Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Garxajis
0
7044
297444
271956
2026-05-15T12:28:22Z
~2026-29129-70
45631
297444
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prime minister mahdi gulaidh khadar.jpg|thumb|mahdi gulaid]]
[[Garxajis]] waa beel ka mid ah beelaha Isaaq. [[Garxajis]] wuxuu u kala baxa [https://ciidagale Ciidagale]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} , [https://habar Yoonis Habar Yoonis]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} iyo Cimraan waa sadexda reer ugu ballaadhan beelaha isaaq [https://65 65%]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Deegaan ahaan,waana reeraha ugu waaweyn qabiilada soomaaliyeed tiro ahaan.waxay soohdin qabiil la leeyihiin Ogaden dhinaca koonfureed, iyo dharw jilib ee Isaaq dhinaca galbeed, iyo dhinaca bariga wuxuu habaryoonis soohdin la leeyahay [[reer darawiish]] iyo [[Warsangeli]].
Waa reer dagaan ku ah
Somaliland,koonfur Somalia, Ethiopia waxay luGu qiyaasa tiradooda [https://3Milyan iyo dheeraad 3Milyan iyo dheeraad]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[[Habaryoonis]] iyo [https://ciidagale Ciidagale iyo Reer Cimraan]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} waxa laysku dhaha [https://Garxajis (G36) Garxajis (G36)]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Waana awooda beelaha isaaq Yagoo ah (3) sadexdooduba 3 reer oo waa wayn hadana [[Habaryoonis]] waa beel ka wada badan beelaha dhamaan isaaq Halka marka la qiimaynayo beelaha isaaq habaryoonis lagu qiimeeyo 55% [[Ciidagale]] waa reerka 2aad Amaba 3aax ee ugu badan Isaaq
- Reer Cimraan Marka aan leyahay ulama jeedo Cimraan sheekh isxaaq ee waa Cimraan kale oo dagan Koonfurta somalia dhulka la dhaho Baay iyo Bakool waxay la dagan yihiin oo ay sheegtaan Qabiilka Ashraaf ama Asharaaf.
Waxay sheegtaan in la dhaho Reer Cimraan Yacquub waxayna ku biireen Qabiilada Asharaafta ah ee dagan gobolada baay iyo Bakool. Lakin asalkoodu waa Qabiilka isaaq waliba waa Garxajis.
[[category:qabiil]]
i5rybxu2wbw2darmhtjt1h87nn4ojkm
297445
297444
2026-05-15T12:29:25Z
~2026-29129-70
45631
297445
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prime minister mahdi gulaidh khadar.jpg|thumb|mahdi gulaid]]
[[Garxajis]] waa beel ka mid ah beelaha Isaaq. [[Garxajis]] wuxuu u kala baxa [https://ciidagale Ciidagale]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} , [https://habar Yoonis Habar Yoonis]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} iyo Reer Cimraan waa sadexda reer ugu ballaadhan beelaha isaaq [https://65 65%]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Deegaan ahaan,waana reeraha ugu waaweyn qabiilada soomaaliyeed tiro ahaan.waxay soohdin qabiil la leeyihiin Ogaden dhinaca koonfureed, iyo dharw jilib ee Isaaq dhinaca galbeed, iyo dhinaca bariga wuxuu habaryoonis soohdin la leeyahay [[reer darawiish]] iyo [[Warsangeli]].
Waa reer dagaan ku ah
Somaliland,koonfur Somalia, Ethiopia waxay luGu qiyaasa tiradooda [https://3Milyan iyo dheeraad 3Milyan iyo dheeraad]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[[Habaryoonis]] iyo [https://ciidagale Ciidagale iyo Reer Cimraan]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} waxa laysku dhaha [https://Garxajis (G36) Garxajis (G36)]{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Waana awooda beelaha isaaq Yagoo ah (3) sadexdooduba 3 reer oo waa wayn hadana [[Habaryoonis]] waa beel ka wada badan beelaha dhamaan isaaq Halka marka la qiimaynayo beelaha isaaq habaryoonis lagu qiimeeyo 55% [[Ciidagale]] waa reerka 2aad Amaba 3aax ee ugu badan Isaaq
- Reer Cimraan Marka aan leyahay ulama jeedo Cimraan sheekh isxaaq ee waa Cimraan kale oo dagan Koonfurta somalia dhulka la dhaho Baay iyo Bakool waxay la dagan yihiin oo ay sheegtaan Qabiilka Ashraaf ama Asharaaf.
Waxay sheegtaan in la dhaho Reer Cimraan Yacquub waxayna ku biireen Qabiilada Asharaafta ah ee dagan gobolada baay iyo Bakool. Lakin asalkoodu waa Qabiilka isaaq waliba waa Garxajis.
[[category:qabiil]]
o17kp3p25bohz3svmhd5e16350uvegm
Maxamed Mooge
0
9595
297464
297390
2026-05-15T19:59:52Z
~2026-27958-27
45557
/* Hoggaamiyeyaasha La Xidhiidha (SNM) */
297464
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| honorific_prefix = Maxamed Mooge Liibaan
| name = <br />محمد الموجي لبنان
| honorific_suffix =
| image =
| image_size = 600px
| alt =
| caption = Maxamed Mooge Liibaan
| native_name =
| native_name_lang = Somaliland
| birth_name = <!-- only use if different from name above -->
| birth_date = Horaantii 1944
| birth_place = [[Hargeysa]], [[Somaliland]] , [[Somalia]]
| baptised = <!-- will not display if birth_date is entered -->
| disappeared_date = <!-- {{disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) -->
| disappeared_place =
| disappeared_status =
| death_date = {{Dhimashada iyo sanadka|1984|06|04|1944}}
| death_place = inta u dhaxeysa Awaare Iyo Dhagaxbuur
| death_cause = Shirqool lagu dilay
| body_discovered =
| resting_place = duleedka degmada Awaare
| resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->
| monuments =
| residence =
| nationality =
| other_names =
| ethnicity = [[Somali]]
| citizenship = [[File:Flag_of_Somaliland.svg|25px]] [[Somaliland]]
| education =
| alma_mater =
| occupation = [[Macalin]], [[Abwaan]], Hoggaamiye militari
| years_active = 1960kii ilaa 1980meyihii
| era =
| organization =
| agent =
| known_for =
| notable_works = [[Abwaan]], [[Siyaasad|dhaqdhaqaaq siyaasad]]
| style =
| home_town =
| salary =
| net_worth =
| height =
| weight =
| television =
| title =
| term =
| predecessor =
| successor =
| party =
| movement = [[SNM]]
| opponents =
| boards =
| religion = [[Islaam]]
| denomination = <!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source -->
| criminal_charge = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources -->
| criminal_penalty =
| criminal_status =
| spouse =
| partner =
| children =
| parents =
| relatives = [[Axmed Mooge Liibaan]]
| callsign =
| awards =
| website = {{URL|1=https://masuul.com/hees/artist/m/mohamed-mooge |2=Mohamed mooge 128 heesood}}
| module =
| module2 =
| module3 =
| module4 =
| module5 =
| module6 =
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
}}
'''Maxamed Mooge Liibaan''' (Af Ingiriis: Mohamed Mooge Liibaan, Af Carabi: محمد الموجي لبنان) wuxuu ahaa macallin, fanaan, abwaan hal-abuur sare leh iyo halgamaa Soomaaliyeed oo si weyn ugu lug lahaa fanka, suugaanta iyo siyaasadda. Wuxuu caan ku ahaa codkiisa firfircoon, heesaha gubaabada iyo doorkiisii wacyigelinta shacabka xilliyadii adkaa ee Soomaaliya.
==Tariikh==
Maxamed Mooge Liibaan wuxuu ku dhashay magaalada [[Hargeysa]] oo maanta ah caasimadda dalka [[Somaliland]]. Asaga iyo walaalkiis Axmed Mooge, iyagoo da'yar, waxay bilaabeen heesida iyo laxameynta suugaanta Soomaaliyeed, iyaga oo noqday labo ka mid ah fannaaniintii ugu caansan uguna saamaynta badnaa waqtigooda. Maxamed Mooge waxa uu sidoo kale ka mid ahaa xubnihii kooxda faneed ee caanka ahayd ee Hobolada Waaberi, taas oo ahayd hobol faneedkii ugu weynaa uguna saameynta badnaa ee Soomaaliya.
Maxamed Mooge wuxuu caan ku noqday garaacida kaban-ka, isagoo noqday fanaan aad u gaar ah oo laxan iyo codba leh. Ka hor intii aanu si buuxda u gelin fanka, Maxamed wuxuu ahaa macallin ka tirsan Wasaaradda Waxbarashada Soomaaliya. Fanaannimadiisa waxaa si weyn loogu arkay sanadihii 1970-meeyadii, xilli ay ka dhex muuqdeen heeso wacyigelin iyo kuwa bulshada u taagan.
Sannadkii 1971, taliskii Soomaaliya ayaa Maxamed Mooge shaqada ka fadhiisiyay, kadib markii loo arkay inuu ka soo horjeedo xukunka kalitaliska ee Maxamed Siyaad Barre. Intii uu dalka joogo, Maxamed Mooge wuxuu qaaday heeso si dadban uga soo horjeeday nidaamka xukunka, isaga oo adeegsanayay suugaan wacyigelin ah oo dhiirrigelinaysay xorriyadda iyo midnimada bulshada.
Intii lagu guda jiray 1970-meeyadii, Maxamed Mooge si qarsoodi ah ayuu dalka uga baxay, wuxuuna muddo ku sugnaa dalalka Kiiniya iyo Ingiriiska, halkaas oo uu ka sii waday halganka faneed iyo midka siyaasadeed ee uu ku doonayay inuu ka hor yimaado nidaamka cadaawadda ku heystay shacabka Soomaaliyeed.
Maxamed Mooge wuxuu markii ugu horreysay ku biiray dhaqdhaqaaqii Siyaad-diidka ahaa ee [[SSDF|Jabhadda SSDF]], halkaas oo uu noqday fanaan hoggaaminayay halganka wacyigelinta. Waxaa ka mid ah heesihii uu qaaday "Soomaalidu ma huruddaa?" iyo "Lix iyo labaatankii Juun ku lednay, kowdii Luulyo liibaaney, kow iyo labaatankii Oktoobar leeleelay" — heeso si toos ah uga dhan ahaa nidaamkii kali-taliska. ku dhawaad muddo saddex sano ah ayuu maxamed mooge la shaqeynayay ''Jabhaddii SSDF''.
Maxamed Mooge wuxuu ahaa qof aad u nacayb badan xukunka Siyaad Barre, mana jirin heeso uu ku ammaanay nidaamkaas. Sidoo kale, ma jirin heeso badan oo Idaacadaha Dowladda Soomaaliyeed laga duubay, sababtoo ah Maxamed Mooge wuxuu u arkayay idaacadahaasi inay yihiin kuwo aan matalin shacabka, una adeegaya taliska.
Fanka Maxamed Mooge wuxuu ku jiraa qaybta fanka loo yaqaan "Fadhiga," wuxuuna leeyahay cod lab-labaan ah oo aad u macaan, lehna luuq farshaxanimo ku dheehan. Codkiisa iyo laxankiisa ayaa dadka si qoto dheer u taabtay, waxaana la sheegaa in heesihiisa ay yihiin kuwa guryaha Soomaaliyeed laga maqlo ilaa iyo maanta. Maxamed Mooge wuxuu ahaa bulshaawi qalanbaawi, hilaad fog iyo hiyi durugsan, wuxuuna fankiisa u arkaa mid aan duugoobi doonin inta ay dad nool yihiin.
Maxamed Mooge wuxuu ahaa walaalkii fanka Soomaaliyeed ee caanka ahaa Axmed Mooge. Ilaahay naxariistii janno ha ka waraabiyo, Maxamed Mooge wuxuu ku shahiiday halganka xoraynta Soomaaliliand 5-ta June 1984.
===SNM===
Maxamed Mooge wuxuu si firfircoon uga qayb qaatay halgankii ka dhanka ahaa xukunka Siyaad Barre, wuxuuna ka mid ahaa hoggaamiyeyaashii wacyigelinta ee ururka SNM (Somaliland National Movement). Ka hor intii uusan si rasmi ah ugu biirin SNM, wuxuu ku jiray Jabhaddii SSDF, isagoo ah fanaan waday heeso si toos ah ula dagaalamay taliska.
Maxamed Mooge wuxuu ahaa madaxii warfaafinta iyo idaacaddii halganka ee SNM, isagoo si weyn uga qayb qaatay gudbinta fariimaha halganka iyo wacyigelinta bulshada. Waxa uu si hagar la’aan ah ugu huray noloshiisa hawlihii xoraynta, waxaana lagu xasuustaa geesinimadiisa iyo kartidiisa wacyigelineed.
Waxaa xusid mudan in Maxamed Mooge Liibaan, inuu ka mid ahaaa taliyeyaasha milatari ee SNM sida C''ol. Maxamed Kaahin , Col. Ibraahim Koodbuur'', C''ol. Aadan Maxamed Guhad (Aden walli)'' , ''Mahamoud Ismail Gabush'' , ''Gen.Daoud iyo taliyayal iyo Saraakiil ciidamo badan'' , haddana uu si dhow ula shaqeyn jiray dhammaan qeybaha SNM . Mooge wuxuu codka iyo maskaxda wacyigelinta iyo siyasada ururka, isagoo ahaa tiir-dhexaadka suugaanta halganka, Hawl-galinta , Sahanka iyo Bixinta talooyinka ciiddan.
====Hoggaamiyeyaasha La Xidhiidha (SNM)====
*Col. Ibraahim Koodbuur
*Col. Maxamed Kaahin Axmed
*Col. Aadan Maxamed Guhad (Aden Wali)
*Mahamoud Ismail Gabush
*Gen. Daoud
*Hussein Dheere
*Askar (Sarkaal)
===Geeridii Maxamed Mooge Liibaan===
Afartii bishii June 1984, abwaankii iyo halgamaa Maxamed Mooge Liibaan iyo 16 dagaalyahan oo ka tirsanaa SNM ayaa ku geeriyooday weerar jid-goyn ah oo ka dhacay meel u dhexaysa magaalooyinka Awaare iyo Dhagax Buur, gaar ahaan aagga Meermeerta . Weerarkan waxaa geystay ciidamadii taliska Siyaad Barre, waxaana si gaar ah loogu beegsaday madaxii wacyigelinta SNM iyo asxaabtiisii.
Waqtigaas, Maxamed Mooge iyo aqoonyahanno kale oo ka tirsanaa hoggaanka SNM waxay aad uga walaacsanaayeen in qaar ka mid ah saraakiisha ururka ay u xagliyeen nidaam ku dhisnaa khalaawo, foox la shido, iyo xiriir dhaw oo lala yeesho awliyada. Waxay u arkayeen in arrintaasi khatar gelin karto diyaargarowga milateri ee lagama maarmaanka ah, maadaama ay suuragal tahay in ciidamo aan si fiican u tababaran loo diro hawlgallo culus taas oo keeni karta khasaare weyn.
Subax ka mid ah maalmaha xiisaddaas, annaga oo shaah wada cabbayna, ayaa noo yimid Xassan Tarabi — oo markaas ahaa abaanduule ka tirsan ciidankii degganaa xerada. Habeenkii ka horreeyay (4/6/1984), waxaa soo baxay war sheegaya in Taliyaha Ciidanka SNM, Ibraahim Koodbuur, uu baabuurkiisii iyo ilaaladiisii khaaska ahayd siiyey sarkaal la oran jirey Ina Askar (ma aha Kornayl Cabdillahi Askar), oo ka mid ahaa saraakiisha khalaaweya. Habeenkaas, baabuurkii iyo ciidankii la socday Ina Askar ayaa ku dhacay gacanta ciidamadii Siyaad Barre meel la yiraahdo Celiyo, halkaasna lagu dilay ilaaladii iyo sarkaalkii, baabuurkiina subaxnimadii waxaa la geeyey Hargeysa.
Markii uu war ka helay dhacdadan, Maxamed Mooge ayaa si cadho leh ugu yidhi Xassan Tarabi — oo laftiisu ka mid ahaa raggii khalaaweya, islamarkaana xertiisa gaarka ah uu ka tirsanaa wadaadka la dilay — isagoo kaftan qadhaadh ku jiro:
> “Xassan Tarabiyow, xiligan aadka u xun ee qof wax ka yaqaanna ciidamada iyo amnigooda aysan suuragal ahayn in sahal lagu seego, maxaa haddii Ina Askar yahay awliyo uu ciidanka faqashta ee Celiya ku gabanaya ugu sii sheegi waayey in khatar ay soo fool leedahay, oo aan loo sheegin?”
Hadalkan ayaa Xassan Tarabi cadho geliyey, wuxuuna isla markiiba bastoolad kala baxay, isagoo toogasho ku dhuftay Maxamed Mooge, xabadduna waxay ka cuskatay aagga goljilicda ee sarcanta guudkeeda.
Maxamed Mooge waxaa loo qaaday dhakhtarka ciidanka ee Awaare, balse dhakhtarku wuxuu ku taliyey in loo qaado Dhagax Buur. Intii lagu sii jiray safarka, weerarkii jid-goynta ayaa dhacay, halkaasna waxaa ku naf waayey Maxamed Mooge iyo ilaa 16 dagaalyahan oo la socday.
Allaha u naxariisto dhammaantood.
===Saameynta iyo Dhaxalka===
Maxamed Mooge wuxuu ka mid yahay halyeeyada fanka Soomaaliyeed ee saameynta weyn ku yeeshay hiddaha iyo dhaqanka. Waxa uu sii waday dhaqankii halganka iyo wacyigelinta iyadoo codkiisa iyo heesihiisu ay weli ku nool yihiin qalbiyada dad badan oo Soomaaliyeed, gaar ahaan bulshada Somaliland iyo guud ahaan Soomaalida.
Dhaxalkiisa faneed kuma eka halganka oo keliya, balse wuxuu ku muuqday sida uu u qaadan jiray gabayo iyo maansooyin qiimo leh oo suugaanta Soomaaliyeed hodmiyey. Wuxuu ku luuqeeyay gabayo badan oo cajiib ah oo ay curiyeen abwaanno waaweyn sida ''Sayid Maxamed Cabdille Xasan'' iyo ''Abwaan Qaasim''. Dhanka maansooyinka casriga ah, wuxuu sidoo kale si qiiro leh u qaadi jiray maansooyinka Abwaan Hadraawi, kuwaas oo uu u beddeli jiray heeso hodan ku ah micne iyo murti. Tani waxay muujinaysay aqoontiisa suugaaneed iyo sida uu ugu dheeraa fanka wacyigelinta bulshada.
Sido kale , dhaqanka waxa hodan ku ah suugaan, hees, gabay, iyo ciyaaro dhaqameed sida Dhaanto ,Baarcadaha iyo Jaandheerta , kuwaas oo gudbiya aqoon, wacyi, iyo xusuusta bulshada. Waxay sidoo kale xoojiyaan midnimada iyo isku xidhnaanta bulshada, iyagoo ilaalinaya afka iyo hiddaha dhaqankeena.
Maxamed Mooge sidoo kale wuxuu noqday astaan qaran oo lagu xasuusto geesinimada, halganka, iyo fanka isku mar, taas oo ka dhigaysa mid aan marnaba la ilaawi karin.
===Xigashooyin===
Cabdiqani Maxamed Xuseen, Taariikhda Fanka Soomaaliyeed, Hargeysa, 2010.
Axmed Maxamed Cali, Fanka iyo Siyaasadda Soomaaliya, Muqdisho, 2005.
Jaamac Maxamed Xuseen, Heesaha Halganka iyo Fanka Soomaalida, Djibouti, 2018.
== Heesha==
*''Aamiinta kula idhi''
*''Allahayow''
*''Adduunyoow''
*''Adigiyo jacaylkana''
*''Baxsanow Hadraawow''
*''Ciilka Dadweynaha''
*''Dadka hayska weyneyn''
*''Dalxiis''
*''Dhayyal looma heesee''
*''Dhulkii hooyo''
*''Doonidii Jacaylka''
*''Galbis''
*''Guga''
*''Habluhu kala wanaagsan''
*''Hami Iyo Jacayl''
*''Haween U Samir''
*''Idil''
*''Ifka''
*''Jirab''
*''La Jiifiyaana''
*''Maxaa Iga Galay Nin Geelbadan''
*''Mudantii haweenkaa''
*''Nabsiga Hiisha''
*''Nafta Ku Ogolaatay''
*''Oogada Jirkeygiyo''
*''Saxarla''
*''Saylaha''
*''Shacbaan''
*''Waa Oday Kasheekee''
*''Walaac''
*''Waayeel Dadow''
*''Xeebtaa Jabuuti''
*''Xilo Jano''
*''sabab kale ha moodine
==Sidoo kale fiiri==
* [[Fanka Soomaalida]]
* [[Dhaqan Soomaali]]
* [[Gabay]]
==References==
*[https://hadhwanaagnews.ca/mobile/articles/27948/Foolaad-iyo-fahamkaygii-WQ-Maxamed-Yaasiin-Maxamed Foolaad iyo fahamkaygii] (Buuga Foolaad).Sooyalkii M.Mooge.
*Journal of Somali Cultural Heritage — a historical account and analysis of Somali traditions and heritage, 8 October 2007.
{{Reflist}}
[[Category:Hees]]
[[Category:Fan iyo Suugaan]]
[[Category:Hiddo iyo dhaqan]]
[[Category: Muusiga]]
[[Category:Gabayada]]
[[Category: Filimaanta]]
[[Category: Qalabka Muusiga]]
2dm3jmdekrjcqdfuh1a2f3zcwtajsmt
Wikipedia:Bureaucrats
4
9852
297465
295866
2026-05-16T02:39:25Z
YiFeiBot
10346
بوت: ترحيل 1 وصلة إنترويكي, موجودة الآن في [[d:|ويكي بيانات]] على [[d:q4048515]]
297465
wikitext
text/x-wiki
<div class="toccolours" style="margin-bottom: 0.5em; padding:10px; background:#FFF2CF; text-align:center; font-size: 95%;">
[[File:Wikipedia Administrator.svg|90px|left]][[File:Wikipedia Administrator.svg|90px|right]]
'''[[Wikipedia:Maamulka|Maamulaha]]''' <small>([[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrat]], [[Wikipedia:Steward|Steward]], [[Wikipedia:Check user|Check user]])</small>
<div style="font-size: 100%;">
</div>
<div style="font-size: 85%;">
</div><div style="clear:both;">
</div>
</div><noinclude>
</noinclude>
[[file:Wikipedia bureaucrat.svg|right|145]]
'''Bureaucrats''' waa isticmaale leh seddex awoodood dheeraad ah waxyaaba kale ayaa usii dheer maamulka, waxa ayna kala yihiin:
#Dalacsiinta isticmaalaha caadiga ah ee maamulka ama Bureaucrats.
# Siinta akoon isticmaale ugaar ah ee bot.
# Dib umagacaabista akoonka isticmaalaha.
Ma awoodo Bureaucrats inuu awoodda maamul ka qaado, waa in uu soo maraa [[wikipedia:Stewards|Stewards]] si ay arintaas usuurtoowdo, waxaa usuuragal in uu ku sii daro kooxo dheeraad ah: [[wikipedia:Maamulka|Maamulka]], [[wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]], [[wikipedia:Bot|Bot]], [[wikipedia:Importers|Importers]], [[wikipedia:murashax|Murashax]],waxa uu awoodaa tirtirista qaybaha: [[wikipedia:Bot|Bot]], [[wikipedia:Importers|Importers]], [[Wikipedia:filters abuse|filters abuse]].
{{Maamulka/biloow}}
{{Maamulka/xariiq|Maax|||20070114|20130227|}}
{{Maamulka/xariiq|Mimursal|||20100119|20130227|pausa}}
{{Maamulka/dhamaad}}
[[Category:Wikipedia bureaucrats]]
[[ga:Vicipéid:Riarthóirí#Maorlathaigh]]
[[simple:Wikipedia:Administrators#Bureaucrat]]
[[ss:Wikipedia:Administrators#Bureaucrats]]
[[ur:منصوبہ:مامورین اداری]]
==Boga isticmaalaha==
<div style="float:left; border:solid #808080 1px; margin: 1px;">
{| cellspacing="0" style="width:238px;background:#DBDBDB"
| style="width:45px;height:45px;background:#ADADAD;text-align:center;font-size:11pt"|[[File:Wikipedia_bureaucrat.svg|thumb|45px]]
| style="font-size:10pt;padding:4pt;line-height:1.25em"|Isticmaalahani waxa uu leeyahay '''[[Wikipedia:Bureaucrats|Bureaucrats]]''' [[Bogga Hore|Wikipediaha Soomaaliga]]. {{#if:{{{1|}}}|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">([{{fullurl:{{{lang_code|en}}}:Special:ListUsers|limit=1&username={{urlencode:{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}}}}} <span style="color:#5871C6;">Dabagal{{#if:{{{lang_code|}}}| {{{lang_code}}}|}}</span>])</span>|<span style="font-size:0.9em;" class="plainlinks">([{{fullurl:Special:ListUsers|limit=1&username={{urlencode:{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}}}}} <span style="color:#5871C6;">Hubi</span>])</span>}}
<includeonly> [[Category:Dhaqaajiyaha bogga|{{PAGENAME}}]]</includeonly>
|}</div><noinclude>
[[Category:Sanduuq|Bureaucrats]]
</noinclude>
2mxxh083glnp1k29b5darfbnn6ba29k
Beesha reer maxamed Maxad case
0
23612
297449
296065
2026-05-15T17:40:50Z
شيخ عبد الرحمن
44350
/* Hoggaanka Dhaqanka */ Corrected
297449
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Somali Clan}}
{{Infobox ethnic group
| group = Reer Maxamed<br> رير محمد <br> La famille de Mohammed
| native_name = رير محمد
| native_name_lang = ar
| flag = [[File:Flag_of_Somaliland.svg|70px]] [[File:Flag_of_Djibouti.svg|60px]] [[File:Flag_of_Somalia.svg|60px]] [[File:Flag_of_Ethiopia.svg|70px]]
[[File:Flag_of_Kenya.svg|60px]] [[File:Flag_of_Qatar.svg|70px]] [[File:Flag_of_the_United_States.svg|60px]] [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Kuwait.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Saudi_Arabia.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Italy.svg|60px]]
| ethnicity = Somali
| clan = Samaroon
| parent_tribe = Gadabuursi (Dir)
| subclan = Maxamed Muuse Maxamed
| descended = Maxamed Muuse Maxamed Samarroon Siciid Daa'uud
|rels=[[File:Star and Crescent.svg|19px]] [[Islam]] ([[Sunni Islam|Sunni<Sup>100%</sup>]])|related-c=[[Maxad case]], [[Bahabar Aadan]] , [[Habarcafaan]] , [[Makaahiil]] ,[[Jibriil Yoonis]] and other [[Gadabuursi]] groups <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->|languages=[[Somali]], [[Carabi]], [[Oromo]], [[France|French]], [[English]], [[Amharic]]|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Djibouti}}|region3={{flagcountry|Ethiopia}}|region4={{flagcountry|Saudi_Arabia}}|region5={{flagcountry|Kenya}}|region6={{flagcountry|United States}}|region7={{flagcountry|Somalia}}|region8={{flagcountry|Eritrea}}}}
'''Reer Moh'd''' ([[Af-Soomaali|Soomaali]]: '''Reer Maxamed''', [[Af-Carabi]]: رير محمد, [[Af-Faransiis]]:'''La famille de Mohammed''') waa jilib ka tirsan beelaha Samaroon ([[Gadabuursi]]), gaar ahaan faraca '''Maxamed Muuse Maxamed ee Siciid Daa'uud'''. Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]<ref>"Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]"</ref>, [[Awdal]], [[Hargeysa]] ee [[Somaliland]] iyo Jamhuuriyadda [[Djibouti]], sidoo kale waxay ku nool yihiin qaybo ka mid ah Soomaaliya iyo qurbaha.
[[File:Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7).png|thumb|300px|<Mark>Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7)</Mark>]]
== Qaybinta iyo Deegaannada ==
*Beesha Reer Maxamed waxay ka mid tahay beelaha hoostaga '''Habar Muuse''', waxaana ay ka tirsan tahay faraca Maxamedcase Makadoor Siciid Daa'uud ee Gadabuursi. Beeshu waxay ka kooban tahay toddoba jilib.Waan qabiilka ugu badan Beelaha maxamed case,Reer Maxamed waa dadka ilbax ahaan ugu horeeya dadka Soomaalida taasi waxa kuu cadaynaysa: Marka la jooga qurbaha ama dalka dibadiisa in xifiisyada iyo meelaha shaqooyinka muhiimka ahi ka socdaan dadka kaliya ee aad ku arkaysaa ay yihiin dad ka soo jeeda Beesha Reer Maxamed, markaas taasi waxa ay ku tusinaysaa inay yihiin dad leh xadaarad iyo ilbaxnimo soo jireen ah.
*Reer maxamed waa dad lagu yaqaano geesinimo iyo raganimo sido kale waa dad xadaariyiina.
*Beesha Reer Maxamed waa Beelaha hogaanka siyaasadeed maamul majaraha u haya dawladaha Soomaalida.Beesha Reer Maxamed ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Reer Maxamed waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case u matala kuraasta saami siyaasadeed ee [[Somaliland]], [[Somalia]] iyo [[Djibouti]].
<blockquote>Beesha Reer Maxamed waxay caan ku tahay nabada iyo horumarka. Tan iyo ilaa heshiisyadii lagu dhisay maamulka Soomaaliland ayay beeshu martigelin, taageero, dhexdhexaadin iyo tusaalayn ku wadan bulshada ku dhaqan deegaanadaasi. Waxaa intaas dheer oo [[Beesha reer maxamed Maxad case|beesha Reer Maxamed]] lagu yaqaanaa horumarinta iyo dhiirigelinta waxbarashada, caafimaadka, aqoonta iyo cilmiga.</blockquote>
'''Deegaannada ay beeshu degto waxaa ka mid ah:'''
* Dooxada Dibirawayn
* Degmada Baki
* Abdulqaadir
* Dooxada Biji
* Tooraboore
* Fardo-lagu-xidh
* Budlalay
* Qabri-bayax
* Balcad
* Janaale
* Bu'aale
* Aw-dheegle
* Lawyacaddo
* Heemaal
* Kismaayo
* Fiqi Aadan
* Sheekh Awaare
* Damasha
* Saylac
* Jaldessa
* Diri
* Xooray
* Carawayne
* Afcas
* Xamarta
* Hargeysa
* Cali Xaydh
* Bus
* Caasha-cado
* Bacado
* Jidhi
* Buurta Siimoodi
* Dur-Dur Cad
* Sitti
* Abaarso
* Kalabaydh
* Hadh-wanaag
* Arabsiyo
* Harar
* Gabiley
* Sanaag
* Sambabka Cas
* Jowhar
* Dilla
* Magaalada Borama (Gobolka Awdal)
* Qaybo ka mid ah Djibouti
* Iyo Qurbaha
== Dhaqaalaha ==
*Dhaqaalaha '''Beesha Reer Maxamed''' waa mid ku dhisan saddex tiir oo waaweyn: xoolo-dhaqasho, macdan, iyo beeraha. Beeshu waxay degtaa deegaano kala duwan, taas oo sahashay in ay yeeshaan dhaqaale ku tiirsan khayraadka dabiiciga ah iyo ganacsi isku xidhan.
=== Xoolo-dhaqasho ===
[[File:Somali camel.jpg|thumb|right|250px| Geelaha dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
[[File:Somali Goats.jpg|thumb|right|250px| Adhiga dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
Xoolo-dhaqashadu waa laf-dhabarta dhaqaalaha beesha. Geela, lo’da, iyo ariga ayaa bixiya caano, hilib, iyo dakhli ganacsi oo laga helo suuqyada maxalliga ah iyo kuwa gobolka.
=== Macdan ===
[[File:Beryl South Africa.jpg|thumb|right|250px|Beryl — Macdanta Beryllium ee Buuraha Simoodi waa mid laga yaqaan deegaanada beeshu ku nooshahay.]]
Deegaannada qaarkood ee ay beeshu degto, gaar ahaan Buuraha '''Siimoodi''', waxaa laga helaa dahab iyo macdano kale. Soo saarista macdantani waxay qayb ka qaadataa dakhliga iyo ganacsiga deegaanka iyo qoysaska qaarkood.
=== Beeraha ===
[[File:Somalia, Awdal region, Baki District.png|thumb|right|250px|Map-ka Baki, Awdal - Sawir Muujinaya deeganka baki.]]
[[File:Baki awdal1.jpg|thumb|right|290px|Beeraha Xabxabka ee baki]]
[[File:Watermelon_from_Senegal.jpg|thumb|right|250px|Xabxabka la soo goostay]]
Beeruhu waa tiir kale oo muhiim ah. '''Beesha reer maxamed''' waxay si gaar ah ugu xeel dheer yihiin beerista xabxabka iyo dalagyo kale. Wax soo saarka qaar waxaa loo suuq geeyaa gudaha dalka, halka qaar kalena loo dhoofiyo dalalka dariska ah sida [[Ethiopia]] iyo [[Djibouti]].
*Ganacsiga beesha kuma koobna wax-soo-saarka oo keliya, balse wuxuu isku xiraa miyiga, goobaha macdanta laga qodo, Goobaha wax-soo-saarka iyo suuqyada waaweyn, taas oo muujinaysa nidaam dhaqaale oo firfircoon.
== Taariikhda ==
[[File:Zeila ruins.jpeg|thumb|middle|350px|Dhismayaal qadiimi ah oo ku yaal magaalada [[Saylac]], kuwaas oo ka mid ah guryihii dhagaxa ahaa ee taariikhiga ahaa ee magaalada ay ka dhistay [[Beesha reer maxamed Maxad case|Beesha reer maxamed]].]]
<blockquote>
Beesha reer maxamed waxay ka mid ahayd bulshooyinkii taariikhda dheer ku lahaa magaalo xeebeedka [[Saylac]] ee gobolka [[Awdal]]. Magaalada Saylac waxay qarniyo badan ahayd xarun ganacsi, diin iyo ilbaxnimo oo muhiim u ahayd Geeska Afrika.</blockquote><br><blockquote>Guryaha qadiimiga ah ee dhagaxa ka samaysan ee ku yaal magaalada ayaa ka mid ah astaamaha taariikhiga ah ee magaalada, waxaana la sheegaa in dhismayaashaasi ay la xiriireen farsamooyin hore oo lagu farsamayn jiray sonkorta iyo ganacsiga badeecooyinka kale.</blockquote>
[[File:Zayla.jpg|thumb|right|280px|Ruins of the Muslim [[Adal Sultanate|Sultanate of Adal]] in Zeila, Somaliland]]
Saylac waxay ahayd magaalo muhiim ah oo ku jirtay dawladihii Islaamiga ahaa ee Geeska Afrika sida [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]] iyo [[Saldanadii Cadal]]. Labadan saldanadood waxay door weyn ka ciyaareen taariikhda gobolka, gaar ahaan xilligii dagaalladii u dhexeeyay dawladaha Islaamka iyo boqortooyadii Abyssinia.
[[File:The Sultanate of Ifat.png|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]].]]
Saldanadii Ifat waxay ahayd mid ka mid ah dawladihii Islaamiga ahaa ee hore uga jiray Geeska Afrika, waxayna maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah xeebaha iyo dhulka gudaha. Magaalada Saylac waxay ahayd mid ka mid ah dekedihii muhiimka ahaa ee dawladan.
[[File:Adal sultanate during the conquest of habesh.jpg|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadii Cadal]].]]
Kadib burburkii Ifat, [[Saldanadii Cadal]] ayaa noqotay dawlad awood badan oo maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah Geeska Afrika. Xilligii [[Imaam Axmed Guray|Imaam Axmed Gurey]] (Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi)oo aha [[Gadabuursi|Beesha Gadabuursi]] gaar ahan beelaha Maxad case lafta Cismaan Muuse Maxamed Case (Abrayn ), Cadal waxay noqotay quwad militari oo xooggan oo dagaallo waaweyn la gashay boqortooyadii Itoobiya.
[[File:City Gate, Harar Jugol (14464345823).jpg|City_Gate,_Harar_Jugol_(14464345823)|thumb|right|280px|Derbiyada magaalada taariikhiga ah ee [[Harar]].]]
Magaalada [[Harar]] ayaa sidoo kale xiriir dhow la lahayd Saylac iyo dawladihii Islaamiga ahaa ee gobolka. Harar waxay ahayd xarun diimeed iyo mid siyaasadeed oo muhiim ah qarniyo badan.
=== Kaalinta Beesha Gadabuursi ee Halganka Madax-bannaanida Jabuuti ===
Beesha [[Gadabuursi]] (Samaroon) waxay door aasaasi ah ka qaadatay halgankii madax-bannaanida dalka Jabuuti. Iyadoo ka kooban saddexda garab ee waaweyn ('''Habar Cafaan, Makaahiil, iyo Mahad-Asse'''), beeshu waxay horseed ka ahayd dhaqdhaqaaqyadii ugu horreeyay ee siyaasadda iyo kuwii dambe ee hubaysnaa.
=== Geesiyaasha Beesha ee Halganka Horkacay ===
==== 1. Hoggaanka Siyaasadda iyo Bilowgii Halganka ====
* '''Djama Ali Moussa (Mahad-Asse= Bahabar celi)''': Wuxuu ahaa ninkii u horreeyay ee Soomaali ah ee loo doorto madaxa Golaha Dowladda (President of the Government Council) ee French Somaliland (1946–1957). Wuxuu ahaa aasaasihii nidaamka siyaasadeed ee Jabuuti.
* '''Sultan Mahamed Haji Dideh (Mahad-Asse=Bahabar celi)''': Ganacsade iyo oday dhaqameed dhisay kaabayaasha magaalada Jabuuti, dhisayna masaajidkii ugu horreeyay 1891,ahaana ninkii magaca '''French Somaliland''' (Côte Française des Somalis) u bixiyay dhulka Jabuuti, ninkaas waxa la sheegaa inuu ahaa halgamaagii weynaa ee jabuuti soo mara. Sidoo kale aha suldanki Saylac waqtigi British Somaliland horaantii qarnigii 20aad.
* '''Haji Jibril Jilane Farah(Mahad-Asse=Rer Maxamed)''': Halgamaa weyn oo lagu yaqaanay aragtidiisa dheer iyo dhabar-adayga uu kala hor yimid gumeysiga Faransiiska, ahaana siyaasigii ugu muhiim sanaa ee Faransiisku ku dileen [[Jabuuti|Jabuuti.]]
==== 2. Aqoonyahannada iyo Garabka Hubaysan (FLCS) ====
* '''Dr. Omar Osman Rabeh (Makaahiil/Reer Yoonis)''': Aqoonyahan iyo mufakir weyn. Xabsigii uu ku jiray 1968–1975 wuxuu ahaa calaamad u ah iska caabinta Faransiiska. Isaga dartiis ayaa loo fuliyay afduubkii safiirka Faransiiska.
* '''Mohamed Osman Huffaneh (Makaahiil)''': Mid ka mid ah saraakiishii ugu sarreeyay ee ururka [[Somali Coast Protectorate|FLCS]], ahaana ninkii horseeday hawlgalladii milatari ee gumeysiga lagu wiiqay.
* '''Omar Sharidi Buuni (Habar Cafaan)''': Halgamaa caan ah oo ka mid ahaa dhallinyaradii ugu horreysay ee abaabusha kacdoonnada magaalooyinka, isagoo ka tirsanaa ururradii horyaalka u ahaa xornimada.
* '''Mohamed Omar(Makaahiil: Bahabar Cabdale)(Halgamaa)''':Waxa uu ka mid ahaa dhalinyarti u soo dhabar adaygay cadaadiska gumeysiga ee lala beegsanayay halgamayaasha Jabuuti
==== 3. Haweenka Geesiyaasha ah ====
Dumarka Gadabuursi waxay ahaayeen kuwo si geesinnimo leh ugu dhex jiray mudaaharaadyada:
* '''Dahabo Farah (Mahad-Asse=rer Mahamed)''': Waxay ahayd hoggaamiye bulsho oo caan ku ahayd abaabulka haweenka iyo dhiirigelinta dadka u taagan xornimada.
* '''Xadiija (Khadra) Gadabuursi''': Waxay ka dhex muuqatay safafka hore ee kacdoonkii dadweynaha, iyadoo ka badbaaday xarigyo iyo cadaadis badan.
<Mark>Iyo qaar kaloo badan oo la qariyey Taariikhdooda iyo halganka ay ka qaateen halganka madax-banaanida jabuuti.</Mark>
=== Kaalintii Ururka FLCS iyo Beesha Gadabuursi ===
<blockquote>Beesha Gadabuursi waxay saldhig weyn u ahayd ururkii [[Somali Coast Protectorate|Front for the Liberation of the Somali Coast (FLCS)]]. Inta badan dhalinyarada beesha waxay ka soo galeen halganka dhinaca xuduudka Somaliland (Saylac iyo Lughaya), iyagoo gumeysiga ka soo weerari jiray dhinaca koonfureed ee Jabuuti.
Taariikh ahaana, [[Beesha Maxamed Case|beelaha Maxamed Case]] oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]], kuwaas oo dega Saylac iyo deegaanka ku xeeran, waxay door muhiim ah ku lahaayeen dhacdooyin badan oo taariikhi ah oo ka dhacay Geeska Afrika. Qaar ka mid ah dadka beelahan ayaa sidoo kale ka qayb qaatay halgankii lagu xoreynayay [[Jabuuti]] xilligii [[Faransiiska|gumaysiga Faransiiska]], iyagoo ka mid ahaa kooxihii ugu badnaa ee ka soo horjeeday maamulka gumaysiga ee Faransiiska ee ka jiray dalkaas qarnigii 20aad.</blockquote>
=== Cadaadiskii Gumeysiga (Tarxiilkii) ===
<blockquote>Taariikhdu waxay xustaa in sanadkii 1967, gumeysigii Faransiisku uu [[Jabuuti]] ka tarxiilay dad ka badan <mark>25,000 oo qof qaarkana la diley kuwaas oo u badnaa [[Gadabuursi|beesha Gadabuursi]],</Mark> si uu u dhimo codadka doonayay madax-bannaanida iyo midnimada Soomaali-Weyn.</blockquote>
=== Heesaa Reer Saylac ===
Qarnigii 19aad, sahamiyihii reer Austria ee '''Philipp Paulitschke''' ayaa xusay hees qadiimi ah oo ka timid magaalada Saylac. Sida uu sheegay, sanadkii 1886 sarkaal Ingiriis ah oo lagu magacaabi jiray '''J. S. King''' ayaa duubay hees loo yaqaan '''"To My Beloved"''' oo uu tiriyey nin ka tirsan [[Gadabuursi]] gaar ahaan beesha reer Maxamed kuna socotay gabadh ay isku beel ahaayeen. Heestaas ayaa noqotay mid aad looga yaqaan Saylac inkasta oo Soomaalida kale ay ku adkayd inay si buuxda u fahmaan.
=== Heesta "To My Beloved" ===
Heesta qadiimiga ah ee laga duubay magaalada Saylac waxaa loo qoray sidan marka loo rogo far Soomaali:
<poem><blockquote>"Inád dor santahâj wahân kagarân difta ku gutalah.
Jidkagi dalajsna sidî dagal madobája.
Bukur dora dûk lamâ hadto ê darafmadan ghaili.
Dukad jo tawâschi âd g'amahā dibugu la fijûtu?
Darhaga harábka o dakhal sides mughda.
Darafjid harako ádigo dalaka lainâjā
Dugagadaha wahan kagadigî dûbi l'agêda.
Dunjada turkugû nûdugûja dâr-taijadda búhada.
Jilal dirbigga Sâhil bâdūbī sarênkīja.
Dara'dînă wahio kugudi doha Hirwwâ.
Duhbán kagalên nimika dagâ dabâ nugâlīda.
Meschád kádaiji kamâ aid'in dûgsin l'abája.
Jntán maraddu d'a'is kagadimân dûbō gūguschâda"
</blockquote></poem>
=== Abu Bakr Pasha ===
Abu Bakr Pasha wuxuu ahaa guddoomiyihii Saylac sanadkii 1877, wuxuuna ka tirsanaa maamulka {{lang|so|Cusmaaniyiinta}} ee gobolka. Waxaa la rumeysan yahay inuu ka soo jeeday [[Gadabuursi|qabiilka Gadabuursi]] gaar ahan beesha Maxad case( [[Beesha reer maxamed Maxad case|Reer Maxamed]]) ee deggan Saylac iyo hareeraheeda.
[[File:Abubakr.jpg|thumb|middle|250px|Abu Bakr Pasha oo ka tirsan Reer Maxamed Habar Muuse, ahaana guddoomiyihii Saylac dabayaaqadii qarnigii 19-aad, gaar ahaan sanadkii 1877.]]
Sawirka Abu Bakr Pasha waxaa sameeyay safar-baarayaal ka socday {{lang|it|Società Geografica Italiana}} intii u dhaxeysay 1877–1878, markii ay sahaminayeen dhulka {{lang|so|Ethiopia}} iyo Geeska Afrika. Saylac xilligaa waxay ahayd deked ganacsi oo muhiim ah, isku xirta gudaha Ethiopia iyo xeebaha Badda Cas.
=== Buralleh (Buralli) Robleh ===
'''Buralleh (Buralli) Robleh''' wuxuu ahaa sarkaal boolis (Sub-Inspector of Police) oo ka shaqayn jiray magaalada [[Zeila]] xilligii maamulka [[British Somaliland]] horraantii qarnigii 20aad. Wuxuu ka mid ahaa saraakiishii Soomaalida ee ka shaqayn jiray maamulka Ingiriiska ee xeebaha waqooyi ee Soomaalida.
[[File:Burallehroble.jpg|thumb|280px|Buralleh (Buralli) Robleh oo ka tirsan beesha reer Maxamed ([[Maxad case|Maxamed case]]) ee beelweynta [[Gadabuursi|Gadabuurs]]<nowiki/>i, ahaana Sarkaal police ka hawl geli jiray Saylac, iyo General Gordon, Gudoomiyihi British Somaliland, Magaalada [[Saylac]] (1921).]]
Buugga '''Sun, Sand and Somals''' (1921), oo uu qoray [[Major H. Rayne]], ayaa xusay Buralleh Robleh isaga oo ahaa sarkaal boolis oo muhiim ah oo ka hawlgeli jiray Zeila. Qoraagu wuxuu tilmaamay in Buralleh Robleh uu ka mid ahaa ragga deegaanka ee Ingiriisku ku tiirsanaa si ay u maamulaan amniga iyo nidaamka magaalada Saylac iyo deegaannada ku xeeran.
Sannadkii 1921 ayaa sawir laga qaaday Buralleh Robleh isaga oo la socda guddoomiyihii [[British Somaliland]] '''General Gordon''' xilli uu booqasho ku joogay magaalada Zeila. Sawirkaas oo markii dambe lagu daabacay qoraallo iyo kayd taariikheed ayaa muujinaya kaalintii saraakiisha Soomaalida ee ka qayb qaadan jiray maamulka gumaysiga ee deegaanka.
=== Xiriirka Beesha Reer Maxamed ===
Beesha Reer Maxamed waxay qayb ka ahayd *hoggaanka bulshada iyo ganacsiga Saylac*, waxayna la xiriirtay '''beesha Habar Muuse (Abreyn)'''. Taariikh ahaan, xubno ka tirsan beeshan ayaa ka qayb qaatay:
* Maamulka dekedaha Saylac
* Ganacsiga xoolaha iyo badeecooyinka kale
* Ilaalinta iyo difaaca bulshada deegaanka.
=== Ganacsiga Xeebaha ===
[[File:Zeila waterfront in 1877.jpg|thumb|Middle|350px|Sawirka Xeebaha dekeda Saylac,1877.]]
<blockquote>
Taariikh ahaan, beesha '''Reer Maxamed''' oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]] waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii ka socday xeebaha waqooyi ee Geeska Afrika, gaar ahaan magaalooyinka [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], iyo gudaha dhulka [[Harar]]. Ganacsatada beeshan waxay qayb ka ahaayeen shabakaddii ganacsi ee isku xidhi jirtay xeebaha Badda Cas iyo suuqyada gudaha Itoobiya.</blockquote><br><blockquote>
Ganacsatada Reer Maxamed waxay ka keeni jireen [[Harar]] iyo dhulka Oromada badeecooyin ay ka mid ahaayeen '''kafee''', '''saffron (baastar)''', '''faan-maroodi''', iyo '''baalal shimbiro''','''Dahab'''. Badeecooyinkan waxaa lagu soo dejin jiray suuqyada xeebaha sida [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], halkaas oo markabyo ka iman jiray [[gacanka Cadmeed]] iyo xeebaha kale ee Badda Cas ay ka qaadi jireen.</blockquote>
<blockquote>Dhanka kale, ganacsatadu waxay gudaha u qaadi jireen alaabo dibadda laga keenay sida '''zinc''', '''naxaasta''', '''maryo ballaadhan''', iyo '''badeecooyin kale oo warshadaysan'''. Ganacsigu wuxuu badanaa socon jiray xilliyo gaar ah oo sanadka ka mid ah, ganacsataduna waxay mararka qaar safarro badan ku tegi jireen dekedaha Carabta si ay u dhammeystiraan is-weydaarsiga ganacsiga.</blockquote>
Ganacsigan ayaa ka dhigay [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]] xarumo muhiim ah oo isku xidha ganacsiga badda iyo kan gudaha, iyadoo ganacsatada Reer Maxamed ay ka mid ahaayeen kooxihii ganacsi ee firfircoonaa ee ka shaqayn jiray isku xidhka suuqyada [[Harar]] iyo xeebaha Badda Cas.
== Laamaha ==
* Reer Cabdille
* Axmed Cigaal
* Galaalweyn
* Gadhadhweyn
* Dhegood
* Reer Aadan
* Horkameer
== Hoggaanka Dhaqanka ==
Beesha Reer Maxamed waxay leedahay cuqaal iyo odayaal dhaqameed. Waxaa ka mid ah:
* Suldaan Sheekh Ibraahim Cabdi Riiraash
* Suldaan Xaaji Daahir Awcilmi
* Caaqil Cali Bile Suldaan
* Caaqil Faarax Geedi Cali
* Caaqil Cabdi Axmed Dhidar
* Caaqil Cumar Cali Faarax
* Caaqil Mahdi Warsame Kaahin
* Caaqil Faarax Ilka-case
* Caaqil Cabdi Cilmi Camir
== Siyaasadda ==
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta laga soo jeedo beesha waxaa ka mid ah:
* Cali Xaamud Jibriil (Ex-Wasiir iyo Xildhibaan)
* Axmed Xaaji Daahir Aw Cilmi
* Ahmed Adan Ahmed Buuhane (Wasiirka Qorshaynta Somaliland)
* Mukhtaar Cige Aamin Guuleed
* Ahmed Mohamed Mahamoud (Afwayne)
* Caasha Koos (Xildhibaan Golaha Shacabka)
* Maxamed Cabdi Gaafane
* Farah Ismail Sidci (Guddoomiyaha Komishanka Doorashooyinka Gobolka Awdal)
== Ganacsato ==
Qaar ka mid ah ganacsatada:
* Xaaji Muumin Jaamac Samaale
* Xaaji Daauud Cali Samaale
* Mustafe Mohamed Daahir
* Ahmed Cabdirahman Colahaye
* Xuseen Kaahiye Khaliif
== Aqoonyahanno ==
* Prof. Xuseen Cige Aamin Guuleed
* Prof. Saleeban Cige Aamin Guuleed
* Prof. Maxamed Kaahiye Khaliif
* Nuur Aadan Shirdoon
== Saraakiil Ciidan ==
* S/Guuto Yuusuf Aw Iimaan Diiriye
* S/Guuto Axmed Ciise Ruush
* G/Sare Mako Jaamac Xuseen
* G/Dhexe Cali Uurdoox
* G/Le Axmed Kaahin
== Sidoo kale eeg ==
* [[Saldanadii Cadal]]
* [[Saldanadi Ifat|Saldanadii ifat]]
* [[Taariikhda Jabuuti]]
* [[Gadabuursi]]
== Tixraac ==
<references>
<ref>https://alchetron.com/Sultan-Mahomed-Haji-Dideh</ref>
<ref>https://wardheernews.com/first-footsteps-into-the-horn-sir-richard-burton-and-the-tribes-of-the-somali-frontier/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-zeila-zayla</ref>
<ref>https://www.scribd.com/document/646653318/he-Trade-of-the-Gulf-of-Aden-Ports-of-Africa</ref>
<ref>https://markjosephjochim.com/2017/09/12/french-somali-coast-81-1915/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-harar-the-city</ref>
<ref>https://sah.org/2015/02/11/harar-and-old-goa-architectural-hybridity-on-the-periphery/</ref>
<ref>https://grokipedia.com/page/Abadir_Umar_ar-Rida</ref>
<ref>https://www.academia.edu/50936381/The_Ethiopian_Adal_War_1529_1543</ref>
<ref>https://panafrocore.com/2024/04/02/the-history-of-the-adal-sultanate-in-the-horn-of-africa/</ref>
<ref>https://en.sewasew.com/p/gadabuursi-ethnography</ref>
<ref>https://www.101lasttribes.com/tribes/gadabuursi.html</ref>
<ref>https://www.researchgate.net/publication/314597073_Ifat_Sultanate_of</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-muslim-kingdom-in-the-ethiopian</ref>
<ref>http://beeshadireed.blogspot.com/2012/04/reer-Maxamed-gadabursi-dir-clan.html</ref>
<ref>{{cite web |title=Gadabuursi |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Gadabuursi |website=Wikipedia}}</ref>
<ref>{{cite web |title=Dir (clan) |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dir_(clan) |website=Wikipedia}}</ref>
</references>
pjlks5blyfiotur51e8hmvqyqy30gt9
297450
297449
2026-05-15T17:54:13Z
شيخ عبد الرحمن
44350
Correct information added
297450
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Somali Clan}}
{{Infobox ethnic group
| group = Reer Maxamed<br> رير محمد <br> La famille de Mohammed
| native_name = رير محمد
| native_name_lang = ar
| flag = [[File:Flag_of_Somaliland.svg|70px]] [[File:Flag_of_Djibouti.svg|60px]] [[File:Flag_of_Somalia.svg|60px]] [[File:Flag_of_Ethiopia.svg|70px]]
[[File:Flag_of_Kenya.svg|60px]] [[File:Flag_of_Qatar.svg|70px]] [[File:Flag_of_the_United_States.svg|60px]] [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Kuwait.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Saudi_Arabia.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Italy.svg|60px]]
| ethnicity = Somali
| clan = Samaroon
| parent_tribe = Gadabuursi (Dir)
| subclan = Maxamed Muuse Maxamed
| descended = Maxamed Muuse Maxamed Samarroon Siciid Daa'uud
|rels=[[File:Star and Crescent.svg|19px]] [[Islam]] ([[Sunni Islam|Sunni<Sup>100%</sup>]])|related-c=[[Maxad case]], [[Bahabar Aadan]] , [[Habarcafaan]] , [[Makaahiil]] ,[[Jibriil Yoonis]] and other [[Gadabuursi]] groups <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->|languages=[[Somali]], [[Carabi]], [[Oromo]], [[France|French]], [[English]], [[Amharic]]|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Djibouti}}|region3={{flagcountry|Ethiopia}}|region4={{flagcountry|Saudi_Arabia}}|region5={{flagcountry|Kenya}}|region6={{flagcountry|United States}}|region7={{flagcountry|Somalia}}|region8={{flagcountry|Eritrea}}}}
'''Reer Moh'd''' ([[Af-Soomaali|Soomaali]]: '''Reer Maxamed''', [[Af-Carabi]]: رير محمد, [[Af-Faransiis]]:'''La famille de Mohammed''') waa jilib ka tirsan beelaha Samaroon ([[Gadabuursi]]), gaar ahaan faraca '''Maxamed Muuse Maxamed ee Siciid Daa'uud'''. Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]<ref>"Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]"</ref>, [[Awdal]], [[Hargeysa]] ee [[Somaliland]] iyo Jamhuuriyadda [[Djibouti]], sidoo kale waxay ku nool yihiin qaybo ka mid ah Soomaaliya iyo qurbaha.
[[File:Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7).png|thumb|300px|<Mark>Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7)</Mark>]]
== Qaybinta iyo Deegaannada ==
*Beesha Reer Maxamed waxay ka mid tahay beelaha hoostaga '''Habar Muuse''', waxaana ay ka tirsan tahay faraca Maxamedcase Makadoor Siciid Daa'uud ee Gadabuursi. Beeshu waxay ka kooban tahay toddoba jilib.Waan qabiilka ugu badan Beelaha maxamed case,Reer Maxamed waa dadka ilbax ahaan ugu horeeya dadka Soomaalida taasi waxa kuu cadaynaysa: Marka la jooga qurbaha ama dalka dibadiisa in xifiisyada iyo meelaha shaqooyinka muhiimka ahi ka socdaan dadka kaliya ee aad ku arkaysaa ay yihiin dad ka soo jeeda Beesha Reer Maxamed, markaas taasi waxa ay ku tusinaysaa inay yihiin dad leh xadaarad iyo ilbaxnimo soo jireen ah.
*Reer maxamed waa dad lagu yaqaano geesinimo iyo raganimo sido kale waa dad xadaariyiina.
*Beesha Reer Maxamed waa Beelaha hogaanka siyaasadeed maamul majaraha u haya dawladaha Soomaalida.Beesha Reer Maxamed ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Reer Maxamed waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case u matala kuraasta saami siyaasadeed ee [[Somaliland]], [[Somalia]] iyo [[Djibouti]].
<blockquote>Beesha Reer Maxamed waxay caan ku tahay nabada iyo horumarka. Tan iyo ilaa heshiisyadii lagu dhisay maamulka Soomaaliland ayay beeshu martigelin, taageero, dhexdhexaadin iyo tusaalayn ku wadan bulshada ku dhaqan deegaanadaasi. Waxaa intaas dheer oo [[Beesha reer maxamed Maxad case|beesha Reer Maxamed]] lagu yaqaanaa horumarinta iyo dhiirigelinta waxbarashada, caafimaadka, aqoonta iyo cilmiga.</blockquote>
'''Deegaannada ay beeshu degto waxaa ka mid ah:'''
* Dooxada Dibirawayn
* Degmada Baki
* Abdulqaadir
* Dooxada Biji
* Tooraboore
* Fardo-lagu-xidh
* Budlalay
* Qabri-bayax
* Balcad
* Janaale
* Bu'aale
* Aw-dheegle
* Lawyacaddo
* Heemaal
* Kismaayo
* Fiqi Aadan
* Sheekh Awaare
* Damasha
* Saylac
* Jaldessa
* Diri
* Xooray
* Carawayne
* Afcas
* Xamarta
* Hargeysa
* Cali Xaydh
* Bus
* Caasha-cado
* Bacado
* Jidhi
* Buurta Siimoodi
* Dur-Dur Cad
* Sitti
* Abaarso
* Kalabaydh
* Hadh-wanaag
* Arabsiyo
* Harar
* Gabiley
* Sanaag
* Sambabka Cas
* Jowhar
* Dilla
* Magaalada Borama (Gobolka Awdal)
* Qaybo ka mid ah Djibouti
* Iyo Qurbaha
== Dhaqaalaha ==
*Dhaqaalaha '''Beesha Reer Maxamed''' waa mid ku dhisan saddex tiir oo waaweyn: xoolo-dhaqasho, macdan, iyo beeraha. Beeshu waxay degtaa deegaano kala duwan, taas oo sahashay in ay yeeshaan dhaqaale ku tiirsan khayraadka dabiiciga ah iyo ganacsi isku xidhan.
=== Xoolo-dhaqasho ===
[[File:Somali camel.jpg|thumb|right|250px| Geelaha dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
[[File:Somali Goats.jpg|thumb|right|250px| Adhiga dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
Xoolo-dhaqashadu waa laf-dhabarta dhaqaalaha beesha. Geela, lo’da, iyo ariga ayaa bixiya caano, hilib, iyo dakhli ganacsi oo laga helo suuqyada maxalliga ah iyo kuwa gobolka.
=== Macdan ===
[[File:Beryl South Africa.jpg|thumb|right|250px|Beryl — Macdanta Beryllium ee Buuraha Simoodi waa mid laga yaqaan deegaanada beeshu ku nooshahay.]]
Deegaannada qaarkood ee ay beeshu degto, gaar ahaan Buuraha '''Siimoodi''', waxaa laga helaa dahab iyo macdano kale. Soo saarista macdantani waxay qayb ka qaadataa dakhliga iyo ganacsiga deegaanka iyo qoysaska qaarkood.
=== Beeraha ===
[[File:Somalia, Awdal region, Baki District.png|thumb|right|250px|Map-ka Baki, Awdal - Sawir Muujinaya deeganka baki.]]
[[File:Baki awdal1.jpg|thumb|right|290px|Beeraha Xabxabka ee baki]]
[[File:Watermelon_from_Senegal.jpg|thumb|right|250px|Xabxabka la soo goostay]]
Beeruhu waa tiir kale oo muhiim ah. '''Beesha reer maxamed''' waxay si gaar ah ugu xeel dheer yihiin beerista xabxabka iyo dalagyo kale. Wax soo saarka qaar waxaa loo suuq geeyaa gudaha dalka, halka qaar kalena loo dhoofiyo dalalka dariska ah sida [[Ethiopia]] iyo [[Djibouti]].
*Ganacsiga beesha kuma koobna wax-soo-saarka oo keliya, balse wuxuu isku xiraa miyiga, goobaha macdanta laga qodo, Goobaha wax-soo-saarka iyo suuqyada waaweyn, taas oo muujinaysa nidaam dhaqaale oo firfircoon.
== Taariikhda ==
[[File:Zeila ruins.jpeg|thumb|middle|350px|Dhismayaal qadiimi ah oo ku yaal magaalada [[Saylac]], kuwaas oo ka mid ah guryihii dhagaxa ahaa ee taariikhiga ahaa ee magaalada ay ka dhistay [[Beesha reer maxamed Maxad case|Beesha reer maxamed]].]]
<blockquote>
Beesha reer maxamed waxay ka mid ahayd bulshooyinkii taariikhda dheer ku lahaa magaalo xeebeedka [[Saylac]] ee gobolka [[Awdal]]. Magaalada Saylac waxay qarniyo badan ahayd xarun ganacsi, diin iyo ilbaxnimo oo muhiim u ahayd Geeska Afrika.</blockquote><br><blockquote>Guryaha qadiimiga ah ee dhagaxa ka samaysan ee ku yaal magaalada ayaa ka mid ah astaamaha taariikhiga ah ee magaalada, waxaana la sheegaa in dhismayaashaasi ay la xiriireen farsamooyin hore oo lagu farsamayn jiray sonkorta iyo ganacsiga badeecooyinka kale.</blockquote>
[[File:Zayla.jpg|thumb|right|280px|Ruins of the Muslim [[Adal Sultanate|Sultanate of Adal]] in Zeila, Somaliland]]
Saylac waxay ahayd magaalo muhiim ah oo ku jirtay dawladihii Islaamiga ahaa ee Geeska Afrika sida [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]] iyo [[Saldanadii Cadal]]. Labadan saldanadood waxay door weyn ka ciyaareen taariikhda gobolka, gaar ahaan xilligii dagaalladii u dhexeeyay dawladaha Islaamka iyo boqortooyadii Abyssinia.
[[File:The Sultanate of Ifat.png|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]].]]
Saldanadii Ifat waxay ahayd mid ka mid ah dawladihii Islaamiga ahaa ee hore uga jiray Geeska Afrika, waxayna maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah xeebaha iyo dhulka gudaha. Magaalada Saylac waxay ahayd mid ka mid ah dekedihii muhiimka ahaa ee dawladan.
[[File:Adal sultanate during the conquest of habesh.jpg|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadii Cadal]].]]
Kadib burburkii Ifat, [[Saldanadii Cadal]] ayaa noqotay dawlad awood badan oo maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah Geeska Afrika. Xilligii [[Imaam Axmed Guray|Imaam Axmed Gurey]] (Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi)oo aha [[Gadabuursi|Beesha Gadabuursi]] gaar ahan beelaha Maxad case lafta Cismaan Muuse Maxamed Case (Abrayn ), Cadal waxay noqotay quwad militari oo xooggan oo dagaallo waaweyn la gashay boqortooyadii Itoobiya.
[[File:City Gate, Harar Jugol (14464345823).jpg|City_Gate,_Harar_Jugol_(14464345823)|thumb|right|280px|Derbiyada magaalada taariikhiga ah ee [[Harar]].]]
Magaalada [[Harar]] ayaa sidoo kale xiriir dhow la lahayd Saylac iyo dawladihii Islaamiga ahaa ee gobolka. Harar waxay ahayd xarun diimeed iyo mid siyaasadeed oo muhiim ah qarniyo badan.
=== Kaalinta Beesha Gadabuursi ee Halganka Madax-bannaanida Jabuuti ===
Beesha [[Gadabuursi]] (Samaroon) waxay door aasaasi ah ka qaadatay halgankii madax-bannaanida dalka Jabuuti. Iyadoo ka kooban saddexda garab ee waaweyn ('''Habar Cafaan, Makaahiil, iyo Mahad-Asse'''), beeshu waxay horseed ka ahayd dhaqdhaqaaqyadii ugu horreeyay ee siyaasadda iyo kuwii dambe ee hubaysnaa.
=== Geesiyaasha Beesha ee Halganka Horkacay ===
==== 1. Hoggaanka Siyaasadda iyo Bilowgii Halganka ====
* '''Djama Ali Moussa (Mahad-Asse= Bahabar celi)''': Wuxuu ahaa ninkii u horreeyay ee Soomaali ah ee loo doorto madaxa Golaha Dowladda (President of the Government Council) ee French Somaliland (1946–1957). Wuxuu ahaa aasaasihii nidaamka siyaasadeed ee Jabuuti.
* '''Sultan Mahamed Haji Dideh (Mahad-Asse=Bahabar celi)''': Ganacsade iyo oday dhaqameed dhisay kaabayaasha magaalada Jabuuti, dhisayna masaajidkii ugu horreeyay 1891,ahaana ninkii magaca '''French Somaliland''' (Côte Française des Somalis) u bixiyay dhulka Jabuuti, ninkaas waxa la sheegaa inuu ahaa halgamaagii weynaa ee jabuuti soo mara. Sidoo kale aha suldanki Saylac waqtigi British Somaliland horaantii qarnigii 20aad.
* '''Haji Jibril Jilane Farah(Mahad-Asse=Rer Maxamed)''': Halgamaa weyn oo lagu yaqaanay aragtidiisa dheer iyo dhabar-adayga uu kala hor yimid gumeysiga Faransiiska, ahaana siyaasigii ugu muhiim sanaa ee Faransiisku ku dileen [[Jabuuti|Jabuuti.]]
==== 2. Aqoonyahannada iyo Garabka Hubaysan (FLCS) ====
* '''Dr. Omar Osman Rabeh (Makaahiil/Reer Yoonis)''': Aqoonyahan iyo mufakir weyn. Xabsigii uu ku jiray 1968–1975 wuxuu ahaa calaamad u ah iska caabinta Faransiiska. Isaga dartiis ayaa loo fuliyay afduubkii safiirka Faransiiska.
* '''Mohamed Osman Huffaneh (Makaahiil)''': Mid ka mid ah saraakiishii ugu sarreeyay ee ururka [[Somali Coast Protectorate|FLCS]], ahaana ninkii horseeday hawlgalladii milatari ee gumeysiga lagu wiiqay.
* '''Omar Sharidi Buuni (Habar Cafaan)''': Halgamaa caan ah oo ka mid ahaa dhallinyaradii ugu horreysay ee abaabusha kacdoonnada magaalooyinka, isagoo ka tirsanaa ururradii horyaalka u ahaa xornimada.
* '''Mohamed Omar(Makaahiil: Bahabar Cabdale)(Halgamaa)''':Waxa uu ka mid ahaa dhalinyarti u soo dhabar adaygay cadaadiska gumeysiga ee lala beegsanayay halgamayaasha Jabuuti
==== 3. Haweenka Geesiyaasha ah ====
Dumarka Gadabuursi waxay ahaayeen kuwo si geesinnimo leh ugu dhex jiray mudaaharaadyada:
* '''Dahabo Farah (Mahad-Asse=rer Mahamed)''': Waxay ahayd hoggaamiye bulsho oo caan ku ahayd abaabulka haweenka iyo dhiirigelinta dadka u taagan xornimada.
* '''Xadiija (Khadra) Gadabuursi''': Waxay ka dhex muuqatay safafka hore ee kacdoonkii dadweynaha, iyadoo ka badbaaday xarigyo iyo cadaadis badan.
<Mark>Iyo qaar kaloo badan oo la qariyey Taariikhdooda iyo halganka ay ka qaateen halganka madax-banaanida jabuuti.</Mark>
=== Kaalintii Ururka FLCS iyo Beesha Gadabuursi ===
<blockquote>Beesha Gadabuursi waxay saldhig weyn u ahayd ururkii [[Somali Coast Protectorate|Front for the Liberation of the Somali Coast (FLCS)]]. Inta badan dhalinyarada beesha waxay ka soo galeen halganka dhinaca xuduudka Somaliland (Saylac iyo Lughaya), iyagoo gumeysiga ka soo weerari jiray dhinaca koonfureed ee Jabuuti.
Taariikh ahaana, [[Beesha Maxamed Case|beelaha Maxamed Case]] oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]], kuwaas oo dega Saylac iyo deegaanka ku xeeran, waxay door muhiim ah ku lahaayeen dhacdooyin badan oo taariikhi ah oo ka dhacay Geeska Afrika. Qaar ka mid ah dadka beelahan ayaa sidoo kale ka qayb qaatay halgankii lagu xoreynayay [[Jabuuti]] xilligii [[Faransiiska|gumaysiga Faransiiska]], iyagoo ka mid ahaa kooxihii ugu badnaa ee ka soo horjeeday maamulka gumaysiga ee Faransiiska ee ka jiray dalkaas qarnigii 20aad.</blockquote>
=== Cadaadiskii Gumeysiga (Tarxiilkii) ===
<blockquote>Taariikhdu waxay xustaa in sanadkii 1967, gumeysigii Faransiisku uu [[Jabuuti]] ka tarxiilay dad ka badan <mark>25,000 oo qof qaarkana la diley kuwaas oo u badnaa [[Gadabuursi|beesha Gadabuursi]],</Mark> si uu u dhimo codadka doonayay madax-bannaanida iyo midnimada Soomaali-Weyn.</blockquote>
=== Heesaa Reer Saylac ===
Qarnigii 19aad, sahamiyihii reer Austria ee '''Philipp Paulitschke''' ayaa xusay hees qadiimi ah oo ka timid magaalada Saylac. Sida uu sheegay, sanadkii 1886 sarkaal Ingiriis ah oo lagu magacaabi jiray '''J. S. King''' ayaa duubay hees loo yaqaan '''"To My Beloved"''' oo uu tiriyey nin ka tirsan [[Gadabuursi]] gaar ahaan beesha reer Maxamed kuna socotay gabadh ay isku beel ahaayeen. Heestaas ayaa noqotay mid aad looga yaqaan Saylac inkasta oo Soomaalida kale ay ku adkayd inay si buuxda u fahmaan.
=== Heesta "To My Beloved" ===
Heesta qadiimiga ah ee laga duubay magaalada Saylac waxaa loo qoray sidan marka loo rogo far Soomaali:
<poem><blockquote>"Inád dor santahâj wahân kagarân difta ku gutalah.
Jidkagi dalajsna sidî dagal madobája.
Bukur dora dûk lamâ hadto ê darafmadan ghaili.
Dukad jo tawâschi âd g'amahā dibugu la fijûtu?
Darhaga harábka o dakhal sides mughda.
Darafjid harako ádigo dalaka lainâjā
Dugagadaha wahan kagadigî dûbi l'agêda.
Dunjada turkugû nûdugûja dâr-taijadda búhada.
Jilal dirbigga Sâhil bâdūbī sarênkīja.
Dara'dînă wahio kugudi doha Hirwwâ.
Duhbán kagalên nimika dagâ dabâ nugâlīda.
Meschád kádaiji kamâ aid'in dûgsin l'abája.
Jntán maraddu d'a'is kagadimân dûbō gūguschâda"
</blockquote></poem>
=== Abu Bakr Pasha ===
Abu Bakr Pasha wuxuu ahaa guddoomiyihii Saylac sanadkii 1877, wuxuuna ka tirsanaa maamulka {{lang|so|Cusmaaniyiinta}} ee gobolka. Waxaa la rumeysan yahay inuu ka soo jeeday [[Gadabuursi|qabiilka Gadabuursi]] gaar ahan beesha Maxad case( [[Beesha reer maxamed Maxad case|Reer Maxamed]]) ee deggan Saylac iyo hareeraheeda.
[[File:Abubakr.jpg|thumb|middle|250px|Abu Bakr Pasha oo ka tirsan Reer Maxamed Habar Muuse, ahaana guddoomiyihii Saylac dabayaaqadii qarnigii 19-aad, gaar ahaan sanadkii 1877.]]
Sawirka Abu Bakr Pasha waxaa sameeyay safar-baarayaal ka socday {{lang|it|Società Geografica Italiana}} intii u dhaxeysay 1877–1878, markii ay sahaminayeen dhulka {{lang|so|Ethiopia}} iyo Geeska Afrika. Saylac xilligaa waxay ahayd deked ganacsi oo muhiim ah, isku xirta gudaha Ethiopia iyo xeebaha Badda Cas.
=== Buralleh (Buralli) Robleh ===
'''Buralleh (Buralli) Robleh''' wuxuu ahaa sarkaal boolis (Sub-Inspector of Police) oo ka shaqayn jiray magaalada [[Zeila]] xilligii maamulka [[British Somaliland]] horraantii qarnigii 20aad. Wuxuu ka mid ahaa saraakiishii Soomaalida ee ka shaqayn jiray maamulka Ingiriiska ee xeebaha waqooyi ee Soomaalida.
[[File:Burallehroble.jpg|thumb|280px|Buralleh (Buralli) Robleh oo ka tirsan beesha reer Maxamed ([[Maxad case|Maxamed case]]) ee beelweynta [[Gadabuursi|Gadabuurs]]<nowiki/>i, ahaana Sarkaal police ka hawl geli jiray Saylac, iyo General Gordon, Gudoomiyihi British Somaliland, Magaalada [[Saylac]] (1921).]]
Buugga '''Sun, Sand and Somals''' (1921), oo uu qoray [[Major H. Rayne]], ayaa xusay Buralleh Robleh isaga oo ahaa sarkaal boolis oo muhiim ah oo ka hawlgeli jiray Zeila. Qoraagu wuxuu tilmaamay in Buralleh Robleh uu ka mid ahaa ragga deegaanka ee Ingiriisku ku tiirsanaa si ay u maamulaan amniga iyo nidaamka magaalada Saylac iyo deegaannada ku xeeran.
Sannadkii 1921 ayaa sawir laga qaaday Buralleh Robleh isaga oo la socda guddoomiyihii [[British Somaliland]] '''General Gordon''' xilli uu booqasho ku joogay magaalada Zeila. Sawirkaas oo markii dambe lagu daabacay qoraallo iyo kayd taariikheed ayaa muujinaya kaalintii saraakiisha Soomaalida ee ka qayb qaadan jiray maamulka gumaysiga ee deegaanka.
=== Xiriirka Beesha Reer Maxamed ===
Beesha Reer Maxamed waxay qayb ka ahayd *hoggaanka bulshada iyo ganacsiga Saylac*, waxayna la xiriirtay '''beesha Habar Muuse (Abreyn)'''. Taariikh ahaan, xubno ka tirsan beeshan ayaa ka qayb qaatay:
* Maamulka dekedaha Saylac
* Ganacsiga xoolaha iyo badeecooyinka kale
* Ilaalinta iyo difaaca bulshada deegaanka.
=== Ganacsiga Xeebaha ===
[[File:Zeila waterfront in 1877.jpg|thumb|Middle|350px|Sawirka Xeebaha dekeda Saylac,1877.]]
<blockquote>
Taariikh ahaan, beesha '''Reer Maxamed''' oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]] waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii ka socday xeebaha waqooyi ee Geeska Afrika, gaar ahaan magaalooyinka [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], iyo gudaha dhulka [[Harar]]. Ganacsatada beeshan waxay qayb ka ahaayeen shabakaddii ganacsi ee isku xidhi jirtay xeebaha Badda Cas iyo suuqyada gudaha Itoobiya.</blockquote><br><blockquote>
Ganacsatada Reer Maxamed waxay ka keeni jireen [[Harar]] iyo dhulka Oromada badeecooyin ay ka mid ahaayeen '''kafee''', '''saffron (baastar)''', '''faan-maroodi''', iyo '''baalal shimbiro''','''Dahab'''. Badeecooyinkan waxaa lagu soo dejin jiray suuqyada xeebaha sida [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], halkaas oo markabyo ka iman jiray [[gacanka Cadmeed]] iyo xeebaha kale ee Badda Cas ay ka qaadi jireen.</blockquote>
<blockquote>Dhanka kale, ganacsatadu waxay gudaha u qaadi jireen alaabo dibadda laga keenay sida '''zinc''', '''naxaasta''', '''maryo ballaadhan''', iyo '''badeecooyin kale oo warshadaysan'''. Ganacsigu wuxuu badanaa socon jiray xilliyo gaar ah oo sanadka ka mid ah, ganacsataduna waxay mararka qaar safarro badan ku tegi jireen dekedaha Carabta si ay u dhammeystiraan is-weydaarsiga ganacsiga.</blockquote>
Ganacsigan ayaa ka dhigay [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]] xarumo muhiim ah oo isku xidha ganacsiga badda iyo kan gudaha, iyadoo ganacsatada Reer Maxamed ay ka mid ahaayeen kooxihii ganacsi ee firfircoonaa ee ka shaqayn jiray isku xidhka suuqyada [[Harar]] iyo xeebaha Badda Cas.
== Laamaha ==
* Reer Cabdille
* Axmed Cigaal
* Galaalweyn
* Gadhadhweyn
* Dhegood
* Reer Aadan
* Horkameer
== Hoggaanka Dhaqanka ==
Beesha Reer Maxamed waxay leedahay cuqaal iyo odayaal dhaqameed. Waxaa ka mid ah:
* Suldaan Sheekh Ibraahim Cabdi Riiraash
* Suldaan Xaaji Daahir Awcilmi
* Caaqil Cali Bile Suldaan
* Caaqil Faarax Geedi Cali
* Caaqil Cabdi Axmed Dhidar
* Caaqil Cumar Cali Faarax
* Caaqil Mahdi Warsame Kaahin
* Caaqil Faarax Ilka-case
* Caaqil Cabdi Cilmi Camir
== Siyaasadda ==
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta laga soo jeedo beesha waxaa ka mid ah:
* Cali Xaamud Jibriil (Ex-Wasiir iyo Xildhibaan)
* Axmed Xaaji Daahir Aw Cilmi
* Ahmed Adan Ahmed Buuhane (Wasiirka Qorshaynta Somaliland)
* Mukhtaar Cige Aamin Guuleed
* Ahmed Mohamed Mahamoud (Afwayne)
* Caasha Koos (Xildhibaan Golaha Shacabka)
* Maxamed Cabdi Gaafane
* Farah Ismail Sidci (Guddoomiyaha Komishanka Doorashooyinka Gobolka Awdal)
== Ganacsato ==
Qaar ka mid ah ganacsatada:
* Xaaji Muumin Jaamac Samaale
* Xaaji Daauud Cali Samaale
* Mustafe Mohamed Daahir
* Ahmed Cabdirahman Colahaye
* Xuseen Kaahiye Khaliif
== Aqoonyahanno ==
* Prof. Xuseen Cige Aamin Guuleed
* Prof. Saleeban Cige Aamin Guuleed
* Prof. Maxamed Kaahiye Khaliif
* Nuur Aadan Shirdoon
== Saraakiil Ciidan ==
* G/Sare Axmed Ciise Axmed
* S/Guuto Yuusuf Aw Iimaan Diiriye
* S/Guuto Axmed Ciise Ruush
* G/Sare Mako Jaamac Xuseen
* G/Dhexe Cali Uurdoox
* G/Le Axmed Kaahin
== Sidoo kale eeg ==
* [[Saldanadii Cadal]]
* [[Saldanadi Ifat|Saldanadii ifat]]
* [[Taariikhda Jabuuti]]
* [[Gadabuursi]]
== Tixraac ==
<references>
<ref>https://alchetron.com/Sultan-Mahomed-Haji-Dideh</ref>
<ref>https://wardheernews.com/first-footsteps-into-the-horn-sir-richard-burton-and-the-tribes-of-the-somali-frontier/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-zeila-zayla</ref>
<ref>https://www.scribd.com/document/646653318/he-Trade-of-the-Gulf-of-Aden-Ports-of-Africa</ref>
<ref>https://markjosephjochim.com/2017/09/12/french-somali-coast-81-1915/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-harar-the-city</ref>
<ref>https://sah.org/2015/02/11/harar-and-old-goa-architectural-hybridity-on-the-periphery/</ref>
<ref>https://grokipedia.com/page/Abadir_Umar_ar-Rida</ref>
<ref>https://www.academia.edu/50936381/The_Ethiopian_Adal_War_1529_1543</ref>
<ref>https://panafrocore.com/2024/04/02/the-history-of-the-adal-sultanate-in-the-horn-of-africa/</ref>
<ref>https://en.sewasew.com/p/gadabuursi-ethnography</ref>
<ref>https://www.101lasttribes.com/tribes/gadabuursi.html</ref>
<ref>https://www.researchgate.net/publication/314597073_Ifat_Sultanate_of</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-muslim-kingdom-in-the-ethiopian</ref>
<ref>http://beeshadireed.blogspot.com/2012/04/reer-Maxamed-gadabursi-dir-clan.html</ref>
<ref>{{cite web |title=Gadabuursi |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Gadabuursi |website=Wikipedia}}</ref>
<ref>{{cite web |title=Dir (clan) |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dir_(clan) |website=Wikipedia}}</ref>
</references>
qhp3fzhvt65rshl5g2gvpzloiufg4gz
297451
297450
2026-05-15T18:19:24Z
شيخ عبد الرحمن
44350
Corrected information added
297451
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Somali Clan}}
{{Infobox ethnic group
| group = Reer Maxamed<br> رير محمد <br> La famille de Mohammed
| native_name = رير محمد
| native_name_lang = ar
| flag = [[File:Flag_of_Somaliland.svg|70px]] [[File:Flag_of_Djibouti.svg|60px]] [[File:Flag_of_Somalia.svg|60px]] [[File:Flag_of_Ethiopia.svg|70px]]
[[File:Flag_of_Kenya.svg|60px]] [[File:Flag_of_Qatar.svg|70px]] [[File:Flag_of_the_United_States.svg|60px]] [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Kuwait.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Saudi_Arabia.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Italy.svg|60px]]
| ethnicity = Somali
| clan = Samaroon
| parent_tribe = Gadabuursi (Dir)
| subclan = Maxamed Muuse Maxamed
| descended = Maxamed Muuse Maxamed Samarroon Siciid Daa'uud
|rels=[[File:Star and Crescent.svg|19px]] [[Islam]] ([[Sunni Islam|Sunni<Sup>100%</sup>]])|related-c=[[Maxad case]], [[Bahabar Aadan]] , [[Habarcafaan]] , [[Makaahiil]] ,[[Jibriil Yoonis]] and other [[Gadabuursi]] groups <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->|languages=[[Somali]], [[Carabi]], [[Oromo]], [[France|French]], [[English]], [[Amharic]]|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Djibouti}}|region3={{flagcountry|Ethiopia}}|region4={{flagcountry|Saudi_Arabia}}|region5={{flagcountry|Kenya}}|region6={{flagcountry|United States}}|region7={{flagcountry|Somalia}}|region8={{flagcountry|Eritrea}}}}
'''Reer Moh'd''' ([[Af-Soomaali|Soomaali]]: '''Reer Maxamed''', [[Af-Carabi]]: رير محمد, [[Af-Faransiis]]:'''La famille de Mohammed''') waa jilib ka tirsan beelaha Samaroon ([[Gadabuursi]]), gaar ahaan faraca '''Maxamed Muuse Maxamed ee Siciid Daa'uud'''. Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]<ref>"Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]"</ref>, [[Awdal]], [[Hargeysa]] ee [[Somaliland]] iyo Jamhuuriyadda [[Djibouti]], sidoo kale waxay ku nool yihiin qaybo ka mid ah Soomaaliya iyo qurbaha.
[[File:Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7).png|thumb|300px|<Mark>Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7)</Mark>]]
== Qaybinta iyo Deegaannada ==
*Beesha Reer Maxamed waxay ka mid tahay beelaha hoostaga '''Habar Muuse''', waxaana ay ka tirsan tahay faraca Maxamedcase Makadoor Siciid Daa'uud ee Gadabuursi. Beeshu waxay ka kooban tahay toddoba jilib.Waan qabiilka ugu badan Beelaha maxamed case,Reer Maxamed waa dadka ilbax ahaan ugu horeeya dadka Soomaalida taasi waxa kuu cadaynaysa: Marka la jooga qurbaha ama dalka dibadiisa in xifiisyada iyo meelaha shaqooyinka muhiimka ahi ka socdaan dadka kaliya ee aad ku arkaysaa ay yihiin dad ka soo jeeda Beesha Reer Maxamed, markaas taasi waxa ay ku tusinaysaa inay yihiin dad leh xadaarad iyo ilbaxnimo soo jireen ah.
*Reer maxamed waa dad lagu yaqaano geesinimo iyo raganimo sido kale waa dad xadaariyiina.
*Beesha Reer Maxamed waa Beelaha hogaanka siyaasadeed maamul majaraha u haya dawladaha Soomaalida.Beesha Reer Maxamed ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Reer Maxamed waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case u matala kuraasta saami siyaasadeed ee [[Somaliland]], [[Somalia]] iyo [[Djibouti]].
<blockquote>Beesha Reer Maxamed waxay caan ku tahay nabada iyo horumarka. Tan iyo ilaa heshiisyadii lagu dhisay maamulka Soomaaliland ayay beeshu martigelin, taageero, dhexdhexaadin iyo tusaalayn ku wadan bulshada ku dhaqan deegaanadaasi. Waxaa intaas dheer oo [[Beesha reer maxamed Maxad case|beesha Reer Maxamed]] lagu yaqaanaa horumarinta iyo dhiirigelinta waxbarashada, caafimaadka, aqoonta iyo cilmiga.</blockquote>
'''Deegaannada ay beeshu degto waxaa ka mid ah:'''
* Dooxada Dibirawayn
* Degmada Baki
* Abdulqaadir
* Dooxada Biji
* Tooraboore
* Fardo-lagu-xidh
* Budlalay
* Qabri-bayax
* Balcad
* Janaale
* Bu'aale
* Aw-dheegle
* Lawyacaddo
* Heemaal
* Kismaayo
* Fiqi Aadan
* Sheekh Awaare
* Damasha
* Saylac
* Jaldessa
* Diri
* Xooray
* Carawayne
* Afcas
* Xamarta
* Hargeysa
* Cali Xaydh
* Bus
* Caasha-cado
* Bacado
* Jidhi
* Buurta Siimoodi
* Dur-Dur Cad
* Sitti
* Abaarso
* Kalabaydh
* Hadh-wanaag
* Arabsiyo
* Harar
* Gabiley
* Sanaag
* Sambabka Cas
* Jowhar
* Dilla
* Magaalada Borama (Gobolka Awdal)
* Qaybo ka mid ah Djibouti
* Iyo Qurbaha
== Dhaqaalaha ==
*Dhaqaalaha '''Beesha Reer Maxamed''' waa mid ku dhisan saddex tiir oo waaweyn: xoolo-dhaqasho, macdan, iyo beeraha. Beeshu waxay degtaa deegaano kala duwan, taas oo sahashay in ay yeeshaan dhaqaale ku tiirsan khayraadka dabiiciga ah iyo ganacsi isku xidhan.
=== Xoolo-dhaqasho ===
[[File:Somali camel.jpg|thumb|right|250px| Geelaha dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
[[File:Somali Goats.jpg|thumb|right|250px| Adhiga dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
Xoolo-dhaqashadu waa laf-dhabarta dhaqaalaha beesha. Geela, lo’da, iyo ariga ayaa bixiya caano, hilib, iyo dakhli ganacsi oo laga helo suuqyada maxalliga ah iyo kuwa gobolka.
=== Macdan ===
[[File:Beryl South Africa.jpg|thumb|right|250px|Beryl — Macdanta Beryllium ee Buuraha Simoodi waa mid laga yaqaan deegaanada beeshu ku nooshahay.]]
Deegaannada qaarkood ee ay beeshu degto, gaar ahaan Buuraha '''Siimoodi''', waxaa laga helaa dahab iyo macdano kale. Soo saarista macdantani waxay qayb ka qaadataa dakhliga iyo ganacsiga deegaanka iyo qoysaska qaarkood.
=== Beeraha ===
[[File:Somalia, Awdal region, Baki District.png|thumb|right|250px|Map-ka Baki, Awdal - Sawir Muujinaya deeganka baki.]]
[[File:Baki awdal1.jpg|thumb|right|290px|Beeraha Xabxabka ee baki]]
[[File:Watermelon_from_Senegal.jpg|thumb|right|250px|Xabxabka la soo goostay]]
Beeruhu waa tiir kale oo muhiim ah. '''Beesha reer maxamed''' waxay si gaar ah ugu xeel dheer yihiin beerista xabxabka iyo dalagyo kale. Wax soo saarka qaar waxaa loo suuq geeyaa gudaha dalka, halka qaar kalena loo dhoofiyo dalalka dariska ah sida [[Ethiopia]] iyo [[Djibouti]].
*Ganacsiga beesha kuma koobna wax-soo-saarka oo keliya, balse wuxuu isku xiraa miyiga, goobaha macdanta laga qodo, Goobaha wax-soo-saarka iyo suuqyada waaweyn, taas oo muujinaysa nidaam dhaqaale oo firfircoon.
== Taariikhda ==
[[File:Zeila ruins.jpeg|thumb|middle|350px|Dhismayaal qadiimi ah oo ku yaal magaalada [[Saylac]], kuwaas oo ka mid ah guryihii dhagaxa ahaa ee taariikhiga ahaa ee magaalada ay ka dhistay [[Beesha reer maxamed Maxad case|Beesha reer maxamed]].]]
<blockquote>
Beesha reer maxamed waxay ka mid ahayd bulshooyinkii taariikhda dheer ku lahaa magaalo xeebeedka [[Saylac]] ee gobolka [[Awdal]]. Magaalada Saylac waxay qarniyo badan ahayd xarun ganacsi, diin iyo ilbaxnimo oo muhiim u ahayd Geeska Afrika.</blockquote><br><blockquote>Guryaha qadiimiga ah ee dhagaxa ka samaysan ee ku yaal magaalada ayaa ka mid ah astaamaha taariikhiga ah ee magaalada, waxaana la sheegaa in dhismayaashaasi ay la xiriireen farsamooyin hore oo lagu farsamayn jiray sonkorta iyo ganacsiga badeecooyinka kale.</blockquote>
[[File:Zayla.jpg|thumb|right|280px|Ruins of the Muslim [[Adal Sultanate|Sultanate of Adal]] in Zeila, Somaliland]]
Saylac waxay ahayd magaalo muhiim ah oo ku jirtay dawladihii Islaamiga ahaa ee Geeska Afrika sida [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]] iyo [[Saldanadii Cadal]]. Labadan saldanadood waxay door weyn ka ciyaareen taariikhda gobolka, gaar ahaan xilligii dagaalladii u dhexeeyay dawladaha Islaamka iyo boqortooyadii Abyssinia.
[[File:The Sultanate of Ifat.png|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]].]]
Saldanadii Ifat waxay ahayd mid ka mid ah dawladihii Islaamiga ahaa ee hore uga jiray Geeska Afrika, waxayna maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah xeebaha iyo dhulka gudaha. Magaalada Saylac waxay ahayd mid ka mid ah dekedihii muhiimka ahaa ee dawladan.
[[File:Adal sultanate during the conquest of habesh.jpg|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadii Cadal]].]]
Kadib burburkii Ifat, [[Saldanadii Cadal]] ayaa noqotay dawlad awood badan oo maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah Geeska Afrika. Xilligii [[Imaam Axmed Guray|Imaam Axmed Gurey]] (Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi)oo aha [[Gadabuursi|Beesha Gadabuursi]] gaar ahan beelaha Maxad case lafta Cismaan Muuse Maxamed Case (Abrayn ), Cadal waxay noqotay quwad militari oo xooggan oo dagaallo waaweyn la gashay boqortooyadii Itoobiya.
[[File:City Gate, Harar Jugol (14464345823).jpg|City_Gate,_Harar_Jugol_(14464345823)|thumb|right|280px|Derbiyada magaalada taariikhiga ah ee [[Harar]].]]
Magaalada [[Harar]] ayaa sidoo kale xiriir dhow la lahayd Saylac iyo dawladihii Islaamiga ahaa ee gobolka. Harar waxay ahayd xarun diimeed iyo mid siyaasadeed oo muhiim ah qarniyo badan.
=== Kaalinta Beesha Gadabuursi ee Halganka Madax-bannaanida Jabuuti ===
Beesha [[Gadabuursi]] (Samaroon) waxay door aasaasi ah ka qaadatay halgankii madax-bannaanida dalka Jabuuti. Iyadoo ka kooban saddexda garab ee waaweyn ('''Habar Cafaan, Makaahiil, iyo Mahad-Asse'''), beeshu waxay horseed ka ahayd dhaqdhaqaaqyadii ugu horreeyay ee siyaasadda iyo kuwii dambe ee hubaysnaa.
=== Geesiyaasha Beesha ee Halganka Horkacay ===
==== 1. Hoggaanka Siyaasadda iyo Bilowgii Halganka ====
* '''Djama Ali Moussa (Mahad-Asse= Bahabar celi)''': Wuxuu ahaa ninkii u horreeyay ee Soomaali ah ee loo doorto madaxa Golaha Dowladda (President of the Government Council) ee French Somaliland (1946–1957). Wuxuu ahaa aasaasihii nidaamka siyaasadeed ee Jabuuti.
* '''Sultan Mahamed Haji Dideh (Mahad-Asse=Bahabar celi)''': Ganacsade iyo oday dhaqameed dhisay kaabayaasha magaalada Jabuuti, dhisayna masaajidkii ugu horreeyay 1891,ahaana ninkii magaca '''French Somaliland''' (Côte Française des Somalis) u bixiyay dhulka Jabuuti, ninkaas waxa la sheegaa inuu ahaa halgamaagii weynaa ee jabuuti soo mara. Sidoo kale aha suldanki Saylac waqtigi British Somaliland horaantii qarnigii 20aad.
* '''Haji Jibril Jilane Farah(Mahad-Asse=Rer Maxamed)''': Halgamaa weyn oo lagu yaqaanay aragtidiisa dheer iyo dhabar-adayga uu kala hor yimid gumeysiga Faransiiska, ahaana siyaasigii ugu muhiim sanaa ee Faransiisku ku dileen [[Jabuuti|Jabuuti.]]
==== 2. Aqoonyahannada iyo Garabka Hubaysan (FLCS) ====
* '''Dr. Omar Osman Rabeh (Makaahiil/Reer Yoonis)''': Aqoonyahan iyo mufakir weyn. Xabsigii uu ku jiray 1968–1975 wuxuu ahaa calaamad u ah iska caabinta Faransiiska. Isaga dartiis ayaa loo fuliyay afduubkii safiirka Faransiiska.
* '''Mohamed Osman Huffaneh (Makaahiil)''': Mid ka mid ah saraakiishii ugu sarreeyay ee ururka [[Somali Coast Protectorate|FLCS]], ahaana ninkii horseeday hawlgalladii milatari ee gumeysiga lagu wiiqay.
* '''Omar Sharidi Buuni (Habar Cafaan)''': Halgamaa caan ah oo ka mid ahaa dhallinyaradii ugu horreysay ee abaabusha kacdoonnada magaalooyinka, isagoo ka tirsanaa ururradii horyaalka u ahaa xornimada.
* '''Mohamed Omar(Makaahiil: Bahabar Cabdale)(Halgamaa)''':Waxa uu ka mid ahaa dhalinyarti u soo dhabar adaygay cadaadiska gumeysiga ee lala beegsanayay halgamayaasha Jabuuti
==== 3. Haweenka Geesiyaasha ah ====
Dumarka Gadabuursi waxay ahaayeen kuwo si geesinnimo leh ugu dhex jiray mudaaharaadyada:
* '''Dahabo Farah (Mahad-Asse=rer Mahamed)''': Waxay ahayd hoggaamiye bulsho oo caan ku ahayd abaabulka haweenka iyo dhiirigelinta dadka u taagan xornimada.
* '''Xadiija (Khadra) Gadabuursi''': Waxay ka dhex muuqatay safafka hore ee kacdoonkii dadweynaha, iyadoo ka badbaaday xarigyo iyo cadaadis badan.
<Mark>Iyo qaar kaloo badan oo la qariyey Taariikhdooda iyo halganka ay ka qaateen halganka madax-banaanida jabuuti.</Mark>
=== Kaalintii Ururka FLCS iyo Beesha Gadabuursi ===
<blockquote>Beesha Gadabuursi waxay saldhig weyn u ahayd ururkii [[Somali Coast Protectorate|Front for the Liberation of the Somali Coast (FLCS)]]. Inta badan dhalinyarada beesha waxay ka soo galeen halganka dhinaca xuduudka Somaliland (Saylac iyo Lughaya), iyagoo gumeysiga ka soo weerari jiray dhinaca koonfureed ee Jabuuti.
Taariikh ahaana, [[Beesha Maxamed Case|beelaha Maxamed Case]] oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]], kuwaas oo dega Saylac iyo deegaanka ku xeeran, waxay door muhiim ah ku lahaayeen dhacdooyin badan oo taariikhi ah oo ka dhacay Geeska Afrika. Qaar ka mid ah dadka beelahan ayaa sidoo kale ka qayb qaatay halgankii lagu xoreynayay [[Jabuuti]] xilligii [[Faransiiska|gumaysiga Faransiiska]], iyagoo ka mid ahaa kooxihii ugu badnaa ee ka soo horjeeday maamulka gumaysiga ee Faransiiska ee ka jiray dalkaas qarnigii 20aad.</blockquote>
=== Cadaadiskii Gumeysiga (Tarxiilkii) ===
<blockquote>Taariikhdu waxay xustaa in sanadkii 1967, gumeysigii Faransiisku uu [[Jabuuti]] ka tarxiilay dad ka badan <mark>25,000 oo qof qaarkana la diley kuwaas oo u badnaa [[Gadabuursi|beesha Gadabuursi]],</Mark> si uu u dhimo codadka doonayay madax-bannaanida iyo midnimada Soomaali-Weyn.</blockquote>
=== Heesaa Reer Saylac ===
Qarnigii 19aad, sahamiyihii reer Austria ee '''Philipp Paulitschke''' ayaa xusay hees qadiimi ah oo ka timid magaalada Saylac. Sida uu sheegay, sanadkii 1886 sarkaal Ingiriis ah oo lagu magacaabi jiray '''J. S. King''' ayaa duubay hees loo yaqaan '''"To My Beloved"''' oo uu tiriyey nin ka tirsan [[Gadabuursi]] gaar ahaan beesha reer Maxamed kuna socotay gabadh ay isku beel ahaayeen. Heestaas ayaa noqotay mid aad looga yaqaan Saylac inkasta oo Soomaalida kale ay ku adkayd inay si buuxda u fahmaan.
=== Heesta "To My Beloved" ===
Heesta qadiimiga ah ee laga duubay magaalada Saylac waxaa loo qoray sidan marka loo rogo far Soomaali:
<poem><blockquote>"Inád dor santahâj wahân kagarân difta ku gutalah.
Jidkagi dalajsna sidî dagal madobája.
Bukur dora dûk lamâ hadto ê darafmadan ghaili.
Dukad jo tawâschi âd g'amahā dibugu la fijûtu?
Darhaga harábka o dakhal sides mughda.
Darafjid harako ádigo dalaka lainâjā
Dugagadaha wahan kagadigî dûbi l'agêda.
Dunjada turkugû nûdugûja dâr-taijadda búhada.
Jilal dirbigga Sâhil bâdūbī sarênkīja.
Dara'dînă wahio kugudi doha Hirwwâ.
Duhbán kagalên nimika dagâ dabâ nugâlīda.
Meschád kádaiji kamâ aid'in dûgsin l'abája.
Jntán maraddu d'a'is kagadimân dûbō gūguschâda"
</blockquote></poem>
=== Abu Bakr Pasha ===
Abu Bakr Pasha wuxuu ahaa guddoomiyihii Saylac sanadkii 1877, wuxuuna ka tirsanaa maamulka {{lang|so|Cusmaaniyiinta}} ee gobolka. Waxaa la rumeysan yahay inuu ka soo jeeday [[Gadabuursi|qabiilka Gadabuursi]] gaar ahan beesha Maxad case( [[Beesha reer maxamed Maxad case|Reer Maxamed]]) ee deggan Saylac iyo hareeraheeda.
[[File:Abubakr.jpg|thumb|middle|250px|Abu Bakr Pasha oo ka tirsan Reer Maxamed Habar Muuse, ahaana guddoomiyihii Saylac dabayaaqadii qarnigii 19-aad, gaar ahaan sanadkii 1877.]]
Sawirka Abu Bakr Pasha waxaa sameeyay safar-baarayaal ka socday {{lang|it|Società Geografica Italiana}} intii u dhaxeysay 1877–1878, markii ay sahaminayeen dhulka {{lang|so|Ethiopia}} iyo Geeska Afrika. Saylac xilligaa waxay ahayd deked ganacsi oo muhiim ah, isku xirta gudaha Ethiopia iyo xeebaha Badda Cas.
=== Buralleh (Buralli) Robleh ===
'''Buralleh (Buralli) Robleh''' wuxuu ahaa sarkaal boolis (Sub-Inspector of Police) oo ka shaqayn jiray magaalada [[Zeila]] xilligii maamulka [[British Somaliland]] horraantii qarnigii 20aad. Wuxuu ka mid ahaa saraakiishii Soomaalida ee ka shaqayn jiray maamulka Ingiriiska ee xeebaha waqooyi ee Soomaalida.
[[File:Burallehroble.jpg|thumb|280px|Buralleh (Buralli) Robleh oo ka tirsan beesha reer Maxamed ([[Maxad case|Maxamed case]]) ee beelweynta [[Gadabuursi|Gadabuurs]]<nowiki/>i, ahaana Sarkaal police ka hawl geli jiray Saylac, iyo General Gordon, Gudoomiyihi British Somaliland, Magaalada [[Saylac]] (1921).]]
Buugga '''Sun, Sand and Somals''' (1921), oo uu qoray [[Major H. Rayne]], ayaa xusay Buralleh Robleh isaga oo ahaa sarkaal boolis oo muhiim ah oo ka hawlgeli jiray Zeila. Qoraagu wuxuu tilmaamay in Buralleh Robleh uu ka mid ahaa ragga deegaanka ee Ingiriisku ku tiirsanaa si ay u maamulaan amniga iyo nidaamka magaalada Saylac iyo deegaannada ku xeeran.
Sannadkii 1921 ayaa sawir laga qaaday Buralleh Robleh isaga oo la socda guddoomiyihii [[British Somaliland]] '''General Gordon''' xilli uu booqasho ku joogay magaalada Zeila. Sawirkaas oo markii dambe lagu daabacay qoraallo iyo kayd taariikheed ayaa muujinaya kaalintii saraakiisha Soomaalida ee ka qayb qaadan jiray maamulka gumaysiga ee deegaanka.
=== Xiriirka Beesha Reer Maxamed ===
Beesha Reer Maxamed waxay qayb ka ahayd *hoggaanka bulshada iyo ganacsiga Saylac*, waxayna la xiriirtay '''beesha Habar Muuse (Abreyn)'''. Taariikh ahaan, xubno ka tirsan beeshan ayaa ka qayb qaatay:
* Maamulka dekedaha Saylac
* Ganacsiga xoolaha iyo badeecooyinka kale
* Ilaalinta iyo difaaca bulshada deegaanka.
=== Ganacsiga Xeebaha ===
[[File:Zeila waterfront in 1877.jpg|thumb|Middle|350px|Sawirka Xeebaha dekeda Saylac,1877.]]
<blockquote>
Taariikh ahaan, beesha '''Reer Maxamed''' oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]] waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii ka socday xeebaha waqooyi ee Geeska Afrika, gaar ahaan magaalooyinka [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], iyo gudaha dhulka [[Harar]]. Ganacsatada beeshan waxay qayb ka ahaayeen shabakaddii ganacsi ee isku xidhi jirtay xeebaha Badda Cas iyo suuqyada gudaha Itoobiya.</blockquote><br><blockquote>
Ganacsatada Reer Maxamed waxay ka keeni jireen [[Harar]] iyo dhulka Oromada badeecooyin ay ka mid ahaayeen '''kafee''', '''saffron (baastar)''', '''faan-maroodi''', iyo '''baalal shimbiro''','''Dahab'''. Badeecooyinkan waxaa lagu soo dejin jiray suuqyada xeebaha sida [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], halkaas oo markabyo ka iman jiray [[gacanka Cadmeed]] iyo xeebaha kale ee Badda Cas ay ka qaadi jireen.</blockquote>
<blockquote>Dhanka kale, ganacsatadu waxay gudaha u qaadi jireen alaabo dibadda laga keenay sida '''zinc''', '''naxaasta''', '''maryo ballaadhan''', iyo '''badeecooyin kale oo warshadaysan'''. Ganacsigu wuxuu badanaa socon jiray xilliyo gaar ah oo sanadka ka mid ah, ganacsataduna waxay mararka qaar safarro badan ku tegi jireen dekedaha Carabta si ay u dhammeystiraan is-weydaarsiga ganacsiga.</blockquote>
Ganacsigan ayaa ka dhigay [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]] xarumo muhiim ah oo isku xidha ganacsiga badda iyo kan gudaha, iyadoo ganacsatada Reer Maxamed ay ka mid ahaayeen kooxihii ganacsi ee firfircoonaa ee ka shaqayn jiray isku xidhka suuqyada [[Harar]] iyo xeebaha Badda Cas.
== Laamaha ==
* Reer Cabdille
* Axmed Cigaal
* Galaalweyn
* Gadhadhweyn
* Dhegood
* Reer Aadan
* Horkameer
== Hoggaanka Dhaqanka ==
Beesha Reer Maxamed waxay leedahay cuqaal iyo odayaal dhaqameed. Waxaa ka mid ah:
* Suldaan Sheekh Ibraahim Cabdi Riiraash
* Suldaan Xaaji Daahir Awcilmi
* Caaqil Cali Bile Suldaan
* Caaqil Faarax Geedi Cali
* Caaqil Cabdi Axmed Dhidar
* Caaqil Cumar Cali Faarax
* Caaqil Mahdi Warsame Kaahin
* Caaqil Faarax Ilka-case
* Caaqil Cabdi Cilmi Camir
== Siyaasadda ==
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta laga soo jeedo beesha waxaa ka mid ah:
* Cali Xaamud Jibriil (Ex-Wasiir iyo Xildhibaan)
* Axmed Xaaji Daahir Aw Cilmi
* Ahmed Adan Ahmed Buuhane (Wasiirka Qorshaynta Somaliland)
* Mukhtaar Cige Aamin Guuleed
* Xuseen Caateeye Gaafane (Gudoomiyaha Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska ee Gobolka Awdal )
* Ahmed Mohamed Mahamoud (Afwayne)
* Caasha Koos (Xildhibaan Golaha Shacabka)
* Maxamed Cabdi Gaafane
* Farah Ismail Sidci (Guddoomiyaha Komishanka Doorashooyinka Gobolka Awdal)
== Ganacsato ==
Qaar ka mid ah ganacsatada:
* Xaaji Muumin Jaamac Samaale
* Xaaji Daauud Cali Samaale
* Mustafe Mohamed Daahir
* Ahmed Cabdirahman Colahaye
* Xuseen Kaahiye Khaliif
== Aqoonyahanno ==
* Prof. Xuseen Cige Aamin Guuleed
* Prof. Saleeban Cige Aamin Guuleed
* Prof. Maxamed Kaahiye Khaliif
* Nuur Aadan Shirdoon
== Saraakiil Ciidan ==
* G/Sare Axmed Ciise Axmed
* S/Guuto Yuusuf Aw Iimaan Diiriye
* S/Guuto Axmed Ciise Ruush
* G/Sare Mako Jaamac Xuseen
* G/Dhexe Cali Uurdoox
* G/Le Axmed Kaahin
== Sidoo kale eeg ==
* [[Saldanadii Cadal]]
* [[Saldanadi Ifat|Saldanadii ifat]]
* [[Taariikhda Jabuuti]]
* [[Gadabuursi]]
== Tixraac ==
<references>
<ref>https://alchetron.com/Sultan-Mahomed-Haji-Dideh</ref>
<ref>https://wardheernews.com/first-footsteps-into-the-horn-sir-richard-burton-and-the-tribes-of-the-somali-frontier/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-zeila-zayla</ref>
<ref>https://www.scribd.com/document/646653318/he-Trade-of-the-Gulf-of-Aden-Ports-of-Africa</ref>
<ref>https://markjosephjochim.com/2017/09/12/french-somali-coast-81-1915/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-harar-the-city</ref>
<ref>https://sah.org/2015/02/11/harar-and-old-goa-architectural-hybridity-on-the-periphery/</ref>
<ref>https://grokipedia.com/page/Abadir_Umar_ar-Rida</ref>
<ref>https://www.academia.edu/50936381/The_Ethiopian_Adal_War_1529_1543</ref>
<ref>https://panafrocore.com/2024/04/02/the-history-of-the-adal-sultanate-in-the-horn-of-africa/</ref>
<ref>https://en.sewasew.com/p/gadabuursi-ethnography</ref>
<ref>https://www.101lasttribes.com/tribes/gadabuursi.html</ref>
<ref>https://www.researchgate.net/publication/314597073_Ifat_Sultanate_of</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-muslim-kingdom-in-the-ethiopian</ref>
<ref>http://beeshadireed.blogspot.com/2012/04/reer-Maxamed-gadabursi-dir-clan.html</ref>
<ref>{{cite web |title=Gadabuursi |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Gadabuursi |website=Wikipedia}}</ref>
<ref>{{cite web |title=Dir (clan) |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dir_(clan) |website=Wikipedia}}</ref>
</references>
6x707fm6wqq32v6srncvzc0cf7lnz1b
297482
297451
2026-05-16T11:30:55Z
شيخ عبد الرحمن
44350
Some fix
297482
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Somali Clan}}
{{Infobox ethnic group
| group = Reer Maxamed<br> رير محمد <br> La famille de Mohammed
| native_name = رير محمد
| native_name_lang = ar
| flag = [[File:Flag_of_Somaliland.svg|70px]] [[File:Flag_of_Djibouti.svg|60px]] [[File:Flag_of_Somalia.svg|60px]] [[File:Flag_of_Ethiopia.svg|70px]]
[[File:Flag_of_Kenya.svg|60px]] [[File:Flag_of_Qatar.svg|70px]] [[File:Flag_of_the_United_States.svg|60px]] [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Kuwait.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Saudi_Arabia.svg|60px]]
[[File:Flag_of_Italy.svg|60px]]
| ethnicity = Somali
| clan = Samaroon
| parent_tribe = Gadabuursi (Dir)
| subclan = Maxamed Muuse Maxamed
| descended = Maxamed Muuse Maxamed Samarroon Siciid Daa'uud
|rels=[[File:Star and Crescent.svg|19px]] [[Islam]] ([[Sunni Islam|Sunni<Sup>100%</sup>]])|related-c=[[Maxad case]], [[Bahabar Aadan]] , [[Habarcafaan]] , [[Makaahiil]] ,[[Jibriil Yoonis]] and other [[Gadabuursi]] groups <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->|languages=[[Somali]], [[Carabi]], [[Oromo]], [[France|French]], [[English]], [[Amharic]]|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Djibouti}}|region3={{flagcountry|Ethiopia}}|region4={{flagcountry|Saudi_Arabia}}|region5={{flagcountry|Kenya}}|region6={{flagcountry|United States}}|region7={{flagcountry|Somalia}}|region8={{flagcountry|Eritrea}}}}
'''Reer Moh'd''' ([[Af-Soomaali|Soomaali]]: '''Reer Maxamed''', [[Af-Carabi]]: رير محمد, [[Af-Faransiis]]:'''La famille de Mohammed''') waa jilib ka tirsan beelaha Samaroon ([[Gadabuursi]]), gaar ahaan faraca '''Maxamed Muuse Maxamed ee Siciid Daa'uud'''. Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]<ref>"Beeshu waxay inta badan degtaa gobolka [[Salal]]"</ref>, [[Awdal]], [[Hargeysa]] ee [[Somaliland]] iyo Jamhuuriyadda [[Djibouti]], sidoo kale waxay ku nool yihiin qaybo ka mid ah Soomaaliya iyo qurbaha.
[[File:Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7).png|thumb|300px|<Mark>Calanka Beesha Reer Maxamed (RM7)</Mark>]]
== Qaybinta iyo Deegaannada ==
*Beesha Reer Maxamed waxay ka mid tahay beelaha hoostaga '''Habar Muuse''', waxaana ay ka tirsan tahay faraca Maxamedcase Makadoor Siciid Daa'uud ee Gadabuursi. Beeshu waxay ka kooban tahay toddoba jilib.Waan qabiilka ugu badan Beelaha maxamed case,Reer Maxamed waa dadka ilbax ahaan ugu horeeya dadka Soomaalida taasi waxa kuu cadaynaysa: Marka la jooga qurbaha ama dalka dibadiisa in xifiisyada iyo meelaha shaqooyinka muhiimka ahi ka socdaan dadka kaliya ee aad ku arkaysaa ay yihiin dad ka soo jeeda Beesha Reer Maxamed, markaas taasi waxa ay ku tusinaysaa inay yihiin dad leh xadaarad iyo ilbaxnimo soo jireen ah.
*Reer maxamed waa dad lagu yaqaano geesinimo iyo raganimo sido kale waa dad xadaariyiina.
*Beesha Reer Maxamed waa Beelaha hogaanka siyaasadeed maamul majaraha u haya dawladaha Soomaalida.Beesha Reer Maxamed ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Reer Maxamed waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case u matala kuraasta saami siyaasadeed ee [[Somaliland]], [[Somalia]] iyo [[Djibouti]].
<blockquote>Beesha Reer Maxamed waxay caan ku tahay nabada iyo horumarka. Tan iyo ilaa heshiisyadii lagu dhisay maamulka Soomaaliland ayay beeshu martigelin, taageero, dhexdhexaadin iyo tusaalayn ku wadan bulshada ku dhaqan deegaanadaasi. Waxaa intaas dheer oo [[Beesha reer maxamed Maxad case|beesha Reer Maxamed]] lagu yaqaanaa horumarinta iyo dhiirigelinta waxbarashada, caafimaadka, aqoonta iyo cilmiga.</blockquote>
'''Deegaannada ay beeshu degto waxaa ka mid ah:'''
* Dooxada Dibirawayn
* Degmada Baki
* Abdulqaadir
* Dooxada Biji
* Tooraboore
* Fardo-lagu-xidh
* Budlalay
* Qabri-bayax
* Balcad
* Janaale
* Bu'aale
* Aw-dheegle
* Lawyacaddo
* Heemaal
* Kismaayo
* Fiqi Aadan
* Sheekh Awaare
* Damasha
* Saylac
* Jaldessa
* Diri
* Xooray
* Carawayne
* Afcas
* Xamarta
* Hargeysa
* Cali Xaydh
* Bus
* Caasha-cado
* Bacado
* Jidhi
* Buurta Siimoodi
* Dur-Dur Cad
* Sitti
* Abaarso
* Kalabaydh
* Hadh-wanaag
* Arabsiyo
* Harar
* Gabiley
* Sanaag
* Sambabka Cas
* Jowhar
* Dilla
* Magaalada Borama (Gobolka Awdal)
* Qaybo ka mid ah Djibouti
* Iyo Qurbaha
== Dhaqaalaha ==
*Dhaqaalaha '''Beesha Reer Maxamed''' waa mid ku dhisan saddex tiir oo waaweyn: xoolo-dhaqasho, macdan, iyo beeraha. Beeshu waxay degtaa deegaano kala duwan, taas oo sahashay in ay yeeshaan dhaqaale ku tiirsan khayraadka dabiiciga ah iyo ganacsi isku xidhan.
=== Xoolo-dhaqasho ===
[[File:Somali camel.jpg|thumb|right|250px| Geelaha dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
[[File:Somali Goats.jpg|thumb|right|250px| Adhiga dhaqanka ah ee beesha reer Maxamed]]
Xoolo-dhaqashadu waa laf-dhabarta dhaqaalaha beesha. Geela, lo’da, iyo ariga ayaa bixiya caano, hilib, iyo dakhli ganacsi oo laga helo suuqyada maxalliga ah iyo kuwa gobolka.
=== Macdan ===
[[File:Beryl South Africa.jpg|thumb|right|250px|Beryl — Macdanta Beryllium ee Buuraha Simoodi waa mid laga yaqaan deegaanada beeshu ku nooshahay.]]
Deegaannada qaarkood ee ay beeshu degto, gaar ahaan Buuraha '''Siimoodi''', waxaa laga helaa dahab iyo macdano kale. Soo saarista macdantani waxay qayb ka qaadataa dakhliga iyo ganacsiga deegaanka iyo qoysaska qaarkood.
=== Beeraha ===
[[File:Somalia, Awdal region, Baki District.png|thumb|right|250px|Map-ka Baki, Awdal - Sawir Muujinaya deeganka baki.]]
[[File:Baki awdal1.jpg|thumb|right|290px|Beeraha Xabxabka ee baki]]
[[File:Watermelon_from_Senegal.jpg|thumb|right|250px|Xabxabka la soo goostay]]
Beeruhu waa tiir kale oo muhiim ah. '''Beesha reer maxamed''' waxay si gaar ah ugu xeel dheer yihiin beerista xabxabka iyo dalagyo kale. Wax soo saarka qaar waxaa loo suuq geeyaa gudaha dalka, halka qaar kalena loo dhoofiyo dalalka dariska ah sida [[Ethiopia]] iyo [[Djibouti]].
*Ganacsiga beesha kuma koobna wax-soo-saarka oo keliya, balse wuxuu isku xiraa miyiga, goobaha macdanta laga qodo, Goobaha wax-soo-saarka iyo suuqyada waaweyn, taas oo muujinaysa nidaam dhaqaale oo firfircoon.
== Taariikhda ==
[[File:Zeila ruins.jpeg|thumb|middle|350px|Dhismayaal qadiimi ah oo ku yaal magaalada [[Saylac]], kuwaas oo ka mid ah guryihii dhagaxa ahaa ee taariikhiga ahaa ee magaalada ay ka dhistay [[Beesha reer maxamed Maxad case|Beesha reer maxamed]].]]
<blockquote>
Beesha reer maxamed waxay ka mid ahayd bulshooyinkii taariikhda dheer ku lahaa magaalo xeebeedka [[Saylac]] ee gobolka [[Awdal]]. Magaalada Saylac waxay qarniyo badan ahayd xarun ganacsi, diin iyo ilbaxnimo oo muhiim u ahayd Geeska Afrika.</blockquote><br><blockquote>Guryaha qadiimiga ah ee dhagaxa ka samaysan ee ku yaal magaalada ayaa ka mid ah astaamaha taariikhiga ah ee magaalada, waxaana la sheegaa in dhismayaashaasi ay la xiriireen farsamooyin hore oo lagu farsamayn jiray sonkorta iyo ganacsiga badeecooyinka kale.</blockquote>
[[File:Zayla.jpg|thumb|right|280px|Ruins of the Muslim [[Adal Sultanate|Sultanate of Adal]] in Zeila, Somaliland]]
Saylac waxay ahayd magaalo muhiim ah oo ku jirtay dawladihii Islaamiga ahaa ee Geeska Afrika sida [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]] iyo [[Saldanadii Cadal]]. Labadan saldanadood waxay door weyn ka ciyaareen taariikhda gobolka, gaar ahaan xilligii dagaalladii u dhexeeyay dawladaha Islaamka iyo boqortooyadii Abyssinia.
[[File:The Sultanate of Ifat.png|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadi Ifat|Saldanadii Ifat]].]]
Saldanadii Ifat waxay ahayd mid ka mid ah dawladihii Islaamiga ahaa ee hore uga jiray Geeska Afrika, waxayna maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah xeebaha iyo dhulka gudaha. Magaalada Saylac waxay ahayd mid ka mid ah dekedihii muhiimka ahaa ee dawladan.
[[File:Adal sultanate during the conquest of habesh.jpg|thumb|right|290px|Khariidad muujinaysa dhulkii ay ka talin jirtay [[Saldanadii Cadal]].]]
Kadib burburkii Ifat, [[Saldanadii Cadal]] ayaa noqotay dawlad awood badan oo maamuli jirtay qaybo badan oo ka mid ah Geeska Afrika. Xilligii [[Imaam Axmed Guray|Imaam Axmed Gurey]] (Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi)oo aha [[Gadabuursi|Beesha Gadabuursi]] gaar ahan beelaha Maxad case lafta Cismaan Muuse Maxamed Case (Abrayn ), Cadal waxay noqotay quwad militari oo xooggan oo dagaallo waaweyn la gashay boqortooyadii Itoobiya.
[[File:City Gate, Harar Jugol (14464345823).jpg|City_Gate,_Harar_Jugol_(14464345823)|thumb|right|280px|Derbiyada magaalada taariikhiga ah ee [[Harar]].]]
Magaalada [[Harar]] ayaa sidoo kale xiriir dhow la lahayd Saylac iyo dawladihii Islaamiga ahaa ee gobolka. Harar waxay ahayd xarun diimeed iyo mid siyaasadeed oo muhiim ah qarniyo badan.
=== Kaalinta Beesha Gadabuursi ee Halganka Madax-bannaanida Jabuuti ===
Beesha [[Gadabuursi]] (Samaroon) waxay door aasaasi ah ka qaadatay halgankii madax-bannaanida dalka Jabuuti. Iyadoo ka kooban saddexda garab ee waaweyn ('''Habar Cafaan, Makaahiil, iyo Mahad-Asse'''), beeshu waxay horseed ka ahayd dhaqdhaqaaqyadii ugu horreeyay ee siyaasadda iyo kuwii dambe ee hubaysnaa.
=== Geesiyaasha Beesha ee Halganka Horkacay ===
==== 1. Hoggaanka Siyaasadda iyo Bilowgii Halganka ====
* '''Djama Ali Moussa (Mahad-Asse= Bahabar celi)''': Wuxuu ahaa ninkii u horreeyay ee Soomaali ah ee loo doorto madaxa Golaha Dowladda (President of the Government Council) ee French Somaliland (1946–1957). Wuxuu ahaa aasaasihii nidaamka siyaasadeed ee Jabuuti.
* '''Sultan Mahamed Haji Dideh (Mahad-Asse=Bahabar celi)''': Ganacsade iyo oday dhaqameed dhisay kaabayaasha magaalada Jabuuti, dhisayna masaajidkii ugu horreeyay 1891,ahaana ninkii magaca '''French Somaliland''' (Côte Française des Somalis) u bixiyay dhulka Jabuuti, ninkaas waxa la sheegaa inuu ahaa halgamaagii weynaa ee jabuuti soo mara. Sidoo kale aha suldanki Saylac waqtigi British Somaliland horaantii qarnigii 20aad.
* '''Haji Jibril Jilane Farah(Mahad-Asse=Rer Maxamed)''': Halgamaa weyn oo lagu yaqaanay aragtidiisa dheer iyo dhabar-adayga uu kala hor yimid gumeysiga Faransiiska, ahaana siyaasigii ugu muhiim sanaa ee Faransiisku ku dileen [[Jabuuti|Jabuuti.]]
==== 2. Aqoonyahannada iyo Garabka Hubaysan (FLCS) ====
* '''Dr. Omar Osman Rabeh (Makaahiil/Reer Yoonis)''': Aqoonyahan iyo mufakir weyn. Xabsigii uu ku jiray 1968–1975 wuxuu ahaa calaamad u ah iska caabinta Faransiiska. Isaga dartiis ayaa loo fuliyay afduubkii safiirka Faransiiska.
* '''Mohamed Osman Huffaneh (Makaahiil)''': Mid ka mid ah saraakiishii ugu sarreeyay ee ururka [[Somali Coast Protectorate|FLCS]], ahaana ninkii horseeday hawlgalladii milatari ee gumeysiga lagu wiiqay.
* '''Omar Sharidi Buuni (Habar Cafaan)''': Halgamaa caan ah oo ka mid ahaa dhallinyaradii ugu horreysay ee abaabusha kacdoonnada magaalooyinka, isagoo ka tirsanaa ururradii horyaalka u ahaa xornimada.
* '''Mohamed Omar(Makaahiil: Bahabar Cabdale)(Halgamaa)''':Waxa uu ka mid ahaa dhalinyarti u soo dhabar adaygay cadaadiska gumeysiga ee lala beegsanayay halgamayaasha Jabuuti
==== 3. Haweenka Geesiyaasha ah ====
Dumarka Gadabuursi waxay ahaayeen kuwo si geesinnimo leh ugu dhex jiray mudaaharaadyada:
* '''Dahabo Farah (Mahad-Asse=rer Mahamed)''': Waxay ahayd hoggaamiye bulsho oo caan ku ahayd abaabulka haweenka iyo dhiirigelinta dadka u taagan xornimada.
* '''Xadiija (Khadra) Gadabuursi''': Waxay ka dhex muuqatay safafka hore ee kacdoonkii dadweynaha, iyadoo ka badbaaday xarigyo iyo cadaadis badan.
<Mark>Iyo qaar kaloo badan oo la qariyey Taariikhdooda iyo halganka ay ka qaateen halganka madax-banaanida jabuuti.</Mark>
=== Kaalintii Ururka FLCS iyo Beesha Gadabuursi ===
<blockquote>Beesha Gadabuursi waxay saldhig weyn u ahayd ururkii [[Somali Coast Protectorate|Front for the Liberation of the Somali Coast (FLCS)]]. Inta badan dhalinyarada beesha waxay ka soo galeen halganka dhinaca xuduudka Somaliland (Saylac iyo Lughaya), iyagoo gumeysiga ka soo weerari jiray dhinaca koonfureed ee Jabuuti.
Taariikh ahaana, [[Beesha Maxamed Case|beelaha Maxamed Case]] oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]], kuwaas oo dega Saylac iyo deegaanka ku xeeran, waxay door muhiim ah ku lahaayeen dhacdooyin badan oo taariikhi ah oo ka dhacay Geeska Afrika. Qaar ka mid ah dadka beelahan ayaa sidoo kale ka qayb qaatay halgankii lagu xoreynayay [[Jabuuti]] xilligii [[Faransiiska|gumaysiga Faransiiska]], iyagoo ka mid ahaa kooxihii ugu badnaa ee ka soo horjeeday maamulka gumaysiga ee Faransiiska ee ka jiray dalkaas qarnigii 20aad.</blockquote>
=== Cadaadiskii Gumeysiga (Tarxiilkii) ===
<blockquote>Taariikhdu waxay xustaa in sanadkii 1967, gumeysigii Faransiisku uu [[Jabuuti]] ka tarxiilay dad ka badan <mark>25,000 oo qof qaarkana la diley kuwaas oo u badnaa [[Gadabuursi|beesha Gadabuursi]],</Mark> si uu u dhimo codadka doonayay madax-bannaanida iyo midnimada Soomaali-Weyn.</blockquote>
=== Heesaa Reer Saylac ===
Qarnigii 19aad, sahamiyihii reer Austria ee '''Philipp Paulitschke''' ayaa xusay hees qadiimi ah oo ka timid magaalada Saylac. Sida uu sheegay, sanadkii 1886 sarkaal Ingiriis ah oo lagu magacaabi jiray '''J. S. King''' ayaa duubay hees loo yaqaan '''"To My Beloved"''' oo uu tiriyey nin ka tirsan [[Gadabuursi]] gaar ahaan beesha reer Maxamed kuna socotay gabadh ay isku beel ahaayeen. Heestaas ayaa noqotay mid aad looga yaqaan Saylac inkasta oo Soomaalida kale ay ku adkayd inay si buuxda u fahmaan.
=== Heesta "To My Beloved" ===
Heesta qadiimiga ah ee laga duubay magaalada Saylac waxaa loo qoray sidan marka loo rogo far Soomaali:
<poem><blockquote>"Inád dor santahâj wahân kagarân difta ku gutalah.
Jidkagi dalajsna sidî dagal madobája.
Bukur dora dûk lamâ hadto ê darafmadan ghaili.
Dukad jo tawâschi âd g'amahā dibugu la fijûtu?
Darhaga harábka o dakhal sides mughda.
Darafjid harako ádigo dalaka lainâjā
Dugagadaha wahan kagadigî dûbi l'agêda.
Dunjada turkugû nûdugûja dâr-taijadda búhada.
Jilal dirbigga Sâhil bâdūbī sarênkīja.
Dara'dînă wahio kugudi doha Hirwwâ.
Duhbán kagalên nimika dagâ dabâ nugâlīda.
Meschád kádaiji kamâ aid'in dûgsin l'abája.
Jntán maraddu d'a'is kagadimân dûbō gūguschâda"
</blockquote></poem>
=== Abu Bakr Pasha ===
Abu Bakr Pasha wuxuu ahaa guddoomiyihii Saylac sanadkii 1877, wuxuuna ka tirsanaa maamulka {{lang|so|Cusmaaniyiinta}} ee gobolka. Waxaa la rumeysan yahay inuu ka soo jeeday [[Gadabuursi|qabiilka Gadabuursi]] gaar ahan beesha Maxad case( [[Beesha reer maxamed Maxad case|Reer Maxamed]]) ee deggan Saylac iyo hareeraheeda.
[[File:Abubakr.jpg|thumb|middle|250px|Abu Bakr Pasha oo ka tirsan Reer Maxamed Habar Muuse, ahaana guddoomiyihii Saylac dabayaaqadii qarnigii 19-aad, gaar ahaan sanadkii 1877.]]
Sawirka Abu Bakr Pasha waxaa sameeyay safar-baarayaal ka socday {{lang|it|Società Geografica Italiana}} intii u dhaxeysay 1877–1878, markii ay sahaminayeen dhulka {{lang|so|Ethiopia}} iyo Geeska Afrika. Saylac xilligaa waxay ahayd deked ganacsi oo muhiim ah, isku xirta gudaha Ethiopia iyo xeebaha Badda Cas.
=== Buralleh (Buralli) Robleh ===
'''Buralleh (Buralli) Robleh''' wuxuu ahaa sarkaal boolis (Sub-Inspector of Police) oo ka shaqayn jiray magaalada [[Zeila]] xilligii maamulka [[British Somaliland]] horraantii qarnigii 20aad. Wuxuu ka mid ahaa saraakiishii Soomaalida ee ka shaqayn jiray maamulka Ingiriiska ee xeebaha waqooyi ee Soomaalida.
[[File:Burallehroble.jpg|thumb|280px|Buralleh (Buralli) Robleh oo ka tirsan beesha reer Maxamed ([[Maxad case|Maxamed case]]) ee beelweynta [[Gadabuursi|Gadabuurs]]<nowiki/>i, ahaana Sarkaal police ka hawl geli jiray Saylac, iyo General Gordon, Gudoomiyihi British Somaliland, Magaalada [[Saylac]] (1921).]]
Buugga '''Sun, Sand and Somals''' (1921), oo uu qoray [[Major H. Rayne]], ayaa xusay Buralleh Robleh isaga oo ahaa sarkaal boolis oo muhiim ah oo ka hawlgeli jiray Zeila. Qoraagu wuxuu tilmaamay in Buralleh Robleh uu ka mid ahaa ragga deegaanka ee Ingiriisku ku tiirsanaa si ay u maamulaan amniga iyo nidaamka magaalada Saylac iyo deegaannada ku xeeran.
Sannadkii 1921 ayaa sawir laga qaaday Buralleh Robleh isaga oo la socda guddoomiyihii [[British Somaliland]] '''General Gordon''' xilli uu booqasho ku joogay magaalada Zeila. Sawirkaas oo markii dambe lagu daabacay qoraallo iyo kayd taariikheed ayaa muujinaya kaalintii saraakiisha Soomaalida ee ka qayb qaadan jiray maamulka gumaysiga ee deegaanka.
=== Xiriirka Beesha Reer Maxamed ===
Beesha Reer Maxamed waxay qayb ka ahayd *hoggaanka bulshada iyo ganacsiga Saylac*, waxayna la xiriirtay '''beesha Habar Muuse (Abreyn)'''. Taariikh ahaan, xubno ka tirsan beeshan ayaa ka qayb qaatay:
* Maamulka dekedaha Saylac
* Ganacsiga xoolaha iyo badeecooyinka kale
* Ilaalinta iyo difaaca bulshada deegaanka.
=== Ganacsiga Xeebaha ===
[[File:Zeila waterfront in 1877.jpg|thumb|Middle|350px|Sawirka Xeebaha dekeda Saylac,1877.]]
<blockquote>
Taariikh ahaan, beesha '''Reer Maxamed''' oo ka tirsan beelweynta [[Gadabuursi]] waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii ka socday xeebaha waqooyi ee Geeska Afrika, gaar ahaan magaalooyinka [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], iyo gudaha dhulka [[Harar]]. Ganacsatada beeshan waxay qayb ka ahaayeen shabakaddii ganacsi ee isku xidhi jirtay xeebaha Badda Cas iyo suuqyada gudaha Itoobiya.</blockquote><br><blockquote>
Ganacsatada Reer Maxamed waxay ka keeni jireen [[Harar]] iyo dhulka Oromada badeecooyin ay ka mid ahaayeen '''kafee''', '''saffron (baastar)''', '''faan-maroodi''', iyo '''baalal shimbiro''','''Dahab'''. Badeecooyinkan waxaa lagu soo dejin jiray suuqyada xeebaha sida [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]], halkaas oo markabyo ka iman jiray [[gacanka Cadmeed]] iyo xeebaha kale ee Badda Cas ay ka qaadi jireen.</blockquote>
<blockquote>Dhanka kale, ganacsatadu waxay gudaha u qaadi jireen alaabo dibadda laga keenay sida '''zinc''', '''naxaasta''', '''maryo ballaadhan''', iyo '''badeecooyin kale oo warshadaysan'''. Ganacsigu wuxuu badanaa socon jiray xilliyo gaar ah oo sanadka ka mid ah, ganacsataduna waxay mararka qaar safarro badan ku tegi jireen dekedaha Carabta si ay u dhammeystiraan is-weydaarsiga ganacsiga.</blockquote>
Ganacsigan ayaa ka dhigay [[Zeila|Saylac]] iyo [[Bulaxaar]] xarumo muhiim ah oo isku xidha ganacsiga badda iyo kan gudaha, iyadoo ganacsatada Reer Maxamed ay ka mid ahaayeen kooxihii ganacsi ee firfircoonaa ee ka shaqayn jiray isku xidhka suuqyada [[Harar]] iyo xeebaha Badda Cas.
== Laamaha ==
* Reer Cabdille
* Axmed Cigaal
* Galaalweyn
* Gadhadhweyn
* Dhegood
* Reer Aadan
* Horkameer
== Hoggaanka Dhaqanka ==
Beesha Reer Maxamed waxay leedahay cuqaal iyo odayaal dhaqameed. Waxaa ka mid ah:
* Suldaan Sheekh Ibraahim Cabdi Riiraash
* Suldaan Xaaji Daahir Awcilmi
* Caaqil Cali Bile Suldaan
* Caaqil Faarax Geedi Cali
* Caaqil Cabdi Axmed Dhidar
* Caaqil Cumar Cali Faarax
* Caaqil Mahdi Warsame Kaahin
* Caaqil Faarax Ilka-case
* Caaqil Cabdi Cilmi Camir
== Siyaasadda ==
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta laga soo jeedo beesha waxaa ka mid ah:
* Cali Xaamud Jibriil (Ex-Wasiir iyo Xildhibaan)
* Axmed Xaaji Daahir Aw Cilmi
* Ahmed Adan Ahmed Buuhane (Wasiirka Qorshaynta Somaliland)
* Mudane Farxaan Axmed Habane (Xoghayaha Fulinta Dawladda Hoose Boorama)
* Mukhtaar Cige Aamin Guuleed
* Xuseen Caateeye Gaafane (Gudoomiyaha Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska ee Gobolka Awdal )
* Ahmed Mohamed Mahamoud (Afwayne)
* Caasha Koos (Xildhibaan Golaha Shacabka)
* Maxamed Cabdi Gaafane
* Farah Ismail Sidci (Guddoomiyaha Komishanka Doorashooyinka Gobolka Awdal)
== Ganacsato ==
Qaar ka mid ah ganacsatada:
* Xaaji Muumin Jaamac Samaale
* Xaaji Daauud Cali Samaale
* Mustafe Mohamed Daahir
* Ahmed Cabdirahman Colahaye
* Xuseen Kaahiye Khaliif
== Aqoonyahanno ==
* Prof. Xuseen Cige Aamin Guuleed
* Prof. Saleeban Cige Aamin Guuleed
* Prof. Maxamed Kaahiye Khaliif
* Nuur Aadan Shirdoon
== Saraakiil Ciidan ==
* G/Sare Axmed Ciise Axmed
* S/Guuto Yuusuf Aw Iimaan Diiriye
* S/Guuto Axmed Ciise Ruush
* G/Sare Mako Jaamac Xuseen
* G/Dhexe Cali Uurdoox
* G/Le Axmed Kaahin
== Sidoo kale eeg ==
* [[Saldanadii Cadal]]
* [[Saldanadi Ifat|Saldanadii ifat]]
* [[Taariikhda Jabuuti]]
* [[Gadabuursi]]
== Tixraac ==
<references>
<ref>https://alchetron.com/Sultan-Mahomed-Haji-Dideh</ref>
<ref>https://wardheernews.com/first-footsteps-into-the-horn-sir-richard-burton-and-the-tribes-of-the-somali-frontier/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-zeila-zayla</ref>
<ref>https://www.scribd.com/document/646653318/he-Trade-of-the-Gulf-of-Aden-Ports-of-Africa</ref>
<ref>https://markjosephjochim.com/2017/09/12/french-somali-coast-81-1915/</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-complete-history-of-harar-the-city</ref>
<ref>https://sah.org/2015/02/11/harar-and-old-goa-architectural-hybridity-on-the-periphery/</ref>
<ref>https://grokipedia.com/page/Abadir_Umar_ar-Rida</ref>
<ref>https://www.academia.edu/50936381/The_Ethiopian_Adal_War_1529_1543</ref>
<ref>https://panafrocore.com/2024/04/02/the-history-of-the-adal-sultanate-in-the-horn-of-africa/</ref>
<ref>https://en.sewasew.com/p/gadabuursi-ethnography</ref>
<ref>https://www.101lasttribes.com/tribes/gadabuursi.html</ref>
<ref>https://www.researchgate.net/publication/314597073_Ifat_Sultanate_of</ref>
<ref>https://www.africanhistoryextra.com/p/a-muslim-kingdom-in-the-ethiopian</ref>
<ref>http://beeshadireed.blogspot.com/2012/04/reer-Maxamed-gadabursi-dir-clan.html</ref>
<ref>{{cite web |title=Gadabuursi |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Gadabuursi |website=Wikipedia}}</ref>
<ref>{{cite web |title=Dir (clan) |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dir_(clan) |website=Wikipedia}}</ref>
</references>
rc6s869359ykgxdyezqhc4vyvmrn7ia
Abokor muuse
0
39797
297448
297443
2026-05-15T16:11:15Z
~2026-27958-27
45557
/* Baranches and Subclans */
297448
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled (Wardon) Mohamed
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Abdirahman Eid – is a professor and Politician
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
g3fx2ey9mzh59sknxajcqtr2wk17wd9
297456
297448
2026-05-15T18:36:18Z
~2026-27958-27
45557
/* Clan tree */
297456
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Abdirahman Eid – is a professor and Politician
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
1uj1khxzk8lycptvl6sdivg2tjk8of5
297478
297456
2026-05-16T08:26:18Z
~2026-27958-27
45557
/* Notable figures */
297478
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
hq8hfukck0leqh52oivx6wkvldzk124
297479
297478
2026-05-16T11:23:27Z
~2026-27958-27
45557
297479
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Masar}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
dtlvmh8lclyy72z8hoxo6tzfnhtf45g
297480
297479
2026-05-16T11:27:22Z
~2026-27958-27
45557
297480
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Masar}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
iu0y8qojunyngxry04c1skoknxfx6j4
297481
297480
2026-05-16T11:28:24Z
~2026-27958-27
45557
297481
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Masar.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Masar}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
gf69i5es3t1rg4g9379j40grno5yx10
297483
297481
2026-05-16T11:33:16Z
~2026-27958-27
45557
297483
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Masar}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
37y1ve59uyyymnai1a38wqzxwnq4whm
297484
297483
2026-05-16T11:34:23Z
~2026-27958-27
45557
297484
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Masar}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes .
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
q76jwvvgnff55ewysw394s2egpq9ssb
297485
297484
2026-05-16T11:55:06Z
~2026-27958-27
45557
/* Overview */
297485
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Masar}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]]
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************'''Mohammed Dhimbil'''
*************Mucawiye Mohamed
*************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse (Rer Adawe)
**************Aden Muuse (Rer Aden)
************'''Muuse Dhimbil'''
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Said Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Mumin Ali
*****************Naleye Ali
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
*****************Hersi Nour
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
*******************Gulled Eiye
*******************Sharmake Eiye
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
********************Samter Ahmed
********************Ziyad Ahmed
********************Mayle Ahmed
********************Elmi Ahmed
********************Warfa Ahmed
********************Geedi Ahmed
********************Amanle Ahmed
********************Food Ahmed
********************Wais Ahmed
********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*********************Ismail Dhible
*********************Barre Dhible
********************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*********************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
************'''Ahmed Dhimbil'''
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
**************Abdi Liban
***************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Mohammed Abdi (Addeh)
****************Sarar Mohamed
****************Ahmed(Beder)Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
************Hassan Aden
*************Ziyad Hassan
*************Odawa Hasaan
*************Warfa Hassan
*************Ladon Hassan
*************Abdalle Hassan
**************Ali Abdalle
**************Abdi Abdalle
**************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
***************Egal Ahmed
***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
* Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Said Dhimbil Nour – peot and politician
* Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland)
* Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland.
*Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
*Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
na09v4rreeg243q18f27oc09h8je1k0
Ciidagale
0
41696
297457
297413
2026-05-15T18:43:17Z
~2026-27958-27
45557
/* Clan tree */
297457
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> عيدَ جلي
| image=
|region1={{flagcountry|Kenya}}
|region2={{flagcountry|United States}}
|region3={{flagcountry|Ethiopia}}
|region4={{flagcountry|Somaliland}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c = Other,clan. }}
'''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia.
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda (History)==
===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]]
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
[[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]]
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
[[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]]
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Saltanate ==
Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha.
Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin.
Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha.
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]]
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Abane Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Samter Duleh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Barre Hassan
**Muuse Daoud
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
*****************Abar Boqorre
******************Deria Abar
*******************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Qabile Abdi
******Hildiid Abdi
******Aden Abdi
******Robe Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Boon Dhamal (Dhamal yaryar)
********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Warsame Abdi
**********Sugulle Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Habarwa Abdi
**********Yusuf Abdi
**********Warafa Abdi
**********Hussein Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi ( Rer Aden)
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abdikarim Mohamed Eid
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist
* Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Sidoo kale fiiri==
* [[Dir]]
==References==
p8p0203qg2k44s406dcu5onsrocq6lk
Shaxda beesha
0
43416
297452
297440
2026-05-15T18:21:02Z
~2026-27958-27
45557
297452
wikitext
text/x-wiki
'''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin.
*Saleiban Mohamed
**Yousuf Saleiban
**Arralleh Saleibn<br />
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***Abokor
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Hawrarsame
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Said Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman Fatah
*************Gulled Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samater Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Siad Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sade Said
*****************Abdalle Sade
*****************Musa Sade
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
******************Jama Hussien
******************Nour Hussein
******************Farah Hussien
******************Wa'ays Hussein
******************Hersi Hussien
*******************Muhumad Hersi
*******************Abdi Hersi
*******************Ali Hersi
*******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Said Mumin
******************Wais Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
******************Musa Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
******************Farah Hersi
*****************Gabal Nour
******************Samater Gabal
******************Dalal Gabal
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
*******************Farah Ismail
*******************Idiris Ismail
*******************Jibirl Ismail
*******************Mohamed Ismail
*******************Ahmed Ismail
*******************Sa'ad Ismail
*******************Aden Ismail
******************Asker Gallab
*******************Dahir Askar
*******************Wais Askar
*******************Osman Asker
*******************Jama Asker
*******************Roble Asker
*******************Egal Asker
*******************Koshin Asker
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah Kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Elmi Ahmed
*******************Warfa Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Wais Ahmed
*******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
********************Ismail Dhible
*********************Geedi Ismail
*********************Wais Ismail
*********************Hersi Ismail
*********************Dalal Ismail
********************Barre Dhible
*********************Ali Barre
*********************Musa Barre
*********************Said Barre
*********************Osman Barre
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Wa'eys Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarar)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Wa'eys Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
{{tree list/end}}
{|class="wikitable sortable"
|+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse
!Magaca
! class="unsortable" |Tirada Qabiilada
!Magacyada Qabiilada
!Deegaanka
!Sharaxaad Kooban
|-
| '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer ||
*Musa Mohamed
**Cadawe Muuse
**Aden Muuse
*Fatah Mohamed (Rer Fatax)
*Mucawiye Mohamed
*Guled Mohamed
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
* waana beesha ugu dhaqaalaha Badan
* Sido kale wa beel aad logu yaqaano geesimada
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Rero dhawr ah||
*Musa Ahmed
*Waisleh Ahmed
*Osman Ahmed
*Liban Ahmed
**Abdi liban
***Ismail Abdi (Rer Ismail)
***Mohamed Abdi (Addeh)
****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
***Ahmed(Bedar) Mohamed
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer||
*Cawal Aden (Reer Cawal)
*Hassan Aden
**Ziyad Hassan
**Odawa Hassan
**Ladon Hassan (Rer Ladon)
**Abdalle Hassan
***Abdi Abdalle
***Ali Abdalle
***Ahmed Abdalle
****Halas Ahmed
****Egal Ahmed
****Geedi Ahmed (Rer Geedi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer||
*Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
*Hildiid Mohamoud
**Geedi Hildiid (Rer Geedi)
**Hersi Hildiid (Rer Hersi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan||
*Siad Jibril
**Musa Siad
**Farah Siad
*kalil jibril
**Ali kalil
***Siad Ali
***Koshin Ali
***Boqorre Ali
*Saeed jibril
**Sade Said
***Abdalle Sade
***Musa Sade
*Aden Jibril (Rer Aadan)
*Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
**Abdalle Ali
***Musa Abdalle
**Hussein Ali
**Mumin Ali
**Naleye Ali
*Nour Abdi (Rer Nuur)
**Ismail Nour
**Gabal Nour
**Hersi Nour
**Mohamed Nour
*Benin Abdi (Rer Benin)
*Abdille Abdi
**Gallab Abdille (Rer Gallab)
***Ismail Gallab
***Asker Gallab
**Eiye Abdille (Rer Ciye)
***Gulled Eiye
***Sharmake Eiye
**Mohamed Abdille
***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
*Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha
* waana beesha kowaad ee ugu balaadhan
lw696dsdw2p5il541hqmmu656zbvsfl
297453
297452
2026-05-15T18:27:13Z
~2026-27958-27
45557
297453
wikitext
text/x-wiki
'''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin.
*Saleiban Mohamed
**Yousuf Saleiban
**Arralleh Saleibn<br />
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***Abokor
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Hawrarsame
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Said Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman Fatah
*************Gulled Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samater Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Siad Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sade Said
*****************Abdalle Sade
*****************Musa Sade
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
******************Jama Hussien
******************Nour Hussein
******************Farah Hussien
******************Wa'ays Hussein
******************Hersi Hussien
*******************Muhumad Hersi
*******************Abdi Hersi
*******************Ali Hersi
*******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Said Mumin
******************Wais Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
******************Musa Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
******************Farah Hersi
*****************Gabal Nour
******************Samater Gabal
******************Dalal Gabal
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
*******************Farah Ismail
*******************Idiris Ismail
*******************Jibirl Ismail
*******************Mohamed Ismail
*******************Ahmed Ismail
*******************Sa'ad Ismail
*******************Aden Ismail
******************Asker Gallab
*******************Dahir Askar
*******************Wais Askar
*******************Osman Asker
*******************Jama Asker
*******************Roble Asker
*******************Egal Asker
*******************Koshin Asker
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah Kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Elmi Ahmed
*******************Warfa Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Wais Ahmed
*******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
********************Ismail Dhible
*********************Geedi Ismail
*********************Wais Ismail
*********************Hersi Ismail
*********************Dalal Ismail
********************Barre Dhible
*********************Ali Barre
*********************Musa Barre
*********************Said Barre
*********************Wais Barre
*********************Osman Barre
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Wa'eys Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarar)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Wa'eys Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
{{tree list/end}}
{|class="wikitable sortable"
|+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse
!Magaca
! class="unsortable" |Tirada Qabiilada
!Magacyada Qabiilada
!Deegaanka
!Sharaxaad Kooban
|-
| '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer ||
*Musa Mohamed
**Cadawe Muuse
**Aden Muuse
*Fatah Mohamed (Rer Fatax)
*Mucawiye Mohamed
*Guled Mohamed
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
* waana beesha ugu dhaqaalaha Badan
* Sido kale wa beel aad logu yaqaano geesimada
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Rero dhawr ah||
*Musa Ahmed
*Waisleh Ahmed
*Osman Ahmed
*Liban Ahmed
**Abdi liban
***Ismail Abdi (Rer Ismail)
***Mohamed Abdi (Addeh)
****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
***Ahmed(Bedar) Mohamed
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer||
*Cawal Aden (Reer Cawal)
*Hassan Aden
**Ziyad Hassan
**Odawa Hassan
**Ladon Hassan (Rer Ladon)
**Abdalle Hassan
***Abdi Abdalle
***Ali Abdalle
***Ahmed Abdalle
****Halas Ahmed
****Egal Ahmed
****Geedi Ahmed (Rer Geedi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer||
*Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
*Hildiid Mohamoud
**Geedi Hildiid (Rer Geedi)
**Hersi Hildiid (Rer Hersi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan||
*Siad Jibril
**Musa Siad
**Farah Siad
*kalil jibril
**Ali kalil
***Siad Ali
***Koshin Ali
***Boqorre Ali
*Saeed jibril
**Sade Said
***Abdalle Sade
***Musa Sade
*Aden Jibril (Rer Aadan)
*Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
**Abdalle Ali
***Musa Abdalle
**Hussein Ali
**Mumin Ali
**Naleye Ali
*Nour Abdi (Rer Nuur)
**Ismail Nour
**Gabal Nour
**Hersi Nour
**Mohamed Nour
*Benin Abdi (Rer Benin)
*Abdille Abdi
**Gallab Abdille (Rer Gallab)
***Ismail Gallab
***Asker Gallab
**Eiye Abdille (Rer Ciye)
***Gulled Eiye
***Sharmake Eiye
**Mohamed Abdille
***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
*Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha
* waana beesha kowaad ee ugu balaadhan
symzgo1mofjec9nelvitz6x7haw3jym
297454
297453
2026-05-15T18:31:18Z
~2026-27958-27
45557
297454
wikitext
text/x-wiki
'''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin.
*Saleiban Mohamed
**Yousuf Saleiban
**Arralleh Saleibn<br />
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***Abokor
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Hawrarsame
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Said Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman Fatah
*************Gulled Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samater Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Siad Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sade Said
*****************Abdalle Sade
*****************Musa Sade
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
******************Jama Hussien
******************Nour Hussein
******************Farah Hussien
******************Wa'ays Hussein
******************Hersi Hussien
*******************Muhumad Hersi
*******************Abdi Hersi
*******************Ali Hersi
*******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Said Mumin
******************Wais Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
******************Musa Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
******************Farah Hersi
*****************Gabal Nour
******************Samater Gabal
******************Dalal Gabal
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
*******************Farah Ismail
*******************Idiris Ismail
*******************Jibirl Ismail
*******************Mohamed Ismail
*******************Ahmed Ismail
*******************Sa'ad Ismail
*******************Aden Ismail
******************Asker Gallab
*******************Dahir Askar
*******************Wais Askar
*******************Osman Asker
*******************Jama Asker
*******************Roble Asker
*******************Egal Asker
*******************Koshin Asker
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah Kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Elmi Ahmed
*******************Warfa Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Wais Ahmed
*******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
********************Ismail Dhible
*********************Geedi Ismail
*********************Wais Ismail
*********************Hersi Ismail
*********************Dalal Ismail
********************Barre Dhible
*********************Ali Barre
*********************Musa Barre
*********************Said Barre
*********************Wais Barre
*********************Osman Barre
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Wa'eys Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarar)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Wa'eys Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
{{tree list/end}}
{|class="wikitable sortable"
|+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse
!Magaca
! class="unsortable" |Tirada Qabiilada
!Magacyada Qabiilada
!Deegaanka
!Sharaxaad Kooban
|-
| '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer ||
*Mucawiye Mohamed
*Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*Guled Mohamed
*Musa Mohamed
**Cadawe Muuse
**Aden Muuse
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
* waana beesha ugu dhaqaalaha Badan
* Sido kale wa beel aad logu yaqaano geesimada
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Rero dhawr ah||
*Musa Ahmed
*Waisleh Ahmed
*Osman Ahmed
*Liban Ahmed
**Abdi liban
***Ismail Abdi (Rer Ismail)
***Mohamed Abdi (Addeh)
****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
***Ahmed(Bedar) Mohamed
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer||
*Cawal Aden (Reer Cawal)
*Hassan Aden
**Ziyad Hassan
**Odawa Hassan
**Ladon Hassan (Rer Ladon)
**Abdalle Hassan
***Abdi Abdalle
***Ali Abdalle
***Ahmed Abdalle
****Halas Ahmed
****Egal Ahmed
****Geedi Ahmed (Rer Geedi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer||
*Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
*Hildiid Mohamoud
**Geedi Hildiid (Rer Geedi)
**Hersi Hildiid (Rer Hersi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan||
*Siad Jibril
**Musa Siad
**Farah Siad
*kalil jibril
**Ali kalil
***Siad Ali
***Koshin Ali
***Boqorre Ali
*Saeed jibril
**Sade Said
***Abdalle Sade
***Musa Sade
*Aden Jibril (Rer Aadan)
*Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
**Abdalle Ali
***Musa Abdalle
**Hussein Ali
**Mumin Ali
**Naleye Ali
*Nour Abdi (Rer Nuur)
**Ismail Nour
**Gabal Nour
**Hersi Nour
**Mohamed Nour
*Benin Abdi (Rer Benin)
*Abdille Abdi
**Gallab Abdille (Rer Gallab)
***Ismail Gallab
***Asker Gallab
**Eiye Abdille (Rer Ciye)
***Gulled Eiye
***Sharmake Eiye
**Mohamed Abdille
***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
*Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha
* waana beesha kowaad ee ugu balaadhan
gvuimttbpe6hkhyqmglzw2lorqqlu5t
297455
297454
2026-05-15T18:33:51Z
~2026-27958-27
45557
297455
wikitext
text/x-wiki
'''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin.
*Saleiban Mohamed
**Yousuf Saleiban
**Arralleh Saleibn<br />
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***Abokor
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Hawrarsame
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Said Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman Fatah
*************Gulled Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samater Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Siad Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Sade Said
*****************Abdalle Sade
*****************Musa Sade
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
******************Jama Hussien
******************Nour Hussein
******************Farah Hussien
******************Wa'ays Hussein
******************Hersi Hussien
*******************Muhumad Hersi
*******************Abdi Hersi
*******************Ali Hersi
*******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Said Mumin
******************Wais Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
******************Musa Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
******************Farah Hersi
*****************Gabal Nour
******************Samater Gabal
******************Dalal Gabal
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Musa Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
*******************Farah Ismail
*******************Idiris Ismail
*******************Jibirl Ismail
*******************Mohamed Ismail
*******************Ahmed Ismail
*******************Sa'ad Ismail
*******************Aden Ismail
******************Asker Gallab
*******************Dahir Askar
*******************Wais Askar
*******************Osman Asker
*******************Jama Asker
*******************Roble Asker
*******************Egal Asker
*******************Koshin Asker
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah Kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Elmi Ahmed
*******************Warfa Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Wais Ahmed
*******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
********************Ismail Dhible
*********************Geedi Ismail
*********************Wais Ismail
*********************Hersi Ismail
*********************Dalal Ismail
********************Barre Dhible
*********************Ali Barre
*********************Musa Barre
*********************Said Barre
*********************Wais Barre
*********************Osman Barre
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Wa'eys Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarar)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Wa'eys Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
{{tree list/end}}
{|class="wikitable sortable"
|+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse
!Magaca
! class="unsortable" |Tirada Qabiilada
!Magacyada Qabiilada
!Deegaanka
!Sharaxaad Kooban
|-
| '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer ||
*Mucawiye Mohamed
*Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*Guled Mohamed
*Musa Mohamed
**Cadawe Muuse
**Aden Muuse
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
* waana beesha ugu dhaqaalaha Badan
* Sido kale wa beel aad logu yaqaano geesimada
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer||
*Musa Ahmed
*Waisleh Ahmed
*Osman Ahmed
*Liban Ahmed
**Abdi liban
***Ismail Abdi (Rer Ismail)
***Mohamed Abdi (Addeh)
****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
***Ahmed(Bedar) Mohamed
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer||
*Cawal Aden (Reer Cawal)
*Hassan Aden
**Ziyad Hassan
**Odawa Hassan
**Ladon Hassan (Rer Ladon)
**Abdalle Hassan
***Abdi Abdalle
***Ali Abdalle
***Ahmed Abdalle
****Halas Ahmed
****Egal Ahmed
****Geedi Ahmed (Rer Geedi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer||
*Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
*Hildiid Mohamoud
**Geedi Hildiid (Rer Geedi)
**Hersi Hildiid (Rer Hersi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan||
*Siad Jibril
**Musa Siad
**Farah Siad
*kalil jibril
**Ali kalil
***Siad Ali
***Koshin Ali
***Boqorre Ali
*Saeed jibril
**Sade Said
***Abdalle Sade
***Musa Sade
*Aden Jibril (Rer Aadan)
*Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
**Abdalle Ali
***Musa Abdalle
**Hussein Ali
**Mumin Ali
**Naleye Ali
*Nour Abdi (Rer Nuur)
**Ismail Nour
**Gabal Nour
**Hersi Nour
**Mohamed Nour
*Benin Abdi (Rer Benin)
*Abdille Abdi
**Gallab Abdille (Rer Gallab)
***Ismail Gallab
***Asker Gallab
**Eiye Abdille (Rer Ciye)
***Gulled Eiye
***Sharmake Eiye
**Mohamed Abdille
***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
*Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha
* waana beesha kowaad ee ugu balaadhan
4htsuqfgayqnl461ipi6yleyc4yc19f
Beesha Mohamed Dhimbil
0
44477
297446
297375
2026-05-15T15:31:37Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297446
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Essa Fatah
**Gulled Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Ziyad Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Wais Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
9qe9d1es5xay4zatl756ux5zk67lm15
297447
297446
2026-05-15T16:09:47Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297447
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] , [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Nour Fatah
***Essa Fatah
**Gulled Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Ziyad Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Wais Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
devw2t8e268buo7cw5wx05v3e4pzhet
297466
297447
2026-05-16T07:50:52Z
~2026-27958-27
45557
297466
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]]
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Nour Fatah
***Essa Fatah
**Gulled Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Ziyad Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Wais Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
swp78zcvvgi440jiwmf6avk9r3t3mym
297467
297466
2026-05-16T07:51:08Z
~2026-27958-27
45557
297467
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Ciise Muuse]] iyo kuwa kale
}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Essa Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hassan Fatah
***Cisman Fatah
***Nour Fatah
***Essa Fatah
**Gulled Mohamed
***Hussein Guled
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Ziyad Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Wais Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Burale Aden
****Geedi Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Koshin Boqorre
*****Shiekhdon Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
88ddxilpxyawlwcli1p97186wfr2wbo
Ahmed Dhimbil
0
44513
297468
297381
2026-05-16T07:53:02Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297468
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = [[Abokor muuse]] iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arreh Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Musa Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
6om6yrhgvfnbwwetybyqwmorobzj3jn
297469
297468
2026-05-16T07:53:41Z
~2026-27958-27
45557
297469
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arreh Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Musa Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
qh89sk9zu5qoh8hsrhkaoqwahqc9fz3
297472
297469
2026-05-16T07:58:35Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297472
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arreh Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Musa Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Salah Ahmed
******Wais Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
fbexjfmep3s0bvv7tjvxos4dxtsxszo
297473
297472
2026-05-16T08:00:17Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297473
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arreh Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Musa Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Salah Ahmed
******Ali Ahmed
******Wais Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
pyth2jouwiqyssuueiowzrh65hdfwxh
297474
297473
2026-05-16T08:02:27Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297474
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arreh Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Dualeh Sarar
******Osman Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Salah Ahmed
******Ali Ahmed
******Wais Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
hdzt3zj325km31y23vjr7cu8c2i75qh
297475
297474
2026-05-16T08:03:58Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297475
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
|60px]]
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arreh Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed(Hersi) Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Dualeh Sarar
******Osman Sarar
******Warsame Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Egal Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie (Egal) Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Salah Ahmed
******Ali Ahmed
******Wais Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
5x1us9hi5e5yvls1eliiqffzw9syrzl
Aden Abokor
0
44514
297471
297382
2026-05-16T07:55:40Z
~2026-27958-27
45557
297471
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwa kaleh
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Aden Awal
****Hussien Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Ibrahim Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Warfa Hassan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
37gmwu3ykcocyusgciothx4lq7c058f
297476
297471
2026-05-16T08:06:27Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297476
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwa kaleh
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Ibrahim Awal
****Aden Awal
****Hussien Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Warfa Hassan
****Ladon Hassan
*****Aden Ladon
******Herar Ladon
******Jama Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
stpm9bc76r3bjaik9hj055wqte47z3u
297477
297476
2026-05-16T08:17:15Z
~2026-27958-27
45557
/* Abtirsiin */
297477
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwa kaleh
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
**( Aden Mohamed)
***Issa Aden
***Awal Aden (Rer Cawl)
****Warfa Awal
****Farah Awal
****Ibrahim Awal
****Aden Awal
****Hussien Awal
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Omar Abdi
*****Aden Abdi
*****Geedi Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Warfa Hassan
****Ladon Hassan
******Aden Ladon
******Harun Ladon
******Jama Ladon
******Salah Ladon
******Ali Ladon
******Fahiye Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed
*******Osman Halas
*******Samter Halas
******Egal Ahmed
*******Wais Egal
*******Madar Egal
******Geedi Ahmed
*******Samter Geedi
*******Mohamed Geedi
*******Dalal Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
********Yusuf Ali
********Aden Ali
{{tree list/end}}
==References===
2r7up3jil4qmpdmy5mif0jq7szpmygc
Mohamoud Muuse
0
47386
297470
297436
2026-05-16T07:55:05Z
~2026-27958-27
45557
297470
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Rer Mohamoud
| native_name =
| regions = [[Hargeysa]]
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamoud Muuse
**Shirdon Mohamoud
***Hamud Shirdon
***Suldan Shirdon
***Geele Shirdon
***Osman Shirdon
***Egal Shirdon
***Mohamed Shirdon
***Warsame Shirdon
***Samter Shirdon
***Yusuf Shirdon
***Guled Shirdon
**Hildiid Mohamoud
***Ali Hildiid
***Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****Odawa Geedi
****Musa Geedi
****Yonis geedi
****Warfa geedi
*****Odawa Odawa
*****Mahamoud Odawa
****Geele Geedi
****Nour(Shire) Geedi
****Haji Dirie Geedi
****Samter Geedi
****Ahmed Geedi
****Ali Geedi
****Roble Geedi
***Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****Ali Hersi
****Guled Hersi
****Egal Hersi
****Aden Hersi
****Samter Hersi
****Osman Hersi
****Mahamoud Hersi
****Said Hersi
****Fahiye Hersi
****Roble Fahiye
****Elmi Roble
*****Jama Elmi
*****Ali Elmi
****Rage Roble
*****Elmi Rage
*****Wais Rage
*****Geedi Rage
*****Hersi Rage
{{tree list/end}}
==References===
8r4rnl3ajuj54m0p50udvlnmuq03htk
Sixawle karanle
0
47432
297458
297197
2026-05-15T19:01:51Z
Cabdi1991
45021
Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed
297458
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي
| native_name = بنو كرانلي
| image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]]
| population =
| region1 = {{flag|Somalia}}
| region2 = {{flag|Ethiopia}}
| region3 = {{flag|Kenya}}
| languages =
* {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}}
*{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}}
| religions = Sunni Islam
| related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]]
}}
'''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa qabiil ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref>
== Dulmar ==
Sixawle waxaa lagu tiriyaa qabiilada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan yahay dhaqanka iyo afka (oral tradition.
== Qaab-dhismeedka ==
Sidaan kasoo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan:
* '''[[Baad]]'''
* '''Buraale (Sanbure)'''
Jufada Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin:
* Ciye Baad
* Shurbul Baad
=== [[Ciye Baad ]]===
Waxaa ka mid ah jufooyin sida:
=== [[Wargube]] ===
*Reer cabdi
*Reer cade boore
*Reer Qaadi
*Reer xasan
=== Reer Roon ===
**Reer Fiqi muuse
***Reer Hiraab Fiqi
***Reer Yaxye Fiqi
**Reer Garaad (Caamir)
**Reer Sharmaake
**Reer Dhuubane
***Reer Xaabow Fiqi
**Reer Aw Nuur
***Reer Xuseen Fiqi
* Reer Maxamuud Fiqi
*Reer Jibriil Fiqi
*Reer Dhore Fiqi
*Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje)
*Reer Faatax
*Reer Bulaale
=== [[Shurbul Baad]] ===
* Talays
** Reer Faarax
** Reer Geedi
** Reer Cali
** Reer Cabdile Rooble
* Iidfure
** Reer Cabdi
** Reer Xuseen
** Reer Alaale
** Reer Makaail
=== Buraale (Sanbure) ===
Waxaa ka mid ah:
* Faarax Samatar
* Xasan Faarax
* Cabdille Faarax
* Xaaji Faarax
* Maxamuud Faarax
=== Asal iyo deegaan ===
Sixawle waxaa asal ahaan degaan dhulka somali galbeed bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]] gaar ahaan jubada dhexe.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref>
Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah:
[[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]]
* Imi (Iimey)
* Babille Baabili
* Fafi Faafi
* Dhan Dhame (Dhan-dhame)
* Afder Zone|Afdheer
Iyo waliba deegaano badan
beeshu waa beel dhib badan madax adag
Dagaal badan deegaanada ay degan yihiin dadka ladagan iskaba daaye
Iyagaa mararka qaar birta iska asla
{{Location map Ethiopia
| width = 300
| float = right
| label = Deegaannada Sixawle
| lat = 5.0
| long = 42.5
| position = right
| caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya
}}
==Dhaqan iyo dhaqaale==
Dhaqanka Beesha Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/iwm oo ay kamid yihiin fardaha.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref>
==Nidaamka dhaqanka==
Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan waxa layiraah:
* Xeer Soomaali oo magta lagu kala qaato geel ama lo'
* wexey leeyihin sidokale Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno
Waxaa kamid Ahaa
xasan oo maanta Ah juffo layiraah
* Reer xasan
Kana mid ah curadka beesha Sixawle ee
[[WARGUBE]]
Sikooban xasan wuxuu Ahaa oday dhaqameed GAR uunan Asiga gooyin ama uu goob joog ka Ahayn cidna ku heshiin jirin kadib xasan waxaa lawreegay
Aden kadibna
==[[Sheikh Nuur macalin Aden]]==
Kumuu Ahaa jannadii firdowsa Alle hageeyee [[Sheikh Nuur Macalin Aden]](2007 ilaa 2012)
wuxuu ahaa gudoomiyihii hore ee maxakamada D/wardhiigley
Dowladii [[TFG]] ee [[Cabdullaahi Yuusuf]] iyo waliba [[shariif Axmed]]
Garsoore yaashii ugu waqtiga dheeraa kadib
burburkii dowladii dhexe ee [[somaliya]] (sanadii 1994tii kasoo shaqeeyay kana mid Ahaa Garsoore yaashii lagu Aasaasay
Maxkamadii D/wardhigley ee la oranjiray [[Xararyaale]] [[Warta Nabada]]
(2012 ilaa 2019)kii Garsoore yaashii maxkamada gobolka [[Banaadir]]
(2001dii) Garsoore yaashii maxkamadii racfaanka ee dowladii kumeel gaarka ahayd ee
Madaxweyne [[Cabdiqaasim Salaad]] iyo waliba
(2006dii) xiligii Maxaakiimta ee muqdisho oo uu katirsanaa maxkamadihii racfaanka Ee maxaakiimtii Islamiga
Shakhsi siweyn ugu soo Adeegay [[Garsoorka Soomaaliya]]
Sheikh nuur macalin Aden wuxuu Ahaa sidokale
Nin dhaqameed codkar Ah qabweyn garta marka uu kujirana dadka deeqsiiya
Hadalkiisa dhinaca kale
tolkiisa Ukhidmeya garta uqaada oo garta uu ukala qaado tolkiisa
Eyan dib ugu soo noqon jirin
Alle ha unaxariisto wuxuu Ahaa sheikh iyo oday dhaqameed
Aad ay ujeclaayeen intii ay isla soo shaqeeyeen
Iyo somalidii uu garta usoo kala dhigay wuxuu ku dadaali jiray sulux iyo heshiis in lagu dhameeyo xaalka dadkuna ay laqaadan jireen
== Taariikh ==
=== Xilligii hore ===
Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag suutagalna kadhigi jiray meel lagu hoogay in ay ubadalaan nabad iyo caano.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref>
=== Xilligii gumeysiga ===
[[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka
Iyo war maqalkoodu intuba
=== Dagaalkii Ogaadeen Ama somali Abow ===
Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref>
=== Dagaalladii sokeeye ===
Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref>
== Xaaladda casriga ah ==
Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada.
== Eeg sidoo kale ==
* [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English]
* [[Hawiye]]
* [[Dadka Soomaaliyeed]]
* [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English]
* [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English]
== Tixraacyo ==
{{Reflist}}
[[Category:Hawiye]]
[[Category:Dir]]
[[Category:Daarood]]
[[Category:Rahanweyn]]
bedk4g71mmm9wukpc3mgl40yjiksinn
297459
297458
2026-05-15T19:17:07Z
Cabdi1991
45021
Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed
297459
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي
| native_name = بنو كرانلي
| image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]]
| population =
| region1 = {{flag|Somalia}}
| region2 = {{flag|Ethiopia}}
| region3 = {{flag|Kenya}}
| languages =
* {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}}
*{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}}
| religions = Sunni Islam
| related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]]
}}
'''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa qabiil ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref>
== Dulmar ==
Sixawle waxaa lagu tiriyaa qabiilada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan yahay dhaqanka iyo afka (oral tradition.
== Qaab-dhismeedka ==
Sidaan kasoo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan:
* '''[[Baad]]'''
* '''Buraale (Sanbure)'''
Jufada Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin:
* Ciye Baad
* Shurbul Baad
=== [[Ciye Baad ]]===
Waxaa ka mid ah jufooyin sida:
=== [[Wargube]] ===
🟢 Reer Cabdi<br>
🔵 Reer Cade Boore<br>
🟡 Reer Qaadi<br>
🔴 Reer Xasan<br>
=== Reer Roon ===
**Reer Fiqi muuse
***Reer Hiraab Fiqi
***Reer Yaxye Fiqi
**Reer Garaad (Caamir)
**Reer Sharmaake
**Reer Dhuubane
***Reer Xaabow Fiqi
**Reer Aw Nuur
***Reer Xuseen Fiqi
* Reer Maxamuud Fiqi
*Reer Jibriil Fiqi
*Reer Dhore Fiqi
*Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje)
*Reer Faatax
*Reer Bulaale
=== [[Shurbul Baad]] ===
* Talays
** Reer Faarax
** Reer Geedi
** Reer Cali
** Reer Cabdile Rooble
* Iidfure
** Reer Cabdi
** Reer Xuseen
** Reer Alaale
** Reer Makaail
=== Buraale (Sanbure) ===
Waxaa ka mid ah:
* Faarax Samatar
* Xasan Faarax
* Cabdille Faarax
* Xaaji Faarax
* Maxamuud Faarax
=== Asal iyo deegaan ===
Sixawle waxaa asal ahaan degaan dhulka somali galbeed bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]] gaar ahaan jubada dhexe.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref>
Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah:
[[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]]
* Imi (Iimey)
* Babille Baabili
* Fafi Faafi
* Dhan Dhame (Dhan-dhame)
* Afder Zone|Afdheer
Iyo waliba deegaano badan
beeshu waa beel dhib badan madax adag
Dagaal badan deegaanada ay degan yihiin dadka ladagan iskaba daaye
Iyagaa mararka qaar birta iska asla
{{Location map Ethiopia
| width = 300
| float = right
| label = Deegaannada Sixawle
| lat = 5.0
| long = 42.5
| position = right
| caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya
}}
==Dhaqan iyo dhaqaale==
Dhaqanka Beesha Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/iwm oo ay kamid yihiin fardaha.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref>
==Nidaamka dhaqanka==
Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan waxa layiraah:
* Xeer Soomaali oo magta lagu kala qaato geel ama lo'
* wexey leeyihin sidokale Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno
Waxaa kamid Ahaa
xasan oo maanta Ah juffo layiraah
* Reer xasan
Kana mid ah curadka beesha Sixawle ee
[[WARGUBE]]
Sikooban xasan wuxuu Ahaa oday dhaqameed GAR uunan Asiga gooyin ama uu goob joog ka Ahayn cidna ku heshiin jirin kadib xasan waxaa lawreegay
Aden kadibna
==[[Sheikh Nuur macalin Aden]]==
Kumuu Ahaa jannadii firdowsa Alle hageeyee [[Sheikh Nuur Macalin Aden]](2007 ilaa 2012)
wuxuu ahaa gudoomiyihii hore ee maxakamada D/wardhiigley
Dowladii [[TFG]] ee [[Cabdullaahi Yuusuf]] iyo waliba [[shariif Axmed]]
Garsoore yaashii ugu waqtiga dheeraa kadib
burburkii dowladii dhexe ee [[somaliya]] (sanadii 1994tii kasoo shaqeeyay kana mid Ahaa Garsoore yaashii lagu Aasaasay
Maxkamadii D/wardhigley ee la oranjiray [[Xararyaale]] [[Warta Nabada]]
(2012 ilaa 2019)kii Garsoore yaashii maxkamada gobolka [[Banaadir]]
(2001dii) Garsoore yaashii maxkamadii racfaanka ee dowladii kumeel gaarka ahayd ee
Madaxweyne [[Cabdiqaasim Salaad]] iyo waliba
(2006dii) xiligii Maxaakiimta ee muqdisho oo uu katirsanaa maxkamadihii racfaanka Ee maxaakiimtii Islamiga
Shakhsi siweyn ugu soo Adeegay [[Garsoorka Soomaaliya]]
Sheikh nuur macalin Aden wuxuu Ahaa sidokale
Nin dhaqameed codkar Ah qabweyn garta marka uu kujirana dadka deeqsiiya
Hadalkiisa dhinaca kale
tolkiisa Ukhidmeya garta uqaada oo garta uu ukala qaado tolkiisa
Eyan dib ugu soo noqon jirin
Alle ha unaxariisto wuxuu Ahaa sheikh iyo oday dhaqameed
Aad ay ujeclaayeen intii ay isla soo shaqeeyeen
Iyo somalidii uu garta usoo kala dhigay wuxuu ku dadaali jiray sulux iyo heshiis in lagu dhameeyo xaalka dadkuna ay laqaadan jireen
== Taariikh ==
=== Xilligii hore ===
Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag suutagalna kadhigi jiray meel lagu hoogay in ay ubadalaan nabad iyo caano.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref>
=== Xilligii gumeysiga ===
[[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka
Iyo war maqalkoodu intuba
=== Dagaalkii Ogaadeen Ama somali Abow ===
Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref>
=== Dagaalladii sokeeye ===
Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref>
== Xaaladda casriga ah ==
Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada.
== Eeg sidoo kale ==
* [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English]
* [[Hawiye]]
* [[Dadka Soomaaliyeed]]
* [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English]
* [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English]
== Tixraacyo ==
{{Reflist}}
[[Category:Hawiye]]
[[Category:Dir]]
[[Category:Daarood]]
[[Category:Rahanweyn]]
iorfpbpsa7fg8pqicd59uq9nesmwxze
297460
297459
2026-05-15T19:21:22Z
Cabdi1991
45021
Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed
297460
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي
| native_name = بنو كرانلي
| image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]]
| population =
| region1 = {{flag|Somalia}}
| region2 = {{flag|Ethiopia}}
| region3 = {{flag|Kenya}}
| languages =
* {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}}
*{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}}
| religions = Sunni Islam
| related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]]
}}
'''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa qabiil ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref>
== Dulmar ==
Sixawle waxaa lagu tiriyaa qabiilada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan yahay dhaqanka iyo afka (oral tradition.
== Qaab-dhismeedka ==
Sidaan kasoo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan:
* '''[[Baad]]'''
* '''Buraale (Sanbure)'''
Jufada Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin:
* Ciye Baad
* Shurbul Baad
=== [[Ciye Baad ]]===
Waxaa ka mid ah jufooyin sida:
=== [[Wargube]] ===
*Reer Cabdi
*Reer Cade Boore
*Reer Qaadi
*Reer Xasan
=== Reer Roon ===
**Reer Fiqi muuse
***Reer Hiraab Fiqi
***Reer Yaxye Fiqi
**Reer Garaad (Caamir)
**Reer Sharmaake
**Reer Dhuubane
***Reer Xaabow Fiqi
**Reer Aw Nuur
***Reer Xuseen Fiqi
* Reer Maxamuud Fiqi
*Reer Jibriil Fiqi
*Reer Dhore Fiqi
*Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje)
*Reer Faatax
*Reer Bulaale
=== [[Shurbul Baad]] ===
* Talays
** Reer Faarax
** Reer Geedi
** Reer Cali
** Reer Cabdile Rooble
* Iidfure
** Reer Cabdi
** Reer Xuseen
** Reer Alaale
** Reer Makaail
=== Buraale (Sanbure) ===
Waxaa ka mid ah:
* Faarax Samatar
* Xasan Faarax
* Cabdille Faarax
* Xaaji Faarax
* Maxamuud Faarax
=== Asal iyo deegaan ===
Sixawle waxaa asal ahaan degaan dhulka somali galbeed bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]] gaar ahaan jubada dhexe.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref>
Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah:
[[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]]
* Imi (Iimey)
* Babille Baabili
* Fafi Faafi
* Dhan Dhame (Dhan-dhame)
* Afder Zone|Afdheer
Iyo waliba deegaano badan
beeshu waa beel dhib badan madax adag
Dagaal badan deegaanada ay degan yihiin dadka ladagan iskaba daaye
Iyagaa mararka qaar birta iska asla
{{Location map Ethiopia
| width = 300
| float = right
| label = Deegaannada Sixawle
| lat = 5.0
| long = 42.5
| position = right
| caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya
}}
==Dhaqan iyo dhaqaale==
Dhaqanka Beesha Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/iwm oo ay kamid yihiin fardaha.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref>
==Nidaamka dhaqanka==
Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan waxa layiraah:
* Xeer Soomaali oo magta lagu kala qaato geel ama lo'
* wexey leeyihin sidokale Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno
Waxaa kamid Ahaa
xasan oo maanta Ah juffo layiraah
* Reer xasan
Kana mid ah curadka beesha Sixawle ee
[[WARGUBE]]
Sikooban xasan wuxuu Ahaa oday dhaqameed GAR uunan Asiga gooyin ama uu goob joog ka Ahayn cidna ku heshiin jirin kadib xasan waxaa lawreegay
Aden kadibna
==[[Sheikh Nuur macalin Aden]]==
Kumuu Ahaa jannadii firdowsa Alle hageeyee [[Sheikh Nuur Macalin Aden]](2007 ilaa 2012)
wuxuu ahaa gudoomiyihii hore ee maxakamada D/wardhiigley
Dowladii [[TFG]] ee [[Cabdullaahi Yuusuf]] iyo waliba [[shariif Axmed]]
Garsoore yaashii ugu waqtiga dheeraa kadib
burburkii dowladii dhexe ee [[somaliya]] (sanadii 1994tii kasoo shaqeeyay kana mid Ahaa Garsoore yaashii lagu Aasaasay
Maxkamadii D/wardhigley ee la oranjiray [[Xararyaale]] [[Warta Nabada]]
(2012 ilaa 2019)kii Garsoore yaashii maxkamada gobolka [[Banaadir]]
(2001dii) Garsoore yaashii maxkamadii racfaanka ee dowladii kumeel gaarka ahayd ee
Madaxweyne [[Cabdiqaasim Salaad]] iyo waliba
(2006dii) xiligii Maxaakiimta ee muqdisho oo uu katirsanaa maxkamadihii racfaanka Ee maxaakiimtii Islamiga
Shakhsi siweyn ugu soo Adeegay [[Garsoorka Soomaaliya]]
Sheikh nuur macalin Aden wuxuu Ahaa sidokale
Nin dhaqameed codkar Ah qabweyn garta marka uu kujirana dadka deeqsiiya
Hadalkiisa dhinaca kale
tolkiisa Ukhidmeya garta uqaada oo garta uu ukala qaado tolkiisa
Eyan dib ugu soo noqon jirin
Alle ha unaxariisto wuxuu Ahaa sheikh iyo oday dhaqameed
Aad ay ujeclaayeen intii ay isla soo shaqeeyeen
Iyo somalidii uu garta usoo kala dhigay wuxuu ku dadaali jiray sulux iyo heshiis in lagu dhameeyo xaalka dadkuna ay laqaadan jireen
== Taariikh ==
=== Xilligii hore ===
Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag suutagalna kadhigi jiray meel lagu hoogay in ay ubadalaan nabad iyo caano.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref>
=== Xilligii gumeysiga ===
[[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka
Iyo war maqalkoodu intuba
=== Dagaalkii Ogaadeen Ama somali Abow ===
Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref>
=== Dagaalladii sokeeye ===
Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref>
== Xaaladda casriga ah ==
Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada.
== Eeg sidoo kale ==
* [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English]
* [[Hawiye]]
* [[Dadka Soomaaliyeed]]
* [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English]
* [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English]
== Tixraacyo ==
{{Reflist}}
[[Category:Hawiye]]
[[Category:Dir]]
[[Category:Daarood]]
[[Category:Rahanweyn]]
k19yj7x843ukgvev0eyt7bvoc44vvyt
297461
297460
2026-05-15T19:34:42Z
Cabdi1991
45021
Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed
297461
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي
| native_name = بنو كرانلي
| image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]]
| population =
| region1 = {{flag|Somalia}}
| region2 = {{flag|Ethiopia}}
| region3 = {{flag|Kenya}}
| languages =
* {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}}
*{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}}
| religions = Sunni Islam
| related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]]
}}
'''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa qabiil ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref>
== Dulmar ==
Sixawle waxaa lagu tiriyaa qabiilada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan yahay dhaqanka iyo afka (oral tradition.
== Qaab-dhismeedka ==
Sidaan kasoo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan:
* '''[[Baad]]'''
* '''Buraale (Sanbure)'''
Jufada Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin:
* Ciye Baad
* Shurbul Baad
=== [[Ciye Baad ]]===
Waxaa ka mid ah jufooyin sida:
=== [[Wargube]] ===
*Reer Cabdi
*Reer Cade Boore
*Reer Qaadi
*Reer Xasan
*iyo faracyo kale
=== Reer Roon ===
**Reer Fiqi muuse
***Reer Hiraab Fiqi
***Reer Yaxye Fiqi
**Reer Garaad (Caamir)
**Reer Sharmaake
**Reer Dhuubane
***Reer Xaabow Fiqi
**Reer Aw Nuur
***Reer Xuseen Fiqi
* Reer Maxamuud Fiqi
*Reer Jibriil Fiqi
*Reer Dhore Fiqi
*Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje)
*Reer Faatax
*Reer Bulaale
=== [[Shurbul Baad]] ===
* Talays
** Reer Faarax
** Reer Geedi
** Reer Cali
** Reer Cabdile Rooble
* Iidfure
** Reer Cabdi
** Reer Xuseen
** Reer Alaale
** Reer Makaail
=== Buraale (Sanbure) ===
Waxaa ka mid ah:
* Faarax Samatar
* Xasan Faarax
* Cabdille Faarax
* Xaaji Faarax
* Maxamuud Faarax
=== Asal iyo deegaan ===
Sixawle waxaa asal ahaan degaan dhulka somali galbeed bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]] gaar ahaan jubada dhexe.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref>
Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah:
[[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]]
* Imi (Iimey)
* Babille Baabili
* Fafi Faafi
* Dhan Dhame (Dhan-dhame)
* Afder Zone|Afdheer
Iyo waliba deegaano badan
beeshu waa beel dhib badan madax adag
Dagaal badan deegaanada ay degan yihiin dadka ladagan iskaba daaye
Iyagaa mararka qaar birta iska asla
{{Location map Ethiopia
| width = 300
| float = right
| label = Deegaannada Sixawle
| lat = 5.0
| long = 42.5
| position = right
| caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya
}}
==Dhaqan iyo dhaqaale==
Dhaqanka Beesha Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/iwm oo ay kamid yihiin fardaha.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref>
==Nidaamka dhaqanka==
Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan waxa layiraah:
* Xeer Soomaali oo magta lagu kala qaato geel ama lo'
* wexey leeyihin sidokale Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno
Waxaa kamid Ahaa
xasan oo maanta Ah juffo layiraah
* Reer xasan
Kana mid ah curadka beesha Sixawle ee
[[WARGUBE]]
Sikooban xasan wuxuu Ahaa oday dhaqameed GAR uunan Asiga gooyin ama uu goob joog ka Ahayn cidna ku heshiin jirin kadib xasan waxaa lawreegay
Aden kadibna
==[[Sheikh Nuur macalin Aden]]==
Kumuu Ahaa jannadii firdowsa Alle hageeyee [[Sheikh Nuur Macalin Aden]](2007 ilaa 2012)
wuxuu ahaa gudoomiyihii hore ee maxakamada D/wardhiigley
Dowladii [[TFG]] ee [[Cabdullaahi Yuusuf]] iyo waliba [[shariif Axmed]]
Garsoore yaashii ugu waqtiga dheeraa kadib
burburkii dowladii dhexe ee [[somaliya]] (sanadii 1994tii kasoo shaqeeyay kana mid Ahaa Garsoore yaashii lagu Aasaasay
Maxkamadii D/wardhigley ee la oranjiray [[Xararyaale]] [[Warta Nabada]]
(2012 ilaa 2019)kii Garsoore yaashii maxkamada gobolka [[Banaadir]]
(2001dii) Garsoore yaashii maxkamadii racfaanka ee dowladii kumeel gaarka ahayd ee
Madaxweyne [[Cabdiqaasim Salaad]] iyo waliba
(2006dii) xiligii Maxaakiimta ee muqdisho oo uu katirsanaa maxkamadihii racfaanka Ee maxaakiimtii Islamiga
Shakhsi siweyn ugu soo Adeegay [[Garsoorka Soomaaliya]]
Sheikh nuur macalin Aden wuxuu Ahaa sidokale
Nin dhaqameed codkar Ah qabweyn garta marka uu kujirana dadka deeqsiiya
Hadalkiisa dhinaca kale
tolkiisa Ukhidmeya garta uqaada oo garta uu ukala qaado tolkiisa
Eyan dib ugu soo noqon jirin
Alle ha unaxariisto wuxuu Ahaa sheikh iyo oday dhaqameed
Aad ay ujeclaayeen intii ay isla soo shaqeeyeen
Iyo somalidii uu garta usoo kala dhigay wuxuu ku dadaali jiray sulux iyo heshiis in lagu dhameeyo xaalka dadkuna ay laqaadan jireen
== Taariikh ==
=== Xilligii hore ===
Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag suutagalna kadhigi jiray meel lagu hoogay in ay ubadalaan nabad iyo caano.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref>
=== Xilligii gumeysiga ===
[[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka
Iyo war maqalkoodu intuba
=== Dagaalkii Ogaadeen Ama somali Abow ===
Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref>
=== Dagaalladii sokeeye ===
Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref>
== Xaaladda casriga ah ==
Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada.
== Eeg sidoo kale ==
* [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English]
* [[Hawiye]]
* [[Dadka Soomaaliyeed]]
* [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English]
* [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English]
== Tixraacyo ==
{{Reflist}}
[[Category:Hawiye]]
[[Category:Dir]]
[[Category:Daarood]]
[[Category:Rahanweyn]]
l4hiwrg0rurrx68tyz59qv015w0xkae
297462
297461
2026-05-15T19:40:52Z
Cabdi1991
45021
Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed
297462
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي
| native_name = بنو كرانلي
| image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]]
| population =
| region1 = {{flag|Somalia}}
| region2 = {{flag|Ethiopia}}
| region3 = {{flag|Kenya}}
| languages =
* {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}}
*{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}}
| religions = Sunni Islam
| related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]]
}}
'''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa qabiil ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref>
== Dulmar ==
Sixawle waxaa lagu tiriyaa qabiilada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan yahay dhaqanka iyo afka (oral tradition.
== Qaab-dhismeedka ==
Sidaan kasoo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan:
* '''[[Baad]]'''
* '''Buraale (Sanbure)'''
Jufada Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin:
* Ciye Baad
* Shurbul Baad
=== [[Ciye Baad ]]===
Waxaa ka mid ah jufooyin sida:
=== [[Wargube]] ===
*Reer Cabdi
*Reer Cade Boore
*Reer Qaadi
*Reer Xasan
*iyo faracyo kale
=== Reer Roon ===
**Reer Fiqi muuse
***Reer Hiraab Fiqi
***Reer Yaxye Fiqi
**Reer Garaad (Caamir)
**Reer Sharmaake
**Reer Dhuubane
***Reer Xaabow Fiqi
**Reer Aw Nuur
***Reer Xuseen Fiqi
* Reer Maxamuud Fiqi
*Reer Jibriil Fiqi
*Reer Dhore Fiqi
*Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje)
*Reer Faatax
*Reer Bulaale
=== [[Shurbul Baad]] ===
* Talays
** Reer Faarax
** Reer Geedi
** Reer Cali
** Reer Cabdile Rooble
* Iidfure
** Reer Cabdi
** Reer Xuseen
** Reer Alaale
** Reer Makaail
=== Buraale (Sanbure) ===
Waxaa ka mid ah:
* Faarax Samatar
* Xasan Faarax
* Cabdille Faarax
* Xaaji Faarax
* Maxamuud Faarax
=== Asal iyo deegaan ===
Sixawle waxaa asal ahaan degaan dhulka somali galbeed bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]] gaar ahaan jubada dhexe.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref>
Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah:
[[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]]
* Imi (Iimey)
* Babille Baabili
* Fafi Faafi
* Dhan Dhame (Dhan-dhame)
* Afder Zone|Afdheer
Iyo waliba deegaano badan
beeshu waa beel dhib badan madax adag
Dagaal badan deegaanada ay degan yihiin dadka ladagan iskaba daaye
Iyagaa mararka qaar birta iska asla
{{Location map Ethiopia
| width = 300
| float = right
| label = Deegaannada Sixawle
| lat = 5.0
| long = 42.5
| position = right
| caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya
}}
==Dhaqan iyo dhaqaale==
Dhaqanka Beesha Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/iwm oo ay kamid yihiin fardaha.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref>
==Nidaamka dhaqanka==
Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan waxa layiraah:
* Xeer Soomaali oo magta lagu kala qaato geel ama lo'
* wexey leeyihin sidokale Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno
Waxaa kamid Ahaa
xasan oo maanta Ah juffo layiraah
* Reer xasan
Kana mid ah curadka beesha Sixawle ee
[[WARGUBE]]
Sikooban xasan wuxuu Ahaa oday dhaqameed GAR uunan Asiga gooyin ama uu goob joog ka Ahayn cidna ku heshiin jirin kadib xasan waxaa lawreegay
Aden kadibna
==[[Sheikh Nuur macalin Aden]]==
Kumuu Ahaa jannadii firdowsa Alle hageeyee [[Sheikh Nuur Macalin Aden]](2007 ilaa 2010)
wuxuu ahaa gudoomiyihii hore ee maxakamada D/wardhiigley
Dowladii [[TFG]] ee [[Cabdullaahi Yuusuf]] iyo waliba [[shariif Axmed]]
Garsoore yaashii ugu waqtiga dheeraa kadib
burburkii dowladii dhexe ee [[somaliya]] (sanadii 1994tii kasoo shaqeeyay kana mid Ahaa Garsoore yaashii lagu Aasaasay
Maxkamadii D/wardhigley ee la oranjiray [[Xararyaale]] [[Warta Nabada]]
(2010 ilaa 2025)Garsoore yaashii maxkamada gobolka [[Banaadir]] (2000/2004)ku magacawnaa maxkamadii D/kaaraan
(2001dii) Garsoore yaashii maxkamadii racfaanka ee dowladii kumeel gaarka ahayd ee
Madaxweyne [[Cabdiqaasim Salaad]] iyo waliba
(2006dii) xiligii Maxaakiimta ee muqdisho oo uu katirsanaa maxkamadihii racfaanka Ee maxaakiimtii Islamiga
Shakhsi siweyn ugu soo Adeegay [[Garsoorka Soomaaliya]]
Sheikh nuur macalin Aden wuxuu Ahaa sidokale
Nin dhaqameed codkar Ah qabweyn garta marka uu kujirana dadka deeqsiiya
Hadalkiisa dhinaca kale
tolkiisa Ukhidmeya garta uqaada oo garta uu ukala qaado tolkiisa
Eyan dib ugu soo noqon jirin
Alle ha unaxariisto wuxuu Ahaa sheikh iyo oday dhaqameed
Aad ay ujeclaayeen intii ay isla soo shaqeeyeen
Iyo somalidii uu garta usoo kala dhigay wuxuu ku dadaali jiray sulux iyo heshiis in lagu dhameeyo xaalka dadkuna ay laqaadan jireen
== Taariikh ==
=== Xilligii hore ===
Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag suutagalna kadhigi jiray meel lagu hoogay in ay ubadalaan nabad iyo caano.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref>
=== Xilligii gumeysiga ===
[[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka
Iyo war maqalkoodu intuba
=== Dagaalkii Ogaadeen Ama somali Abow ===
Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref>
=== Dagaalladii sokeeye ===
Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref>
== Xaaladda casriga ah ==
Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada.
== Eeg sidoo kale ==
* [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English]
* [[Hawiye]]
* [[Dadka Soomaaliyeed]]
* [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English]
* [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English]
== Tixraacyo ==
{{Reflist}}
[[Category:Hawiye]]
[[Category:Dir]]
[[Category:Daarood]]
[[Category:Rahanweyn]]
fxxhmyvcl4zkojm610wtg2l7el3cojm
297463
297462
2026-05-15T19:45:24Z
Cabdi1991
45021
Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed
297463
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي
| native_name = بنو كرانلي
| image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]]
| population =
| region1 = {{flag|Somalia}}
| region2 = {{flag|Ethiopia}}
| region3 = {{flag|Kenya}}
| languages =
* {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}}
*{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}}
| religions = Sunni Islam
| related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]]
}}
'''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa qabiil ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref>
== Dulmar ==
Sixawle waxaa lagu tiriyaa qabiilada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan yahay dhaqanka iyo afka (oral tradition.
== Qaab-dhismeedka ==
Sidaan kasoo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan:
* '''[[Baad]]'''
* '''Buraale (Sanbure)'''
Jufada Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin:
* Ciye Baad
* Shurbul Baad
=== [[Ciye Baad ]]===
Waxaa ka mid ah jufooyin sida:
=== [[Wargube]] ===
*Reer Cabdi
*Reer Cade Boore
*Reer Qaadi
*Reer Xasan
*iyo faracyo kale
=== Reer Roon ===
**Reer Fiqi muuse
***Reer Hiraab Fiqi
***Reer Yaxye Fiqi
**Reer Garaad (Caamir)
**Reer Sharmaake
**Reer Dhuubane
***Reer Xaabow Fiqi
**Reer Aw Nuur
***Reer Xuseen Fiqi
* Reer Maxamuud Fiqi
*Reer Jibriil Fiqi
*Reer Dhore Fiqi
*Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje)
*Reer Faatax
*Reer Bulaale
=== [[Shurbul Baad]] ===
* Talays
** Reer Faarax
** Reer Geedi
** Reer Cali
** Reer Cabdile Rooble
* Iidfure
** Reer Cabdi
** Reer Xuseen
** Reer Alaale
** Reer Makaail
=== Buraale (Sanbure) ===
Waxaa ka mid ah:
* Faarax Samatar
* Xasan Faarax
* Cabdille Faarax
* Xaaji Faarax
* Maxamuud Faarax
=== Asal iyo deegaan ===
Sixawle waxaa asal ahaan degaan dhulka somali galbeed bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]] gaar ahaan jubada dhexe.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref>
Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah:
[[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]]
* Imi (Iimey)
* Babille Baabili
* Fafi Faafi
* Dhan Dhame (Dhan-dhame)
* Afder Zone|Afdheer
Iyo waliba deegaano badan
beeshu waa beel dhib badan madax adag
Dagaal badan deegaanada ay degan yihiin dadka ladagan iskaba daaye
Iyagaa mararka qaar birta iska asla
{{Location map Ethiopia
| width = 300
| float = right
| label = Deegaannada Sixawle
| lat = 5.0
| long = 42.5
| position = right
| caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya
}}
==Dhaqan iyo dhaqaale==
Dhaqanka Beesha Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/iwm oo ay kamid yihiin fardaha.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref>
==Nidaamka dhaqanka==
Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, beesha Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan waxa layiraah:
* Xeer Soomaali oo magta lagu kala qaato geel ama lo'
* wexey leeyihin sidokale Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno
Waxaa kamid Ahaa
xasan oo maanta Ah juffo layiraah
* Reer xasan
Kana mid ah curadka beesha Sixawle ee
[[WARGUBE]]
Sikooban xasan wuxuu Ahaa oday dhaqameed GAR uunan Asiga gooyin ama uu goob joog ka Ahayn cidna ku heshiin jirin kadib xasan waxaa lawreegay
Aden kadibna
==[[Sheikh Nuur macalin Aden]]==
Kumuu Ahaa jannadii firdowsa Alle hageeyee [[Sheikh Nuur Macalin Aden]](2007 ilaa 2010)
wuxuu ahaa gudoomiyihii hore ee maxakamada D/wardhiigley
Dowladii [[TFG]] ee [[Cabdullaahi Yuusuf]] iyo waliba [[shariif Axmed]]
Garsoore yaashii ugu waqtiga dheeraa kadib
burburkii dowladii dhexe ee [[somaliya]] (sanadii 1994tii kasoo shaqeeyay kana mid Ahaa Garsoore yaashii lagu Aasaasay
Maxkamadii D/wardhigley ee la oranjiray [[Xararyaale]] [[Warta Nabada]]
(2010 ilaa 2025)Garsoore yaashii maxkamada gobolka [[Banaadir]] (2000/2004)ku magacawnaa maxkamadii D/kaaraan
(2001dii) Garsoore yaashii maxkamadii racfaanka ee dowladii kumeel gaarka ahayd ee
Madaxweyne [[Cabdiqaasim Salaad]] iyo waliba
(2006dii) xiligii Maxaakiimta ee muqdisho oo uu katirsanaa maxkamadihii racfaanka Ee maxaakiimtii Islamiga
Shakhsi siweyn ugu soo Adeegay [[Garsoorka Soomaaliya]]
Sheikh nuur macalin Aden wuxuu Ahaa sidokale
Nin dhaqameed codkar Ah qabweyn garta marka uu kujirana dadka deeqsiiya
Hadalkiisa dhinaca kale
tolkiisa Ukhidmeya garta uqaada oo garta uu ukala qaado tolkiisa
Eyan dib ugu soo noqon jirin
Alle ha unaxariisto wuxuu Ahaa sheikh iyo oday dhaqameed
Aad ay ujeclaayeen intii ay isla soo shaqeeyeen
Iyo somalidii uu garta usoo kala dhigay wuxuu ku dadaali jiray sulux iyo heshiis in lagu dhameeyo xaalka dadkuna ay laqaadan jireen
== Taariikh ==
=== Xilligii hore ===
Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag suutagalna kadhigi jiray meel lagu hoogay in ay ubadalaan nabad iyo caano.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref>
=== Xilligii gumeysiga ===
[[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka
Iyo war maqalkoodu intuba
=== Dagaalkii Ogaadeen Ama somali Abow ===
Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref>
=== Dagaalladii sokeeye ===
Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref>
== Xaaladda casriga ah ==
Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada.
== Eeg sidoo kale ==
* [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English]
* [[Hawiye]]
* [[Dadka Soomaaliyeed]]
* [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English]
* [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English]
== Tixraacyo ==
{{Reflist}}
[[Category:Hawiye]]
[[Category:Dir]]
[[Category:Daarood]]
[[Category:Rahanweyn]]
q8emojyhu172pmk7f4w2ytu0inmvv2i