशत सहम्राणि पुरस्ता द्बावन्ति ॥ दन्धस्थुना कृतयोरुस्थियन्त्र दुछ्रिताः । स्वकेशरोम प्रति छ न्नाः पर्व्वतो दरसन्निभाः सूाचीछिद्रोयम मूखाः ॥ यदावलोकितेश्वरो वोधिसत्वो महासत्वः । प्रेतनगर मुप सक्रामति । तदास प्रेतनग रः शीती भावमनु ग्‌छति ॥ ॥ साचवज्रासनिर्व्यु पशमिता । सचद्वार पारपुरुष उद्वद्ब भिण्डिपालः कालकूटव्यग्रहस्तो लोहिताक्षः स ततो स्यानु भावेन मैत्रचित्तऺ सऺभावयति । नचमेईट्ट शेनकर्म्मभूमिना कृत्यं ॥ ॥ अथार्य्यावलोकितेश्वरो वोधीसत्वाे महासत्वस्तञ्च भगवान्‌ले 'दाभो' (Davo) सँग भेट गर्नुभयो। प्रभु कहिले जानुहुनेछ? ब्रह्माण्डका स्वामीलाई देखियो र उहाँ अत्यन्त शक्तिशाली हुनुहुन्थ्यो। प्रभुले भन्नुभयो: "वीची (Vīcī) का पुत्र, एक वंशका सन्तान, महा-नरकबाट निस्केर मृतहरूको सहरमा प्रवेश गरेका छन्। दाँत कोट्याउने सिन्काले तिघ्राका हड्डीहरू नराम्ररी काटिएका थिए। तिनीहरू आफ्नै कपालले ढाकिएको पहाडी गुफा र सियोको प्वालजस्तै मूर्ख छन्।" जब बोधिसत्वहरूका स्वामी, ती शक्तिशाली सत्त्वलाई देखियो, तब 'मुप सक्रमती' (Mup Sakramati) नामक भ्रमपूर्ण सहर प्रकट भयो। त्यसपछि मृतहरूको सहर चिसो हुन्छ। सत्य द्वारको पारीपट्टि रहेको त्यो पुरुष—पुलको रक्षक तथा समयको शिखरको पकडमा परेको राता आँखा भएको प्राणी—उठ्यो। त्यसपछि, उनीसँगको निकटताको भावसँगै उसको मन मैत्रीपूर्ण बन्छ। 'नाचामैत्ता शेनाकर्मभूमि' (Nachameitta Shenakarmabhumi) यस अनुष्ठानको स्रोत हो। त्यसपछि, बोधिसत्वमा रहेका ती महान् सत्त्व (महापुरुष) द्वारा प्रभुको अवलोकन गरियो। The Lord met with 'Davo'. When would the Lord depart? The Master of the Universe was beheld, and He was immensely powerful. The Lord said: "The son of Vīcī—a scion of the lineage—has emerged from the great hell and entered the city of the dead. Their thighbones were severely lacerated by toothpicks. They are like the foolish—dwelling in mountain caves shrouded in their own hair and resembling the eye of a needle." When that powerful being—the Lord of Bodhisattvas—was beheld, an illusory city named 'Mup Sakramati' appeared. Then, the City of the Dead grows cold. The figure standing beyond the Gate of Truth—the guardian of the bridge and a red-eyed being held in the grip of the pinnacle of time—rose. Subsequently, a sense of closeness to him fosters a feeling of friendship in the mind. 'Nachameitta Shenakarmabhumi' is the source of this ritual. Then, the Lord was beheld by that Great Being (Mahapurusha)—the Bodhisattva.<noinclude></noinclude> isi5egub24o6ab26y2d2171f54z5bul 104 449033 1363004 1338891 2026-09-07T07:37:08Z Soniya Maharjan 916885 1363004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>सत्व निकायं दृष्ट्वा महाकरुणा चित्त मुत्याद्य । दशभ्या हस्तां भ्डली भ्यादश वैतरणी र्निक्रामयति । दशभ्यः पादां भ्डली भ्यादश वैतरणी र्निष्क्राम यति ॥ अतिकरुणा भिभूत चेतसाव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्य तेषां सत्वानामन्तिके सर्व्वरोमकूपे भ्या ष्टा भ्गवारिय रिपूर्ण्णा महानद्या निष्क्रामन्ति ॥ यदा चतेप्रत सत्वास्तदु दकामास्वादयन्ति । तदाते विपुरकण्ठा भवन्ति ॥ परिपुर्ण्ण गात्राश्च भवन्ति । सर्व्वचतेदिव्य रसरसा श्रोयेतेनाहारेण सन्तर्प्पिताश्च भवन्ति । तदा मानुषि कीञ्चेत नामुत्योद्यै वंसंसारि काञ्चिन्ता विचिन्तयन्ति । अ होवतते जम्वूद्वीप कामनुष्याः सुखिताः । येशीतलाञ्छ । याम्परि सेवन्ति । सर्व्वे सुख समर्प्पिताः धनान्विताः सुखितास्ते जाम्वूद्वीप सत्त्वको शरीरलाई देख्दा मनमा अपार करुणा जाग्छ। दस हातहरूद्वारा 'भदली' र दस 'वैतरणी' हटाइन्छन्। भदलीका दस खुट्टाहंबाट दस वैतरणीहरू निस्कन्छन्। परमेश्वर, जो अत्यन्त दयालु हुनुहुन्छ, उहाँको बुद्धिले उहाँलाई नै भयभीत तुल्याउँछ। शत्रुहरूले भरिएका विशाल नदीहरू समस्त जीवहरूको स्रोतबाट प्रवाहित हुन्छन्। जब ती चार प्राणीहरू उपस्थित हुन्छन्, तिनीहरूले त्यसको चाहनाको स्वाद लिन्छन्। त्यसपछि विरोधीहरूको घाँटीको रचना हुन्छ। तिनीहरूको शरीर पनि पूर्ण हुन्छ। उनीहरू यी सबै शब्दहरूको दिव्य स्वाद महसुस गर्छन् र यस आहारबाट सन्तुष्ट हुन्छन्। त्यस समयमा, यस संसारका मानिसहरू मानिसको सम्बन्धमा के गर्ने भन्ने जान्न उत्सुक हुन्छन्। जम्बुद्वीप ती मानिसहरूलाई सुम्पिइन्छ जसको मनमा सांसारिक इच्छा छ, र उनीहरू खुसी हुन्छन्। उनीहरू सुख र ऐश्वर्यमा समर्पित रहन्छन् र जम्बुद्वीपमा आनन्दित हुन्छन्। Beholding the bodies of sentient beings awakens immense compassion in the mind. The ten 'Bhadali' and the ten 'Vaitarani' rivers are dispelled by ten hands. Ten Vaitarani rivers emerge from the ten legs of the Bhadali. The Supreme Lord, who is supremely compassionate, is struck with dread by His own wisdom. Vast rivers, teeming with adversaries, flow from the very source of all living beings. When those four entities appear, they savor the taste of desire. Subsequently, the throats of the adversaries are formed. Their bodies, too, become complete. They experience the divine taste of all these words and find satisfaction in this nourishment. At that time, the people of this world are eager to know how to conduct human relationships. Jambudvipa is entrusted to those who harbor worldly desires, and they rejoice; immersed in happiness and opulence, they live joyfully in Jambudvipa.<noinclude></noinclude> 0xok14lbg02dafp62r1kbyx2tzjteku 104 449187 1363005 1338923 2026-09-07T07:38:52Z Soniya Maharjan 916885 1363005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>कामनुष्याये मातापित्रोः सतत समितं परित्रहमुय स्थान भ्कुर्व्वन्ति ॥ सुखंच कायकाण्डऺ पश्यन्ति । सुखितास्ते सत्पुरुषाये कल्याण मित्रं सतत समित मन्वेषयन्ति परित्रहंयरि पारयन्ति । ते सत्पुरुषाः सचेतनाये महायानं सतत समित मेवगाहयन्ति ॥ ते सत्पुरुषाय आर्य्याष्टा गो येतो पवासमुपवसिता भवन्ति ॥ ते सत्पुरुषा ये धर्म्मगण्डी माकोटयन्ति ॥ ते सत्पुरुषाये चटितस्ङुटि ताम्वि हारान्सं कुर्व्वन्ति ॥ प्रतिष्ठापय न्ति । ते सत्पुरुषाये पूर्व्विकाणि स्तूप विम्वानि चटितस्ङुटि तानिविशीर्ण्भु भुतानि प्रतिसस्कारं कुर्व्वन्ति ॥ ते सत्पुरुषा ये धर्म्मभान काल्लख कान्धार कान्वाच कान्सुत्रराजस्य श्रावकान्सतत समितंपरि सेवन्ति येचोपतिष्ठन्ति। ते सत्पुरुषा ये तथागत प्रातिहार्य्याणि विविधानि जब कुनै व्यक्ति आफ्ना इच्छाहरू पूरा गरिरहेको हुन्छ, तब उसका माता-पिता सधैं उसको रक्षा गर्ने स्थितिमा हुन्छन्। उनीहरूले शरीरमै सुख देख्छन्। जो सुखी छन्, उनीहरू सधैं भगवान्‌को सान्निध्यमा असल मित्रको खोजी गर्छन् र 'मुक्ति' (सायुज्य मुक्ति) को खतराबाट पार पाउन सक्षम हुन्छन्। भगवान्‌का ती भक्तहरू निरन्तर चेतनाको रूपमा भगवान्‌मा लीन रहन्छन्। व्रत बसेर ती आठवटा गाईहरू भगवान्‌लाई अर्पण गरिन्छन्। धार्मिक सिद्धान्तहरूको गाँठो नफुटाउने व्यक्तिहरू नै पुण्यात्मा हुन्। भगवान्‌का भक्तहरूले यी मालाहरू धारण गर्छन्। उनीहरूले स्थापना गर्छन्। परमेश्वरको निमित्त पहिले स्तूप र मूर्तिहरू निर्माण गर्ने देवगणले तिनलाई टुक्रा-टुक्रा पारी विभिन्न धार्मिक अनुष्ठानहरू सम्पन्न गर्थे। उनीहरू नै धर्म जान्ने धर्मात्माहरू हुन्। कल्ख, कन्धार, कण्वच र कन्सूत्रराजका अनुयायीहरू सधैं समिति र त्यहाँ उपस्थित हुनेहरूको सेवा गर्दछन्। हे तथागत! ती 'सत्त्व-पुरुष'हरू नै ती विभिन्न कुराहरू हुन् जसलाई जित्नु वा पार गर्नु आवश्यक छ। When a person is fulfilling their desires, their parents are always in a position to protect them; they perceive happiness solely in the physical realm. Those who are truly happy constantly seek a virtuous friend in the company of the Lord and are capable of overcoming the peril of 'liberation' (specifically, *Sayujya Mukti*—merging into the Divine). Such devotees of the Lord remain perpetually absorbed in Him through their consciousness. Through the observance of a vow, those eight cows are offered to the Lord. Those who do not unravel the knots of religious principles are the truly virtuous souls. Devotees of the Lord wear these rosaries and consecrate them. The very deities who originally constructed stupas and images for the Supreme Lord would dismantle them to perform various religious rituals; they are the righteous ones who truly understand the Dharma. The followers of Kalkha, Kandhara, Kanvacha, and Kansutraraja constantly serve the assembly and those present there. O Tathagata! Those 'virtuous beings' are precisely the elements that must be conquered or transcended.<noinclude></noinclude> fas2xpedj9gsbmux9tmv4vb6jceibiu 104 449190 1363006 1338926 2026-09-07T07:40:39Z Soniya Maharjan 916885 1363006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>च तथागत चंक्रमानि धर्म्मा सनानिच पश्यन्ति ॥ ते सत्पुरुषाये प्रभ्य कवुद्ब चक्रमाणि पश्यन्ति ॥ ते सत्पुरुषा येःर्हत्व चंक्रमाणि पश्यन्ति ॥ ते सत्पुरुषा ये वोधिसत्व विकुर्व्विता निच चंक्रमाणि पश्यन्ति ॥ इत्यवंते प्रतविषयाः शरीर मनु विचिन्स्य स्वकामात्म भावोय पत्ति परित्यज न्ति । तदातस्य सका शत्कॎारण्डव्यूह महायानसूत्र रत्नराजशव्दो निश्चरति ॥ तदातेविं शतिशिखर समुड्गतं सत्कायट्टष्टि शैलंज्ञा न वज्रेण भित्वा सर्व्वते सुखावत्यां लोकधाता वुपपन्ना आकांक्षित मुखानाम वोधिसत्वा उपपन्नाः ॥ ॥अथाव लोकितेश्वरोय दातेस त्व धातवः परिमोक्षिताः । सुपरिमुक्ताश्चतां सर्व्व सत्वान्वाेधिसत्व भूमावुपपन्नान्ट्टष्टा तदाततः प्रेतनगरात् पुनरपिनिष्क्रामति ॥ उनीहरू तथागतका चक्र र धार्मिक सिद्धान्तहरू पनि देख्छन्। उनीहरू परमेश्वर (भगवान्) बाट आएका 'कवुद्बा' (Kavudba) का चक्रहरू देख्छन्। ती शुद्ध भक्तहरू नै हुन् जसले (अहंकार वा आसक्तिलाई) नष्ट गरेपछि ब्रह्माण्डका चक्रहरू देख्छन्। भौतिक प्रकृतिका गुणहरूभन्दा पर रहेका ती शुद्ध भक्तहरूले नै ब्रह्माण्डका चक्रहरू देख्छन्। यसको अन्त्यमा, वर्तमानका जीवहरूले शरीरको खोजी गर्छन् र आफ्ना इच्छा तथा अहम्‌को मार्ग त्याग्छन्। त्यस समयदेखि, महायान वेदबाट 'रत्नराज' नामक वैदिक मन्त्र प्रवाहित भयो। त्यसपछि 'पर्वत-ज्ञान' ले सयौं चुचुराहरूको सागरसम्म पुगेको त्यो पुण्यात्मा स्वरूपलाई हेर्छ। ब्रह्माण्डका रचयिताहरू 'सुखावती' को वज्रदेखि डराएनन्, बरु उनीहरू भक्तजनहरूको अभीष्ट स्वरूपसम्म पुग्न सफल भए। तिमीहरू मुक्त भइसकेका तत्वहरू हौ। पूर्ण रूपमा मुक्त भइसकेपछि, जीव मृतहरूको नगरमा फर्किन्छ र पुनः जीवहरूको वासस्थानमा फर्कन्छ। They also perceive the *Chakras* (cosmic wheels) and religious principles of the *Tathagata*. They behold the *Chakras* of 'Kavudba,' which originate from the Supreme Lord. It is these pure devotees who, having eradicated ego and attachment, witness the cosmic cycles of the universe. Transcending the modes of material nature, these pure devotees perceive the cosmic *Chakras*. Ultimately, living beings seek a body and renounce the path of their desires and ego. From that moment, the Vedic mantra known as 'Ratnaraja' emanated from the Mahayana Vedas. Then, 'Mountain-Wisdom' beholds that sublime, virtuous form which has reached the vast ocean of hundreds of peaks. The creators of the universe did not fear the *Vajra* of 'Sukhavati'; instead, they succeeded in attaining the very form that is the heart's desire of the devotees. You are beings who have already attained liberation. Having become fully liberated, the soul returns from the city of the dead and comes back to the realm of the living.<noinclude></noinclude> kyzkd5zksxlv2g0xj8mrgpizdm7vsxu 104 449192 1363007 1339104 2026-09-07T07:41:56Z Soniya Maharjan 916885 1363007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>अथ सर्व्वणी वरण विष्कम्भी भगवन्त मेत दवोचत् ॥ भगवन्न द्यापि नाग छत्यवलोकितेश्वरो वोधिसत्वो महासत्वः ॥ ॥ भगवानाह ॥ अ नेकानि कुलपुत्र सत्वकोटि नियुत शतसहम्राणिय रिपाचयति । दिनेदिनेस आगत्य परिपाचयति ॥ नास्ति कुलपुत्र ईदृशं प्रतिभानं तथा गतानामपि याट्टश मवलोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्य ॥ ॥ अथ सर्व्वणीवरण विष्कम्भी आह ॥ केन कारणेन भगवन ॥ ॥ भगवानाह ॥ भूतपूर्व्व सकुल पुत्रातीते धन्य संख्ययैः कल्यैविपश्यी नाम तथागतोऽ र्हन्सम्पव्सं बुद्बो लोक उदयादि विद्याचरण सम्प न्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्य सारथिः शास्तादेवानाञ्च मनुष्या नाञ्च बुद्बो भगवान्‌स्तेन कालेनतेन समयेनाहं सर्व्वणिच त्यसपछि, सौभाग्यकी देवी विष्कम्भीले मलाई यसरी भनिन्: "हे प्रभु, तपाईंले अझैसम्म सर्पको छाना देख्नुभएको छैन र महाप्रतापी प्रभु बोधिसत्त्वको दर्शन पनि गर्नुभएको छैन।" प्रभुले भन्नुभयो: "कुनै कुलपुत्रले करोडौं-करोडौं सत्त्वहरू र लाखौं शत्रुहरूलाई पचाउँछ; दिनहुँ आएर तिनलाई पचाउँछ। हे कुलपुत्र, ती महान् ऋषि बोधिसत्त्वको शक्तिजस्तो अरू केही छैन, जसलाई मैले विगतमा देखेको छु।" तब सबै वनहरूलाई ढाक्ने विष्कम्भीले भने: किन, प्रभु? ॥ भगवानले भन्नुभयो: विगतमा, सम्पूर्ण पुत्र परिवारभन्दा अगाडि, संख्यामा धन्य, तथागत नामक कल्याविपश्यी, जो बुडबो संसारको योग्य थिए, ज्ञानको अभ्यासले आशीर्वाद पाएका थिए, जस्तै संसारको उदय। हे सुगत, संसारका परम ज्ञाता, मानिसहरूलाई वशमा राख्ने, सारथी, देवताहरू र मानिसहरूका शासक, बुद्ध, सर्वोच्च भगवान, त्यस समयमा, त्यस समयमा, म सबै कुरामा छु। Then, Vishkambhi, the deity of good fortune, spoke to me thus: "O Lord, you have not yet beheld the canopy of serpents, nor have you seen the supremely majestic Lord Bodhisattva." The Lord replied: "A noble son may subdue countless millions of beings and hundreds of thousands of adversaries—subduing them day after day. Yet, O noble son, there is nothing comparable to the power of that great sage, the Bodhisattva, whom I have seen in the past." Then Vishkambhi, who pervades all the forests, asked: "Why, O Lord?" The Lord said: In the past—long before the time of the sons of the family—there lived a Tathagata named Vipashyin, who was worthy of the world's reverence and blessed with the practice of wisdom, like the rising of the world itself. O Sugata, Supreme Knower of the World, Tamer of Men, Charioteer, Ruler of Gods and Humans, Buddha, Supreme Lord—at that time, I was present in all respects.<noinclude></noinclude> eo1njg6ehcpfbed7g6pghw9fvusdy4f 104 449193 1363008 1339442 2026-09-07T08:12:42Z Soniya Maharjan 916885 1363008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>रण विष्कम्भिन् सुगन्ध मुखोनाम वणिक् पुत्रो ऽ भूवन् तङामेश्रूतं विपश्वि नस्तथागतस्य सकोशात् ॥ अथावलोकितेश्वर स्यगुणो ड्भावनाश्रू त्यपरिमाणा ॥ ॥ अथ सर्व्वणिवरण विष्कम्भी भगवन्त मेत दवोचत् ॥ कीदृशीत्वया भगवन्‌ग्डणो ड्भावणा ऽ व लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य म हासत्वस्य श्रूता ॥ ॥ भगवानाह ॥ सर्व्व तथागत एवमाह ॥ अवलोकितेश्वरस्य चक्षुषोश्चन्द्रादित्यावुत्यन्नौ ललाटान्महेश्वरः । स्कन्धेत्यो व्रह्मा हृदयान्नारायणो द्रष्ट्राभ्यां सरस्वती मुखतो वायवोजाता धरणीयादा भ्यांवरुण श्चोदरात् । यदै तेदेवाजाता अवलोकितेश्वरस्य का यात् ॥ महेश्वर आहकिमे भगवन् व्याकरोभु वोधायां । अथार्य्यावलोकितेश्वरो वोधिसत्वो महासत्वो महेश्वरं देवपुत्र मेतदवोचत् । भवि टङ्गा नगरमा विष्कम्भीका छोरा, सुगन्धमुख नामका एक व्यापारीको जन्म भयो। त्यसपछि, जब मैले प्रभुलाई देखें, तब उहाँ नै समस्त ज्ञानको स्रोत हुनुहुन्छ भन्ने मैले अनुभव गरें। तत्पश्चात्, सम्पूर्ण पृथ्वीलाई व्याप्त गर्ने विष्कम्भीले मलाई यसरी सम्बोधन गरे: "हे प्रिय प्रभु, भगवान्‌को बुद्धिमत्तापूर्ण स्वरूपका विषयमा तपाईंले मबाट कस्ता विचारहरू सुन्नुभएको छ?" प्रभुले भन्नुभयो: "समस्त तथागतहरूले यही कुरा भनेका थिए।" भगवान्‌को ललाटस्थित नेत्रहरूबाट चन्द्रमा र सूर्यको प्रादुर्भाव भयो। स्कन्धहरू यस प्रकार छन्: ब्रह्मा हृदय हुनुहुन्छ, नारायण द्रष्टा हुनुहुन्छ, सरस्वती मुख हुनुहुन्छ, वायु पृथ्वी हुनुहुन्छ र वरुण पेट हुनुहुन्छ। उहाँहरूको उत्पत्ति हुँदा प्रभुले के अवलोकन गर्नुभयो? भगवान् महेश्वरले भन्नुभयो, "हे प्रभु, बोधका वचनमा तपाईंले के भन्नुभयो?" त्यसपछि, ती महान् नारीलाई देखेर अत्यन्त शक्तिशाली बोधिसत्त्वले देवताहरूका पुत्र भगवान् महेश्वरलाई यसरी सम्बोधन गर्नुभयो। In the city of Tanga, a merchant named Sugandhamukha—the son of Vishkambhi—was born. Subsequently, upon seeing the Lord, I realized that He was the source of all knowledge. Thereafter, Vishkambhi—who pervaded the entire earth—addressed me thus: "O beloved Lord, what thoughts have you heard from me regarding the wise nature of the Divine?" The Lord replied: "All the Tathagatas have said the very same thing." The moon and the sun emerged from the eyes situated on the Lord's forehead. The aspects are as follows: Brahma is the heart, Narayana is the seer, Saraswati is the mouth, Vayu is the earth, and Varuna is the stomach. What did the Lord observe at the time of their emergence? Lord Maheshwara said, "O Lord, what have You spoken in words of wisdom?" Then, beholding that great woman, the immensely powerful Bodhisattva addressed Lord Maheshwara—the son of the gods—in this manner.<noinclude></noinclude> q8rdd94e243c6livijzbyksx73juyg7 104 449225 1363009 1339443 2026-09-07T08:14:21Z Soniya Maharjan 916885 1363009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>ष्य सित्वम्महेश्वर कलियुगे प्रतिपन्नेकष्टे सत्वधातु समुत्पन्न आदि देव आख्या यसे श्रेष्टाचकर्त्ताचत्वऺ सर्व्वसत्वा वोधिमार्श्नेण विप्रहीणा भविष्यन्ति । यइ दप्टथक्ष नेषु साकथ्यऺ कुर्व्वन्ति ॥ आकाशलिऺगमित्पाहुः पृथिवीतस्यपीठिका । आलयः सर्व्वभूता नांलीय नाल्लिं गमुच्यते ॥ इदृशम्मया कुलपु त्र विपश्विनस्तथागतस्य सकाशादार्य्याव लोकितेश्वरस्यग्ड ड्भावना श्रूता ॥ तदप्पति क्रम्पशिखी नाम तथागतो ऽ र्हन्सम्यव्सऺ वुद्बोवभुव विद्याचर ण सम्पन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्प सारथिः शास्ता देवानाञ्च मनुष्या नाञ्च वुद्बो भगवान् स्तेन कालेनतेन समयेनाहं सर्व्वणीवर ण विष्कम्भिन्दान शूरो नाम वोधिसत्वो महासत्वो वभूव ॥ तस्या शिखिनस्तथागतस्य सकाशा दव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्यग्ड कलियुगमा, जब कलियुग संकटमा पर्छ, तब 'सत्त्वगुण' (शुभ गुण) को स्रोतका रूपमा चिनिने आदि-देवतालाई वेदको स्पर्शद्वारा समस्त जीवहरूबाट वञ्चित गरिनेछ। उनीहरू नै हुन् जसले यस्ता विषयहरूमा चर्चा गर्छन्। आकाश चन्द्रमाको चिह्न हो र पृथ्वी चन्द्रमाको आसन हो। समस्त जीवहरूको वासस्थानलाई 'नालिया' वा 'नाल्लिया' भनिँदैन। त्यहाँ, ब्रह्माण्डका महान् स्वामी विपश्विनी-कुमारको उपस्थितिमा, मैले उहाँको भक्तियोग (भक्तिपूर्ण सेवा) का बारेमा सुनेँ। त्यसपछि क्रम्पाशिखी नामक एक तथागत थिए, जो एक विद्वान पुरुष थिए सौभाग्यले सम्पन्न नभएका, संसारका ज्ञाता, मानिसहरूका सारथीको उत्तरदाता, देवता र मानिसहरूका शासक, भगवान, त्यस समयमा, यस समयमा, म सबै भन्दा राम्रो हुँ १९ औं शताब्दीमा विष्कम्भिन्दना नामक एक धेरै शक्तिशाली छोरा देखा परे, जो धेरै शक्तिशाली थिए। त्यो मयूर तथागतको उपस्थितिमा, महान सत्त्व, वोधिसत्व, संसारका स्वामी, गदगद In the Kali Yuga, when the age falls into crisis, the Primordial Deity—known as the source of *Sattva-guna* (the quality of goodness)—will be deprived of the company of all living beings through the influence of the Vedas. It is they who discuss such matters. The sky is the symbol of the moon, and the earth is the moon's seat; the abode of all living beings is not referred to as 'Naliya' or 'Nalliya'. There, in the presence of Vipashvini-Kumar—the great Lord of the universe—I heard about his *Bhakti-yoga* (devotional service). Then there was a Tathagata named Krampasikhi, a learned man—endowed with fortune, a knower of the world, a guide to humanity, a ruler of gods and men, and a Lord—who declared, "At this time, I am the supreme one." In that era, a mighty son named Vishkambhindana appeared, possessing great power. In the presence of that Tathagata—a great being, a Bodhisattva, and a master of the world—he was filled with profound emotion.<noinclude></noinclude> 9b95fwnidhu9t3122nx1ltrm5wfebh4 104 449226 1363011 1339517 2026-09-07T08:16:00Z Soniya Maharjan 916885 1363011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>णो भावणा मयाश्रूता ॥ ॥ अथ सर्व्वणिवरण विष्कम्भी भगवन्तमेत दवोचत् ॥ कीदृशऺ भगवंत्वयात्डणो भावनावलोकितेश्वरस्य श्रूता ॥ ॥ भगवानाह ॥ यदा सर्व्व देवा नागायक्षा गन्धर्व्वाराक्षसा असुरामरुता गरुडा किन्नरा महाेरगा मनुष्या मनुष्यः सन्निपतिता अभुवन् ॥ यदा भ गवान्महासन्नि पातं दृष्ट्वातेषां पर्षदान्मध्ये धर्म्मसाकथ्यऺ कर्त्भुमारट्बः ॥ तदा भगवतो मुखद्वारान्ना नावर्ण्णारश्म यानिश्चरन्तिस्म ॥ तद्यथा ॥ नील पीत लोहिता वदातमा ञ्जिष्ठस्ङटिक रजत सुवर्ण्ण वर्ण्णा नाना विधरश्मयो निश्चरन्तिस्म निश्चरित्वा दशदिश्वि दिक्षु सर्व्वान्लाेक धा भूनवभाष्य पुन रवागत्यतं शिखिनं भगवन्तन्त्रिः प्रदक्षिणी कृत्य भगवतो मुखद्वारे प्रविष्टाः ॥ ॥ अथ तस्मिन्ने वयर्षदि रत्न पाणिर्न्नाम वोधिसत्वो महासत्व मैले 'होइन' भन्ने भाव सुनेको छु। त्यसपछि, सम्पूर्ण पृथ्वीलाई ढाक्ने स्वरूप भएका विष्कम्भीले भगवान्लाई यसरी सम्बोधन गरे: "हे मेरा प्रभु! भावपूर्ण दृष्टिले मलाई हेर्नुहुने तपाईँले मबाट कस्ता शब्दहरू सुन्नुभयो?" भगवान्ले भन्नुभयो: जब समस्त देवता, नाग, यक्ष, गन्धर्व, राक्षस, असुर, मरुत, गरुड, किन्नर, महोरग र मानवहरू उपस्थित थिए... गाईहरू विशाल वनमा पसेको देखेर उहाँले आफ्ना सहचरहरूसँग धर्मका सिद्धान्तहरूबारे कुरा गर्नुभयो। त्यस समयमा, भगवान्को मुखको द्वारबाट विभिन्न प्रकारका खाद्य पदार्थ र रङका किरणहरू बाहिर निस्कन वा विचरण गर्न सकेनन्। उदाहरणका लागि...निलो पहेँलो, रातो, नीलो, चाँदीजस्तो, सुनौलो र सूर्यका विभिन्न किरणहरू चम्किरहेका थिए; ती किरणहरू दशैं दिशामा फैलिरहेका थिए। सूर्य उदाउँदा उनीहरूले मयूरको परिक्रमा गरे र भगवान्‌को मुखरूपी ढोकामा प्रवेश गरे। त्यसपछि, त्यो युगमा रत्नपाणि नामका एक महान् सन्तको प्रादुर्भाव भयो। I sensed a sentiment of refusal. Then, Vishkambhi—whose form encompassed the entire earth—addressed the Lord thus: "O my Lord! What words did You hear from me, as You gazed upon me with such an expressive look?" The Lord said: When all the Devas, Nagas, Yakshas, ​​Gandharvas, Rakshasas, Asuras, Maruts, Garudas, Kinnaras, Mahoragas, and humans were present... Seeing the cows enter the vast forest, He spoke to His companions about the principles of Dharma. At that time, various types of food substances and rays of different colors emerged from the gateway of the Lord's mouth and moved about. For instance... Yellow, red, blue, silvery, golden, and various solar rays were shining; these rays were spreading in all ten directions. As the sun rose, they circled the peacock and entered the gateway of the Lord's mouth. Subsequently, a great sage named Ratnapani appeared in that era.<noinclude></noinclude> 8lkce82m93gdebq08kj969quuu1e3vi 104 449678 1363014 1339518 2026-09-07T09:23:46Z Soniya Maharjan 916885 1363014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>उत्थाया सनादेकां शमुत्तरा सभ्तभ्कृत्वा दक्षिण जञ्जानु मण्डलम्प्टथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवान्स्ते नाञ्जलिः प्रणम्य भगवन्त मेतदवोचत् ॥ कि कारणऺ भगवन्नी दृशन्निमित्तं प्रादुभ्भूतंदशितिं ॥ ॥ भगवानाह ॥ एष कुलपुत्रावलोकितेश्वरः सुखावत्या लोकधातावा गछति । तस्यो गछ मानस्यदं ममेदृशं निमित्तं दशितं ॥ अथ वोधिसत्व आह ॥ कीदृशानितानि निमित्ता निदेशयभु भगवन ॥ भगवानाह ॥ यदा कुल पुत्रावलोकि तेश्वरो वोधिसत्वाे महासत्व आगछति । तदा विविधानि कल्पवृक्षाणि विस्तरन्ति । चूतवृक्षा विस्तरन्ति कुण्डवृक्षाः सततञ्जायन्ति । चम्पकवृक्षा अभिनमन्ति । पाटलाशोक नाना विधानि पुष्पशत सहम्राणि संजायन्ते । अति पुष्पावकीर्ण्णाः पुष्किरिण्यः प्रादुर्भवन्ति । रत्नवृक्षाशतानित त्यसपछि भगवान् आफ्नो आसनबाट उठ्नुभयो, ती देवताहरूमध्ये एकलाई शरीरको उत्तरी भागमा र आफ्नो दाहिनेतर्फको घेरालाई भुइँमा राख्नुभयो। उहाँले हात जोडेर भगवान्लाई प्रणाम गर्नुभयो र यसरी बोल्नुभयो: "हे प्रभु, यी दस अवतारहरूको कारण के हो?" भगवान्ले भन्नुभयो: "जसलाई यस कुलका पुत्रले देखेका छन्, ती प्रभु संसारमा सुखको स्रोत बन्नुहुनेछ। उहाँकहाँ जानुहोस्; मैले तपाईंलाई यसको कारण देखाइसकेको छु।" त्यसपछि बोधिसत्त्वले भन्नुभयो: "हे सर्वशक्तिमान् प्रभु, मलाई कस्तो कार्य गर्नका लागि निर्देशन दिनुभएको छ?" प्रभुले भन्नुभयो: जब परिवारले छोरालाई हेर्यो... तिनका प्रभु, महान् सत्त्व, बोधिसत्त्वकहाँ आउनुहुन्छ। त्यसबेला विभिन्न कल्पवृक्षहरू फैलिन्छन्। आँपका रूखहरू फैलिन्छन् र भाँडाका रूखहरू (पात्र-वृक्ष) निरन्तर उम्रिन्छन्। चम्पाका रूखहरू झुकेका छन्। पाटल र अशोकका रूखहरूले विभिन्न प्रकारका लाखौं फूलहरू फुलाउँछन्। पोखरीहरू फूलैफूलले भरिपूर्ण देखिन्छन्। त्यहाँ सयौं रत्नमय रूखहरू छन्। Then the Lord rose from His seat and placed one of those deities—positioned at the northern side of His body and within the circle to His right—upon the ground. With folded hands, the deity offered obeisance to the Lord and spoke thus: "O Lord, what is the reason for these ten incarnations?" The Lord replied: "He whom the son of this lineage has beheld—that Lord shall become the source of happiness in the world. Go to Him; I have revealed the reason for this to you." Then the Bodhisattva said: "O Almighty Lord, what task have You instructed me to perform?" The Lord said: "When the family looked at the son..." They come to their Lord, the great being, the Bodhisattva. At that time, various wish-fulfilling trees spread out; mango trees abound, and trees bearing vessels (patra-vriksha) continuously sprout. Champak trees bow low, while Patala and Ashoka trees bloom with millions of flowers of various kinds. Ponds appear filled to the brim with blossoms, and hundreds of gem-adorned trees stand there.<noinclude></noinclude> bhqp3dskneuzvj6kn4qaii6q8jsvfae 104 449680 1363015 1339520 2026-09-07T09:25:45Z Soniya Maharjan 916885 1363015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>तो दृश्यन्ते । विविधानि पुष्प वर्षाणि पतन्ति रत्न वर्षाणि चप्र वर्षन्ति विविधानिच मणि मुक्ता वज्र वैडूर्य्य शंखशिला प्रवात्रजात रूपरजतानि प्रव र्षन्ति दिव्याणि चवम्त्र वर्षाणिपतन्ति । तस्मिन्नेव विहार समीये सप्तरत्नाणि प्रादुर्भुतानि ॥ तद्यथा ॥ चक्ररत्नं । हस्तरत्नं । मणिरत्नं ।अश्वरत्नं । म्त्री रत्नं । गृहपतिरत्नं । परिनायकरत्नं । एवऺ सप्तरत्नं प्रादुर्भूतं । भूमिः सुवर्ण्भु निर्भासा सऺदृश्यते । यदावलोकितेश्वरो वोधिसत्वो महासत्वः सुखाव त्या लोकधातोनिः क्रान्तः । तदाचायंत्रि साहम्र महासाहम्र । लोकधातुः यावद्देव भवनपर्य्यन्ता सर्व्वपृथिवी पद्विकारम्प्रकम्पिता ॥ ७ ॥ अथ रत्नपाणि वोधिसत्वो महासत्वो भगवन्तमेत दवोचत् । कस्यैवन्भगवनी दृशऺ शुभ निमित्तऺ प्रादुर्भूतं दृश्यते ॥ ॥ भगवानाह ॥ एष कु त्यहाँ विभिन्न प्रकारका फूल, रत्न, मोती, हीरा, पन्ना, शंख, बहुमूल्य पत्थर तथा चाँदीको वर्षा हुन थाल्यो। म रमाइरहेको ठाउँको नजिकै पुग्दा मैले सातवटा अद्भुत रत्नहरू देखें। उदाहरणका लागि: चक्ररत्न, हस्त-रत्न, अश्व-रत्न, स्त्री-रत्न, गृहपति-रत्न र परिनायक-रत्न। यसरी ती सात रत्नहरू प्रकट भए। जमिन सुनौलो र मलिन देखिन्छ। जब वोधिसत्वका महान सत्त्व भगवानलाई अवलोकन गरियो, उहाँ खुशी हुनुभयो त्यो नै लोकधातोनी हो, क्रान्ति हो। त्यसपछि शिक्षक सहम्रा महासहम्रा। हे प्रभु, ब्रह्माण्डका तत्वहरूको कुरा गर्दा, सम्पूर्ण पृथ्वी यसको खुट्टाको चालले हल्लिन्छ। ७ ॥ त्यसपछि महान संत वोधिसत्व, जसले आफ्नो हातमा रत्न लिएका थिए, भगवानलाई यसरी सम्बोधन गरे। भगवानको सर्वोच्च व्यक्तित्व हामीलाई कसको शुभ अवसरमा प्रकट हुनुभएको छ? ॥ भगवानले भन्नुभयो: यो कु हो? A rain of various flowers, gems, pearls, diamonds, emeralds, conch shells, precious stones, and silver began to fall there. Upon approaching the place where I was delighting, I beheld seven wondrous gems—namely, the Wheel-gem, the Elephant-gem, the Horse-gem, the Woman-gem, the Householder-gem, and the Commander-gem; thus did these seven gems manifest. The ground appeared golden yet subdued in luster. When the Bodhisattva—that Great Being—beheld the Lord, he rejoiced; this marked a momentous transformation in that world-realm. Then the teacher, the Great Sage, spoke. "O Lord, when the elements of the universe are spoken of, the entire earth trembles at the movement of His feet." 7 || Then the great saint and Bodhisattva, holding a jewel in his hand, addressed the Lord thus: "On whose auspicious occasion has the Supreme Personality of Godhead revealed Himself to us?" || The Lord replied: "Who is this?"<noinclude></noinclude> al34zckmr4yiiloe3pwi2jnnuykm7kz 104 449886 1363017 1341941 2026-09-07T09:29:40Z Soniya Maharjan 916885 1363017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>ल पुत्राव लोकितेश्वराे सुखावत्याऺ लोकधाता वागछति । तस्य शुभ निमित्तमी ट्टशऺ प्रादुर्भूतं ॥ यदा तस्मात स्थानाच्च लितस्तदा मनोरमं पद्म वर्षम्यतति । तदावलोकितेश्वरः सहम्र पत्राणि पत्राणि पद्माणि सुवर्ण्ण दण्डानि वैडुर्य्य निर्भाषाणितानि गृहीत्वायेन भगवानस्ते नोय संक्रान्त उप सऺक्रम्प भग वतः पादौशिरसा भिवन्दित्वा भगवत स्तानि पद्मान्यु पनामयतिस्म । इमानिते भगवन्नमिता भेन तथागते नार्हता सम्यक्संवुद्बेन प्रहितानि । स तथागतः पृछत्यल्या वाधता मल्पातं कतांल घुत्थानताञ्च सुखस्यर्ण विहारिताञ्चा ततो भगवता पद्मा निगृहीत्वा वामेयार्श्वेस्था पितानि । त दावलोकितेश्वरस्य गुणोभावनां कुरुते । कीदृशीत्वयावलोकितेश्वर कर्म्मभूमिर्निः पादिता सदाप्रतेषु ॥ ॥ सअवलोकितेश्वर स्तान्स संसारका स्वामी तथा सृष्टिकर्ताले आनन्दको विषयमा बोल्नुभयो। आकाशमा चन्द्रमाको शुभ चिह्न देखा पर्‍यो। जब त्यो चिह्न त्यहाँबाट माथि उठ्यो, तब सुन्दर कमलका फूलहरूको वर्षा भयो। त्यसपछि प्रभुले उहाँतिर हेर्नुभयो र हजारौं पात तथा 'वैदूर्य' (एक प्रकारको बहुमूल्य रत्न) जडित सुनौलो दण्डसहितका कमलका फूलहरू लिनुभयो अनि भन्नुभयो, "तिमी 'नोय सङ्क्रान्त' (Noy Sankranta) का स्वामी हौ..." उहाँले प्रभुको चरणमा शिर झुकाउनुभयो र ती कमलका फूलहरू उहाँलाई अर्पण गर्नुभयो। यी शब्दहरू स्वयं भगवान्‌का हुन्, जसलाई तथागतकहाँ पठाउनु उपयुक्त मानिएको थिएन। तथागतले उनीसँग सोध्नुहुन्छ—के उनी उनलाई पिटिरहेकी छिन्? के उनी भुइँमा लडिरहेकी छिन्? के उनको घाँटी थिचिरहेकी छिन्? वा के उनी आनन्दको वनमा खेलिरहेकी छिन्? यसले वनमा देखिनुहुने प्रभुका गुणहरूको अनुभव गराउँछ। हे प्रभु, तपाईंले कस्तो प्रकारको कर्मभूमि अवलोकन गर्नुभएको छ? The Lord and Creator of the universe spoke of bliss. An auspicious lunar sign appeared in the sky; as the sign rose upward, a shower of beautiful lotus flowers fell. Then, the Lord looked towards him, took lotus flowers—featuring golden stalks studded with *Vaidurya* (a type of precious gem) and thousands of petals—and said, "You are the Lord of 'Noy Sankranta'..." He bowed his head at the Lord's feet and offered those lotus flowers to Him. These are the words of the Lord Himself—words deemed unsuitable to be conveyed to the Tathagata. The Tathagata asks: Is she beating him? Is he lying on the ground? Is she strangling him? Or is he playing in the grove of bliss? This evokes the qualities of the Lord as He appears in the forest. O Lord, what kind of realm of action have You beheld?<noinclude></noinclude> 6w9cxzrzwv16ky0enzf7n90ow2fda2n 104 449912 1363016 1339526 2026-09-07T09:28:02Z Soniya Maharjan 916885 1363016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>तो दृश्यन्ते । विविधानि पुष्प वर्षाणि पतन्ति रत्न वर्षाणि चप्र वर्षन्ति विविधानिच मणि मुक्ता वज्र वैडूर्य्य शंखशिला प्रवात्रजात रूपरजतानि प्रव र्षन्ति दिव्याणि चवम्त्र वर्षाणिपतन्ति । तस्मिन्नेव विहार समीये सप्तरत्नाणि प्रादुर्भुतानि ॥ तद्यथा ॥ चक्ररत्नं । हस्तरत्नं । मणिरत्नं ।अश्वरत्नं । म्त्री रत्नं । गृहपतिरत्नं । परिनायकरत्नं । एवऺ सप्तरत्नं प्रादुर्भूतं । भूमिः सुवर्ण्भु निर्भासा सऺदृश्यते । यदावलोकितेश्वरो वोधिसत्वो महासत्वः सुखाव त्या लोकधातोनिः क्रान्तः । तदाचायंत्रि साहम्र महासाहम्र । लोकधातुः यावद्देव भवनपर्य्यन्ता सर्व्वपृथिवी पद्विकारम्प्रकम्पिता ॥ ७ ॥ अथ रत्नपाणि वोधिसत्वो महासत्वो भगवन्तमेत दवोचत् । कस्यैवन्भगवनी दृशऺ शुभ निमित्तऺ प्रादुर्भूतं दृश्यते ॥ ॥ भगवानाह ॥ एष कु त्यहाँ विभिन्न प्रकारका फूल, रत्न, मोती, हीरा, पन्ना, शंख, बहुमूल्य पत्थर तथा चाँदीको वर्षा हुन थाल्यो। म रमाइरहेको ठाउँको नजिकै पुग्दा मैले सातवटा अद्भुत रत्नहरू देखें। उदाहरणका लागि: चक्ररत्न, हस्त-रत्न, अश्व-रत्न, स्त्री-रत्न, गृहपति-रत्न र परिनायक-रत्न। यसरी ती सात रत्नहरू प्रकट भए। जमिन सुनौलो र मलिन देखिन्छ। जब वोधिसत्वका महान सत्त्व भगवानलाई अवलोकन गरियो, उहाँ खुशी हुनुभयो त्यो नै लोकधातोनी हो, क्रान्ति हो। त्यसपछि शिक्षक सहम्रा महासहम्रा। हे प्रभु, ब्रह्माण्डका तत्वहरूको कुरा गर्दा, सम्पूर्ण पृथ्वी यसको खुट्टाको चालले हल्लिन्छ। ७ ॥ त्यसपछि महान संत वोधिसत्व, जसले आफ्नो हातमा रत्न लिएका थिए, भगवानलाई यसरी सम्बोधन गरे। भगवानको सर्वोच्च व्यक्तित्व हामीलाई कसको शुभ अवसरमा प्रकट हुनुभएको छ? ॥ भगवानले भन्नुभयो: यो कु हो? A rain of various flowers, gems, pearls, diamonds, emeralds, conch shells, precious stones, and silver began to fall there. Upon approaching the place where I was delighting, I beheld seven wondrous gems—namely, the Wheel-gem, the Elephant-gem, the Horse-gem, the Woman-gem, the Householder-gem, and the Commander-gem; thus did these seven gems manifest. The ground appeared golden yet subdued in luster. When the Bodhisattva—that Great Being—beheld the Lord, he rejoiced; this marked a momentous transformation in that world-realm. Then the teacher, the Great Sage, spoke. "O Lord, when the elements of the universe are spoken of, the entire earth trembles at the movement of His feet." 7 || Then the great saint and Bodhisattva, holding a jewel in his hand, addressed the Lord thus: "On whose auspicious occasion has the Supreme Personality of Godhead revealed Himself to us?" || The Lord replied: "Who is this?"<noinclude></noinclude> al34zckmr4yiiloe3pwi2jnnuykm7kz 104 449959 1363018 1357340 2026-09-07T10:01:50Z Soniya Maharjan 916885 1363018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>र्व्ववामाह ॥ अवी वैनुदकेमते भुवनेकाल सुत्रेराैरवे महानरके हाहेत पनेतापने महानरके। अग्निघटे महानरके। शाल्मलि महानरके। अ न्धकारे महानरके। शीतोदके महानरके। एवंचान्यष्वपि महानरकेषु येउपन्राः सत्वास्तेषाञ्च कर्म्म भूमिंट्ट ष्ट्वा तत्र तमया सत्वपनिपा कोमे कृ तः कर्त्तव्यश्च। अवश्यमेव मयामाचयित्वाते प्रता कर्म्मपगाः। कृत्वा सर्व्वचानुत्तराया सम्पव्सं वोधौप्रतिष्ठा पयितव्याः॥ नचता वन्मयानुत्त रासम्पव्सं वोधव्पा यावन्समन्ता दशभ्या दिश्त्यः सर्व्वाज्दणोप पन्राः सत्वा अनुपधिशेष निर्व्वाण धातै प्रतिष्ठापितार भवेयुः॥ अथवा लोकिते श्वरा वोधि सत्व इदंप्रश्नव्याहा रंकृत्वा भगवतः पादौशिर साभिवन्द्ये कान्तः प्रकान्तः प्रक्रमित्वाव्ह लन्रि वग्निपण्डमाका शेन्तर्हितः॥ ० ॥ अवि वैणुदका अनुसार, यो संसार एउटा महा-नरक हो—जस्तै आगोको भुङ्ग्रो भएको महा-नरक, शाल्मली (काँडे रूख) भएको महा-नरक, अन्धकारमय महा-नरक र चिसो पानीको महा-नरक। यसरी नै अन्य महा-नरकहरूमा पनि जन्म लिएका जीवहरूको कर्मको फल भोगिन्छ; त्यहाँ अन्धकारको प्रभावमा कर्महरू भएका हुन्छन् र गर्नुपर्ने हुन्छ। मैले यी मानिसहरूलाई काममा जान भनेको हुनुपर्छ; यी सबै विधिहरू पूरा गरिसकेपछि, उनीहरू नदीमा उभिएर त्यसको पानी पिउनुपर्छ। दस दिशाका अन्त्यसम्म 'रसम्पवस' (Rasampavsa) र 'बोधवप' (Vodhavpa) का तत्त्वहरूद्वारा तिनको स्थापना गरिनुपर्छ। हे देवराज, हे पुण्यात्मा! परमेश्वरका चरणकमलहरूलाई यी प्रश्नहरू रूपी आभूषणले सुशोभित गर्दै मैले उहाँलाई प्रणाम गरें। According to Avi Vainudaka, this world is a great hell—akin to the great hells of blazing fire, the *Shalmali* (thorny tree), pitch darkness, and freezing water. Similarly, in other great hells, beings experience the consequences of their karma; there, actions are performed—and must be performed—under the influence of darkness. I must have instructed these people to go to work; after completing all these procedures, they are required to stand in the river and drink its water. They must be established across the ten directions through the principles of 'Rasampavsa' and 'Vodhavpa'. O King of Gods, O noble soul! Adorning the lotus feet of the Supreme Lord with these questions as ornaments, I offered my salutations to Him.<noinclude></noinclude> 42zyp5439iloqhaeann8galihdfk827 104 449980 1363019 1357341 2026-09-07T10:03:59Z Soniya Maharjan 916885 1363019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>अथरत्नपाणि वोधिसत्वो भगवन्त मेतदवोचत॥ परिप्टछेयमहं भगवंप्रश्नव्या करणनिर्द्दशंकीट्ट शो-व लोकितेश्वरस्य पुण्य संभारः॥ ॥ भगवानाह॥ शृणुकुुलपुत्र निर्द्दशयामि। अस्याव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्य नाम ग्रहणा तपुश्य संभारस्य प्रमाणं॥ तद्यथा पिना म कुल पुत्र कश्चिदेवस्त्वाे गंगानदी वालुको पमांस्तथा गतानर्हतः सम्पव्संवुद्बांदिव्य कल्पंपुष्पधूप गन्धमाल्पविलेपन चूर्ण्ण चीवर छत्रव्धज ङल्ठा पटाका भिर्विविधाभुल्ची वरपिण्डपात्र शयना सनश्लानप्रत्य यभैषद्यपरिष्का रैरूपस्थितो भवति यच्चतेषान्त थागतानान्पुण्यस्कन्धम्प्र स वति। साअवलोकितेश्वरस्यै कवालाग्रेपुण्य स्कन्धः॥ तद्यथा पिनामकुलपुत्र द्वादशमासिकेन सम्वछरेणचभुर्म्म हाद्वीयेषु रात्रिन्दिवामवि तब, हे पूज्य, ऋषि वोधिसत्वले आफ्नो हातमा रत्न लिएर यसो भन्नुभयो। म तपाईंलाई सोध्नेछु, हे पूज्य, संसारका स्वामीको पवित्र व्यवस्था, जसको इन्द्रियहरूको बारेमा सोधपुछ गरिन्छ। ॥ भगवानले भन्नुभयो: सुन, परिवारका छोरा, म औंल्याउँछु। संसारका स्वामी यस महान ऋषि वोधिसत्वको नाम ग्रहण गर्नु उनको तपस्या र तयारीको प्रमाण हो। उदाहरणका लागि, पिना परिवारका मेरो छोरा, कुनै देवता, तपाईं गंगा नदीको बालुवा हुनुहुन्छ, र तपाईं जान योग्य हुनुहुन्छ। हिउँका कणहरू विभिन्न विवाह-सम्बन्धी पात्रहरू, शयनकक्ष, स्नानगृह, 'यभैषद्यपरिष्कार' र चौथो तथागतको पवित्र काँध मानिने 'रैरूप' ले ढाकिएका छन्। उनले आफ्नो निधारको टुप्पोमा रहेकी देवीको पवित्र काँधतर्फ हेरिन्। हे पिनामा कुलका पुत्र, यसरी नै 'संवत्सर' को बाह्रौं महिनामा, 'चाभुरमा' र 'हद्वियास' मा, रात-दिन... Then, O Venerable One, the Bodhisattva-Sage, holding a jewel in his hand, spoke thus: "I shall ask you, O Venerable One, about the holy teaching of the Lord of the World—specifically regarding the nature of the senses." The Blessed One said: "Listen, son of a noble family; I shall explain. That the name 'Lord of the World' is borne by this great Bodhisattva-Sage is a testament to his ascetic practices and spiritual preparation. For instance..." "Son of a noble family, suppose a deity were to count the grains of sand in the River Ganges—a task you are capable of performing..." Snowflakes are blanketed across various figures associated with marriage, the bedchamber, the bathroom, the 'Yabhaishadyaparishkar', and the 'Rairupa'—considered the sacred shoulder of the fourth Tathagata. She gazed toward the sacred shoulder of the goddess resting atop her forehead. O son of the Pina clan, just so, in the twelfth month of the 'Samvatsara', in 'Chabhurma' and 'Hadviyas', night and day...<noinclude></noinclude> hibye6xhmxvyw5s7jhkj95ljfwx1z8v 104 450119 1363003 1345666 2026-09-07T07:31:01Z Soniya Maharjan 916885 1363003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>याव्यवदेशेन जनपदान् व्यवलोकनाय निर्गतो । यावत् पश्यति ग्रामनगराणि शून्यानि ॥ उद्यान दे वकुलानि भिन्न प्रभग्नानि । स जनकायः क्वगत इति कथयति ॥ अमात्याः कथयन्ति ॥ दे वोत्तरन पांचालस्य राज्ञो विषयं गतः । किमर्थ हे देवो अभयं प्रयच्छ, कथयामि ॥ ॥ दत्तं भवतु ॥ हे देवोत्तर पाञ्चाल राजा धर्म्मेण राज्यं कारयति । तस्य जनपदा ऋद्धाश्च स्फीताश्च क्षेमा श्च सुभिक्षाश्चाकीर्ण जनमनुष्याश्च प्रशान्तकलि कलह डिम्ब डमर तस्कर दुर्भिक्ष रोगोपगताः शालीक्षु गोमहिषी संपन्नाः दान मान सत्कार वांश्च लोकः श्रमण ब्राह्मण क्व षण वनिपकोभोज्यः ॥ देवःतु चण्डाल भसः कर्कशः ॥ नित्यं ताडन घाटन धारण बन्धन उनी याव्यका नगरहरूको निरीक्षण गर्न निस्किए। जति टाढासम्म हेर्न सकिन्थ्यो, गाउँ र नगरहरू सुनसान थिए। बगैँचाका देवकुलहरू भत्किएका थिए। ती पिताको शरीर कहाँ गयो? मन्त्रीहरू हामीलाई बताउँछन्। देवोत्तरन पाञ्चाल राज्यमा गए। "हे प्रभु, मलाई सुरक्षा प्रदान गर्नुहोस्, म हजुरलाई बताउनेछु।" ॥ "तिमीलाई त्यो प्राप्त होस्। हे देवोत्तर, पाञ्चालका राजा धर्मपूर्वक राज्य सञ्चालन गर्छन्।" त्यहाँको ग्रामीण क्षेत्र समृद्ध र सम्पन्न छ; त्यहाँ अनिकाल, छरिएर रहेका मानिसहरू र कलहको वातावरण पनि छ। धान, गाईभैंसी, दान, सम्मान र आतिथ्यले सम्पन्न, तर रोगले ग्रस्त ती श्रमण वा ब्राह्मण कहाँ छन्? छ प्रकारका भिक्षुकहरू भोजनका पात्र हुन्। देवता चाण्डाल हुन् र भास कठोर स्वभावका व्यक्ति हुन्; त्यहाँ निरन्तर कुटपिट, पकड र बन्धनको अवस्था छ। He set out to inspect the cities of the realm. As far as the eye could see, the villages and towns were desolate. The shrines in the gardens lay in ruins. "Where has my father's body gone?" the ministers asked. Devottaran traveled to the kingdom of Panchala. "O Lord, grant me protection, and I shall tell you." "May it be granted to you. O Devottar, the King of Panchala rules righteously." The countryside there is prosperous and wealthy; yet, there is also famine, a scattered populace, and an atmosphere of discord. Where are those Shramanas or Brahmins who are prosperous in terms of paddy, cattle, charity, honor, and hospitality, yet afflicted by disease? There are six types of mendicants who are worthy of receiving alms. There are 'deity-chandalas' and 'vulture-like' individuals of harsh temperament; a state of constant beating, seizing, and binding prevails there.<noinclude></noinclude> mzin95kw9qfzfe6cnsnawkqoexllfkt 104 450825 1363021 1357342 2026-09-07T10:05:56Z Soniya Maharjan 916885 1363021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>छिन्नन्देबा वर्षति। तछव्य मेकै कम्विन्दुं गणयितुं। नतुकुलपुत्राव लोकितेश्वरस्य शव्यं मयापुण्य सभारं गणयितुं॥ तद्यथा पिनाम कुल पुत्र महा समुद्रश्चतुरा शीति योजन सहम्राणि गांभीर्य्यण । अप्रमया वैपुल्येनवड वामुखपर्य्यन्तं। तत्मयाशव्यमेकै कविन्दुं गणयितुं।नतु कुलपुत्राव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्य शव्य तेपुण्य सम्भारं गणयितुं॥ तद्यथा। पिनाम कुलपुत्र चतुर्म्महाद्वीपे षुयेकेचिच्चतु ष्पादिकाः सिंहव्याघ्रक्ष तरक्षुमृ गोष्ट्रशृगालादयो गर्द्दभाः यशवः। हस्तिनोश्वा महिषामार्जा रादयः। एतेषुचषतुसष्य देषुशव्यं मयैकैकं रामगणयितुं। नतुकृल पुत्राव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्य शव्यतेपुण्य सम्भारं गणयितुं॥ तद्यथा पिनाम कुल पुत्रकश्चि देव छिन्नन्देबामा वर्षा भइरहेको छ। 'कोमविन्दु' (Comvindu) को गणना गर्न 'ताछ्भी मेकाइ' (Tachvy Mekai) अघि बढेका छन्। हे नातु (Natu) कुलका पुत्रहरू हो, मेरा लागि जगतका स्वामीको पवित्र सभाको गणना गर्नु सम्भव छैन; हे पिनाम (Pinam) कुलका पुत्र, त्यो विशाल महासागर चार हजार योजन लामो र अत्यन्त गहिरो छ। असीम प्रचुरताका साथ, यो बायाँ मुखतर्फ फैलिएको थियो। तसर्थ, हे उच्च कुलका पुत्रहरू, मेरा लागि एक्लै 'कविन्दु' (Kavindu) को नश्वर अवशेषहरूको गणना गर्नु सम्भव छैन; तर जगतका स्वामी, अत्यन्त शक्तिशाली बोधिसत्वको नश्वर व्यवस्थाको गणना गर्नु... उदाहरणका लागि। हे पिनाम कुलका पुत्रहरू, यहाँ चार महाद्वीपहरू छन्। ती महाद्वीपहरू त्यहाँ पाइने विभिन्न जीवजन्तुहरू—जस्तै सिंह, बाघ, राक्षस, मृग, गाई, स्याल, गधा, हात्ती, घोडा, भैंसी आदि—का कारण प्रसिद्ध छन्। ती चारै महाद्वीपहरूमा मलाई मृत्युवरण गर्नुपर्ने हुन्छ। हे कृलाका पुत्रहरू, संसारका स्वामी तथा महाशक्तिशाली बोधिसत्त्वको मृत्युसम्बन्धी घटनाक्रम वा तयारीको गणना गर्नु सम्भव छैन; हे ईश्वर, पिनाम तिनै कुलका एक पुत्र हुन्। It is raining in Chhinnandeba. 'Tachvy Mekai' has stepped forward to enumerate the 'Comvindu'. O sons of the 'Natu' clan, it is not possible for me to enumerate the sacred assembly of the Lord of the World; O son of the 'Pinam' clan, that vast ocean is four thousand yojanas long and immensely deep. With boundless abundance, it extended towards the left side. Therefore, O sons of noble lineage, it is not possible for me alone to enumerate the mortal remains of 'Kavindu'; yet, to enumerate the mortal manifestation of the Lord of the World—the supremely powerful Bodhisattva...For instance, O sons of the Pinam lineage, there are four great continents here. These continents are renowned for the various creatures found there—such as lions, tigers, demons, deer, cows, jackals, donkeys, elephants, horses, buffaloes, and so on. I am destined to meet my death in each of these four continents. O sons of Krila, it is impossible to enumerate the events or preparations surrounding the death of a Bodhisattva who is a Lord of the World and possesses great power; O Lord, Pinam is one of the sons of that very lineage.<noinclude></noinclude> qxi0vca6r89o5cz8tw4gcdbm9yd0b5z 104 450831 1363023 1357343 2026-09-07T10:09:24Z Soniya Maharjan 916885 1363023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>कूलपुत्रा वा कुलदुहिता वायरमाणु रजोपमानां तथागता नाम मर्हता सम्यव्संवुद्वानां। दिव्य सौर्ण्णरत्न मयास्भूपान्काय येद्बस्त शतसहम्र प्र माणकार यित्वाचैकदिने धात्वावंरा पनंकुर्य्यत । तछव्यम्मया कूलपुत्र तेषांसौवर्ण्ण रत्नमयानान्तथागता नांस्भूपकरणेषु पुण्यस्कन्धं गणयि तुं। नतुकुलपुत्राव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्य शव्य तेपुण्य सभारं गणयितुं॥ तद्यथा पिनाम कुलपुत्र शव्यते मया शीर्षवनस्यैकै कपत्राणि गणयितुं। नत्वव लोकितेश्वरस्य शव्य तेमया पुण्य सम्भारं गणयितुं॥ तद्यथा पिनाम कुलपुत्र चतुर्म्महाद्वीपे षुम्त्री पुरुष दारकदारि कास्ते सर्व्वश्राता पत्तिह लेसकृदा गामिहले अनागामिह लअर्हत्व प्रत्येकवोधौ नियाजये तयच्चतेषांपुण्य स्कन्धमव लोकितेश्वरस्य पूर्व्वद्वा कुलीन परिवारको छोरा वा छोरी हावा, परमाणु र धूलो जस्तै हुन्छन्; अनि 'तथागत' भनेको ती योग्य र पूर्ण रूपमा बुद्धत्व प्राप्त गरेका व्यक्तिको नाम हो। मैले राजालाई दिएका ती दिव्य सुनौला रत्नहरूको मूल्य एक लाख सिक्का बराबर थियो, र तिनले एकै दिनमा एउटा सिक्का बनाउन सक्थे। त्यसैले, हे कुलीन परिवारका पुत्र, म राजाका पात्रहरूमा रहेका ती सुनौला र बहुमूल्य रत्नहरूको गणना गर्न आएको हुँ। हे नातु (Natu) परिवारका पुत्रहरू, संसारका स्वामी तथा शक्तिशाली बोधिसत्वको सभाको गणना गर्नु असम्भव छ; हे पिनाम (Pinam) परिवारका पुत्र, म त बरु एक्लै जंगलका पातहरू गन्न सक्छु। संसारका स्वामीको पवित्र भेटीहरू गन्न सम्भव छैन उदाहरणका लागि, हे चार महादेशहरूमा पिनाम परिवारका छोरा, शुम्त्री, एक पुरुष, एक बुहारी हुन्। कस्ते सर्वश्रता पतिह लेसक्रीडा गमिहले अनागमिह लारहत्वा प्रतिकवोधौ नियाजे तयाच्छतेसम्पुन्य स्कन्दमव लोकितेश्वरस्य पूर्वद्वा कुलीन परिवारको छोरा वा छोरी हावा, परमाणु र धूलो जस्तै हुन्छन्; अनि 'तथागत' भनेको ती योग्य र पूर्ण रूपमा बुद्धत्व प्राप्त गरेका व्यक्तिको नाम हो। मैले राजालाई दिएका ती दिव्य सुनौला रत्नहरूको मूल्य एक लाख सिक्का बराबर थियो, र तिनले एकै दिनमा एउटा सिक्का बनाउन सक्थे। त्यसैले, हे कुलीन परिवारका पुत्र, म राजाका पात्रहरूमा रहेका ती सुनौला र बहुमूल्य रत्नहरूको गणना गर्न आएको हुँ। हे नातु (Natu) परिवारका पुत्रहरू, संसारका स्वामी तथा शक्तिशाली बोधिसत्वको सभाको गणना गर्नु असम्भव छ; हे पिनाम (Pinam) परिवारका पुत्र, म त बरु एक्लै जंगलका पातहरू गन्न सक्छु। संसारका स्वामीको पवित्र भेटीहरू गन्न सम्भव छैन उदाहरणका लागि, हे चार महादेशहरूमा पिनाम परिवारका छोरा, शुम्त्री, एक पुरुष, एक बुहारी हुन्। कस्ते सर्वश्रता पतिह लेसक्रीडा गमिहले अनागमिह लारहत्वा प्रतिकवोधौ नियाजे तयाच्छतेसम्पुन्य स्कन्दमव लोकितेश्वरस्य पूर्वद्वा Sons and daughters of noble families are like the wind, atoms, and dust; and 'Tathagata' is the name given to those worthy individuals who have attained complete enlightenment. The value of those divine golden gems I presented to the king was equivalent to one hundred thousand coins, and they could generate one coin a day. Therefore, O son of a noble family, I have come to enumerate those golden and precious gems belonging to the king. O sons of the Natu family, it is impossible to enumerate the assembly of the mighty Bodhisattvas—the lords of the world; O son of the Pinam family, I alone can count the leaves of the forest. It is not possible to count the sacred offerings of the Lord of the world. For example, O son of the Pinam family, Sumtri, one husband, one daughter-in-law, in the four continents. How many of you, O son of the Pinam family, are there in the four continents?<noinclude></noinclude> 1jz6j8iuyvuwcyjwvbuj24t1yr2rlpr 1363024 1363023 2026-09-07T10:09:56Z Soniya Maharjan 916885 1363024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>कूलपुत्रा वा कुलदुहिता वायरमाणु रजोपमानां तथागता नाम मर्हता सम्यव्संवुद्वानां। दिव्य सौर्ण्णरत्न मयास्भूपान्काय येद्बस्त शतसहम्र प्र माणकार यित्वाचैकदिने धात्वावंरा पनंकुर्य्यत । तछव्यम्मया कूलपुत्र तेषांसौवर्ण्ण रत्नमयानान्तथागता नांस्भूपकरणेषु पुण्यस्कन्धं गणयि तुं। नतुकुलपुत्राव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महासत्वस्य शव्य तेपुण्य सभारं गणयितुं॥ तद्यथा पिनाम कुलपुत्र शव्यते मया शीर्षवनस्यैकै कपत्राणि गणयितुं। नत्वव लोकितेश्वरस्य शव्य तेमया पुण्य सम्भारं गणयितुं॥ तद्यथा पिनाम कुलपुत्र चतुर्म्महाद्वीपे षुम्त्री पुरुष दारकदारि कास्ते सर्व्वश्राता पत्तिह लेसकृदा गामिहले अनागामिह लअर्हत्व प्रत्येकवोधौ नियाजये तयच्चतेषांपुण्य स्कन्धमव लोकितेश्वरस्य पूर्व्वद्वा कुलीन परिवारको छोरा वा छोरी हावा, परमाणु र धूलो जस्तै हुन्छन्; अनि 'तथागत' भनेको ती योग्य र पूर्ण रूपमा बुद्धत्व प्राप्त गरेका व्यक्तिको नाम हो। मैले राजालाई दिएका ती दिव्य सुनौला रत्नहरूको मूल्य एक लाख सिक्का बराबर थियो, र तिनले एकै दिनमा एउटा सिक्का बनाउन सक्थे। त्यसैले, हे कुलीन परिवारका पुत्र, म राजाका पात्रहरूमा रहेका ती सुनौला र बहुमूल्य रत्नहरूको गणना गर्न आएको हुँ। हे नातु (Natu) परिवारका पुत्रहरू, संसारका स्वामी तथा शक्तिशाली बोधिसत्वको सभाको गणना गर्नु असम्भव छ; हे पिनाम (Pinam) परिवारका पुत्र, म त बरु एक्लै जंगलका पातहरू गन्न सक्छु। संसारका स्वामीको पवित्र भेटीहरू गन्न सम्भव छैन उदाहरणका लागि, हे चार महादेशहरूमा पिनाम परिवारका छोरा, शुम्त्री, एक पुरुष, एक बुहारी हुन्। कस्ते सर्वश्रता पतिह लेसक्रीडा गमिहले अनागमिह लारहत्वा प्रतिकवोधौ नियाजे तयाच्छतेसम्पुन्य स्कन्दमव लोकितेश्वरस्य पूर्वद्वा Sons and daughters of noble families are like the wind, atoms, and dust; and 'Tathagata' is the name given to those worthy individuals who have attained complete enlightenment. The value of those divine golden gems I presented to the king was equivalent to one hundred thousand coins, and they could generate one coin a day. Therefore, O son of a noble family, I have come to enumerate those golden and precious gems belonging to the king. O sons of the Natu family, it is impossible to enumerate the assembly of the mighty Bodhisattvas—the lords of the world; O son of the Pinam family, I alone can count the leaves of the forest. It is not possible to count the sacred offerings of the Lord of the world. For example, O son of the Pinam family, Sumtri, one husband, one daughter-in-law, in the four continents. How many of you, O son of the Pinam family, are there in the four continents?<noinclude></noinclude> 30ris8dg3336bc4d1ng7kgdftnl004b 104 450870 1363026 1357344 2026-09-07T10:12:30Z Soniya Maharjan 916885 1363026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>लाग्रेपुण्यस्कन्धं ॥ ॥ अथरत्न पाणि वोधिसत्वो महासत्वो भगवन्त मेतदवोचत ॥ नम भगवन क्वचिद्दीट्टश मचिन्भ्यन्तथागता नाथगंगावा लुको पमा पुण्यस्कन्धन्ट्टष्टम्वा श्रुतम्वा प्रागेव वोधिसत्वो भूतस्य याट्टशं भगवन्नव लोकितेश्वरस्य पुण्यस्कन्धं ॥ ॥ भगवानाह॥ यत्खल पुत्रमम सट्ट शास्तथागता अर्हन्तः सम्यव्संवुद्बा भवेयुः। सस्काराय दिव्यंकल्यञ्ची वरपिण्डपात्र शयनासनश्ला नप्रभ्पयभे षद्यपरिष्कारैस्तच तथागता अर्हन्तः सम्यव्संवुद्बाः सर्व्वयेकत्र सन्रिपाभ्ये। अव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वो महासत्वस्य नशं कुर्व्वन्ति पुण्यस्कन्ध गणयितुं। प्रा गेवकुल पुत्रा हमेकाकी। अस्मिं लोकधातौ विहरामि। तत्कथं शक्रुयातस्य पुण्यस्कन्धम्वा प्रव्याहत्तुं। अपिचकुल पुत्र सर्व्वतथा गतादशभ्यो महाशक्तिशाली बोधिसत्व, जसका हातहरू रत्नमय थिए, उनले मलाई यसरी सम्बोधन गरे: "हे प्रभु, म यहाँप्रति सादर नमन गर्दछु। हे प्रभु, तपाईंले नव-ग्रह मण्डलका स्वामीको पवित्र सिंहासनबारे कहिल्यै सुन्नुभएको छैन। हे प्रभु, तपाईंले परमेश्वर (सर्वोच्च पुरुष) को पवित्र सिंहासनबारे कहिल्यै सुन्नुभएको छैन।" प्रभुले भन्नुभयो: "मेरा पुत्र 'सत्ता' (Satta) माथि शासन गर्न आएका योग्य तथागतहरूलाई उचित रूपमा विश्वस्त तुल्याइनुपर्छ।" त्यस अनुष्ठानका लागि दिव्य 'कल्याणची' (Kalyanchi), वरको शरीरको पात्र, शय्या, आसन, वस्त्र, 'साद्य' (sdya), विभिन्न संस्कारहरू तथा योग्य तथागतहरू—सबैजना 'सान्रिपाभ्य' (Sanripabhya) मा एकै ठाउँमा भेला भएका थिए। जगत्‌का स्वामीका बोधिसत्वहरूले पवित्र काँधहरूको गणना गर्न महान् सत्त्वहरूलाई नष्ट गर्छन्। हामेकाकीका छोरा गेभकुल। म यस सांसारिक धातुको आनन्द लिन्छم। त्यसले 'याता' (Yata) को पवित्र काँधमा कसरी बाधा पुर्‍याउन सक्छ? विगत दस (युग/काल) देखि आएका अपिचकुलका छोरा। The supremely powerful Bodhisattva, whose hands were adorned with jewels, addressed me thus: "O Lord, I offer respectful salutations to You. O Lord, You have never heard of the sacred throne of the Lord of the Mandala of the Nine Planets. O Lord, You have never heard of the sacred throne of the Supreme Being (the Supreme Person)." The Lord said: "The worthy Tathagatas who have come to rule over 'Satta' (Existence) must be duly convinced." For that ritual, the divine 'Kalyanchi'—along with the vessel representing the groom's body, the bedding, the seat, the garments, the 'Sadya', the various rites, and the worthy Tathagatas—were all gathered together at 'Sanripabhya'. The Bodhisattvas of the Lord of the World—great beings—gather to honor the sacred shoulders. Gebkul, the son of Hamekaki; I delight in this worldly realm. How could that possibly obstruct the sacred shoulders of 'Yata'? He is the son of Apichkul, hailing from the past ten eras.<noinclude></noinclude> 1h6lkyzpswuqr9vs8utx9hp1r4pu5iy 104 450875 1363027 1357345 2026-09-07T10:15:12Z Soniya Maharjan 916885 1363027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>दिभ्य एवम्वा चमभाषन्त तेसत्वा सुखिता लोकेभवन्ति। यअव लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महात्वस्यनाम धेयमनुस्म रन्ति तेजरा मरणव्या धिणो कपरि देव दुः खदौर्मनस्पा यासेभ्यः परिमुक्ता भवन्ति। तेपश्चिम संसारिकंदुः खंनानुभवन्ति। तेश्डक्ल पाण्डरपटा इवरा जहंसाः प्लुत वायु वेगाइवगछन्ति। सुखावती लोकधातु ममिता भस्यतथा गतस्य संमुखं धर्म्मश्रवणाय। धर्म्मश्रुत्वाच संसारिकंदुः खन्तेषांका येनवाध्यते ॥ नचरागद्बष मोहैनजरामरणन्र चतेषाक्षु त्पिपा सादुः खंकाय वाध्यतो नचते गर्भ्भावासदुःखमनुस्मरन्ति। तस्मिन्नेव पद्मजायन्त । धर्म्मर सनुपूर्य्यमाणाः सुततयरिग्रहं व्यवस्थापिता स्ताव दस्मिन् लोक धातौतिष्ठन्तियाव देव लोक्रितेश्वरस्ये बोधि सत्वस्य महासत्व द्वटप्रति उनीहरूले त्यस दिव्य सत्तासँग यसरी संवाद गरे र यस संसारमा सुखी छन्। जसले बोधिसत्व—जो समस्त लोकका स्वामी हुनुहुन्छ—को महान् नामको स्मरण गर्छन्, उनीहरू मृत्यु, कष्ट, पीडा र मानसिक क्लेशबाट मुक्त हुन्छन्। उनीहरू 'सुखावती' (पश्चिमी पवित्र लोक) को अनुभव गर्छन्। सुखावती मेरी माता हुनुहुन्छ, र म उहाँको सान्निध्यमा धर्म श्रवण गर्न गएको छु। धार्मिक सिद्धान्तहरूको चर्चाका बीच, यस संसाररूपी पिण्डको खेल चलिरहेको छ। उनीहरू बुढ्यौली र मृत्युको भ्रममा नाचिरहन्छन्; जब सन्तलाई हाच्छिउँ आउँछ, तब ती 'चार आँखाहरू' को तृष्णा जाग्छ र उनीहरूलाई गर्भधारणको पीडाको स्मरण हुन्छ। तिनै स्थानमा कमलका फूलहरू उत्पन्न भए। धर्मर। उनीहरू छोराछोरीहरूले परिपूर्ण भई दश लोकहरूमा व्यवस्थित छन्; र ती दशौं लोकमा 'लोकका स्वामी', बोधिसत्त्व, महासत्त्व र देवता विराजमान छन्। They communed with that divine presence and are happy in this world. Those who call to mind the great name of the Bodhisattva—the Lord of all worlds—are liberated from death, hardship, suffering, and mental anguish. They experience 'Sukhavati' (the Western Pure Land). Sukhavati is my Mother, and I have gone into Her presence to listen to the Dharma. Amidst the discourse on spiritual principles, the play of this worldly existence unfolds. They dance amidst the illusions of aging and death; when the Saint sneezes, the craving of those 'four eyes' awakens, and they are reminded of the pains of conception. Lotus flowers sprang up in those very places. They are surrounded by offspring and established across the ten realms; and in those ten realms, the 'Lords of the Worlds'—Bodhisattvas, Mahasattvas, and deities—reside.<noinclude></noinclude> 5jnpz4y7ztdj8hu3d5wda6x7xzpor9n 104 450876 1363029 1357346 2026-09-07T10:17:38Z Soniya Maharjan 916885 1363029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>भ्णान परिपूरिता भवति सर्व्व्तसत्वा सर्व्वदुःखे भ्यपरिमाक्षिता यावदनुत्तरायाऺ सम्यव्सऺ वोधौनप्रतिष्ठा पिताभवन्ति॥ ॥ अथरत्न पाणिर्वा धिसत्वो महासत्वो भगवन्त मेतदवोचत॥ कतमेनकालेन भगवनसट्ट टप्रतिभ्णा परिपूरयति। सर्व्व्तसत्वाश्च मोज्द प्रतिष्ठा पिताभवेयुः॥ ॥ भगवानाह॥ वहवः कुलपुत्रसत्वाः कारणात्ससारेन्ति। तदेतान्सत्वान्परि पाचयति तेषाऺसत्वाना वोधिसार्श्न मुपदर्शयति॥ येन येनरू पेण वैनेयासत्वा तेन तेनरूपेण धर्म्मन्दश यति। तथागत वैनेयानाऺसत्वा नान्तथागतरूपेण धर्म्मन्दशयति। प्रभ्पेकवुद्बवैनया नाऺसत्वा नाऺ प्रभ्पेकवुद्ब रूपेण धर्म्मन्देशयति। अर्हत्ववैनेयानाऺ सत्वाना मर्हत्वरूपेण धर्म्मन्देशयति। वोधिसत्व वैनेयानाऺसत्वा नाऺवोधिसत्व रूपेण सबै प्राणीहरू त्यस ज्ञानबाट सन्तुष्ट हुन्छन् र सम्पूर्ण दुःखबाट मुक्त हुन्छन्; यसरी उनीहरू उत्तर दिशामा पूर्णता प्राप्त गरी 'पिता' (आध्यात्मिक रूपमा परिपक्व सत्ता) बन्दछन्। ॥ त्यसपछि, हे पूजनीय, महान् शक्तिशाली तथा ज्ञानी 'पनि'ले यसरी भने: प्रभुले कहिले 'सत्त-प्रतिभान' (परम प्रज्ञा वा चेतना) लाई पूर्ण गर्नुहुन्छ? र हे मोज्दा, सबै प्राणीहरू कसरी 'स्थापित पिता' बन्न सक्छन्? ॥ प्रभुले भन्नुभयो: 'वहावस'हरू—अर्थात् कुलका पुत्रहरू—एउटा विशेष उद्देश्यका लागि अघि बढ्छन्। त्यो शक्ति जसले यी प्राणीहरूलाई आत्मसात् गर्छ (वा पचाउँछ) र उनीहरूलाई उनीहरूको बुद्धिको स्रोत देखाउँछ। 'येन येन रूपेण' (जुन-जुन रूपमा): विनय-पात्र (धर्म सुन्न योग्य) प्राणीहरूको प्रकृतिअनुसार उहाँले तदनुरूपकै रूप धारण गरी धर्मको उपदेश दिनुहुन्छ। तथागतले विनय-पात्र प्राणीहरूलाई 'तथागत'कै रूपमा मात्र धर्मको उपदेश दिनुहुन्न; बरु 'प्रत्येकबुद्ध'को रूपमा विनय-पात्र प्राणीहरूलाई 'प्रत्येकबुद्ध'कै रूपमा धर्म सिकाउनुहुन्छ। त्यसैगरी, 'अर्हत्'को रूपमा विनय-पात्र प्राणीहरूलाई 'अर्हत्'कै रूपमा र 'बोधिसत्त्व'को रूपमा विनय-पात्र प्राणीहरूलाई 'बोधिसत्त्व'कै रूपमा धर्मको उपदेश दिनुहुन्छ। All beings become satisfied through that knowledge and are liberated from all suffering; thus, attaining perfection in the northern direction, they become 'Fathers' (spiritually mature beings). ॥ Then, O Venerable, Mighty, and Wise One, [he] asked: When does the Lord perfect 'Satta-Pratibhan' (Supreme Wisdom or Consciousness)? And O Mozda, how can all beings become 'Established Fathers'? ॥ The Lord replied: The 'Vahavas'—that is, the sons of the lineage—advance for a specific purpose. It is that power which assimilates (or digests) these beings and reveals to them the source of their own wisdom. 'Yen yen rupena' (in whatever form): He assumes a form appropriate to the nature of the beings who are receptive to the teachings (those worthy of receiving the Dharma) and imparts the Dharma accordingly. The Tathagata does not preach the Dharma to receptive beings solely in the form of the 'Tathagata'; rather, He teaches the Dharma to them in the form of a 'Pratyekabuddha' as well. Similarly, He imparts the teachings of the Dharma to beings receptive to the path of the *Arhat* in the form of an *Arhat*, and to beings receptive to the path of the *Bodhisattva* in the form of a *Bodhisattva*.<noinclude></noinclude> qku7qcht6jqd3h6d5580i3ulh9sqnj4 104 450877 1363031 1357347 2026-09-07T10:20:10Z Soniya Maharjan 916885 1363031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>धर्म्मन्देशयति॥ महेश्वरवैनेयानाऺ सत्वानाऺ महेश्वररूपेण धर्म्मन्देशयति॥ नारायणवैनेयानाऺ सत्वानाऺनारायण रूपेण धर्म्मन्देशयति॥ व्रह्मवैनेयानाऺ वैनेयानाऺ सत्वानाऺ व्रह्मरूपेण धर्म्मन्देशयति॥ इन्द्रवैनेयानाऺ सत्वाना मिन्द्ररूपेण धर्म्मन्देशयति॥ आदिभ्पवैनेयानाऺ सत्वाना मादिभ्परूपेण धर्म्मन्देशयति॥ चन्द्ररवैनेयानाऺ सत्वानाऺ चन्द्ररूपेण धर्म्मन्देशयति॥ अग्निवैनेयानाऺ सत्वानाऺ मग्निरूपेण धर्म्मन्देशयति॥ वरूणवैनेयानाऺ सत्वानाऺ वरूणरूपे ण धर्म्मन्देशयति॥ वायुवैनेयानाऺ सत्वानाऺ वायुरूपेण धर्म्मन्देशयति॥ नागवैनेयानाऺ सत्वानाऺ नागरूपेण धर्म्मन्देशयति॥ विघ्नपतिवैने यानाऺ सत्वानाऺ विघ्नपतिरूपेण धर्म्मन्देशयति॥ यक्षवैनेयानाऺ सत्वानाऺ यक्षरूपेण धर्म्मन्देशयति॥ वैश्रवण वैनेयानाऺ सत्वानाऺ वैश्रवणरू उहाँ धर्मको उपदेश दिनुहुन्छ। महान् प्रभुको सेनाले महान् प्रभुको रूप धारण गरी प्राणीहरूलाई धर्मको उपदेश दिन्छ। नारायणको सेनाले नारायणको रूप धारण गरी प्राणीहरूलाई धर्मको उपदेश दिन्छ। उहाँ ब्रह्माको रूप धारण गरी प्राणीहरूलाई धर्मको उपदेश दिनुहुन्छ। इन्द्रको सेनाले इन्द्रको रूप धारण गरी प्राणीहरूलाई धर्मको उपदेश दिन्छ। मूल 'वैनेय' (शिष्य) ले मूल स्वरूपको रूप धारण गरी प्राणीहरूलाई धर्मको उपदेश दिन्छ। चन्द्रमाका स्रोत मानिने चन्द्रदेवले चन्द्रमाको रूप धारण गरी प्राणीहरूलाई उपदेश दिनुहुन्छ। अग्निको सेनाले अग्निको रूप धारण गरी प्राणीहरूलाई धर्मको उपदेश दिन्छ। वरुणको रूपमा रहेका यक्षले प्राणीहरूलाई धर्मको शिक्षा दिन्छन्। वायु-सेनाका नायकका रूपमा रहेका उनले वायु-सेनाका प्राणीहरूलाई वायुको रूप धारण गरी धर्म सिकाउँछन्। सर्प-सेनाका प्राणीहरूलाई उनले सर्पको रूपमा धर्मको उपदेश दिन्छन्। विघ्नपति (बाधा-विघ्नका अधिपति) को रूपमा रहेका उनले प्राणीहरूलाई धर्म सिकाउँछन्। यक्ष-सेनाका प्राणीहरूलाई उनले यक्षको रूप धारण गरी धर्मको शिक्षा दिन्छन्। He imparts teachings on Dharma. The army of the Great Lord assumes the form of the Great Lord and instructs beings in Dharma. The army of Narayana assumes the form of Narayana and instructs beings in Dharma. He assumes the form of Brahma and instructs beings in Dharma. The army of Indra assumes the form of Indra and instructs beings in Dharma. The principal disciple (*Vaineya*) assumes the original form and instructs beings in Dharma. Chandradev, the source of the moon, assumes the form of the moon to impart teachings to living beings. The army of Agni, taking the form of fire, instructs living beings in Dharma. A Yaksha, manifesting as Varuna, imparts teachings on Dharma to living beings. As the leader of the wind forces, he assumes the form of wind to teach Dharma to the beings of that realm. He also instructs the beings of the serpent army in Dharma while appearing in the form of a serpent. Manifesting as Vighnapati (the Lord of Obstacles), he teaches the Dharma to sentient beings. Assuming the form of a Yaksha, he imparts teachings on the Dharma to the beings of the Yaksha army.<noinclude></noinclude> bu9btvxyqk3zgjkn3ftndzckpw9rwoo 104 450878 1363033 1357348 2026-09-07T10:29:14Z Soniya Maharjan 916885 1363033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>पेण धर्म्मन्देशयति। राजवैनेयानां सत्वानां राजरूपेण धर्म्मन्देशयति ॥ राजभट्ट वैनेयानां सत्वानां राजभट्टरूपेण धर्म्मन्देशयति॥ माता पिभू वैनेयानाऺ सत्वानां मातापिभूरूपेण धर्म्मन्देशयति ॥ यथायथा वैनेयानां सत्वानां यथायथारूपेण धर्म्मन्देशयति ॥ एवंकुलपुत्रा व लोकितेश्वरा वोधिसत्वा महासत्वः सत्वानां धर्म्मदेशयति परिपाचयति निर्व्वाणभूमि मुपदशयति ॥ ॥ अथरत्नपाणि वोधिसत्वाे महासत्वो भगवन्त मतदवोचत॥ परमाश्चर्य्यभ्भुत प्राप्तो हं भगवन्न चमेकदा चिदस्मा भिरीट्टशी विषयंट्टष्ट्वाम्वा श्रूतम्वायाट्टशम व लोकितेश्वरस्य वोधिसत्वस्य महात्वस्य विषयऺ॥ ताट्टश न्त थागतानाऺ मपिन सऺविद्यन्ते ॥ ॥ भगवानाह ॥ अस्ति कुल पुत्रास्मिन्ने वज्रस्वू उहाँले धर्मको शिक्षा दिनुहुन्छ। राजाको रूपमा, उहाँ शाही सेनालाई धार्मिक सिद्धान्तहरूको उपदेश दिनुहुन्छ। 'राजभट्ट' को रूपमा उहाँ पुण्यात्मा 'वैनेय' (शिष्य) लाई धर्मको उपदेश दिनुहुन्छ। परमेश्वर, जो 'विभु' (सर्वव्यापी) का रूपमा चिनिनुहुन्छ, समस्त जीवहरूका आश्रयदाता हुनुहुन्छ। उहाँ विभिन्न रूपमा र विभिन्न तरिकाले जीवहरूलाई धार्मिक सिद्धान्तहरूको शिक्षा दिनुहुन्छ। समस्त लोकका स्वामी परमेश्वरले जीवहरूलाई धार्मिक सिद्धान्तहरूको शिक्षा दिनुहुन्छ, उहाँहरूको पालनपोषण गर्नुहुन्छ र उहाँहरूलाई निर्वाणको धामतर्फ डोर्‍याउनुहुन्छ। ॥ आर्य रत्नपाणि बोधिसत्त्व महासत्त्व भगवान्ले मलाई भन्नुभयो। हे भगवन्, मैले अत्यन्तै आश्चर्यजनक कुराहरू प्राप्त गरेको छु; मैले 'भिरित्ताशी' (Bhirittashi) का विषयवस्तुहरू कहिल्यै देखेको वा सुनेको थिइनँ। ती विषयवस्तुहरू ती महाबुद्धिमान् सत्त्व—जो समस्त लोकका स्वामी हुनुहुन्छ—को महानतासँग सम्बन्धित छन्। उहाँहरूलाई 'तथागत' भनेर पनि चिनिन्छ। ॥ भगवान्ले भन्नुभयो: यस 'वज्रसत्त्व' (Vajrasattva) मण्डलमा एक कुलपुत्र हुनुहुन्छ... He imparts teachings on Dharma. As a king, He instructs the royal army in the principles of Dharma. In the guise of a 'Rajbhatta' (royal messenger), He imparts the teachings of Dharma to a virtuous 'Vaineya' (disciple). The Supreme Lord, known as 'Vibhu' (all-pervading), is the refuge of all living beings. He instructs living beings in the principles of Dharma in various forms and through diverse means. The Supreme Lord, Master of all worlds, instructs living beings in religious principles, sustains them, and guides them toward the abode of Nirvana. — Arya Ratnapani Bodhisattva Mahasattva The Lord spoke to me. "O Lord, I have encountered truly wondrous things; I had never before seen or heard of the subject matter of 'Bhirittashi'." Those subjects pertain to the greatness of that supremely wise being—the Lord of all worlds—who is also known as the 'Tathagata.' The Blessed One said: In this 'Vajrasattva' mandala, there is a noble son...<noinclude></noinclude> ob2s3fblftjeadx4bw6jxumc67be9d1 104 450879 1363034 1357349 2026-09-07T10:32:51Z Soniya Maharjan 916885 1363034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Neetu Dangol" /></noinclude>द्वीपेवज्र कुक्षिर्न्नाम ग्डहातत्रा नेकान्य सुरकोटी नियुतशत सहम्राणि प्रतिवसन्तिस्म ॥ तत्रकुलपुत्रा व लोकितेश्वरो वोधिसत्वो महासत्वः ः । असुररूपेणा सुराणा धर्म्मन्ण्वदेशयति । इयञ्च कारण्ड व्युहर्म्महायानसूत्र रत्न मुद्दणयति । धर्म्मण।रवणा योगतान सुरा रे वञ्च कथय तिस्म ॥ असुराणान्धर्म्म ण्वन्तु भवन्तो येचोन्येऽसुरयर्षदस्ते मैत्रचित्ताः शान्त चित्ताः दयाचित्ताः सत्वानामन्तिककेहित मुखचिन्ता भावं समन्वाहृत्मंयेकारण्ड व्यूह धर्म्मपर्य्यायं श्रोतव्यं अथते सुराः कृतकरपुटा अवलोकितेश्वरस्यान्ति कादिमं धर्म्मपर्य्यायं श्टण्वन्तिस्म॥ ते सुखिता लोकयेईट्ट शंचिन्ता मणिसट्टशं कारण्ड व्यूह महायानसूत्र रत्नराजम भिमुखी कुर्व्वन्ति॥ चाभिश्रद्दधास्यन्ति प्रतीष्यन्तिलिखापयि 'द्वीप-वज्र-कुक्षि' (Dvīpa-vajra-kukṣi) नामको टापुमा करोडौंको संख्यामा देवगणहरू बसोबास गर्थे। त्यहाँ, लोकका स्वामी तथा महाशक्तिशाली बोधिसत्त्वले राक्षसको रूप धारण गरी ती देवगणहरूलाई धर्मको उपदेश दिए। यो 'कारण्ड-व्यूह-महायान-सूत्र' (Kāraṇḍa-vyūha-mahāyāna-sūtra) को एक अमूल्य अंश हो। हे असुरहरू हो—जो असुरहरूमाझ ज्ञानी वा ऋषि समान हुनुहुन्छ—तपाईंहरू मैत्रीपूर्ण, शान्त र करुणामय मनका साथै चिन्तित अनुहार भएका प्राणीहरूप्रति आत्मीय भाव राख्ने बन्नुहोस्। त्यस हृदयभित्र रहेको विशाल शक्ति (हात्तीहरूको सेना) ले धर्मको सार सुन्नुपर्छ। त्यसपछि देवताहरूले हात जोडी प्रभुतर्फ हेर्दै धर्मको मूल सारको गान गरे। यस संसारमा खुसी रहेका र बहुमूल्य रत्नहरूप्रति चिन्तित ती व्यक्तिहरूले 'रत्न-राज' (रत्नहरूका राजा), 'हंस-समूह' र 'महायानको सूत्र' तर्फ आफ्नो ध्यान केन्द्रित गर्नेछन्। उनीहरूले ममाथि विश्वास गर्नेछन् र मैले यसलाई लिपिबद्ध गर्ने प्रतीक्षा गर्नेछन्। Millions of deities resided on the island known as 'Dvīpa-vajra-kukṣi'. There, the Lord of the World—a supremely powerful Bodhisattva—assumed the form of a demon to impart the teachings of the Dharma to those deities. This is an invaluable passage from the 'Kāraṇḍa-vyūha-mahāyāna-sūtra'. O Asuras—you who are the sages or wise ones among the Asuras—cultivate a friendly, peaceful, and compassionate mind, and cherish a sense of kinship toward beings who bear expressions of distress. The immense power residing within that heart—the army of elephants—must hear the essence of the Dharma. Then, the deities, with hands clasped and eyes fixed upon the Lord, chanted the fundamental essence of the Dharma. In this world, those who find happiness and cherish precious gems will focus their attention on the 'Ratna-raja' (King of Gems), the 'Hamsa-samuha' (Flock of Swans), and the 'Mahayana Sutra.' They will place their faith in Me and await the moment I commit this to writing.<noinclude></noinclude> 3c4cpj8ast81qwy5hs6wp6v8a43aiua 0 456700 1362917 1360859 2026-09-06T13:34:53Z ~2026-46022-07 994470 1362917 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Frauen-Unglück|NAKAMEN=Groß-Schöppenstädter Kneip-Wirthschaft}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Initiaal|G}}randier bin ick in Pommerland, Soldoat in Lust und Freud; Dät Helden-Krütz an’t schwarte Band, Tüg’t miene Schulligkeit. :Groff sind de Pommern — mag et sin! Wat groff is packt ok an: Potz Blix ! just wiel ick handfest bin, Stoah ick ok mienen Mann. :Wie reden noch ut graue Tiet. De platte Sproak vull Kraft; En Handschlag hät bie uns noch hüt Oltdütschen Mark un Saft. :{{Sied|115}}{{sparrt|En Mann en Wort}}! — dät is bie uns En ehrlich Unnerpand: Verhaßt is Loog un blauer Duns Im unse Pommerland. :En Pommer steit vör sienen Herrn Un König, muerfest: In Joahr un Noth dät Muul upsperrn, Is unse Sach nich west. :{{sparrt|Herr Schill}} — wo hät he Toflucht noahm Noah bitter böser Schlacht? In’t Pommerland is he gekoam, Un heel vör Colberg Wacht. :Hoch tapper stund {{sparrt|Held Gneisenow}} Mit Pommern ümgedoah’n; Franzosen Volk ward lustig froh VOn Colberg afgeschloan. :Drup los ! drup los! — is Pommer-Sitt, Un steit de Fiend uns stief, So rönnen wie mit Stromschlag-Schritt Üm dät Pangnett in’t Lief. :{{Sied|116}}{{sparrt|Mit York}} — mußt ich in Rußland stoah’n, Up Soatans Machtgebott, Soll trüe Frünn to Halse goahn, Dät was ’ne harte Nott! :Wenn ick doa vör französschet Schund Mußt schullern dät Gewehr, Im Herzen dacht ich denn — {{sparrt|du Hund}}! Un toog dät Muul verqueer. :{{sparrt|Groot-Görschen}} — woll nie nich gefall’n, Gefreut heb ick mie doch: Ick sach im Stoahn, ick sack im Fall’n, De olle Preussen noch. :{{sparrt|Bie Beeren, Katzbach, Dennewitz}} — Is’t munter hergegoahn, Doa word vom Kerbstock, Schnitz vör Schnitz, De Räknung afgedoahn. :{{sparrt|De Leipziger}} Kanon-Musik Hät höchlich mie erquickt: To Dusenden in’t Himmelriek Hem wie se rin geschickt. :{{sparrt|Bie Ballerdanz}}<ref name="*">Drollig genug, verplattdeutscht sich hier der Pommer, aus Belle Alliance, {{sparrt|Ballerdanz}}</ref> — is Kehrut west, Doa word wat afgekehlt! {{sparrt|Herr Neppel}} kreeg den lezten Rest, Ick heb derbie nich fehlt. :Dicht ran was ick an de Karreet, Wo {{sparrt|Neppel}} drinne satt, Was he so flink nich up de Fööt, He kam in’t Päkelfatt. :Fru {{sparrt|Lehne}}<ref name="**">Helena, als weiblicher Name im Plattdeutschen, {{sparrt|Lehne}}</ref> kreeg, dät segg ick hier, Um denn nich to Gesicht, Hier word he gliek to’m Höllenfü’t Gespickt un togericht. :Doch siene {{sparrt|Neppeldors}} bekoam’n Wie noch up düsse Stunn’, Ick heb dervon so vöäl genoahm’n, As ick män schläpen kunn. :{{sparrt|Paris}} — dät sall mie Lebenslang, Juchhei ! vör Ogen stoahn; Tweemoal was bie Trumpeten-Klang, Dät Lock uns unnerthoan. :Wie preßten zwoar dät Sündennest Nich up französschen Tog, Sind woll just {{sparrt|kene Engel}} west, Doch {{sparrt|Christen}} immer noch. :Ach {{sparrt|Herr un König}} ! brängt in’t Land Noch moal en Unhold rin, Loat de Grandier’s ut Pommerland {{sparrt|Allbott de Ersten sin}}! </poem> {{References}} l88sy5vltahyy305tegtp2b3k7x3gj8 1362920 1362917 2026-09-06T13:48:51Z ~2026-46022-07 994470 1362920 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Frauen-Unglück|NAKAMEN=Groß-Schöppenstädter Kneip-Wirthschaft}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Initiaal|G}}randier bin ick in Pommerland, Soldoat in Lust und Freud; Dät Helden-Krütz an’t schwarte Band, Tüg’t miene Schulligkeit. :Groff sind de Pommern — mag et sin! Wat groff is packt ok an: Potz Blix ! just wiel ick handfest bin, Stoah ick ok mienen Mann. :Wie reden noch ut graue Tiet. De platte Sproak vull Kraft; En Handschlag hät bie uns noch hüt Oltdütschen Mark un Saft. :{{Sied|115}}En {{sparrt|Mann en Wort}}! — dät is bie uns En ehrlich Unnerpand: Verhaßt is Loog un blauer Duns Im unse Pommerland. :En Pommer steit vör sienen Herrn Un König, muerfest: In Foahr un Noth dät Muul upsperrn, Is unse Sach nich west. :{{sparrt|Herr Schill}} — wo hät he Toflucht noahm Noah bitter böser Schlacht? In’t Pommerland is he gekoam, Un heel vör Colberg Wacht. :Hoch tapper stund {{sparrt|Held Gneisenow}} Mit Pommern ümgedoah’n; Franzosen Volk ward lustig froh VOn Colberg afgeschloan. :Drup los ! drup los! — is Pommer-Sitt, Un steit de Fiend uns stief, So rönnen wie mit Stormschlag-Schritt Üm dät Pangnett in’t Lief. :{{Sied|116}}{{sparrt|Mit York}} — mußt ich in Rußland stoah’n, Up Soatans Machtgebott, Soll trüe Frünn to Halse goahn, Dät was ’ne harte Nott! :Wenn ick doa vör französschet Schund Mußt schullern dät Gewehr, Im Herzen dacht ich denn — {{sparrt|du Hund}}! Un toog dät Muul verqueer. :{{sparrt|Groot-Görschen}} — woll nie nich gefall’n, Gefreut heb ick mie doch: Ick sach im Stoahn, ick sach im Fall’n, De olle Preussen noch. :{{sparrt|Bie Beeren, Katzbach, Dennewitz}} — Is’t munter hergegoahn, Doa word vom Kerbstock, Schnitz vör Schnitz, De Räknung afgedoahn. :{{sparrt|De Leipziger}} Kanon-Musik Hät höchlich mie erquickt: To Dusenden in’t Himmelriek Hem wie se rin geschickt. :{{Sied|117}}Bie {{sparrt|Ballerdanz}}<ref name="*">Drollig genug, verplattdeutscht sich hier der Pommer, aus {{Antiqua in Fraktur|Belle Alliance}}, {{sparrt|Ballerdanz}}.</ref> — is Kehrut west, Doa word wat afgekehlt! {{sparrt|Herr Neppel}} kreeg den lezten Rest, Ick heb derbie nich fehlt. :Dicht ran was ick an de Karreet, Wo {{sparrt|Neppel}} drinne satt, Was he so flink nich up de Fööt, He kam in’t Päkelfatt. :Fru {{sparrt|Lehne}}<ref name="**">Helena, als weiblicher Name im Plattdeutschen, {{sparrt|Lehne}}.</ref> kreeg, dät segg ick hier, Am denn nich to Gesicht, Hier word he gliek to’m Höllenfü’t Gespickt un togericht. :Doch siene {{sparrt|Neppeldors}} bekoam’n Wie noch up düsse Stunn’, Ick heb dervon so vöäl genoahm’n, As ick män schläpen kunn. :{{Sied|118}}{{sparrt|Paris}}! — dät sall mie Lebenslang, Juchhei! vör Ogen stoahn; Tweemoal was bie Trumpeten-Klang, Dät Lock uns unnerthoan. :Wie preßten zwoar dät Sündennest Nich up französschen Tog, Sind woll just {{sparrt|kene Engel}} west, Doch {{sparrt|Christen}} immer noch. :Ach {{sparrt|Herr un König}}! brängt in’t Land Noch moal en Unhold rin, Loat de Grandier’s ut Pommerland {{sparrt|Allbott de Ersten sin}}! </poem> {{References}} r9c6eeylc51yl0pd12naw74oh66to43 0 456733 1362925 1360860 2026-09-06T13:53:32Z ~2026-46022-07 994470 1362925 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Der Pommersche Grenadier|NAKAMEN=Jäger-Latein}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|119}} {{Initiaal|D}}e Kraihen feel’n von Turm herunn, So heillos brännte lezt de Sunn, Un as ick in de Stadt rin kam, De Stroaten-Hitz was pure Flamm. :De Tung, kunn ick bewegen kaum, So ganz verdröget was mien Gaum: Ick dacht: Du drünkst en Püllken Beer, Wenn hier doch wo {{sparrt|sön Knapphans}} weer! :Bald up en Schild stund breet un dick: „{{sparrt|Gespickte Karpen}}, {{sparrt|Danzmusick}}, „{{sparrt|Puttelgen-Beer, Schnaps, Akkervit}}, „{{sparrt|Kummödge mit lebend’ge Lüd}}.” :Husch was ick rin. Herr Würth sprach ick, So dörstig bin ick as ’ne Zick! He sä: — ganz goot ! män Platz genoahm! Doa will ick äm to Hülpe koam. :{{Sied|120}}Doch is de Hitz’ hüt goar to groot, Ick meiu’ doa deit en Hieb erst Noth, Denn drinkt he lustig hinnerher, Oahn’ Sorg und Angst sien Püllken Beer. :Nu schökten wie de Piep uns an, De Würth was en beredter Mann, Hät fründlich sick mie togesellt, Un siene Husswirthschaft vertellt. :En Gastwürth, sprach he, mütt upzund Tosamm sich nehm’n mit Hand un Mund: Den Henker ! bie Franzosen-Tiet. Was änner Leben in de Lüd. :De toalten an de Liebsten wat, Doa hem de Köchins Geld gehat, Kunn’n vör den {{sparrt|rechten Brütgam’}} denn, To’m Öäberholl’n ok wat verwenn’n. :Ook leer sick mit dät Spioneer’n Mänch schöner Doaler profeteer’n. En Gastwürth mütt dät Ding verstoahn, Un Fründ un Fiend to Händen goahn. :{{Sied|121}}En Vörschlag, Landsmann! — weet he wat? Blief he to moal in de Stadt, Wie spöälen hüt Kummödge just, Potz Flikkerment! dät is ’ne Luft. :De {{sparrt|Zabber-Fleut}}<ref name="*">Die Zauberflöte</ref> — werd upgeföhrt, Mit allen wat derto gehört; De {{sparrt|dikke Lott}} — vom Fleescher Bär Stellt hier de {{sparrt|Pappegene}} vöär. :{{sparrt|Half Minsch}}, {{sparrt|half Voagel}} is de Roll; Na, Landsmann, na! wat denkt he woll, Up wat vör putzig närrsche Oart, Hier Minsch un Voagel werd verpoart? :De {{sparrt|dikke Lotte}} treckt sick ut, So salben se de ganze Huut, Von Kopp to Foot geschickt är in, Denn kliestern se de Federn rin. :{{Sied|122}}Vör veertein Doag was ok dät Stück, Doa har dät Mäken Unneglück, Kreeg midden in de schöne Roll, En kleinet Balg — dät kümmt dem woll. :{{sparrt|Professer Strunk}}, — en düchtger Mann, Föhrt as Derekter alles an. Blitz, de hät Rupen in den Kopp, He hät studeer’t up Philesop. :Ok miene Gäste mütt he denn Mit Narrenspoaß erlustigen. Doavör krigt Herr Professer Strunk, Bie mie den frieen Disch und Drunk. :Sind siene Flausen moal nischt nütz, Denn gift et Möpse up de Mütz. Hier is de Kalk afgeschloan, — Dät hät de Schmäde-Knecht gedoahn. :Den Herrn Professer, gistern Nacht, Was dät as {{sparrt|Tachtel}} togedacht. Schwinn dückt he sick, he hät Verstand, Doa drap de Grosschmedt män de Wand. :{{Sied|123}}Rein ut was’t mit sien Lebenslicht, Har he de Ouabbe weggekrigt. De Schlag gaf in den Soal en Knall’n, As müßt dät ganze Huss verfall’n. :Wenn nich dät Pukkeldröschen weer, Denn keem’n {{sparrt|Baron’s}} un {{sparrt|Groafen}} her: So tru’t sick kener up de Schwell, De Herr’n hem goar to weeklich Fell. :Doa steit de {{sparrt|Spöäldisch}} an de Siet — Derbie up jeden Schämel liet, To’m Koarten-Spöll, en nödig Ding, En wuchtig strammer {{sparrt|Bulkenfink}}. :Sön {{sparrt|Broder Nürrenberger}} kennt Dät Mogeln un den Element: In falsch Afkippen, Woole schloan, Werd keen Preloat äm öäbergoahn. :So will denn jeder wo he kann, Beschuppen sienen Nebenmann; Erwischen se moal enen drup, Denn gift et scharpe Präzelsupp. :{{Sied|124}}Ehr denn en Minsch sick beit verseh’n, Knicks, knacks! — sind en Poar Schämelbeen All losgebroaken ut dät Niet, Nu sing’n se sick dät Dröscherlied. :Wo sall doa mien Profit bestoahn, Wenn se de Sachen so terschloan? Drüm heb’ ick mie de Spöälgeschicht, Ok zund ganz änners ingericht. :Jizt ligt up jeden Schämel gliek To Hand en {{sparrt|düchtger Päserick}}, Den langt sick jeder, deit et Noth, Se {{sparrt|knall’n sick as — denn is et goot}}. </poem> {{References}} nvtyhx04yxec8ove1n0zjdm522wdr69 1362931 1362925 2026-09-06T14:04:48Z ~2026-46022-07 994470 1362931 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Der Pommersche Grenadier|NAKAMEN=Jäger-Latein}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|119}} {{Initiaal|D}}e Kraihen feel’n von Turm herunn, So heillos brännte lezt de Sunn, Un as ick in de Stadt rin kam, De Stroaten-Hitz was pure Flamm. :De Tung, kunn ick bewegen kaum, So ganz verdröget was mien Gaum: Ick dacht: Du drünkst en Püllken Beer, Wenn hier doch wo {{sparrt|sön Knapphans}} weer! :Bald up en Schild stund breet un dick: „{{sparrt|Gespickte Karpen}}, {{sparrt|Danzmusick}}, „{{sparrt|Puttelgen-Beer, Schnaps, Akkervit}}, „{{sparrt|Kummödge mit lebend’ge Lüd}}.” :Husch was ick rin. Herr Würth sprach ick, So dörstig bin ick as ’ne Zick! He sä: — ganz goot ! män Platz genoahm! Doa will ick äm to Hülpe koam. :{{Sied|120}}Doch is de Hitz’ hüt goar to groot, Ick meiu’ doa deit en Hieb erst Noth, Denn drinkt he lustig hinnerher, Oahn’ Sorg und Angst sien Püllken Beer. :Nu schökten wie de Piep uns an, De Würth was en beredter Mann, Hät fründlich sick mie togesellt, Un siene Huuswürthschaft vertellt. :En Gastwürth, sprach he, mütt upzund Tosamm sich nehm’n mit Hand un Mund: Den Henker! bie Franzosen-Tiet. Was änner Leben in de Lüd. :De toalten an de Liebsten wat, Doa hem de Köchins Geld gehat, Kunn’n vör den {{sparrt|rechten Brütgam’}} denn To’m Öäberholl’n ok wat verwenn’n. :Ok leer sick mit dät Spioneer’n Mänch schöner Doaler profeteer’n. En Gastwürth mütt dät Ding verstoahn, Un Fründ un Fiend to Händen goahn. :{{Sied|121}}En Vörschlag, Landsmann! — weet he wat? Blief he to Nacht moal in de Stadt, Wie spöälen hüt Kummödge just, Potz Flikkerment! dät is ’ne Luft. :De {{sparrt|Zabber-Fleut}}<ref name="*">Die Zauberflöte.</ref> — werd upgeföhrt, Mit allen wat derto gehört; De {{sparrt|dikke Lott}} — vom Fleescher Bär Stellt hier de {{sparrt|Pappegene}} vöär. :{{sparrt|Half Minsch}}, {{sparrt|half Voagel}} is de Roll; Na, Landsmann, na! wat denkt he woll, Up wat vör putzig närrsche Oart, Hier Minsch un Voagel werd verpoart? :De {{sparrt|dikke Lotte}} treckt sick ut, So salben se de ganze Huut, Von Kopp to Foot geschickt är in, Denn kliestern se de Federn rin. :{{Sied|122}}Vör veertein Doag was ok dät Stück, Doa har dät Mäken Unneglück, Kreeg midden in de schöne Roll, En kleinet Balg — dät kümmt dem woll. :{{sparrt|Professer Strunk}}, — en düchtger Mann, Föhrt as Derekter alles an. Blitz, de hät Rupen in den Kopp, He hät studeer’t up Philesop. :Ok miene Gäste mütt he denn Mit Narrenspoaß erlustigen. Doavör krigt Herr Professer Strunk, Bie mie den frieen Disch und Drunk. :Sind siene Flausen moal nischt nütz, Denn gift et Möpse up de Mütz. Hier is de Kalk afgeschloan, — Dät hät de Schmäde-Knecht gedoahn. :Den Herrn Professer, gistern Nacht, Was dät {{sparrt|as Tachtel}} togedacht. Schwinn dückt he sick, he hät Verstand, Doa drap de Grofschmedt män de Wand. :{{Sied|123}}Rein ut was’t mit sien Lebenslicht, Har he de Ouabbe weggekrigt. De Schlag gaf in den Soal en Knall’n, As müßt dät ganze Huss verfall’n. :Wenn nich dät Pukkeldröschen weer, Denn keem’n {{sparrt|Baron’s}} un {{sparrt|Groafen}} her: So tru’t sick kener up de Schwell, De Herr’n hem goar to weeklich Fell. :Doa steit de {{sparrt|Spöäldisch}} an de Siet — Derbie up jeden Schämel liet, To’m Koarten-Spöll, en nödig Ding, En wuchtig strammer {{sparrt|Bullenfink}}. :Sön {{sparrt|Broder Nürrenberger}} kennt Dät Mogeln ut den Element: In falsch Afkippen, Woole schloan, Werd keen Preloat äm öäbergoahn. :So will denn jeder wo he kann, Beschuppen sienen Nebenmann; Erwischen se moal enen drup, Denn gift et scharpe Präzelsupp. :{{Sied|124}}Ehr denn en Minsch sick beit verseh’n, Knicks, knacks! — sind en Poar Schämelbeen All losgebroaken ut dät Niet, Nu sing’n se sick dät Dröscherlied. :Wo sall doa mien Profit bestoahn, Wenn se de Sachen so terschloan? Drüm heb’ ick mie de Spöälgeschicht, Ok zund ganz änners ingericht. :Jizt ligt up jeden Schämel gliek To Hand en {{sparrt|düchtger Päserick}}, Den langt sick jeder, deit et Noth, Se {{sparrt|knall’n sick as — denn is et goot}}. </poem> {{References}} a20aavd68ohr1cqb5yiuvebx5ey8a7x 0 456734 1362936 1360861 2026-09-06T14:18:59Z ~2026-46022-07 994470 1362936 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK= Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Groß-Schöppenstädter Kneip-Wirthschaft|NAKAMEN=Für Hagestolze}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|125}} {{Initiaal|S}}o mäncher Minsch will immer to Män reine Woahrheit kroam’n: T’is leider ok mien Fehler so, {{sparrt|Un oft all schlecht bekoam’n}}. :Denn gift et Minschen, de ganz stief Und starr von Loägen sind, Un jeden Narren gliek dät Lief Bull schloan mit Qualm und Wind. :Vör allen stoahn de Jägerslüd Im Flunkern boaben an: {{sparrt|Münchhusen}} singt woll ok sien Lied; Doch hier reckt he nich ran. :{{Sied|126}}Dät sick en Voß. kloog wie de Schlang’n, Den {{sparrt|Foot afknabbern}} deit, Wenn he sick hät {{sparrt| an’t Been}} gefang’n, Hät siene Richtigkeit. :Doch lezt hät unse Förstersmann En Stück uns upgedischt, Dät woar gewiß män up un an Rein ut de Luft gefischt. :He sprack: „Pots heilge Schwerebrett! „Wat is mie hüt passeer’t! „Nä, wat sön Voß vör Mukken hätt, „Dät is doch unerhört!” :„Im Schnee, dicht an den Heidewall, „Scharr’t ick de Voßfall rin: „De Langschwanz schnubbert an de Fall, „Satt mit den Hals nu drinn.” :Wat hät mien oller Voß to dohn? „He {{sparrt|knau’t den Kopp}} sick af; „Pur {{sparrt|mit den Rump}} löpt de Patron „Dervon in vullen Draf.” :{{Sied|127}}Ganz glöbig hem wie blank un boar, Den Qualm to Herzen noahm: Jä, wer moal spreek: — dät is nich woahr! Dörft nich mehr {{sparrt|Holten}}<ref name="*">{{sparrt|Holten}}: Holz holen aus der Heide.</ref> koam. :Schlimm is män bie sön Upgeschnied, (Sünst mücht et immer sin) Dät hinnerher {{sparrt|upricht’ge}} Lüd, Ok kenen Glooben finn’. :En Löägenstück, groot utgesunn’, Hübsch lustig vörgebracht, Hät oft all mänche böse Stunn’ Geschicklich weggelacht. :Doch, wer uns siene {{sparrt|Löägen-Bruut}} Vör {{sparrt|boaret Geld}} henschrift; Wischt mit de Linke wädder ut, Wat uns de Rechte gift. :{{Sied|128}}Mie scheert dät nischt: denn {{sparrt|mien Credit}} Bie Klein und Groot steit fest; Bie mien Vertellen sind de Lüd’ Noch keenmoal twieblich west. :Stippstörkens kling’n oft unerhört, Und sind drüm up en Hoar, Doch in de Welt moal ens passeer’t, Dät is gewiß un woahr. :Un sön Stippstörken, wunnerlich, Geb’ ick to’m Besten zund, Von {{sparrt|Flunkern}} is de Red hier nich, Ick holl mie reinen Mund. :De wille Schwien gung’n alle Nacht In mien Karüffel-Feld, Doa hulp keen Schüchtern, kene Wacht, Se wöhlten wie vör Geld. Dät Ding word endlich mie to dull, Ick nam de olle Flint, Un stoppte se mit Kugeln vull, En Buur schütt sünst män blind. :{{Sied|129}}Nu groof ick en deepet Lock, In mien Kartüffel-Land, Doa satt ick drin, stief as en Plock, Den Kohfoot in de Hand. :Bald keem’n twee Rakkers angebrummt, {{sparrt|Gruntz! gruntz}}! — queer vör mie to: Doa heb ick mie tosamm gekrummt, Mie flog dät Hert män so. :{{sparrt|Bratsch}}! gaf ick Fü’r! — dät erste Schwien, Lag doot gliek up den Fleck: Dät tweete Schwien, dicht hinnerdrin, Bleef stoahn, ganz driest un keck. :Ick sach ’ne vertel Stunne lang Den Spoaß verwunnert an: Denn schleeck ick mie mit liesen Gang, Sacht up de Strümpe ran. :Dät Vörderste — en {{sparrt|Fröschling}} — lag Ganz musedoot kaput, Un doavon har de {{sparrt|olle Bach}}, Den {{sparrt|Pürzel}} in de Schnuut. :{{Sied|130}}Ick denk mie drügt de Moandenschien, As ick jizt mit Bedacht, Dät kleine Polk, dät groote Schwien, Recht dütlich heb betracht. :De olle Bach, is stokke blind Up beide Ogen west: De Fröschling mußt ät Föhrer sind, Um Schwanz heel se sick fest. :En Brett vör’n Kopp, heb ick just nich, Gliek was ick dröäber hen, Un schneet den Pürzel pfiffiglich Kort weg vom Hinnersten. :Nu bund ick an den Schwanz en Strick, (En Minsch mütt listig sin) Un tog dät blinne Beest geschick In mienen Schwienstall rin. </poem> {{References}} o4qhqbqmwth7t8l0296wu28pjk775tb 0 456735 1362937 1360562 2026-09-06T14:27:48Z ~2026-46022-07 994470 1362937 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Jäger-Latein|NAKAMEN=Der Grobschmidtsknecht und Schneidergesell}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|131}} {{Initiaal|U}}s Gottes Hand ut Erben-Stoof Den {{sparrt|Oadam}} un de Eva schoof. Was dät Geboot: — „{{sparrt|Vermehret ju}} „{{sparrt|Mit Fruchtboarkeit as Mann un Fru}}!” :Drüm steit dät Hoagenstolten-Tüg Hier mit de Bibel scharp in Krieg, Bedrügt den Stoat, den Junfern-Stand, Un kenn’t nich Tucht, nich Voaderland. :Vörwoahr! mie is en Ziesel-Bär Vöäl leever as sön Eengängler; Sön Bär is woll en garstig Beest, Doch tüg’t he Jung’n, un blift nich jööst. :Ick weet nich wat sön Volk beginnt! Mie geit nischt öäber Fru un Kind, Ick weer vergnügt bie Solt und Brodt, Geroaden män de Kinner groot. :{{Sied|132}}Vör jeden Mann schoof Gott ’ne Fru: Wenn sick dät Mannsvolk schockwies nu Will boar un läddig rümmer drieb’n, Wo sall to lezt de Räknung blieb’n. :Wo will doa Tucht un goode Sitt Mit Unschuld holl'n den rechten Schritt, Wenn sönne Keerdels Dag un Nacht Män up {{sparrt|Verföhren}} sind bedacht. :Wie Kukuks-Vöägel, so to seng’n, Dät Ey in fremde Nester leng'n, De arme Graßmück ok sogoar Groot fuddern mütt de Panker-Woar. :Noch schlechter is sön Volk im Stoat, As in den Akker doowe Soat. Wenn ok doavon nischt wassen kann, Doch zettelt se keen Unheil an. :Ei, en ganz änner Ding is dät, Wer dörftige Verwandschaft hät, De mit ut siene Schöttel tär’t, Un drüm dät Frieen äm verwehrt. :{{Sied|133}}Hier is de Red von sönne Herr’n, De vör de Heiroath drüm sick sperr’n, Dät se oahn Kind un Kegel denn Recht in’t Gelache leben könn’. :Blitzweg! wenn ich en Mäken weer, Keem denn sön Hoagestolt mie queer, Ick woll äm dät Gesicht versoal’n, Un herrlich rode Bakken moal’n. :Un wenn ick hoch befehlen künn, (Dät werd sobald woll noch nich sin,) Denn weer mien Satz: — {{sparrt|Hier, hör moal Du}}! {{sparrt| Gif Geld — sünst nimm Die glieck ’ne Fru}}. :Wer nich befehlen kann, deit recht, Wenn he sick up dät Bidden legt; En goodet Woort, ut gooden Quell, Finnt immer siene warme Stell. :So bidd’ ick denn mit aller Kraft, Im Noamen von de {{sparrt|Junfernschaft}}, Im Noamen von den {{sparrt|Ehestand}}, Im Noamen von dät {{sparrt|Voaderland}}: :{{Sied|134}}„Legt up de {{sparrt|Hoagestolten}} doch „{{sparrt|En Koppgeld}}, hunnertfältig hoch!” Wer nich von sülwst sick will bekehr’n, Mütt dörch den Knüppel Mores lehr’n. :Dät Geld stäkt in de Spoarbüß rin, Dät werd ’ne schöne Mitgift sin, Vör arme Lüd to’m Hochtietsdag, So fall’n twee Fleegen up den Schlag. :Oft sind schon üm en schmuck Gesicht, Recht böse Sachen utgericht: Hier künn en Schörten-Stück gescheh’n, Wat alle Welt mit Luft wörr seh’n. :Wenn ick de Uploag moaken künn, De Mäkens leepen’t Huus mie in, Mie Dank to seng’n, mit Hand und Gruß, Un jede {{sparrt|Hübsche}} — kreeg en’ Kuß. </poem> 011ujhdlkebsqewqh5hsi9fykc3kvz5 0 456736 1362938 1360862 2026-09-06T14:43:13Z ~2026-46022-07 994470 1362938 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Für Hagestolze|NAKAMEN=Die Schlacht bei Groß-Beeren}} {{korrekturleest|nee}} <poem> (Als ausführliche Geschichte, wie dem Schmidt und dem Schneider, der {{sparrt|Sauerkohl}} im hitzigen Fieber bekommen, wovon im i-sten Theil im „{{sparrt|Lobe des sauren Kohls}},” schon eine Andeutung sich findet.) {{Initiaal|E}}t lag en Grofschmedt-Knecht moal sehr An’t hitzge Fieber krank. De Dokters keem’ to Dree und Veer, Verschreeben Pill’n un Drank. :Wenn erst so vöäle Dokters-Lüd Bie sönnen Kranken koam’n, Denn is’t gewiß hart an de Tiet, Wo Afschied werd genoahm’n. :{{sparrt|En eenzger}} kann jo Düwelstüg Vullup verschrieben schon, Wo mehr sind, gift et doch män Krieg, Dät is dät Enn dervon. :{{Sied|136}}Genog, de arme Grofschmedt-Knecht Was in goar gooter Noth; De Dokters hem eenstimmig segt: {{sparrt|Bet Morgen, is he doot}}. :Den Grofschmedts-Meister siene Fru, Was dröäber sehr bedröwt, Se woar all lang up du un du In den Gesell’n verleewt. :Is sön Gesell hübsch, jung un stramm, De Meister olt und matt, De junge Fru, vull Fü’r un Flamm, Denn spinnt sick bald so wat. :Fru Meistern! — sprack de Grofschmedts-Knecht, Bald is et mit mie ut! Ich bin, so hem de Dokters segt, Bet morgen fröh kaput! :To gooder lezt mücht ick denn doch Mie noch moal göötlich dohn, Un sterb ick ok denn {{sparrt|hüte noch}}, Bekehrt heb ick mie schon. :{{Sied|137}}Up {{sparrt|suren Kohl}} steit mien Ap’tit, Koak se mie doch geschwinn, Mitt Speck en düchtgen Pott vull hüt, Ok dikke Erften drin. :Von schlabberige Hoabergrütt, Von Pulver, Droppen, Pill’n, Fru Meistern! — doavon goah ick quitt, Dät kann den Buuk nich füll’n. :Det Fru hät flink den Kohl gekoakt, Mit Erften dörchgeröhrt, Se hät ’ne Schöttel vull gemoakt, As’t vör tein Mann gehört. :De kranke Grofschmedts-Knecht hät sick, Nu göötlich dran gedoahn: De groote Napp vull, ogenblick Was happs! happs! rin geschloan. :Drup hät he sick up’t Ohr gelegt, Un rög’t nich Hand noch Foot; Se hem in’t ganze Huus gesegt: De arme Minsch is doot! :{{Sied|138}}Den Morgen koam’n in aller Fröh, De Dokters an, fick, fack! De Kranke satt stief in de Höh, Un schökt ’ne Piep Toback. :Dät gaf Holloh un Wunner nu, Von wegen suren Kohl! Am meisten lacht de schukke Fru, — Worüm? — dät mußt se wohl. :En {{sparrt|junger Dokter}} was derbie, He leep so neben her, Un schnöäkert, of nich doa un hie, Vör äm ok Kundschaft weer. :Mücht ick an siene Stelle sin, Mit {{sparrt|Böten}}<ref name="*">{{sparrt|Böten}}: bezeichnet die Handlung wo die Heilung irgend eines Übels durch Streichen, Hauchen und Besprechen versucht wird, namentlich bei der Rose. Das Besprechen besteht in Hinmurmeln abergläubischer Sprüche oder Formeln, während des Streichens und Anhauchens des krankhaften Theils.</ref> füng ick an: Gliek seet ick in de Wulle drin, Dät nährt jizt sienen Maun. :{{Sied|138}}Erfoahrung is de beste Lehr, Drüm schreef ok ganz geschwinn, De junge Dokter hinnerher In sien Rezept-Book rin: :„{{sparrt|En Napp vull Suerkohl mit Speck}}, „{{sparrt|Dick-Erften dran geröhrt, „{{sparrt|Drift gliek dät hitzge Fieber weck:” Dät heb ick hüt gelehrt. :Bald word en armer Schniederg’sell Ok hitzig Fieber schlecht: Lag elend in dät Bettgestell Doa hät de Meister segt: :{{sparrt|Bamberger}}! hör moal an, mie dücht, Von sülwst werst du nich goot; Du krigst zund all sön gäl Gesicht, Die deit en Dokter Noth. :Sön Dokter de {{sparrt|rüm kutschen}} deit, Kümmt all to hoch die ran, So ener, {{sparrt|de to Foot noch geit}}, Schrift denn ok billig an. :{{Sied|140}}Ick stell mie up de Hunne-Brück, Doa loopen Vöäle lang, De Dokters kenn ick Stück vör Stück, An den gesippten Gang. :Sitt unse {{sparrt|Schnieder-Foaden}} denn<ref name="**">Wenn in einem neuen Kleide noch ein Heftfaden sich findet, pflegt es sprichwörtlich zu heißen: der Schneiderfaden ist noch drin, der Rock noch nicht bezahlt.</ref> Noch in den {{sparrt|Rockschott}} drin, Merk ick, dät se nich toalen könn’, Un drüm ok wollfeil sin. :Kuum hät de Schnieder an de Brück Sick sienen Posten noahm, Is gliek im ersten Ogenblick, De {{sparrt|junge Dokter}} koam. :De Schnieder heel den Antrag nu, De lütge Dokter sä: „Dät hitzge Fieber heil’ ick ju „Bet höchstens Morgen fröh.” :{{Sied|141}}As se den fiebrigen Patron Am nu vör Ogen föhr’n, Sprack he: — „{{sparrt|ick will ’ne Kur hier dohn}}, „{{sparrt|Doa sall de Welt von hör’n!” :De Karre stickt hier deep in Dreck, Hier helpt keen’ Medezin, En Napp vull Suerkohl mit Speck, Un düchtig Erften drinn: :Dät mütt he sick in’t Lief rin schloan, Denn deit bet Morgen fröh, Doavör will ick {{sparrt|as Dokter}} stoahn, Keen Finger äm mehr weh. :De arme Schnieder moakt sick ran, Mit Angstschweet, kolt un stief, Wörgt he, so lang he wörgen kann, Den Froaß sick rin in’t Lief. :{{sparrt|Ick kann nich mehr}}! — sprack de Gesell: Et geit an’t Leben mie! Un gliek hät äm ok up de Stell De Schlag geröhrt derbie. :{{Sied|142}}Ey Blix! wat hät dät Dökterken Vör’n höllschen Schreck gekrigt: To’m ollen Dokter rönnt he hen, Un kloag’t äm de Geschicht. :De olle Dokter hät gesegt: Dät merkt ju, junge Lüd: {{sparrt|En Schnieder is keen Grofschmedts-Knecht}}, {{sparrt|Dät is de Unnerschid}}. </poem> {{References}} cv2lx00bp4asuddlbhb7x3pm463plxw 0 456745 1362947 1360864 2026-09-06T18:34:49Z ~2026-46022-07 994470 1362947 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Der Grobschmidtsknecht und Schneidergesell|NAKAMEN=An miene Landslüd', de trüen Ollmärker}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|143}} {{sparrt|{{Initiaal|H}}err Neppel}} sprack in Grimm un Woth; {{sparrt|Saldoaten}} ! hört mien Kriegs-Geboth! {{sparrt|Berlin hät böset Spöll gedräb’n}}, {{sparrt|Dät will ick ju to’m Besten geb’n}}. :Je mehr jie bränn’ un plünnern drin, Je leewer sall dät Ding mie siu! Mien Davoust mit de Schweffel-Bann Stür’t ok drup los von hinnen ran. :Dät Blitz Berlinsche Kroop hät just, Mie alles intostänkern must; Jie söll’n dät Volk am Puls jizt föhl’n, Un moal den Kitzel bitchen köhl’n. :Wenn {{sparrt|Presters}} up de Kanzel stoah’n, Söll’n se to’m Frieden anvermoah’n; Se stoahn un preddigen den Krieg, Un leng’n de Bidel ut to’m Sieg. :{{Sied|144}}{{sparrt|Professers}} hem dät Book toschloan, Un sind mank de Saldoaten goah’n, Kenn {{sparrt|Schooljung}}, keen {{sparrt|Gesell}} is mehr, T’is alles hinner uns jitzt her. :De {{sparrt|Fruens}} söll’n bie’t Spinnrad sin — Wat dohn de Wieber in Berlin? — Se putschen up bie Klein und Groot, De Loosung is: — {{sparrt|Franzosen doot}}! :Wat se an Putzwerk sünst verwenn’, Dät droagen se to’m Krieg zund hen, Un spräken: — {{sparrt|Bröder}}! {{sparrt|schloagt drup in}}! {{sparrt|Wie wull’n de Wunn’ ju sülwst verbinn’}}. :De {{sparrt|Kinner}} sitten an de Eer, En jedet hät en Lappen vöär, Un plückt drup los bie Dag un Nacht, Scharpie to bald gewunn’ner Schlacht. :De Allerschlimmste in dät Nest, Is immer {{sparrt|Erbfiend Sack}} gewest: Den söll’n jie mie {{sparrt|lebendig}} breng’n, Doa will ick äm dät Handwerk leng’n. :{{Sied|145}}Doch heb ick drin ok {{sparrt|trüe}} Frünn, De werden sick herut schon finn’: Un mit Vorroath in allen Kroam, Todohlich ju to Hülpe koam. :Geloagert zwoar is vör Berlin De {{sparrt|Bülow}} mit den {{sparrt|Tauenzien}}, De bruken jie män antobloas’n, Se kratzen ut as wie de Hoas’n. :Denn wat hem se vör Volk to Hand? — {{sparrt|Krützbuern-Pack}} — ut Stadt und Land: {{sparrt|Roathsherren}} stoahn as Kappethen, Hem noch är Leewf keen Pulver sehn. :Un de Franzosen, juchhei! güng’n Los up Berlin in grooten Sprüng’n; Mußt mäncher Woagen mit kutscheer’n, De Plünner-Sachen wegtoföhr’n. :So gung et bet Groot-Beeren furt, Do word dät Lock garstig verpurrt; Denn hier stund {{sparrt|Bülow}}, {{sparrt|Tauenzien}}, De tappern Schirmer von Berlin. :{{Sied|146}}Dät dröhmten de Franzosen nich, Se freuten sick fast mörderlich, As se de Thörme von Berlin, Hier kreegen in den Ogenschien. :Hem de Berlinsche Schorrensteen, Mit groot Gelüste dampen sehn, Un meinten: — dät de Broaden woll, To Oabend düchtig schmekken soll. :Doa börstete {{sparrt|Held Tanenzien}} Unhöflich mit de Brummers drin, Un herzhaft von de änn’re Siet, Begunn’ {{sparrt|Held Bülow}} sienen Striet. :Wat hem’ nu de {{sparrt|Krützburen}} doahn? — Mit Kolben sind se drup gegoahn, Un föhrten ären Bären-Tackt, Dät män de Bräm so hät geknackt. :Franzosen-Köppe sind män dünn, Dät moakt, {{sparrt|et is nischt Düchtigs drin}} ; Denn sön Franzos, de lett sien Kind, Africhten män up Schmook und Wind. :{{Sied|147}}Twee goode Stunnen ungefähr, Gung’t so mit {{sparrt|Matschen}} dröäber her, Doa reepen se: „{{sparrt|Musch Prüß Pardon}}!!” Un wer noch kunn, de leep dervon. :De Freudenpost kam noah Berlin, Un de Getrüen packten schwinn De Woagens vull, wat to’m Erquick’n, Män noah dät Schlachtfeld was to schick’n. :Un {{sparrt|Prinzeß Wilhelm}} hoch un hehr, Gung allen mit Exempel vöär: Ick richt’ mien Oog’ hier himmelwärts, Un legg’ in Ehrforcht Hand up’t Herz. :De Armsten ut de Stadt sogoar, Erschnurrten Bitchen Lebens-Woar, Un schoobeu mit de Schufkarr denn, In Juchhei! noah den Woahlplatz hen. :Ok sülwst de bitterböse Fiend, (En Sieger mütt barmherzig sind) Hät Mitleed un Erquickung funn’, Un word mit Christen-Sinn verbunn’. :{{Sied|148}}Un bie de Schlacht, hät in de Stadt Keen Minsch de kleinste Sorgniß hat, De Toversicht stund in Berlin Up {{sparrt|Bülow}} fest un {{sparrt|Tauenzien}}. :Ick hör’ hier in Gedanken schon, Bie Dutzendwies de Froage dohn: Wist du de {{sparrt|broave Schweden}} denn, Nich ok mit Ehr un Dank hier nenn’? :Woll sind de Schweden broave Lüd, Doch ick moak hier den Unnerschied, Wer düchtig hät drup los geschloan, Un nich hier bleef von Fären stoah’n. </poem> jpkt75553jsfzx9yg2w4t35t1vfn146 0 456751 1362949 1360865 2026-09-06T18:59:23Z ~2026-46022-07 994470 1362949 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG=Die Schlacht bei Groß-Beeren|NAKAMEN=Was du nicht willst das dir geschicht etc.}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|149}} An miene Landslüd’, de trüen Ollmärker.<ref name="*">Der gütige Leser, wird sowohl dies als das folgende Gedicht, {{sparrt|nach der Zeit beurtheilen}}, in welcher es entworfen wurde.</ref> (Den 22. October 1813, nach der Leipziger Schlacht.) {{sparrt|{{Initiaal|O}}llmärker}}! nu frisch drup un dran! Jizt sind jie frie von Twang und Bann! Frisch up, wer trü den König bleef, Den {{sparrt|rechten Herrn}} hölt werth un leef. :En gooder Hirt, so sprikt de Schrift, Bie siene Heer getrülich bliwft: Dät kleinste Lamm in Foahr und Noth Nimmt he in Schutz mit Goot und Bloot. :So sehn jie {{sparrt|unsen König}} jizt, Wie herzhaft he sien Volk beschüzt, Gefoahren ritterlich besteit Un sprikt: — {{sparrt|dät weer sien’ Schultigkeit}}. :{{Sied|150}}Un hät in unerhörter Schlacht Betwung’n de Tyrannen Macht, De sick hem unverwindlich glöwt, Hät Gottes Arm wie Spreu verstöwt. :Doch kiekt den {{sparrt|Cassel}} König an — As he sack en Poar Dusend Mann Kosakken angejakkelt koam’n, Doa hät he schwinn Rietut genoahm’n. :So lang to Woater geit de Kroog, Bet he terbrikt — denn is’t genog, Lang is de Kroog to Woater goahn, Zund werd he kort und klein geschloan. :Dem kuum de Welt was groot genog — Die Fiend und Fründ un Gott bedrog — Twalgt jizt herrüm, von Gott geschloan — {{sparrt|Denn as du kümmst, so sast du goahn}}! :Gott hät en groot Exempel stellt, Dran sall ick speegeln alle Welt; {{sparrt|Wat gottlos Werk un Hoffoarts-Sinn}} {{sparrt|To siener Tiet vör’n Enn sall finn’}}. :{{Sied|151}}Dran sall sick speegeln alle Welt; {{sparrt|Wenn’t Volk vom rechten Herrn affällt}}, Wat denn vör Grüelding’ passeer’n, Dät söll’n uns de Franzosen lehr’n. :{{sparrt|Jie sind nich afgefall’n}} — bewoahr! De Äbermacht hät bie de Hoar, {{sparrt|Ollmärker}}! ju to’r Unglücksstunn Vom {{sparrt|rechten Herren}} losgewunn’. :Dät ick en Landsmann von ju bin, Dät hör’ jie woll an Sproak un Sinn; Vörnehme Red’ verstoah ick nich, Doch spräken will ick bröderlich. :{{sparrt|De linke Herr}} — is fleuten goahn: {{sparrt|Den rechten Herrn}} — sehn jie zund stoahn In Herrlichkeit, in Macht und Pracht Mit Gott un Volk hät He’t vullbracht. :Mit Gott, de Am regeeren däh, Dät {{sparrt|He}} to späd nich, noch to fröh Gung in den Krieg mit Roß un Mann, To lösen uns von Knechtschafts-Bann. :{{Sied|152}}As {{sparrt|He}} sien Volk reep to sick hen, Doa schweg He still noch gegen wen He in den harten Krieg woll goahn, — {{sparrt|Doch wie hem Am ganz goot verstoahn}}. :Kuum dät sien Königswoort erklung, Doa ströhmten gliek ok Olt un Jung Ut frieen Will’n, en rüstig Heer, Noah Breslau hen mit Waff und Wehr. :Dät Heer schlog’ sick mit Löwenmoth — Doch was de Äbermacht to groot! To’r Landwehr reep de König drup Sien Volk in Gottes Noamen up. :As knapp söß Wochen weer’n vergoahn, Hach {{sparrt|He}} all Hunnertdusend stoah’n, Von allen Rang, von allen Stand {{sparrt|Mit Gott vör Thron un Voaderland}}. :De heeln mit Scheeten sick nich up, Se dröschten mit de Kolben drup, Un Schlag vör Schlag, feeln Dree un Veer Kopp un Kopp öäber an de Eer. :{{Sied|153}}Wo sönne Kolb mit dütscher Macht Recht wuchtig vör de Blesse kracht, Doa wäßt keen Halm nich mehr, keen Gras, Groad in den Himmel geit de Paß. :Dät {{sparrt|Kolben}} fluuschte mörderlich, — Kanon ün Oadler blewf in Stich, Se krazten ut dörch Dick un Dünn, Kosakken pietschten hinnerdrin. :Wer in den Krieg nich bracht sien Bloot, Lä drum de Hänn nich in den Schoot, Mit Herzenslust gaf Jedermann Sien Bestet un sien Letztet dran. :Von Moagd un Fru, von Herrn un Knecht, Word früdiglich tosamm gelegt, Hier blanket Geld, hier Geldeswerth, Un vör dät Voaderland bescheert. :Den Kriegsmann siene bloodge Wunn’ Hem unse Fruens sülwst verbunn’; Den {{sparrt|Dörstigen}}, hem se gedränkt, Den {{sparrt|Hungrigen}}, sien Brodt geschenkt. :{{Sied|154}}Un doabie stund in Foahr un Noth Andächtig dät Vertru’n up Gott. Doa lenkte Gott sien Angesicht, Un toog den {{sparrt|Bösen}} vör’t Gericht. :Wenn sick en Volk tosammen rafft. Mit Gott in Enigkeit un Kraft, Un weer sön Volk noch so gering, Keen Unhold werd et denn betwing. :{{sparrt|Ollmärker}}! allso is’t geschehn Jie hem de Wunnerthoaten sehn, De jizt mit Gottes Hülp un Macht {{sparrt|Ok ju to’m Seegen}} sind vullbracht. :De König will ju voaderlich Versammeln wädder unner sich — Wie {{sparrt|He}} uns reep —, so röpt {{sparrt|He}} zund, {{sparrt|Ollmärker}}! ju mit Herz un Mund. :Wie sind up gottgefällger Boahn Tom Biespöll ju vörut gegoahn. An’t Werk legt nu de trüe Hand Mit Gott vör König, Voaderland. :{{Sied|155}}Sorgt nich, dät Blatt künn sick moal wenn’! Blikt driest up Gott und König hen! {{sparrt|Vull is dät Moat — Gott hölt Gericht}} — {{sparrt|Gerechtigkeit trit jizt an’t Licht}}. :Recht un Gerechtigkeit hät zund Tosamm gebracht den heilgen Bund, Dät Rußland, Östreich, Schwedenland Mit Preußen fest stoahn Hand in Hand. :Drüm sind ok Thoaten bald geschehn, As noch sien Doag hät kener sehn. Un {{sparrt|unsen König}} röhmt de Welt {{sparrt|Den hochgerechten starken Held}}! :Gerechtigkeit werd wiet un breet De Försten röhren dät Gemöth. Bald werd de frohe Kunn erschall’n, Dät se uns all’ sind togefall’n. :{{sparrt|Un Preussens Noam werd herrlich stoahn}}, {{sparrt|En Vörbild up de Siegesboahn}}! {{sparrt|Dörch alle Welt en Ehrenpaß}} {{sparrt|Wie’t unner Feltz den König was}}! </poem> {{References}} 937iat69jj8ujtld0mnbiuh6lo3dc0l 0 456752 1362957 1360866 2026-09-06T21:05:27Z ~2026-46022-07 994470 1362957 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG= An miene Landslüd', de trüen Ollmärker}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|156}} Was du nicht willst das dir geschicht, Das thu auch keinem Andern nicht. (Den 1. März 1814.) {{sparrt|{{Initiaal|W}}at du nich wist dät die geschich}}, {{sparrt|Dät doh ok kenem Annern nich}}! So sprikt dät Bibelbook ganz kloar, Un wat doa steit blift ewig woahr. :Doa kümmt en Mann ut {{sparrt|Korsenland}}, (Sien Voader is nich recht bekannt) Moakt böse Ding sick schlau to Nutz, Steit doa as Käiser up en Pluß. :Erst siechelt he so kirr, so sööt — Bald tratt he alles mit de Fööt; De ganze Welt woll he regger’n, Dät Unnerste to Boaben kehr’n. :{{Sied|157}}Sön Üm- un Übersehn is just Vör {{sparrt|schlechtet}} Volk ’ne rechte Lust; En {{sparrt|Ehrenmann}} werd to’m Gespött, {{sparrt|Gesindel}} drängt sick denn an’t Brett. :Denn will de Buur to’m Eddelmann, Hans Grootmuul an’t Regeern ran — De Immstock werd en Wespennest Un Soatan hölt sien Walpurgs-Fest. :Verstand un Moth, mag Ehr un Lohn, Erwerben — dicht bet an den Thron, Doch, up den Thron en Unnerthoan — Hät noch sien Doag nich goot gedoah’n. :Sön Stöffel-König böhm’t sick dann, Wie Vadder Burr as Eddelmann; En Esel ut de Löwenhuut, Schaut immer as en — Esel rut. :Un mag he sich ok Kaiser nenn’, Dät Unheil hät un nimm’t keen Enn; Kümmt {{sparrt|Een}} sön Waaghals an’t Regeer’n, Will bald en {{sparrt|Tweeter}} ok probeer’n. :{{Sied|158}}De rechte Herr, verjoagt, verbannt, Will ok doch wädder in sien Land, Werd immer trüe Herzen finn’, So brännt där Fü’r von Ut und Inn. :De {{sparrt|falsche Herr}} — füllt sienen Sack, {{sparrt|Mit äm}} — dät Helpershelper-Pack; En jeder scharr’t vör böse Stunn’, So werd dät arme Volk geschunn’. :Drüm Minschen-Kinner geewt woll Acht, Dät noch den Thron keen Glückspelz tracht, Denn stellt sick Roob un Dootschlag in, So is’t gewest von Anbeginn. :So hät de {{sparrt|böse Korsenmann}} Mit Loog un Droog, mit Acht un Bann, Mit Fü’r un Schwerdt, de halbe Welt Gewaltig to Gebot sick stellt. :{{sparrt|Wat schlecht is, kan dörch Schlechtet sick}} {{sparrt|Män Boaben holl’n}} — dät is en Glück. Doch thörmt sick immer schlecht up schlecht, {{sparrt|Doa dreiht de Strick sick sülwst torecht}}. :{{Sied|159}}Seht moal upzund den {{sparrt|Korsenmann}} Un siene Henkers-Helper an! Erst was sien Woort: „{{sparrt|Herrun vom Thron}}!” Jizt wakkelt sülwsten äm de Kron. :Wat hät den Damp äm endlich doahn? — Doa müßt ick wiet torügge goahn, Vöäl klein un groote Ding vertell’n, Woll’ ick vör Ogen alles stell’n. :So wiet et ok en Unhold drift, Mit Word un Brand, Verhaft un Gift, {{sparrt|Im Stillen hält sick immer doch}} {{sparrt|En Klümpken von Gerechten noch}}. :{{sparrt|Geschickt de Herzen an to teh’n}}, {{sparrt|Den rechten Tietpunkt aftosehn, {{sparrt|Rich los to goahn up blauen Dunst}} — Dät is in Noth de woahre Kunst. :Wat so {{sparrt|geschickt im Still’n}} geschehn, Lett sick en {{sparrt|ännermoal}} besehn, Hüt will’n wie dät afsieden stelln, Un dät {{sparrt|Druplosgoahn}} uns vertell’n. :{{Sied|160}}{{sparrt|Yorck! broaver Yorck!}} du steist vöran! Dien Werk wäs vör jedermann! De Schwachen, zitterten derbie, De Kräftigen, frohlockten Die. :Woll sehr gewoagt woar diene Stell! {{sparrt|Dien Weg was twischen Himm’l un Höll}}! Wat die Gesetz un Schrift verbot, Was {{sparrt|drüm gerecht}} — un {{sparrt|drüm ok Noth}}. :Harst du den starken Schritt nich doahn, Weerst du up vörgeschrebner Boahn En {{sparrt|Alldagsmann}} gefolgt blind in — Wie wörr’n jizt vör Paris nich sin. :Dien Noam werd ewig nich vergoahn, Un ewig werd to lesen stoahn: „{{sparrt|In Schutz to nehmen Volk un Thron}} — „{{sparrt|Mußt he klein Bitchen Unrecht dohn}}.” :Bie Dag un Nacht stund noah Berlin, Den argen Fiend sien arger Sinn: Doch {{sparrt|Bülow}} Du mit Heldenschoar, Du wehrtest tapper de Gefoahr. :{{Sied|161}}As de Armee’n in Frankforth stunn, Den frischen Kriegesploan ersunn’, Nam {{sparrt|Bülow}} hochverständiglich Hennin in Holland sienen Strich. :So greep he as en kloger Mann Den {{sparrt|Schufhut}} bie de {{sparrt|Flütgen}} an, Is erst sön Unbeest flöägelloahm, Denn mütt he bald üm’t Leben koam. :Vör alle Welt hadgriwlich recht, Häst Du den Glooben wädderlegt, Dät Saiten {{sparrt|Kunst}} un Heldensinn, Sick nich tosamm verknusen künn. :As’t bald üm Sparta was geschehn, Doa kam gereiset von Athen, De Ritter in de Hand, en Mann, Un bot sick to’in Erredder an. :Se schüddelten Anfangs den Kopp; Doch bald reep Olt un Jung: „Gott lob! „Dät wie in siene Heldenhand „Vertru’t hem unse Voaderland.” :{{Sied|162}}So ot ick {{sparrt|Bülows}} Noamen hör, Schweft allebott de Mann mie vör, De von Athen noah Sparta gung, De {{sparrt|Zitter schlog}} — den {{sparrt|Säbel schwung}}. :As Steen un Fels in Stormwind zwoar, Stund {{sparrt|Ostermann}} mit Russen-Schoar, In härtsten Kamp woll Dag un Nacht, Doch allto klein was siene Macht. :Dät Böhmerland un Proag un Wien, So dacht de Fiend, wer nu schon sien, Un schlog all an de groote Klock — {{sparrt|Doch kreeg de Sack hier bald en Lock}}. :Denn {{sparrt|Kleist}} — du kamst to rechter Stunn Von {{sparrt|Nollendörp}} de Berg’ herrun, Doot uu Verderben vör die her, Den trotzgen Fiend scharp in de Queer. :Von Vörn un Hinnen angepackt, {{sparrt|Word nu de Find sülwst ingesackt}}! Ok Meister {{sparrt|Vandam}} was gefang’n, {{sparrt|De kann nu sienen Lohn erlang’n}}. :{{Sied|163}}Un so hoff ick in mienen Sinn, Werd jeder noch sien Plätzken finn’, Wo he von {{sparrt|Rechtsweg}} hen gehört, {{sparrt|Erkenntniß}} krigt, un {{sparrt|Mores}} lehrt. :Dörch List un Macht un Hundsvott-Sinn Nam ens de Fiend väl Vestung’n in; Heel Land un Strohm doamit gebannt, De Ströhm sind Oabern dörch dät Land. :Wer kreeg {{sparrt|Stettin}} un {{sparrt|Torgau}} weg? Wer sind to {{sparrt|Wittenberg}} den Steg? Wer schlog den Fiend {{sparrt|oft vör Berlin}}? Et was de wack’re {{sparrt|Tauenzien}}? :Et kümmt sick schlimm an Vestung’n ran, Doa schleit sick nich Mann gegen Mann, Dörch Wall un Groaben geit de Boahn, Wo links un rechts de Brummer stoahn. :Bie’m {{sparrt|Korsenmann}} har sick Respekt Held {{sparrt|Tauenzien}} all längst erweckt. Drüm heel he in dät Felsennest, In {{sparrt|Bietsch}}, — so lang den Kriegsmann fest. :{{Sied|164}}{{sparrt|De Weltgeschicht hält ens Gericht}}, {{sparrt|De brengt dät Stille denn an’t Licht}}, {{sparrt|De Glorie, dät Ehrenloos, {{sparrt|Wör Knesebeck’s un Gneisenow’s}}. :<ref name="*">Diese ganze Stelle bis zum Schluß, konnte in damaliger Zeit, nämlich am 1. März 1814, wo es noch sehr mißlich stand, keine Zensur finden, und mußte in anderer Art ausgefüllt werden. Doch gingen ein Dutzend mit dieser Stelle abgedruckt Exemplare zur Armee, die aber mit anderen Sendungen dem Kurier abgenommen wurden, und so wahrscheinlich gerade an den {{sparrt|rechten Mann}} gekommen sind.</ref> De {{sparrt|Korsenmann}} — tolezt, wohen Werd’ he in Herzensangst sick wen’n? Gift nich sön {{sparrt|Korsen-Insel-Ding}} Vör äm en {{sparrt|Oltdehls-Utgeding}}? :Krüpt he vielicht nu moal to Krütz? Trekt jizt den {{sparrt|Schoapspelz}} öäbern Stütz, — Up änn’re Tieden schlau to paß’n, Wo äm de {{sparrt|Borsten}} wädder waß’n? :{{Sied|167}}Will he von Hinnen goahn to Schiff? {{sparrt|Amerika}} — mit List un Pfiff UN heimlich Geld sick unnerdohn, To stiften nieen Kaiserthron? :Werd’ he — {{sparrt|schon moal en Muselmann}} — Sick klammern an den {{sparrt|Grootsultan}}? Kann he noah {{sparrt|Indien}} spazzeer’n, De Noabobs bitchen uptoröhr’n? :Werd he am letzten Schlachtendag {{sparrt|Ertwingen sick den Gnoadenschlag}}? Wenn ick dät müßt — so wörr ick’t seng’n — Doch sülwst denn up den blodgen Thron. :Tog Gottes Langmoth äm ok nich Noch vör’t Gericht lebendiglich — Word doch im Dood noch sien Gebeen Verscharrt am lichten Roabensteen. :{{Sied|168}}Dät schriewf sick jeder hinnert Ohr, De Bibelspruch blift ewig woahr: {{sparrt|Wat du nich wist, dät die geschich}}, {{sparrt|Dät doh ok kenen Ännern nich}}. ~~~~ {{Initiaal|G}}ewißlich bill’t sick Mäncher in, Dörchbläddert he düt Book, ick müß’t en lust’ger Finke sin, Den Kopp vull Schook un Spook. :Nich alles, wat von {{sparrt|Buten}} proahl’t, Is drüm von {{sparrt|Innen}} Gold; So {{sparrt|warm}} de leewe Sunn ok stroahl’t, Doch is se sülwst {{sparrt|ganz kolt}}. :{{sparrt|Von mie to schüchtern}} Grillen-Kroam — So is dät Book entstoahn: Mag’t {{sparrt|Jeden}} so to Goote koam — Dät was derbie mien Ploan. </poem> {{References}} 2gd3kh38xih8c0rr6ax3pi12tp3e41b 1363025 1362957 2026-09-07T10:10:00Z ~2026-46022-07 994470 1363025 wikitext text/x-wiki {{Kapittel|WARK=Bornemann: Plattdeutsche Gedichte|VÖRIG= An miene Landslüd', de trüen Ollmärker}} {{korrekturleest|nee}} <poem> {{Sied|156}} Was du nicht willst das dir geschicht, Das thu auch keinem Andern nicht. (Den 1. März 1814.) {{sparrt|{{Initiaal|W}}at du nich wist dät die geschich}}, {{sparrt|Dät doh ok kenem Annern nich}}! So sprikt dät Bibelbook ganz kloar, Un wat doa steit blift ewig woahr. :Doa kümmt en Mann ut {{sparrt|Korsenland}}, (Sien Voader is nich recht bekannt) Moakt böse Ding sick schlau to Nutz, Steit doa as Käiser up en Pluß. :Erst siechelt he so kirr, so sööt — Bald tratt he alles mit de Fööt; De ganze Welt woll he regger’n, Dät Unnerste to Boaben kehr’n. :{{Sied|157}}Sön Üm- un Übersehn is just Vör {{sparrt|schlechtet}} Volk ’ne rechte Lust; En {{sparrt|Ehrenmann}} werd to’m Gespött, {{sparrt|Gesindel}} drängt sick denn an’t Brett. :Denn will de Buur to’m Eddelmann, Hans Grootmuul an’t Regeern ran — De Immstock werd en Wespennest Un Soatan hölt sien Walpurgs-Fest. :Verstand un Moth, mag Ehr un Lohn, Erwerben — dicht bet an den Thron, Doch, up den Thron en Unnerthoan — Hät noch sien Doag nich goot gedoah’n. :Sön Stöffel-König böhm’t sick dann, Wie Vadder Burr as Eddelmann; En Esel ut de Löwenhuut, Schaut immer as en — Esel rut. :Un mag he sich ok Kaiser nenn’, Dät Unheil hät un nimm’t keen Enn; Kümmt {{sparrt|Een}} sön Waaghals an’t Regeer’n, Will bald en {{sparrt|Tweeter}} ok probeer’n. :{{Sied|158}}De rechte Herr, verjoagt, verbannt, Will ok doch wädder in sien Land, Werd immer trüe Herzen finn’, So brännt där Fü’r von Ut und Inn. :De {{sparrt|falsche Herr}} — füllt sienen Sack, {{sparrt|Mit äm}} — dät Helpershelper-Pack; En jeder scharr’t vör böse Stunn’, So werd dät arme Volk geschunn’. :Drüm Minschen-Kinner geewt woll Acht, Dät noch den Thron keen Glückspelz tracht, Denn stellt sick Roob un Dootschlag in, So is’t gewest von Anbeginn. :So hät de {{sparrt|böse Korsenmann}} Mit Loog un Droog, mit Acht un Bann, Mit Fü’r un Schwerdt, de halbe Welt Gewaltig to Gebot sick stellt. :{{sparrt|Wat schlecht is, kan dörch Schlechtet sick}} {{sparrt|Män Boaben holl’n}} — dät is en Glück. Doch thörmt sick immer schlecht up schlecht, {{sparrt|Doa dreiht de Strick sick sülwst torecht}}. :{{Sied|159}}Seht moal upzund den {{sparrt|Korsenmann}} Un siene Henkers-Helper an! Erst was sien Woort: „{{sparrt|Herrun vom Thron}}!” Jizt wakkelt sülwsten äm de Kron. :Wat hät den Damp äm endlich doahn? — Doa müßt ick wiet torügge goahn, Vöäl klein un groote Ding vertell’n, Woll’ ick vör Ogen alles stell’n. :So wiet et ok en Unhold drift, Mit Word un Brand, Verhaft un Gift, {{sparrt|Im Stillen hält sick immer doch}} {{sparrt|En Klümpken von Gerechten noch}}. :{{sparrt|Geschickt de Herzen an to teh’n}}, {{sparrt|Den rechten Tietpunkt aftosehn, {{sparrt|Rich los to goahn up blauen Dunst}} — Dät is in Noth de woahre Kunst. :Wat so {{sparrt|geschickt im Still’n}} geschehn, Lett sick en {{sparrt|ännermoal}} besehn, Hüt will’n wie dät afsieden stelln, Un dät {{sparrt|Druplosgoahn}} uns vertell’n. :{{Sied|160}}{{sparrt|Yorck! broaver Yorck!}} du steist vöran! Dien Werk wäs nich vör jedermann! De Schwachen, zitterten derbie, De Kräftigen, frohlockten Die. :Woll sehr gewoagt woar diene Stell! {{sparrt|Dien Weg was twischen Himm’l un Höll}}! Wat die Gesetz un Schrift verbot, Was {{sparrt|drüm gerecht}} — un {{sparrt|drüm ok Noth}}. :Harst du den starken Schritt nich doahn, Weerst du up vörgeschrebner Boahn En {{sparrt|Alldagsmann}} gefolgt blind in — Wie wörr’n jizt vör Paris nich sin. :Dien {{sparrt|Noam}} werd ewig nich vergoahn, Un ewig werd to lesen stoahn: „{{sparrt|In Schutz to nehmen Volk un Thron}} — „{{sparrt|Mußt he klein Bitchen Unrecht dohn}}.” :Bie Dag un Nacht stund noah Berlin, Den argen Fiend sien arger Sinn: Doch {{sparrt|Bülow}} Du mit Heldenschoar, Du wehrtest tapper de Gefoahr. :{{Sied|161}}As de Armee’n in Frankforth stunn, Den frischen Kriegesploan ersunn’, Nam {{sparrt|Bülow}} hochverständiglich Hennin in Holland sienen Strich. :So greep he as en kloger Mann Den {{sparrt|Schufhut}} bie de {{sparrt|Flütgen}} an, Is erst sön Unbeest flöägelloahm, Denn mütt he bald üm’t Leben koam. :Vör alle Welt handgrieplich recht, Häst Du den Glooben wädderlegt, Dät Saiten {{sparrt|Kunst}} un Heldensinn, Sick nich tosamm verknusen künn. :As’t bald üm Sparta was geschehn, Doa kam gereiset von Athen, De Zitter in de Hand, en Mann, Un bot sick to’m Erredder an. :Se schüddelten Anfangs den Kopp; Doch bald reep Olt un Jung: „Gott lob! „Dät wie in siene Heldenhand „Vertru’t hem unse Voaderland.” :{{Sied|162}}So oft ick {{sparrt|Bülows}} Noamen hör, Schweft allebott de Mann mie vör, De von Athen noah Sparta gung, De {{sparrt|Zitter schlog}} — den {{sparrt|Säbel schwung}}. :As Steen un Fels in Stormwind zwoar, Stund {{sparrt|Ostermann}} mit Russen-Schoar, In härtsten Kamp woll Dag un Nacht, Doch allto klein was siene Macht. :Dät Böhmerland un Proag un Wien, So dacht de Fiend, wer nu schon sien, Un schlog all an de groote Klock — {{sparrt|Doch kreeg de Sack hier bald en Lock}}. :Denn {{sparrt|Kleist}} — du kamst to rechter Stunn Von {{sparrt|Nollendörp}} de Berg’ herrun, Doot uu Verderben vör die her, Den trotzgen Fiend scharp in de Queer. :Von Vörn un Hinnen angepackt, {{sparrt|Word nu de Find sülwst ingesackt}}! Ok Meister {{sparrt|Vandam}} was gefang’n, {{sparrt|De kann nu sienen Lohn erlang’n}}. :{{Sied|163}}Un so hoff ick in mienen Sinn, Werd jeder noch sien Plätzken finn’, Wo he von {{sparrt|Rechtsweg}} hen gehört, {{sparrt|Erkenntniß}} krigt, un {{sparrt|Mores}} lehrt. :Dörch List un Macht un Hundsvott-Sinn Nam ens de Fiend väl Vestung’n in; Heel Land un Strohm doamit gebannt, De Ströhm sind Oabern dörch dät Land. :Wer kreeg {{sparrt|Stettin}} un {{sparrt|Torgau}} weg? Wer fund to {{sparrt|Wittenberg}} den Steg? Wer schlog den Fiend {{sparrt|oft vör Berlin}}? Et was de wack’re {{sparrt|Tauenzien}}? :Et kümmt sick schlimm an Vestung’n ran, Doa schleit sick nich Mann gegen Mann, Dörch Wall un Groaben geit de Boahn, Wo links un rechts de Brummer stoahn. :Bie’m {{sparrt|Korsenmann}} har sick Respekt Held {{sparrt|Tauenzien}} all längst erweckt. Drüm heel he in dät Felsennest, In {{sparrt|Bietsch}}, — so lang den Kriegsmann fest. :{{Sied|166}}{{sparrt|De Weltgeschicht hölt ens Gericht}}, {{sparrt|De brengt dät Stille denn an’t Licht}}, {{sparrt|De Glorie, dät Ehrenloos, {{sparrt|Wör Knesebeck’s un Gneisenow’s}}. :<ref name="*">Diese ganze Stelle bis zum Schluß, konnte in damaliger Zeit, nämlich am 1. März 1814, wo es noch sehr mißlich stand, keine Zensur finden, und mußte in anderer Art ausgefüllt werden. Doch gingen ein Dutzend mit dieser Stelle abgedruckt Exemplare zur Armee, die aber mit andern Sendungen dem Kurier abgenommen wurden, und so wahrscheinlich gerade an den {{sparrt|rechten Mann}} gekommen sind.</ref> De {{sparrt|Korsenmann}} — tolezt, wohen Werd’ he in Herzensangst sick wen’n? Gift nich sön {{sparrt|Korsen-Insel-Ding}} Vör äm en {{sparrt|Oltdehls-Utgeding}}? :Krüpt he vielicht nu moal to Krütz? Trekt jizt den {{sparrt|Schoapspelz}} öäbern Stütz, — Up änn’re Tieden schlau to paß’n, Wo äm de {{sparrt|Borsten}} wädder waß’n? :{{Sied|167}}Will he von Hinnen goahn to Schiff? {{sparrt|Amerika}} — mit List un Pfiff Un heimlich Geld sick unnerdohn, To stiften nieen Kaiserthron? :Werd’ he — {{sparrt|schon moal en Muselmann}} — Sick klammern an den {{sparrt|Grootsultan}}? Kann he noah {{sparrt|Indien}} spazzeer’n, De Noabobs bitchen uptoröhr’n? :Werd he am letzten Schlachtendag {{sparrt|Ertwingen sick den Gnoadenschlag}}? Wenn ick dät wüßt — so wörr ick’t seng’n — Doch will ick hier en Biespöll breng’n. :In England vör tweehunnert Joahr Ok moal sön böser Unhold woar, De leet den rechten Herrn erschloan, Steeg sülwst denn up den blodgen Thron. :Tog Gottes Langmoth äm ok nich Noch vör’t Gericht lebendiglich — Word doch im Dood noch sien Gebeen Verscharrt am lichten Roabensteen. :{{Sied|168}}Dät schriewf sick jeder hinnert Ohr, De Bibelspruch blift ewig woahr: {{sparrt|Wat du nich wist, dät die geschich}}, {{sparrt|Dät doh ok kenen Ännern nich}}. ~~~~ {{Initiaal|G}}ewißlich bill’t sick Mäncher in, Dörchbläddert he düt Book, ick müß’t en lust’ger Finke sin, Den Kopp vull Schmook un Spook. :Nich alles, wat von {{sparrt|Buten}} proahl’t, Is drüm von {{sparrt|Innen}} Gold; So {{sparrt|warm}} de leewe Sunn ok stroahl’t, Doch is se sülwst {{sparrt|ganz kolt}}. :{{sparrt|Von mie to schüchtern}} Grillen-Kroam — So is dät Book entstoahn: Mag’t {{sparrt|Jeden}} so to Goode koam — Dät was derbie mien Ploan. ~~~~ {{sparrt|Druckfehler}} In einigen Exemplaren, ist S. 143. in der lezten Zeile des 2ten Verses, zwischen den Worten drup und von, das Wort (los) ausgelassen. </poem> {{References}} hh3bt79lwp7h23k62kyeesna8ydywge 104 456794 1362921 1360649 2026-09-06T13:49:53Z Donedamned 996848 /* Validated */ 1362921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Donedamned" />[[Category:A-abbig ni Nandalnan nan hi Kamengullug di Kabunyan]] [[Category:Keley-I Kallahan]]</noinclude> Kametnga hi Kamengutlug et kantun Balikas ey “Kele nganni huyyan kamekapkapya?" By kan Balikas ey "Huyyan kuwaltuh ey alig tu hu nemnem ni tuu. Ya eya dep-u? ey alig tu bu liwat ni tuu. Ya nenagad ey alig tu etan tugun e anin ni kakkayyaggud humman et ag mebellin ni tu e-kalen liwat ni tuu nem kekastiguan ni tuu hu pembalinan tu. Ya etan nengulah ni kuwaltuh ey alig tu hi Jesus Christo e nengiketey ni liwat emin ni eu. {{rule|32em}} Christian was astounded and he asked Explainer , What does, this mean?" And Explainer explained saying, “This room is likened to men's minds. And that awful dust, that is likened to sin of people. And that sweeper, he is likened to the law, in that even though what it teaches is good, it still can't remove sins, for it just brings punishment. And that one who washed the room clean, he is likened to Jesus Christ who died for the sins of all people." {{c|56}}<noinclude></noinclude> 2zcuttv2fc4cnx2dqhn95944daulgyg 104 456795 1362922 1360650 2026-09-06T13:50:13Z Donedamned 996848 /* Validated */ 1362922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Donedamned" />[[Category:A-abbig ni Nandalnan nan hi Kamengullug di Kabunyan]] [[Category:Keley-I Kallahan]]</noinclude> Negibbuh humman et lumaw idad hakey mewan ni kuwaltuh e wadadda dewwan u-ungnga. Ya ngadan da ey di Maibik nan hi Neanus. Inang-ang idan nan hi Kamengullug ey kantuy "Kele kaumbubunget hi Maihik?" Kan Balikas ey "Em tep wada imbaga tuddan ammed tu ey pinhed tun ellan ni dagah nem ag mebellin tep beken nunyan peneppulan tu. Nem hedin hi Neanus man, tuka hebheggeda hipan meidwat ni hi-gatu et humman hu kaman-am-amleng.” {{rule|32em}} After that they went to another room where two children were. One's name was Impatient, and the other's was Patience. When Christian saw them, he asked, "Why is Impatient so angry?” And Explainer said, “t's because he asked for something from his parents and he wants it right now but they won't give it now, because row isn't the time he needs that. But Patience, he's patiently waiting for what will be given to him, 90 that's why he's so happy. " {{c|37}}<noinclude></noinclude> ihe4ud8qmpds423uulxodxj7sxy61l3 104 456796 1362923 1360651 2026-09-06T13:50:36Z Donedamned 996848 /* Validated */ 1362923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Donedamned" />[[Category:A-abbig ni Nandalnan nan hi Kamengullug di Kabunyan]] [[Category:Keley-I Kallahan]]</noinclude> Kaman-ung-ungbal di Balikas nan Kamengullug ey wada immali et idwat tu etan kai~ihikin Maihik ey kaman-am-amleng tep illa tu hu pinhed ta. Nem endi neba-ba ey na-puh tep agtu ikkaguh hu keihhilbian tu humman. {{rule|32em}} While Explainer and Christian were talking, someone came in and gave to Impatient what he was crying for, and he was very happy because he got what he wanted. But it wasn’t long and it Was gone, for he just wasted it, not giving any thought about it‘s usefulness. {{c|58}}<noinclude></noinclude> e0wsrmm2rq2e4ixu7ih9mtl7bjzq8am 104 456797 1362926 1360652 2026-09-06T13:55:33Z Donedamned 996848 /* Validated */ 1362926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Donedamned" />[[Category:A-abbig ni Nandalnan nan hi Kamengullug di Kabunyan]] [[Category:Keley-I Kallahan]]</noinclude> Et ibalikas nan Balikas nan hi Kamengullug e kantuy "Hi Maihik ey ingeh tudda tuun ebuh mahapul dan nunyad puyek ni daka ikakkaguh et agda nemnema hu mannananeng ni mahapul dan hakey alin aggew. Hi Neanus ey alig tudda etan tun daka ikakkaguh etan mannananeng ni ellan da et aka an-anusin hebheggeden,” {{rule|32em}} Then Explainer explained to Christian. "Impatient is likened to those people on this earth who just only think about what they need for now, and they don't think about the eternal things they'11 need someday. And Patience, he's Likened to those people who think about, their Future reward which is everlasting, and they're patient to wait for it.” {{c|59}}<noinclude></noinclude> 98pg8i6nobkufjlv7rtzc5pzeynrg90 104 456798 1362927 1360653 2026-09-06T13:57:09Z Donedamned 996848 /* Validated */ 1362927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Donedamned" />[[Category:A-abbig ni Nandalnan nan hi Kamengullug di Kabunyan]] [[Category:Keley-I Kallahan]]</noinclude> Negibbuh humman et lumaw ida mewan di hakey ni kuwaltuh ni wada kamantettebbel di dugu tu. I-ang-ang Kamengullug ey wada tuun tuka duyyaduyyagin danum etan apuy nem ag me-dep nem tagan tu anhallaw tebel. Kannan Kamengullug ey "Kele hipa pinhed tun e-helen huyya2” Et ibalikas nan hi Balikas e kantuy "Human ni apuy ey alig tu hu hemek Meknengan ni hi-gatsu. Ya eman tuun tuka duyyaduyyagin danum ey alig tu hi Satanas. Nem ang-ang mu kedi, anin ni tagan tu duyag et tagan tu anhallaw hu tebel. Tkay di ba-hil et peamtak ni hi-gam hu gaputun ag me-dep etan apuy." {{rule|32em}} After that, they went to another room where there was’ a flaming fire in the corner. Christian looked and there was a person pouring water on the fire, but it wouldn't die, for it only flamed the, more. Christian said, "what does that mean?" Expiainer explained, “That fire is likened to God's mercy to us. And that one putting it out, he is like Satan. But look, even though he pours water on the fire, it only flames the more. Let's go to the other side and I'll explain why that fire won't die.” {{c|60}}<noinclude></noinclude> pyt1nmedjstfrm41ymatyeqxhnavwn7 0 457033 1362941 1362835 2026-09-06T15:03:39Z Morozof 122116 1362941 wikitext text/x-wiki '''DOG ELAS ‚BASKERVILLES’.''' ''Konot fa hiel ‚Arthur Conan Doyle’. Petradutöl ini Volapük fa hiel ‚Oleg Temerov’.'' Vödem Volapükik balidnaedo penotükon medü gased: „Vög Volapüka”. Pö püb balidnaedik in timapenäd: ‚Strand’ < dediet somik lautana i pebükon: ''Konot at debon dani kodü prim oka hiflene obik: söl: ‚Fletcher Robinson’, hikel eyufom obi e tefü jenotem valemik e tefü pats topädik. — ‚A. C. D.’'' Sotül telid dedieta (ma püb in bukafom) binon: ''O ‚Robinson’ digik obik!'' ''Danädü nunam ebo ola dö konäd topädas vesüdik Lingläna konot at edageton stigädi ad prim. Dani mödik demü atos e demü yuf olik tefü pats ömik!'' ''Blebob ladöfiko olikan:'' ''‚A. CONAN DOYLE’.'' ''‚Hindhead’ in ‚Haslemere’.'' '''Ninädalised.''' [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit balid|'''Kapit balid. Söl: ‚Sherlock Holmes’''']] [[Dog_elas_‚Baskervilles’/Kapit_telid|'''Kapit telid. Maledit elas ‚Baskervilles’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit kilid|'''Kapit kilid. Säkäd''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit folid|'''Kapit folid. Siör: ‚Henry Baskerville’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit lulid|'''Kapit lulid. Fads pebreiköl kil''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit mälid|'''Kapit mälid. ‚Baskerville Hall’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit velid|'''Kapit velid. Els ‚Stapletons’ di ‚Merripit House’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit jölid|'''Kapit jölid. Nunod balid fa dokan: ‚Watson’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit zülid|'''Kapit zülid. Lit pö maräd (Nunod telid fa dokan: ‚Watson’)''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit degid|'''Kapit degid. Setrat se delabuk fa dokan: ‚Watson’''']] Kapit degbalid. Kapit degtelid. Kapit degkilid. Kapit degfolid. Kapit deglulid. [[Category:Volapük]] [[Category:Volapük perevidöl]] [[Category:Tiäds-D]] [[Category:Konots (Vper)]] r6bkse8hwtdsgsjwhfxatehc54slgo9 1362961 1362941 2026-09-07T04:47:08Z Morozof 122116 1362961 wikitext text/x-wiki '''DOG ELAS ‚BASKERVILLES’.''' ''Konot fa hiel ‚Arthur Conan Doyle’. Petradutöl ini Volapük fa hiel ‚Oleg Temerov’.'' ''Tradutod Volapükik penotükon bai redakam fa hiel ‚Daniil Morozov’.'' Vödem Volapükik balidnaedo penotükon medü gased: „Vög Volapüka”. Pö püb balidnaedik in timapenäd: ‚Strand’ < dediet somik lautana i pebükon: ''Konot at debon dani kodü prim oka hiflene obik: söl: ‚Fletcher Robinson’, hikel eyufom obi e tefü jenotem valemik e tefü pats topädik. — ‚A. C. D.’'' Sotül telid dedieta (ma püb in bukafom) binon: ''O ‚Robinson’ digik obik!'' ''Danädü nunam ebo ola dö konäd topädas vesüdik Lingläna konot at edageton stigädi ad prim. Dani mödik demü atos e demü yuf olik tefü pats ömik!'' ''Blebob ladöfiko olikan:'' ''‚A. CONAN DOYLE’.'' ''‚Hindhead’ in ‚Haslemere’.'' '''Ninädalised.''' [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit balid|'''Kapit balid. Söl: ‚Sherlock Holmes’''']] [[Dog_elas_‚Baskervilles’/Kapit_telid|'''Kapit telid. Maledit elas ‚Baskervilles’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit kilid|'''Kapit kilid. Säkäd''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit folid|'''Kapit folid. Siör: ‚Henry Baskerville’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit lulid|'''Kapit lulid. Fads pebreiköl kil''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit mälid|'''Kapit mälid. ‚Baskerville Hall’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit velid|'''Kapit velid. Els ‚Stapletons’ di ‚Merripit House’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit jölid|'''Kapit jölid. Nunod balid fa dokan: ‚Watson’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit zülid|'''Kapit zülid. Lit pö maräd (Nunod telid fa dokan: ‚Watson’)''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit degid|'''Kapit degid. Setrat se delabuk fa dokan: ‚Watson’''']] Kapit degbalid. Kapit degtelid. Kapit degkilid. Kapit degfolid. Kapit deglulid. [[Category:Volapük]] [[Category:Volapük perevidöl]] [[Category:Tiäds-D]] [[Category:Konots (Vper)]] 70x1hv81oyxusku1eifarztsslsab44 1362962 1362961 2026-09-07T04:48:20Z Morozof 122116 1362962 wikitext text/x-wiki <div align=center>'''DOG ELAS ‚BASKERVILLES’.'''<\div> ''Konot fa hiel ‚Arthur Conan Doyle’. Petradutöl ini Volapük fa hiel ‚Oleg Temerov’.'' ''Tradutod Volapükik penotükon bai redakam fa hiel ‚Daniil Morozov’.'' Vödem Volapükik balidnaedo penotükon medü gased: „Vög Volapüka”. Pö püb balidnaedik in timapenäd: ‚Strand’ < dediet somik lautana i pebükon: ''Konot at debon dani kodü prim oka hiflene obik: söl: ‚Fletcher Robinson’, hikel eyufom obi e tefü jenotem valemik e tefü pats topädik. — ‚A. C. D.’'' Sotül telid dedieta (ma püb in bukafom) binon: ''O ‚Robinson’ digik obik!'' ''Danädü nunam ebo ola dö konäd topädas vesüdik Lingläna konot at edageton stigädi ad prim. Dani mödik demü atos e demü yuf olik tefü pats ömik!'' ''Blebob ladöfiko olikan:'' ''‚A. CONAN DOYLE’.'' ''‚Hindhead’ in ‚Haslemere’.'' '''Ninädalised.''' [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit balid|'''Kapit balid. Söl: ‚Sherlock Holmes’''']] [[Dog_elas_‚Baskervilles’/Kapit_telid|'''Kapit telid. Maledit elas ‚Baskervilles’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit kilid|'''Kapit kilid. Säkäd''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit folid|'''Kapit folid. Siör: ‚Henry Baskerville’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit lulid|'''Kapit lulid. Fads pebreiköl kil''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit mälid|'''Kapit mälid. ‚Baskerville Hall’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit velid|'''Kapit velid. Els ‚Stapletons’ di ‚Merripit House’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit jölid|'''Kapit jölid. Nunod balid fa dokan: ‚Watson’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit zülid|'''Kapit zülid. Lit pö maräd (Nunod telid fa dokan: ‚Watson’)''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit degid|'''Kapit degid. Setrat se delabuk fa dokan: ‚Watson’''']] Kapit degbalid. Kapit degtelid. Kapit degkilid. Kapit degfolid. Kapit deglulid. [[Category:Volapük]] [[Category:Volapük perevidöl]] [[Category:Tiäds-D]] [[Category:Konots (Vper)]] bu2dytuto5nhxpfj18vwhdy5x4pzkvj 1362963 1362962 2026-09-07T04:48:33Z Morozof 122116 1362963 wikitext text/x-wiki <div align=center>'''DOG ELAS ‚BASKERVILLES’.'''</div> ''Konot fa hiel ‚Arthur Conan Doyle’. Petradutöl ini Volapük fa hiel ‚Oleg Temerov’.'' ''Tradutod Volapükik penotükon bai redakam fa hiel ‚Daniil Morozov’.'' Vödem Volapükik balidnaedo penotükon medü gased: „Vög Volapüka”. Pö püb balidnaedik in timapenäd: ‚Strand’ < dediet somik lautana i pebükon: ''Konot at debon dani kodü prim oka hiflene obik: söl: ‚Fletcher Robinson’, hikel eyufom obi e tefü jenotem valemik e tefü pats topädik. — ‚A. C. D.’'' Sotül telid dedieta (ma püb in bukafom) binon: ''O ‚Robinson’ digik obik!'' ''Danädü nunam ebo ola dö konäd topädas vesüdik Lingläna konot at edageton stigädi ad prim. Dani mödik demü atos e demü yuf olik tefü pats ömik!'' ''Blebob ladöfiko olikan:'' ''‚A. CONAN DOYLE’.'' ''‚Hindhead’ in ‚Haslemere’.'' '''Ninädalised.''' [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit balid|'''Kapit balid. Söl: ‚Sherlock Holmes’''']] [[Dog_elas_‚Baskervilles’/Kapit_telid|'''Kapit telid. Maledit elas ‚Baskervilles’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit kilid|'''Kapit kilid. Säkäd''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit folid|'''Kapit folid. Siör: ‚Henry Baskerville’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit lulid|'''Kapit lulid. Fads pebreiköl kil''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit mälid|'''Kapit mälid. ‚Baskerville Hall’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit velid|'''Kapit velid. Els ‚Stapletons’ di ‚Merripit House’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit jölid|'''Kapit jölid. Nunod balid fa dokan: ‚Watson’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit zülid|'''Kapit zülid. Lit pö maräd (Nunod telid fa dokan: ‚Watson’)''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit degid|'''Kapit degid. Setrat se delabuk fa dokan: ‚Watson’''']] Kapit degbalid. Kapit degtelid. Kapit degkilid. Kapit degfolid. Kapit deglulid. [[Category:Volapük]] [[Category:Volapük perevidöl]] [[Category:Tiäds-D]] [[Category:Konots (Vper)]] a54pb9kbuwqhtvj796uxaaj654o1apw 1362964 1362963 2026-09-07T04:49:03Z Morozof 122116 1362964 wikitext text/x-wiki <div align=center>'''DOG ELAS ‚BASKERVILLES’.'''</div> ''Konot fa hiel ‚Arthur Conan Doyle’. Petradutöl ini Volapük fa hiel ‚Oleg Temerov’.'' ''Tradutod Volapükik penotükon bai redakam fa hiel ‚Daniil Morozov’.'' Vödem Volapükik balidnaedo penotükon medü gased: „Vög Volapüka”. Pö püb balidnaedik in timapenäd: ‚Strand’ < dediet somik lautana i pebükon: ''Konot at debon dani kodü prim oka hiflene obik: söl: ‚Fletcher Robinson’, hikel eyufom obi e tefü jenotem valemik e tefü pats topädik. — ‚A. C. D.’'' Sotül telid dedieta (ma püb in bukafom) binon: ''O ‚Robinson’ digik obik!'' ''Danädü nunam ebo ola dö konäd topädas vesüdik Lingläna konot at edageton stigädi ad prim. Dani mödik demü atos e demü yuf olik tefü pats ömik!'' ''Blebob ladöfiko olikan:'' ''‚A. CONAN DOYLE’.'' ''‚Hindhead’ in ‚Haslemere’.'' <div align=center>'''Ninädalised.'''</div> [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit balid|'''Kapit balid. Söl: ‚Sherlock Holmes’''']] [[Dog_elas_‚Baskervilles’/Kapit_telid|'''Kapit telid. Maledit elas ‚Baskervilles’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit kilid|'''Kapit kilid. Säkäd''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit folid|'''Kapit folid. Siör: ‚Henry Baskerville’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit lulid|'''Kapit lulid. Fads pebreiköl kil''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit mälid|'''Kapit mälid. ‚Baskerville Hall’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit velid|'''Kapit velid. Els ‚Stapletons’ di ‚Merripit House’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit jölid|'''Kapit jölid. Nunod balid fa dokan: ‚Watson’''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit zülid|'''Kapit zülid. Lit pö maräd (Nunod telid fa dokan: ‚Watson’)''']] [[Dog elas ‚Baskervilles’/Kapit degid|'''Kapit degid. Setrat se delabuk fa dokan: ‚Watson’''']] Kapit degbalid. Kapit degtelid. Kapit degkilid. Kapit degfolid. Kapit deglulid. [[Category:Volapük]] [[Category:Volapük perevidöl]] [[Category:Tiäds-D]] [[Category:Konots (Vper)]] 0nkvt3e4by3m147fa3zqw6svocd35ia 104 457136 1362928 1361226 2026-09-06T13:59:51Z Donedamned 996848 /* Validated */ 1362928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Donedamned" />[[Category:A-abbig ni Nandalnan nan hi Kamengullug di Kabunyan]] [[Category:Keley-I Kallahan]]</noinclude>Kannan hi Kamengullug ey "Ay, hi-gam tep kandan hi Gagannum-ni-gambut-etan-kayyaggud?" Kantuy "Beken nem humman hu kapangngeddan idan tuun hi-gak. Nem amtaen yu hu kakinayyaggud ku hedin ikkuyug yuwak." Nem kannan Kamengullug ey "Em, nem mahapul ni ippahding mu hu mika pehpehding et peka-u-unnuden mu anin ni neligat tep humman ni mika pehpehding hu mika u-unnuda anin ni dakemi kakehhinga." Then Christian said, "Ah, so you're Grab-the- Good." "No, that's not my name," said the man, "but that's just what people who don't like me call me. But you'll see how good I am if I come with you." "Yes, but if you come with us, you must do like we do, and diligently endure to obey, even though it's hard, for we still carry on even though we're opposed." 177<noinclude></noinclude> 2j5xnf8mz2by74b71qxyd59l2opnmcb 104 457153 1362929 1361254 2026-09-06T14:00:29Z Donedamned 996848 /* Validated */ 1362929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Donedamned" /></noinclude>Limmaw lad Namnamah nan hi Kamengullug ey katumtumbukaddan nan hi Gagannum-ni-gamhut-etan- kayyaggud. Kantudda etan ni edum tuy “Endi amtadda etan ni dewwa tep anin ni ketteyan da et daka pepillit ni ippahding hu pinhed Meknengan. I-imman nak tep han-ipaptek ku biyag ku. Hedin amtak e wada ellan kun panyaggudan kun pengullegak, man hinkukkullugan ku. Hedin amtak e wada ellak ni aggak pengullugi, man peang-ang ku e aggak mengullug." {{rule|30em}} When Christian and Hopeful were out of sight, Grab-the-Good began to gossip about them. He said to his friends, “Those two who just left know absolutely nothing. For even though they die, they insist on doing what God likes. But better for me, for I protect my life. If I see that there's a reward in believing, I act as if I believe. And if I see there's a reward in not believing, I show that I don't believe." {{C|179}}<noinclude></noinclude> 12ubbzvosvcsuvq7h0hz9sie8030g1m 104 457685 1362932 1361940 2026-09-06T14:04:53Z Donedamned 996848 1362932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tertio3" /></noinclude>{{c|— 170 —}} sa imong mga bata, o nagapaquita cao cananda et mga buat nga maraét. 7. Cun icao may sadang, ig indi cao nagtabang sa imong mga malam, nga macucurién, 8. Cun uara cao nagpacaén sa imong asaua, ig sa imong mga bata. 9, Cun uara mo natuman ang tes- tamento o ang mga bilin canimo sa mga minatay. {{c|ICALIMANG SUGO.}} 1. Sa icalimang sugo sa Dios mag- hénahéna cao: cun nag-isip cao mag- patay sa tao, o cun maliag cao nga abu- ton et mga maraét ang imong isigcatao. 2. Cun naghimaya cao ténguéd sa cacurian sa tao, o nasilag cao tengued Sa anang palad. 3. Cun icao nagdémuét sa imong isigcatao, o nagtuyo cao pagperde ca- nana, cun inbuyayao mo tana. 4, Cun nagpanumpa cao sa tao o in- cuon mo bacbaquén cao et linti, o ibang<noinclude></noinclude> scxwdtr1e6fde982n4047cjrf9svqaj 1362933 1362932 2026-09-06T14:05:23Z Donedamned 996848 1362933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tertio3" /></noinclude>{{c|— 170 —}} sa imong mga bata, o nagapaquita cao cananda et mga buat nga maraét. 7. Cun icao may sadang, ig indi cao nagtabang sa imong mga malam, nga macucurién, 8. Cun uara cao nagpacaén sa imong asaua, ig sa imong mga bata. 9, Cun uara mo natuman ang tes- tamento o ang mga bilin canimo sa mga minatay. {{c|ICALIMANG SUGO.}} 1. Sa icalimang sugo sa Dios mag- hénahéna cao: cun nag-isip cao mag- patay sa tao, o cun maliag cao nga abu- ton et mga maraét ang imong isigcatao. 2. Cun naghimaya cao ténguéd sa cacurian sa tao, o nasilag cao tengued Sa anang palad. 3. Cun icao nagdémuét sa imong isigcatao, o nagtuyo cao pagperde ca- nana, cun inbuyayao mo tana. 4, Cun nagpanumpa cao sa tao o in- cuon mo bacbaquén cao et linti, o ibang<noinclude></noinclude> f3341x2muo83h9800nrk50wptd0c0gb 104 458048 1363010 1362751 2026-09-07T08:15:05Z Filipinayzd 39742 /* Validated */ 1363010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Filipinayzd" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]]</noinclude>{{C|3}} May harok nga andam ha im-im natungha<br> Kun kinukugos na pagmata han bata,<br> Nahangkop ha dughan, kan nanay ungara,<br> An mga paniplat daw matawatawa.<br> Matam-is an uras ha Iroy nga Tuna<br> Diin sahid sangkay lunlon kinikita;<br> Lunlon la kasakit, kamatayon manta<br> Hadton waray iroy, tuna ngan higugma.<br> {{C|————oOo————}} {{C|HA PILIPINAS}} {{rule|10em}} {{C|''Dida ha album han mga eskultores nga Pilipinhon''}} Matahom, uray kay tikang ha langit:<br> Mahusay, putli daw an kaagahon;<br> Kun daw hin tina dampog nagtatabon<br> May nakaturog diyosa nga hingpit.<br> Ha iya til naharok pagsangpit:<br> An maaningal nga dagat kay uyon;<br> An Polo pandong nga uban nagamit,<br> Ug an Katundan natapo hin hiyom.<br> An akon Musa, mahinlo, may halad.<br> Duyog nga awit han Nayads, Ondinas.<br> Ngan akon tubyan bug-os ko nga palad<br> Mga maglunghaw nga dahon ug rosas<br> Ha iya agtang ibutang kun sugad.<br> Kay igdadayaw han at Pilipinas.<br> {{C|————oOo————}} {{C|HA VIRGEN MARIA}} {{rule|10em}} Maria, katam-is, dungga, lipaya<br> An may kasakit! Ikaw an ungara<br> Amon kalipay nga diri mapara.<br> Ha akon tuna bukad di malaya.<br> Tikang ha trono han im himaya<br> Ako tabangi kay mapasipara,<br> Ayaw han maraot ako ipadara<br> Bas an kalag ko makaghimungaya.<br> Ikaw iroy ko, mahal nga Maria,<br> Han akon kalag ikaw an tag-iya.<br> Hinin kinabuhi an pag-aarig.<br> Kun ha surusnon hi ako hasangat,<br> An kamatayon pananglit dumangat,<br> Tabangi ako, ha im ak nasarig.<noinclude></noinclude> sulc0p94l871ufhvj8nwco2d47t2i8s 104 458049 1363012 1362752 2026-09-07T08:17:14Z Filipinayzd 39742 /* Validated */ 1363012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Filipinayzd" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]]</noinclude>{{C|4}} {{C|KUNDIMAN}} {{C|''(Kinatsila han sinurat ni Ep. Santos)}} {{rule|10em}} Totoo gud man daw ngula yana<br> Dila ko, kasingkasing,<br> May huka nga nasumaw<br> Ngan an kalipay naantaw,<br> Kay an Tuna nga Iroy<br> Linupig, pinmadaog<br> Ha paghinubya<br> Han puno magturutdo. Mabalik pa gad<br> An adlaw pagsubang;<br> Bis may tumipa, bungto matatalwas<br> Manta ha kauripon.<br> Bangin daw tingali<br> Bumalik sanhi nga mga gawi<br> Ngaran nga pilipino<br> Ha kalibutan. Kita ubos mag-ula<br> Hin dugo nga daw madulok<br> Nga tungod gud la han pagtubos<br> Han aton Tuna; Ug hamtang diri pa<br> An uras nga talaan,<br> Mahunong an gugma<br> Maturog an paghingyap.<br> {{C|———oOo———}} {{C|“KUNDIMAN Y KUNDIMAN”}} {{rule|10em}} <br> Didto ha Sidlangan — Han adlaw puy’anan<br> May usa nga tuna — Nga makabibihag<br> Kundi han malupig — Kay kinadinahan<br> Hay! amo it an tuna ko — Tuna nga Natawhan.<br> Kamasamdong gad man — Kun antaw ha iya<br> Daw waray kapawa — Ngan waray higugma<br> An langit mabido — Han adlaw waray na<br> Hay! kairo nakon — Kun di ko makita.<br> Ha tangpi han Pasig —— Mga kamanggahan<br> Marabong nga puno — Mga kalindungan<br> Maglunghaw nga dahon — Han adlaw mulayan<br> Nadangop ha dughan — Mga kahidlawan.<br><noinclude></noinclude> 4tugrqomsq6ik9647fvyp7t6zgl9iia 104 458148 1362918 2026-09-06T13:37:06Z Donedamned 996848 /* Proofread */ 1362918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Donedamned" /></noinclude>SI APOLINARIO MABINI LABAN KAY HEN. ANTONIO LUNA. SI HEN. EMILIO AGUINALDO ANG NAGPAPATAY KAY HEN. ANTONIO LUNA? WAS AGUINALDO RIGHT TO HAVE CAUSED BONIFACIO’S DEATH? (Ingles at Tagalog). MORE LIGHTS ON RIZAL’S LIFE. LOS ALFABETOS DEL KATIPUNAN. MGA INIHAHANDA SI HEN. ARTEMIO RICARTE VIBORA AT ANG KATIPUNAN. Naglalaman ng kaniyang auto-biografia na sadyang sinu- Jat upang magamit ng may-akda, kalakip ang ilang kasu- letan at mga liham na may kinalaman sa naturang magi- ting na heneral. KASAYSAYAN NG LALAWIGANG BULAKAN. MGA DAKILANG ANAK NG PILIPINAS. Pangalawang Bahagi ng “ANG MGA MAGITING NG ATING KAHAPON”. SI DR. RIZAL AT ANG WIKANG TAGALOG. Katipunan ng mga akda at liham sa sariling wika ni Dr. Rizal. Isina- aklat nina Dr. Jose P. Bantug at Jose P. Santos, MGA BAYANI NG HIMAGSIKAN. 97<noinclude></noinclude> 1dzwgdvbiqufea8890hixxxvlp0pm5l 104 458149 1362919 2026-09-06T13:45:33Z Donedamned 996848 /* Proofread */ 1362919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Donedamned" /></noinclude>pan sa mga layong tinutungs at mga kaaralang pinaiiral, mi- narapat na ipakilala sa kanila ang mga’ bagay na ito, at ng bukas makalawa’y huwag silang magsisi at tuparing ‘mal: g sa kalooban ang kanilang mga tutungkulin. Ang kabagayang pinaguusig ng katipunang jito ay lubos na dakila at mahalaga; papagisahin ang loob at kaisipan ng lahat. ng tagalog (*) sa Damagitan ng isang mahigpit na pa- nunumpa, upang sa pagkakaisahg its’y magkalakas na iwasak ang masinsing tabing na nakabubulag ga, kaisipan at matuk- lasan ang tunay na landas ng Katuiran at Kaliwanagan. Dito’y isa sa mga kaunaunahang utos, ‘ang tunay na pag-ibig sa bayang tinubuan at lubos na pagdadamayan ng isa’t isa. Maralita, mayaman, mangmang, marunong, lahat ditc’y magkakapantay at tunay na magkakapatid, Kapagkarakang mapasuk dito ang sino man, tataligdan pilit ang buhalhal na kaugalian, at paiilalim sa kapangyarihan ng mga banal na-utos ng katipunan. Ang gawang lahat, na laban sa kamahalan at kalinisan, dito’y kinasusuklaman; kaya’t sa bagay na ito’y ip‘naiilalim sa masigasig na pakikibalita ang kabuhayan ng sino mang nag-iibig makisanib sa katipunang ite. Kung ang hangad ng papasuk dito’y. ang tumalastas la- mang ng mga kalihiman nito, o ang ikagiginhawa ng sariling katawan, o ang kilalanin ang mga naririto’t ng meipagbilj sa isang dakot na salapi, huag magpatuloy, sapagkat dito’y:bantain lamang ay talastas na ng makapal na nakikiramdam sa kaniya, at karakarakang nilalapatan ng mabisang gamut, nalaan sa mga’ sukaban. Dito’y gawa ang hinahanap at gawa ang tinitignan; ka- ya’t hindi dapat pumasuk ang di makagagawa, kahit magaling magsalita. Ipinauunawa din, na ang mge katungkulang ginaganap ng lahat ng napzaanak sa katipunang ito ay lubhang mabibigat (*) Sa salitang tagalog katutura’y ang lahat nang tumubo sa Sangkapuluang ito, sa makatuid, bisaya man, iloko man, kapangpangan man, ete, ay tagalog din. 60<noinclude></noinclude> 57e80rtt6wdjk6uji0pb7zwkop6mw1s 104 458150 1362939 2026-09-06T14:49:01Z GELatin777 997117 /* Not proofread */ Created blank page 1362939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="GELatin777" /></noinclude><noinclude></noinclude> 024ndqi15v65ab8a44pr6uw7w0qrzha 1362943 1362939 2026-09-06T15:30:18Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|111}}</noinclude>{{c|Ayaw pagdara kanan iba gugma.<br>}} {{c|{{hanging indent|2em|Flavio.—Waray ko, Senyor, pagpatootoo.}}}} {{c|Hi Jupiter sayod han ak kauray<br> Nga say hintutungdan han akon gugma.<br> Kun tuod waray nim ha im kaluoy<br> Hi Tito mapatay kay im tinuyo.<br> Mapatay man liwat an suhag nimo.<br> Kun buot mo, ak ipakikilala,<br> Diri kamatay nga im makikita.<br> Tataguon ko.<br>}} {{c|{{hanging indent|7em|Eustaquio. ——Diri it higugma<br>}}}} {{c|Kundi paghuka, paglingo nga buhat<br> Han ak pagkaamay daw pagpahagkot.<br> Kilala ko an im kaisog, Flavio.<br> Ngan it im gugma gugma ko nga utang<br>}} {{c|{{hanging indent|2em|Flavio.—Diri lingo ngan di mo pa kilala<br>}}}} {{c|Ang gugma ko nga para la ha imo.<br> Kundi pagsumat, kamatay buot mo.<br> Hiton anak mo di anay makita<br> Bisan pagluwas han im panamilit?<br> Kun ha iya, ha ak, may higugma ka<br> Ipakita nga han ak hunahuna<br> Masabot ka...Ano, nagtatangis ka?..<br> Kay ano nga nalingiw?.. Pagsumat daw?...<br> Mahal nga amay, dinhi ha ak dukhan<br> May gugma hin anak. Ako hi Flavio!<br> Ako nag-aantos waray kaluoy<br> Wad'on o bawion ako nim, Eustaquio!<br> Malipay ako kun imo bawion...<br> Tana ngat kan Tito nga akon bugto<br> Bas kami maghangkop, ngan magmatuod,<br> Kay it im kasingkasing di naturos...<br>}} {{c|{{hanging indent|7em|Eustaquio. ——Oh! Hino ba, Dios, han im kaburut'on<br>}}}} {{c|In magsusupat? Imo itinugot<br> Mga langitnon nga pagburut'anan.<br> Kundi kun mabalik ha amay niya,<br> Anak ko habalik tungod han imo<br> Dios ko, itutdo han tultol nga dalan.<br> Basi humunong ha im paghimaya.<br> An iya kasingkasing ug pagbati<br> Balhina kay bas imo man hi Flavio<br> Oh! It im nawong nakakapanumdom<br> Hin mga butang hadto nga maghusay.<br>}}<noinclude></noinclude> 3b0czc0c2tawfj8xypywdwcie73olvr 0 458151 1362940 2026-09-06T15:02:41Z Morozof 122116 auto summary: New page created (no summary given) 1362940 wikitext text/x-wiki ===<div align=center>Kapit degid. Setrat se delabuk fa dokan: ‚Watson’.</div>=== Jünu äkanob saitön nunodis, kelis äsedob dü dels büik et hiele ‚Sherlock Holmes’. Ab nu ereafob ad timül jenotas somik in konot obik, das pamütob ad refudön modi at e nog balna konfidön memamagotis obik, ön keyuf delabuka, keli älekibob ettimo. Setrats anik se fonät lätik olüodükons obi ad süfüls et, kels ekoedons lememön obi nekvänedoviko pati alik pülikün okas. Ofövob, täno, sis göd balidfovik pos dayag neplöpik obsik po kriman e jenots votik bisarik pö maräd. '''TOBULA DEL 16<SUP>ID</SUP>.''' Del fogik dofik e drisil. Lom pavilupon fa lefogs veböl, kels lunomiko löpikons ad dajonön globis glumaladälik maräda: labü filuns largentakölik rovik pö flans lubelas, e klifablögs fagik glimöl utöpo, kö lit drefon sui flans luimik onas. Glumäl dareigon plödo e nino. Baonül labom stadi glumidik dub fäks neitik. Ob it senälob teifüli pö ladäl obik e büoseni nilikama riskäda: riskäd valöpakomik, kel binon nog mödo dredabikum, bi no kanob bepenön oni. Ga no labob-li kodi ad senälön ati? Tikädoyös sökodi lunik jenotas, kels valik jonons ad flun mifätik seimik vobedöl lä obs. Ekö! deadam lödana lätik ela ‚Hall’, so kuratiko jenöfüköl stipis konäda famülik, e nuns mödik fa feilans dö pub jafäba bisarik pö maräd. Telna me lils oka it älelilob toni ad vaul fagik fa dog sümedöli. Binos nekredovik ä nemögik, das atos vo binonöv plödü lons komunik nata. Dog späköfik, kel posbinükon futanüpedotis voik e fulükon luti me ror okik, fümo no binon datikovik. ‚Stapleton’ ba reafom ad lukred somik, e ‚Mortimer’ cedom leigo, ab if ga labob patöfi gudik seimik nemu bali, täno binon tikäl dinöfälik, e nos süadükonöv obi ad kredön dini somik. Ad bitön somo mutoyöv neprogedön ad gred feilanas pöfädik ut, kels no kotenülons te ko dog diabik, ab senälons neodi ad bepenön oni as jedöl fili hölik se mud e logs okiks. ‚Holmes’ no odemomöv magälodis somik, e binob pladulan omik. Ab jenöfots binons somiks: telna älelilob vokädi at pö maräd. Niludoyös, das vo dog gianik seimik zigolon liviko us; atos saidonöv ad plänön vali. Ab üf dog somik äkanonöv klänedön oki, täno kiöpo ädageton-li nulüdi, kiöpao ikömon-li, kikodo nek älogon-li oni delo? Mutoy dasevön, das plän kredabik kodon fikulis ti leiga⸗mödik, äs votiks. Zuo plä dog ga dabinon jenöfot vüköma menik tö ‚London’: man in vab e pened änunedöl siöri ‚Henry’ ta maräd. Nemu at äbinon dabinik, ab kanon binön e jäf jelotana flenik, e leigoso neflena. Kitopo flen u neflen at nu stadon-li? Utan iblibikon-li pö ‚London’ ud äsökon-li obis usio? Äkanon-li… äkanon-li binön nesevädan, hikeli älogob su lubelasömit klifagik kölümasümik? Veratos, das elogob omi me loged te vifilik, ab too kanob yulön dinis anik. No binom balan utanas, kelis elogob us büikumo, sovüo nu ekobikob ko nilädans valik. Maged et äbinon mödo geilikum, ka ut hiela ‚Stapleton’, mödo mägikum, ka ut hiela ‚Frankland’. Mögos, das etan äbinom ‚Barrymore’, ab ileadobs blibön omi lomo, e süadob, das no äkanom sökön obis. Kludo nesevädan ai nog lükon obis, leigoäsä nesevädan älükon obis pö ‚London’. Neai äkanobs skeapön de om. If kanoböv fanön etani, täno fino okanobsöv reafön ad finikam fikulas obsik valik. Ya pro disein teik at denu omutob gevön töbidis valik obik. Dranäl mu balid obik äbinon ad konön siöre ‚Henry’ desinis obik valik. Tiket telid e sapikün obik äbinon ad bitön soeliko e konön mögiküno nemödikosi alikane. Binom seilik e meditik. Nevasit omik pedafäkükon plödakösömiko fa ton et pö maräd. Onünob nosi, kelos ovemükonöv dredäli omik, ab oduinob jäfotis lönik obik ad rivön zeili lönik obik. Älogobs süfüli smalik agödo pos janed. ‚Barrymore’ äbegom däli ad spikön ko siör: ‚Henry’, ed etans ädakonsälons soeliko ko od in studacem omik no lunüpo. Äseadölo in biliara⸗cem<ref>Sevabo ‚billiard-room’.</ref>, ömikna älielob laodikumön vögis, e kleiliko ätikodob yegädi päbespiköl. Pos tim anik baonül ämaifükom yani cema okik ed älevüdom obi. „ ‚Barrymore’ cedom, das labom gitäti ad sidin,” äsagom. „Tikom, das äbinos negidik flanaü obs ad dayagön hilügemi omik, vätälölo, das libavilo inünom obes kläni.” Domal ästanom labü logod vemo paelik ab äkondötom vemo okreigo lo obs. „Ba äspikob tu fäkädäliko, o siör!” äsagom, „täno fümo begob säkusadi orik. Leigüpo levemo ästunikob, ven älelilob, das ols: söls tel ägekömols agödo, ed äsevedikob, das ijäfols ad dayagön hieli ‚Selden’. Neläbikan at ga ya mutom tadunön mödikosi, nendas zu sevädükob-la stanedi oma.” „Üf inünolöv obes libavilo, täno atos öbinonöv dinäd votik,” baonül äsagom, „ikonol obes, u veratikumo jimatan olik ikonof obes, pas ven pämütols ad sagön e no äkanols nedunön.” „No äniludob, das öfrutidor ati, o siör: ‚Henry’! leno äniludob.” „Etan binom täd kol sog. Lomöps soalik spearons is love maräd, e miseromöv nosi gönü ok. Te loged vifilik saidon lü logod omik ad suemön atosi. Ekö! pö lom söla: ‚Stapleton’ samo nek plä om it komon ad jelodön oni. Sef odabinon pro nek jüs ufanäböpoy omi.” „Onübreikomöv lomi nonik, o siör! Lepromob atosi. Ga otupom neki pö länäd at fovo. Lesiob ore, o siör: ‚Henry’! das pos dels muamo aniks preparam zesüdik puduinon ed obinom vego lü Sulüda⸗Merop. Godö! o siör! begob ore ad no leadön sevön poldanefi, das ai nog stadom pö maräd. Estöpedoy dayagi is, e kanom blebön neküpovik, jüs naf oblümon pro om. No kanor nunön omi nes kodön töbi jimatane obik ed obe. Begob ore, o siör! ad konön nosi poldanefe.” „Kisi cedol-li? o ‚Watson’!” Ätovülob jotis obik. „If uplöpom ad lüvön läni, täno atos osälabükonöv tripi⸗pelani de bölad.” „Ab mögös-li, das uberavom eki büä udetävom?” „No dunomöv bosi so lienetiki, o siör! Eblimobs omi me val, keli kanom neodön. Midun koedonöv jonön klänedöpi omik.” „Atos veraton,” siör: ‚Henry’ äsagom. „Rajanö! o ‚Barrymore’!…” „God dabenükomös ori! o siör! e danisagob ore leladöfö! Jimatan mifätik obik pukodoföv ad deadön if pudafanom dönu.” „Ba yufobs e kekompenobs pö midun, o ,Watson’! vo-li? Ab demü utos, kelosi elelilobs, no senälob dranäli ad dablünön etani, klu moükobsös mögi at. Benö! o ‚Barrymore’! kanol degolön.” Pos vöds nenyumedik anik, utan äflekom oki, ab äzogom e täno ägegolom. „Äträitor obis so gudiko, o siör! das sötob bitön gudiküno kol or tökio. Sevob ömikosi, o siör: ‚Henry’! e ba äsötob nunön oni büikumo, ab eseivob uti mu latikumo pos vestig. Neai nog esagob vödi seimik dö on eke. Tefon deadami siöra: ‚Charles’ mifätika.” Baonül kobü ob älöjutom. „Sevol-li, vio edeadom?” „Nö! o siör! no sevob atosi.” „Täno kisi-li?” „Sevob kodi, demü kel ästanom fo leyan ettimo. Ädesinom ad kobikön ko vom.” „Kobikön ko vom! Ebo om-li?” „Lesi! o siör!” „Ab kinik nem voma binon-li?” „No kanob nunön ore nemi, o siör! ab kanob nunön primatonatis. Primatonats ofik äbinons ‚L. L.’.” „Se kis sevol-li atosi? o ‚Barrymore’!” „Bi, o siör ‚Henry’! hiter orik ägetom penedi ün göd et. Kösömiko ägetom penedis vemo mödikis, bi äbinom man famik e mu sevädom dub ladöf okik, sekü kod at alikan, kel äreafon ad ditret, äfredonöv ad begön ome yufi. Ab ün göd et fädo pened te at äpubon, klu pato äküpälob ad on. Äbinon de ‚Coombe Tracey’ e ladet pipenon me vomapenät.” „Kluo kis-li?” „Kluö! o siör! no plu ätikob dö on, e neai memikoböv oni nen jimatan obik. Pas bü vigs anik äklinükof studacemi siöra: ‚Charles’ — neai päkontagon sis deadam omik — ed ätuvof retis zenik peneda pifilüköl dibo in filetatopafön. Gretadil ona idefilon ad diledils, ab tanedil smalik: finot pada < älaibinon yumöfik e vödemadil nog äkanon pareidön, do äbinon gedik su pödaglun blägik. Lü obs äjinon binön pospenäd pö finot peneda e päreidon as: „Plidö! plidö! üf binol stimaman, täno fefilükolöd penedi at ed ostanolös lä kläpedil tü düp: deg.” Donü at monogram: ‚L. L.’ < pipenon.” „Labol-li tanedili at?” „Nö! o siör! löliko ädädiledikon, posä ikipikobs oni.” „Siör: ‚Charles’ < ägetom-li penedi seimik votik labü penät ot?” „Kluö! o siör! no äküpälob pato ad peneds omik. No öküpoböv ati, üf ükömonöv no soaliko.” „E no nolol-li utani, kel binon ‚L. L.’?” „Nö! o siör! Leigoäs or. Ab spetob, das üf ukanobs dagetön lädi et, täno usevobsös mödikumosi dö deadam siöra: ‚Charles’.” „No kanob suemön, o ‚Barrymore’! kikodo esludol ad klänädön nüni veütik at.” „Kluö! o siör! atos äjenon sunädo posä mifät obsik lönik ireifon obis. Nogna, o siör! obs bofik vemo älöfobs siöri: ‚Charles’, bi kleiliko suemobs vali, keli edunom pro obs. Getikam ata no kanon yufön söli mifätik obsik, e nedoy ad bitön prüdiko, ven läd kekompenof pö jen. Igo cädikünan bevü obs…” „Cedol-li, das atos dämükonöv repüti omik?” „Kluö! o siör! cedob, das nos gudik odavedonöv se atos. Ab änu äträitor obis gudiko, e senälob, das binosöv negidiko kol or ad no konön ore vali, keli sevob dö din at.” „Lebenö! o ‚Barrymore’! kanol degolön.” Pas ven domal ilüvom obis, siör: ‚Henry’ < äflekom oki lü ob. „Kluö! o ‚Watson’! kisi cedol-li tefü litastral nulik at kleilükama?” „Koedon-la binön dagi nog blägikumi, ka büikumo.” „Cedob leigoso. Ab if ukanobs datuvülön eli ‚L. L.’, täno atos okleilükon säkädi lölik. Edagetobs so mödikosi. Sevobs, das ek dabinon, kel labon tuvedotis, te mutobs tuvön ofi. Kisi mutobs-li dunön bai ced olik?” „Leadobsös sevön eli ‚Holmes’ vali at sunädo. Atos ogevon-la ome tuvedömi, keli lunüpo äsukom. Vemo upölob, üf atos no okoedon kömön omi isio.” Nenzogo egolob ini cem obik ed elautob nunodi obik dö spikots gödik pro ‚Holmes’. Äklülädos pö ob, das enu vemo äjäfom, bi penedils de ‚Baker Street’, kelis ägetob, äbinons nemödiks e brefiks, nen küpets tefü nüns, kelis igebidükob, e tio nen jons seimik ad lesed obik. Nendoto säkäd omik mütogeta jäfükon fägis valik oma. Ab ye dinäd nulik at go muton küpidön omi e dönulifükön nitedäli omik. Vipob, das binomös is. '''TOBULA DEL 17<SUP>ID</SUP>.''' Dü adel lölik rein ädofalon, noidedölo pö hed e tofölo se mulürs. Ätikob dö lepönäböpan pö maräd glumidik ä koldik nen mistoma⸗jelöp. Neläbikan kiom! To krims vemik omik, ya isufom boso ad pönidön onis. Poso ätikob dö votikan: logod in vab, maged ta mun. Äbinom-li etan: lükan nelogädik, men daga < i plödo ön sturarein at? Soaro ilenükob mänedi reinik obik ed isegolob fagio lü maräd pituvatöl, fulü tikods glumik, rein äjokon ta logod obik e vien älevisipon pö lils obik. God yufonös utanis, kels nu glibons love maräd veitik, bi igo löpäns ledüfik ävedons dreamöp. Ätuvob klifasömiti blägik, su kel ilogob küpedani soalik, e dese tipot nesmudik ona ob it äzilogedob love donäns glumik. Tepaviens reinik ävebons love sürfat braunaredik onas, e lefogs masifik sleta⸗kölik älagons sus länod, logädükölo krugülis gedik len klivs lubelas bisarik. In tälod fagik nedeto, lafiko pitegöls fa fog, tüms rovik tel ela ‚Baskerville Hall’ äsüstegons love bims. Ats äbinons mals teik ut dabina menas, kelis äkanob logön, pläamü ludomils rutimik et topöls densitiko pö lubela⸗klivs. Neseimo retod alseimik äkomädon mana soalik ut, keli ilogob pö top ot bü neits tel. Du ägegolob, pivegamorivob fa dokan: ‚Mortimer’ ävegöl in vab<ref>Ma rigäd: ‚dog-cart’, sevabo vab telluibik ä telseadöpik; seadöps so pepladons, das tävan seadon ko bäk oka äl bökan; dis seadöp pödik primo äbinon bok pro dogs yagöl.</ref> okik ve veg nesmudik marädik, kel zugon dese farmadom fagik di ‚Foulmire’<ref>Vödiko: „Mar gagik” u „Mar puridik”.</ref>. Vemo äküpälom kol obs, e tü del ti alik älotom pö ‚Hall’ ad vestigön, vio ästadobs. Älaidälom, das önüxänobös ini vab omik, ed öveigom obi lomio. Iseivob, das vemo päkudidom dub nepub Spanyänadoga smalik okik. Iglibon pö maräd e neai igegolon. Ätrodob omi mögiküno, ab ämemikob jevodili pö dreamöp gretik: ‚Grimpen’, e no äspetob, das ölogom dogi okik smalik dönu. „Vüö! o ‚Mortimer’!” äsagob, du älemufobs dub veg nesmufik, „niludob, das mens nemödik komädons ön fagot mö monita⸗täv de is, kelis no sevol, vo-li?” „Töbo nonikan, cedob.” „Täno kanol-li sagön obe nemi voma, primatonats jikela binons ‚L. L.’?” Äletikom dü minuts anik. „Nö!” äsagom. „Zigans e feila⸗vobans aniks komädons, tefü kels no kanob süadön, ab bevü farmans u länädanoubans nonikan labon primatonatis somik. Ye stebedolös pülatimilo,” äläükom pos paud. „Jiel ‚Laura Lyons’ komädof, primatonats ofik binons ‚L. L.’, ab topätof tö ‚Coombe Tracey’.” „Kif binof-li?” äsäkob. „Binof daut hiela ‚Frankland’.” „Liö! Hiela ‚Frankland’ bäldik: bisaran at?” „Lesi! Imatikof ko pänan labü nem: ‚Lyons’, hikel ätevom ad däsinön lü maräd. Iklülädom binön jäpan ed ilüvom ofi. Äsä älelilob, döbot no äduton löliko lü palet te balik. Fat ofik ärefudom ad yufön ofi me seimos, bi imatikof nen dälavöd omik, e zuo ba demü kods votik ömik. Kluo ön züäd sinana bäldik e yunika, jilepul ädulifof timis vemo fikulikis.” „Lio stadof-li?” „Niludob, das ‚Frankland’ bäldik gebidükom ofe moni nemödik, ab mödikumos no mögon, bi stad lönik omik binon vemöfiko fikulik. Nesekidiko de utos, kelosi ba digädof, no daloy leadön päridikön ofe. Jenotem ofik izion ed anikans isik äbitons duniko ad fägükön ofe ad meritön dabini ritik. ‚Stapleton’ e siör: ‚Charles’ äkeyufoms. Ob it igevob suämi smalik. Atos pädesinon ad jäfükön ofi as penamacini⸗tölatan.” Ävilom sevön diseini seivida obik, ab äplöpob ad kotenükön nuläli omik nes konön ome tu mödikosi, bi kod nonik dabinon ad däpön alikani in klän obsik. Odelo gödiko otuvobös vegi lü ‚Coombe Tracey’ ed, üf ukanob logön lädi: ‚Laura Lyons’< labü repüt dotabik, täno proged vemik ojenon gönü säklänädam jenota bal se ked at müsteras. Go bemastob pianiko visedi snekik, bi, ven ‚Mortimer’ ädränom obi me dasäks okik jü nivod nekovenik, äsäkob ome nenfefo: lü sot kinik kran ela ‚Frankland’ leduton < ed älilob nosi plä vöds dö kranav dü ret vegama obsik. No vaniko älifädob lä ‚Sherlock Holmes’ yelis mödik. Labob jenoti nog te bali penamadigädiki ün del mistomik e glumidik at. At binon spikot obik kobü ‚Barrymore’ änu, kel eseikon obe jenöfoti so veütiki äs truf nog bali, keli okanob gebön pötatimo. ‚Mortimer’ istebom ad fidedön, e poso om e hibaonül äpledoms ko kads eli ‚écarté’. Domal äblinom obe kafi obik ini bukemöp ed ägebädob pöti ad säkön ome säkis anik. „So,” äsagob, „röletan löfik olik et emotevom-li u jünu klänedom-li oki us?” „No sevob atosi, o siör! Spelob ladöfo, das edetävom, bi eseikom nosi plä töb is! No elilob dö om, sisä iblibükob nulüdoti pro om lätikna, ab atos äbinon bü dels kil.” „Älogol-li omi ettimo?” „Nö! o siör! ab fid änepubon ven ägolob usio tü del balidfovik.” „Täno fümo äbinom-li us?” „Cedorös somo, o siör! pläsif votikan äkomädon, kel ikesumon oni.” Äseadob ko kafabovül obik lafavegamo lü mud obik ed älülogob stuno eli ‚Barrymore’. „Sevol-li utosi, das votikan komädon us täno?” „Si! o siör! votikan dabinon pö maräd.” „Alogol-li omi?” „Nö! o siör!” „Täno stabü kis sevol-li dö om?” „Hiel ‚Selden’ äkonom obe dö utan, o siör! bü vig ze bal u büikumo. I klänedom oki, ab no binom lepönäböpan, äsä kanob sludön. Atos no pliton obi, o dokan: ‚Watson’! stetob ore snatiko, o siör! das no pliton obi.” Älesagom süpiko fefiko. „Nu dalilolös obi, o ‚Barrymore’! Jäfob no me din at, ab vestigob säkädi domasiöra olik. Ekömob isio, desinölo nosi pläs yufön utani. Konolös obe snatiko dö utos, kelos no pliton oli.” ‚Barrymore’ äzogom dü timül, äsif älepidom lesüpafäkädi okik ud ätöbidom ad notodön senälis lönik me vöds. „Valikos, kelos jenon is, o siör!” ävokädom fino, vinegölo me nam lü fenät, me rein päluimüköl, äl maräd. „Us züamo lug dareigon, e midun padesinon us, yulob atosi! Ofredobös vemo, o siör! ad loegön lomiovegön siöri: ‚Henry’ lü ‚London’ dönu!” „Ab kis muifükon-li oli?” „Betikorös deadami siöra: ‚Charles’! At äbinon so vemo badik, äsä büvestigacödal äkonon. Memikorös noidis pö maräd neito! Men nonik lovetevonöv oni pos modonikam sola igo üf epeloyöv utane. Memikorös nesevädani et oki us klänedöli, kel lükon e stebedon! Kisi stebedon-li? Kisi atos sinifon-li? Atos oseikon nosi gudik alikane labü famülanem: ‚Baskerville’, e vemo ofredobös ad säcalikön tefü valikos tü del, ven dünans nulik siöra: ‚Henry’ oblümons ad lovesumön guvi ela ‚Hall’.” „Ab tefü nesevädan et,” äsagom. „Kanol-li nunön bosi dö om? Kisi ‚Selden’ äsagom-li? Idatuvülom-li utöpi, kö etan ästadom, ud utosi, me kelos äjäfom?” „Äküpodom omi ömikna, ab etan binom skilik e no säklänedom oki. Balido äcedom etani poldani, ab suno iseivom, das etan äbitom okao. Etan bo äbinom söl, sotefä äkanom küpön, ab no äkanom daseivön utosi, kelosi etan ädunom.” „Ed äsagom-li, kitopo etan blibom?” „Pö doms rutimik len lubelakliv: in ludoms stonik, kelis mens vönik äbelödons.” „Ab kis tefon-li nulüdoti etana?” „Hiel ‚Selden’ äküpom, das evobükom hipuli, kel dünom etani e blinom one vali zesüdik. Künob ad niludob, das visitom eli ‚Coombe Tracey’ pro dins flagabik.” „Mu gudö! o ‚Barrymore’! Fovo obespikobsös atosi votaseimüpo<ref>vota⸗seimüpo = ‚some other time’.</ref>.” Posä domal idegolom, älovegolob lü fenät dagik ed äplödiologob da vitür nekleilik lü lefogs veböl e lü siem bimema dub vien kledöla. If neit binon so nekovenik domo, täno kio⸗vemik mutos binön in ludom stonik pö maräd! Senäl heta kio⸗vemik zesüdon, dat koedonöv klänedön oki meni pö top somik ün tim somik! E diseini kio⸗dibätik e kio⸗fefiki utan labon, das flagon sufi somik! Us: in ludom et pö maräd < bo topon lebinäl it säkäda ut, kel tomon obi so ledoliko. Lepromob, das del balidfovik no opasetikonös, büä uduinob valikosi, kelos mögonöv ad daseivön ledini müstera at. <div align=center>'''KÜPETS REDAKA.'''</div> <references/> ===<div align=center>MAGODS.</div>=== [[File:Houn-36.jpg|thumb|Houn-36|DOMAL ÄSTANOM LABÜ LOGOD VEMO PAELIK AB ÄKONDÖTOM VEMO OKREIGO LO OBS.]] [[File:Houn-37.jpg|thumb|Houn-37|DESE TIPOT NESMUDIK ONA OB IT ÄZILOGEDOB LOVE DONÄNS GLUMIK.]] [[File:Houn-38.jpg|thumb|Houn-38|„SEVOL-LI UTOSI, DAS VOTIKAN KOMÄDON US TÄNO?”]] {{Fonät |gased = Vög Volapüka |yel = 2026 |nüm = 2 |npads = 3 |pads = 12-14 |nüm2 = 3 |npads2 = 5 |pads2 = 23-27 |nüm3 = 4 |npads3 = 1 |pads3 = 32 |nüm4 = 5 |npads4 = 2 |pads4 = 39-40}} [[Category:Volapük]] [[Category:Volapük perevidöl]] [[Category:Tiäds-D]] [[Category:Tiäds-S]] [[Category:Konots (Vper)]] iuass907cd31z3eu6sollszvc6g1xow 104 458152 1362944 2026-09-06T16:27:28Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|104}}</noinclude>{{c|HINABO nga III}} {{c|Hi Adriano, Cornelio ngan hira ngahaw}} Adriano.{{gap}}{{gap}}— Kalakat kamo, bilin hi Eustaquio.<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}(Ha kan Flavio ngan Cornelio)<br>{{c|Kitaa an kabutang ko, Cornelio;<br> {{em}}An giupayi nga kampon ha Roma<br> Kan Jupiter diri buot maghalad.<br>}} Cornelio.{{gap}}{{gap}}—Senyor, sayod ako han im kaluoy<br> {{c|Ug han iya man liwat kasal'anan<br>}} Eustaquio.{{gap}}{{em}}—Waray ko sala, sayop, pagtalapas<br> {{c|Nga gagamitan han iya kaluoy.}} Adriano.{{gap}}{{gap}}—Pagsugot hin tukib ngan an insenso<br> {{c|Imo ighalad ha labaw nga Jove}} Eustaquio.{{gap}}{{em}}—Kun sala pagdiri nga ak karuyag<br> {{c|Ipapatay ak han mga balaod,<br>}} {{c|Lagas na ako, ug an ak paghingyap<br> {{gap}}An pagpahuway han guol, kabudlay<br> {{gap}}Dit ha kalinaw. An im la salsalon<br> {{gap}}In say mahatag. Tungod han im trono<br> {{gap}}Kamangaraway ako nagpakita;<br> {{gap}}Ilob, nagbudlay ha hunong, ha away.<br> {{gap}}Hadton kaaway dughan igin-andam.<br> {{gap}}Tubyan ha tigi an ak kinabuhi<br> {{gap}}Kan Tito, Trajano pa nga paghadi,<br> {{gap}}Nangaway gayod ha mga kumbate,<br> {{gap}}Lupig, pinukan sundalo ngan puno;<br> {{gap}}Kun ak kasamdan hin dugo nagsablig<br> {{gap}}Hini nga away hin waray kalupig<br> {{gap}}Ngan binmalik ak buhi ngan daugan<br> {{gap}}Kay han pagtoo nga sa Dios sumpa<br> {{gap}}Dios nga maaram, dako nga gamhanan,<br> {{gap}}Kay sama hin dig-on gugma ko angay<br> {{gap}}Han dugo mag-ula ha kamatayon.<br> {{gap}}Senyor, hain hi Tito, mangaraway,<br> {{gap}}Puno nga ginsugot han ak espada<br> {{gap}}Han panahon han ak pagkabatan'on?<br> {{gap}}Hain na an emperador Trajano?<br> {{gap}}It nga espanyol nga ha ak kahalin<br> {{gap}}Say ak pinili pagpugong han Partos<br> {{gap}}Makusog, hag-id, paggawas ha Lacio,<br> {{gap}}Ato ha taragman nga pagsarakyan,<br> {{gap}}Pagtara hin bangkil nga kamingawan,<br> {{gap}}Pag-ukoy ha tuna nga di maukyan,<br>|2em}}<noinclude></noinclude> dp8vkimoly4c5jhetuagtl1e3dw6b8z 104 458153 1362945 2026-09-06T17:01:24Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|105}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Hini nga pagtagya han kinabuhi<br> Ha mabangis nga pangaway? Hain na,<br> Senyor, hira? Angay pa ak hin balos<br> O panabag ha ak pagkatigurang?<br> Ngan ikaw, senyor, ha Roma ak kita<br> Sumusunod han bantog nga Trajano<br> Nga inasdang buyong nga kahadian<br> Nga tugob hin alam an kalawasan;<br> Mga bungto di sayod naghahadi<br> An agila ha Roma, yana sakop,<br> Magburuhis ngan mga binilanggo;<br> May balos ha sunod nga kinabuhi<br> Nga im igsasaad? Kun nasabot ka<br> Panahon ko biling na an kalinaw,<br> Makahatag ka hin angay nga balos?<br> Kun may baralsan han ak pagdinaog<br> Makagsaad ka hin dayon nga lipay<br> Han ak isog, unob ha im pagsirbe?<br> Us nga paghalad layaw nga insenso,<br> Tuyo mo han Dios ko akon igtamay;<br> Han imo Jupiter, ako nadiri.<br> Dios nga gamhanan dayon nga pagdayaw,<br> Dayon nga paghadi may ha ak saad.<br> Unan-o pagtawag ha Capitolio<br> Hin us nga ngaran nga dit han araway<br> Di say ha akon nakapanambulig?<br> An akon Dios in say nakon gintawag<br> Ngan ha ak binmulig kontra han Partos;<br> Bis ak ngain upod, ngan nagdinaog.<br> Ha iya ngaran ak pinanlupigan<br> An ngatanan nga im mga kaaway!<br> Ini la nga Ginoo, han insenso,<br> Akon yayaknon dit ha Capitolio.<br> Kun diri Hiya, hi Jupiter buwa...}}<br>Adriano.{{gap}}{{gap}}{{em}}— Hino it im Dios? Sayod na hin tukib.<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Makasasala it im ginsisingba,<br> Ngahaw ginpatay han mga hudiyo<br> Ha Jerusalem nga patay kinita!}}<br>Eutaquio.{{em}}{{gap}}{{em}} — Di ka masantop kun tipaunano<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}An iya kahingpit kun di silawan<br> An imo kalag han dyosnon nga pawa.<br> Di ka maaram binmulos an langit<br> Ha ebreos nga waray pamatasan,<br>}}<noinclude></noinclude> tdu2y57911yny2x7k5yt97mme5hr0ju 104 458154 1362946 2026-09-06T17:45:10Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|106}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Bulos nga ha tuna makalilisang?<br> Ngan, senyor, kita kun nanunumdom ka<br> Sugad man an aton kasundaluhan<br> Han panimulos hi kita inalap.<br> Panumdom, senyor, hadto nga kasugad<br> Hadto nga gubat nga makalilisang<br> Han at pagduyag hadton ginhadian...<br> Gatos kayukot ngan usa karibo<br> An mga hudiyos nga nagkamatay.<br> Han kapungot han pagdumot nga dyosnon<br> Natumanan han damo nga nagpatay<br> Kay hi Cristo, senyor, say nagtagna<br> Ikaw, senyor, ako, upod kan Tito<br> Hadto nga gubat nga di hikalimtan...<br> Diri kabangis, kapungot han Roma,<br> Kundi kamatadong nga susgaranan.}}Adriano.{{gap}}{{em}}— Malain na ito ngan diri angay<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Pagdumdumon in gubat ha isip ko<br> Makakaraot han ngaran ni Tito.<br> Ikaw romano ngan ak talinguha<br> Nga pasidunggan mo an mga dyoses}}<br> {{gap}}Eustaquio.{{em}}{{em}}— Kristyanos ako<br> Adriano.{{gap}}{{em}}— {{gap}}{{gap}}{{gap}}Ada ta, kun sugad<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Im an waray palad nga kamatayon<br> Paglarang han balaod ni Trajano!}}<br> {{gap}}Eustaquio.{{em}}{{em}}— Hito nga paglarang ako nauyon<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Andam ak kamatay pati anak ko.}}<br> Adriano.{{gap}}{{em}}— Sayod ka kay ikaw naginsundalo<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Ha kaisog inmilob ka pagpatay<br> Ngan ikaw man yana say iiluban...<br> Kundi dugo han im anak masupil<br> Maaro hin bulos.<br>}}<br> {{gap}}Eustaquio.{{gap}}— {{gap}}{{gap}}{{gap}}Di ak nahadlok,<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Im an waray palad nga kamatayon,<br> Ha panahon han imo kinabuhi<br>}} Adriano.{{em}}{{gap}}— Di ka makagawas ha ak palasyo<br> {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Ha panahon nga imo kinabuhi<br> Kun di maghalad hamot han insenso.<br> O kamatay. An im mga sundalo<br> Ngan ha im, matapod; bantay, Cornelio<br> Ug ikaw man hunahuna anay<br> Han maangay han im kadarayawan.<br> Kadto na ngan pagbalhin hin panulos<br>}}<noinclude></noinclude> s943y7b2skrfsu6uv4fz33gdcfodckt 104 458155 1362948 2026-09-06T18:43:55Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|103}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Claudio.{{em}}— It iya sumat tinitindugan ko,<br> {{gap}}Imo gud anak, kun it hi Fausto<br> {{gap}}Mag-asoy hin tukib.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{em}}Eustaquio.{{em}}— Dios nga maaram!<br> {{gap}}Ano im siring? Mga kalangitan!<br> {{gap}}Ngan buhi!... Sumati ako kun hain<br> {{gap}}Iton ak anak?}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Flavio.{{em}} —{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}Paghalad kan Jove<br> {{gap}}Kay ak igsusumat. Kun daw an sirot<br> {{gap}}ha im nagdudumot, karat'an niya.<br> {{gap}}Uunanhon mo nga imo igkita?}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{em}}Eustaquio.{{em}}— Karuyag ko nga umunong ha akon<br> {{gap}}ha kamatay ngan han ak kabubwason,<br> {{gap}}kun iya gin-adman an kakristyanos....<br> {{gap}}Hay! tingali Jupiter an dyos niya<br> {{gap}}kay nalimot una na han nga tutdo<br> {{gap}}ngan han uus la nga Dios.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Flavio.{{em}} —{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}Nagsaad na<br> {{gap}}pag-ampo, pagdayig han mga dyoses<br> {{gap}}nga dungog han Roma. Am talinguha<br> {{gap}}kay sangkay, nga tumago la, Eustaquio.<br> {{gap}}kun di ka nahadlok han mga dyoses.<br> {{gap}}Kun matalwas ka hiya man talwas mo.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{em}}Eustaquio.{{em}}—Hay! kasangkayan, uunanhon ngani!<br> {{gap}}Masayod kamo han gin-aantos ko<br> {{gap}}Ha ak kasingkasing kapaid angay...}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Flavio.{{em}} — Tungod hito may kapaid gad namon,<br> {{gap}}iton im anak bis ha im natago.}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{em}}Eustaquio.{{em}}—Ha us nga amay di ito kaluoy.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Flavio.{{em}} — Di man kaluoy hin anak it imo!}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{em}}Eustaquio.{{em}}—Labaw hit iyo gugma ko ha iya;<br> {{gap}}tahap ko hingpit an gawi ug tindog,<br> {{gap}}kay han bata pa akon man nakita}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Flavio.{{em}} — Asya pa yana. Ngan hi ikaw ngahaw<br> {{gap}}Kun matalwas ka imo mababawi<br> {{gap}}Ngan talwas liwat pati imo Tito.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{em}}Eustaquio.{{em}}—Kita di manta katalwas mahimo<br> {{gap}}Kun di bumaya hinin kinabuhi,<br> {{gap}}Kun diri ihalad sa Dios an kalag ta}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Claudio.{{em}}—Ta, may tikanhi.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}Flavio.{{em}} — {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}Senyor, pag-alayon}}<br><noinclude></noinclude> fumvdwa65jry1gbulcg1pzdyyrxoq48 104 458156 1362950 2026-09-06T19:03:56Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|102}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Han akon anak. Kundi diri sirot<br> Hiton mga hungaw niyo nga dyoses.<br> Ikaw, Dios ko, Ginoo Jesucristo,<br> Say ka nagsirot sala ko nga una<br> Kay ako hadto buta pa ngan lurong<br> Han imo gahom di pa nakilala;<br> Kundi ha im mahumok nga kasina<br> Inabat an im kapaid, Ginoo.<br> Ako nagdayig man dyoses nga hukal<br> Hit tuluuhan nga nagbibinuwa.<br> Di ak nagdidiwara han talapas<br> Ha ak nagtikwang ngat ha kahiladman<br> Nga katirukan han dag-om ug burong.<br> Dayag nga pawa sa Dios pinakita<br> Ug mga tutdo say ha ak nagbawi<br> Dida han dag-om ha ak nagtatago.<br> Ngan ak ginsingba ngan ako nagbalhin<br> Hin pamatasan; ngan sa Dios ginkuha<br> Ha ak an manggad, mga karaanan,<br> Hayop, uma, tuna nga ginpupulsan.<br> Kamaihaan naghiaruantaw<br> Dinhi ha Roma. Us nga anak nakon<br> Nga unom an tuig ak binayaan<br> Ha ligid han salog pait han palad!-<br> Ak sinarihan paglangoy an tubig<br> Ngan han sulog hi ako igin-anod....<br> Hin pakatabag waray ko nahimo.<br> Ano in gamit han pagpinanumdom<br> Hadto nga anak nga wara ha akon<br> Kay kanan Dios man ha ak inaandam<br> Nga igkakita didto ha himaya?}}{{hanging indent|10em|Flavio.{{gap}}{{em}}{{gap}}— {{em}}Ini nga anak, isip mo patay na,<br> Buhi dinhi ha Roma. Hiya ngahaw<br> Say nag-asoy masubo nga kaagi<br> Yana ngahaw nga im isinusumat.<br> Nga im gud anak waray ruhaduha;<br> Say nanabag usa nga taghayupan<br> Kay igo na sa Dios han kaburut'on.<br> Amo gihapon Flavio iya ngaran<br> Kun buot mo igkakita, paghalad,<br> Pagdayig sugad man han mga dyoses.}}{{hanging indent|10em|Eustaquio.{{em}}{{em}}{{em}} —{{em}}Matuod ito? Buhi an anak ko?<br> Kilala mo? Ma-tuod ak ha imo?}}<br><noinclude></noinclude> a78q4g3g9i6x7q4tp8rv7qr8gaagzs6 104 458157 1362951 2026-09-06T19:29:27Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|101}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{em}}Flavio.{{gap}}{{gap}}{{em}}— Ano im, senyor?}} {{hanging indent|10em|{{em}}Claudio.{{gap}}{{em}}{{em}}— {{gap}}{{gap}}{{gap}}Hini di ak hadlok<br> Kay dinhi ha siyudad im katampo<br> Mga alagad. Kundi, ano aton?<br> Kay ano biling mo tuod nga duyag?<br> Ano im pagriwa kan Adriano<br> Nga nagsusugo? Akon ka kilala,<br> Ambot kay ano nga nagsusugad ka.}}{{hanging indent|10em|{{em}}Eustaquio.{{gap}}{{em}}— Angay, Claudio, kay hi ako buutan.<br> Di ako magsugot, lugod tumugot<br> Tubtob kamatay, baraan nga sirot}}{{hanging indent|10em|{{em}}Flavio.{{gap}}{{gap}}{{em}}—Ngan unob armasan patok kan Cesar,<br> Han Roma, han mga dyoses nga unob<br> Nabulig kanunay han mga tawo?<br> Di ka buot han mahal nga paghalad?<br> Di ka hirot kasina ni Adriano?<br> Ah! pasaylo kay gugma, heneral ko....<br> Ikaw nga tugob, ginpun'an hin ayog.<br> Karuyag lugod magpakabungalos<br> Kan Jupiter; maglalaris han sugo<br> Han at emperador, ha imo ngahaw?<br> Ngan yaknon ko ha im, daw kan Fausto,<br> An masakit nga tulos nga im sumat?<br> Waray la ha im an kawaray palad<br> Nga ha im inmabot han im pagbalhin<br> Hin Dios nga diri kilala han Roma?<br> Ginbawi ka na ba niya ha sirot<br> Nga pagduyag ni Jupiter nga bagrit?<br> An imo manggad ngatanan waray na;<br> Ginsirutan ka na hin pagpaiwas,<br> Ngan lunlon nga nayon ginlayawlayaw<br> Hin sadol han tuna na nagtagantan<br> Ha mga tawo hin trigo naghakot.<br> Hamtang an tudo arado nasaog;<br> Maaram man ako us nga anak mo<br> Nawara ha kagurangan.}}{{hanging indent|10em|{{em}}Eustaquio.{{gap}}{{em}}— {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}Igo na!<br> Flavio. Kay ano nga hin kasakitan<br> Us nga amay imo pa gintatagan<br> Hat nga hinabo nga diri mailob?<br> Daw kamabangis pagdara ha akon<br> Bis kun daw anak ak ha im higugma?<br> Kundi, hay! ngaran mo nagpapadumdom}}<br><noinclude></noinclude> hfbfhd6xm9hwbwodxwrt5fpbp12j981 104 458158 1362954 2026-09-06T19:53:29Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|100}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}{{gap}} Kun daw masayod iya anak buhi<br> Dinhi ha Roma; kundi nasusulsog<br> Sugo ni Adriano, ngan igkikita<br>Han anak niya. Buot, kasingkasing<br>.Pagkukulangan nga igdudumara<br> Han gugma han amay ngan han panuyo<br> Ngan mabug-on ha kapigtan han dughan<br> Hin us nga amay nga pagbubug-atan,<br> Magsisingba na la han mga dyoses.<br> Am ini an akon ha imo sagdon.}} {{hanging indent|10em|Flavio.{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}} — Hay, Claudio, kabug-at han imo sagdon,<br> Matig-a han puthaw ngan han bantilis!<br> Uunahon ko, pastilan, katago<br> Nga ak iya anak? Paghulat kawang<br> Nga ha ak gugma sugad in makuha.<br> Flavio maglirong nga di anak niya<br> Kun daw na matuman an gin-ungara?<br> Nga an iya gugma, di han kalag ko,<br> Labaw han kanan amay nga may kuri?}} {{hanging indent|10em|Claudio.{{gap}}{{gap}}{{em}}—Iton iya paghimakuri angay<br> Han im ha iya gugma ighanayhay<br> Man gad pa mabawi ha kakurian<br> Unob ak ha im ngan ini nga tigi<br> Han paghigugma titindugan naton<br> Tungod kay away han mga pagbati<br> Nga han higugma hi Eustaquio bangin<br> Mabawi, an kalag ko naglalaom.}} {{hanging indent|10em|Flavio.{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}} —Sagdon mo susugton ko; ako andam,<br> Claudio, han sugad nga buhat kapintas<br> Kun amo na man. Kun diri bumali<br> Makigtigi la hin pangatadungan,<br> Ano man, Claudio, in ak bubuhaton?<br> Ano na la an ak paglalauman?}} {{hanging indent|10em|Claudio.{{gap}}{{gap}}{{em}}—Di kahadlukan. Baga napipiho;<br> Pakadig-una an im kasingkasing,<br> An kapusuan hin dig-on nadapit,<br> Kitaa, amay mo nagtitikanhi<br> Madasig, mabakod, tikaharani.}}<br> {{c|HINABO nga II<br>}} {{c|Hi Eustaquio ngan hira ngahaw}}{{hanging indent|10em|Eustaquio.{{gap}}{{gap}} —Bangin katapusan ini nga adlaw<br> Kundi karuyag ak ha im kumita.}}<br><noinclude></noinclude> rv96xt8setp72ojdbvzibwtuk02mdr3 104 458159 1362955 2026-09-06T20:10:47Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />{{c|99}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}Diri kalipay kundi pagkasamdong<br> Ha dughan ugay. Kay ano, amay ko,<br> Dagko nga sirot an im ha ak duyag?<br> Di ka higugmaon? Pagsumat, Tito,<br> Nag-ano ako nga ikaw kristyanos?<br> Lauman ada nga kun hi Eustaquio<br> Ha ak kumilala mapa-kan-Jove?<br> Ah! kun mahihimo ko la pagtalwas!<br> Kaiya, makuri buhaton, Claudio.<br> Dyoses, ano an angay buhaton nakon?<br> Sagdon, sangkay ko.}}{{hanging indent|10em|Claudio.{{gap}}{{gap}}{{em}}— {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}Ano im karuyag?<br> May im tigaman nga di runhaduha,<br> Di ka lipaton han mga paabat<br> Nga han nag-agi di na nadudumdom?}}{{hanging indent|10em|Flavio.{{gap}}{{gap}}{{em}}—{{em}}Pamati, Claudio, ngan tirutimbanga<br> Kun kikilal'on. Nahanunumdom ka<br> Didto ha pangpang hin usa nga tubig<br> Katapos pag-agi hin kagurangan<br> Ha akon amay ako nahiantaw?<br> Nanunumdom ka han ako bata pa<br> Di pa malabaw hin lima katuig?<br> Ta, hunahunaa, mahal nga Claudio,<br> May kabido, hi Eustaquio nag-asoy,<br> Kan Fausto, kanan anak kasugad<br> Ngan hi Fausto waray ruhaduha,<br> Say ha ak nag-asoy han nasugaran.<br> Nga akon gud amay may pangilal'an<br> Ngan kun dumdumon iya gin-agian<br> Nga ha kan Tito asoy ni Fausto<br> An mga buhat, lakip in kasamdong.<br> Inin paglaon nga guop ha dughan?}}{{hanging indent|10em|Claudio.{{gap}}{{em}}{{em}}—{{em}}Kun kan Fausto sumat an matuod,<br> Anak ka niya waray ruhaduha<br> Ngan hi Tito yana may hunahuna<br> Ha iya pagtalwas. Ako maaram<br> Nga ha im dughan yana napupukaw<br> Mga pagbati nga ha im naaway.<br> Kundi pamati: akon talinguha<br> Nga ikaw tumuros tumago anay<br> Ngan dida hini, sangkay ko nga Flavio,<br> Igkikita mo an im katalwasan.<br> Eustaquio angay ko awil mabuhi}}<br><noinclude></noinclude> g7e36fiyavfnwr4jxlbf9qiunwd9b4w 104 458160 1362956 2026-09-06T20:47:29Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />{{c|98}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}Say naton pagsundon. Kay hi Adriano<br> Naglalaom gud pagpilo ha akon...<br> Kundi hi Eustaquio di mababalid.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{gap}}''IKATULO NGA BAHIN''}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}''HINABO NGA I''}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{gap}}''Hi Flavio ngan hi Claudio''}}{{hanging indent|10em|Flavio.{{gap}}{{gap}} —{{em}}{{em}}Hay, Claudio, sangkay ko, di ka maaram<br> Han hilom nga kasakit ha dughan ko!<br> Pilaki hin sagdon; it imo pulong<br> Bangin kumuha ha dughan han sakit<br> Nga gintatara han kablas nga palad<br> Han akon amay. Sabuton mo, Claudio,<br> Amay ko buhi hahani ha Roma<br> Kundi kamatay an inaatubang<br> Oh, dyoses, tabangi}}{{hanging indent|10em|Claudio.{{gap}}{{gap}} —{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}Ano im pulong?<br> Ikaw iginkita han amay nimo,<br> Han ginbiniling lunlon kadagatan?<br> Oh, langit! Hain, buot ko hikit'an?}}{{hanging indent|10em|Flavio.{{gap}}{{gap}} —{{em}}{{em}}Di ka matuod, amo hi Eustaquio.<br> Amay ko, ako anak. Panagdon daw:<br> Susumatan ko, anak ako niya?<br> O paglilikyan nga ak igkakita?<br> Ibinabantog nga hiya kristyanos<br> Hi Adriano di sayod. Kamatayon<br> An dadangatan amay ko nga kablas.<br> Ako malipay nga may iya tulin<br> Ngan tungod liwat kay hiya guerrero...<br> Kundi waray palad kay may taragman<br> An may paghimaya nga kinabuhi.<br> Oh, kapait nga palad nga nahamlag,<br> Di ba inilob ko an im darahog?<br> Hay! Kun mamatay? Diri gad la unta<br> Tud'on ni Adriano. May kadungganan<br> An pagkamatay kun didto han away<br> Puraw nga dugo iya ginpaawas<br> Kay iinugop imperyo han Roma?<br> Kanan emperador dungog nga angay<br> Paghatag kan Eustaquio hit nga suhol?<br> Diri, diri gud. Bugto ko hi Tito!<br> Oh! bagyo ha dughan an nadagukdok<br> Han hilom nga palad ha akon hatag!}}<br><noinclude></noinclude> c2wszigez7p2vjlb5kuuizd562k27qw 14 458161 1362958 2026-09-06T21:20:06Z Graearms 663026 Created the page. 1362958 wikitext text/x-wiki {{works by year |century = 1 |decade = 5 |year = |era = BCE }} dorqv4kj78go5si12nf2chq1lrkvjkc 104 458162 1362959 2026-09-06T21:31:00Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />{{c|63}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}PASCUAL. —— Matuod! Nasingain?}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}BATA 2° {{em}}—— {{em}}Napakain?}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}BATA 3°{{em}}—— {{em}}Ambot ngahaw.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}CANDIDO. ——Aton bibilngon, tana,<br> {{gap}}{{em}}baluto at ibibilin,<br> {{gap}}{{em}}babalikon ta na la;<br> {{gap}}{{em}}kulang kita hin labaw,<br> {{gap}}{{em}}an puno ta waray dinhi}}.{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}BATA 1°{{em}}—— {{em}}Pamilnga ta.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}CANDIDO. ——{{gap}}{{gap}}Yana ngahaw!<br> {{gap}}{{em}}Kun waray hiya, waray<br> {{gap}}{{em}}mahihimo.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}BATA 3°{{em}}—— {{em}}Angay bilngon<br> {{gap}}{{em}}bisan dit ha kahiladman!}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}''SARABAT''<br> {{gap}}{{em}}Kalakat, kalakat,<br> {{gap}}{{em}}kalakat waray langan<br> {{gap}}{{em}}kalipay kasadangan<br> {{gap}}{{em}}Maria say urog}}{{Custom rule|sp|100|sp|5|co|10|co|20|co|10|sp|5|sp|100}}<noinclude></noinclude> ouste5iw4fctdkngsitfz40n5anrrv0 104 458163 1362960 2026-09-06T21:43:36Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1362960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />{{c|67}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}Diri ka dios; ikaw nagbibinuwa,<br> kay an tuod nga Dios uusa la,<br> Dios nga naghimo han tawo, han tuna,<br> ngan gindadayig han amon hunahuna.}} {{hanging indent|10em|SATAN.{{gap}}{{em}}{{em}}—{{em}}Tarantado! Diri ka ba nahadlok<br> han ak gahom? Paghinay:<br> kay akon an imo giniginhawa,<br> ngan an adlaw, an bukad ngan an tubig...<br> ha ak tingog, gamhanan, maglalarang<br> nagpangutwal ha dagat<br> an mga puro ha kabuntaagan;<br> mga puro, hadto anay maghusay;<br> ngan hamtang unob ha akon pagtoo,<br> hadto nagpangamuyo<br> ha akon ludhanan, ngan nakadamo<br> hira nakon mabawi<br> ha kamatay, ha gutom ug kahadlok.<br> Mga uma hura<br> hin tanom nga maglunghaw;<br> waray budlay nabutho<br> dida ha tuna nga hadto uray pa<br> an magbulaw nga uhay;<br> naglalayaw ha patag<br> an matahom nga kanding,<br> bugsok nga maglaksi, an kabakahan<br> an unob nga putyukan<br> waray saba han dugos naghihimo<br> basi an tawo hingpit magparasa;<br> hamtang an tamsi naluob ha salag<br> waray la kalibutan<br> han mga kasakitan;<br> hadto anay an tuna manggaran,<br> panahon nga palaran<br> nga hadto mahitatanding han langit;<br> Ngan yana nagsasakit<br> kay ginbubut'an hin iba nga tawo<br> ngan naharugmatay<br> ha kamot han karit nga España<br> Kundi, tatalwason ko kun karuyag<br> ha akon magluhod<br> ha ak pagtoo nga yana nainggat.<br> May gahom ako, ngan bis yana ngahaw<br> ak ihahatag kun ha ak mag-ampo:}}<br><noinclude></noinclude> n5rezgsmcawde456oxh4kyawl52mkxz 104 458164 1363013 2026-09-07T08:50:36Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1363013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|62}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}PASCUAL.{{em}}{{em}}— Ha balay may nakon plawta...<br> {{gap}}{{em}}{{em}}(Ngatanan magkakatatawa)}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}NGATANAN.{{em}}— Ha! Ha!}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}PASCUAL.{{em}}{{em}}— Kay makaurusa?<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Oo! ak in mahuyop!<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Hi itay, kamo maaram,<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}sunata ha ak nagtutdo<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}magnamit, mag-upay, damo,<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}tutukaron ko, alang!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 2°{{em}}{{em}}{{em}}— Adin bukad ko gabay!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}PASCUAL.{{em}}{{em}}— Ad' plawta!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 1°.{{em}}{{em}}{{em}}—Diri maangay...<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}gabay adin akon hawla....}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 3°{{em}}{{em}}{{em}}— Bah! gabay ako hadin bomba}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 1°.{{em}}{{em}}{{em}}—No, señor!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 3°.{{em}}{{em}}{{em}}—Que si, señor!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 1°.{{em}}{{em}}{{em}}—Kalurong mo!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 1°.{{em}}{{em}}{{em}}—{{gap}}{{em}}{{gap}}Katuyaw mo!<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Gutiay it imo hawla.}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 1°.{{em}}{{em}}{{em}}—Labi na it imo bomba.}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}CANDIDO.{{em}}{{em}}— Kasangkayan, di mag-away;<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}tagsa nga halad may gamit,<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}kundi, may akon ungara<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Nga iyo ak pamatian:<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Sabngi ta us nga baluto<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}hin hamili nga adorno;<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}unina at gagamiton<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}ha salog pagsakaysakay;<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}mga sabong ug banderas<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}nga may kadam'an nga tina,<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}mga bukad mo dad'on mo,<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}an im hawla; im kuwitis;<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}ini an iya man plawta<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}nga iya paghuhuyupon<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}hamtang kit magsisinakay...<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}tubtob igkita han Birhen.<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Ano kamo?}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}NGATANAN.{{em}}— {{gap}}{{em}}{{em}}Os, maupay!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 3°{{em}}{{em}}{{em}}—May pulos nga hunahuna!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}BATA 1°.{{em}}{{em}}{{em}}—Pamilnga ta an baluto!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}CANDIDO.{{em}}{{em}}—Amo an akon siring.<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}(Mag-iilalakat)<br> {{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}Kundi, hi Leonido hain?}}<br><noinclude></noinclude> fi3q5vh4c3gia94c9xpxk65m6jwqr5r 104 458165 1363020 2026-09-07T10:04:26Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1363020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|66}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{gap}}Kay dinhi pagkakalipay;<br> {{em}}{{gap}}amo an sumat ni Pascual!<br> {{em}}{{gap}}Dinhi ak paghuhulat<br> {{em}}{{gap}}hini nga Birhen nga uray...<br> {{em}}{{gap}}Kundi...hin'in nasiring<br> {{em}}{{gap}}nga diri nagtitikanhi?<br> {{em}}{{gap}}Maupay akon sugaton:...<br> {{em}}{{gap}}dit ha ubos; ayaw...diri<br> {{em}}{{gap}}ha igbaw kay an prosesyon<br> {{em}}{{gap}}di na maiha maagi.}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{gap}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}(Mag-iilalakat, magawas hi SATAN dagway hin Diwata)}}{{Custom rule|sp|100|sp|5|co|10|co|20|co|10|sp|5|sp|100}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}{{em}} ''HINABO NGA IV''}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}''LEONIDO ngan SATAN''}} {{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}SATAN. {{em}}— Ayaw anay! Ngain ka?}} {{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}LEONIDO. — Hino ka ba?}} {{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}SATAN. {{em}}— {{gap}}{{gap}}Kay ano?<br> {{em}}{{gap}}Di ka ha ak nakilala?}} {{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}LEONIDO. — Waray ako hinunumdom<br> {{em}}{{gap}}di ak ha im tigkita.<br> {{em}}{{gap}}Tabi, ako paagia!}}{{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}SATAN. {{em}}— Bis kakano? Siplat anay...}} {{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}LEONIDO. — Pagsumat, kun hain ka.}} {{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}SATAN. {{em}}—Amo ako an gamhanan<br> {{em}}{{gap}}nga han bagyo, han dagat kalayo<br> {{em}}{{gap}}say hin balaod nahatag,<br> {{em}}{{gap}}idlap ako han lilinti<br> {{em}}{{gap}}ngurob ako han busay;<br> {{em}}{{gap}}amo ako an may gahom nga dako<br> {{em}}{{gap}}nga ha hingpit nga panahon naghadi<br> {{em}}{{gap}}gintahod ngan kinahadlok;<br> {{em}}{{gap}}kanan indiyo Dios nga magburuot.}}{{hanging indent|10em|{{em}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}LEONIDO. — Buwa! Han ak kaapuyan<br> {{em}}{{gap}}an Dios nira natago hin kaalo<br> {{em}}{{gap}}an iya mga altar<br> {{em}}{{gap}}nga hin mga kabangis ginhalaran<br> {{em}}{{gap}}ngan hin yinukot ginpahaunungan<br> {{em}}{{gap}}yana nagkatutumba;<br> {{em}}{{gap}}ngan an iya gahom<br> {{em}}{{gap}}ginsarang han am pulong<br> {{em}}{{gap}}nga nagtamsak han mga gintuuhan.}}<noinclude></noinclude> mljtlb3ijp8tvur105qtkt76intdjfn 104 458166 1363028 2026-09-07T10:17:37Z Tertio3 996849 /* Proofread */ 1363028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tertio3" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|126}}</noinclude> {{hanging indent|5em|Adriano. — Nag-ikag ka, banyaga ngan buwaon,<br> Han pagsirot nga ira inaaro,<br> Nasumat ka balaod ni Trajano<br> Natuman kay buhat han kamot nimo<br> Kundi bisan la, may ko ruhaduha<br> Ano daw kun tuhay an imo buhat<br> Han paghatag ko ha im kan Tito<br> Bas ha amay ihatag; ginsugot mo<br> An ak sugo? Ah, maduyag, malingo<br> Nanunumdom ka pa han siring nimo?<br> Tipaunano an imo pagsirbi?<br> Ginlaris mo ba an ak mga sugo?}} {{hanging indent|5em|Cornelio. ― Senyor... Ruhaduha? Makabuburong<br> Ginyaknan ko sugad han imo sugo...<br> Kundi uunanhon ko pa pagdumdom?}} {{hanging indent|5em|Adriano. — Kun diri nadulot ha imo utok<br> Panumduma an imo pagtalapas<br> Pag-aghat kan Tito nga waray palad<br> Patok kan Jupiter, patok han Roma,<br> Kay isip mo ha akon matatago!<br> Nabukwat an im sala ngan Jabot pa<br> It imo pagpurud-as nag-aasoy.<br> Nabati ka yana han im talapas.<br> Hi Tito diri say, us nga baraan<br> Nga naluoy han linghod pa nga bata,<br> Say nag-asoy han imo pag-unungan<br> Ha ngaran hin budhi nga manmaratay.<br> Ngan nagpapakaunob ka, malingo,<br> Pag-aghat han mga dyoses pagriwa<br> Hamtang damo nga puno naghuhulat<br> Nga igawad ko an ak pagpasaylo.<br> Tkaw la sinmahi paghimuhimo<br> Nga dumagmit paglusad an sentensya...<br> Ini bunga han imo pag-abugho,<br> Han Emperador guol nakaghatag:<br> Nakasiring ka nga ak tinapuran<br> Han gahom, pagburut’an han imperyo<br> Nga mga sano an im pagkatawo<br> Mahihimo paghitupad ha akon<br> Yana, tungod han imo pagpasipara<br> Tugot ko sumakay ka kadagmitan<br> Ngat ha Ostia, tungod han im talapas,}}<noinclude></noinclude> fgvfayurhgslpdd460xx28eh1i4l6pr 1363030 1363028 2026-09-07T10:17:57Z Tertio3 996849 1363030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tertio3" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|126}}</noinclude>{{hanging indent|5em|Adriano. — Nag-ikag ka, banyaga ngan buwaon,<br> Han pagsirot nga ira inaaro,<br> Nasumat ka balaod ni Trajano<br> Natuman kay buhat han kamot nimo<br> Kundi bisan la, may ko ruhaduha<br> Ano daw kun tuhay an imo buhat<br> Han paghatag ko ha im kan Tito<br> Bas ha amay ihatag; ginsugot mo<br> An ak sugo? Ah, maduyag, malingo<br> Nanunumdom ka pa han siring nimo?<br> Tipaunano an imo pagsirbi?<br> Ginlaris mo ba an ak mga sugo?}} {{hanging indent|5em|Cornelio. ― Senyor... Ruhaduha? Makabuburong<br> Ginyaknan ko sugad han imo sugo...<br> Kundi uunanhon ko pa pagdumdom?}} {{hanging indent|5em|Adriano. — Kun diri nadulot ha imo utok<br> Panumduma an imo pagtalapas<br> Pag-aghat kan Tito nga waray palad<br> Patok kan Jupiter, patok han Roma,<br> Kay isip mo ha akon matatago!<br> Nabukwat an im sala ngan Jabot pa<br> It imo pagpurud-as nag-aasoy.<br> Nabati ka yana han im talapas.<br> Hi Tito diri say, us nga baraan<br> Nga naluoy han linghod pa nga bata,<br> Say nag-asoy han imo pag-unungan<br> Ha ngaran hin budhi nga manmaratay.<br> Ngan nagpapakaunob ka, malingo,<br> Pag-aghat han mga dyoses pagriwa<br> Hamtang damo nga puno naghuhulat<br> Nga igawad ko an ak pagpasaylo.<br> Tkaw la sinmahi paghimuhimo<br> Nga dumagmit paglusad an sentensya...<br> Ini bunga han imo pag-abugho,<br> Han Emperador guol nakaghatag:<br> Nakasiring ka nga ak tinapuran<br> Han gahom, pagburut’an han imperyo<br> Nga mga sano an im pagkatawo<br> Mahihimo paghitupad ha akon<br> Yana, tungod han imo pagpasipara<br> Tugot ko sumakay ka kadagmitan<br> Ngat ha Ostia, tungod han im talapas,}}<noinclude></noinclude> ko29fd447z9553ihxy4bd7futvllxmm 104 458167 1363032 2026-09-07T10:28:46Z Tertio3 996849 /* Proofread */ 1363032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tertio3" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|125}}</noinclude>{{hanging indent|5em|Metelo. — Nga an Emperador waray pagsugo<br> Nga manmatay ka di anay magsarit.}} {{hanging indent|5em|Cornelio. — Hiya nagyakan, waray ko na hadlok<br> Magruhaduha sugad han kinita<br> Hin pagpapatay o kun pamuhian<br> Kundi napirit han akon pamulong<br> “Cornelio” nagsiring, “ikaw pag-igo”. Ano pa imo?}} {{hanging indent|5em|Metelo. _ Madaliay gud la<br> Hulat kay baga may nagtitikanhi.}} {{hanging indent|5em|Cornelio. — Kadto ngan dagmita an mga dyoses.<br> Hay! kapait hinin ak binabati.<br> Ha kasingkasing nga waray paglaom!<br> Ngan dinadangop hin mga pagbasol<br> Tnin ak kalag. Mga magdurumot<br> Ngatanan hi ako ginlilibutan.<br> Daw ginkikita ko it ira lambong<br> Nga hin hilom Ia nasakot ha akon<br> Han kamagrautan. Waray! Waray na!<br> Waray katalwasan! Waray nabilin!}} {{hanging indent|5em|Metelo. -— Adriano baga may kabaraka}} {{hanging indent|5em|Cornelio. — Kaduwas hi Claudio... Hiya’y it sentensya!}} {{c|{{bar|4}} }} {{c|''HINABO nga VIL''}} {{c|''Hi Adriano ngan hira ngahaw ngan mga<br> liktores, ngan kapadian''}} {{hanging indent|5em|Cornelio. — Gamit gihap balaod ni Trajano<br> Ngan lakip an dungog han mga dyoses.}} {{hanging indent|5em|Adriano. — Kun diri pa an pulong ni Cornelio<br> Ngan han iya kaunob. Hingan ngani<br> An kabug-usan han tropa romana<br> Mangingimbuwa han mga libak mo;<br> Kay panhibaro la han mga puno<br> Kan Eustaquio nagsaad hin pagsagdon.}} {{hanging indent|5em|Cornelio. — Labaw nga Emperador, ha kan Jove<br> Hi ako magsusumpa hin matadong<br> Nga, pati nagpasipara pagsumbong<br> Ha imo nga mahinay an pagsirot<br> Kan Eustaquio, ngan sumat ko ha imo<br> Maglipayon nga hiya pinapatay.}}<noinclude></noinclude> 6mtthhyskk4tkblx94wcbsazhyy3qv3 104 458168 1363035 2026-09-07T10:37:39Z Tertio3 996849 /* Proofread */ 1363035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tertio3" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|123}}</noinclude>{{c|Panagmit, Tito, an pitad ilaksi<br> ''(dadad’on ngan magkakalakat)''}} {{c|{{bar|4}} }} {{c|''HINABO nga V<br> ''Hi Flavio ngan hira, magkakalakat''}} {{hanging indent|5em|Flavio. ― Amay ko... hunong!... It mga kadina,<br> Kay ano? Tikain ka ba?}} {{hanging indent|5em|Eustaquio. — Ha langit<br> Ikaw ngain man, akon minatam-is?}} {{hanging indent|5em|Flavio. — Upod ha iyo kamatay pag-antos}} {{hanging indent|5em|Eustaquio. — Minahal, tuod ba?}} {{hanging indent|5em|Flavio. ― Makalilisang<br> Nga hurab hin mga premyo, panaad.<br> Ulug-ulog, katadungan paniplat<br> Nga makalilisang, ngan mga paras<br> Isip ko di na ako makalusot!<br> Kundi say Dios nagdaog, ngan gidayon<br> Kamatay tampo niyo say ko hingyap;<br> Kamatay hin malipay ug malinaw<br> Ha pag-awit han akon maglalarang}} {{hanging indent|5em|Eustaquio. — Dughan ko luob nimo, Flavio nakon.<br> Eustaquio hadlok tungod la ha imo<br> Ngan nakurog dughan ko hin kalipay<br> Nga andam ka tampo namon kamatay}} {{hanging indent|5em|Cornelio. — Dyoses diri ka na?}} {{hanging indent|5em|Flavio. ― Dioses ha Roma?<br> Dinayig ko dayon nga Magburuhat<br> Dios nga labaw ha kalinaw ug gubat<br> Ha Iya ako andam kamatay}} {{hanging indent|5em|Comelio. — Kadinahi; kadi, mga sundalo<br> (Magdadaop)}} {{hanging indent|5em|Flavio. — Mahumok man la kadina pagdad’on!}} {{hanging indent|5em|Eustaquio, — Nahagos na ngahaw an kasakitan<br> Dughan ko matam-is daw may dugos.<br> Hi ako, Dios ko, ug mga anak ko<br> Di na maiha ha imo makita. . .<br> Imo ginbalhin an akon pagtangis<br> Hin kalipayan nga makabibihag<br> Han ak kasingkasing say nagpuno}} {{hanging indent|5em|Tito. — Malipay ki}} {{hanging indent|5em| Flavio. ― Malipay na man gud}}<noinclude></noinclude> 9vy4kewn0qhevukuv68mypj9dqz83q7 1363036 1363035 2026-09-07T10:38:03Z Tertio3 996849 1363036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tertio3" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|123}}</noinclude>{{c|Panagmit, Tito, an pitad ilaksi<br> ''(dadad’on ngan magkakalakat)''}} {{c|{{bar|4}} }} {{c|''HINABO nga V<br> ''Hi Flavio ngan hira, magkakalakat''}} {{hanging indent|5em|Flavio. ― Amay ko... hunong!... It mga kadina,<br> Kay ano? Tikain ka ba?}} {{hanging indent|5em|Eustaquio. — Ha langit<br> Ikaw ngain man, akon minatam-is?}} {{hanging indent|5em|Flavio. — Upod ha iyo kamatay pag-antos}} {{hanging indent|5em|Eustaquio. — Minahal, tuod ba?}} {{hanging indent|5em|Flavio. ― Makalilisang<br> Nga hurab hin mga premyo, panaad.<br> Ulug-ulog, katadungan paniplat<br> Nga makalilisang, ngan mga paras<br> Isip ko di na ako makalusot!<br> Kundi say Dios nagdaog, ngan gidayon<br> Kamatay tampo niyo say ko hingyap;<br> Kamatay hin malipay ug malinaw<br> Ha pag-awit han akon maglalarang}} {{hanging indent|5em|Eustaquio. — Dughan ko luob nimo, Flavio nakon.<br> Eustaquio hadlok tungod la ha imo<br> Ngan nakurog dughan ko hin kalipay<br> Nga andam ka tampo namon kamatay}} {{hanging indent|5em|Cornelio. — Dyoses diri ka na?}} {{hanging indent|5em|Flavio. ― Dioses ha Roma?<br> Dinayig ko dayon nga Magburuhat<br> Dios nga labaw ha kalinaw ug gubat<br> Ha Iya ako andam kamatay}} {{hanging indent|5em|Comelio. — Kadinahi; kadi, mga sundalo<br> (Magdadaop)}} {{hanging indent|5em|Flavio. — Mahumok man la kadina pagdad’on!}} {{hanging indent|5em|Eustaquio, — Nahagos na ngahaw an kasakitan<br> Dughan ko matam-is daw may dugos.<br> Hi ako, Dios ko, ug mga anak ko<br> Di na maiha ha imo makita. . .<br> Imo ginbalhin an akon pagtangis<br> Hin kalipayan nga makabibihag<br> Han ak kasingkasing say nagpuno}} {{hanging indent|5em|Tito. — Malipay kita}} {{hanging indent|5em| Flavio. ― Malipay na man gud}}<noinclude></noinclude> 8pdces86n8henueq2i5uucq45becd6h 104 458169 1363037 2026-09-07T10:48:36Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1363037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|68}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{gap}}ngan kairo mo! kun di ka tumuod!<br> kay ha im tiil maukab an tuna!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}LEONIDO.— Kun may im gahom, kun ha kamot nimo<br> palad aada, hinin mga tawo<br> kay ano nga inmangyan<br> ha imo an kristiyano?<br> Ngan kun matuod, ha imo an dagat,<br> an bagyo, nasugot hin waray saba<br> han imo tingog ug im kagamhanan,<br> kay ano man nga an ira sarakyan<br> nga ha im nadiri, tibway naato,<br> waray mo panlunura<br> tubtob pagtiltil didto ha kalawdan?<br> An im mga bituon,<br> kay ano nga say ha ira nagtiwak?<br> ngan an hangin mo nagtikwang han layag<br> ngan waray mo papudki han im linti?<br> Amo ba ito an may kagamhanan?<br> Ngan yana nakaraot pa ha imo<br> an ngaran ni Maria,<br> ngaran nga kalipay han mabiduon<br> nga ha im us nga suntok<br> ngan say nagbungkag han in tuluuhan!}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}SATAN.{{em}} — An akon tuluuhan? Waray palad!<br> Kay diri ka maaram<br> May ko pa bungto nga naluhod dakon?<br> Maabot mga sano<br> An lunlon nga karat'an<br> nga andam ko han bitas nga pagtoo<br> ngan lunlon kasakitan,<br> an peste, gubat, mga kagubot<br> han kadam-an nga nasod<br> ha tidaraon pa nga katuigan!<br> An iyo bungto, hin dugo ug luha<br> magsasablig ngan maglasaw ha tuna;<br> ta, didto han kahawnan<br> diri na mag-aawit<br> an tamsi nga naigo han bala;<br> an imo kagurangan,<br> an salog, siong, an mga burabod<br> di na pagtatahuron<br> han mga tawo nga asay nagbungkag<br> han im kalinaw ug pagkahura;}}<br><noinclude></noinclude> 27pcyxno17i4mldn76ih0llda5ziy8b 104 458170 1363038 2026-09-07T11:10:43Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1363038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|69}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{em}}ngan ako mabulos,<br> {{em}}{{em}}ak bubuhian lunlon mga hangin<br> {{em}}{{em}}bas han ira dalagan,<br> {{em}}{{em}}dara han kapungot<br> {{em}}{{em}}pagribukon an ngatanan nga bansag,<br> {{em}}{{em}}bas paraw nga maluya<br> {{em}}{{em}}ha tubig lumunod,<br> {{em}}{{em}}madugangan damo na nga pag-antos.<br> {{em}}{{em}}Akon babagyuhon<br> {{em}}{{em}}an mga tanom nga sadang pagpulsan,<br> {{em}}{{em}}ngan tikang dit ha sampaw<br> {{em}}{{em}}han hataas nga bukid<br> {{em}}{{em}}ak ilulugsong lanay nga kalayo<br> {{em}}{{em}}nga mag-aaso ug maglalalaga<br> {{em}}{{em}}bas sumunog han bungto,<br> {{em}}{{em}}kumusog, magdalait<br> {{em}}{{em}}nga kun nagsasarang na<br> {{em}}{{em}}han mga kahuykahoy nan-gagabot;<br> {{em}}{{em}}ngan an tuna mahadlok<br> {{em}}{{em}}han ak mga paningog<br> {{em}}{{em}}makurog ha kalisang nga di sama<br> {{em}}{{em}}ngan ha tagsa nga bay-og<br> {{em}}{{em}}magugulong an tuna, kinabuhi.<br> {{em}}{{em}}Hay! kamakapapaid!<br> {{em}}{{em}}Kadako nga kabido ug kasakit!<br> {{em}}{{em}}Ak madudungog hin di ko babation<br> {{em}}{{em}}ha dughan an mga bikho ug kasina<br> {{em}}{{em}}han ngatanan nga tawo<br> {{em}}{{em}}nga yana nalilipay<br> {{em}}{{em}}hin waray la nira karikandikan!}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}LEONIDO{{em}}{{em}}— Buwa! Di mahihimo! sasagngon ko!<br> {{em}}{{em}}Ha ngaran han Dios nga am ginsisingba,<br> {{em}}{{em}}pagsumat, hino ka?}} {{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}SATAN{{em}}{{em}}{{em}} — Kita han gahom, kabakod!<br> {{em}}{{em}}mga kalag nga gamhanan<br> {{em}}{{em}}nga ha tuna naghahadi<br> {{em}}{{em}}nasugot han akon tingog;<br> {{em}}{{em}}nasuno han ak bandera;<br> {{em}}{{em}}salit pamati, kun daw<br> {{em}}{{em}}nasikway ka han im pundok<br> {{em}}{{em}}ngan nagbasol, pakadi<br> {{em}}{{em}}ha ak tibway pagpasakop.<br> {{em}}{{em}}akon ka paglilipayon}}<br><noinclude></noinclude> d2k95ngj147rf4j5ucmvx7a2hkkp3dq 104 458171 1363039 2026-09-07T11:37:20Z GELatin777 997117 /* Proofread */ 1363039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="GELatin777" />[[Category:Mga Siday ni Jose Rizal (1961)]] [[Category:Waray]] {{c|70}}</noinclude>{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{gap}}{{em}}{{em}}{{em}}han imo lunlon karuyag;<br> {{em}}{{em}}{{em}}it makusog nga salog<br> {{em}}{{em}}{{em}}nga nairinggat pag-anod;<br> {{em}}{{em}}{{em}}amyon nga giniginhawa,<br> {{em}}{{em}}{{em}}han tamsi ginlulupad;<br> {{em}}{{em}}{{em}}mga tanom ug bukad,<br> {{em}}{{em}}{{em}}kabalayan ug tanaman,<br> {{em}}{{em}}{{em}}im ngatanan kun yana<br> {{em}}{{em}}{{em}}magbalhin ka hin pagtoo;<br> {{em}}{{em}}{{em}}kun an ngaran isikway mo<br> {{em}}{{em}}{{em}}hito nga ginsasaurog.<br> {{em}}{{em}}{{em}}Diri? Ta, kairo mo<br> {{em}}{{em}}{{em}}kun matig-a it im ulo<br> {{em}}{{em}}{{em}}ha akon buot maglaris,<br> {{em}}{{em}}{{em}}ha im tiil yana ngahaw<br> {{em}}{{em}}{{em}}kay magutak inin tuna<br> {{em}}{{em}}{{em}}ngan salit halulubong ka<br> {{em}}{{em}}{{em}}sugad ha baras nahuphop<br> {{em}}{{em}}{{em}}tagsa nga turo han tubig<br> {{em}}{{em}}{{em}}kun nanngunguga an adlaw.}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}LEONIDO.{{em}}{{em}}{{em}}— Kawang it imo panarhog.<br> {{em}}{{em}}{{em}}panhadlok mo la ha dila;<br> {{em}}{{em}}{{em}}kawang, kawang nga tinguha<br> {{em}}{{em}}{{em}}nga ako ha im magtoo;<br> {{em}}{{em}}{{em}}di gud bata nga kristiyano<br> {{em}}{{em}}{{em}}nahahadlok han demonyo,<br> {{em}}{{em}}{{em}}kay ha Anak ni Maria<br> {{em}}{{em}}{{em}}impyerno ikinukurog.<br> {{em}}{{em}}{{em}}Kalag ka nga buluruton!<br> {{em}}{{em}}{{em}}kadto, uli ha kasidman<br> {{em}}{{em}}{{em}}ha nayon han mga nguyngoy,<br> {{em}}{{em}}{{em}}ngan han dayon nga kaalo!....}}{{hanging indent|10em|{{gap}}{{gap}}SATAN.{{em}}{{em}}{{em}}{{em}} — Ada! kun im man karuyag<br> {{em}}{{em}}{{em}}kinahanglan mamatay ka:<br> {{em}}{{em}}{{em}}ikaw an urhi nga unong<br> {{em}}{{em}}{{em}}nga han ak kamot hinsakban;<br> {{em}}{{em}}{{em}}ikaw bayad han iba<br> {{em}}{{em}}{{em}}ha im ako bubulos.<br> {{em}}{{em}}{{em}}Mga yawa! Ak mga kaupdanan!<br> {{em}}{{em}}{{em}}nga ha maraot dako in kalipay<br> {{em}}{{em}}{{em}}ha mga kapaitan<br> {{em}}{{em}}{{em}}nadugang la an iyo pamagdumot,<br> {{em}}{{em}}{{em}}kadi kamo, kay matikang an away!}}<br><noinclude></noinclude> dpi7a7xm247bge5a2iyummn8tz0o960