Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Ruushka 0 2114 297708 295278 2026-05-21T04:55:02Z CommonsDelinker 75 Replacing President_Ronald_Reagan_greets_a_young_boy_while_touring_Red_Square_during_the_Moscow_Summit_in_the_USSR.jpg with [[File:President_Ronald_Reagan_Greets_a_Young_Boy_While_Touring_Red_Square_During_The_Moscow_Summit_in_The_USSR_-_DPLA_-_8f066efdc8 297708 wikitext text/x-wiki '''Ruushka''' , ama '''Federaalka Ruushka''' , waa waddan ku baahsan Bariga [[Yurub]] iyo Waqooyiga [[Aasiya]] . Waa dalka ugu wayn aduunka , wuxuuna ku fidsan yahay kow iyo toban wakhti , wuxuuna xuduud dhuleed la wadaagaa afar iyo toban wadan . In ka badan 140 milyan oo qof, Ruushku waa dalka ugu dadka badan Yurub waana waddanka sagaalaad ee ugu dadka badan adduunka . Waa waddan si heersare ah loo magaaleeyay , iyadoo lix iyo toban ka mid ah magaalooyinka ay deggan yihiin in ka badan 1 milyan oo qof. Moscow , oo ah magaalada ugu dadka badan [[Yurub]] , waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn Ruushka , halka [[Saint Petersburg ]]ay tahay magaalada labaad ee ugu weyn iyo xarunta dhaqanka .{{Infobox country | conventional_long_name = Ruushka Federaalka | common_name = Ruushka | linking_name = Ruushka | native_name = {{native name|ru|Российская Федерация}} | image_flag = Flag of Russia.svg | image_coat = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | national_anthem = <br />{{nowrap|{{lang|ru|Государственный гимн Российской Федерации}}}}<br /> <br />"[[Heesta Gobolka ee Federaalka Ruushka]]"{{center|[[File:National Anthem of Russia (2000), instrumental, one verse.ogg]] }} | image_map = Russian Federation (orthographic projection) - All Territorial Disputes.svg | map_width = 250px | map_caption = Ruushka ee dunida. Dhulalka lagu muransan yahay waxaa lagu muujiyay cagaar khafiif ah.{{Efn|[[Crimea]] was [[Annexation of Crimea by the Russian Federation|annexed by Russia]] in 2014. However, it is still [[United Nations General Assembly Resolution 68/262|internationally seen]] as a part of Ukraine.<ref name="dispute">{{cite web |last=Pifer |first=Steven |url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |title=Crimea: Six years after illegal annexation |publisher=[[Brookings Institute]] |date=17 March 2020 |access-date=30 November 2021 |archive-date=14 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220414045104/https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/03/17/crimea-six-years-after-illegal-annexation/ |url-status=live }}</ref> The Donetsk, Luhansk, Kherson, and Zaporizhzhia oblasts were also [[Russian annexation of Donetsk, Kherson, Luhansk and Zaporizhzhia oblasts|annexed]] (but only partly controlled) in 2022. They are [[United Nations General Assembly Resolution ES-11/4|internationally seen]] as a part of Ukraine. The southernmost [[Kuril Islands]] are claimed by both Japan and Russia after the Soviet occupation of the islands at the end of World War II.<ref name="chapple-2019">{{cite web |last=Chapple |first=Amos |title=The Kurile Islands: Why Russia And Japan Never Made Peace After World War II |date=4 January 2019 |url=https://www.rferl.org/a/the-disputed-islands-where-world-war-2-never-ended/28402307.html |access-date=26 January 2022 |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408173647/https://www.rferl.org/a/the-disputed-islands-where-world-war-2-never-ended/28402307.html |url-status=live }}</ref>}} | capital = [[Moskow]] | coordinates = {{Coord|55|45|21|N|37|37|02|E|type:city}} | largest_city = capital | languages_type = Afka rasmiga ah iyo kan qaranka<br /> | languages = [[Af-Ruush|Ruush]]<ref name="Russian">{{cite journal |last=Chevalier |first=Joan F. |title=Russian as the National Language: An Overview of Language Planning in the Russian Federation |jstor=43669126 |journal=Russian Language Journal |pages=25–36 |volume=56 |year=2006 |publisher=American Councils for International Education ACTR / ACCELS}}</ref> | languages2_type = [[afka qaranka]] | languages2 = Eeg [[Luqadaha Ruushka]] | ethnic_groups = {{unbulleted list | 71.7% [[Ruush|Ruush]] | 3.2% [[Tataarka|Tataarka]] | 1.1% [[Jeejniya|Jeejniya]] | 1.1% [[Bashkirs|Bashkir]] | 22.9% [[Qowmiyadaha Ruushka|Kuwa kale]] ama aan la sheegin }} | ethnic_groups_year = 2021, oo ay ku jiraan Ruushka iyo Crimea | ethnic_groups_ref = <ref name=EthnicGroups2021>{{cite web|title=Национальный состав населения|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx|publisher=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Federal State Statistics Service]]|accessdate=30 December 2022|archive-date=30 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230204643/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx|url-status=live}}</ref> | demonym = Ruush | government_type = [[Semi-madaxweyne|Jamhuuriyad isku dhafan]] hoos a [[kali talisnimo]] [[kalitalisnimo]] | leader_title1 = [[Madaxweynaha Ruushka|Madaxweyne]] | leader_name1 = [[Vladimir Putin]] | leader_title2 = [[Ra'iisul Wasaaraha Ruushka|Ra'iisul Wasaare]] | leader_name2 = [[Mikhail Mishustin]] | leader_title3 = [[Guddoomiyaha Golaha Federaalka (Ruushka)|Afhayeenka<br />Golaha Federaalka]] | leader_name3 = [[Valentina Matviyenko]] | leader_title4 = [[Guddoomiyaha Gobolka Duma|Afhayeenka<br />Duma Gobolka]] | leader_name4 = [[Vyacheslav Volodin]] | leader_title5 = [[Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee Ruushka|Guddoomiyaha Maxkamadda Sare]] | leader_name5 = [[Vyacheslav Mikhailovich Lebedev|Vyacheslav Lebedev]] | legislature = [[Aqalka Federaalka (Ruushka )|Aqalka Federaalka]] | upper_house = [[Golaha Federaalka (Russia)|Golaha Federaalka]] | lower_house = [[Duma Gobolka]] | sovereignty_type = [[Taariikhda Ruushka|Saameynta]] | established_event1 = {{nowrap|[[Kievan Rus']]}} | established_date1 = 882 | established_event2 = {{nowrap|[[Vladimir-Suzdal]]}} | established_date2 = 1157 | established_event3 = [[Grand Duchy of Moscow|Grand Duchy of<br>Moscow]] | established_date3 = 1282 | established_event4 = [[Boqortooyada Ruushka]] | established_date4 = 16 January 1547 | established_event5 = [[Ruushka Empire]] | established_date5 = 2 Nofeembar 1721 | established_event6 = {{nowrap|[[Kacaankii Febraayo|Boqortooyadii waa la baabi'iyay]]}} | established_date6 = 15 March 1917 | established_event7 = {{nowrap|[[:en:Treaty on the Creation of the Union of Soviet Socialist Republics|Soviet Union]]}} | established_date7 = 30 December 1922 | established_event8 = {{nowrap|[[:en:Declaration of State Sovereignty of the Russian Soviet Federative Socialist Republic|Declaration of State<br>Sovereignty]]}} | established_date8 = 12 Juun1990 | established_event9 = {{nowrap|[[Belovezha Accords|Russian Federation]]}} | established_date9 = 12 December 1991 | established_event10 = [[Dastuurka Ruushka|Dastuurka hadda jira]] | established_date10 = 12 December 1993 | established_event11 = [[Gobolka Midowga|Dawlad-goboleedka la dhisay]] | established_date11 = 8 December 1999 | area_km2 = 17098246 | area_footnote = <ref>{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf#page=182 |title=Buuga jeebka ee tirakoobka aduunka daabacaadda 2016 |publisher=Waaxda Dhaqaalaha iyo Arrimaha Bulshada ee Qaramada Midoobay. Qaybta Tirakoobka |access-date=24 April 2018 |archive-date=4 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804041700/https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf#page=182 |url-status=live }}</ref> (gudaha xuduudaha caalamiga ah ee la aqoonsan yahay) {{Convert|17,234,028|km2|abbr=on}} (oo ay ku jiraan dhulalka lagu muransan yahay) | area_rank = 1aad | percent_water = 13<ref name=gen>{{cite web |title=The Russian federation: general characteristics |url=http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1/010000R |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728064121/http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1%2F010000R |archive-date=28 July 2011 |website=Federal State Statistics Service |access-date=5 April 2008 |url-status=dead}}</ref> (oo ay ku jiraan dhiiqo) | population_estimate = {{plainlist| [[File:Increase Neutral.svg|12px|border]] 146,028,325 (oo ay ku jirto Crimea)<ref name="census2021">Including 2,482,450 people living on the [[Annexation of Crimea by the Russian Federation|annexed]] [[Crimea|Crimean Peninsula]] {{cite web |url=https://rosstat.gov.ru/vpn_popul |script-title=ru:Том 1. Численность и размещение населения |language=ru |work=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Russian Federal State Statistics Service]] |access-date=3 September 2022 |archive-date=24 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124160257/http://rosstat.gov.ru/vpn_popul |url-status=dead }}</ref> <ref name="gks.ru-popul">{{cite web |url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/PrPopul2022_Site.xls |format=XLS |script-title=ru:Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2022 года и в среднем за 2021 год |trans-title=Preliminary estimated population as of 1 January 2022 and on the average for 2021 |language=ru |work=[[Federal State Statistics Service (Russia)|Russian Federal State Statistics Service]] |access-date=30 January 2022 |archive-date=24 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324230246/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/PrPopul2022_Site.xls |url-status=live }}</ref>}} [[File:Increase Neutral.svg|12px|border]] 144,699,673 (marka laga reebo Crimea)<ref name="gks.ru-popul"/> | population_estimate_year = 2025 | population_estimate_rank = 9aad | population_density_km2 = 8.4 | population_density_sq_mi = 21.5 | population_density_rank = 181aad | GDP_PPP = {{increase}} $7.192 tiriliyan<ref name="IMFWEORU">{{cite web|url="https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=922,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1title="Daabacaadda Muuqaalka Dhaqaalaha Adduunka, Abriil 2025. (Ruushka)"|access-date=2023-05-05|archive-date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425152149/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=922,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2022&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP_rank =4aad | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $49,383<ref name="IMFWEORU"/> | GDP_PPP_per_capita_rank =43aad | GDP_nominal = [[File:Decrease2.svg|12px|border]] $2.076 tiriliyan<ref name="IMFWEORU"/> | GDP_nominal_year = 2025 | GDP_nominal_rank =11aad | GDP_nominal_per_capita = [[File:Decrease2.svg|12px|border]] $14,258<ref name="IMFWEORU"/><ref>{{Cite web|url="https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=922,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title="Daabacaadda Muuqaalka Dhaqaalaha Adduunka, Abriil 2025. (Ruushka)"|language=en|website=ceicdata.com |date=2024-09-30|access-date=2024-12-27}} - Russia Monthly Earnings stood at US$924 in Sep 2024, compared with the previous figure of US$924 in Aug 2024.</ref> | GDP_nominal_per_capita_rank =65aad | Gini = 36.0 <!--number only--> | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="WBgini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=RU |title=GINI index (World Bank estimate) – Russian Federation |publisher=World Bank |access-date=23 June 2022 |archive-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513214250/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=RU |url-status=live }}</ref> | HDI = 0.832<!--number only--> | HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|url-status=live}}</ref> | HDI_rank = 52aad | currency = [[Russian ruble|Ruble]] ([[₽]]) | currency_code = RUB | utc_offset = +2 to +12 | drives_on = Sax | calling_code = [[Nambarada telefoonka ee Ruushka|+7]] | cctld = {{unbulleted list |[[.ru]]|[[.рф]]}} | religion_year = 2023 | religion_ref = <ref name="Передача иконы «Троица» Русской православной церкви">{{cite web|title=Передача иконы «Троица» Русской православной церкви|url=https://fom.ru/TSennosti/14888|publisher=Фонд Общественное Мнение, ФОМ (Public Opinion Foundation)|language=ru|date=22 June 2023}}</ref><ref name="Передача иконы «Троица» Русской православной церкви–Tables">{{cite web|title=Передача иконы «Троица» Русской православной церкви|url=https://fom.ru/posts/download/14888|publisher=Фонд Общественное Мнение, ФОМ (Public Opinion Foundation)|language=ru|date=22 June 2023}}</ref> | religion = {{ublist|item_style=white-space;|{{Tree list}} * 62% [[Christianity in Russia|Christianity]] ** 61% [[Russian Orthodox Church|Russian Orthodoxy]] ** 1% other [[List of Christian denominations|Christian]] {{Tree list/end}}| 24% [[Irreligion|no religion]]|5% [[Islam in Russia|Islam]]<ref>{{Cite news|title=Regional Division of Muslim population in Russia|work=Research Gate|url=https://www.researchgate.net/publication/348448272|access-date=22 February 2024}}</ref>|2% [[Religion in Russia|other]] (including [[Buddhism in Russia|Buddhism]])|4% unanswered}} }}Dejinta aadanaha ee dhulka Ruushka casriga ah waxay dib ugu soo noqotaa Paleolithic Hoose .Bariga Slavs waxay u soo baxeen koox la aqoonsan yahay Yurub intii u dhaxaysay qarniyadii 3aad iyo 8aad ee AD. Dawladdii ugu horreysay ee Bariga Slavic, Kievan Rus ' , waxay soo baxday qarnigii 9aad, 988, waxay qaadatay Masiixiyadda Ortodokska ee Boqortooyada Byzantine . Kievan Rus 'ugu dambeyntii wuu burburay; Grand Duchy ee [[Moskow]] ayaa horseeday midaynta dhulalka Ruushka, taasoo keentay in lagu dhawaaqo Tsardom ee Ruushka 1547. Horraantii qarnigii 18aad, Ruushku wuxuu si weyn u ballaariyay iyada oo la adeegsanayo qabsashadii, isku-darka, iyo dadaalka sahamiyeyaasha Ruushka , horumarinta Boqortooyada Ruushka , taas oo weli ah boqortooyadii saddexaad ee ugu weyn taariikhda . Si kastaba ha ahaatee, kacaankii Ruushka ee 1917, taliskii Boqortooyada Ruushka waa la baabi'iyay oo ugu dambeyntii lagu beddelay Ruushka SFSR - dawladdii ugu horreysay ee dastuuri ah oo hantiwadaag ah . Ka dib Dagaalkii Sokeeye ee Ruushka , Ruushka SFSR wuxuu aasaasay Midowga Soofiyeeti oo leh saddex jamhuuriyadood oo kale oo Soofiyeedka , kaas oo ahaa kii ugu weynaa uguna muhiimsanaa. Midowgii Soofiyeeti waxa uu ku tallaabsaday warshadaynta degdega ah 1930-meeyadii , xilligaas oo ay malaayiin qof ku dhinteen taliskii Joseph Stalin , ka dibna waxa uu door muhiim ah ka qaatay xulafadii dagaalkii 2-aad ee adduunka isaga oo hormuud ka ahaa dedaallo ballaadhan oo dhinaca Bariga ah . Markii uu billowday. dagaalkii qaboobaa , waxa ay kula tartamaysay Maraykanka sidii ay fikrado iyo saamayn caalami ah ugu yeelan lahayd . Waagii Midowgii Soofiyeeti ee Qarnigii 20-aad waxa la arkay qaar ka mid ah guulihii teknoloojiyada ee Ruushku ugu mudnaa oo ay ka mid ahaayeen dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee bini’aadmigu sameeyo iyo duullaankii ugu horreeyay ee bani’aadamku ku galay hawada sare .Sannadkii 1991-kii, SFSR-ta Ruushka ayaa ka soo baxday burburkii Midowga Soofiyeeti ee Ruushka.waxa uu ku lug lahaa tiro colaado ah oo ka dhacay dalalkii hore ee Soofiyeedka iyo dalal kale , oo ay ku jiraan dagaalkii uu la galay Georgia 2008 iyo dagaalkii uu kula jiray Ukraine tan iyo 2014. Kii dambe wuxuu ku lug lahaa la-qabsiga caalamiga ah ee aan la aqoonsanayn ee dhulka Yukreeniyaan, oo ay ku jiraan Crimea 2014 iyo afar gobol oo kale 2022 , intii lagu jiray duulaanka socda . Ruushka guud ahaan waxa lagu tiriyaa quwad weyn waana awood goboleed , waxa uu haystaa kaydka ugu badan ee hubka nukliyeerka iyo waxa uu leeyahay kharashka sadexaad ee ugu kharashka badan milatariga aduunka . Waxay leedahay dhaqaale aad u sarreeya oo ah kow iyo tobnaad ee ugu weyn adduunka marka loo eego GDP-ga magac ahaan iyo tan afraad ee ugu weyn PPP , iyada oo ku tiirsan kheyraadka badan ee macdanta iyo tamarta , taas oo ah kaalinta labaad ee ugu weyn adduunka ee wax soo saarka shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah .Si kastaba ha ahaatee, Ruushku waxa uu aad ugu hooseeyaa cabbiraadda caalamiga ah ee dimoqraadiyadda , xuquuqul insaanka iyo xorriyadda saxaafadda , waxa kale oo uu leeyahay heerar sare oo musuqmaasuq la dareemo .Waa xubin joogta ah oo ka tirsan Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ; dal xubin ka ah G20 , SCO , BRICS , APEC , OSCE , iyo WTO ; iyo dawlada xubinta ka ah ururada ka dambeeya Soviet-ka sida CIS , CSTO , iyo EAEU . Ruushku waxa uu hoy u yahay 32 goobood oo dhaxalka aduunka ee UNESCO ==Asalka erayga== Sida laga soo xigtay Qaamuuska Ingiriisiga Oxford , magaca Ingiriisiga ee Ruushka ayaa markii ugu horreysay soo muuqday qarnigii 14aad, oo laga soo qaatay Latin Medieval : Russia , oo la isticmaali jiray qarnigii 11aad iyo inta badan ilo Ingiriis ah qarnigii 12aad, oo markeeda laga soo qaatay Ruushka , 'Ruushka' iyo daba-galka -ia . Waxaa jira erayo dhowr ah oo Ruush ah oo u tarjuma "Ruushka" Ingiriisiga. Magaca iyo sifada русский , russkiy waxa loola jeedaa qoomiyadda Ruushka . Sifada российский , rossiiskiy waxay tilmaamaysaa muwaadiniinta Ruushka iyada oo aan loo eegin qowmiyadda. Isla sidaas oo kale waxay khuseysaa magaca dhowaan la sameeyay ee россиянин , rossianyn , macnaha muwaadinka Ruushka. Magacyada ugu da'da weyn ee la adeegsaday waxay ahaayeen Rus ' ( Русь ) iyo "Dhulka Ruushka" ( Русская земля , Russkaya zemlya ). Sida laga soo xigtay Chronicle Primary , ereyga Rus ' wuxuu ka yimid dadka Ruushka , kuwaas oo ahaa qabiil Swedish ah , iyo halka ay ka yimaadeen saddexdii xubnood ee asalka ahaa ee reer Rurikid . Erayga Finnishka ee Iswiidhishka, ruotsi , wuxuu leeyahay asal isku mid ah. Taariikhda casriga ah ee casriga ah, dawladdii dhexe ee dhexe ee bariga Slavic waxaa badanaa loo yaqaan Kievan Rus ' , oo lagu magacaabo caasimaddeeda. Magaca kale ee Laatiinka dhexe ee Rus ' wuxuu ahaa Ruthenia . Ruushka, magaca hadda ee dalka, Россия ( Rossiya ), wuxuu ka yimid magaca Giriigga Byzantine Ρωσία ( Rosía ). Magaca Росия ( Rosiya ) ayaa markii ugu horreysay la xaqiijiyay 1387. Magaca Rossiya wuxuu ka soo muuqday ilaha Ruushka qarnigii 15aad wuxuuna bilaabay inuu beddelo Rus- ka-yaqaanka ' intii uu kor u kacday Moscow oo ah xarunta dhexe ee Ruushka midaysan. Si kastaba ha ahaatee, ilaa dhamaadkii qarnigii 17aad, dalka waxaa inta badan loo tixraaco dadka deggan sida Rus ' , "Dhulka Ruushka" ( Russkaya zemlya ), ama "Muscovite state" ( Moskovskoye gosudarstvo ), iyo kala duwanaansho kale. Sanadkii 1721, Peter The Great wuxuu ku dhawaaqay Boqortooyada Ruushka ( Rossiyskaya imperiya ). Magaca Rossiya waxa loo isticmaalay magaca guud ee Boqortooyada Ruushka ee caalamiga ah ka dibna dawladda Ruushka casriga ah. Rossiya waxay ka soocday ethnonym russkiy , maadaama ay tilmaamayso aqoonsiga ka sarreeya, oo ay ku jiraan qowmiyadaha Ruushka. Ka dib Kacaankii Ruushka iyo ku dhawaaqista Ruushka SFSR ee 1918, "Ruushka" ee cinwaanka gobolka wuxuu ahaa Rossiyskaya , halkii Russkaya , sida hore u tilmaamaya dawlad caalami ah, halka kan dambe uu lahaa cabbir qowmiyadeed. Ruushka casriga ah, magaca Rus ' ayaa wali lagu isticmaalaa gabayada ama tiraabta si loo tixraaco Ruushka da'da weyn ama nuxurka la malaynayo ee Ruushka. ==Taariikhda== ===Taariikhda hore=== Degsiimadii ugu horreysay ee aadanaha ee Ruushka waxay dib ugu noqotaa xilligii Oldowan ee horraantii Paleolithic ee hoose . Qiyaastii 2 milyan oo sano ka hor, wakiilada Homo erectus waxay u haajireen Jasiiradda Taman ee koonfurta Ruushka. Qalabka Flint , qaar ka mid ah 1.5 milyan oo sano, ayaa laga helay Waqooyiga Caucasus . Radiocarbon oo ku taariikhaysan muunado laga soo qaaday godka Denisova ee Buuraha Altai waxa ay qiyaaseen muunada Denisovan ee ugu da'da weyn waxa ay noolaayeen 195-122,700 sano ka hor. Fossils of Denny , isku-dhafka aadanaha qadiimiga ah oo ahaa kala badh Neanderthal iyo badh Denisovan, oo ku noolaa 90,000 oo sano ka hor, ayaa sidoo kale laga helay godka dambe. Ruushku wuxuu hoy u ahaa qaar ka mid ah kuwii ugu dambeeyay ee Neanderthals, laga soo bilaabo 45,000 oo sano ka hor, laga helay godka Mezmaiskaya . Raadraaca ugu horreeya ee bini'aadamka casriga ah ee Ruushka wuxuu dib ugu noqdaa 45,000 sano, Galbeedka Siberia . Soo saarista hadhaaga dhaqameed ee sare ee bini'aadamka casriga ah , laga bilaabo ugu yaraan 40,000 sano ka hor, ayaa laga helay Kostyonki-Borschyovo , iyo Sungir , oo ku saabsan 34,600 sano ka hor - labadaba galbeedka Ruushka . Aadanuhu waxay gaadheen Arctic Russia ugu yaraan 40,000 oo sano ka hor, Mamontovaya Kurya . Dadka qadiimiga ah ee Waqooyiga Eurasian ee ka yimid Siberiya hiddo ahaan la mid ah dhaqanka Mal'ta-Buret' iyo Afontova Gora waxay ahaayeen qayb muhiim ah oo ka qaybqaata hidde - sideyaasha Ameerikaan hore iyo kuwa ugaadhsiga bari . [[File:Yamnaya_Steppe_Pastoralists.jpg|thumb|Faafinta Da'da Bronze ee Yamnaya Steppe awowgii xoola-dhaqatada intii u dhaxaysay 3300 iyo 1500 BC, [ 44 ] oo ay ku jiraan dhaqanka Afanasievo ee koonfurta Siberia]] Mala -awaalka Kurgan wuxuu dhigayaa gobolka Volga-Dnieper ee koonfurta Ruushka iyo Ukraine sida urheimat ee Proto-Indo-Yurub . Hijriyadii hore ee Indo-Yurub ee ka yimid Pontic-Caspian steppe ee Ukraine iyo Ruushka ayaa ku faafay abtirsiinta Yamnaya iyo luqadaha Indo-Yurub ee qaybo badan oo Eurasia ah. Xoolo-dhaqatada reer-guuraaga ah ayaa ka soo baxay Pontic-Caspian steppe oo ka bilaabmaya Chalcolithic . ​​Hadhaagii ilbaxnimooyinkan dalagyada ah ayaa laga helay meelo ay ka mid yihiin Ipatovo , Sintashta , Arkaim , iyo Pazyryk , kuwaas oo xambaarsan raadadkii ugu horreeyay ee fardaha dagaalka . Qurxinta hidda-socodka ee ku hadla qoyska luqadda Uralic ee waqooyiga Yurub waxaa qaabeeyey haajirin ka yimid Siberiya oo bilaabmay ugu yaraan 3,500 sano ka hor. Qarnigii 3-aad ilaa 4-aad ee AD, boqortooyadii Gothic ee Oium waxay ka jirtay koonfurta Ruushka, taas oo markii dambe uu qabsaday Huns . Intii u dhaxaysay qarniyadii 3aad iyo 6aad AD, Boqortooyada Bosporan , taas oo ahayd siyaasad Hellenistic ah oo ku guulaysatay gumeysigii Giriigga, ayaa sidoo kale laga adkaaday duullaankii reer-guuraaga ahaa ee ay hogaaminayeen qabaa'ilka dagaalka sida Huns iyo Eurasian Avars . Khazars , kuwaas oo asal ahaan ka soo jeeda Turki , waxay xukumayeen jaranjarooyinka u dhexeeya Caucasus ee koonfurta, bari ee soo dhaaftay webiga Volga, iyo galbeedka ilaa Kyiv ee wabiga Dnieper ilaa qarnigii 10aad. Iyaga ka dib waxaa yimid Pechenegs oo abuuray isbahaysi weyn, ka dibna waxaa la wareegay Cuman iyo Kipchak . Awowayaasha Ruushka waxay ka mid yihiin qabiilooyinka Slavic ee ka soocay Proto-Indo-Yurub, kuwaas oo ka soo muuqday waqooyiga bari ee Yurub c.  1500  sano ka hor. Bariga Slavs waxay si tartiib tartiib ah u degeen galbeedka Ruushka (qiyaastii inta u dhaxaysa Moscow casriga iyo Saint-Petersburg ) laba mowjadood: mid ka soo guuray Kiev oo u socda Suzdal iyo Murom maanta iyo mid kale oo ka yimid Polotsk oo ku wajahan Novgorod iyo Rostov . Kahor socdaalka Slavic, dhulkaas waxaa ku noolaa dadka Finno-Ugrian ah . Laga soo bilaabo qarnigii 7aad wixii ka dambeeyay, Slavs-ka soo gala Bariga Slavs ayaa si tartiib tartiib ah u milmay Finno-Ugrian-ka asalka ah ===Kievan Rus=== [[File:Kievan-rus-1015-1113-(en).png|thumb|Kievan Rus ' ka dib markii Golaha Liubech ee 1097]] Aasaaskii dawladihii ugu horeeyey ee bariga Slavic qarnigii 9aad waxay ku soo beegantay imaatinka Varangians , Vikings kuwaas oo ku hawlanaa marin biyoodka oo ka bilaabmaya bariga Baltic ilaa badaha madow iyo Caspian . Sida laga soo xigtay taariikhda asaasiga ah , Varangian oo ka soo jeeda dadka Ruushka , oo lagu magacaabo Rurik , ayaa loo doortay taliyaha Novgorod 862. 882, ku xigeenkiisii ​​Oleg wuxuu u soo baxay koonfurta oo uu qabsaday Kiev , kaas oo horay u bixin jiray cashuurta Khazars . Ina Rurik Igor iyo ina Igor ee Sviatoslav ka dib markii ay hoos u dhigeen dhammaan qabaa'ilka Bariga Slavic maxalliga ah xukunkii Kievan, baabbi'iyey Khazar Khaganate, oo bilaabay dhowr safar military Bulgaria , Byzantium iyo Faaris . Qarnigii 10-aad ilaa 11-aad, Kievan Rus waxay noqotay mid ka mid ah dawladaha ugu waaweyn uguna barwaaqada badan Yurub. Boqortooyada Vladimir Great (980-1015) iyo wiilkiisa Yaroslav Wise (1019-1054) waxay ka kooban yihiin Da'da Dahabiga ah ee Kiev, kaas oo arkay aqbalaadda Masiixiyadda Ortodokska ee Byzantium , iyo abuurista koodhka sharciga ah ee ugu horreeya ee Slavic qoran , Russkaya Pravda . Waxaa yimid da'dii feudalism iyo maamul-daadejinta, oo lagu asteeyay dagaal joogto ah oo u dhexeeya xubnaha Rurik dynasty ee xukumay Kievan Rus 'si wadajir ah. Awooddii Kiev ayaa hoos u dhacday, iyadoo ay faa'iido u tahay Vladimir-Suzdal ee waqooyi-bari, Jamhuuriyadda Novgorod ee waqooyiga, iyo Galicia-Volhynia ee koonfur-galbeed. Qarnigii 12aad, Kiev waxay lumisay sumcaddeedii hore iyo Kievan Rus 'waxay u kala qaybsantay maamulo kala duwan. Amiir Andrey Bogolyubsky wuxuu ceyriyay Kiev 1169 wuxuuna ka dhigay Vladimir saldhiggiisa, taasoo keentay in awoodda siyaasadeed loo wareejiyo waqooyi-bari. Hogaamiye Prince Alexander Nevsky , Novgorodiyaanku waxay iska celiyeen iswiidhishkii soo duulay ee Battle of Neva ee 1240, iyo sidoo kale saliibiyiinta Jarmalka ee Battle on the Ice 1242. Kievan Rus 'ugu dambeyntii waxay ku dhacday duullaankii Mongol ee 1237-1240, taas oo keentay in Kiev iyo magaalooyinka kale laga ceyriyo, iyo sidoo kale dhimashada qayb weyn oo ka mid ah dadweynaha. Soo duulay, oo markii dambe loo yaqaanay Tataarka , ayaa sameeyay dawladdii Horde Golden , oo ka talinaysay Ruushka labadii qarni ee xigay. Kaliya Jamhuuriyadda Novgorod ayaa ka baxsatay qabsashadii shisheeye ka dib markii ay ogolaatay in ay bixiso abaalmarinta Mongols. Galicia-Volhynia waxaa mar dambe nuugi doona Lithuania iyo Poland , halka Jamhuuriyadda Novgorod ay sii waday inay barwaaqowdo waqooyiga. Waqooyi-bari, dhaqamada Byzantine-Slavic ee Kievan Rus' ayaa loo habeeyey si ay u sameeyaan dawlad madaxbannaan oo Ruush ah ===Maamulka Sare ee Moscow=== [[File:Lissner_TroiceSergievaLavr.jpg|thumb|Sergius of Radonezh ducada Dmitry Donskoy ee Trinity Sergius Lavra , ka hor Battle of Kulikovo , oo lagu sawiray rinjiyeynta Ernst Lissner]] Burburkii Kievan Rus wuxuu arkay kor u kaca ugu dambeyntii ee maamulka Grand ee Moscow , oo markii hore qayb ka ah Vladimir-Suzdal .11-20  Iyadoo ay weli hoos timaad magaca Mongol - Tataarka iyo iyaga oo kaashanaya, Moscow waxay bilowday inay muujiso saamaynta ay ku leedahay gobolka horraantii qarnigii 14aad, si tartiib tartiib ah u noqotey xoogga hogaaminaya "ururinta dhulalka Ruushka". Markii kursiga Metropolitan ee Kaniisadda Ortodokska ee Ruushka uu u guuray Moscow 1325, saameynteedu way korodhay. Moscow xafiiltanka ugu dambeeya, Jamhuuriyadda Novgorod , waxay ku barwaaqowday xarunta ganacsiga dhogorta iyo dekedda bari ee Hanseatic League . Waxaa hogaaminayay Prince Dmitry Donskoy ee Moscow, ciidamada midaysan ee maamulayaasha Ruushka waxay jabiyeen Mongol - Tataarka Dagaalkii Kulikovo 1380 . Ivan III ("The Great") ayaa iska tuuray gacan ku haynta Horde Golden wuxuuna helay madax-bannaanida dhulalka qowmiyadeed ee Ruushka; Kadib wuxuu qaatay magaca madax-banaanida Ruushka oo dhan . Kadib dhicitaankii Constantinople ee 1453, Moscow waxay sheegatay dhaxalka dhaxalka Boqortooyada Roomaanka Bari . Ivan III wuxuu guursaday Sophia Palaiologina , ina-abtidii boqorkii Byzantine ee ugu dambeeyay Constantine XI , wuxuuna ka dhigay gorgorka Byzantine laba madax leh isaga u gaar ah, ugu dambeyntiina Ruushka, jaakad-hubka. Vasili III wuxuu mideeyay dhammaan Ruushka isagoo ku biiray dhowrkii dowladood ee ugu dambeeyay ee madaxbannaanida Ruushka horaantii qarnigii 16aad. ===Boqortooyada Ruushka=== [[File:Ivan_grozny_frame.jpg|thumb|Ivan IV wuxuu ahaa amiirkii Grand ee Moscow laga bilaabo 1533 ilaa 1547, ka dibna Tsar ee Ruushka ilaa dhimashadiisa 1584.]] Horumarinta fikradaha Rome ee Saddexaad , amiirkii weynaa Ivan IV ("The Terrible") ayaa si rasmi ah loogu caleemo saaray boqortooyadii ugu horreysay ee Ruushka oo dhan 1547. tsar wuxuu ku dhawaaqay xeer cusub oo sharci ah ( Sudebnik of 1550 ), wuxuu aasaasay ururkii ugu horreeyay ee feudal Ruushka ah ( Zemsky Sobor ), dib u habeyn lagu sameeyay militariga, wuxuu xakameeyay saameynta dowladda hoose iyo dib u habeynta. Intii lagu jiray xukunkiisii ​​​​dheeraa, Ivan wuxuu ku dhawaaday inuu labanlaabo dhulkii hore ee weynaa ee Ruushka isagoo ku daray saddexda Tatar khanate: Kazan iyo Astrakhan oo weheliya Volga , iyo Khanate of Sibir ee koonfur-galbeed ee Siberia. Ugu dambeyntii, dhamaadkii qarnigii 16aad, Ruushku wuxuu ballaariyay bariga buuraha Ural . Si kastaba ha ahaatee, Tsardom waxaa wiiqay dagaalkii dheeraa ee Livonian-ka ee aan lagu guulaysan ee ka soo horjeeda isbahaysiga Boqortooyada Poland iyo Grand Duchy ee Lithuania (kadibna midowga Polish-Lithuanian Commonwealth ), Boqortooyada Iswidhan , iyo Danmark-Norway si ay u helaan xeebaha Baltic iyo ganacsiga badda. Sannadkii 1572-kii, ciidan soo duulay oo Tataarka Crimean ah ayaa si buuxda loogu jabiyay dagaalkii muhiimka ahaa ee Molodi . [[File:Fedor_chertezh.jpeg|thumb|Khariidadda Feodor Godunov ee Ruushka, sida uu daabacay Hessel Gerritsz 1614]] Dhimashada wiilasha Ivan waxay calaamad u tahay dhamaadka boqortooyadii hore ee Rurik ee 1598, iyo marka lagu daro abaartii masiibada ahayd ee 1601-1603 , waxay horseedday dagaal sokeeye, xukunkii is yeelyeelka, iyo faragelin shisheeye intii lagu jiray Waqtigii Dhibaatooyinka horaantii qarnigii 17aad. Polish -Lithuanian Commonwealth , oo ka faa'iidaysanay, ayaa qabsaday qaybo ka mid ah Ruushka, oo ku fiday caasimadda Moscow. Sannadkii 1612, Booliisku waxay ku qasbanaadeen inay dib u gurtaan kooxihii iskaa wax u qabso ee Ruushka, oo ay hogaaminayeen ganacsade Kuzma Minin iyo amiir Dmitry Pozharsky . Boqortooyada Romanov waxay ku raacday carshiga 1613 go'aanka Zemsky Sobor, waddankuna wuxuu bilaabay inuu si tartiib tartiib ah uga soo kabsado dhibaatada. Ruushku wuxuu sii waday kobaca dhulkiisa ilaa qarnigii 17aad, kaas oo ahaa da'da Cossacks . Sannadkii 1654, hoggaamiyaha Yukreeniyaan, Bohdan Khmelnytsky , wuxuu soo bandhigay in Ukraine la hoos geeyo ilaalinta Ruushka tsar, Alexis , kaas oo aqbalitaanka dalabkaas uu horseeday dagaal kale oo Russo-Polish ah . Ugu dambeyntii, Ukraine ayaa la kala qaybiyay Dnieper , oo ka tagay qaybta bari, ( Bankiga bidix ee Ukraine iyo Kiev ) ee hoos yimaada xukunka Ruushka. Bariga, sahaminta degdega ah ee Ruushka iyo gumeysiga ee Siberian ballaaran ayaa sii waday, ugaarsiga dhogorta qiimaha leh iyo fool maroodiga. Sahamiyayaashii Ruushku waxay u riixeen dhinaca bari ee ugu horrayn ee Wabiga Siberiya , iyo badhtamihii qarnigii 17aad, waxaa jiray degsiimooyin Ruush ah oo ku yaal bariga Siberiya, Jasiiradda Chukchi oo ku taal webiga Amur , iyo xeebta Badweynta Baasifigga. Sannadkii 1648, Semyon Dezhnyov wuxuu noqday Yurubigii ugu horreeyay ee mara marinka Bering Strait. ===Imperial Ruushka=== Intii uu joogay Peter the Great , Ruushka waxaa lagu dhawaaqay boqortooyo 1721, wuxuuna isu taagay inuu noqdo mid ka mid ah quwadaha waaweyn ee Yurub. Intii u dhaxaysay 1682 ilaa 1725, Peter wuxuu ka adkaaday Iswidhan dagaalkii weynaa ee Waqooyiga (1700-1721), isaga oo hubinaya helitaanka Ruushka ee ganacsiga badda iyo badda. Sanadkii 1703, Badda Baltic, Peter wuxuu aasaasay Saint Petersburg inay noqoto caasimadda cusub ee Ruushka. Inta lagu jiro xukunkiisa, dib-u-habeyn ballaaran ayaa la sameeyay , taas oo saameyn weyn ku leh dhaqanka Galbeedka Yurub ee Ruushka. Waxaa ku xigtay Catherine I (1725-1727), waxaa ku xigay Peter II (1727-1730), iyo Anna . Boqortooyada Peter I gabadhiisa Elizabeth 1741-1762 waxay aragtay ka qaybqaadashada Ruushka ee Dagaalkii Toddobada Sano (1756-1763). Intii lagu jiray iskahorimaadka, ciidamada Ruushku waxay ka gudbeen Bariga Prussia , iyagoo gaaray Berlin. Si kastaba ha ahaatee, dhimashadii Elizabeth, dhammaan guulahaas waxaa lagu soo celiyay Boqortooyada Prussia by pro-Prussian Peter III ee Ruushka . [[File:Growth_of_Russia_1547-1725.png|thumb|Balaadhinta iyo horumarka dhuleed ee Ruushka laga soo bilaabo boqornimada Ivan IV ilaa dhimashadii Peter I]] Catherine II ("The Great"), oo xukuntay 1762-1796, ayaa madax ka ahayd da'da Ruushka ee iftiinka . Waxay ku kordhisay xukunka siyaasadeed ee Ruushka ee ku saabsan Commonwealth-ka Lithuania oo ay ku dartay inta badan dhulalkeeda Ruushka , taasoo ka dhigtay waddanka ugu dadka badan Yurub. Koonfurta, ka dib dagaalladii Russo-Turkiga ee lagu guulaystay ee ka dhanka ahaa Boqortooyadii Cusmaaniyiinta , Catherine waxay horumarisay soohdinta Ruushka ilaa Badda Madow, iyada oo kala dirtay Crimean Khanate , oo ku darsatay Crimean . Natiijadii guulihii laga gaaray Qajar Iran oo loo maray dagaalladii Ruushka iyo Faaris , qeybtii hore ee qarnigii 19aad, Ruushku sidoo kale wuxuu qabsaday Caucasus . Beddela Catherine, wiilkeeda Paul , wuxuu ahaa mid aan degganayn oo inta badan diiradda saaray arrimaha gudaha . Ka dib xukunkiisii ​​​​gaabnaa, Catherine istiraatijiyad ayaa la sii waday Alexander I 's (1801-1825) ee Finland ka soo horjeeda Iswidhan daciifka ah 1809, iyo Bessarabia oo ka yimid Cusmaaniyiinta 1812. Waqooyiga Ameerika, Ruushku waxay noqdeen reer Yurub ee ugu horreeya ee Alaska gaadha oo gumaysta . Sannadkii 1803-1806, wareeggii ugu horreeyay ee Ruushka ayaa la sameeyay. Sannadkii 1820-kii, duullaan Ruush ah ayaa helay qaaradda Antarctica ===Awood weyn iyo horumarinta bulshada, sayniska, iyo farshaxanka=== [[File:Napoleons retreat from Moscow by Adolph Northen.jpg|thumb|Ka-noqoshada Napoleon ee Moscow ee Albrecht Adam (1851)]] Intii lagu jiray dagaalladii Napoleonic , Ruushku wuxuu ku biiray xulafada quwadaha Yurub ee kala duwan, wuxuuna la dagaallamay Faransiiska. Duullaankii Faransiisku ku qaaday Ruushka ee joogitaanka awoodda Napoleon ee 1812 wuxuu gaadhay Moscow, laakiin ugu dambeyntii wuu ku guuldareystay markii iska caabin adag oo lagu daray qabowgii Ruushka ee qadhaadhka ahaa ayaa horseeday guuldarro xun oo soo weerartay, kaas oo Pan-European Grande Armée uu la kulmay burbur weyn. Waxaa hogaaminayay Mikhail Kutuzov iyo Michael Andreas Barclay de Tolly , Ciidanka Imperial ee Ruushka ayaa ka saaray Napoleon waxayna kaxeeyeen Yurub oo dhan Dagaalkii Isbahaysiga Lixaad , ugu dambeyntii waxay galeen Paris. Alexander I ayaa gacanta ku hayay ergada Ruushka ee Congress-ka Vienna , kaas oo qeexay Khariidadda Yurub ka dib Napoleon. Saraakiishii Napoleon ka daba-tagay Galbeedka Yurub waxay keeneen fikradaha xorriyadda dib-u-celinta Ruushka, waxayna isku dayeen inay xakameeyaan awoodaha Tsar intii lagu jiray kacdoonkii Decembrist ee 1825. Dhammaadkii xukunkii konserfatifka ee Nicholas I (1825-1855), xilliga zenith ee awoodda Ruushka, waxay carqaladaysay dagaalkii Crimean ee Yurub ===Dib-u-habaynta liberaaliga ah iyo hanti-wadaaga=== [[File:The_defeat_of_Shipka_Peak,_Bulgarian_War_of_Independence.JPG|200px|Battle of Shipka Pass oo loogu talagalay xakamaynta marinka muhiimka ah ee Shipka Pass inta lagu guda jiro 1877-1878 Dagaalkii Russo-Turki]] Ku-xigeenka Nicholas Alexander II (1855-1881) wuxuu sameeyay isbedello la taaban karo oo dalka oo dhan ah, oo ay ku jiraan dib-u-habaynta xoraynta ee 1861 . Dib-u-habayntani waxay kicisay warshadaynta, waxayna casriyaysay ciidamadii Imperial ee Ruushka, kuwaas oo inta badan Balkanka ka xoreeyay xukunkii Cusmaaniyiinta wixii ka dambeeyay dagaalkii 1877-1878 ee Ruushka iyo Turkiga . Intii lagu jiray inta badan qarnigii 19-aad iyo horraantii 20th, Ruushka iyo Ingiriiska waxay ku heshiiyeen Afgaanistaan ​​iyo dhulalka deriska la ah ee Bartamaha iyo Koonfurta Aasiya; xifaaltankii u dhexeeyay labada boqortooyo ee waaweyn ee reer Yurub waxa loo yiqiin ciyaartii waynayd . Dabayaaqadii qarnigii 19-aad waxaa dalka Ruushka ka socday dhaqdhaqaaqyo kala duwan oo hantiwadaag ah. Alexander II waxaa dilay sanadkii 1881 argagixisadii kacaanka. Boqorkii wiilkiisa Alexander III (1881-1894) wuu ka xoroobay laakiin wuu nabad badnaa ===Boqortooyada Dastuuriga ah iyo Dagaalkii Adduunka=== Intii uu jiray boqorkii Ruushka ee u dambeeyay, Nicholas II (1894-1917), Kacaankii 1905 waxaa kiciyay guuldaradii bahdilaadda ahayd ee Dagaalkii Russo-Japanese . Kacdoonka waa la dejiyay, laakiin dawladda ayaa lagu qasbay inay ogolaato dib-u-habeyn weyn ( Dastuurkii Ruushka ee 1906 ), oo ay ku jiraan bixinta xorriyadda hadalka iyo isu imaatinka , sharciyeynta xisbiyada siyaasadda, iyo abuurista hay'ad sharci-dejin oo la soo doortay, Gobolka Duma ===Kacaan iyo dagaal sokeeye=== [[File:Russian_Imperial_Family_1913.jpg|thumb|250px|Boqorka Nicholas II ee Ruushka iyo Romanovs waxaa dilay Bolsheviks 1918|]] 1914kii, Ruushku waxa uu galay dagaalkii 1aad ee aduunka isaga oo ka jawaabaya ku dhawaaqistii Austraia-Hungary ee dagaalka ka dhanka ah Ruushka ee xulafada la ah Serbia , waxana uu ka dagaalamay wajiyo badan isaga oo ka go'doonsan xulafadiisa Triple Entente . Sannadkii 1916kii, Weerarkii Brusilov ee Ciidanka Imperial ee Ruushka wuxuu ku dhawaaday inuu gebi ahaanba burburiyo Ciidanka Austro-Hungary . Si kastaba ha ahaatee, kalsooni darada dadweynaha ee hore u jirtay ee taliska ayaa sii xoojisay kharashka dagaalka, khasaaraha badan , iyo xanta musuqmaasuqa iyo khiyaanada. Waxaas oo dhami waxay sameeyeen jawiga Kacaankii Ruushka ee 1917, oo lagu fuliyay laba fal oo waaweyn. Horraantii 1917, Nicholas II waxaa lagu qasbay inuu ka tago ; isaga iyo qoyskiisuba waa la xidhxidhay oo markii dambe lagu fuliyay dagaalkii sokeeye ee Ruushka . Boqortooyada waxaa bedelay isbahaysi gariiraya oo xisbiyo siyaasadeed ah oo ku dhawaaqay inay yihiin Dawlad Ku-meel-gaar ah , kuna dhawaaqay Jamhuuriyadda Ruushka . 19kii Janaayo [ OS 6 January], 1918, Golaha Deegaanka ee Ruushka wuxuu ku dhawaaqay Ruushka jamhuuriyad federaal dimuqraadi ah (sidaas darteed ansixinta go'aanka Dawladda Ku-meel-gaarka ah). Maalintii xigtay Golaha Deegaanka waxaa kala diray Golaha Dhexe ee Ruushka oo dhan . Aasaasi kale oo hantiwadaag ah ayaa wada jirtey, Petrograd Soofiyeeti , oo awood u adeegsaneysa golayaasha sida dimuqraadiga ah loo soo doortay ee shaqaalaha iyo beeralayda, oo loo yaqaan Soviets . Xukunka maamullada cusubi waxa uu sii xumeeyey dhibaatadii dalka ka jirtay, halkii laga xalin lahaa, aakhirkii, Kacaankii Oktoobar , oo uu hoggaaminayey hoggaamiyihii Bolshevik Vladimir Lenin , waxa uu afgambiyey Dawladdii Ku-meel-gaadhka ahayd, waxana uu awood maamul oo buuxda siiyey Midowga Soofiyeeti, taas oo horseedday abuuritaanka dawlad hantiwadaag ah oo ugu horreysa adduunka . Dagaalkii sokeeye ee Ruushku wuxuu ka dhex qarxay dhaqdhaqaaqa cad ee shuuci-diidka ah iyo Bolsheviks oo wata ciidankeeda cas . Ka dib markii la saxiixay Heshiiskii Brest-Litovsk ee soo gabagabeeyey colaadaha Quwadaha Dhexe ee Dagaalkii Adduunka 1aad , Bolshevist Ruushku waxay isku dhiibeen inta badan dhulalkeeda galbeedka, kuwaas oo martigeliyay 34% dadkeeda, 54% warshadaheeda, 32% dhulkeeda beeralayda, iyo 90% qallafsanaanteeda. [[File:Vladimir_Lenin_Speech_in_May_1920.jpg|thumb|Vladimir Lenin wuxuu ka hadlayaa Moscow, 1920, iyadoo Leon Trotsky uu ku tiirsan yahay masraxa]] Dawladaha xulafada ahi waxay bilaabeen faragelin ciidan oo aan lagu guulaysan oo ay ku taageerayaan xoogaga ka soo horjeeda shuuciga. Dhanka kale, labada Bolsheviks iyo dhaqdhaqaaqa Caddaan waxay qaadeen ololeyaal masaafurin iyo dil midba midka kale ah, oo loo yaqaan sida ay u kala horreeyaan Argagaxisada Cas iyo Argagixisada Cad . Dhammaadkii dagaalkii sokeeye ee rabshadaha watay, dhaqaalihii Ruushka iyo kaabayaasha dhaqaalaha ayaa si weyn loo waxyeeleeyay, iyo in ka badan 10 milyan ayaa ku dhintay intii uu socday dagaalka, inta badan rayid. Malaayiin waxay noqdeen White émigrés , iyo macluushii Ruushka ee 1921-1922 waxay sheegteen ilaa shan milyan oo dhibanayaal ah. ===Midowgii Soofiyeeti=== [[File:Russian SFSR in Soviet Union (1936).svg|Meesha uu ku yaalay Ruushka SFSR (casaan) gudaha Midowgii Soofiyeeti 1936kii]] ===Taliska dhaqaalaha iyo bulshada Soofiyeedka=== 30kii Diseembar 1922, Lenin iyo kaaliyayaashiisu waxay samaysteen Midowga Soofiyeeti , iyagoo ku biiray Ruushka SFSR oo ay noqdeen hal dawlad oo leh Byelorussian , Transcaucasian , iyo jamhuuriyadaha Yukreeniyaan . Ugu dambeyntii isbeddelka xuduudaha gudaha iyo isku-darka intii lagu jiray dagaalkii labaad ee aduunka ayaa abuuray urur ka kooban 15 jamhuuriyada , tirada ugu weyn iyo tirada dadka waa Ruushka SFSR, kaas oo xukumay midowga siyaasad ahaan, dhaqan ahaan, iyo dhaqaale ahaanba. Ka dib dhimashadii Lenin ee 1924, troika ayaa loo qoondeeyay inuu masuul ka noqdo. Ugu dambeyntii Joseph Stalin , Xoghayaha Guud ee Xisbiga Shuuciga , wuxuu ku guuleystey inuu caburiyo dhammaan kooxaha mucaaradka oo uu ku xoojiyo awoodda gacantiisa si uu u noqdo kaligii-taliyihii dalka 1930-kii. Leon Trotsky , oo ah taageeraha ugu weyn ee kacaanka adduunka , ayaa laga soo masaafuriyay Midowga Soofiyeeti 1929, iyo fikradda Stalin ee Socialism in One Country waxay noqotay khadka rasmiga ah. Halgankii gudaha ee sii socday ee xisbiga Bolshevik wuxuu ku dhammaaday nadiifin weyn . ===Stalinism iyo casriyeynta=== [[File:Telegram_Stalin_STZ.jpg|thumb|Hambalyo uu diray Joseph Stalin oo ku saabsan furitaanka Stalingrad Tractor Plant]] Intii uu hogaaminayay Stalin , dawladdu waxay bilawday dhaqaalaha taliska , warshadaynta dalka oo u badan miyiga , iyo ururinta beeralayda . Inta lagu jiro muddadan isbeddelka dhaqaale iyo bulsho ee degdegga ah, malaayiin dad ah ayaa loo diray xeryaha shaqada ciqaabta , oo ay ku jiraan dad badan oo lagu xukumay siyaasadeed oo lagu tuhunsan yahay ama mucaaradka dhabta ah ee xukunka Stalin, iyo malaayiin ayaa la tarxiilay oo loo masaafuriyey meelaha fog ee Midowga Soofiyeeti. Habaynta ku meel gaadhka ah ee beeraha dalka, oo ay weheliso siyaasadaha qallafsan ee dawladda iyo abaarta, waxay keentay abaartii Soofiyeedka ee 1932-1933 , taas oo dishay 5.7 ilaa 8.7 milyan, 3.3 milyan oo iyaga ka mid ah ayaa ku jiray Ruushka SFSR. Midowgii Soofiyeeti, ugu dambeyntii, wuxuu sameeyay isbeddelka qaaliga ah ee ka yimid dhaqaalihii ugu badnaa ee beeralayda ilaa xarun warshadeed oo weyn muddo gaaban gudaheed. ===Dagaalkii Labaad ee Adduunka iyo Qaramada Midoobay=== [[File:Ленинград блокадный. Им обеим 30 лет.jpg|thumb|Laba gabdhood oo da'yar ayaa soo ururiyay qoryaha PPD-40 intii lagu jiray go'doominta Leningrad 1942]] [[File:RIAN_archive_602161_Center_of_Stalingrad_after_liberation.jpg|thumb|Dagaalkii Stalingrad , oo ahaa dagaalkii ugu weynaa uguna dhiigga badnaa taariikhda dagaalka, wuxuu dhammaaday 1943-kii isagoo guul muhiim ah ka gaaray ciidamadii Jarmalka]] Midowgii Soofiyeeti waxa uu galay dagaalkii labaad ee aduunka 17kii Sebtembar 1939kii markii uu ku duulay Poland , iyada oo la raacayo hab-maamuuska sirta ah ee heshiiskii Molotov-Ribbentrop ee Nazi Germany . Midowgii Soofiyeeti ayaa markii dambe ku duulay Finland , wuxuuna qabsaday oo la wareegay dalalka Baltic-ga iyo weliba qaybo ka mid ah Romania . : 91-95  22 Juun 1941, Jarmalku wuxuu soo duulay Midowga Soofiyeeti , wuxuu furay Jabhadda Bari , tiyaatarka ugu weyn ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka. : 7  Ugu dambayntii, ilaa 5 milyan oo askari oo ka tirsan ciidanka cas ayaa Naasigu qabsaday; 272  kan dambe wuxuu si badheedh ah u dilay gaajo ama si kale u dilay 3.3 milyan oo POWs Soviet , iyo tiro badan oo rayid ah, sida " Qorshaha Gaajada " uu doonayay inuu fuliyo Generalplan Ost . 175–186  Inkasta oo Wehrmacht ay hore u guulaysteen, weerarkooda waxa la hakiyay dagaalkii Moscow . Ka dib , Jarmalku waxay la kulmeen guuldarooyin waaweyn markii ugu horeysay ee Battle of Stalingrad ee jiilaalka 1942-1943, ka dibna Dagaalkii Kursk ee xagaaga 1943 . waxaa soo gaaray gaajo iyo in ka badan hal milyan oo dhimasho ah, laakiin waligood isma dhiibin. Ciidamada Soofiyeedka ayaa ku qulqulay Bariga iyo Bartamaha Yurub 1944-1945 waxayna qabsadeen Berlin May 1945. Bishii Agoosto 1945, Ciidanka Cas ayaa weeraray Manchuria waxayna ka saareen Jabbaan Waqooyi Bari Aasiya, taas oo gacan ka geysatay guushii Isbahaysiga ee Japan. Muddadii 1941-1945 ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka waxa Ruushka looga yaqaannaa Dagaalkii Waddaniga weynaa . Midowga Soofiyeeti, oo ay weheliyaan Maraykanka, Boqortooyada Ingiriiska iyo Shiinaha ayaa loo tixgeliyey afartii ugu weynaa ee quwadaha isbahaysiga ee dagaalkii labaad ee aduunka, ka dibna waxay noqdeen afar booliis , kuwaas oo aasaas u ahaa Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay . 27  Intii uu dagaalku socday, dhimashada rayidka Soofiyeedka iyo milatarigu waxay ahayd qiyaastii 26-27 milyan ,taasoo ka dhigan kala badh dhammaan dhaawacyadii dagaalkii labaad ee Adduunka .295  Dhaqaalaha Soofiyeedka iyo kaabayaasha dhaqaalaha waxaa soo gaaray burbur aad u weyn, taas oo sababtay abaartii Soofiyeedka 1946-1947 .Si kastaba ha ahaatee, kharashka badan ee allabari, Midowga Soofiyeeti wuxuu u soo baxay inuu yahay awood caalami ah. ===Awood sare iyo dagaal qabow=== [[File:Yalta_Conference_(Churchill,_Roosevelt,_Stalin)_(B%26W).jpg|thumb|Saddexda Waaweyn ee Shirkii Yalta ee Febraayo 1945, Winston Churchill Franklin D. Roosevelt iyo Joseph Stalin]] Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib, sida laga soo xigtay Shirkii Potsdam , Ciidanka Cas ayaa qabsaday qaybo ka mid ah Bariga iyo Bartamaha Yurub, oo ay ku jiraan Jarmalka Bari iyo gobollada bari ee Austria . Dawlado shuuci ah oo ku tiirsan ayaa lagu rakibay dawladaha bariga Bloc . Ka dib markii uu noqday quwadda labaad ee nukliyeerka adduunka ,Midowga Soofiyeeti wuxuu aasaasay Isbahaysiga Warsaw Pact , wuxuuna galay halgan loogu jiro xukunka caalamiga ah, oo loo yaqaan Dagaalkii Qaboobaa , oo ay la tartamayeen Maraykanka iyo NATO . ===Khrushchev Thaw dib u habaynta iyo horumarinta dhaqaalaha=== Ka dib dhimashadii Stalin ee 1953 iyo muddo gaaban xukunka wadajirka ah , hogaamiyaha cusub Nikita Khrushchev ayaa cambaareeyay Stalin oo bilaabay siyaasadda de-Stalinization , oo sii daayay maxaabiis badan oo siyaasadeed oo ka mid ah xerooyinka shaqada Gulag . Fududeynta guud ee siyaasadaha cadaadiska ayaa markii dambe loo yaqaan Khrushchev Thaw . Isla mar ahaantaana, xiisadda dagaal qabow waxay gaartay meeshii ugu sarreysay markii ay labada iska soo horjeeda isku qabsadeen gantaallada Jupiter-ka ee Mareykanka oo la geynayo Turkiga iyo gantaallada Soofiyeedka ee Cuba . Sannadkii 1957kii, Midowga Soofiyeeti wuxuu hawada sare u diray dayax- gacmeedkii ugu horreeyay adduunka , Sputnik 1 , sidaas ayuuna ku billowday xilligii hawada sare . Cosmonaut Ruush ah Yuri Gagarin wuxuu noqday bini'aadamkii ugu horreeyay ee ku wareega dhulka, isagoo raacaya Vostok 1 ee shaqaalaha hawada 12 Abriil 1961 ===Muddadii hantiwadaaga horumaray ama xilligii fadhiidnimada=== Ka dib markii Khrushchev laga saaray 1964, waxaa dhacay xilli kale oo xukun wadareed , ilaa Leonid Brezhnev noqday hogaamiyaha. Xilligii 1970-meeyadii iyo horraantii 198-aadkii ayaa markii dambe loo asteeyay xilligii fadhiidnimada . Dib-u-habaynta Kosygin ee 1965-kii ayaa ujeeddadeedu ahayd in qayb ahaan la baahiyo dhaqaalaha Soofiyeedka . Sannadkii 1979-kii, ka dib kacdoonkii shuuciga ahaa ee Afgaanistaan ​​​​hoggaaminayey, ciidamadii Soofiyeeti waxay soo weerareen waddanka, ugu dambeyntiina waxay bilaabeen dagaalkii Soofiyeeti iyo Afgaanistaan .Bishii Maajo 1988, Soofiyeedku wuxuu bilaabay inuu ka baxo Afgaanistaan , sababtoo ah mucaaradka caalamiga ah, dagaalka jabhada ee ka soo horjeeda Soviet-ka, iyo taageero la'aanta muwaadiniinta Soofiyeedka. ===Perestroika, dimuqraadiyeynta iyo madaxbanaanida Ruushka=== [[File:President Ronald Reagan Greets a Young Boy While Touring Red Square During The Moscow Summit in The USSR - DPLA - 8f066efdc87eb23a889a89bd7c39173d.jpg|thumb|Hogaamiyihii Soofiyeedka Mikhail Gorbachev iyo madaxweynihii Maraykanka Ronald Reagan oo ku sugnaa fagaaraha cas intii lagu jiray shirkii Moscow , 31 May 1988]] Laga soo bilaabo 1985kii, hogaamiyihii ugu dambeeyay ee Soofiyeedka Mikhail Gorbachev , oo doonayay in uu sameeyo dib-u-habeyn xor ah oo ku saabsan nidaamka Soofiyeedka, wuxuu soo bandhigay siyaasadaha glasnost (furfurnaanta) iyo perestroika (dib u habeyn) isku day lagu doonayo in lagu soo afjaro muddada dhaqaale-xumada iyo in la dimuqraadiyeeyo dawladda . Tani, si kastaba ha ahaatee, waxay keentay in ay kor u kacaan dhaqdhaqaaqyo xooggan oo wadani iyo gooni-gooni ah oo dalka oo dhan ah. Kahor 1991, dhaqaalaha Soofiyeedka wuxuu ahaa kan labaad ee ugu weyn adduunka, laakiin sanadihii ugu dambeeyay, wuxuu galay dhibaato. Sannadkii 1991-kii, qalalaase dhaqaale iyo siyaasadeed ayaa billaabay in uu sii qarxo, kaddib markii dalalka Baltic-ga ay doorteen in ay ka go'aan Midowgii Soofiyeeti. 17kii Maarso, afti ayaa la qabtay, taas oo badi muwaadiniinta ka qaybqaatay ay u codeeyeen in Midowga Soofiyeeti loo beddelo federaal cusub . Bishii Juun 1991, Boris Yeltsin wuxuu noqday Madaxweynihii ugu horreeyay ee si toos ah loo doorto taariikhda Ruushka markii loo doortay Madaxweynaha SFSR ee Ruushka. Bishii Agoosto 1991, isku day afgambi oo ay sameeyeen xubno ka tirsan dawladdii Gorbachev, oo ay si toos ah uga soo horjeedeen Gorbachev oo ujeedadoodu ahayd ilaalinta Midowgii Soofiyeeti, taas beddelkeedana waxay horseedday dhammaadka Xisbigii Shuuciga ee Midowgii Soofiyeeti. 25kii Diseembar 1991, ka dib kala diristii Midowgii Soofiyeeti , oo ay weheliso Ruushka casriga ah, waxaa soo baxay afar iyo toban dawladood oo kale oo ka dambeeyay Soviet-ka ===Xiriirka Ruushka ee madaxa banaan=== ===U gudubka dhaqaalaha suuqa iyo qalalaasaha siyaasadeed=== [[File:Vladimir_Putin_taking_the_Presidential_Oath,_7_May_2000.jpg|thumb|Vladimir Putin ayaa loo dhaariyay xilka madaxweynanimo markii ugu horreysay ee la caleema saaro , iyadoo Boris Yeltsin uu eegayay, 2000.]] Burburkii dhaqaale iyo siyaasadeed ee Midowgii Soofiyeeti ayaa Ruushka u horseeday niyad jab qoto dheer oo daba dheeraaday. Intii lagu jiray iyo ka dib burburkii Midowgii Soofiyeeti, dib-u-habeyn ballaaran oo ay ku jiraan kuwo gaar loo leeyahay , suuqa iyo xoreynta ganacsiga ayaa la sameeyay, oo ay ku jiraan isbeddello xagjir ah oo ay la socdaan " daaweynta naxdinta leh ". Baahinta gaarka ah waxay si weyn u wareejisay maamulka ganacsiga ee wakaaladaha dawliga ah shakhsiyaadka xiriirka gudaha ee dawladda, taas oo keentay kor u kaca oligarchs Ruush . Qaar badan oo ka mid ah taajiriinta cusub waxay u guureen balaayiin lacag caddaan ah iyo hanti meel ka baxsan dalka iyagoo raacay duulimaad weyn oo raasumaal ah . Niyad-jabka dhaqaaluhu wuxuu horseeday burburka adeegyada bulshada - heerka dhalashada ayaa hoos u dhacday halka dhimashadu ay kor u kacday, malaayiinna waxay ku dhufteen faqri, halka musuq-maasuq xad-dhaaf ah, iyo sidoo kale kooxaha dambiilayaasha iyo dambiyada abaabulan ayaa si aad ah kor ugu kacay. Dabayaaqadii 1993dii, xurguftii u dhaxaysay Yeltsin iyo baarlamaanka Ruushka waxa ay ku dhammaatay xiisad dastuuri ah oo ku dhammaatay gacan ka hadal iyada oo loo adeegsaday awood ciidan. Intii ay xiisaddu socotay, Yeltsin waxa taageeray dawladaha reer galbeedka, waxaana la dilay in ka badan 100 qof ===Dastuurka casriga ah ee xorta ah, iskaashiga caalamiga ah iyo xasilinta dhaqaalaha=== Bishii Disembar, afti ayaa la qaaday oo la ansixiyay, taasoo soo bandhigtay dastuur cusub, oo siinaya madaxweynaha awoodo aad u weyn. 1990-meeyadii waxa aafeeyay iskahorimaadyo hubaysan oo ka dhacay Waqooyiga Caucasus , labadaba iskahorimaadyo qowmiyadeed oo maxalli ah iyo kacdoonno Islaamiyiin gooni-gooni ah . Laga soo bilaabo markii gooni u goosadka Chechniya ay ku dhawaaqeen madax-bannaanidii horraantii 1990-meeyadii, dagaal jabhadeed oo goosgoos ah ayaa dhexmaray kooxaha fallaagada iyo ciidamada Ruushka. Weerarro argagixiso oo ka dhan ah dadka rayidka ah waxaa fuliyay gooni u goosadka Chechniya, oo galaafatay nolosha kumannaan rayid ah oo Ruush ah. Burburkii Midowgii Soofiyeeti ka dib, Ruushku waxa uu la wareegay masuuliyadda dejinta daymaha dibadda ee dambe. 1992, inta badan kontaroolada qiimaha macaamiisha waa la tirtiray, taasoo keentay sicir barar aad u daran oo si weyn hoos u dhigay qiimaha ruble. Khasaaraha miisaaniyadeed ee sarreeya oo ay weheliso duulimaadka raasumaalka ah ee sii kordhaya iyo awood la'aanta bixinta deynta, waxay sababtay xiisadda dhaqaale ee Ruushka 1998 , taas oo keentay hoos u dhac kale oo GDP ah. ===U dhaqaaqida dhaqaale la casriyeeyay, siyaasad dhexe iyo dib u dhac dimuqraadi ah=== 31kii Diisambar 1999kii, Madaxweyne Yeltsin si lama filaan ah ayuu isu casilay, isagoo xilka ku wareejiyay ra'iisul wasaarihii dhawaan la magacaabay iyo ku-xigeenkiisii ​​uu doortay, Vladimir Putin . ka dib Putin wuxuu ku guuleystey doorashadii madaxtinimo ee 2000 , wuxuuna ka adkaaday jabhada Chechnya dagaalkii labaad ee Jeejniya . Putin wuxuu ku guuleystey mar labaad oo madaxtinimo 2004. Qiimaha saliidda sare iyo kor u kaca maalgashiga shisheeye ayaa arkay dhaqaalaha Ruushka iyo heerka nolosha ayaa si weyn u soo fiicnaaday. Xukunka Putin wuxuu kordhiyey xasilloonida, halka uu Ruushka u beddelay dawlad keli talis ah . 2008, Putin wuxuu qabtay jagada ra'iisul wasaaraha, halka Dmitry Medvedev loo doortay madaxweyne hal xilli, si uu u sii hayo awoodda inkastoo sharci xaddidan ; muddadan waxaa lagu tilmaamay inay tahay " tandemoqraadiyad [[File:Annexation_of_Southern_and_Eastern_Ukraine.svg|thumb|Dhulalka uu Ruushku qabsaday ee Ukraine laga bilaabo 30kii Sebtembar 2022 wakhtigaas lagu dhawaaqay la wareegistooda]] Ka dib qalalaasaha diblumaasiyadeed ee ka dhexeeya Georgia ee deriska la ah , Dagaalkii Russo-Georgian wuxuu dhacay intii u dhaxaysay 1-12 Agoosto 2008, taas oo keentay in Ruushku aqoonsado laba gobol oo gooni-goosad ah oo ka tirsan dhulalka uu haysto ee Georgia . Wuxuu ahaa dagaalkii ugu horreeyay ee Yurub qarnigii 21aad. Wax ka bedelka dastuurka 2008 ayaa lagu sheegay in muddada madaxweynaha loo kordhiyay lix sano halka aqalka hoose (State Duma) laga dhigay shan sano. Putin ka dib wuxuu ku guulaystey doorashadii madaxtinimo ee 2012 , taas oo sii hurisay mudaaharaadyadii " Kacaanka Barafka ===Duulaanka Ukraine=== [[Dagaalka Russka-Ukraine 2014|Horraantii 2014-kii, kadib kacdoonkii reer galbeedka ee taageersanaa dalka ay jaarka yihiin ee Ukrain, Ruushku waxa uu la wareegay Crimea ka dib markii afti lagu murmay oo ku saabsan xaaladda Crimea oo Ruushku qabsaday]]. Isku-darka ayaa abuuray kacdoon ka socda gobolka Donbas ee Ukraine, oo ay taageerayaan faragelinta milatariga Ruushka oo qayb ka ah dagaal aan la shaacin oo ka dhan ah Ukraine . Calooshood u shaqeystayaal Ruush ah iyo ciidamada milatariga, oo taageero ka helaya maleeshiyooyinka gooni-goosadka maxalliga ah, ayaa dagaal ku qaaday bariga Ukraine oo ay kaga soo horjeedaan dawladda cusub ee Ukraine ka dib markii dawladda Ruushku ay kobcisay mudaaharaadyo ka dhan ah dawladda iyo Ruushka oo ka dhacay gobolka, inkastoo inta badan dadka deggani ay ka soo horjeedaan ka go'itaanka Ukraine. Iyadoo ay socdaan mudaaharaadyo ka dhan ah musuqmaasuqa dalka oo dhan , Putin ayaa dib loo doortay mar labaad oo isku xigta doorashadii madaxtinimo ee 2018. [[Dagaalki Russia /Ukraine 2022|Kordhinta ugu weyn ee iskahorimaadka, Ruushku wuxuu bilaabay duulaan buuxa oo Ukraine ah 24 Febraayo 2022. Duullaanku wuxuu calaamad u yahay dagaalkii ugu weynaa ee caadiga ahaa ee Yurub tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka, waxaana la kulmay cambaareyn caalami ah, iyo sidoo kale cunaqabataynta Ruushka]]. [[File:Meeting_with_military_district_commanders_(2024-05-15)_14.jpg|thumb|Putin oo la socda Shoigu , Gerasimov , Belousov , Yevkurov iyo taliyayaasha degmooyinka militariga Ruushka 15 May 2024]] Putin oo la socda Shoigu , Gerasimov ,Belousov , Yevkurov iyo taliyayaasha degmooyinka militariga Ruushka 15 May 2024 ==Juqraafiga== [[File:Russian_Federation_Relief_Map.png|thumb|Khariidadda Topographic ee Ruushka]] Baaxadda baaxadda leh ee Ruushku waxa ay ku fidsan tahay qaybta bari ee Yurub iyo qaybta waqooyi ee Aasiya. Waxay ku fidsan tahay cidhifka waqooyi ee Eurasia waxayna leedahay xeebta afraad ee aduunka ugu dheer , in ka badan 37,653 km (23,396 mi). Ruushku waxa uu u dhexeeyaa loolka 41° iyo 82° N , iyo longitudes 19° E iyo 169° W , oo dhererkiisu dhan yahay 9,000 km (5,600 mi) bari ilaa galbeed, iyo 2,500 ilaa 4,000 km (1,600 ilaa 2,50 mi). Ruushka, dhul ahaan, wuxuu ka weyn yahay saddex qaaradood, wuxuuna leeyahay meel la mid ah tan Pluto . Ruushku wuxuu leeyahay sagaal saf oo waaweyn oo buuraley ah, waxaana laga helaa gobollada koonfureed ee ugu hooseeya , kuwaas oo wadaaga qayb muhiim ah oo ka mid ah buuraha Caucasus (oo ay ku jiraan Mount Elbrus , taas oo ah 5,642 m (18,510 ft) waa meesha ugu sarreysa ee Ruushka iyo Yurub); Buuraha Altai iyo Sayan ee Siberia ; iyo Buuraha Bariga Siberian iyo Jasiiradda Kamchatka ee Bariga Fog ee Ruushka (oo ay ku jiraan Klyuchevskaya Sopka , oo dhererkeedu yahay 4,750 m (15,584 ft) waa volcano firfircoon ee ugu sarreeya Eurasia). Buuraha Ural , oo u kala socda waqooyi ilaa koonfur iyada oo loo marayo galbeedka dalka, waa qani ku ah kheyraadka macdanta, waxayna sameeyaan xuduud dhaqameed oo u dhexeeya Yurub iyo Aasiya . Meesha ugu hooseysa ee Ruushka iyo Yurub , waxay ku taal madaxa badda Caspian, halkaas oo Niyad-jabka Caspian uu gaaro 29 mitir (95.1 ft) oo ka hooseeya heerka badda. [[File:Lake_Baikal_in_winter.jpg|thumb|Harada barafaysan ee Baikal oo u dhaw Jasiiradda Olkhon , jasiiradda harada saddexaad ee ugu weyn adduunka]] Ruushka, oo ah mid ka mid ah saddexda waddan ee adduunka oo dhan oo xuduud la leh saddex badood , waxa uu xidhiidh la leeyahay tiro badan oo badaha ah. Jasiiradaha ugu waaweyn iyo jasiiradaha waxaa ka mid ah Novaya Zemlya , Franz Josef Land , Severnaya Zemlya , New Siberian Islands , Wrangel Island , Kuril Islands (afar ka mid ah waxay ku muransan yihiin Japan ) iyo Sakhalin . Jasiiradaha Diomede , oo ay maamulaan Ruushka iyo Maraykanku, waxay u jiraan kaliya 3.8 km (2.4 mi); iyo Kunashir Island ee jasiiradaha Kuril waxay kaliya 20 km (12.4 mi) u jirtaa Hokkaido , Japan. Ruushka, oo ah hoyga in ka badan 100,000 wabi, ayaa leh mid ka mid ah kheyraadka biyaha dusha sare ee ugu weyn adduunka, iyada oo harooyinkeedu ay ka kooban yihiin qiyaastii rubuc meel biyo nadiif ah oo adduunka ah . Harada Baikal , tan ugu weyn uguna caansan biyaha nadiifka ah ee Ruushka, waa harada ugu qoto dheer, ugu daahirsan, ugu da'da weyn uguna awooda badan, kana kooban shan meelood meel biyaha sare ee cusub ee aduunka. Ladoga iyo Onega ee waqooyi-galbeed ee Ruushka waa labada harooyinka ugu waaweyn Yurub . Ruushka ayaa kaalinta labaad kaga jira Brazil marka loo eego wadarta kheyraadka biyaha la cusboonaysiin karo . Volga ee galbeedka Ruushka, oo si weyn loogu tixgeliyo inuu yahay webiga qaranka Ruushka, waa webiga ugu dheer Yurub wuxuuna sameeyaa Volga Delta , delta webiga ugu weyn qaaradda. Wabiyada Siberian ee Ob , Yenisey , Lena , iyo Amur waxay ka mid yihiin webiyada aduunka ugu dheer ===Cimilada=== Baaxadda Ruushka iyo fogaanshiyaha meelo badan oo ka mid ah aagagga badda ayaa keenaya xukunka cimilada qaarada ee qoyan ee dalka intiisa badan, marka laga reebo tundra iyo koonfur-galbeed ee xad dhaafka ah. Kala duwanaanshaha buuraha ee koonfurta iyo bari waxay hor istaagaan qulqulka hawada diiran ee ka imanaysa badweynta Hindiya iyo Pacific, halka bannaanka Yurub ee ku dhereran galbeedka iyo woqooyiga uu u furo inuu saameyn ku yeesho badweynta Atlantic iyo Arctic. Inta badan waqooyi-galbeed ee Ruushka iyo Siberiya waxay leeyihiin cimilo dhul-beereed ah , oo leh jiilaal aad u daran gobollada gudaha ee waqooyi-bari Siberiya (inta badan Sakha , halkaas oo Cirifka Waqooyi ee Qabowgu uu ku yaal heerkul hooseeya -71.2 °C ama -96.2 °F), iyo jiilaal dhexdhexaad ah oo meelo kale ah. Xeebta ballaaran ee Ruushka ee ku teedsan badweynta Arctic iyo jasiiradaha Arctic ee Ruushka ayaa leh cimilo cimilo [[File:Russia_K%C3%B6ppen.svg|thumb|Kala soocida cimilada Köppen ee Ruushka]] Qaybta xeebta ee Krasnodar Krai ee ku taal badda madow, gaar ahaan Sochi , iyo qaar ka mid ah xeebaha iyo gudaha ee Waqooyiga Caucasus waxay leeyihiin cimilo qoyan oo qoyan oo leh jiilaal qafiif ah iyo qoyan. Gobolo badan oo ka mid ah Bariga Siberiya iyo Bariga Fog ee Ruushka, jiilaalku waa qallayl marka loo eego xagaaga, halka qaybaha kale ee dalka ay la kulmaan xitaa roobab badan xilliyada. Roobabka jiilaalka ee dalka intiisa badan waxay u da'aan sida baraf. Qaybaha galbeed ee gobolka Kaliningrad iyo qaybo ka mid ah koonfurta Krasnodar Krai iyo Waqooyiga Caucasus waxay leeyihiin cimilo badweyn . Gobolka ku teedsan Volga Hoose iyo xeebta Badda Caspian, iyo sidoo kale qaar ka mid ah jeexjeexyada koonfureed ee Siberiya, waxay leeyihiin cimilo semi-oomane ah . Inta badan dhulka, waxaa jira laba xilli oo kala duwan, jiilaal iyo xagaaga, maadaama gu'ga iyo deyrta ay badiyaa kooban yihiin. Bisha ugu qabow waa Janaayo (Febraayo ee xeebta); sida caadiga ah ugu kulul waa Luulyo. Heerkul aad u weyn ayaa caadi ah. Xilliga jiilaalka, heerkulku wuu sii qabowsadaa koonfurta ilaa woqooyiga iyo galbeedka ilaa bari labadaba. Kulaylku wuxuu noqon karaa mid aad u kulul, xitaa Siberiya. Isbeddelka cimilada ee Ruushka ayaa keenaya dab-damis badan oo soo noqnoqda , iyo dhalaalidda baaxadda weyn ee waddanka ee permafrost ===Kala duwanaanshaha noolaha=== Ruushka, oo ay ugu wacan tahay cabbirkiisa weyn, wuxuu leeyahay nidaamyo deegaan oo kala duwan, oo ay ku jiraan lamadegaanka polar , tundra , kaynta-tundra , taiga , kaynta isku dhafka ah iyo ballaaran ,kaynta kaynta , steppe , lamadegaanka-sare, iyo kulaylaha hoose . Qiyaastii kala badh dhulka Ruushku waa kaymo, waxayna leedahay aagga adduunka ugu weyn ee kaynta, taas oo soo saarta qaar ka mid ah qaddarka ugu sarreeya ee carbon dioxide . [[File:Саблинский хребет.jpg|thumb|Beerta Qaranka ee Yugyd Va ee Jamhuuriyadda Komi waa beerta qaran ee ugu weyn Yurub.]] Kala duwanaanshiyaha noolaha ee Ruushka waxaa ka mid ah 12,500 nooc oo dhirta xididdada dhiigga ah , 2,200 nooc oo bryophytes ah , qiyaastii 3,000 nooc oo lichens ah , 7,000-9,000 nooc oo algae ah , iyo 20,000-25,000 oo nooc oo fangaska ah. Xayawaanaadka Ruushku waxay ka kooban yihiin 320 nooc oo naasley ah , in ka badan 732 nooc oo shimbiro ah, 75 nooc oo xamaarato ah, qiyaastii 30 nooc oo amphibians ah , 343 nooc oo kalluunka biyaha saafiga ah ( endemism sare ), qiyaastii 1,500 nooc oo kalluunka biyaha cusbada ah , 9 nooc oo cyclostomata ah , iyo qiyaastii 100-0 ( dhammaadka 100-0).  Ku dhawaad ​​1,100 nooc oo dhir iyo xayawaan ah oo dhif iyo naad ah ayaa lagu daray Buugga Xogta Cas ee Ruushka .  Nidaamka deegaanka dabiiciga ah ee Ruushka ayaa lagu kaydiyaa ku dhawaad ​​15,000 oo dhul dabiici ah oo si gaar ah loo ilaaliyo oo heerar kala duwan leh, oo haysta in ka badan 10% bedka guud ee dalka. Waxay ka kooban yihiin 45 kayd biosphere ah ,64 jardiinooyin qaran ah iyo 101 kayd dabiici ah . Inkasta oo hoos u dhac ku yimid, waddanku wuxuu weli leeyahay habab badan oo deegaanka ah kuwaas oo weli loo tixgeliyo kaynta saxda ah , gaar ahaan aagga waqooyiga taiga, iyo tundra subarctic ee Siberia.  Ruushku waxa uu lahaa tusmaynta hufnaanta dhuleed kaynta celceliska dhibcaha 9.02 ee 2019, isaga oo ku daraya 10th marka loo eego 172 waddan, iyo waddankii ugu horreeyay ee kaalinta koowaad ka gala adduunka ugu weyn. ===Dowladda iyo siyaasadda=== [[File:Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res).jpg|thumb|Madaxweyne Vladimir Putin]] [[File:Mikhail Mishustin 2025-08-21.jpg|thumb|Mikhail Mishustin Ra'iisul Wasaare]] [[File:Chart_Constitution_of_Russia_EN.svg|thumb|Shaxda nidaamka siyaasadeed ee Ruushka]] Ruushku marka loo eego dastuurku waa jamhuuriyad federaali ah oo siman oo leh nidaam madax-weyne oo badheed ah , oo uu madaxweynuhu yahay madaxa dawladda , iyo ra'iisul wasaaruhuna waa madaxa dawladda . Waxa loo qaabeeyey sidii dimoqraadiyad matalaysa xisbiyada badan , iyadoo dawladda federaalku ka kooban tahay saddex waaxood: Sharci-dejinta: Golaha federaalka ee labada aqal ee Ruushka , oo ka kooban 450-xubnood Duma State iyo 170-xubnood Golaha Federation , ansixiyay sharciga federaalka , ku dhawaaqay dagaal , ansixiyaa heshiisyada, wuxuu leeyahay awoodda boorsada iyo awoodda xilka qaadista madaxweynaha. Fulinta: Madaxweynuhu waa taliyaha guud ee ciidamada qalabka sida , wuxuuna magacaabayaa Xukuumadda Ruushka (Xukuumadda) iyo saraakiisha kale, kuwaas oo maamula oo dhaqangeliya sharciyada iyo siyaasadaha federaalka. Madaxweynuhu waxa uu soo saari karaa wareegtooyin aan xad lahayn , waase haddii aanay ka hor imanayn dastuurka ama sharciga federaalka. Garsoorka : Maxkamadda Dastuuriga ah , Maxkamadda Sare iyo Maxkamadaha hoose ee federaalka , kuwaas oo garsoorayaashoodu ay magacaabeen Golaha Federaalku soo jeedinta madaxweynaha, waxay fasiraan sharciyada waxayna burin karaan sharciyada ay u arkaan inay ka soo horjeedaan dastuurka . Madaxweynaha waxaa lagu soo doortaa cod dadweyne oo lix sano ah, waxaana la dooran karaa wax aan ka badneyn laba jeer. Wasaaradaha xukuumadda waxay ka kooban yihiin ra'iisul wasaaraha iyo ku xigeenadiisa, wasiirro, iyo shaqsiyaad kale oo la soo xulay; dhamaantood waxaa soo magacaabaya madaxweynaha marka uu soo jeediyo ra’iisul wasaaraha (halka magacaabista kan dambe ay u baahan tahay ogolaanshaha Duma State). United Russia waa xisbiga siyaasadeed ee ugu awooda badan Russia , waxaana lagu tilmaamay " teendho weyn " iyo " xisbiga awooda ". Ka dib Soviet-Ruushka waxay ahayd dimoqraadiyad cilladaysan intii uu madaxweynaha ahaa Boris Yeltsin . 267​​​ ​​​​​​​ :223  Nidaamka siyaasadeed waxa uu ka soo unkamay kalitalisnimo doorasho oo isu rogtay nidaam keli talis ah oo isku xidhan . : 323  Saynisyahannada siyaasadda qaarkood waxay ku sifeeyeen Putin inuu yahay madaxa kalitalisnimada , ama nidaam shakhsi ah. Mudadii labaad ee Putin uu ahaa madaxweynaha waxa ay horseedday is-maamulid dheeraad ah, : 512  : 80-81  taasoo ahayd tii ugu muhiimsanayd tan iyo xilligii Soofiyeedka, iyada oo ay qorayaasha qaar soo jeedinayaan dib u soo noolayn guud . Siyaasadaha maamulida Putin waxaa guud ahaan loogu yeeraa Putinism ===Kala qaybsanaan siyaasadeed=== Ruushka, marka loo eego dastuurka, waa mid isku mid ah (oo leh suurtagalnimada qaabeynta asymmetric) federaalka . Si ka duwan qaabkii asymmetric Soviet ee RSFSR, halkaas oo jamhuuriyadaha kaliya ay ahaayeen "mawduucyada federaalka", dastuurka hadda jira wuxuu kor u qaaday maqaamka gobollada kale ilaa heerka jamhuuriyada wuxuuna ka dhigay dhammaan gobollada la siman cinwaanka "mawduuca federaalka". Gobollada Ruushku waxay leeyihiin meelo ay ka mid yihiin awooddooda, laakiin gobolladu ma laha madax-bannaani, ma laha maqaam qaran, xaq uma laha inay muujiyaan wax madaxbannaani ah dastuurkooda, xaqna uma laha inay ka go'aan dalka. Sharciyada goboladu kama hor iman karaan shuruucda federaalka. Mawduucyada federaalka waxay leeyihiin matalaad siman—laba ergo midkiiba — Golaha Federaalka , aqalka sare ee Baarlamaanka Federaalka. Si kastaba ha ahaatee, way ku kala duwan yihiin heerka madax-bannaanida ay ku raaxaystaan. Degmooyinka federaalka ee Ruushka waxaa aasaasay Putin 2000 si ay u fududeeyaan maamulka dhexe ee maadooyinka federaalka. Asal ahaan todoba, hadda waxaa jira siddeed degmo oo federaal ah, oo mid walba uu madax ka yahay ergey uu magacaabay madaxweynuhu. [[File:Map_of_federal_subjects_of_Russia_(2022),_disputed_Crimea_and_Donbass.svg|thumb|]] ===Xiriirka dibadda=== [[File:2019 Foto de família dos Líderes do G20.jpg|thumb|Putin iyo dhiggiisa G20 ee Osaka , 2019]] Ruushku waxa uu leeyahay shabakadda dublamaasiyadeed ee lixaad ee ugu weyn adduunka marka la gaadho 2024 . Waxa ay xidhiidh dublamaasiyadeed la leedahay 187 dawladood oo Qaramada Midoobay ka tirsan , laba dawladood oo qayb ahaan la aqoonsan yahay , iyo laba waddan oo Qaramada Midoobay u qaabilsan kormeerayaal iyo 143 safaaradood . Ruushku waa mid ka mid ah shanta xubnood ee joogtada ah ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay . Guud ahaan waxaa lagu tilmaamaa inay tahay awood weyn , inkastoo la su'aalay in ay sii hayn karto heerkan. Ruushku sidoo kale waa quwad hore oo hore oo ah hormuudka xubinta ka ah Midowgii Soofiyeeti ee hore. iyo dhaxalka sharciga ah ee siyaasadaha dibadda ee Soofiyeedka. Waa xubin ka mid ah G20 , OSCE , iyo APEC - iyo xubnaha hogaaminaya ururada sida CIS , EAEU , CSTO , iyo SCO . Ruushku wuxuu sidoo kale xubin ka ahaa G8 (hadda G7 ) iyo qayb ka mid ah Golaha Yurub ka hor inta aan laga saarin labada kooxood ee 2014 iyo 2022, siday u kala horreeyaan. Ruushku waxa uu xidhiidh dhow la leeyahay dalka ay jaarka yihiin ee Belarus , kaas oo qayb ka ah Dawlad-goboleedka Midowga , oo ah isku xidhka labada dawladood. Serbia waxa ay taariikh ahaan xulafo dhow la ahayd Ruushka, maadaama labada dal ay wadaagaan xidhiidh dhaqameed, qowmiyad iyo diineed oo xooggan. Laga soo bilaabo qarnigii 21aad, xidhiidhka ka dhexeeya Ruushka iyo Shiinaha ayaa si weyn u xoojiyay laba geesood iyo dhaqaale ahaan sababtoo ah danaha siyaasadeed ee la wadaago. Hindiya waa macaamiisha ugu weyn ee qalabka militariga Ruushka, labada dal waxay wadaagaan xiriir istaraatiijiyadeed iyo mid diblomaasiyadeed oo xooggan tan iyo xilligii Soofiyeedka. Ruushku wuxuu leeyahay saameyn weyn oo siyaasadeed guud ahaan juqraafi ahaan muhiim u ah Koonfurta Caucasus iyo Bartamaha Aasiya, labada gobol ayaa lagu tilmaamay inay qayb ka yihiin "dabada dambe" ee Ruushka ama "meel u dhow" [[File:Russian-list-of-unfriendly-countries.svg|thumb|Ruushka Wadamada ku jira liiska wadamada aan saaxiibada ahayn ee Russia. Liiskan ayaa waxaa ku jira dalal cunaqabateyn ku soo rogay Ruushka duulaanka uu ku qaaday Ukraine.]] Ruushku waxa uu Turkiga la wadaagaa xidhiidh istiraatijiyadeed oo adag, tamar iyo difaac . Waxay ilaalisaa xidhiidhka wanaagsan ee Iran, maadaama ay tahay xulafo istiraatiiji ah iyo dhaqaale. Ruushka ayaa sidoo kale si weyn u horumariyay xiriirka uu la leeyahay Kuuriyada Waqooyi ka dib duulaankii Ukraine ee 2022, iyadoo la kordhiyay iskaashiga difaaca. Isla mar ahaantaana, xiriirka ay la leedahay deriska deriska ah ee Ukraine iyo dunida Galbeedka - gaar ahaan Mareykanka iyo wadammada wadajirka ah ee Midowga Yurub iyo NATO - ayaa burburay. Qarnigii 21-aad, Ruushku waxa uu waday siyaasad dibadeed oo gardarro ah oo ujeeddadeedu tahay in lagu sugo awoodda gobolka ee Yurub iyo kordhinta saamaynta caalamiga ah, iyo sidoo kale kordhinta taageerada gudaha ee dawladda. Waxay bilawday faragelin milatari oo ku saabsan dawladihii Soviet-ka ee Georgia iyo Ukraine, iyo sidoo kale Suuriya intii lagu jiray dagaalkii sokeeye ee daba dheeraaday si ay u kordhiso saamaynta ay ku leedahay Bariga Dhexe . Ruushka ayaa sidoo kale si sii kordheysa u riixay inuu ballaariyo saameyntiisa guud ahaan Arctic , Aasiya -Pacific , Afrika iyo Latin America . Saddex-meelood laba meel dadka adduunka, gaar ahaan dalalka soo koraya ee Koonfurta Caalamka , waa dhexdhexaad ama siyaasad ahaan u janjeera dhanka Ruushka. Ruushku waxa kale oo uu sii waday adeegsiga xeelado qaran dumis ah si uu u kordhiyo aragtida awoodiisa juqraafiyeed ee dalalka ay xafiiltamaan, oo ay ku jiraan dagaalka internetka , ololeyaal been abuur ah , weerarro kharibaad ah , isku day dil , jebinta hawada sare iyo saber-rattling nuclear. ===Milatari=== [[File:Sukhoi Design Bureau, 054, Sukhoi T-50 (Su-57 prototype) (49581303977).jpg|thumb|Sukhoi Su-57 dagaalyahan jiilka shanaad ee Ciidanka Cirka ee Ruushka ]] Ciidamada Ruushka waxay u kala qaybsan yihiin ciidamada dhulka , ciidamada badda , iyo hawada hawada -sidoo kale waxaa jira laba hub oo kala madax banaan oo kala ah ciidamada gantaalaha istiraatijiga ah iyo ciidamada cirka . Laga bilaabo 2025 , millatarigu waxa ay haystaan ​​1.1 milyan oo shaqaale firfircoon ah , kuwaas oo ah shanaad ee ugu wayn adduunka iyo ilaa 1.5 milyan oo shaqaale kayd ah . Waa qasab dhammaan muwaadiniinta ragga ah ee da'doodu u dhaxayso 18-27 in loo diyaariyo hal sano oo ka mid ah adeegga Ciidanka Qalabka Sida. Ruushku waxa uu ka mid yahay shanta dawladood ee la aqoonsan yahay ee haysta hubka Nukliyeerka , oo leh kaydka ugu badan ee hubka Nukliyeerka ; in ka badan kala bar hubka nukliyeerka adduunka waxaa iska leh Ruushka. Ruushku waxa uu haystaa raxanta labaad ee ugu weyn maraakiibta quusta gantaalaha ballistic-ga ah , waana mid ka mid ah saddexda waddan ee keliya ee ka hawlgala duqaymaha istaraatiijiga ah .Laga bilaabo 2023 , Ruushku waxa uu hayaa kharashka saddexaad ee ugu sarreeya adduunka , isaga oo kharash gareeya $109 bilyan, oo u dhiganta 5.9% GDP-ga. Sidoo kale waa dhoofinta hubka saddexaad ee ugu weyn , waxayna leedahay warshad difaac oo ballaaran oo wadani ah , taasoo soo saarta inta badan qalabkeeda militari ===Xuquuqda Aadanaha=== Xadgudubyada ka dhanka ah xuquuqul insaanka ee Russia ayaa waxaa isa soo taraya warbixino ay soo gudbiyaan dimuquraadiyada iyo kooxaha xuquuqul insaanka ee hogaaminaya . Gaar ahaan, Amnesty International iyo Human Rights Watch waxay sheegeen in Ruushku aanu ahayn mid dimuqraadi ah oo u oggolaanaya xuquuq yar oo siyaasadeed iyo xorriyadaha madaniga ah ee muwaadiniintiisa. Laga soo bilaabo 2004, Freedom House waxay Ruushka ku qiimeysay "mid aan xor ahayn" marka la eego sahanka Xoriyadda ee Adduunka . Tan iyo 2011, Unugga Sirdoonka Dhaqaalaha ayaa Russia ku qiimeeyay "xukunka madax-bannaanida" ee tusmada Dimuqraadiyadda , isagoo ku qiimeeyay 150th ee 167 waddan ee 2024 . Dowladda Ruushka waxaa si weyn u dhaleeceeyay mucaaradka siyaasadeed iyo dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda aadanaha doorashooyin aan caddaalad ahayn , caburinta xisbiyada siyaasadda mucaaradka iyo mudaaharaadyada , cadaadis lagu hayo hay'adaha aan dawliga ahayn iyo xoojinta cadaadiska iyo dilka saxafiyiinta madaxa banaan [[File:Protest_against_the_invasion_of_Ukraine_(Yekaterinburg,_February_24,_2022).jpg|thumb|Ka dib duulaankii Ruushka ee Ukraine 2022, mudaharaadyo looga soo horjeedo ayaa ka dhacay guud ahaan Ruushka. Mudaaharaadyada ayaa la kulmay cadaadis baahsan, taasoo keentay in ilaa 15,000 oo qof la xiro.]] Muslimiinta, gaar ahaan Salafiyada , ayaa cadaadis kala kulmay Ruushka. Si loo baabi'iyo kacdoonka Waqooyiga Caucasus , mas'uuliyiinta Ruushka ayaa lagu eedeeyay dil aan loo meel dayin, xiri, qasab la waayay, iyo jirdil loo geystay dad rayid ah. Magaalada Dagestan , qaar ka mid ah salafiyiinta oo ay weheliyaan dhibaatayn dawladeed oo ku salaysan muuqaalkooda, ayaa guryahooda lagu qarxiyay hawlgallo ka dhan ah mucaaradka. Chechens iyo Ingush ee ku jira xabsiyada Ruushka ayaa lagu soo waramayaa inay ku kacaan xadgudubyo ka badan kuwa qowmiyadaha kale. Intii lagu guda jiray duulaankii 2022 ee Ukraine, Ruushku wuxuu sameeyay xeryo sifeyn ah halkaas oo dad badan oo Yukreeniyaan ah ay la kulmaan xadgudubyo oo si qasab ah loogu diro Ruushka; Xeryaha ayaa la barbar dhigay kuwii loo adeegsaday dagaalladii Jeejniya . Cadaadiska siyaasadeed ayaa sidoo kale kor u kacay ka dib bilawgii duulaanka, iyada oo la sameeyay sharciyo qeexaya ciqaabta "calaamadaha" ciidamada qalabka sida. Ruushku waxa uu soo rogay dhawr xayiraad xuquuqda LGBTQ . 2013, sharci lid ku ah LGBTQ oo mamnuucaya "dacaayadaha khaniisiinta" ayaa si wadajir ah u ansixiyay Duma State iyo Golaha Federaalka, ka dib waxaa saxiixay sharciga Vladimir Putin. Sannadkii 2020, baarlamaanka Ruushku wuxuu sharciyeeyey mamnuucid dastuuri ah oo ku saabsan guurka dadka isku jinsiga ah , iyo 2021 Wasaaradda Caddaaladdu waxay u magacawday kooxda xuquuqda LGBTQ ee Shabakadda LGBT ee Ruushka inay tahay " wakiil shisheeye ". Sannadkii 2022, wax-ka-beddello dheeraad ah ayaa lagu sameeyay sharciga 2013 ee lidka ku ah LGBTQ. 2023, baarlamaanka Ruushku wuxuu ansixiyay sharci mamnuucaya qalliinka dib-u-dejinta jinsiga ee dadka jinsiga ah iyo Maxkamadda Sare ee Ruushka waxay mamnuucday dhaqdhaqaaqa caalamiga ah ee LGBTQ sida "xagjirnimo", oo ka mamnuucaya dalka. Sannadkii 2024, Maxkamadda Sare waxay soo saartay xukunnada ugu horreeya ee xukunka dambe. ===Sharciga, musuqmaasuqa iyo dembiyada=== Raashiya wixii ka dambeeyay Soviet-ka ee taliskii Vladimir Putin waxa lagu maamulay qaab hanti-wadaag ah . Nidaamkeeda siyaasadeed ayaa siyaabo kala duwan loogu tilmaamay sida kleptocracy , oligarchy , iyo plutocracy . Laga bilaabo 2024 , waa dalka Yurub ugu hooseeya ee lagu qiimeeyay tusmada sannadlaha ah ee Transparency International , taasoo ku jirta kaalinta 154aad ee 180ka waddan ee liiska ku jira [[File:Alexei_Navalny_marching_in_2017.jpg|thumb|Hogaamiyaha mucaaradka Alexei Navalny oo hogaaminaya mudaaharaadayaasha Moscow ee mudaaharaadyada musuqmaasuqa lagaga soo horjeedo ee 2017-2018]] Musuqmaasuqa ayaa si weyn u kordhay ka dib burburkii Midowgii Soofiyeeti, waxaana loo arkaa arrin muhiim ah oo bulshada dhexdeeda ah. Waxay saamaysaa qaybo kala duwan, oo ay ku jiraan dhaqaalaha, dawladda , sharci fulinta , daryeelka caafimaadka , waxbarashada , iyo ciidamada. Dhaqaalaha hooska ee Ruushka ayaa lagu qiyaasay inuu yahay 44% wadarta guud ee GDP ee 2018. Cutubyo militari oo ciqaabeed ayaa la geeyay sida ciidamada duufaanka inta lagu jiro dagaalka Russo-Ukrain ee socda tan iyo 2022, sida Storm-Z iyo Storm-V cutubyada. Marka loo eego qiyaasaha ay samaysay BBC-da, ku dhawaad ​​48,000 oo maxaabiis ah ayaa loo qoray inay u dagaalamaan Kooxda Wagner. Qoraalka aasaasiga ah iyo aasaasiga ah ee sharciyada ee Russia waa dastuurka. Xeerarka, sida Xeerka Madaniga ah ee Ruushka iyo Xeerka Dambiyada Ruushka , ayaa ah ilaha ugu sarreeya ee sharciga Ruushka. Ruushku waxa uu leeyahay dadka ugu badan ee la xidhxidhay Yurub, iyo dadka shanaad ee ugu badan maxaabiista adduunka. Xadka xabsigu wuxuu ka mid yahay kuwa ugu sarreeya Yurub, inkasta oo tiradu si joogto ah hoos ugu dhacday, 59% tan iyo 2000. Ilaa 2021 , heerka dilka ula kac ah ee Ruushka wuxuu istaagay 6.8 qof kasta 100,000. Sannadkii 2023, Ruushku wuxuu lahaa suuqa labaad ee ugu weyn adduunka ee ganacsiga hubka sharci darrada ah, ka dib Maraykanka, waxaa lagu tilmaamay inay tahay xudunta muhiimka ah ee ka ganacsiga dadka, waxaana kaalinta koowaad kaga jira Yurub iyo 19aad ee adduunka ee Tusaha Dambiyada Abaabulan ee Caalamiga ah ==Dhaqaalaha== Ruushku waxa uu leeyahay dakhli sare , warshadaysan, dhaqaale isku dhafan oo ku jihaysan suuqa ka dib isbedel qallafsan oo ka yimid qaabkii la qorsheeyay ee Soofiyeedka intii lagu jiray 1990-meeyadii. Waxay leedahay dhaqaalaha kow iyo tobnaad ee ugu weyn GDP magac ahaan iyo dhaqaalaha afaraad ee ugu weyn GDP ( PPP ). Marka la eego sanadka 2023 , waaxda adeeggu waxa ay ku dhowdahay 57% wadarta guud ee GDP, waxaana ku xiga qaybta warshadaha (30%), halka qaybta beeruhu ay tahay ta ugu yar, oo ah 3% wadarta guud ee GDP. Waxay leedahay xoog shaqaale ah oo ku saabsan 73 milyan, taas oo ah siddeedaad ee ugu weyn adduunka. Ganacsiga ugu weyn ee Ruushka waa Shiinaha [[File:Business_Centre_of_Moscow_2.jpg|thumb|Xarunta Ganacsiga Caalamiga ah ee Moscow]] Horumarinta bini'aadamka ee Ruushka ayaa lagu qiimeeyaa sida "aad u sarreeya" Tusmada Horumarinta Aadanaha ee sanadlaha ah . Ku dhawaad ​​70% wadarta guud ee GDP-ga Ruushka waxa dhaqaajiya isticmaalka kama dambaysta ah , waddankuna waxa uu leeyahay suuqa laba iyo tobnaad ee ugu weyn adduunka ee macaamiisha . Russia ayaa leh tirada shanaad ee ugu badan ee bilyaneerada adduunka. Si kastaba ha ahaatee, sinnaan la'aanta dakhligeeda ayaa weli ah mid aad u sarreeya marka loo eego waddamada kale ee horumaray. Kala duwanaanshaha kheyraadka dabiiciga ah ee maadooyinka federaalka ayaa sidoo kale horseeday kala duwanaansho dhaqaale ee gobolka . Heerarka sare ee musuqmaasuqa , hoos u dhaca dakhliga dhoofinta saliidda, xoog shaqaale oo sii yaraanaya, duulimaadka raasamaal ee dadka , iyo gabowga iyo hoos u dhaca dadweynaha ayaa sidoo kale ah caqabadaha waaweyn ee kobaca dhaqaalaha mustaqbalka. Ka dib duulaankii Ruushka ee 2022 ee Ukraine , waddanku wuxuu la kulmay cunaqabatayn ballaaran iyo falal kale oo maaliyadeed oo taban oo ka yimid dunida reer galbeedka iyo xulafadeeda kuwaas oo ujeeddadoodu tahay in dhaqaalaha Ruushka laga saaro nidaamka maaliyadeed ee reer galbeedka. Si kastaba ha ahaatee, Ruushku wuxuu soo gabagabeeyey u gudubka dhaqaalaha dagaalka , wuxuuna muujiyay adkeysiga tallaabooyinkan oo kale si ballaaran, ilaalinta xasilloonida dhaqaalaha iyo kobaca - oo ay ugu horreyso kharashaadka milatari ee sarreeya , kor u kaca isticmaalka qoyska iyo mushaharka , shaqo la'aanta yar , iyo korodhka kharashka dawladda . Hase yeeshee, sicir-bararka ayaa ahaa mid aad u sarreeya, oo leh khabiiro saadaaliyay in cunaqabatayntu ay saameyn xun ku yeelan doonto dhaqaalaha Ruushka muddo dheer. ===Gaadiidka iyo tamarta=== Gaadiidka tareenada ee Ruushka waxaa inta badan gacanta ku haya jidka tareenada ee ay dawladdu maamusho . Wadarta dhererka wadooyinka tareenada ee la wada isticmaalo waa kan saddexaad ee aduunka ugu dheer , oo dhaafa 87,000 km (54,100 mi). Laga bilaabo 2019 , Ruushku waxa uu leeyahay shabakada shanaad ee aduunka ugu wayn , oo leh in ka badan 1.5 milyan km oo wadooyin ah. Si kastaba ha ahaatee, cufnaanta waddooyinkeeda ayaa ka mid ah kuwa ugu hooseeya adduunka, qayb ahaan ilaa dhulkeeda ballaaran. Marin-biyoodyada gudaha ee Ruushka ayaa ah kuwa ugu dheer adduunka , oo dhan 102,000 km (63,380 mi). Waxay leedahay in ka badan 900 garoon diyaaradeed , kaalinta toddobaad ee adduunka, kaas oo kan ugu mashquulka badan yahay Gegida Caalamiga ah ee Sheremetyevo ee Moscow. Dekadaha ugu waaweyn waxaa ka mid ah Dekedda Novorossiysk , Dekedda weyn ee Saint Petersburg iyo Dekedda Vladivostok [[File:VL_85-022_container_train.jpg|thumb|Jidka Tareenka ee Trans-Siberian waa khadka tareenka ugu dheer adduunka, isaga oo ku xiraya Moscow ilaa Vladivostok]] [[File:Airbus_A319-112,_CSA_-_Czech_Airlines_AN2166020.jpg|thumb|Gegida caalamiga ah ee Sheremetyevo waa madaarka ugu mashquulka badan Ruushka]] Ruushka wuxuu leeyahay mid ka mid ah kheyraadka tamarta ugu weyn adduunka inta lagu jiro dhulkiisa ballaaran, gaar ahaan gaasta dabiiciga ah iyo saliidda , kuwaas oo door muhiim ah ka ciyaara isku filnaanshiyaha tamarta iyo dhoofinta. Waxaa si weyn loogu tilmaamay inay tahay quwad sare oo tamarta ah . Ruushku waxa uu leeyahay kaydka gaaska ugu wayn ee la xaqiijiyay aduunka , kaydka dhuxusha labaad ee ugu wayn , kaydka saliida ee sideedaad ee ugu wayn , iyo kaydka saliida ee ugu wayn Yurub. Laga bilaabo 2023 , sidoo kale waa soosaarka labaad ee ugu weyn iyo dhoofinta saddexaad ee ugu badan ee gaaska dabiiciga ah , iyo sidoo kale soosaarka iyo dhoofinta saliidda ceyriin ee labaad . Qaybta weyn ee saliidda iyo gaaska ee Ruushku waxay ku xisaabtameen 30% dakhliga miisaaniyada federaalka ee 2024, oo hoos uga dhacay 50% bartamihii 2010-meeyadii, taas oo soo jeedinaysa kala duwanaansho dhaqaale. Ruushka waa dalka saddexaad ee ugu wax soo saarka tamarta badan adduunka marka la gaaro 2023 . Shidaalka fosilku wuxuu xisaabiyaa in ka badan 64% wax soo saarka tamarta iyo 87% isticmaalka tamarta. Gaaska dabiiciga ah ayaa ilaa hadda ah isha ugu weyn ee tamarta, oo ka kooban kala bar wax soo saarka tamarta iyo 42% isticmaalka korontada. Ruushku wuxuu ahaa waddankii ugu horreeyay ee horumariya awoodda nukliyeerka rayidka ah, isagoo dhisay warshaddii ugu horreysay ee nukliyeerka adduunka 1954, wuxuuna weli hormuud ka yahay tignoolajiyada tamarta nukliyeerka waxaana loo arkaa inuu yahay hoggaamiye caalami ah oo ka shaqeeya fal-celinta neutron -ka . Ruushku waa dunida afraad ee soo saarta tamarta nukliyeerka . Siyaasadda tamarta ee Ruushku waxay ujeedadeedu tahay in la ballaariyo doorka tamarta nukliyeerka iyo horumarinta tignoolajiyada cusub ee reactor. Ruushku waa dalka kaliya ee dhisa oo ka shaqeeya barafka ku shaqeeya tamarta nukliyeerka , kaas oo fududeeya marinka marinka badda woqooyi , : 192  oo ka caawiya ka faa'iidaysiga siyaasadiisa Arctic shelf continental shelf . Ruushka ayaa ku biiray heshiiskii Paris ee isbedelka cimilada 2015, waxayna ansixiyeen heshiiska 2019. Gaaska aqalka dhirta lagu sii daayo ayaa ah kan afaraad ee ugu weyn adduunka marka la gaaro 2023 . Dhuxusha ayaa ka badan 10% isticmaalka tamarta. Ruushku waa soo saaraha shanaad ee ugu weyn ee tamarta korontada laga bilaabo 2022 , oo leh koronto koronto oo wax ku biirinaysa ku dhawaad ​​shanaad ee wadarta tamarta tamarta (17%). In kasta oo ay tahay tamarta siddeedaad ee ugu weyn ee la cusboonaysiin karo illaa 2023 , isticmaalka iyo horumarinta ilaha tamarta kale ee la cusboonaysiin karo ayaa weli ah mid aan muuqan, maadaama Ruushku uu ka mid yahay dalal yar oo aan lahayn taageero xooggan oo dawladeed ama mid dadweyne oo loogu talagalay kala-guurka tamarta dib loo cusboonaysiin karo ===Beeraha iyo kalluumaysiga=== [[File:Wheat_Tomsk.jpg|thumb|Hilibka ee gobolka Tomsk , Siberiya]] Beeraha, kaymaha iyo kalluumaysigu waxay ka qaybqaataan 3.3% wadarta guud ee GDP ee dalka marka la eego sanadka 2023 . Waxay leedahay aagga afraad ee adduunka ugu weyn ee la beero , oo ah 1,265,267 kiiloomitir laba jibaaran (488,522 sq mi). Si kastaba ha ahaatee, qallafsanaanta deegaankeeda awgeed, kaliya 13.1% dhulkeeda ayaa ah beeralay , iyada oo 7.4% dheeraad ah ay tahay mid la beeri karo . Dhulka beeralayda ee dalka waxa loo arkaa qayb ka mid ah " dambiisha rootiga " ee Yurub. In ka badan saddex-meelood meel meel la beero ayaa loo qoondeeyay dalagyada calafka, iyo dhul-beereedka soo haray waxaa loo isticmaalaa dalagyada warshadaha , khudaarta, iyo miraha. Wax soo saarka ugu muhiimsan ee beeralayda Ruushku waxay had iyo jeer ahayd hadhuudh, taas oo si fiican u fadhiisata kala badh dhulka dalagga. Ruushku waa dhoofinta ugu badan ee sarreenka aduunka waana kan ugu badan ee soo saara shaciirka iyo qamadiga . Waxa kale oo ay ka mid tahay dhoofinta ugu badan ee gallayda iyo saliidda gabbaldayaha , iyo sidoo kale hormoodka wax soo saarka bacriminta . Falanqeeyayaasha kala duwan ee la qabsiga isbeddelka cimilada ayaa saadaaliyay fursadaha waaweyn ee beeraha Ruushka inta lagu jiro inta ka hartay qarniga 21-aad iyadoo awood-u-heliddu ay sii kordheyso Siberiya, taas oo horseedi doonta u haajiridda gudaha iyo dibedda labadaba gobolka. Iyadoo ay ugu wacan tahay xeebta weyn ee ay ku teedsan yihiin saddex badood iyo laba iyo toban badood oo cidhifyo ah, Ruushku waxa uu ilaaliyaa warshadaha kalluumaysiga ee lixaad ee ugu wayn adduunka , isaga oo qabsaday ku dhawaad ​​5 milyan oo tan oo kalluun ah 2018 . wadarta kalluunka cusub iyo barafaysan. ===Sayniska iyo farsamada=== Ruushku wuxuu ku kharash gareeyay 1% GDP-ga cilmi baarista iyo horumarinta sanadka 2019, iyada oo leh miisaaniyada tobnaad ee ugu sareysa adduunka . Waxa kale oo ay gashay kaalinta tobnaad ee aduunka tirada daabacaadaha sayniska ee 2020, iyada oo ku dhawaad ​​1.3 milyan oo waraaqo ah. Ilaa 1904tii, Nobel Prize waxaa la guddoonsiiyay 26 Soofiyeedka iyo Ruushka xagga fiisigiska , kimistariga , caafimaadka , dhaqaalaha , suugaanta iyo nabadda . Ruushku wuxuu galay 60th ee Tusaha Hal-abuurka Caalamiga ah ee 2024, oo hoos uga dhacay 45th ee 2021. Tan iyo wakhtiyadii Nikolay Lobachevsky , oo hormuud ka ahaa joomatari aan Euclidean ahayn , iyo Pafnuty Chebyshev , oo ah macalin caan ah, xisaabyahannada Ruushku waxay noqdeen kuwa ugu saameynta badan adduunka. Dmitry Mendeleev waxa uu alifay miiska xilliyeedka , oo ah qaabka ugu muhiimsan ee kimistariga casriga ah . Sagaal xisaabyahan oo Soofiyeedka iyo Ruushka ah ayaa lagu abaalmariyay Biladda Goobaha . Grigori Perelman waxaa la siiyay Abaalmarinta Dhibaatada Abaalmarinta Clay Millennium Prize ee caddayntiisii ​​​​ugu dambeysay ee malo-awaalka Poincaré ee 2002, iyo sidoo kale Biladda Beeraha ee 2006 [[File:M.V._Lomonosov_by_L.Miropolskiy_after_G.C.Prenner_(1787,_RAN).jpg|thumb|Mikhail Lomonosov (1711-1765), saynisyahano xisaabeed , hal-abuure, gabayaa iyo farshaxan]] Alexander Popov wuxuu ka mid ahaa hal-abuurayaashii raadiyaha , halka Nikolai Basov iyo Alexander Prokhorov ay ka mid ahaayeen hal-abuurayaasha laser iyo maser . Oleg Losev waxa uu sameeyay tabarucaad muhiim ah oo ku saabsan isgoysyada semiconductor , waxa uuna helay diodes iftiin leh . Vladimir Vernadsky waxaa loo arkaa mid ka mid ah aasaasayaashii geochemistry , biochemistry , iyo radiogeology . Élie Metchnikoff is known for his groundbreaking research in immunology. Ivan Pavlov is known chiefly for his work in classical conditioning Lev Landau made fundamental contributions to many areas of theoretical physics. Nikolai Vavilov ayaa si fiican loogu yaqaanay inuu aqoonsaday xarumaha asalka ah ee dhirta la beeray .Trofim Lysenko wuxuu caan ku ahaa Lysenkoism .Saynisyahano badan oo caan ah oo Ruush ah iyo hal-abuurayaal ayaa ahaa émigrés . Igor Sikorsky wuxuu ahaa hormuudka duulista . Vladimir Zworykin wuxuu ahaa hal-abuuraha nidaamka telefishinka iconoscope iyo kinescope . Theodosius Dobzhansky wuxuu ahaa qofka udub dhexaad u ah cilmiga bayoolajiga evolutionary shaqadiisa ee qaabaynta isku dhafka casriga ah . George Gamow wuxuu ahaa mid ka mid ah u doodayaasha ugu horreeya ee aragtida Big Bang ===Sahminta hawada sare=== [[File:Mir_on_12_June_1998edit1.jpg|thumb|Mir , Saldhigga hawada sare ee Ruushka oo ka shaqayn jiray LEO]] Roscosmos waa wakaaladda hawada sare ee qaranka Ruushka. Guulaha dalka ee dhanka tignoolajiyada hawada sare iyo sahaminta hawada waxaa dib loogu celin karaa Konstantin Tsiolkovsky , oo ah aabaha astronautics aragtiyeed , kuwaas oo shaqooyinkooda ay dhiiri galiyeen hogaaminta injineerada gantaalada Soofiyeedka, sida Sergey Korolyov , Valentin Glushko , iyo qaar kale oo badan oo gacan ka gaystay guusha barnaamijka hawada Soofiyeedka ee marxaladaha hore ee ka baxsan tartanka : 6–7, 333  Sannadkii 1957-kii, waxa la diray dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee ku wareegaya Dhulka , Sputnik 1 . Sannadkii 1961-kii, safarkii ugu horreeyay ee bini-aadminimo ee hawada sare waxaa si guul leh u sameeyay Yuri Gagarin . Qaar badan oo kale oo ka mid ah diiwaannada sahaminta hawada ee Soofiyeedka iyo Ruushka ayaa dhacay. Sannadkii 1963-kii, Valentina Tereshkova waxay noqotay haweeneydii ugu horreysay iyo tan ugu da'da yar hawada sare , iyadoo duullimaad kaligeed ku tagtay Vostok 6 . Sannadkii 1965, Alexei Leonov wuxuu noqday bini'aadmigii ugu horreeyay ee sameeya socodka hawada sare , isaga oo ka soo baxay kaabsalka hawada sare intii lagu jiray Voskhod 2 . Sannadkii 1957-kii, Laika , oo ah eyga hawada sare ee Soofiyeedka , ayaa noqday xayawaankii ugu horreeyay ee ku wareega dhulka, dushiisa Sputnik 2 . Sannadkii 1966kii, Luna 9 waxa ay noqotay dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee gaadha ku degista badbaadada ee jidhka samada , Dayaxa . Sannadkii 1968-kii, Zond 5 wuxuu keenay Earthlings-kii ugu horreeyay (laba tortoises iyo qaab nololeed oo kale) si ay u wareegaan Dayaxa. Sannadkii 1970-kii, Venera 7 wuxuu noqday dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee ku degay meere kale, Venus . Sannadkii 1971, Mars 3 wuxuu noqday dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee ku degay Mars . : 34-60  Isla muddadaas, Lunokhod 1 waxay noqotay sahaminta hawada sare ee ugu horreysa , halka Salyut 1 ay noqotay saldhigga hawada sare ee ugu horreeya . Laga bilaabo 2023 , Ruushku wuxuu leeyahay 181 dayax-gacmeed firfircoon oo hawada sare ah, kaas oo ah kan saddexaad ee ugu sarreeya adduunka. Intii u dhaxaysay duulimaadkii u dambeeyay ee barnaamijka Shuttle Space ee 2011 iyo 2020 SpaceX hawsheedii ugu horreysay ee shaqaalaheeda , gantaallada Soyuz ayaa ahaa baabuurta kaliya ee soo rididda awood u leh in ay cirbixiyeennada geeyaan ISS .Luna 25 ayaa la bilaabay Agoosto 2023, waxay ahayd tii ugu horreysay ee barnaamijka sahaminta dayaxa Luna-Glob ===Dalxiiska=== [[File:Grand_Cascade_in_Peterhof_01.jpg|thumb|Peterhof Palace ee Saint Petersburg, oo ah goobta Dhaxalka Adduunka ee UNESCO]] Dalxiisayaasha ajnabiga ah intooda badan waxay ka yimaadaan Shiinaha. Waddooyinka dalxiiska ee waaweyn ee Ruushka waxaa ka mid ah safar ku wareegsan giraanta dahabiga ah ee Ruushka , marinka mawduuca ee magaalooyinka qadiimiga ah ee Ruushka; safarrada wabiyada waaweyn sida Volga; wuxuu ku socdaa safafka buuraha sida Buuraha Caucasus , iyo safarrada jidka caanka ah ee Trans-Siberian Railway . Goobaha ugu caansan ee Russia waxaa ka mid ah Red Square , Peterhof Palace , Kazan Kremlin , Trinity Lavra ee St. Sergius iyo Lake Baikal. Moscow, oo ah caasimadda guud ee qaranka iyo xudunta taariikhiga ah, waa megacity casri ah oo mashquul badan ; Waxay haysaa qaab dhismeedka qadiimiga ah iyo xilligii Soofiyeedka iyadoo ku faanaysa farshaxan sare, ballet heer caalami ah, iyo dhismayaal casri ah . Saint Petersburg , caasimadda Imperial, waxay caan ku tahay naqshadaha qadiimiga ah, cathedrals, matxafyada iyo tiyaatarada, habeenada cadcad , wabiyada qallafsan iyo kanaalo badan. Ruushku wuxuu caan ku yahay aduunka oo dhan madxafyada hodanka ah, sida Ruushka State Ruush , Hermitage State , iyo Tretyakov Gallery , iyo tiyaatarada sida Bolshoi iyo Mariinsky . Moscow Kremlin iyo Saint Basil's Cathedral waxay ka mid yihiin calaamadaha dhaqameed ee Ruushka. ===Tirakoobka dadweynaha=== [[File:Russia_Population_Density_Map_2021.png|thumb|Cufnaanta dadweynaha ee degmooyinka Ruushka marka loo eego tirakoobka 2021]] [[File:Ethnic_groups_in_Russia_of_more_than_1_million_people_2010_Census_English.png|thumb|Qowmiyadaha Ruushka oo ay ku nool yihiin in ka badan hal milyan marka loo eego tirakoobkii 2010-kii]] Ruushka waxa lagu qiyaasey 146.0 milyan 2025 (143.6 milyan marka laga reebo Crimea iyo Sevastopol), ayaa hoos uga dhacay 147.2 milyan tirakoobkii 2021 . Waa dalka ugu dadka badan Yurub iyo dalka sagaalaad ee ugu dadka badan adduunka. Iyada oo cufnaanta dadweynaha ee 8.5 dadka deggan kiiloomitir laba jibaaran (22 degane / sq mi), Ruushku waa mid ka mid ah waddammada adduunka ugu dadka yar , iyada oo inta badan dadkeedu ay ku urursan yihiin qaybteeda galbeedka . Dalku aad buu u magaaleeyay , iyadoo saddex-meelood laba meel ay ku nool yihiin magaalooyinka . Ilaa 2024 , wadarta heerka bacriminta guud ahaan Ruushka waxaa lagu qiyaasay 1.41 carruur ah oo dhashey haweeneydiiba, taas oo ka hooseysa heerka beddelka 2.1 iyo kuwa ugu hooseeya adduunka . Ka dib, waxay leedahay mid ka mid ah dadka ugu da'da weyn adduunka, oo leh da'da dhexe ee 41.9 sano. Dadka Ruushku waxa ay kor u dhaafeen in ka badan 148 milyan sanadkii 1993-kii, ka dib markii ay hoos u dhaceen heerka dhimashadu oo kor u dhaaftay heerka dhalashada , taas oo falanqeeyayaasha qaar ay ku tilmaameen dhibaato bulsho . Sannadkii 2009, waxay diiwaangelisay kobaca dadweynaha sannadlaha ah markii ugu horreysay shan iyo toban sano, ka dibna waxay la kulantay kobaca dadweynaha sannadlaha ah sababtoo ah heerarka dhimashada oo hoos u dhacay , heerarka dhalashada oo kordhay , iyo socdaalka oo kordhay. Si kastaba ha ahaatee, faa'iidooyinka dadwaynaha ayaa dib loo rogay tan iyo 2020, maadaama dhimashada xad dhaafka ah ee COVID-19 ay sababtay hoos u dhaca nabadeed ee ugu weyn taariikhda. Ka dib duulaankii Ruushka ee Ukrain ee 2022 , dhibaatada tirakoobka ayaa sii korodhay, taas oo ay sabab u tahay dhimashada sare ee militariga [ 505 ] iyo dib u soo cusboonaysiinta socdaalka . Daraasadihii ugu dambeeyay waxay muujiyeen in inta u dhaxaysa 15-45% muhaajiriinta Ruushku ay ku noqdeen Ruushka, inkastoo tirooyinkani aysan ahayn kuwo dhammaystiran. Ruushku waa dawlad caalami ah oo leh maamulo hoosaadyo badan oo xiriir la leh beelaha laga tirada badan yahay ee kala duwan. Waxaa jira in ka badan 193 qoomiyadood oo dalka oo dhan ah . Tirakoobkii 2010, ku dhawaad ​​81% dadku waxay ahaayeen qowmiyada Ruushka , 19% soo hadhayna waxay ahaayeen qowmiyado laga tiro badan yahay. In ka badan afar-meelood afar ka mid ah dadka Ruushku waxay ka soo jeedaan Yurub - kuwaas oo badidoodu ahaayeen Slavs , oo leh tiro aad u tiro badan oo Finno-Ugric ah iyo dadyowga Jarmalka . Ruushka waxa uu leeyahay dadka soogalootiga ah ee saddexaad ee ugu badan adduunka, iyada oo in ka badan 12 milyan oo muhaajiriin ah ay deggan yihiin waddanka illaa 2019 . Inta badan dadka soo galootiga ah waxay ka soo jeedaan dawladihii ka dambeeyay Soviet-ka , iyadoo kala bar ay ka yimaadeen Ukraine iyo Kazakhstan ilaa 2020 ===Luuqad=== '''Luqadaha laga tirada badan yahay ee Ruushka oo dhan''' [[File:Linguistic_map_of_the_Altaic,_Turkic_and_Uralic_languages_(en).png|thumb|Luuqadaha Altaic iyo Uralic ee lagaga hadlo guud ahaan Ruushka]] [[File:Caucasus-ethnic_en.svg|thumb|Luuqadaha Altaic iyo Uralic ee lagaga hadlo guud ahaan Ruushka]] [[File:Caucasus-ethnic_en.svg|thumb|Waqooyiga Caucasus waa qawmiyad - luqad ahaan kala duwan]] Ruushku waa luqadda rasmiga ah iyo luqadda inta badan lagaga hadlo Ruushka. Waa luqadda hooyo ee loogu hadlo Yurub, luqadda ugu badan ee juquraafi ahaan ee Eurasia, iyo sidoo kale luqadda Slavic ee ugu ballaaran adduunka . Ruushku waa mid ka mid ah labada luuqadood ee rasmiga ah ee saaran saldhiga hawada sare ee caalamiga ah , iyo sidoo kale mid ka mid ah lixda luuqadood ee rasmiga ah ee Qaramada Midoobay . Ruushku waa waddan ku hadla luqado badan : qiyaastii 100-150 luqadood oo laga tirada badan yahay ayaa lagaga hadlaa dalka oo dhan. Marka loo eego Tirakoobka Ruushka ee 2010 , 137.5 milyan oo dalka oo dhan ayaa ku hadla afka Ruushka, 3.1 milyan waxay ku hadlaan Tataarka , 1.1 milyan waxay ku hadlaan Yukreeniyaan . Dastuurku waxa uu siinayaa jamhuuriyadaha dalka gaar ka ah xaqa ay u leeyihiin in ay samaystaan ​​luuqado dawladeed oo u gaar ah marka laga reebo Ruushka, sidoo kale waxa uu dammaanad qaadayaa muwaadiniintooda xaqa ay u leeyihiin in ay ilaashadaan afkooda hooyo iyo in ay u abuuraan shuruudo ay ku bartaan iyo horumarkooda. Si kastaba ha ahaatee, khubaro kala duwan ayaa ku andacoodey in kala duwanaanta luqadda Ruushku ay si degdeg ah hoos ugu dhacday sababtoo ah luuqado badan oo halis ah ===Diinta=== [[File:День Святой Троицы. Престольный праздник.jpg|thumb|Axadda Trinity ee Ruushka; Kaniisada Ortodokska ee ruushka waxa ay soo martay dib u soo noolayn aad u wayn tan iyo burburkii Midowgii Soofiyeeti , oo ahaa wadan lahaa siyaasad dawladeed oo cawaan ah .]] Ruushku dastuur ahaan waa dawlad cilmaani ah oo si rasmi ah u ilaalisa xorriyadda diinta. Diinta ugu weyn waa diinta Masiixiga ee Eastern Ortodokska , oo ay ugu weyn tahay Kaniisadda Ortodokska ee Ruushka , kaas oo si sharci ah loogu aqoonsan yahay "doorka gaarka ah" ee dalka "taariikhda iyo samaynta iyo horumarinta ruuxa iyo dhaqanka." Masiixiyadda , Islaamka , Yuhuudda , iyo Budhiismka waxa sharciga Ruushku u aqoonsan yahay diimaha "dhaqameed" ee dalka oo ka kooban "dhaxalka taariikhiga ah". Islaamku waa diinta labaad ee ugu weyn Ruushka waxayna dhaqan u tahay inta badan dadyowga ku nool Waqooyiga Caucasus iyo qaar ka mid ah dadyowga Turkiga ee ku nool gobolka Volga-Ural . Dad badan oo Buddhist ah ayaa laga helaa Kalmykia , Buryatia , Zabaykalsky Krai , waana dadka ugu badan ee ku nool Tuva .  Dadka dayacan waxay ku dhaqmaan diimaha kale - sida Rodnovery (Slavic Neopaganism), Assianism (Scythian Neopaganism),  qowmiyadaha kale ee Paganisms, iyo dhaqdhaqaaqyada u dhexeeya Pagan sida Ringing Cedars ' Anastasianism , ee Siberianism .iyo Tengrism , dhaqdhaqaaqyo Neo-Theosophical kala duwan sida Roerichism - oo ka mid ah diimaha kale.  Qaar ka mid ah diimaha laga tirada badan yahay ayaa la kulmay cadaadis qaarna waa laga mamnuucay dalka: gaar ahaan, 2017 Markhaatiyaasha Yehowah ayaa laga mamnuucay Ruushka, iyagoo wajahaya cadaadis tan iyo markaas, ka dib markii lagu dhawaaqay "xagjir" iyo "aan caadi ahayn" iimaan.  Sannadkii 2012, ururka cilmi-baarista Sreda, oo kaashanaya Wasaaradda Cadaaladda , ayaa daabacay Arena Atlas, oo ku xiran tirakoobka 2010, oo si faahfaahsan u tiraya dadka diinta iyo jinsiyadaha ee Ruushka, oo ku salaysan sahan ballaaran oo waddanka oo dhan ah. Natiijooyinka ayaa muujiyay in 47.3% Ruushku ay ku dhawaaqeen inay yihiin Masiixiyiin - oo ay ku jiraan 41% Ruushka Ortodokska, 1.5% si fudud Ortodoks ama xubnaha kaniisadaha Ortodokska ee aan Ruushka ahayn, 4.1% Masiixiyiin aan xiriir la lahayn, iyo in ka yar 1% rumaystayaasha hore , Catholics ama Protestants - 25% waxay ahaayeen rumaystayaal aan xiriir la lahayn diin gaar ah , 13% waxay ahaayeen Muslimiin , 13% waxay ahaayeen k . 1.2% waxay ahaayeen kuwa raacsan "diimaha dhaqameed ee ixtiraamaya ilaahyada iyo awoowayaasha" ( Rodnovery , Paganisms kale, Shamanism Siberian iyo Tengrism ), 0.5% waxay ahaayeen Buddhist, 0.1% waxay ahaayeen Yuhuud diimeed iyo 0.1% waxay ahaayeen Hindus. ===Waxbarashada=== [[File:МГУ, вид с воздуха.jpg|thumb|Moscow State University , machadyada waxbarashada ugu caansan ee Russia]] Moscow State University , machadyada waxbarashada ugu caansan ee Russia Ruushku waxa uu leeyahay heerka wax-akhriska dadka waaweyn ee 100%, waxana uu leeyahay waxbarasho khasab ah muddo 11 sano ah, gaar ahaan carruurta da'doodu tahay 7 ilaa 17-18. Waxay siisa waxbarasho bilaash ah muwaadiniinteeda dastuur ahaan. Wasaaradda Waxbarashada ee Ruushka ayaa mas'uul ka ah waxbarashada aasaasiga ah iyo dugsiga sare, iyo sidoo kale waxbarashada farsamada gacanta, halka Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska ee Ruushka ay mas'uul ka tahay sayniska iyo tacliinta sare. Mas'uuliyiinta gobolku waxay nidaamiyaan waxbarashada gudaha xukunkooda iyadoo la raacayo qaabka jira ee sharciyada federaalka. Russia waxa ay ka mid tahay wadamada aduunka ugu aqoonta badan,waxana uu leeyahay qaybta lixaad ee ugu saraysa ee ka qalin jabiyay heerka jaamacadeed marka la eego boqolkiiba dadka,iyada oo 62%. Nidaamka waxbarashada dugsiga ka hor ee Ruushka waa mid aad u horumarsan oo ikhtiyaari ah, qaar ka mid ah shan-meelood afar meel carruurta ay da'doodu u dhaxayso 3 ilaa 6 waxay dhigtaan xannaano-maalmeedyo ama xannaanooyin. Dugsiga hoose waa qasab kow iyo toban sano, laga bilaabo da'da 6 ilaa 7, oo u horseedaya shahaadada waxbarashada guud ee aasaasiga ah. Laba ama saddex sano oo dheeraad ah oo dugsi ayaa looga baahan yahay shahaadada heerka labaad, iyo qaar ka mid ah toddoba-meeloodba siddeed ee Ruushku waxay sii wataan waxbarashadooda oo dhaaftay heerkan. Gelitaanka machadka tacliinta sare waa doorasho iyo tartan aad u sarreeya: koorsooyinka heerka koowaad waxay caadi ahaan qaataan shan sano. Jaamacadaha ugu da'da weyn iyo kuwa ugu waaweyn Russia waa Jaamacadda Gobolka Moscow iyo Jaamacadda Gobolka Saint Petersburg .Waxaa jira toban jaamacadood oo heer federaal ah oo dalka oo dhan ah. ===Caafimaadka=== Ruushku dastuur ahaan wuxuu dammaanad qaadayaa daryeel caafimaad oo bilaash ah, oo caalami ah dhammaan muwaadiniinta Ruushka iyada oo loo marayo barnaamijka caymiska caafimaadka dawladda ee khasabka ah. Wasaaradda Caafimaadka ee Federaalka Ruushka waxay kormeertaa nidaamka daryeelka caafimaadka dadweynaha ee Ruushka, qaybtana waxaa ka shaqeeya in ka badan laba milyan oo qof. Gobollada federaalku sidoo kale waxay leeyihiin waaxyo caafimaad oo u gaar ah oo kormeera maamulka deegaanka. Qorshe caymis caafimaad oo gaar ah ayaa loo baahan yahay si loo helo daryeel caafimaad oo gaar ah gudaha Ruushka. [[File:Metallurg_Sochi.jpg|thumb|Metallurg, sanatorium xilligii Soofiyeedka ee Sochi]] Ruushka ayaa 7.39% GDP-giisa ku kharash gareeyay daryeelka caafimaadka 2021. Kharashkeeda daryeelka caafimaadku aad ayuu uga hooseeyaa waddamada kale ee horumaray. Ruushku waxa uu leeyahay mid ka mid ah saamiga ugu jinsiga badan ee dumarka adduunka , iyada oo 0.859 lab ah dhedig kasta, sababtoo ah heerka dhimashada ragga ee sarreeya . Laga soo bilaabo 2022 , rajada nolosha guud ee Russia markay dhalatay waa 73 sano (68 sano ragga iyo 78 sano dumarka), korodhka qiyaastii 4.86 sano laga bilaabo 2000. Wadanku wuxuu leeyahay heer aad u hooseeya (40 dhalashada dhalashada 0 ). Sababaha ugu waaweyn ee dhimashada Russia waa cudurrada wadnaha iyo xididdada dhiigga . Heerka isticmaalka khamriga taariikhiga ah ee waddanku waa arrinta ugu weyn ee caafimaadka, maadaama ay weli tahay mid ka mid ah kuwa ugu sarreeya adduunka , inkastoo hoos u dhac weyn uu ku yimid tobankii sano ee la soo dhaafay. Arrimaha kale ee caafimaad ee baahsan waa cayilka , dadka waaweyn intooda badan waa cayil ama cayil , iyo sigaar cabista , taas oo ka mid ah kuwa ugu sarreeya adduunka Heerka isdilka sare ee Ruushka ayaa sidoo kale ah arrin bulsho oo muhiim ah. ==Dhaqanka== [[File:Moscow-Bolshoi-Theare-1.jpg|thumb|Tiyaatarka Bolshoi ee Moscow, habeenkii]] Dhaqanka Ruushku waxa uu ka tarjumayaa isku-dhafka dheer, tartiib-tartiib ah, iyo isku-dhafan ee walxo kala duwan oo ku beegan qarniyo badan oo horumarineed, ballaarin, iyo is-dhexgalka dadyo kala duwan, dhaqdhaqaaqyo farshaxan, iyo dhaqamo. Ruushku wuxuu si weyn u saameeyay muusiga qadiimiga ah , ballet , masraxa, xisaabta , ciyaaraha , rinjiyeynta , iyo cinema Qorayaasha Ruushka iyo faylasuufyada ayaa door muhiim ah ka ciyaaray horumarinta suugaanta Yurub iyo fikirka. Ruushku waxa kale oo uu gacan ka gaystay saayniska, tignoolajiyada iyo sahaminta hawada sare . Ruushku waxa uu hoy u yahay 32 goobood oo ah Dhaxalka Adduunka ee UNESCO , 21 ka mid ah waa dhaqameed, halka 31 ay ku jiraan liiska hordhaca ah. Qurba-joogta caalamiga ah ee Ruushka ayaa sidoo kale door weyn ka qaatay faafinta dhaqanka Ruushka ee adduunka oo dhan. Astaanta qaranka Ruushka, gorgorka laba-madaxa leh , waxay dib ugu noqotaa xilligii Tsardom waxaana lagu muujiyay jaakaddeeda hubka iyo heraldry . Bear -ka Ruushka iyo Hooyada Ruushka waxaa badanaa loo isticmaalaa sida shakhsiyadda qaranka ee dalka. Caruusadaha Matryoshka waxaa loo tixgeliyaa astaanta dhaqameed ee Ruushka ===Fasaxyada=== Ruushku waxa uu leeyahay siddeed fasax oo rasmi ah oo ka kooban xusaska dadweynaha, waddaniyadda, iyo diinta. Sannadku wuxuu ka bilaabmaa Maalinta Sannadka Cusub ee 1 Janaayo, ugu dhakhsaha badan waxaa ku xiga Kirismaska ​​Ortodokska ee Ruushka 7da Janaayo; labaduba waa ciidaha ugu caansan dalka. Difaacaha Maalinta Aabbaha , oo u heellan raga, waxaa loo dabaaldegaa 23ka Febraayo. Maalinta Caalamiga ah ee Haweenka ee 8-da Maarso, waxay kasbatay Ruushka xilligii Soofiyeedka. Dabaaldegga sannadlaha ah ee haweenka ayaa noqday mid caan ah, gaar ahaan ragga Ruushka ah, in iibiyeyaasha ubaxa ee Moscow ay inta badan arkaan faa'iidada "shan iyo toban jeer" in ka badan marka loo eego fasaxyada kale. Maalinta Gu'ga iyo Shaqaalaha , asal ahaan fasaxa xilligii Soofiyeedka ee loogu talagalay shaqaalaha, ayaa loo dabaaldegaa 1 May. [[File:Алые паруса.jpg|thumb|Shiraacyada Scarlet oo lagu dabaaldegayo hareeraha Neva ee Saint Petersburg]] Maalinta Guusha , taas oo sharaf u ah guushii Soofiyeedka ee Nazi Germany iyo Dhamaadka Dagaalkii Adduunka II ee Europe , waxaa loo dabaal 9 May sida dhoolatus weyn sannadlaha ah ee Moscow ee Red Square iyo calaamadee dhacdada caanka ah ee guutada Immortal . Ciidaha kale ee waddaniga ah waxaa ka mid ah Maalinta Ruushka ee 12 June, oo loo dabaaldego xuska madaxbannaanida Ruushka ee ka soo horjeeda Midowga Soofiyeeti ee burburay,  iyo Maalinta Midnimada ee 4 November, oo lagu xusayo kacdoonkii 1612 ee calaamadeeyay dhammaadka qabsashadii Polish ee Moscow .  Waxaa jira fasaxyo badan oo caan ah oo aan dadweynaha ahayn. Sannadka cusub ee hore waxa la dabaaldegaa 14ka Janaayo.  Maslenitsa waa fasax qadiimi ah oo caan ah Bariga Slavic. Maalinta Cosmonautics ee 12 Abriil, oo lagu maamuusayo safarkii ugu horreeyay ee aadanaha ee hawada.  Laba ciidood oo Masiixi ah oo waaweyn waa Easter iyo Trinity Sunday  ===Farshaxanka iyo dhismaha=== Rinjiyeynta hore ee Ruushka waxa lagu matalay astaamo iyo frescos firfircoon . Horraantii qarnigii 15-aad, farshaxan-yaqaanka caanka ah ee Andrei Rublev wuxuu abuuray qaar ka mid ah farshaxanka diineed ee ugu qaalisan ee Ruushka. Akadeemiyada Farshaxanka ee Ruushka , oo la aasaasay 1757 si loo tababaro farshaxannada Ruushka, waxay keentay farsamooyinka reer galbeedka ee rinjiyeynta cilmaaniga ah ee Ruushka. Qarnigii 18-aad, aqoonyahannada Ivan Argunov , Dmitry Levitzky , Vladimir Borovikovsky waxay noqdeen kuwo saameyn leh. Horraantii qarnigii 19-aad waxay aragtay sawirro badan oo caan ah Karl Briullov iyo Alexander Ivanov , kuwaas oo labaduba loo yaqaanay sawiro taariikhi ah oo Romantic ah .Ivan Aivazovsky , rinji kale oo Romantic ah, ayaa loo arkaa mid ka mid ah sayidyada ugu weyn ee farshaxanka badda . [[File:Karl_Brullov_-_The_Last_Day_of_Pompeii_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|Karl Bryullov , Maalinta ugu dambeysa ee Pompeii (1833]] [[File:Winter_Palace_Panorama_3.jpg|thumb|Qasriga Jiilaalka wuxuu u adeegay sidii deggenaansho rasmi ah ee Boqortooyada Ruushka]] 1860-meeyadii, koox ka mid ah xaqiiqooyinka muhiimka ah ( Peredvizhniki ), oo uu hogaaminayay Ivan Kramskoy , Ilya Repin iyo Vasily Perov ayaa jebiyey akadeemiyadda, waxayna ku sawireen dhinacyada badan ee nolosha bulshada ee sawirada. Qarnigii 20aad waxa la arkay kor u kaca calaamadda , oo ay u taagan yihiin Mikhail Vrubel iyo Nicholas Roerich . Avant -garde Ruushku wuxuu kobcay qiyaastii 1890 ilaa 1930; Fannaaniinta adduunka saamaynta ku leh waayahaan waxay ahaayeen El Lissitzky , Kazimir Malevich , Natalia Goncharova , Wassily Kandinsky , iyo Marc Chagall . Taariikhda dhismaha Ruushku wuxuu ka bilaabmaa dhismayaal hore oo alwaax ah oo Slavs qadiimiga ah iyo dhismaha kaniisadda Kievan Rus ' . Masiixaynta Kievan Rus' waxay keentay qarniyo badan dhismaha Byzantine . Ka dib qabsashadii Mongol, Kievan Rus 'ayaa jaray xiriirkii ay la lahayd Boqortooyada Byzantine, iyo naqshadaha Ruushku waxay arkeen hal-abuuro asal ah, sida hal-abuurnimada iconostasis . Aristotle Fioravanti iyo naqshadeeyayaasha kale ee Talyaanigu waxay keeneen isbeddellada Renaissance ee Maamulka Sare ee Moscow , taas oo saameyn ku yeelatay dib u dhiska Kremlin ee Moscow . Qarnigii 16aad wuxuu arkay horumarinta kaniisadaha teendhada u eg iyo naqshadaynta basasha , taas oo ah muuqaal gaar ah oo ka mid ah naqshadaha Ruushka. Qarnigii 17-aad, "qaabka dabka" ee qurxinta ayaa ku soo batay Moscow iyo Yaroslavl , si tartiib tartiib ah u gogol xaareysa Naryshkin baroque ee 1680-meeyadii. Ka dib dib-u-habaynta Peter The Great, naqshadaha Ruushka ayaa saameyn ku yeeshay qaababka Galbeedka Yurub. Dhadhanka qarniga 18-aad ee dhismaha Rococo wuxuu horseeday shaqooyinka Bartolomeo Rastrelli iyo taageerayaashiisa . Dhismayaasha Ruushka ee ugu saameynta badan qarnigii siddeed iyo tobnaad, Vasily Bazhenov , Matvey Kazakov , iyo Ivan Starov , waxay sameeyeen taallooyin waara oo ku yaal Moscow iyo Saint Petersburg waxayna aasaaseen saldhigyo badan oo Ruush ah oo raacay. Intii lagu jiray xukunka Catherine the Great, Saint Petersburg waxaa loo beddelay matxaf bannaanka ah ee naqshadaha Neoclassical . Under Alexander I, qaabka Boqortooyada wuxuu noqday qaab-dhismeedka dhabta ah . Qeybtii labaad ee qarnigii 19-aad waxaa xukumay Neo-Byzantine iyo qaabka Soo noolaynta Ruushka . Horraantii qarnigii 20aad, soo noolaynta neoclassical Ruush waxay noqotay isbeddel. Hababka ugu badan ee qarnigii 20aad ee dabayaaqadii waxay ahaayeen Art Nouveau , Dhismaha , iyo Hantiwadaaga Classicism ===Muusiga=== [[File:Portr%C3%A4t_des_Komponisten_Pjotr_I._Tschaikowski_(1840-1893).jpg|thumb|Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893), rinjiyeynta 1893 ee Nikolai Dmitriyevich Kuznetsov]] Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893), rinjiyeynta 1893 ee Nikolai Dmitriyevich Kuznetsov Ilaa qarnigii 18aad, muusiga Ruushka wuxuu ka koobnaa inta badan muusikada kaniisadda iyo heesaha dhaqanka iyo qoob ka ciyaarka. Qarnigii 19-aad, waxa lagu qeexay xiisadda u dhaxaysa laxamiistaha qadiimiga ah Mikhail Glinka oo ay weheliyaan xubno kale oo ka tirsan The Mighty Handful , kuwaas oo markii dambe ay ku guulaysteen goobada Belyayev , iyo Ururka Muusiga ee Ruushka oo ay hogaaminayaan laxanayaasha Anton iyo Nikolay Rubinstein . Dhaqankii dambe ee Pyotr Ilyich Tchaikovsky , mid ka mid ah halabuurayaashii ugu weynaa ee xilligii Romantic, ayaa sii waday ilaa qarnigii 20aad Sergei Rachmaninoff . Halabuurayaashii dunida caanka ka ahaa ee qarnigii 20-aad waxaa ka mid ah Alexander Scriabin , Alexander Glazunov , Igor Stravinsky , Sergei Prokofiev iyo Dmitri Shostakovich , ka dibna Edison Denisov , Sofia Gubaidulina , Georgy Sviridov , iyo Alf . Intii lagu jiray xilligii Soofiyeedka, muusigga caanka ah wuxuu sidoo kale soo saaray tiro caan ah oo caan ah, sida labada balladeers - Vladimir Vysotsky iyo Bulat Okudzhava , iyo jilayaasha sida Alla Pugacheva . Jazz , xitaa iyada oo cunaqabatayn ka timid maamulka Soofiyeedka, ayaa u kobcay oo u xuubsiibtay mid ka mid ah noocyada muusiga ee ugu caansan dalka. Sannadkii 1980-meeyadii, muusiga dhagaxa ayaa caan ka noqday Ruushka oo dhan, wuxuuna soo saaray kooxo ay ka mid yihiin Aria , Aquarium , DDT , iyo Kino ; Hogaamiyihii dambe Viktor Tsoi , wuxuu ahaa gaar ahaan, qof weyn. Muusigga Pop-gu wuxuu ku sii socday inuu ku faafo Ruushka tan iyo 1960-meeyadii, iyada oo la adeegsanayo ficillo caan ah oo caalami ah sida taTu ===Cunto=== [[File:Mint_bread_kvas.jpg|thumb|Kvass waa cabitaan qadiimi ah oo Ruush ah.]] Cunnada Ruushka waxaa sameeyay cimilada kala duwan ee dalka, dhaqanka iyo diinta, iyo juqraafiga ballaaran; waxay la mid tahay dalalka deriska ah. Dalagga galley , qamadiga, shaciir , iyo masago ayaa bixiya maaddooyinka rootiga, canjeelada iyo badarka kala duwan, iyo sidoo kale cabitaano badan. Rooti , ​​noocyo badan oo kala duwan ah, ayaa aad looga jecel yahay Ruushka oo dhan. Maraqa dhadhanka leh iyo maraqa waxaa ka mid ah shchi , borsch , ukha , solyanka , iyo okroshka . Smetana ( labeen dhanaan culus ) iyo majones ayaa inta badan lagu daraa maraq iyo saladh. Pirozhki , blini , iyo syrniki waa canjeelada waddaniga ah . Hilibka lo'da ee Stroganoff , : 266  Chicken Kiev , : 320  pelmeni , iyo shashlyk waa cuntooyin hilib caan ah . Cuntooyinka kale ee hilibka waxaa ka mid ah duub kaabajka cufan ( golubtsy ) oo badanaa laga buuxiyo hilib. Salad waxaa ka mid ah salad Olivier , vinegret , iyo herring labisan . Cabitaanka khamriga qaranka ee Ruushka waa kvass , iyo cabitaanka khamriga qaranka waa vodka ; Wax-soo-saarkeeda Ruushka (iyo meelo kale) waxay soo taxnayd qarnigii 14-aad. Wadanku wuxuu leeyahay isticmaalka vodka ugu sarreeya adduunka, halka biirku uu yahay cabitaanka khamriga ugu caansan. Khamrigu aad ayuu caan uga noqday Ruushka qarnigii 21aad. Shaahu waxa uu caan ka ahaa Ruushka qarniyo badan ===Warbaahinta iyo shineemada=== [[File:2019-07-28-3385-Moscow-Ostankino-Tower.jpg|thumb|Tower Ostankino ee Moscow, qaab dhismeedka xorta ah ee ugu dheer Yurub]] Waxaa jira 400 oo wakaaladaha wararka ee Ruushka, kuwaas oo ka mid ah kuwa ugu waaweyn ee caalamiga ah ee ka shaqeeya TASS , RIA Novosti , Sputnik , iyo Interfax . Telefishinku waa warbaahinta ugu caansan Ruushka. Waxaa ka mid ah 3,000 idaacadaha shatiga leh ee dalka oo dhan, kuwa caanka ah waxaa ka mid ah Radio Rossii , Vesti FM , Echo of Moscow , Radio Mayak , iyo Russkoye Radio . 16,000 oo ka mid ah wargeysyada diiwaangashan, Argumenty i Fakty , Komsomolskaya Pravda , Rossiyskaya Gazeta , Izvestia , iyo Moskovskij Komsomolets ayaa caan ah. Kanaalka koowaad ee ay dawladdu maamusho iyo Russia-1 ayaa ah kanaalada ugu horreeya ee wararka, halka RT ay tahay astaanta u ah hawlgallada warbaahinta caalamiga ah ee Ruushka. Ruushku waxa uu leeyahay suuqa ciyaaraha fiidyaha ee ugu wayn Yurub, iyada oo in ka badan 65 milyan oo ciyaartoy ay ka joogaan dalka oo dhan. Shaleemada Ruushka iyo ka dib Soofiyeedka waxay ahayd goob aad u kulul oo hal-abuurnimo, taasoo keentay in filimaan caan ka ah dunida sida Battleship Potemkin , kaas oo loo magacaabay filimkii ugu weynaa ee abid soo mara Bandhigga Adduunka ee Brussels ee 1958. Filim-sameeyayaashii Soofiyeeti, gaar ahaan Sergei Eisenstein iyo Andrei Tarkovsky , oo ka mid ah agaasimayaasha ugu caansan adduunka ayaa sii socon doona. Eisenstein waxa uu ahaa arday Lev Kuleshov , kaas oo soo saaray aragtidii mihnadlaha ah ee Soofiyeedka ee tafatirka filimada ee dugsigii filimka ugu horreeyay ee adduunka, Machadka All-Union Institute of Cinematography . Aragtida " Kino-Eye " ee Dziga Vertov waxay saameyn weyn ku yeelatay horumarinta filim-sameynta filimada iyo xaqiiqada shaleemada. Qaar badan oo filimaan ah oo waaqiciga hantiwadaaga Soofiyeedka ayaa si farshaxanimo leh u guulaystay, oo ay ku jiraan Chapaev , Cranes Are Flying , iyo Ballad of a Soldier . 1960-meeyadii iyo 1970-meeyadii ayaa lagu arkay shaleemo Soofiyeedka oo aad u kala duwan oo farshaxanimo ah. Majaajilada Eldar Ryazanov iyo Leonid Gaidai ee wakhtigaas waxay ahaayeen kuwo aad loo jecel yahay, iyada oo qaar badan oo ka mid ah hal-ku-dhigyo weli la isticmaalo maanta. Sannadkii 1961-68 Sergey Bondarchuk wuxuu agaasimay laqabsiga filimka Oscar -ku-guuleystay ee Leo Tolstoy ee dagaalka iyo nabadda , kaas oo ahaa filimka ugu qaalisan ee lagu sameeyo Midowga Soofiyeeti. 1969-kii, Vladimir Motyl 's White Sun of the Desert ayaa la sii daayay, filim aad loo jecel yahay oo ah nooca ostern ; filimka waxaa dhaqan ahaan daawata cosmonauts ka hor safar kasta oo hawada. Kadib burburkii Midowgii Soofiyeeti, warshadaha shineemooyinka Ruushka waxaa soo gaaray khasaare weyn; si kastaba ha ahaatee, laga soo bilaabo dabayaaqadii 2000-meeyadii, waxay aragtay kobac mar kale, wayna sii fidaysaa. ===Ciyaaraha=== Kubadda cagta waa ciyaaraha ugu caansan Ruushka. Xulka kubbadda cagta ee Midowga Soofiyeeti waxay noqdeen horyaalkii ugu horreeyay ee Yurub iyagoo ku guuleystay Euro 1960 waxayna gaareen finalka Euro 1988 . Kooxaha Ruushka ee CSKA Moscow iyo Zenit Saint Petersburg ayaa ku guuleystay UEFA Cup 2005 iyo 2008 . Russia waxay ahayd wadanka marti galinaya koobka Confederations Cup 2017 , iyo 2018 FIFA World Cup . Si kastaba ha ahaatee, kooxaha Ruushka ayaa hadda laga ganaaxay tartamada FIFA iyo UEFA. [[File:Maria_Sharapova_(18405201199).jpg|thumb|Maria Sharapova , oo hore u ahaan jirtay ciyaartoyga 1-aad ee tennis-ka adduunka, ayaa ahayd gabadha ugu mushaharka badan adduunka 11 sano oo xidhiidh ah.]] Xeegada barafka ayaa aad caan uga ah Ruushka, kooxda xeegada barafka ee Soofiyeedka ayaa si caalami ah u maamuli jirtay ciyaaraha inta ay jirtay. Bandy waa ciyaaraha qaranka ee Ruushka, taariikh ahaanna waxa ay ahayd dalka ugu guulaha badan ciyaaraha. Xulka kubbadda koleyga Ruushka ayaa ku guuleystay EuroBasket 2007 , iyo kooxda kubbadda koleyga Ruushka ee PBC CSKA Moscow ayaa ka mid ah kooxaha ugu guulaha badan kubbadda koleyga Yurub. Formula One Grand Prix ee sanadlaha ah ee Ruushka ayaa lagu qabtay Sochi Autodrom ee Beerta Olombikada Sochi , ilaa laga soo afjarayo duulaankii Ruushka ee Ukraine 2022. Taariikh ahaan, ciyaartooyda Ruushku waxay ka mid ahaayeen tartamayaasha ugu guulaha badan ciyaaraha Olombikada . Ruushku waa qaranka hogaaminaya jimicsiga laxanka , dabaasha la isku waafajiyay ee Ruushka waxaa loo arkaa inay yihiin kuwa aduunka ugu fiican. Sawirku waa isboorti kale oo caan ka ah Ruushka, gaar ahaan lammaanaha barafka iyo qoob ka ciyaarka barafka . Russia waxa ay soo saartay ciyaartoy badan oo tennis caan ah. Chess sidoo kale waa madadaalo caan ah oo si weyn looga jecel yahay qaranka, iyadoo qaar badan oo ka mid ah ciyaartoyda chess-ka adduunka ugu sarreeya ay ahaayeen Ruush tobaneeyo sano. Ciyaaraha Olombikada Xagaaga ee 1980 ayaa lagu qabtay Moscow, iyo Olombikada Jiilaalka 2014 iyo Ciyaaraha Olombikada Jiilaalka 2014 ayaa lagu qabtay Sochi. Si kastaba ha ahaatee, Russia ayaa sidoo kale laga xayuubiyay 43 billadaha Olombikada ee ciyaartoydeeda sababo la xiriira xadgudubyada doping-ka , taas oo ah tan ugu badan waddan kasta, iyo ku dhawaad ​​​​saddex meelood meel wadarta guud ee adduunka ==Xubin== * [[IMF]]_* _-_—_-_—_-_.: * [[Bankiga Aduunka]]_* _-_-_-_-_-_-_-_-_-_-.: * [[Kooxda Labaatanka]]_* _-_-_-_-_-_-_____-_—_—_-:. * [[Qaramada Midoobay]]_* _-_—___-_-_-___-_-_-_-_-.: == Documentary == * Anatomy ee Putinism (2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> == Midowga(Etixaadka!)Sofiyetka.== * [[Armania]] * [[Azerbaijan]] * [[Belarus]] * [[Estoniya]] * [[Joorjiya]] * [[Kasakhstan]] * [[Qargistan]] * [[Latfiya]] * [[Lithuaniya]] * [[Moldofa]] * [[Tadsjikistan]] * [[Turkmenistan]] * [[Usbekistan]] * [[Ukraine]] [[Category:Taariikh]] {{commons|Союз Советских Социалистических Республик}} ==Sido Kale fiiri== *[[Soviet Union]] “USSR” Former States.: *{{Flag| Azerbaijan}}: *{{Flag|Kazakhstan}}:. * {{Flag|Kyrgyzstan}}:. *{{Flag|Tajikistan}}:. *{{Flag|Uzbekistan}}:. {{Dalalka Yurub}}.: [[category:ruushka]]. ==Tixraac== [https://www.rferl.org/a/the-disputed-islands-where-world-war-2-never-ended/28402307.html "Jasiiradaha Kurile: Waa maxay sababta Ruushka iyo Japan aysan waligood nabad u samayn Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib"] [https://books.google.com/books?id=gz5MDwAAQBAJ&pg=PA252 Oggolaanshaha iyo xakamaynta goobta shaqada ee awoodda leh: Ruushka iyo Shiinaha marka la barbardhigo] [https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=922,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 "Daabacaadda Muuqaalka Dhaqaalaha Adduunka, Abriil 2025 Edition. (Ruushka)"] [https://books.google.com/books?id=fZkrAQAAIAAJ Taariikhda Ruushka Casriga ah: Laga soo bilaabo Tsarism ilaa Qarnigii Labaatanaad, Daabacaadda Saddexaad] [[doi:10.1126/science.aao1807|"Genomes qadiimiga ah waxay muujinayaan dhaqanka bulshada iyo taranka ee hore ee Upper Paleolithic foragers"]] [https://www.science.org/content/article/thousands-horsemen-may-have-swept-bronze-age-europe-transforming-local-population "Kumanaan fardooley ah ayaa laga yaabaa inay ku dhufteen da'da Bronze Europe, taas oo beddeleysa dadka maxalliga ah"] [[doi:10.1016/j.ygeno.2019.03.007|"Falanqaynta isku xigxiga genome-ballaaran ee dadyowga qowmiyadaha ee ku baahsan Ruushka"]] [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Modern_Humanities_Research_Association Ururka Cilmi-baarista Bani'aadamnimada Casriga ah] [[doi:10.1017/S0020818300004859|"Boqortooyadu waxay dib u soo celisaa: Kobcinta Bariga Bloc ee Hanti Soofiyeedka ilaa Mas'uuliyadda Soofiyeedka"]] [https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-09-07-mn-1530-story.html "Madax-bannaanida Dalalka Baltic-ka: Xorriyadda: Moscow waxay si rasmi ah u aqoonsan tahay Lithuania, Latvia iyo Estonia, oo soo afjaraysa nus qarniga xakamaynta. Soofiyeedka si ay u bilaabaan wadahadal dhawaan ku saabsan xiriirka cusub ee saddexda waddan"] [https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-03-19-mn-494-story.html "Codeynta Gorbachev waxay taageertaa laakiin maaha mid lagu qanci karo: Midowga Soofiyeeti: Qorshihiisa ilaalinta midnimada federaalka waa la taageeray-laakiin sidoo kale Yeltsin waa madaxweynanimada Ruushka"] [https://www.straitstimes.com/world/europe/26-years-on-russia-set-to-repay-all-soviet-unions-foreign-debt "26 sano ka dib, Ruushku wuxuu qorsheynayaa inuu dib u bixiyo dhammaan deynta dibadda ee Midowga Soofiyeeti"] [https://apnews.com/article/russia-prigozhin-wagner-2c77567908c73e538f9f1c76ae406f8f "Russia says it confirmed Wagner leader Prigozhin died in a plane crash"] [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1879366511000133 "Ka baxsan Ruushka, noqosho maxalli ah: Dariiqyada la qabsiga dhicitaankii Midowga Soofiyeeti ee qowmiyadaha Ruushka ee Jamhuuriyadihii hore ee Soofiyeedka"] [https://apnews.com/article/germany-russia-threats-report-rheinmetall-plot-2cee42e9f9f6940eb960b0b052e3e670 "Dilalka Ruushka ee ka dhanka ah kuwa taageeraya Ukraine ayaa lagu kashifay Yurub, sarkaal ayaa yiri"] [https://www.rferl.org/a/russia-worst-violators-religious-freedom-report-iran-turkmenistan/31215737.html "Warbixinta Mareykanka ayaa sheegtay in Ruushku uu ka mid yahay 'kuwii ugu xumaa' ee xorriyadda diinta"] [https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/russian-voters-back-referendum-banning-same-sex-marriage-n1232802 "Codbixiyayaasha Ruushku waxay dib u soo celiyeen afti lagu mamnuucayo guurka dadka isku jinsiga ah"] [https://www.rferl.org/a/russia-recruited-convicts-fierce-assault-units-storm-gladiator-/32806371.html "Gladiator Duufaanta: Sida Ruushku u Isticmaalo Dembiilayaasha la qorto si ay ugala dagaallamaan Unugyada Weerarada Ba'an ee Ukraine"] [http://eprints.gla.ac.uk/208165/1/208165.pdf "Xuquuqda luqadda iyo waxbarashada ee jamhuuriyadda Ruushka: dhinaca midnimada iyada oo loo marayo labbiska"] [https://www.calvertjournal.com/features/show/9981/beyond-the-game-sochi-seaside-walking-guide-soviet-sanatoriums-gardens "Rivieia Ruush: laga bilaabo sanatoriums Soofiyeedka ilaa jardiinooyin qurxoon, hagahaaga socodka ee badda Sochi"] [https://www.vox.com/the-goods/22276736/figure-skating-olympics-winter-2022-lessons "Sawir-barafka ayaa dul saaran baraf khafiif ah. Waa tan sida loo hagaajiyo"] [https://thewest.com.au/sport/tennis/rublev-dominates-second-round-open-match-ng-s-2049116 "Xukunka Ruushka ee Australian Open"] [https://olympics.com/en/olympic-games/moscow-1980 "Moscow 1980 Olombikada Xagaaga - Ciyaartoyda, Biladaha & Natiijooyinka"] [https://olympics.com/en/olympic-games/sochi-2014 "Sochi 2014 Olombikada Jiilaalka - Ciyaartoyda, Biladaha & Natiijooyinka"] [https://www.nytimes.com/2019/12/08/sports/olympics/Wada-Russing-doping.html "Miyaa Ruushka laga tuurayaa Ciyaaraha Olombikada Isniinta] [https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2016/08/19/russian-mastery-in-synchronized-swimming-yields-double-gold/89000222/ "Aqoonsiga Ruushku ku leeyahay dabaasha isku xidhan waxa ay dhalisaa labanlaab dahab ah"] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7577103 "Waa maxay sababta Ruushku u leeyahay heerka dhimashada sare ee wadnaha iyo xididdada dhiigga? Isbarbardhigga biomarkers-ku-saleysan dhiigga ee Norway waxay saameyneysaa dhaawaca wadnaha ee aan ischaemic ahayn"] [https://hir.harvard.edu/washington-must-not-idle-as-russia-tightens-its-abkhazian-stranglehold/ "Xoojinta Ruushka ee Abkhazia waxay halis gelinaysaa danaha reer galbeedka iyo Georgian"] [https://www.econstor.eu/handle/10419/256753 Russia on the road to dictatorship: Internal political repercussions of the attack on Ukraine] [[doi:10.11610/Connections.14.4.08|"Argagixisadu waxay ku hanjabtay Ruushka iyo tallaabooyinkeeda ka hortagga argagixisada"]] [https://www.science.org/content/article/nomadic-herders-left-strong-genetic-mark-europeans-and-asians "Xoolo-dhaqatada reer guuraaga ahi waxay raad xooggan kaga tageen reer Yurub iyo Aasiyaanka"] e6y0uqynyu6nzlhxohwrsh9fhanahvp Degmada Maxaas 0 6147 297715 282926 2026-05-21T09:09:48Z ~2026-30322-95 45728 /* */ 297715 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Maxaas | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | motto = | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = Somalia | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Goobta Soomaaliya. | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somalia}} | subdivision_type1 = [[Maamulgoboleedka Soomaaliya|Maamul Goboleedka]] | subdivision_name1 = {{flag|Hirshabeelle}} | subdivision_type2 = [[Gobolada Soomaaliya|Gobolka]] | subdivision_name2 = [[Hiiraan]] | subdivision_type3 = Caasimada | subdivision_name3 = [[Maxaas|Maxaas]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Control | leader_name = {{flag|al-Shabaab}} | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 4 | area_land_km2 = | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=6 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_note = | population_total = 2000 | population_density_km2 = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|4|23|27|N|46|5|18|E|type:adm3rd|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = | footnotes = }} '''Mahas District''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Degsiimada Maxaas ) waa degmo ku taal gobolka Hiiraan ee bartamaha dalka [[Soomaaliya]] Waxay ku taal bariga gobolka [[Hiiraan]] Waxay xad la leedahay Degmada [[Ceel Buur]], Degmada [[Aadan Yabaal]], [[Degmada Matabaan]] [[Degmada Guriceel]], iyo [[Degmada Beledweyne]]. Degmadan ayaa waxaa degan beesha [[Xawaadle]] ee [[Hawiye]]. ==Sidoo kale eeg== [[Maxaas]] xarunta degmada ==Xusuusin== [http://www.getamap.net/maps/somalia/hiiraan/_maxaas/ Maxaas, Hiiraan, Soomaaliya] ==Tixraac== [https://ir-library.ku.ac.ke/handle/123456789/20239 "Arrimaha Bulsho-Demographic iyo Dhaqaale ee la xidhiidha iyo ka qaybgalka haweenka da'da taranka"]. http://mptf.undp.org/document/download/5463 {{Wayback|url=http://mptf.undp.org/document/download/5463 |date=20180216205742 }} [http://mptf.undp.org/document/download/5463 http://allafrica.com/stories/201403080083.html] {{Wayback|url=http://mptf.undp.org/document/download/5463 |date=20180216205742 }} s18olvh1wzktko7edzqcsf13f8022il Template:Precision1 10 9422 297706 104201 2026-05-21T04:30:23Z ~2026-30455-72 45719 /* */ 297706 wikitext text/x-wiki Wa leydin cuna gixd3zt74x9ucnsd3d7cyuhv075pf34 Template:Basepage subpage 10 9950 297705 109707 2026-05-21T04:29:16Z ~2026-30455-72 45719 Masaxay bogga 297705 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Donald Trump 0 18752 297707 293599 2026-05-21T04:52:43Z CommonsDelinker 75 Replacing Ivana_Trump_shakes_hands_with_Fahd_of_Saudi_Arabia.jpg with [[File:State_Visit_of_King_Fahd_of_Saudi_Arabia_State_Dinner_Receiving_Line_with_Ivana_Trump_and_Donald_Trump_in_East_Room_-_DPLA_-_1a44d05819eab8ba3dcf7a6883ad92ba.jpg]] (by [[:c:User: 297707 wikitext text/x-wiki '''Donald John Trump''' (wuxuu dhashay Juun 14, 1946) waa siyaasi [[Mareykan]] ah, shaqsi warbaahin ah, iyo ganacsade ah madaxweynaha 47-aad ee Mareykanka . Xubin ka tirsan Xisbiga Jamhuuriga , wuxuu soo noqday madaxweynihii 45-aad ee 2017 ilaa 2021. {{Infobox officeholder | image = Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg <!-- DO NOT CHANGE. THIS IS the new official portrait. See the talk page. --> | alt = Sawirka rasmiga ah ee Madaxweynaha 2025, Donald Trump, oo ah nin caddaan ah oo da’ ah, timo huruud khafiif ah leh, xirta surwaal iyo jaakad buluug ah oo leh surwaal laabta ah, taagan hortiisa calanka Maraykanka. | caption = Sawirka rasmiga ah, 2025. | order = 45aad & 47aad <!-- DO NOT ADD A LINK. Please discuss any proposal on the talk page first. Most recent discussion at [[Talk:Donald Trump/Archive 65#Link-ifying "45th" in the Infobox?]] Waxay lahayd isfaham daciif ah oo lagu sii hayo xaaladda hadda jirta (ma jiro xiriir/ilaha lagu tixraaco).--> | office = Madaxweynaha Maraykanka | vicepresident = [[JD Vance]] | term_start = January 20, 2025 | term_end = | predecessor = [[Joe Biden]] | successor = | vicepresident1 = [[Mike Pence]] | term_start1 = January 20, 2017 | term_end1 = January 20, 2021 | predecessor1 = [[Barack Obama]] | successor1 = Joe Biden | birth_name = Donald John Trump | birth_date = {{birth date and age|1946|6|14}} | birth_place = [[Queens]], [[New York City]], U.S. | death_place = | party = [[Xisbiga Jamhuuriga (Mareykanka)|Jamhuuriyaan]] (1987–1999, 2009–2011, 2012–Hadda) | otherparty = {{ubl | [[Xisbiga Dib-u-habaynta ee Mareykanka|Dib-u-habayn]] (1999–2001) | [[Xisbiga Dimuqraadiga (Mareykanka)|Dimuqraadiga]] (2001–2009) | [[Siyaasi madax banaan|Madax banaan]] (2011–2012)}} | spouse = {{ubl | {{marriage|[[Ivana Trump|Ivana Zelníčková]]|1977|1990|end=divorced}} | {{marriage|[[Marla Maples]]|1993|1999|end=divorced}} | {{marriage|[[Melania Trump|Melania Knauss]]|2005}} }} | children = {{hlist | [[Donald Trump Jr. |Donald Jr.]] | [[Ivanka Trump|Ivanka]] | [[Eric Trump|Eric]] | [[Tiffany Trump|Tiffany]] | Barron }} | parents = {{ubl | [[Fred Trump]] | [[Mary Anne MacLeod]]}} | relatives = [[Qoyska Trump]] | education = [[Jaamacadda Pennsylvania]] ([[Bachelor of Shahaadada Sayniska|BS]]) | occupation = {{hlist | Siyaasi | Ganacsade | Shaqsiga warbaahinta }} | residence = [[Aqalka Cad]] | awards = | signature = Donald Trump (Presidential signature).svg | signature_alt = Saxeexa Donald J. Trump oo qaab farshaxan leh, lagu qoray khad. | website = {{ubl | {{URL|donaldjtrump.com|Campaign website}} | {{URL|trumplibrary.gov|Presidential library}} | {{URL|whitehouse.gov|White House website}} | {{URL|trumpwhitehouse.archives.gov|White House archives}} }} | module = {{Listen voice | filename = Donald Trump speaks on declaration of Covid-19 as a Global Pandemic by the World Health Organization.ogg | description = Trump oo ka hadlay bayaanka [[Ururka Caafimaadka Adduunka|Ururka Caafimaadka Adduunka]] [[COVID-19 pandemic|COVID-19 oo ah cudur faafa caalami ah]] | recorded = Maarso 11, 2020 }} }} Waxa uu ka dhashay qoys qani ah oo ku nool magaalada New York, Trump waxa uu ka qalin jabiyay jaamacadda Pennsylvania 1968dii isaga oo shahaadada koowaad ee jaamacadda ka qaatay cilmiga dhaqaalaha. Waxa uu noqday madaxweynaha ganacsiga hantida ma-guurtada ah ee qoyskiisa 1971-kii, waxa uu u bixiyay ururka Trump , waxa uuna bilaabay in uu helo oo dhiso dhismayaal dhaadheer, hoteello, casinos, iyo koorsooyin golf. Waxa uu bilaabay ganacsiyo dhinac ah, qaar badan oo shati siinaya magaca Trump, waxana uu xareeyay lix shil oo ganacsi 1990-meeyadii iyo 2000-meeyadii. Laga soo bilaabo 2004 ilaa 2015, wuxuu martigeliyay bandhigga telefishanka dhabta ah ee Tababbarka , isagoo xoojiyay caannimadiisa bilyaneer. Isaga oo isu soo bandhigaya siyaasad dibadda ka ah, Trump ayaa ku guuleystay doorashadii madaxtinimo ee 2016-kii oo uu kula tartamay musharaxa xisbiga Dimuqraadiga Hillary Clinton . Intii lagu jiray madaxweynanimadiisii ​​ugu horreysay, Trump wuxuu soo rogay xayiraad dhanka socdaalka ah toddobo waddan oo Muslimiin u badan, wuxuu ballaariyay darbiga xuduudka Mexico iyo Mareykanka , wuxuuna dhaqan geliyey siyaasadda kala fogeynta qoyska ee xadka. Waxa uu dib u rogay xeerarkii deegaanka iyo ganacsiga, waxa uu saxeexay cashuur dhimista iyo sharciga shaqada , waxaanu magacaabay saddex garsoore oo Maxkamadda Sare ah. Siyaasadda arrimaha dibadda, Trump wuxuu ka saaray Mareykanka heshiisyada cimilada, ganacsiga iyo barnaamijka Nukliyeerka Iran, wuxuuna bilaabay dagaal ganacsi oo uu la galo Shiinaha . Isaga oo ka jawaabaya masiibada COVID-19 laga soo bilaabo 2020, wuxuu hoos u dhigay darnaantiisa, wuxuu khilaafay saraakiisha caafimaadka, wuxuuna saxiixay Sharciga CARES . Ka dib markii uu lumiyay doorashadii madaxtinimo ee 2020 ee Joe Biden , Trump wuxuu isku dayay inuu baabi'iyo natiijada , isagoo ku dhamaaday weerarkii Janaayo 6 ee Capitol 2021. Waxaa lagu riday 2019 ku takrifal awood iyo carqaladeyn Congress-ka, iyo 2021 kicin kicin; guurtidu way ku wayday labada jeerba. 2023, Trump waxaa lagu helay inuu mas'uul ka yahay kiisaska madaniga ah ee xadgudubka galmada iyo sumcad-dilista iyo khiyaanada ganacsiga . Waxaa lagu helay dambi ah inuu ka been abuuray diiwaannada ganacsiga 2024, taasoo ka dhigtay inuu noqdo madaxweynihii ugu horreeyay ee Mareykan ah oo lagu helo dambi. Ka dib markii uu ku guuleystay doorashadii madaxtinimada ee 2024 ee Kamala Harris , waxaa lagu xukumay siidayn ciqaab la'aan ah , iyo laba eedeymo dambiile ah oo ka dhan ah haynta dukumentiyada sirta ah iyo carqaladaynta doorashada 2020 ayaa la eryay iyada oo aan eex lahayn. Kiis rafaad ah oo la xidhiidha doorashada 2020 ee Joorjiya waa la sugayaa. Trump wuxuu bilaabay madaxweynanimadiisii ​​labaad isagoo bilaabay shaqo ka cayrin ballaaran oo lagu sameeyay shaqaalaha federaalka . Wuxuu ku soo rogay canshuuraha ku dhawaad ​​dhammaan wadamada heerka ugu sarreeya tan iyo diiqada weyn wuxuuna saxiixay sharciga hal-abuurka quruxda badan . Tallaabooyinka maamulkiisa - oo ay ku jiraan cabsi gelinta mucaaradka siyaasadeed iyo bulshada rayidka ah , masaafurinta soogalootiga, beegsiga dadka jinsiga ah, iyo isticmaalka ballaaran ee amarada fulinta - waxay soo saareen in ka badan 300 oo dacwadood oo ka soo horjeeda sharcinimadooda . Kiisaska caanka ah waxay hoosta ka xariiqeen tafsiirkiisa ballaadhan ee aragtida fulinta ee midaysan waxayna keentay khilaaf weyn oo lala galo maxkamadaha federaalka. Garsoorayaasha ayaa wax badan oo ka mid ah maamulkiisa ku tilmaamay kuwo sharci darro ah, waxaana dhowr jeer lagu tilmaamay kuwo aan sharciga waafaqsanayn. Laga soo bilaabo 2015, qaabka hoggaamineed ee Trump iyo ajandihiisa siyaasadeed - oo inta badan loo yaqaan Trumpism - ayaa wax ka beddelay aqoonsiga xisbiga Jamhuuriga. Qaar badan oo ka mid ah faallooyinkiisa iyo ficilladiisa ayaa lagu sifeeyay cunsuri ama caqli-xumo, wuxuuna sameeyay hadallo been abuur ah ama marin-habaabin ah wuxuuna kor u qaaday aragtiyaha shirqoolka heer aan horay looga baran siyaasadda Mareykanka. Tallaabooyinka Trump, gaar ahaan markiisa labaad, ayaa lagu tilmaamay inay ahaayeen kuwo kali-talis ah oo gacan ka geystay dib-u-dhac dimuqraadi ah . Xilligiisii ​​ugu horreeyay ka dib, aqoonyahanno iyo taariikhyahannadu waxay ku qiimeeyeen inuu yahay mid ka mid ah madaxweynayaashii ugu xumaa taariikhda Mareykanka. ==Nolosha hore iyo waxbarashada== [[File:Donald_Trump_NYMA.jpg|thumb|Akadeemiyada Militariga ee New York , 1964]] Donald John Trump waxa uu ku dhashay June 14, 1946, waxa uu ku dhashay cisbitaalka Jamaica ee ku yaala degmada New York ee degmada Queens , waana ilmihii afraad ee Fred Trump iyo Mary Anne MacLeod Trump . Waa Jarmal iyo Iskotish. Wuxuu ku koray walaalihiis ka weyn, Maryanne , Fred Jr. , iyo Elizabeth, iyo walaalkiis ka yar, Robert , oo ku yaal guri 23-qol ah oo ku yaal xaafadda Jamaica Estates ee Queens. Fred Trump wuxuu caruurtiisa siin jiray midkiiba $20,000 sanadkii, una dhiganta $265,000 sanadkii 2024. Trump wuxuu ahaa milyaneer doolarka sicir-bararka lagu hagaajiyay markuu siddeed jir ahaa. Trump wuxuu dhiganayay dugsiga gaarka loo leeyahay ee Kew-Forest ilaa fasalka toddobaad. Wuxuu ahaa ilmo dhib badan, wuxuuna muujiyay xiisaha hore ee ganacsiga aabihiis. Aabihii waxa uu ka diwaan galiyay New York Military Academy , dugsi boodhin ah oo gaar loo leeyahay, si uu u dhamaysto dugsiga sare. Akadeemiyadda ayaa ku riixday ardayda ciyaaraha isboortiga. waxayna bareen muhiimada guusha. Dugsigii sare, darajooyinkiisu way fiicnaadeen ilaa celceliska B. Trump wuxuu tixgeliyey xirfad ganacsi oo muujinaya, laakiin halkii, si uu ugu dhawaado guriga, wuxuu iska diiwaan geliyay Jaamacadda Fordham 1964. Waxa uu ka qaybqaatay barnaamijka Tababarka Saraakiisha Kaydka ah intii lagu jiray sannadkiisii ​​​​ugu horreeyay, isagoo dhiganayay fasallo ku labisan dharka ciidamada Arbacada kasta, laakiin wuxuu tuuray sannadkiisii ​​labaad. Wuxuu tuuray kubbadda cagta seddex ama afar usbuuc ka dib wuxuuna ahaa kubbadda cagta dhexdhexaad ah iyo ciyaartoy tennis ah. Asxaabtiisa Fordham waxay ku bareen golf. Sannadkiisii ​​yaraa, wuxuu u wareegay Dugsiga Wharton ee Jaamacadda Pennsylvania , inta badan wuxuu u safri jiray xafiiska aabbihiis maalmaha fasaxa ah, wuxuuna ka qalin jabiyay Maajo 1968 oo uu ka qaatay shahaadada Sayniska ee dhaqaalaha. Kulliyadda ma ahayn ardaygii ugu sarreeyay ee uu mararka qaarkood sheegan jiray. Waqtigii uu aaday Wharton-halkaas oo uusan ka muuqan liiska kuwa hela abaalmarinta - wuxuu isha ku hayay xirfad ku taal hantida maguurtada ah. Waxa laga reebay qabyo-qoraalka intii lagu jiray Dagaalkii Vietnam sababtoo ah sheegashada lafaha cidhibtiisa. Si kastaba ha ahaatee shan sano oo uu ku jiray dugsiga milatariga, wax dan ah uma lahayn inuu dagaal galo. Koritaanka, wuxuu tixgeliyey aabbihiis iyo wadaadka qoyska, Norman Vincent Peale , inuu noqdo lataliyeyaashiisa. Aabihiis wuxuu ku celceliyay inuu yahay "boqor" iyo inuu yahay "dilaaye". Peale wuxuu ku wacdiyey isku kalsoonida sida dhiirigelinta barwaaqada. ==Xirfad ganacsi== ===Hanti ma guurto ah=== Laga bilaabo 1968, Trump waxa uu ka shaqaaleysiiyay Maareynta Trump, shirkadda aabbihiis ee hantida maguurtada ah, taas oo maamusha dhismayaasha dabaqyada dhexe ee Fred uu ka dhisay Queens , Staten Island , iyo Brooklyn . Hawlihiisa ugu muhiimsan waxay ahaayeen ururinta kirada iyo hagaajinta ilaa shan sano. Isagoo soo jiidasho leh iyo qaninimadiisa, Trump wuxuu ka codsaday aabihiis inuu ku ballaariyo Manhattan halkaas oo qiimihiisu sarreeyo, laakiin aabihiis ayaa ku qanacsanaa xaafadaha dibadda. 1971, wuxuu u guuray Manhattan halkaas oo uu qorsheeyay inuu u guuro ganacsiga wuxuuna u socdaalay xafiiska aabihiis. Sannadkaas, aabihiis wuxuu naftiisa ka dhigay guddoomiye iyo madaxweyne Trump, isaga oo kormeeraya 48 shirkadood oo gaar ah iyo 15 iskaashiga qoyska. Trump waxa uu bilaabay in uu ururka Trump u isticmaalo dalad ahaan magacyada shirkadaha ganacsi ee aabihiis. Roy Cohn , saamaynta hore ee Trump ee ugu muhiimsan aabihiis ka dib, wuxuu ahaa hagaajintiisa , qareenka, iyo lataliye. sannadihii 13 ee 1970-yadii iyo 1980-yadii. Cohn wuxuu baray Trump inuu u maleeyo in noloshu tahay macaamil ganacsi. 1973, Cohn wuxuu ka caawiyay Trump inuu ka soo horjeesto dawladda Mareykanka $ 100 milyan (oo u dhiganta $ 708 milyan 2024. eedeymaha ah in guryaha Trump ay takooreen codsadeyaasha madow iyo kireystayaasha. Eedihii Trump waa la laalay, waxaana kiiskii dawladda lagu dhameeyey Trumps oo saxeexay amar oggolaansho oo oggolaaday in meesha laga saaro. Afar sano ka dib, Trumps ayaa mar kale wajahay maxkamadaha markii lagu helay inay diidaan wareegtada. Caawinta mashaariicda Trump, Cohn wuxuu ahaa consigliere kaas oo isku xirka Mafia ay gacanta ku hayaan ururrada dhismaha. Sannadkii 1979-kii, Cohn wuxuu Trump u soo bandhigay la-taliyaha siyaasadda Roger Stone , kaasoo qoray adeegyada Stone si uu ula macaamilo dowladda federaalka. Trump waxa uu ka guuray istuudiyaha isaga oo u guuray guri guri leh oo aragti ah waxa uuna helay shatiga dilaalnimada guryaha bartamihii 1970-meeyadii. Kahor da'da soddon sano, wuxuu muujiyay rabitaankiisa dacwadda, iyada oo aan loo eegin natiijada iyo kharashka; xitaa markii laga badiyay, wuxuu kiiska ku tilmaamay guul. In ka badan soddon sano laga soo bilaabo 2018, Trump wuxuu ku lug lahaa in ka badan 4,000 oo dacwado ah, deymo, iyo faylalyo kale, oo inta badan loo xareeyay lacag la'aan isaga oo ka soo horjeeda shaqaalaha, qandaraaslayaasha, dilaaliinta guryaha, iyo qareenadiisa. Intii u dhaxaysay 1991 iyo 2009 , Trump wuxuu xareeyay cutubka 11 ee ilaalinta kicinta lix ka mid ah ganacsigiisa: Plaza Hotel ee Manhattan, casinos ee Atlantic City, New Jersey , iyo Trump Hotels & Casino Resorts company. Sannadkii 1992, Trump, walaalihiis Maryanne, Elizabeth, iyo Robert, iyo ina-adeerkiis John W. Walter waxay samaysteen All County Building Supply & Maintenance Corp, mid walbana wuxuu leeyahay 20 boqolkiiba. Shirkaddu ma lahayn xafiisyo waxaana lagu eedeeyay inay ahayd shirkad qolof ah oo bixisa bixinta adeegyada iyo saadka guryaha kiraynta Trump, ka dibna biilasha adeegyadaas iyo sahayda Maamulka Trump u dhigma 20-50 boqolkiiba iyo ka badan. Milkiilayaasha ayaa wadaagay dakhliga ka soo xarooday calaamaduhu. Kharashka la kordhiyey waxa loo isticmaalay in lagu helo ogolaanshaha gobolka ee kordhinta kirada unugyadiisa kirada-degan. Bishii Janaayo 1994, walaalaha waxay samaysteen Apartment Management Associates waxayna la wareegeen khidmadaha maaraynta ee ay hore u qaadi jirtay Maamulka Trump. Sidoo kale sicir-bararka kirada, qorshayaasha ayaa u adeegay in lagu wareejiyo hantida Fred Trump caruurtiisa iyo adeerka oo hoos loo dhigo culeyska canshuurta. ===Manhattan iyo Chicago horumarka=== [[File:Donald_Trump_with_model_of_Television_City.jpg|thumb|1985-kii oo wata moodal ka mid ah mashruuciisii ​​horumarinta Manhattan ee la soo riday ]] Trump ayaa soo jiitay indhaha dadweynaha 1978-dii markii uu bilaabay qoyskisa ganacsigii ugu horreeyay ee Manhattan: dib u cusboonaysiinta hudheelka Commodore ee burburay , oo ku dheggan Grand Central Terminal. Maalgelinta waxa fududeeyey $400 milyan oo cashuur dhimis ah oo hantida magaalada ah oo uu u habeeyey isaga oo uu aabbihiis u habeeyey kaas oo sidoo kale, si wada jir ah ula Hyatt , u dammaanad qaaday $70 milyan amaah dhismaha bangiga ah. Hudheelka ayaa dib loo furay 1980-kii isagoo ah Grand Hyatt Hotel , isla sanadkaas, wuxuu helay xuquuq uu ku horumarinayo Trump Tower , oo ah dhismo isku dhafan oo ku yaal Midtown Manhattan. Dhismuhu wuxuu ku yaalaa xarunta dhexe ee Trump Corporation iyo Trump's PAC wuxuuna ahaa hoygiisa aasaasiga ah ilaa 2019. 1988, Trump wuxuu ku iibsaday Plaza Hotel isagoo dayn ka helay shirkado ay leeyihiin 16 bangi. Hudheelka ayaa loo gudbiyay ilaalinta musalsalka 1992, waxaana la ansixiyay qorshe dib-u-habayn bil ka dib, iyadoo bangiyada ay la wareegayaan hantida. Sannadkii 1995, Trump waxa uu iska diiday in ka badan $3 bilyan oo deymo bangi ah, amaah-bixiyayaashuna waxay la wareegeen Hotel Plaza oo ay la socdaan badi hantidiisa kale "dib u habeyn ballaaran oo bahdilaad ah" taasoo u ogolaatay inuu ka fogaado khasaare shakhsi ah. Qareenka hogaanka bangiga ayaa sheegay go'aanka bangiyada in "dhammaan waxay isku raaceen in uu ka nolol fiicnaan lahaa dhimashada". Sannadkii 1996-kii, Trump waxa uu la wareegay oo dib u habayn ku sameeyay dhisme 71 dabaq ah oo inta badan bannaanaa oo ku yaalla 40 Wall Street , oo markii dambe loo beddelay Dhismaha Trump. Horraantii 1990-meeyadii, wuxuu ku guuleystay xaqa uu u leeyahay inuu horumariyo dhul 70-acre (28 ha) ah oo ku yaal xaafadda Lincoln Square ee u dhow webiga Hudson. Isagoo ku dhibtoonaya deynta ganacsiyada kale ee 1994, wuxuu ka iibiyay inta badan danihiisa mashruuca maalgashadayaasha Aasiya, kuwaas oo maalgeliyay dhamaystirka mashruuca, Riverside South . Mashruucii ugu dambeeyay ee Trump ee dhismaha wuxuu ahaa 92-dabaq ee isku dhafan ee isticmaalka Trump International Hotel iyo Tower ee Chicago, kaas oo la furay 2008. 2024, The New York Times iyo ProPublica ayaa sheegay in Adeegga Dakhliga Gudaha uu baarayay haddii uu laba jeer qoray khasaaraha soo gaaray iyada oo loo marayo kharashka dhismaha iyo iibinta iibinta guryaha yar ee dib u celinta 8. ===casinos Atlantic magaalada=== [[File:Trump_Taj_Mahal,_2007.jpg|thumb|Galitaanka Trump Taj Mahal ee Atlantic magaalada]] 1984, Trump wuxuu Harrah ka furay Trump Plaza , hudheel iyo casino, iyada oo maalgelin iyo caawimo maamul ay ka heshay Shirkadda Holiday . Waxay ahayd mid aan faa'iido lahayn, wuxuuna bixiyay Holiday $ 70 milyan bishii Maajo 1986 si uu keligiis u maamulo.  Sannadkii 1985-kii, waxa uu iibsaday hudheelka Atlantic City Hilton oo aan la furin oo uu u beddelay qalcadda Trump . Labada casinos waxay xareeyeen cutubka 11 ee ilaalinta kicinta 1992.  Trump wuxuu iibsaday goobta saddexaad ee Atlantic City 1988, Trump Taj Mahal . Waxaa lagu maalgeliyay $675 milyan oo doollar oo junk bonds ah waxaana lagu dhammeeyey $1.1 bilyan, oo la furay Abriil 1990. Waxa uu xareeyay cutubka 11 ee ilaalinta kicinta ee 1991. Sida ku cad qodobbada heshiiska dib-u-qaabaynta, waxa uu ka tanaasulay kala badh saamigiisii ​​hore oo shakhsi ahaan dammaanad qaaday waxqabadka mustaqbalka. Si uu u dhimo $900 milyan ee daynta gaarka ah, waxa uu iibiyay diyaaradda Trump Shuttle ; megayacht, Princess Trump , kaas oo laga kireeyay casinoskiisa oo lagu hayo; iyo ganacsiyo kale.  Sannadkii 1995, Trump waxa uu aasaasay Trump Hotels & Casino Resorts (THCR), kaas oo qaatay lahaanshaha Trump Plaza.  THCR waxa ay iibsatay Taj Mahal iyo Qasriga Trump 1996 waxana uu kacay 2004 iyo 2009, isaga oo ka tagay lahaanshaha boqolkiiba 10. Waxa uu ahaa guddoomiyaha ilaa 2009. ===Naadiyada Golf-ka=== Sanadkii 1985, Trump wuxuu la wareegay dhismaha Mar-a-Lago ee Palm Beach, Florida. Sannadkii 1995-kii, wuxuu u beddelay hantidii koox gaar ah oo leh lacag bilaw ah iyo kharashyo sannadle ah. Wuxuu sii waday inuu u isticmaalo baalka guriga sidii guri gaar ah. Waxa uu ku dhawaaqay naadigiisa hoygiisa aasaasiga ah ee 2019. Waxa uu bilaabay dhisidda iyo iibsiga koorsooyinka golf- ka 1999-kii, isaga oo haysta 17 koorso golf ah 2016. ===Shati siinta magaca Trump=== Ururka Trump wuxuu inta badan shati u siiyay magaca Trump ee badeecadaha iyo adeegyada macaamiisha, oo ay ku jiraan cuntooyinka, dharka, koorasyada waxbarashada, iyo alaabta guriga. In ka badan 50 heshiisyada shatiga ama maamulka ayaa ku lug lahaa magaca Trump, isaga oo u soo saaray ugu yaraan $59 milyan shirkadihiisa. Sannadkii 2018, kaliya laba shirkadood oo alaabta macaamiisha ah ayaa sii waday inay sii wataan shatiga magaciisa. Intii lagu jiray 2000-meeyadii, Trump wuxuu magaciisa shati u siiyay horumarinta guryaha la dego ee adduunka oo dhan, 40 kuwaas oo aan waligood la dhisin. ===Dhaqdhaqaaqyada dhinaca=== [[File:Donald_Trump_and_Doug_Flutie_at_a_press_conference_in_the_Trump_Tower.jpg|thumb|1985 New Jersey Generals shir jaraa'id ee Trump Tower]] Sannadkii 1970-kii, Trump waxa uu galiyay $70,000 oo hantida aabbihiis ah si uu u helo biilasha isaga oo ka mid ah soo saaraha majaajilada Broadway-waxana uu lumiyay lacagtii. Ka dib markii uu u sameeyay dalabyo kubbadda hoose ee New York Mets iyo kooxihii Cleveland Indians baseball, 1983 ilaa $6 milyan, wuxuu iibsaday New Jersey Generals , koox ka tirsan Horyaalka Kubadda Cagta Mareykanka . Horyaalka ayaa isku laabmay ka dib xilli ciyaareedkii 1985, oo ay ugu wacan tahay isku daygiisa inuu u guuro jadwalka dayrta (marka ay la tartami lahayd Horyaalka Kubadda Cagta Qaranka ee dhagaystayaasha) iyo isku daygiisii ​​ahaa inuu ku qasbo ku biirista NFL isagoo keenaya suudh liddi ku ah. Trump iyo Hotelkiisa Plaza waxa ay marti galiyeen dhowr ciyaarood oo feerka ah hoolka shirarka ee Atlantic City Convention Hall . 1989 iyo 1990, wuxuu magaciisa ku siiyay tartanka tartanka baaskiilka ee Tour de Trump , isku dayga uu ku abuurayo Maraykan u dhigma jinsiyadaha Yurub sida Tour de France ama Giro d'Italia . Laga soo bilaabo 1986 ilaa 1988, wuxuu iibsaday qaybo badan oo saamiyo ah shirkado kala duwan oo dawladeed isagoo soo jeediyay inuu damacsan yahay inuu la wareego shirkadda kadibna uu iibiyo saamigiisa faa'iido, taasoo keentay in dadka indha indheeya ay u maleynayaan inuu ku hawlan yahay ganacsiga cagaaran .waqtiga New York waxay ogaatay in uu markii hore malaayiin doolar ku sameeyay macaamil ganacsi oo noocaas ah, laakiin "luminaya inta badan, haddii aysan ahayn dhammaan, faa'iidooyinkaas ka dib markii maalgashadayaasha ay joojiyeen in ay si dhab ah u qaataan hadalkiisa". [[File:Donald_Trump_star_Hollywood_Walk_of_Fame.JPG|thumb|Xiddiga Trump ee Socodka caanka ah ee Hollywood]] 1988, Trump waxa uu iibsaday Shuttle-ka Diyaaradaha ee Bari , isaga oo ku maal-geliyay iibsiga $380 milyan (oo u dhiganta $1.01 bilyan ee 2024 oo amaah ah oo ka socota bangiyada 22. Waxa uu u beddelay shirkadda duulimaadka ee Trump Shuttle waxana uu ku shaqaynayey ilaa 1992. Waxa uu diiday deymihiisii ​​1991-kii, lahaanshahana waxa uu u gudbay bangiyada. 1996-kii, wuxuu soo iibsaday Miss Universe pageants, oo ay ku jiraan Miss USA iyo Miss Teen USA . Sababtoo ah khilaafyada CBS ee ku saabsan jadwalka, wuxuu u qaaday labada bog ee NBC ee 2002. 2007, wuxuu helay xiddig ku socda Hollywood Walk of Fame shaqadiisa soo saaraha Miss Universe. NBC iyo Univision waxay hoos u dhigeen boggaga bishii Juun 2015 iyaga oo ka falcelinaya faallooyinkiisa ku saabsan soogalootiga Mexico. Sannadkii 2005, Trump waxa uu aasaasay Jaamacadda Trump , oo ah shirkad iibisa siminaarada guryaha ilaa $35,000. Ka dib markii maamulka Gobolka New York ay ku wargaliyeen shirkadda in isticmaalkeeda "jaamacad" ay jabisay sharciga gobolka (maadaama aysan ahayn machad akadeemiyadeed), magaceeda waxaa loo beddelay Trump Entrepreneur Initiative 2010. Sannadkii 2013, Gobolka New York wuxuu gudbiyay $ 40 milyan dacwad madani ah oo ka dhan ah Jaamacadda Trump, isagoo ku eedeeyay in shirkadu ay samaysay hadallo been abuur ah oo ay khiyaanaysay macaamiisha. Intaa waxaa dheer, laba tallaabo oo heer caalami ah ayaa laga gudbiyay maxkamad federaali ah oo ka dhan ah Trump iyo shirkadihiisa. Dukumiintiyo gudaha ah ayaa shaaca ka qaaday in shaqaalaha lagu amray inay adeegsadaan qaab si adag loo iibiyo, waxaana shaqaalihii hore ay caddeeyeen in jaamacadda Trump ay khiyaameysay ama been u sheegtay ardaydeeda. Wax yar ka dib markii uu ku guuleystay doorashadii madaxtinimo ee 2016, wuxuu ogolaaday inuu bixiyo wadarta $ 25 milyan si loo xalliyo saddexda kiis. ===Aasaaska=== Donald J. Trump Foundation wuxuu ahaa aasaaska gaarka ah ee la aasaasay 1988. Laga soo bilaabo 1987 ilaa 2006, Trump wuxuu siiyay aasaaskiisa $ 5.4 milyan, taas oo ku baxday dhammaadkii 2006 . Vince McMahon . Aasaaska ayaa la siiyay samafalka caafimaadka- iyo isboortiga la xiriira, kooxaha muxaafidka ah, iyo samafal oo qabtay munaasabadaha guryaha Trump. Sannadkii 2016, The Washington Post ayaa sheegtay in hay'ad samafal ahi ay geysatay dhowr xadgudubyo xagga sharciga iyo anshaxa ah, oo ay ku jiraan is-wax-ka-qabasho iyo canshuur lunsi . Sidoo kale 2016, xeer ilaaliyaha guud ee New York ayaa sheegay in aasaaska uu ku xad-gudbay sharciga gobolka iyadoo la codsanayo deeqaha iyada oo aan la soo gudbin xisaab-celinta dibadda ee sannadlaha ah ee loo baahan yahay oo uu ku amray inay joojiso hawlaheeda lacag-ururinta ee New York isla markiiba. Kooxda Trump ayaa ku dhawaaqay December 2016 in aasaaska la burburin doono. Bishii Juun 2018, xafiiska xeer ilaaliyaha guud ee New York wuxuu gudbiyay dacwad madani ah oo ka dhan ah aasaaska, Trump, iyo caruurtiisa qaangaarka, iyagoo raadinaya $2.8 milyan oo magdhow ah iyo ganaaxyo dheeraad ah. Bishii Diseembar 2018, aasaaska shaqada wuu joojiyay oo wuxuu u qaybiyay hantidiisa hay'ado kale oo samafal ah. ]Bishii Noofambar 2019, garsooraha gobolka New York ayaa ku amray Trump inuu bixiyo $2 milyan oo doolar koox samafal ah oo si khaldan u isticmaalay lacagaha mu'asasada, qayb ahaan si loo maalgeliyo ololihiisa madaxtinimo. ===Arrimaha sharciga iyo kacsiga=== Marka loo eego dib-u-eegis lagu sameeyay faylalka maxkamadda gobolka iyo federaalka oo ay samaysay USA Today sanadkii 2018, Trump iyo ganacsigiisu waxay ku lug lahaayeen in ka badan 4,000 oo tallaabo sharci oo heer gobol iyo federaal ah. Inkastoo uusan u xarayn kicinta shakhsi ahaaneed , ganacsigiisa hudheelka iyo casinos ee Atlantic City iyo New York wuxuu xareeyay cutubka 11 ee ilaalinta kicinta lix jeer intii u dhaxaysay 1991 iyo 2009. Waxay sii wadeen inay shaqeeyaan halka bangiyada ay dib u habeyn ku sameeyeen deynta waxayna yareeyeen saamiyadiisa guryaha. Intii lagu jiray 1980-meeyadii, in ka badan 70 bangi ayaa Trump amaahiyay $4 bilyan. Ka dib markii uu kacday shirkaddiisa horraantii 1990-meeyadii, bangiyada ugu waaweyn, marka laga reebo Deutsche Bank , waxay diideen inay amaahiyaan isaga. Ka dib weerarkii Janaayo 6 ee Capitol , bangigu wuxuu go'aansaday inuusan ganacsi la samayn isaga ama shirkadiisa xiriirka la leh mustaqbalka. ===Maalka=== [[File:State Visit of King Fahd of Saudi Arabia State Dinner Receiving Line with Ivana Trump and Donald Trump in East Room - DPLA - 1a44d05819eab8ba3dcf7a6883ad92ba.jpg|thumb|Trump (midigta midig) iyo xaaskiisa Ivana oo 1985-kii casho sharaf dawladeed u sameeyey Boqor Fahad ee Sacuudi Carabiya oo ay la yeesheen Madaxweyne Ronald Reagan iyo Marwada Koowaad ee Nancy Reagan]] Trump waxa uu sheegay in uu shaqadiisa ku bilaabay “amaah yar oo hal milyan oo dollar ah” oo uu aabihii ka helay oo ay ahayd in uu dib ugu bixiyo ribo. Waxa uu ka amaahday ugu yaraan $60 milyan aabbihii, inta badan ma bixin deymihii, oo waxa uu ka helay $413 milyan oo kale (2018 u dhiganta, oo loo habeeyey sicir bararka) shirkadda aabihiis.  Isaga oo iska dhigaya sarkaal ka tirsan Ururka Trump oo lagu magacaabo " John Barron ", Trump wuxuu wacay saxafiga Jonathan Greenberg 1984, isagoo isku dayaya inuu darajo sare ka helo liiska Forbes 400 ee hodanka Mareykanka. Trump wuxuu iskiis u sheegay qiimihiisa saafiga ah: laga jaray $900 milyan 1990  ilaa $10 bilyan 2015. Sannadkii 2015, Forbes wuxuu ku qiyaasay hantidiisa $4.5 bilyan, iyadoo lagu salaynayo waraysiyo lala yeeshay in ka badan 80 ilo. Sannadkii 2025, majaladda ayaa ku qiyaastay hantidiisa $5.1 bilyan waxayna ku qiimeysay qofka 700-aad ee ugu qanisan adduunka. ==Xirfadda warbaahinta== Trump waxa uu daabacay 19 buug oo magaciisa ku qoran, kuwaas oo intooda badan ay qoreen ama ay qoreen kuwa wax qora . Buugiisi ugu horeeyay, The Art of the Deal (1987), waxa uu ahaa New York Times iibiyaha ugu fiican , waxaana lagu tiriyaa New Yorker in uu Trump ka dhigay mid caan ku ah "astaanta maalqabeenada guulaystay". Buugga waxaa qoray Tony Schwartz , kaas oo loo aqoonsan yahay qoraaga. Trump wuxuu lahaa muuqaalo filimaan badan iyo bandhigyo telefishan laga soo bilaabo 1985 ilaa 2001 . Wuxuu si goos-goos ah ugu soo muuqday shirkadda legdinta ee WWE laga soo bilaabo dabayaaqadii 1980-meeyadii oo ay ku jiraan WrestleMania 23 ee 2007. Laga bilaabo 1990-meeyadii, Trump wuxuu u muuqday 24 jeer isagoo marti ku ah bandhigga Howard Stern Show ee qaranka . Waxa uu lahaa barnaamij sheeko gaaban oo raadiyaha ah, Trumped! , laga bilaabo 2004 ilaa 2008. Laga soo bilaabo 2011 ilaa 2015, wuxuu ahaa faallooyinka martida ee Fox & Friends . Sannadkii 2021, Trump, oo xubin ka ahaa tan iyo 1989, wuu iska casilay SAG-AFTRA si uu uga fogaado dhageysiga edbinta ee ku saabsan weerarkii Janaayo 6. Laba maalmood ka dib, ururka shaqaalaha ayaa si joogto ah u diiday isaga. ===Tababbarka iyo Xirfadlaha caanka ah=== Soo saaraha Mark Burnett ayaa Trump ka dhigay xiddig telefishan ah markii uu abuuray The Apprentice , kaas oo Trump uu martigeliyay 2004 ilaa 2015 (oo ay ku jiraan kala duwanaanshaha The Celebrity Apprentice ). Bandhigyada, waxa uu ahaa madaxa fulinta sare oo meesha ka saaray tartamayaasha odhaahda " waad cayrisay". The New York Times ayaa ugu yeedhay sawirkiisa "mid aad u faanaysi badan, oo aad u khayaali ah" naftiisa. Bandhigyadu waxay dib u dhigeen sawirka Trump malaayiin daawadayaal ah oo dalka oo dhan ah. Heshiisyada shatiga ee la xidhiidha, waxay kasbadeen in ka badan $400 milyan. ==Himilooyinka siyaasadeed ee hore== Trump wuxuu ka diiwaan gashan yahay Jamhuuriya ahaan Queens 1969 iyo Manhattan 1987; xubin ka mid ah Xisbiga Madaxbanaanida , gobolka New York ee xisbiga Reform Party , 1999; Dimuqraadiyiintii 2001 ; Jamhuuriyaddii 2009; aan xiriir la lahayn 2011; iyo Jamhuuriya 2012 [[File:Donald_Trump_speaking_at_CPAC_2011_by_Mark_Taylor.jpg|thumb|Isagoo ka hadlaya CPAC , Febraayo 2011]] 1987, Trump wuxuu xayeysiisyo bog buuxa ah ku dhejiyay wargeysyada waaweyn oo muujinaya aragtidiisa ku aaddan siyaasadda dibadda iyo sida loo tirtiro hoos u dhaca miisaaniyadda federaalka. Sannadkii 1988-kii, waxa uu la xidhiidhay Lee Atwater , isaga oo waydiisanaya in la tixgeliyo in uu yahay musharraxa xisbiga Jamhuuriga ee George HW Bush . Bush wuxuu codsigaas u helay "mid qariib ah oo aan la rumaysan karin". Trump waxa uu ahaa musharrax 2000 ee xisbiga Reform Party ee horudhaca madaxtinnimada saddex bilood ka hor inta uusan ka tanaasulin Febraayo 2000 . Waxa uu ka hadlay shirkii waxqabadka siyaasadda ee muxaafidka bishii Febraayo, wuxuuna khudbado ka jeediyay gobollada horudhaca ah ee horudhaca ah. Bishii Maajo 2011, wuxuu ku dhawaaqay inuusan tartami doonin ==2016 doorashada madaxweynaha== Trump ayaa ku dhawaaqay inuu u sharaxan yahay doorashada 2016 June 2015. Waxa uu u ololeeyay sidii maalqabeen, ganacsade guul leh iyo shisheeye aan khibrad siyaasadeed lahayn, wuxuuna ku andacoodey in warbaahintu u xaglinayso isaga. Hadaladiisa ol'olaha badanaa waxay ahaayeen kuwo aan caddayn oo soo jeedin ah, iyo lambarka rikoodhku waa been. Waxa uu noqday murashaxa ugu horreeya ee Jamhuuriga bishii March 2016 waxaana lagu dhawaaqay inuu yahay musharaxa Jamhuuriga ee la malaynayo bishii May [[File:Donald_Trump_by_Gage_Skidmore_5.jpg|thumb|Ololaha Arizona, Maarso 2016]] Trump wuxuu ku tilmaamay NATO mid "dhacday" iyo aragtiyo la isku halleyn karo oo lagu tilmaamay Washington Post inay yihiin kuwo aan dhexdhexaad ahayn iyo ilaalin . Ololihiisa ololaha wuxuu xooga saaray dib u gorgortanka xiriirka US-China iyo heshiisyada ganacsiga xorta ah sida NAFTA iyo si adag u dhaqan gelinta sharciyada socdaalka. Jagooyinka kale ee ololaha waxaa ka mid ah raadinta madaxbannaanida tamarta iyada oo ka soo horjeeda xeerarka isbeddelka cimilada, casriyeynta adeegyada loogu talagalay halyeeyada , baabi'inta iyo beddelka sharciga daryeelka la awoodi karo , baabi'inta heerarka waxbarashada aasaasiga ah , maalgelinta kaabayaasha , fududaynta koodhka canshuurta iyada oo la dhimayo canshuuraha, iyo ku soo rogida canshuuraha soo dejinta ee shirkadaha ka shaqeeya xeebaha. Waxa uu ku taliyey in la kordhiyo kharashaadka milatariga iyo in si xad dhaaf ah loo baadho ama laga mamnuuco soogalootiga dalalka Muslimka u badan. Waxa uu ballan qaaday in uu darbi ka dhisayo xudduudda Mexico iyo Maraykanka, waxa uuna wacad ku maray in Mexico ay bixin doonto kharashka. Wuxuu ballan qaaday inuu masaafurin doono malaayiin muhaajiriin sharci darro ah oo ku nool Mareykanka , wuxuuna dhaleeceeyay dhalashada dhalashada inuu dhiirigelinayo " carruurta barroosinka ah ". Sida laga soo xigtay falanqaynta Sayniska Siyaasadda ee Quarterly , Trump wuxuu sameeyay "ras-raac cad oo cunsurinimo iyo jinsiyeed ah si uu uga guuleysto codbixiyayaasha cadaanka ah" intii lagu jiray ololihiisii ​​​​madaxtinimada ee 2016. Gaar ahaan, khudbadiisii ​​ololaha ololaha ayaa soo jiidatay dhaleeceyn ku aaddan sheegashada muhaajiriinta reer Mexico "waxay keeneen daroogo, waxay keeneen dambi, waa kufsi"; oo ka jawaabaya, NBC waxay ka eriday Xirfadlaha caanka ah . Warbixinada Trump ee FEC ee looga baahan yahay ayaa ku taxay hantida ka sareysa $1.4 bilyan iyo deymaha taagan ee ugu yaraan $315 milyan. Ma uusan sii deyn canshuur celintiisa , taasoo lid ku ah dhaqanka musharax kasta oo weyn tan iyo 1976 iyo ballanqaadkiisii ​​2014 iyo 2015 inuu sidaas sameyn doono haddii uu u tartamo jagada. ( 166 ) Wuxuu sheegay in canshuur celintiisa la baarayo , qareennadiisuna ay kula taliyeen inuusan sii deyn. Kadib dagaal dheer oo maxkamadeed oo lagu joojinayo sii deynta canshuur celintiisa iyo diiwaanada kale ee qareenka degmada Manhattan si loogu sameeyo dambi baaris, oo ay ku jiraan laba racfaan oo uu Trump u gudbiyay Maxkamadda Sare ee Mareykanka , Febraayo 2021 maxkamadda sare waxay ogolaatay in diiwaannada loo sii daayo dacwad oogaha si ay u eegaan xeerbeegti weyn. Bishii Oktoobar 2016, qaybo ka mid ah dacwadaha gobolka Trump ee 1995 ayaa loo siidaayay wariye ka socda New York Times . Waxay muujinayaan inuu ku dhawaaqay inuu khasaaray $ 916 milyan sanadkaas, taas oo u ogolaan karta inuu ka fogaado canshuuraha ilaa 18 sano. Trump ayaa ku guuleystay 306 cod oo la ballanqaaday halka 232 ay heshay musharaxa xisbiga Dimuqraadiga Hillary Clinton . Ka dib markii doorashadi labada dhinac ay ka baxeen , tirinta rasmiga ah waxay ahayd 304 ilaa 227 . Waxa uu ahaa madaxweynaha kaliya ee aan ka mid ahayn ciidamada, mana qaban wax xafiis dawladeed ka hor inta uusan noqon madaxweynaha. Doorashadiisu waxay calaamad u ahayd soo noqoshada dawlad Jamhuuriya oo aan qaybsanayn . Guusha Trump waxay dhalisay mudaaharaadyo ka dhacay magaalooyinka waaweyn ee Maraykanka ==Madaxweynihii ugu horeeyay (2017-2021)== [[File:Donald_Trump_swearing_in_ceremony.jpg|thumb|Dhaarinta xafiiska , oo uu maamulayo madaxa cadaalada John G. Roberts Jr. , Janaayo 20, 2017]] [[File:Donald_Trump_official_portrait.jpg|thumb|Sawirka rasmiga ah, 2017]] ===Ficilada hore=== Trump ayaa la caleemasaaray Janaayo 20, 2017. Maalin ka dib markii la caleemasaaray, qiyaastii 2.6 milyan oo qof oo adduunka ah, oo ay ku jiraan 500,000 oo ku nool Washington, DC, ayaa mudaaharaad ka dhan ah isaga oo ka qeyb qaatay socodkii haweenka . Intii lagu guda jiray usbuucii ugu horreeyay ee xafiiska, Trump wuxuu saxiixay lix amar fulineed , oo ay ku jiraan oggolaanshaha habraacyada baabi'inta sharciga ilaalinta bukaanka iyo daryeelka la awoodi karo ("Obamacare"), ka noqoshada wada-xaajoodka iskaashiga Trans-Pacific, horumarinta mashaariicda Keystone XL iyo Dakota Access Pipeline , iyo qorsheynta darbiga xadka Maraykanka ee Mexico. ===Isku dhacyada xiisaha=== Ka hor inta aan la caleema-saarin, Trump wuxuu ganacsigiisa u raray kalsooni la burin karo , halkii uu ka ahaan lahaa kalsooni indho la'aan ama habayn u dhigma "si uu naftiisa uga gooyo danihiisa ganacsi". Wuxuu sii waday inuu ka faa'iidaysto ganacsigiisa wuxuuna ogaa sida siyaasadda maamulkiisu u saamaysay. Inkasta oo uu sheegay in uu ka fogaan doono "heshiisyada cusub ee ajnabiga ah", Ururka Trump wuxuu dabagalay ballaarinta hawlgalka ee Scotland, Dubai, iyo Jamhuuriyadda Dominican. ​​Lobbyists, saraakiisha dawladda shisheeye, deeq-bixiyeyaasha Trump iyo xulafadooda ayaa boqolaal milyan oo doolar u soo ururiyay goobihiisa dalxiiska iyo hoteellada. Trump ayaa lagu dacweeyay inuu ku xad-gudbay Qodobbada Emoluments Gudaha iyo Dibadda ee Dastuurka Mareykanka , markii ugu horreysay ee qodobbada si cad loo dacweeyay. Hal kiis ayaa lagu diiday maxkamadda hoose. Labo ayaa Maxkamadda Sare ay shaqada ka cayrisay ka dib markii uu xilka qabtay. Intii lagu guda jiray ololaha, Trump waxa uu ballan qaaday in uu ugu deeqayo mushaharkiisa madaxtinnimo iyo faa'iidada uu ka helo dammaanadda shisheeye ee dawladda Maraykanka. Waxa uu ugu deeqay mushaharkiisa hay'adaha federaalka waxana uu dacaayadeeyay deeq kasta ilaa Juulay 2020. Wakaaladaha federaaliga ah ee ay sahamisay The Washington Post bishii Luulyo 2021 waxa ay sheegeen in aanay wax hadiyad ah helin wixii ka dambeeyay bishaas. Muwaadiniinta Mas'uuliyadda iyo Anshaxa ee Washington ayaa sheegay 2024 inuu ku deeqay $448,000 oo lagu qiyaasay $13.6 milyan oo lacag ah oo uu ka helay dawlado shisheeye muddadiisii ​​ugu horreysay. ===Siyaasadda gudaha=== Trump wuxuu xafiiska la wareegay meesha ugu sarreysa ballaarinta dhaqaale ee ugu dheer taariikhda Mareykanka, kaasoo bilaabmay 2009 oo socday ilaa Febraayo 2020, markii hoos u dhaca COVID-19 uu bilaabmay. Bishii Disembar 2017, wuxuu saxiixay Sharciga dhimista Canshuuraha iyo Shaqada ee 2017 . Waxay hoos u dhigtay qiimaha cashuuraha ee ganacsiyada iyo shakhsiyaadka waxayna meesha ka saartay ciqaabtii la xidhiidhay sharciga daryeelka la awoodi karo . Maamulka Trump ayaa ku andacoonaya in ficilku aanu hoos u dhigi doonin dakhliga dawladda, laakiin dakhliga 2018 ayaa 7.6 boqolkiiba ka hooseeya saadaasha. Marka loo eego Trump, hoos u dhaca miisaaniyada federaalku wuxuu kordhay ku dhawaad ​​50 boqolkiiba, ilaa ku dhawaad ​​$ 1 trillion 2019. Dhammaadkii muddadiisa, deynta qaranka Mareykanka waxay kordheen 39 boqolkiiba, taasoo gaartay $ 27.75 trillion, iyo saamiga US-deficit-to-GDP ayaa ku dhuftey mid sare oo ka mid ah Dagaalkii Labaad ee Adduunka. Trump waxa kale oo uu ku guuldarraystay in uu ka dhabeeyo ballan-qaadkiisii ​​ololaha ee ahaa $1 trillion oo qorshe kharash-bixineed oo kaabayaasha ah. Trump waa madaxweynaha kaliya ee casriga ah ee Maraykanka ee xilka ka taga isaga oo ka shaqaale yar marka loo eego markii uu xilka qabtay, saddex milyan oo qof. Wuxuu diiday fikradda sayniska ee isbeddelka cimilada . Wuxuu hoos u dhigay miisaaniyada cilmi baarista tamarta dib loo cusboonaysiin karo 40 boqolkiiba wuxuuna bedelay siyaasadihii xilligii Obama ee lagu hagayay isbedelka cimilada. Wuxuu ka baxay heshiiskii Paris , taasoo ka dhigtay Mareykanka dalka kaliya ee aan ansixin. Wuxuu ujeedkiisu ahaa in kor loo qaado wax soo saarka iyo dhoofinta shidaalka fosil . Gaaska dabiiciga ah ayaa balaariyay Trump, laakiin dhuxusha ayaa sii waday hoos u dhaca. Waxa uu dib u soo celiyay in ka badan 100 xeerarka deegaanka ee federaalka, oo ay ku jiraan kuwa xakameyey qiiqa gaaska aqalka dhirta lagu koriyo , wasakhowga hawada iyo biyaha, iyo isticmaalka walxaha sunta ah. Wuxuu wiiqay ilaalinta xoolaha iyo heerarka deegaanka ee mashaariicda kaabayaasha federaalka, wuxuuna balaariyay meelaha la oggol yahay ee qodista iyo soo saarista kheyraadka, sida oggolaanshaha qodista Qaxootiga Arctic . Trump wuxuu burburiyay xeerarkii federaalka ee caafimaadka, shaqada, deegaanka, iyo meelo kale, oo ay ku jiraan sharci baabi'iyay xeerkii xilligii Obama ee xaddidayay iibinta hubka dadka maskaxda ka xanuunsan. Inta lagu jiro lixdii toddobaad ee ugu horreeyay ee xafiiska, wuxuu dib u dhigay, hakiyay, ama beddelay sagaashan xeer federaal ah, inta badan "kadib codsiyo ka yimid warshadaha nidaamsan". Machadka Daacadnimada Siyaasadda wuxuu ogaaday in 78 boqolkiiba soo jeedintiisa ay xannibeen maxkamadaha ama aysan ka adkaan dacwadda. Intii lagu guda jiray ololihiisa, Trump wuxuu wacad ku maray inuu baabi'in doono oo uu bedeli doono Sharciga Daryeelka La awoodi karo . Xafiiska, waxa uu hoos u dhigay fulinta sharciga iyada oo loo marayo amarada fulinta. Wuxuu muujiyay rabitaan ah inuu "u oggolaado Obamacare inuu guuldareysto"; maamulkiisu waxa uu kala badh ka dhimay xilliga is-diiwaangelinta waxana uu si weyn u dhimay dhaqaalihii loogu talo galay dhiirrigelinta diiwaangelinta. Bishii Juun 2018, maamulka Trump wuxuu ku biiray 18 dawladood oo Jamhuurigu hoggaamiyo oo ku doodaya ka hor Maxkamadda Sare in baabi'inta ganaaxyada maaliyadeed ee la xidhiidha waajibaadka shakhsi ahaaneed ay ka dhigtay sharciga mid dastuuri ah. Codsigoodu wuxuu baabi'in lahaa caymiska caafimaadka ilaa 23 milyan oo Maraykan ah, laakiin kuma guulaysan. Intii lagu jiray ololihii 2016, Trump wuxuu ballan qaaday inuu ilaalin doono maalgelinta Medicare iyo barnaamijyada kale ee badbaadada bulshada. Janaayo 2020, wuxuu muujiyay rabitaanka inuu tixgeliyo dhimista iyaga. Isagoo ka jawaabaya cudurka faafa ee opioid , Trump wuxuu saxiixay sharci sanadka 2018 si loo kordhiyo maalgelinta daawaynta daroogada, laakiin waxaa si weyn loogu dhaleeceeyay inuu ku guuldareystay inuu sameeyo istiraatiijiyad la taaban karo. Wuxuu ka mamnuucay hay'adaha bixiya ilmo iska soo rididda ama u gudbinta ilmo soo rididda inay helaan lacagaha federaalka. Waxa uu sheegay in uu taageeray "guurka dhaqameed", laakiin wuxuu tixgeliyey sharcinimada waddanka oo dhan ee guurka isku jinsiga ah "la degay". Maamulkiisu waxa uu dib u rogay qaybo muhiim ah oo ka mid ah ilaalinta goobta shaqada ee maamulka Obama ee ka dhanka ah takoorka dadka LGBTQ .Isku daygiisii ​​isku daygiisii ​​ee ilaalinta takoorka ee bukaannada transgender- ka bishii Agoosto 2020 waxaa joojiyay garsoore federaal ah ka dib markii ay xukuntay Maxkamadda Sare ay kordhisay ilaalinta xuquuqda madaniga ah ee shaqaalaha aqoonsiga jinsiga iyo jihada galmada. Trump waxa uu sheegay in uu ka soo horjeedo xakamaynta hubka , in kasta oo ay aragtidiisu is beddeshay muddo ka dib. Maamulkiisu waxa uu qaatay mawqif ka dhan ah marijuana , isaga oo burinaya siyaasadihii xilligii Obama ee ilaalin jiray dawladaha sharciyeeyay marijuana. Waa u doode muddo dheer ah ee ciqaabta dilka ah, iyo maamulkiisu wuxuu kormeeray dawladda federaalka ah ee fulinta 13 maxbuus, in ka badan 56 sano ee hore marka la isku daro, oo soo afjaraya 17 sano oo joojin ah. Sannadkii 2016, wuxuu sheegay inuu taageersan yahay isticmaalka hababka jirdilka su'aalaha "jahannamo aad uga xun kan biyaha-qaadista . ===Xiriirka jinsiyadeed=== Faallooyinka Trump ee 2017 Mideynta Dibad-baxa Xaqa ah , oo cambaareeyay "bandhiggan foosha xun ee nacaybka, nacaybka iyo rabshadaha dhinacyo badan" oo sheegaya in ay jiraan "dad aad u fiican oo labada dhinac ah", ayaa lagu dhaleeceeyay inay muujinayaan u dhigma akhlaaqda u dhexeeya dibad-baxayaasha sare-sare ee cadaanka ah iyo mudaaharaadayaasha. Bishii Janaayo 2018 dood ku saabsan sharciga socdaalka, waxaa la sheegay inuu u tixraacay El Salvador, Haiti, Honduras, iyo wadamada Afrika sida "wadamada shithole". Hadaladiisa waxaa lagu cambaareeyay cunsurinimo. [[File:President_Trump_Visits_St._John%27s_Episcopal_Church_(49964153176).jpg|Iyadoo koox saraakiil iyo la-taliyeyaal ah ay ka soo lugeeyeen Aqalka Cad kuna sii jeeday Kaniisadda St.]] Bishii Luulyo 2019, Trump ayaa bartiisa twitterka ku soo qoray in afar haween ah oo ka tirsan Kongareeska Dimuqraadiga—dhammaan dadka laga tirada badan yahay, oo seddex ka mid ah ay u dhasheen Mareykanka - ay tahay inay " ku laabtaan " dalalkii ay "ka yimaadeen".Laba maalmood ka dib Golaha Wakiiladu waxay u codeeyeen 240-187, inta badan iyagoo raacaya xisbiyada, si ay u cambaareeyaan "faallooyinka cunsuriyadda". Daabacaada wadani ee cadaanka ah iyo warbaahinta bulshada ayaa amaanay hadaladiisa, kuwaas oo sii socday maalmaha soo socda. Waxa uu sii waday hadallo la mid ah intii lagu jiray ololihiisii ​​2020. Bishii Juun 2020, intii lagu jiray mudaaharaadyadii George Floyd , saraakiisha fulinta sharciga federaalku waxay isticmaaleen sunta dadka ka ilmeysiisa iyo tabaha kale ee dadka si ay uga saaraan dad badan oo nabdoon oo mudaaharaadayaal sharci ah fagaaraha Lafayette , bannaanka Aqalka Cad . Trump ayaa markaa la soo baxay Kitaabka Quduuska ah si uu sawir uga qaado Kaniisadda Episcopal St. Hogaamiyeyaal ciidan oo badan oo shaqada ka fadhiistay iyo saraakiisha difaaca ayaa cambaareeyay soo jeedintiisa ah in uu isticmaalo millatariga Maraykanka mudaharaadayaasha ka soo horjeeda bilayska. ===Cafisyada iyo isdhaafsiga=== Muddadii ugu horreysay ee uu Trump xilka hayay, waxa uu oggolaaday 237 codsi oo naxariis ah, taas oo ka yar dhammaan madaxweynayaashii tan iyo 1900-kii marka laga reebo George HW Bush iyo George W. Bush . Keliya 25 iyaga ka mid ah ayaa waxaa shaandheeyay Xafiiska Waaxda Caddaaladda ee Xafiiska Qareenka Cafiska ; kuwa kale waxaa la siiyay dadka xiriirka shakhsi ahaaneed ama siyaasadeed ee isaga, qoyskiisa, iyo xulafadiisa, ama ay ku taliyaan dadka caanka ah. Maalintii ugu dambaysay ee uu xafiiska joogay, waxa uu ogolaaday 73 cafis waxana uu ka khafiifiyay 70 xukun. Dhawr xulafada Trump ah uma qalmin cafis marka loo eego xeerarka Waaxda Caddaaladda, iyo xaalado kale waaxdu waxay ka soo horjeedsatay naxariista. Cafiskii saddex xubnood oo ka tirsan ciidanka milatariga oo lagu helay ama lagu soo oogay dambiyo rabshado wata ayaa waxaa ka soo horjeestay hogaamiyayaasha ciidamada. ===Socdaalka=== [[File:Donald_Trump_visits_San_Diego_border_wall_prototypes.jpg|thumb|Baarista tusaalaha darbiga xadka ee Otay Mesa, California]] Madaxweyne ahaan, Trump wuxuu ku tilmaamay socdaalka sharci darrada ah inuu yahay "duulaanka" Maraykanka oo uu si weyn u kordhiyay fulinta socdaalka. Wuxuu hirgeliyay siyaasado adag oo ka dhan ah magangalyo-doonka wuxuuna u daabulay ku dhawaad ​​6,000 oo askari xadka US-Mexico si ay u joojiyaan isgoysyada sharci darrada ah. Waxa uu hoos u dhigay tirada qaxootiga loo ogolaaday in ay diiwaan gashadaan, laga bilaabo xadka sanadlaha ah ee 110,000 ka hor inta uusan xafiiska la wareegin 15,000 ee 2021 . Mid ka mid ah ballamihiisii ​​ololaha dhexe waxa ay ahayd in uu derbi ka dhisayo xudduudda US-Mexico ; intii lagu jiray xilligiisii ​​​​ugu horreeyay, Maraykanku wuxuu dhisay 73 mayl (117 km) oo derbi ah meelaha aan lahayn caqabadaha iyo 365 mayl (587 km) si uu u beddelo caqabadaha hore. 2018, diidmada Trump ee ah in uu saxeexo kharash kasta oo kharash ah ilaa ay u qoondaysay maalgelinta darbiga xuduudka waxay keentay xidhidhkii ugu dheeraa abid ee dawladda dhexe , muddo 35 maalmood ah laga bilaabo Disembar 2018 ilaa Janaayo 2019. Si looga fogaado xidhitaan kale, Koongarasku waxa uu soo saaray biil dhaqaale oo dhan $1.4 bilyan oo loogu talagalay dayrarka xuduudaha bishii Febraayo. Trump ayaa markii dambe ku dhawaaqay xaalad degdeg ah oo heer qaran ah oo ku taal xudduudda koonfureed si uu u leexiyo $ 6.1 bilyan oo maalgelin ah derbiga xudduudaha inkastoo congress-ka is khilaafeen. Bishii Janaayo 2017, Trump wuxuu saxiixay amar fulin oo u diidaya inay soo galaan muwaadiniinta lix waddan oo Muslimiin u badan afar bilood iyo inay ka yimaadaan Suuriya si aan xad lahayn. Amarka ayaa sababay mudaaharaadyo badan iyo caqabado sharci taasoo keentay amarro dalka oo dhan ah . Amarka dib loo eegay oo bixiya qaar ka reeban ayaa sidoo kale xannibay maxkamadaha, laakiin Maxkamadda Sare waxay xukuntay bishii Juun in mamnuucida la fulin karo kuwa ka maqan " xidhiidh daacad ah oo lala yeesho qof ama hay'ad" gudaha Maraykanka saraakiil, laakiin waxay ka saareen Ciraaq iyo Suudaan. Maxkamadda Sare waxay ogolaatay in noocaas uu dhaqan galo Diseembar 2017, oo ugu dambeyntii taageertay xayiraadda 2019. Laga soo bilaabo 2017 ilaa 2018, maamulka Trump wuxuu lahaa siyaasad kala qaybsanaan qoys oo kala saaray in ka badan 4,400 carruurta soogalootiga sharci darrada ah ee waalidkood, 2 ee Maraykanka . Siyaasad aan hore loo arag. ayaa dalka ka dhalisay cadho dadweyne. Inkasta oo Trump uu markii hore eedaynayay Dimuqraadiyiinta oo uu ku adkaystay inuusan joojin karin siyaasadda amarka fulinta, wuxuu aqbalay cadaadiska dadweynaha bishii Juun 2018 wuxuuna amray in qoysaska soogalootiga sharci-darrada ah la wada xiro haddii aysan "ay jirin walaac" khatarta ilmaha. Garsooraha ayaa markii dambe amar ku bixiyay in qoysaska la isu keeno oo kala fogaansho dheeraad ah la joojiyo marka laga reebo xaalado xaddidan, inkastoo in ka badan 1,000 carruur dheeraad ah laga soocay qoysaskooda amarka ka dib. ===Siyaasada Arimaha Dibada=== [[File:-G7Biarritz_(48616362963).jpg|thumb|Hogaamiyayaasha G7 ayaa shir madaxeedka 45-aad ee France, 2019]] Trump wuxuu isku tilmaamay inuu yahay "qaraniyad" iyo siyaasadiisa arrimaha dibadda " America First ". Waxa uu taageeray dawladihii populist , neo-nationalist , iyo dawlado kali-talis ah. Saadalin la'aan, hubanti la'aan, iyo iswaafaqla'aan ayaa lagu gartaa xiriirka dibadda intii uu xilka hayay. Xidhiidhka u dhexeeya Maraykanka iyo xulafadiisa reer Yurub waxa uu ahaa mid xun intii uu Trump joogay. Wuxuu dhaleeceeyay xulafada NATO wuxuuna si gaar ah u soo jeediyay in Maraykanku ka baxo NATO . Trump wuxuu taageeray siyaasado badan oo ka mid ah siyaasadaha ra'iisul wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu . Sannadkii 2020, Trump waxa uu martigeliyay saxeexa heshiiskii Abraham ee u dhexeeyay Israa’iil iyo Imaaraadka Carabta iyo Baxrayn si ay caadi uga dhigaan xidhiidhkooda dibadda. [[File:President_Trump_%26_the_First_Lady%27s_Trip_to_Europe_(42547210635).jpg|thumb|Isagoo gacan qaadaya madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin intii lagu jiray shirkii 2018 ee Helsinki , Finland]] Trump ayaa dagaal ganacsi la bilaabay Shiinaha 2018 ka dib markii uu ku soo rogay canshuuro iyo caqabado kale oo ganacsi oo uu sheegay in ay ku qasbi doonto Shiinaha in ay soo afjarto ku dhaqanka ganacsiga cadaalad darada ah ee mudada dheer soo jiray iyo ku xadgudubka hantida garaadka . Trump waxa uu wiiqay cunaqabatayntii ugu adkeyd ee uu Maraykanku soo rogay ka dib markii 2014 uu Ruushku la wareegay Crimea . Trump wuu ammaanay oo, sida ay sheegeen qaar ka mid ah dadka dhaleeceeyay, dhif ayuu u dhaleeceeyay madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin , inkasta oo uu ka soo horjeestay tallaabooyinka qaar ee dawladda Ruushka. Waxa uu Maraykanka ka saaray heshiiska dhex-dhexaadka ah ee ciidamada Nukliyeerka , isaga oo u cuskanaya in Ruushku aanu u hoggaansamin, oo uu taageeray suurtagalnimada in Ruushku ku soo laabto G7 . Iyada oo hubka Nukliyeerka ee Waqooyiga Kuuriya loo arkayay khatar halis ah, Trump wuxuu noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee Maraykan ah ee la kulma hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi, oo la kulmay Kim Jong Un saddex jeer : Singapore bishii Juun 2018, Hanoi bishii Febraayo 2019, iyo Aagga Dillatari ee Kuuriya ee Juun 2019 ===Shaqaale=== Dhammaadkii sannadkii ugu horreeyay ee Trump xafiiska, 34 boqolkiiba shaqaalahiisa asalka ah waa ay iska casileen, shaqada laga eryay, ama waa la bedelay. Ilaa Luulyo 2018, 61 boqolkiiba kaaliyeyaashiisa sare ayaa ka tagay iyo shaqaalaha 141 ayaa ka tagay sannadkii hore. Labada tiroba waxay dhigayaan rikoodh madaxweynayaashii dhawaa. Kaaliyeyaasha gaarka ah ee u dhow Trump ayaa shaqada ka tagay ama lagu qasbay. Waxa uu si cad u bahdilay dhowr ka mid ah saraakiishiisii ​​ugu sarraysay. Trump wuxuu lahaa afar madax oo ka tirsan Aqalka Cad , isaga oo fogeynaya ama riixaya dhowr. Bishii Maajo 2017, wuxuu shaqada ka eryay agaasimihii FBI James Comey , isagoo sheegay maalmo ka dib inuu ka walaacsan yahay doorka Comey ee baaritaannada Trump iyo Ruushka. Saddex ka mid ah 15-kii xubnood ee asalka ahaa ee Trump ayaa baxay ama lagu qasbay inay is casilaan sannadkiisii ​​ugu horreeyay. Trump wuu ka gaabiyay inuu magacaabo saraakiisha heerka labaad ee waaxda fulinta, isagoo sheegay in jagooyin badan oo aan loo baahnayn. Bishii Oktoobar 2017, waxaa jiray boqollaal jagooyin hoosaadyo ah oo aan la magacaabin. Ilaa Janaayo 8, 2019, ee 706 jagooyin muhiim ah, 433 ayaa la buuxiyay mana uusan u magacaabin 264. ===Garsoorka=== Trump ayaa magacaabay 226 garsoore oo heer federaal ah , oo ay ku jiraan 54 ka mid ah maxkamadaha rafcaanka iyo saddex ka mid ah maxkamadda sare : Neil Gorsuch , Brett Kavanaugh , iyo Amy Coney Barrett . Magacaabistiisa Maxkamadda Sare waxay siyaasad ahaan u wareejisay Maxkamadda dhinaca midig. Ololihii 2016, wuxuu ballan qaaday in Roe v. Wade la rogi doono "si toos ah" haddii isaga la doorto oo la siiyo fursad uu ku magacaabo laba ama saddex garsoorayaasha ka hortagga ilmo soo rididda. Ka dib waxa uu qaatay sumcad markii Roe uu afgembiyay Dobbs v. Jackson Ururka Caafimaadka Haweenka 2022; Dhammaan saddexdii xubnood ee uu soo magacaabay Maxkamadda Sare waxay ku codeeyeen aqlabiyadda. Trump wuxuu quudhsaday maxkamadaha iyo garsoorayaasha uu ku khilaafay, inta badan qaab shakhsiyeed, wuxuuna su'aal galiyay awoodda dastuuriga ah ee garsoorka. Weerradiisa uu ku qaaday maxkamadaha ayaa waxaa ka dhashay canaan ka timid goobjoogayaasha, oo ay ku jiraan garsoorayaal heer federaal ah oo fadhiyey, kuwaas oo ka walaacsanaa saamaynta hadalladiisu ku yeelan karaan madaxbannaanida garsoorka iyo kalsoonida shacabku ku qabaan garsoorka. ===Cudurka caalamiga ah covid-19=== [[File:White_House_Press_Briefing_(49666120807).jpg|thumb|Qabashada war-saxaafadeed COVID-19 ah oo lala yeelanayo xubnaha Aqalka Cad ee Hawl-galka Coronavirus March 15, 2020]] Trump ayaa markii hore iska dhaga tiray digniinaha caafimaadka bulshada iyo baaqyada ah in tallaabo laga qaado saraakiisha caafimaadka ee maamulkiisa. Trump wuxuu aasaasay Ciidanka Aqalka Cad ee Coronavirus bishii Janaayo 29. Bishii Maarso 27, wuxuu saxiixay sharciga CARES Act - $ 2.2 trillion biilka kicinta dhaqaalaha laba geesoodka ah - kicinta ugu weyn taariikhda Mareykanka. Ka dib toddobaadyo weeraro ah si ay uga fogaato jawaabtiisa gaabis ah, Trump wuxuu joojiyay maalgelinta Ururka Caafimaadka Adduunka bishii Abriil. Bishii Abriil 2020, kooxaha ku xiran Jamhuuriga ayaa abaabulay mudaaharaadyo ka dhan ah qufulka oo looga soo horjeedo tallaabooyinka ay dowladaha gobolladu qaadayeen si ay ula dagaallamaan masiibada; Trump ayaa ku dhiirigeliyay mudaaharaadyada Twitter-ka , in kasta oo dawladaha la beegsaday aysan la kulmin tilmaamaha maamulkiisa ee dib u furitaanka. Wuxuu si isdaba joog ah u cadaadiyay hay'adaha caafimaadka federaalka inay qaadaan tallaabooyin uu doorbiday, sida oggolaanshaha daaweynta aan la xaqiijin. Bishii Oktoobar, Trump waxa la dhigay cusbitaalka Xarunta Caafimaadka Qaranka ee Walter Reed muddo saddex maalmood ah iyada oo uu jiro kiis daran oo ah COVID-19 ===Baaritaanada=== Ka dib markii uu la wareegay xafiiska, Trump wuxuu ahaa mawduuca kordhinta Waaxda Caddaaladda iyo kormeerka Kongareeska, iyada oo la baarayo ololihiisa doorashada, kala-guurka, iyo caleema saarka, tallaabooyinkii la qaaday intii uu madaxweynaha ahaa, ganacsigiisa gaarka ah , canshuuraha shakhsi ahaaneed, iyo aasaaska samafalka . Waxaa jiray toban baaritaan dembi oo federaal ah, siddeed gobol iyo baaritaanno maxalli ah, iyo laba iyo toban baaritaan oo kongareeska ah. Bishii Luulyo 2016, FBI waxay bilawday duufaanta Crossfire , baaritaan ku saabsan xiriirka suurtagalka ah ee ka dhexeeya Ruushka iyo ololaha Trump ee 2016. Kadib markii Trump uu shaqada ka eryay Comey bishii Maajo 2017, FBI-da ayaa furtay baaritaan labaad oo ku saabsan xiriirkii shakhsi ahaaneed iyo ganacsi ee Trump uu la yeeshay Ruushka . Bishii Janaayo 2017, saddex hay'adood oo sirdoon oo Mareykan ah ayaa si wadajir ah u sheegay "kalsooni sare" in Ruushku uu farageliyay doorashadii madaxtinimo ee 2016 si uu ugu xagliyo Trump. Shaki badan xidhiidho ka dhexeeya saaxiibada Trump iyo saraakiisha Ruushka ayaa la ogaaday. Trump ayaa u sheegay saraakiisha Ruushka inuusan ka walaacsanayn faragelinta Ruushka ee doorashada. Duufaanta isdhaafsiga ah ayaa markii dambe loo wareejiyay baaritaanka qareenka gaarka ah ee Robert Mueller ; Baaritaanka ku saabsan xiriirka Trump iyo Ruushka waxaa soo afjaray ku xigeenka xeer ilaaliyaha guud Rod Rosenstein ka dib markii uu u sheegay FBI in Mueller uu sii wadi doono arrinta. Codsiga Rosenstein, baaritaanka Mueller wuxuu baaray arrimaha dambiyada "ee la xiriira faragelinta doorashada 2016 ee Ruushka". Mueller ayaa soo gudbiyay warbixintiisii ​​u dambaysay bishii March 2019. Warbixintu waxay ogaatay in Ruushku uu farageliyay 2016 si uu ugu xagliyo Trump iyo in Trump iyo ololihiisii ​​ay soo dhaweeyeen oo ay dhiiri galiyeen dadaalka, laakiin caddaynta "ma aysan xaqiijin" in Ruushka ama xubnaha ololaha Trump ay abaabuleen. Trump waxa uu ku andacooday in warbixintaasi ay ka saartay isaga in kasta oo Mueller uu qoray in aanay taasi dhicin. Warbixintu waxay sidoo kale faahfaahisay carqaladaynta suurtagalka ah ee caddaaladda ee Trump, laakiin "ma aysan soo saarin gabagabada kama dambaysta ah" oo ka tagtay go'aanka lagu soo oogay sharciyada Congress-ka. Bishii Abriil 2019, Guddiga Kormeerka ee Aqalka ayaa soo saaray amar maxkamadeed oo ay ku raadinayaan faahfaahin maaliyadeed bangiyada Trump, Deutsche Bank iyo Capital One , iyo shirkaddiisa xisaabaadka, Mazars USA . Wuxuu dacweeyay bangiyada, Mazars, iyo guddoomiyaha guddiga Elijah Cummings si looga hortago in la shaaciyo. Bishii Maajo, laba garsoore ayaa xukuntay in Mazars iyo bangiyada labadaba ay tahay inay u hoggaansamaan amar-qaadista; . Qareennada Trump ayaa racfaan ka qaatay. Bishii Sebtembar 2022, Trump iyo guddiga ayaa ku heshiiyey heshiis ku saabsan Mazars, shirkadduna waxay bilowday inay wareejiso dukumentiyada. ===Eedaynta=== [[File:President_Trump_Delivers_Remarks_(49498772251).jpg|thumb|Soo bandhigida cinwaanka "Trump waa la sii daayay" 2020]] Trump waxaa laba jeer xilka ka xayuubiyey aqalka Congress-ka, in kastoo aqalka senate-ka ay labada jeerba dambi ku soo oogeen. Xil ka qaadistii ugu horeysay ayaa ka dhalatay cabasho sir ah oo bishii Luulyo 2019 Trump ku cadaadiyay madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelenskyy inuu baadho Joe iyo Hunter Biden, isagoo isku dayaya inuu faa'iido ka helo doorashada madaxtinimada ee 2020 . Bishii Disembar 2019, aqalku wuxuu u codeeyay in Trump lagu soo oogo ku takri fal awoodeed iyo carqaladeyn Congress-ka , iyo Senatka ayaa dambi ku waayay Febraayo 2020. Xil ka qaadista labaad ayaa timid ka dib weerarkii 6-dii Janaayo ee Capitol, kaas oo aqalku uu Trump ku soo oogay in uu kiciyay kacdoon 13-kii Janaayo 2021. Trump ayaa xafiiska ka tagay 20-kii Janaayo, waxaana lagu sii daayay Febraayo 13. Todobo senate oo Jamhuuriya ayaa u codeeyay xukun. ===2020 doorashada madaxweynaha=== Trump wuxuu xareeyay inuu u tartamo dib-u-doorashada saacado yar uun ka dib markii uu noqday madaxweynaha 2017. Waxa uu qabtay isu soo baxkiisii ​​ugu horreeyay ee dib-u-doorashada wax ka yar bil ka dib markii uu xafiiska qabtay wuxuuna si rasmi ah u noqday musharraxa xisbiga Jamhuuriga Agoosto 2020. Ololaha Trump wuxuu diiradda saaray dambiyada, isagoo ku andacoonaya in magaalooyinka ay hoos ugu dhici doonaan sharci-darro haddii Dimuqraadigu ku guuleysto doorashada. Wuxuu si isdaba joog ah u beeniyey boosaska Biden wuxuuna ka codsaday cunsuriyadda. Laga bilaabo horraantii 2020, Trump wuxuu abuuray shaki ku saabsan doorashada, isagoo ku andacoonaya caddayn la'aan in la musuqmaasuqi doono iyo in isticmaalka baahsan ee waraaqaha waraaqaha ay soo saari doonto khiyaamo doorasho oo ballaaran. Wuxuu xannibay maalgelinta Adeegga Boostada Mareykanka , isagoo sheegay inuu doonayo inuu ka hortago koror kasta oo ku yimaada codbixinta boostada. Wuxuu ku celceliyay inuu diiday inuu sheego inuu aqbali doono natiijada haddii laga guulaysto oo uu ballan qaado in si nabad ah xukunka loogu kala wareejiyo . ===Luminta Biden iyo diidmada natiijada=== Biden wuxuu ku guuleystay doorashadii November 2020, isagoo helay 81.3 milyan cod (51.3 boqolkiiba) Trump's 74.2 milyan (46.8 boqolkiiba ) iyo 306 codadka doorashada ee Trump 's 232 . subaxa ka dib doorashada. Maalmo ka dib, markii Biden la saadaaliyay in uu guulaysanayo, Trump waxa uu si aan sal iyo raad toona lahayn u eedeeyay musuqmaasuqa doorashada. Iyadoo qayb ka ah dadaalka lagu doonayo in lagu baabi'iyo natiijada , Trump iyo xulafadiisa ayaa gudbiyay dacwado badan oo ka dhan ah natiijooyinka , kuwaas oo ay diideen ugu yaraan 86 garsoore oo ka tirsan maxkamadaha gobolka iyo federaalka labadaba iyagoo aan lahayn wax xaqiiqo ah ama sharci ah. Eedeymaha Trump waxaa sidoo kale beeniyay saraakiisha doorashada ee gobolka, Maxkamadda Sare ayaa diiday in ay dhageysato kiis lagu codsanayo in la baabi'iyo natiijada afar gobol oo uu ku guuleystay Biden. Trump wuxuu si isdaba joog ah u raadsaday caawimo si uu u rogo natiijooyinka, isaga oo shakhsi ahaan cadaadis saaraya Jamhuuriga maxalliga ah iyo kuwa haya xafiisyada gobolka, Sharci-dejiyaha Jamhuuriga, Waaxda Caddaaladda, iyo Madaxweyne Ku-Xigeenka Pence, oo ku boorriyay ficillada sida beddelka cod-bixiyeyaasha madaxweynaha , ama in saraakiisha Georgia ay ku dhawaaqeen natiijada "dhammaan" Toddobaadyadii doorashada ka dib, Trump wuu ka baxay hawlihii guud. Waxa uu markii hore ka horjoogsaday saraakiisha dawladda in ay la shaqeeyaan Biden ee ku-meel-gaadhka madaxweynenimada . Saddex toddobaad ka dib, maamulaha Maamulka Adeegyada Guud wuxuu ku dhawaaqay Biden "guuleeyaha muuqda" ee doorashada, isaga oo u oggolaanaya bixinta agabka kala-guurka kooxdiisa. Inkastoo Trump uu sheegay in uu ku taliyay in GSA ay bilowdo hab-maamuuska kala-guurka, weli si rasmi ah uma uusan aqbalin. Trump kama uusan qeybgalin xafladdii Biden ee Janaayo 20. ===Janaayo 6-dii weerarkii Capitol=== Bishii Disembar 2020, waxaa soo baxay warbixino sheegaya in hoggaamiyeyaasha millatariga Mareykanka ay heegan sare ku jireen, saraakiisha darajo sarena ay ka wada hadleen waxa la sameeyo haddii Trump uu ku dhawaaqo sharciga dagaalka . Agaasimaha CIA Gina Haspel iyo General General Mark Milley , oo ah gudoomiyaha Taliyaasha Wadajirka ah ee Shaqaalaha , ayaa ka walaacsanaa in Trump uu isku dayo inqilaab ama tallaabo militari oo ka dhan ah Shiinaha ama Iran. Milley wuxuu ku adkaystay in lagala tashado amar kasta oo militari oo ka yimaada Trump, oo ay ku jiraan isticmaalka hubka nukliyeerka. [[File:2021_storming_of_the_United_States_Capitol_DSC09254-2_(50820534063)_(retouched).jpg|thumb|Dadweyne taageersan Trump intii uu weerarka socday]] Duhurnimadii Janaayo 6, 2021, iyadoo Congress-ka uu caddaynayay natiijada doorashada madaxtinimada ee Capitol US , Trump wuxuu ku qabtay isu soo bax ka dhacay Ellipse oo u dhow . Isagoo ka hadlayay gadaasha muraayad dhalo ah, wuxuu ku baaqay in doorashada la rogo wuxuuna ku booriyay taageerayaashiisa inay "la dagaalamaan sida cadaabta" oo "ay dib u soo ceshadaan waddankeena" iyagoo u socda Capitol. Taageerayaashiisa ayaa markaa sameeyay koox koox ah oo jebisay dhismaha , carqaladeeyay shahaadada waxayna sababtay daad-gureynta Congress-kaaIintii lagu guda jiray weerarka, Trump wuxuu ku dhajiyay baraha bulshada laakiin ma uusan weydiisan rabshado inay kala firdhiyaan. Qoraal uu soo dhigay bartiisa Twitter -ka 6-dii maqribnimo ayuu u sheegay in ay “Guryaha ku tagaan jacayl & nabad”, waxa uu ugu yeeray “wadani-weyn”, waxa uuna ku celiyay in uu ku guuleystay doorashada. Koongarasku mar dambe ayaa dib loo furay oo xaqiijiyay guushii Biden saacadihii hore ee Janaayo 7. In ka badan 140 booliis ah ayaa ku dhaawacmay, shan qofna way dhinteen intii uu socday ama ka dib weerarka. Dhacdadan ayaa lagu tilmaamay isku day afgambi oo uu sameeyay Trump. ==Inta u dhaxaysa madaxweynayaasha (2021-2025)== Markii uu ka tagay Aqalka Cad, Trump waxa uu bilaabay in uu ku noolaado Mar-a-Lago, isaga oo xafiis ka samaystay halkaas sida uu dhigayo sharciga madaxweynayaashii hore . Sheegashadiisa beenta ah ee sii socota ee ku saabsan doorashada 2020 waxaa caadi ahaan loogu yeeraa " beenta weyn " ee uu dhaleeceeyay, inkastoo May 2021, isaga iyo qaar badan oo ka mid ah taageerayaashiisa ay bilaabeen isticmaalka ereyga si ay u tixraacaan doorashada lafteeda. Xisbiga Jamhuurigu wuxuu u adeegsaday sheegashadiisa beenta ah ee ku saabsan doorashada si uu ugu caddeeyo soo rogida xannibaadaha codbixinta cusub ee ay ku jirto. Wuxuu sii waday inuu ku cadaadiyo sharci-dejiyeyaasha gobolka inay joojiyaan doorashada. Si ka duwan madaxweynayaashii hore ee kale, Trump wuxuu sii waday inuu xukumo xisbigiisa; profile 2022 ee New York Times ayaa ku tilmaamay inuu yahay madaxa xisbiga casriga ah . Waxa uu sii waday lacag ururinta, isaga oo kor u qaaday xabad dagaal oo ay ku jiraan in ka badan laba jeer xisbiga Jamhuuriga, oo uu ka faa'iidaystay lacag ururinta musharaxiin badan oo Jamhuuri ah oo lagu qabtay Mar-a-Lago. Inta badan waxa uu diiradda saaray maamulka xisbiga iyo in uu xilal muhiim ah ka dhigo saraakiil isaga daacad u ah. Doorashadii xilliga dhexe ee 2022 , wuxuu taageeray in ka badan 200 oo musharraxiin ah oo u tartamaya xafiisyo kala duwan. Bishii Febraayo 2021, wuxuu diiwaangeliyay shirkad cusub, Trump Media & Technology Group (TMTG), si ay u siiso "adeegyada isku xirka bulshada" macaamiisha Mareykanka. Bishii Maarso 2024, TMTG waxay ku biirtay shirkad soo iibsata ujeedo gaar ah oo Digital World Acquisition waxayna noqotay shirkad dadweyne . Bishii Febraayo 2022, TMTG waxay bilowday Truth Social , oo ah madal warbaahinta bulshada ah. ===Arrimaha sharciga=== Sannadkii 2019-kii, wariye E. Jean Carroll ayaa ku eedeeyay Trump inuu kufsaday 1990-meeyadii, wuxuuna ku dacweeyay sumcad-dil uu u geystay diidmadiisa. Carroll ayaa mar kale dacweeyay 2022 batari iyo sumcad dil dheeraad ah. Waxaa lagu helay inuu mas'uul ka yahay xadgudub galmo iyo sumcad dil waxaana lagu xukumay inuu bixiyo $ 5 milyan hal kiis iyo $ 83.3 milyan kan kale. Maxkamadaha rafcaanka federaalku waxay taageereen natiijooyinkii iyo abaal-marintii Diseembar 2024 iyo Sebtembar 2025, siday u kala horreeyaan. Sannadkii 2022, New York waxay soo gudbisay dacwad madani ah oo ka dhan ah Trump iyada oo ku eedaysay inuu sare u qaaday qiimaha Ururka Trump si uu faa'iido uga helo bixiyeyaasha iyo bangiyada. Waxaa lagu helay inuu mas'uul ka yahay waxaana lagu xukumay inuu bixiyo ku dhawaad ​​$355 milyan oo lagu daray dulsaar. Bishii Agoosto 2025, maxkamadda rafcaanku waxay taageertay mas'uuliyadda Trump iyo ganaaxyada aan lacagta ahayn laakiin waxay meesha ka saartay ciqaabta lacageed oo xad dhaaf ah [[File:Classified_intelligence_material_found_during_search_of_Mar-a-Lago.jpg|thumb|Walax sirdoon oo sir ah ayaa la helay intii lagu jiray raadinta Mar-a-Lago]] Iyada oo la xidhiidha dadaalka Trump ee uu ku doonayo in uu ku joojiyo doorashada 2020 iyo ku lug lahaanshaha weerarkii January 6, December 2022 guddiga Aqalka Maraykanka ee weerarka ayaa soo jeediyay eedeymaha dambiyada ka dhanka ah isaga oo hor istaagay dacwad rasmi ah , shirqool lagu khiyaameeyay Maraykanka , iyo kicinta ama caawinta kacdoonka. Bishii Agoosto 2023, xeerbeegti weyn oo ku taal Fulton County, Georgia , ayaa ku soo oogtay 13 eedeymo, oo ay ku jiraan racketeering , dadaalkiisa uu ku doonayo inuu ku dumiyo doorashada 2020 ee gobolka. Bishii Janaayo 2022, Maamulka Kaydka iyo Diiwaanka Qaranka ayaa soo saaray 15 sanduuq oo dukumeenti ah oo Trump u qaaday Mar-a-Lago ka dib markii uu ka tagay Aqalka Cad, kuwaas oo qaarkood la sifeeyay. Baaritaankii Waaxda Caddaaladda ee xigay, mas'uuliyiintu waxay ka soo saareen dukumeentiyo sir ah oo badan oo qareenadiisa ah. Agoosto 8, 2022, wakiilada FBI waxay Mar-a-Lago ka baadheen dukumeenti si sharci darro ah loo haysto, oo ay ku jiraan kuwa jebinta sharciga basaasnimada , ururinta 11 dukumeenti qarsoodi ah, qaar sir sare leh. Xeer -beegti heer federaal ah oo uu sameeyay La-taliyaha Gaarka ah Jack Smith ayaa Trump ku soo oogay bishii Juun 2023 31 dacwadood oo ah "si ula kac ah u haynta macluumaadka difaaca qaranka" sida hoos timaada Xeerka Basaasnimada , iyo eedeymo kale. Trump wuu diiday dambiga. Bishii Luulyo 2024, garsoore Aileen Cannon ayaa meesha ka saaray kiiska , xukunka Smith magacaabistiisa xeer ilaaliye gaar ah wuxuu ahaa sharci darro. Bishii Maajo 2024, Trump waxaa lagu xukumay 34 dacwadood oo dembi ah oo ka been sheegay diiwaannada ganacsiga . Kiisku wuxuu ka yimid caddayn ah inuu ballansaday lacag-bixinnada lacagta-ka-soo-baxa ee Michael Cohen ee jilaa filimada qaangaarka ah ee Stormy Daniels sida kharashaadka ganacsiga si uu u daboolo eedeymihiisii ​​2006-2007 ee Daniels intii lagu jiray doorashadii 2016. Janaayo 10, 2025, xaakimku wuxuu siiyay Trump xukun ciqaab la'aan ah oo loo yaqaan siideyn shuruud la'aan ah, isagoo sheegay in shuruudaha ciqaabta ay faragelinayaan xasaanadda madaxweynaha. Ka dib markii dib loo doortay, kiiskii carqaladaynta doorashada 2020 iyo kiiskii dukumeentiyada qarsoodiga ahaa waa la eryay iyada oo aan la eedayn siyaasada Waaxda Cadaaladda ee ka dhanka ah dacwad qaadista madaxweynayaasha. ==2024 doorashada madaxweynaha== Bishii Noofambar 2022, Trump wuxuu ku dhawaaqay inuu u tartamayo doorashada madaxtinimada ee 2024 wuxuuna abuuray akoon lacag ururin ah. Bishii Maarso 2023, ololuhu wuxuu bilaabay inuu u weeciyo boqolkiiba toban deeqaha hoggaankiisa PAC . Ololihiisu waxa uu bixiyay $100 milyan oo ku wajahan biilasha sharciga ah March 2024. Intii lagu guda jiray ololaha, Trump wuxuu sameeyay hadallo rabshado wata oo isa soo taraya. Waxa uu sheegay in uu hubayn doono FBI-da iyo Waaxda Caddaaladda ee ka soo horjeeda siyaasaddiisa oo uu u adeegsado militariga si uu u beegsado siyaasiyiinta Dimuqraadiga ah iyo kuwa aan taageersanayn musharaxnimadiisa. Wuxuu adeegsaday hadallo ka daran oo bini'aadantinimada ka dhan ah intii uu madaxweynaha ahaa. Hadalkiisa, isaga oo ugu yeeraya mucaaradkiisa siyaasadeed "cadow", cayayaan, iyo faashiistaha, ayaa taariikhyahannada iyo aqoonyahannada qaarkood ku tilmaameen kalitalisnimo, faashiste oo ka duwan wax kasta oo musharax siyaasadeed uu waligiis ku sheegay taariikhda Mareykanka. Da'da iyo welwelka caafimaadka ayaa sidoo kale kacday intii lagu jiray ololaha, iyada oo dhowr khabiiro caafimaad ah ay muujinayaan kororka xamaasada, hadalka jilicsan iyo dabeecadda . Trump wuxuu xusay "doorasho la musuq-maasuqay" iyo "faragelin doorashada" ka hor iyo in ka badan intii lagu jiray ololihii 2016 iyo 2020 wuxuuna diiday inuu ballan qaado inuu aqbalo natiijada doorashada 2024. Falanqeeyayaasha New York Times ayaa ku tilmaamay tan sida xoojinta "madaxyada aan ku guuleysto; dabo aad khiyaamayso" xeeladaha hadal; Wargeysku waxa uu sheegay in sheegashada doorashada lagu shubtay ay noqotay laf dhabarta ololaha. July 13, 2024, Trump ayaa dhegta lagu toogtay isku day dil oo ka dhacay isu soo bax olole oo ka dhacay magaalada Butler Township, Pennsylvania . Laba maalmood ka dib, Shirweynihii Qaranka ee Jamhuuriga ee 2024 ayaa u magacaabay musharaxa madaxweynenimo. Bishii Sebtembar, waa la bartilmaameedsaday laakiin waxba ma gaarin isku day dil oo Florida ka dhacay . Trump wuxuu ku guuleystay doorashadii Noofambar 2024 isagoo helay 312 codadka doorashada madaxweyne ku xigeenka Kamala Harris's 226. Waxa uu sidoo kale ku guuleystay codadka caanka ah 49.8% Harris' 48.3%. Guushiisa 2024 waxay qayb ka ahayd dib-u-dhac caalami ah oo ka dhan ah xisbiyada xilka haya, oo qayb weyn ka ah sicir bararka 2021-2023 . Dhowr xarumood ayaa ku tilmaamay dib u doorashadiisa soo laabasho aan caadi ahayn. ==Madaxweynaha labaad (2025- hadda)== [[File:Donald_Trump_takes_the_oath_of_office_(2025)_(alternate).jpg|thumb|Dhaarinta xafiiska , waxaa maamula madaxa cadaalada John Roberts , Janaayo 20, 2025]] Trump wuxuu bilaabay markiisa labaad markii uu xilka qabtay Janaayo 20, 2025. Wuxuu noqday shaqsiga ugu da'da weyn ee qabta xilka madaxtinimo , madaxweynihii ugu horreeyay ee dambi culus lagu soo oogay, iyo qofkii labaad ee laba xilli oo aan isku xigta madaxweyne ka noqdo. Isku daygiisii ​​uu ku doonayay inuu ku balaadhiyo awoodda madaxweynaha iyo iska horimaadyada maxkamadaha ayaa lagu tilmaamay inay tahay sifada qeexaysa xilligiisa labaad. ===Ficilada hore, 2025- hadda=== Markii uu xafiiska la wareegay, Trump waxa uu saxeexay amarro fulineed oo taxane ah . Qaar badan oo kuwan ka mid ah waxay tijaabiyeen awooddiisa sharci, waxayna soo saareen tallaabo sharci oo degdeg ah. Wuxuu soo saaray amaro fulineed ka badan maalintiisii ​​ugu horreysay ee madaxweyne kasta. Afar maalmood oo ka mid ah xilli ciyaareedkiisa labaad, falanqaynta uu sameeyay Time waxay ogaatay in ku dhawaad ​​​​saddex-meelood laba meelood ee ficilladiisa fulinta "muraayada ama qayb ahaan muraayadda" soo jeedinta Mashruuca 2025 . Toddobaadyadiisii ​​ugu horreeyay, dhowr ka mid ah ficilladiisa ayaa iska indhatiray ama ku xad-gudbay sharciyada federaalka, qawaaniinta, iyo Dastuurka sida ay qabaan culimada sharciga ee Mareykanka. Bishii ugu horreysay ee maamulkiisa, Trump wuxuu soo saaray sagaashan amar fulineed, qoraallo, iyo awaamiir. Waxa uu u adeegsaday dawladda si uu u beegsado dadka ka soo horjeeda siyaasadda iyo ficilladiisa ka dhanka ah bulshada rayidka ah ayay khubarada sharciga iyo boqollaal saynisyahano siyaasadeed ku tilmaameen mid keli-talis ah oo gacan ka geysta dib-u-dhac dimuqraadi ah . Awaamiirtiisa iyo ficilladiisa waxaa ka soo horjeestay in ka badan 300 oo dacwadood oo dalka oo dhan ah, iyada oo intooda badan ay weli u socdaan maxkamadaha July 2. ===Iskahorimaadyada xiisaha, 2025 - hadda=== Madaxtinimadii labaad ee Trump waxaa lagu tilmaamay in uu leeyahay ilaalin yar oo ka dhan ah iskahorimaadyada danaha marka loo eego kii ugu horreeyay, iyo jabinta tobannaan sano oo xeerarka anshaxa. Waxa uu sii waday shirkad si guud looga ganacsado oo ku taal Trump Media & Technology Group , wuxuuna u kala beddelay adeegyo maaliyadeed. Waxa uu daba galay heshiisyo cusub oo hanti ma guurto ah oo dibadda ah oo ay ku lug leeyihiin hay'ado dawladeed oo xidhiidh la leh, waxana uu lahaa dhawr shirkadood oo calaamadayn iyo shati bixin ah oo uu ku iibinayo badeecooyinka sumadda Trump. Waxa uu ka faa'iideystey xafladaha lagu qabto hoteeladiisa iyo koorsooyinkiisa golf-ka, hantidiisana ma gelin kalsooni indho-la'aan ah, sidii madaxweynayaashii hore ay yeeli jireen. Bishii Agoosto 2025, shaacinta qasabka ah ee Trump ee maalgashiga ayaa muujisay in, tan iyo markii uu xafiiska la wareegay, uu sameeyay 690 iibsasho curaarta degmada iyo saamiyada shirkadaha oo wadartoodu ay dhan tahay ugu yaraan $104 milyan. Waxaa ku jiray saamiyada shirkadaha ay saameeyeen isbeddelada uu ku sameeyay siyaasadaha federaalka. Trump waxa uu meesha ka saaray hab-raacii anshaxa ee maamulkii hore iyo fulinta sharciyada mamnuucaya laaluushka iyada oo aan la samayn hab-raacyo anshaxeed oo rasmi ah oo loogu talagalay dadka loo magacaabayo siyaasadda, kuwaas oo qaar badan oo ka mid ah ay la soo galeen maamulkiisa "liiska aan caadiga ahayn ee weyn ee isku dhacyada xiisaha leh". Waxa uu meesha ka saaray eedeymihii musuqmaasuqa ee ka dhanka ahaa siyaasiyiintii xiriirka la lahaa isaga wuxuuna joojiyay dhaqangelinta sharciga mamnuucaya in shirkadaha ka shaqeeya Mareykanka ay laaluushaan dowlado shisheeye. Trump wuxuu bilaabay, dallacsiiyay, oo shakhsi ahaan uga faa'iidaystay laba calaamadood oo cryptocurrency ah ("qadaadiicda meme"), $ Trump iyo $ Melania. Waxa kale oo uu si toos ah uga faa'iidaystay qoyskiisa shirkadda cryptocurrency World Liberty Financial , taas oo ku hawlan isku-dhafka aan horay loo arag ee ganacsiga gaarka loo leeyahay iyo siyaasadda dawladda. Bishii Luulyo 2025, maamulka Trump wuxuu Qatar ka aqbalay $400 milyan diyaarad qaali ah si uu ugu adeego Air Force One ilaa dhamaadka xilli ciyaareedkiisa labaad ka dibna loo wareejiyo maktabadiisa madaxtooyada. Dib u habeynta sida Air Force One ayaa lagu qiyaasay inay ku kacayso ilaa $1 bilyan. ===Joojinta guud ee shaqaalaha federaalka=== Trump wuxuu ka hirgaliyay shaqo joojinta guud ahaan dowladda federaalka wuxuuna amray in shaqada teleefoonka shaqaalaha federaalka lagu joojiyo 30 maalmood gudahood. Wuxuu amar ku bixiyay in dib u eegis lagu sameeyo jagooyin badan oo shaqaale rayid ah oo xirfadeed iyada oo ujeedadu tahay in dib loogu kala saaro boosaska la rabo iyada oo aan lahayn ilaalin shaqo. Waxa uu bilaabay joojinta shaqada guud ee shaqaalaha federaalka, oo ay ku tilmaameen khabiirada sharciga inay yihiin kuwo aan horay loo arag ama ku xad-gudbay sharciga federaalka, iyada oo ujeedadu tahay in lagu beddelo shaqaale si aad ah ula socda ajendihiisa. Dabayaaqadii Febraayo, maamulku waxa uu shaqada ka eryay in ka badan 30,000 oo qof. Si loo fududeeyo joojinta dheeraadka ah, waxay qaadatay tarjumaad sharci oo cusub oo si weyn u ballaarinaysa qaybaha iyo wakaaladaha loo arko inay haystaan ​​​​ammaanka qaranka shaqadooda aasaasiga ah, oo ku dhawaaqaya ururada shaqaalaha federaalka ee kala duwan "cadow". Amarka fulinta dabayaaqadii March ee ku salaysan tarjumaaddan ayaa ka saaray daraasiin waaxyo iyo wakaaladaha barnaamijyada xiriirka maamulka shaqada ee federaalka , taasoo ku kaliftay inay dacweeyaan si ay u buriyaan heshiisyadooda gorgortanka wadareed , kaas oo ka saari kara ilaalinta ururka hal milyan oo shaqaale federaal ah. Wuxuu amar ku bixiyay in la joojiyo kala duwanaanshaha, sinnaanta, iyo ka mid noqoshada (DEI) mashaariicda dawladda federaalka wuxuuna ku meeleeyay shaqaalaha xafiisyada DEI fasax. Waxa uu buriyay Amarka Fulinta ee Lyndon B. Johnson ee 1965 ee 11246 , kaas oo amrayay in qandaraaslayaasha federaalku ay qaadaan tallaabo cad oo lagu joojinayo takoorka jinsiyadeed. Waxtarka Trump iyo Elon Musk 's Department of Government waxay si weyn u burburiyeen dhowr hay'adood oo federaal ah oo ay ku jiraan USAID iyo Waaxda Waxbarashada , iyagoo keli ah shaqada ka eryay dhowr kun oo shaqaale ah, waxayna hoos u dhigtay hawlaha maamulka ilaa ugu yaraan sharci. Ficilada qaar, sida isku dayga lagu burburinayo Xafiiska Ilaalinta Maaliyadeed ee Macmiilka , waxaa hakiyay maxkamadaha federaalka. Qaar badan oo ka mid ah ficilladiisu waxay isku dayeen inay keenaan hay'ado madax-bannaan oo taariikhi ah oo hoos yimaada laanta fulinta oo si toos ah u hoos timaada qaabab yar. ===Cafisyada iyo isdhaafsiga, 2025- hadda=== Sida madaxweynanimadiisii ​​ugu horeysay, Trump wuxuu si joogta ah u hareer maray Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Cafiska . Waxa uu ku rakibay siyaasad daacad ah Ed Martin kaas oo ku tilmaamay sababta cafis loo bixiyo "Ma jiro MAGA ka tagay". Cafiskii Trump iyo deeqaha naxariista waxay door bideen xulafada siyaasadeed iyo kuwa daacadda u ah, oo si aan loo kala sooc lahayn loo cafiyay "kuwa xoogga badan, caanka ah, si fiican ugu xiran iyo maalqabeenada" ee lagu eedeeyay dambiyada cadaanka ah. Trump waxa uu cafis u fidiyay dhammaan 6-dii January rabshadihii lagu xukumay ama lagu soo oogay maalintiisii ​​ugu horreysay ee xafiiska, oo ay ku jiraan kuwa si xun u weeraray booliiska, isaga oo cafiyay in ka badan 1,500 oo uu cafiyay xukunnada 14. ===Siyaasadda gudaha, 2025- hadda=== Trump wuxuu ka dhaxlay dhaqaale adkeysi leh maamulka Biden, kobaca dhaqaalaha, shaqo la'aanta yar, iyo sicir bararka hoos u dhaca. Waxa uu ku amray wakaaladaha in ay joojiyaan dhaqan gelinta xeerarka aan la jeclayn iyaga oo isku dayaya in si weyn loo xakameeyo taasoo khubarada sharcigu ay ku tilmaameen sharci-darro iyo lid ku ah tobanaan sano ee sharciga federaalka. Waxa uu raadiyay in dawladdu ay maamusho ganacsiyo gaar ah oo uu ka tago dhaqanka suuqa xorta ah ee muxaafidka ah , halkii uu doorbidi lahaa hanti-wadaaga dawladda isaga oo si toos ah u qaadanaya saamiga dawladda ee sinnaanta shirkadaha waaweyn ee Maraykanka. Trump wuxuu joojiyay oo joojiyay deeqihii federaalka wuxuuna sameeyay dhimis ballaaran oo cilmi baaris ah, kuwaas oo dhowr ka mid ah ay heleen garsoorayaasha iyo Xafiiska Xisaabtanka ee Dowladda inay yihiin sharci darro iyo dastuuri. Waxa uu kor u qaaday diidmada isbeddelka cimilada iyo macluumaadka khaldan, oo u magacaabay saliidda, gaasta, iyo kiimikooyinka u ololeeya EPA si ay u beddelaan xeerarka cimilada iyo xakamaynta wasakhowga. Trump wuxuu ku tiirsanaa ku dhawaaqida xaaladaha degdegga ah ee qaranka si uu u caddeeyo boqollaal ficil oo uu ka gudbo ansixinta kongareeska ama dib u eegista sharciga. Tusaale ahaan, wuxuu ku dhawaaqay xaalad degdeg ah oo tamarta qaranka ah, taasoo u oggolaanaysa joojinta xeerarka deegaanka, dabcinta sharciyada soo saarista shidaalka iyo xaddididda mashaariicda tamarta la cusboonaysiin karo. Waxa uu bilaabay dib-u-eegis ku saabsan "sharciga iyo sii socoshada ku-dhaqanka" ee raadinta khatarta EPA , taas oo ah saldhigga ugu badan ee xeerarka federaalka ee gaaska aqalka dhirta lagu koriyo, oo mar kale ka baxay US Heshiiskii Paris ee isbedelka cimilada. Burburinta hay'adaha dawladda ee fulinaya sharciyada ka dhanka ah musuqmaasuqa siyaasadeed iyo khiyaanada cad, Trump wuxuu hoos u dhigay Waaxda Caddaaladda ee Waaxda Cadaaladda Dadweynaha 30 ilaa shan qareen, wuxuu shaqada ka eryay 17 kormeerayaal madax -bannaan oo ka tirsan hay'adaha dawladda iyo 12 xubnood oo ka tirsan hay'adaha kormeerka madax-bannaan ee 7 iyo kormeerayaasha Xafiiska FBI-da ee Washington oo baaray eedeymaha musuqmaasuqa iyo musuqmaasuqa ee ka dhanka ah saraakiisha dowladda iyo xubnaha Congress-ka. Wuxuu cafiyay ama laalay eedeymaha ka dhanka ah saraakiisha lagu eedeeyay musuqmaasuq. Trump wuxuu u aaneeyay dhibaatooyinka bulshada kala duwanaanshaha, sinnaanta, iyo ka mid noqoshada (DEI) hindisayaasha iyo baraarugga . Isbarbardhigga kala duwanaanshaha iyo karti-darrada, wuxuu beddelay siyaasadihii kala-duwanaanshaha ee dawladda federaalka. Waxa uu damcay in uu dib ugu sameeyo bulshada rayidka ah dookhiisa amarka fulinta. On DEI iyo nacaybka nacaybka, wuxuu u hanjabay hay'adaha dhaqanka iyo lixdan jaamacadood, wuxuuna ku qasbay shirkadaha sharciga inay u hoggaansamaan ajandihiisa siyaasadeed. Trump ayaa balaariyay adeegsiga gudaha ee ciidamada wuxuuna amray in la geeyo magaalooyin dhowr ah oo xisbiga Dimuquraadiga uu hogaamiyo , wuxuuna ku hanjabay inuu sii balaarin doono howlgalladiisa. ===Siyaasadaha ka-hortagga LGBTQ+=== Intii lagu jiray madaxweynanimadii labaad, Trump wuxuu bilaabay olole dagaal oo ka dhan ah LGBTQ + iyo gaar ahaan siyaasadaha ka-hortagga jinsiga ee gudaha iyo dibaddaba, oo maamulkiisu u soo bandhigay sidii wax looga qaban lahaa " fikirka jinsiga ". Siyaasadahan waxay doonayeen inay baabi'iyaan aqoonsiga federaalka ee dadka transgender-ka ah, ka xayuubinta dadka transgender ilaalinta sharciga iyo in laga tirtiro aqoonsiga trans ee nolosha guud. Iyadoo loo marayo amarro fulineed oo isdaba-joog ah iyo ficilo kale, maamulkiisu wuxuu si adag u qeexay jinsiga si adag bayoolooji dhalashada, laga mamnuucay dadka ka soo jeeda milatariga, xaddidan ama la daboolay daryeelka caafimaadka jinsiga, oo ka soo horjeeda luqadda loo dhan yahay , cilmi-baaris iyo agab waxbarasho oo faafreeb ah, iyo bartilmaameedyada dugsiyada, jaamacadaha, iyo xarumaha fikradda. Tallaabooyin dheeri ah ayaa ka mamnuucay ciyaartooyda transgender-ka ciyaaraha, helitaanka baasaboor xaddidan, waxayna sii hurisay dadaallada caalamiga ah ee lagu wiiqayo xuquuqda trans. Waxaa weheliya hadallo muujinaya dadka ka beddelka jinsiga inay yihiin khatar bulsho, siyaasadahani waxay kiciyeen caqabado sharciyeed oo baahsan, cambaarayn ka timid kooxaha xuquuqul insaanka, iyo kor u kaca socdaalka iyo sheegashooyinka magangelyo ee ay qabaan dadka isku jinsiga ah ee Maraykanka ah ===Hal Xeer Bill Qurux Badan=== Bishii Luulyo 2025, Trump wuxuu saxiixay sharciga hal-abuurka quruxda badan . Sharcigu waxa uu ka dhigay dhimista cashuurta cashuur dhimista iyo sharciga shaqada 2017 mid joogto ah waxana uu ku daray cashuur dhimis dheeraad ah oo dhan ku dhawaad ​​$4.5 trillion, inta badan ka faa’iidaysanaysa dakhliga ugu sarreeya oo dadka ku kaca dakhliga ugu hooseeya $1,600 sanadkii; kordhinta dhaqaalaha difaaca qaranka, masaafurinta, darbiga xuduudka, iyo gaashaanka gantaalaha; lagana saaray cashuurtii laga qaadi lahaa mashaariicda tamarta nadiifka ah iyadoo la isticmaalayo ilaha tamarta la cusboonaysiin karo sida dabaysha iyo tamarta cadceedda iyo kuwa iibsada baabuurta korontada. Sharcigu wuxuu jaray maalgelinta Medicaid iyo SNAP wuxuuna ku daray shuruudo shaqo oo dheeraad ah oo loogu talagalay u-qalmitaanka iyo $35 lacag-bixineed ee adeegyada Medicaid qaarkood; dhimista iyo shuruudaha dheeraadka ah ayaa dhaqan galaya ka dib doorashada guud ee 2026. Sharciga waxaa saadaaliyay Xafiiska Miisaaniyadda Kongareeska inuu ku kordhiyo dhimista miisaaniyada $3.4 trillion marka la gaaro 2034, sababa 11.8 milyan oo qof inay lumiyaan caymiska Medicaid, iyo meesha laga saaro dheefaha SNAP ee seddex milyan oo qof. ===Socdaalka, 2025- hadda=== Maalmihiisii ​​ugu horreeyay ee xafiiska, Trump waxa uu ku amray ilaalada xuduudaha in ay si kooban u tarxiilaan soogalootiga sharci darrada ah ee ka soo gudbaya xadka, isaga oo curyaamiyay barnaamijka CBP One ee loo isticmaalay in lagu jadwaleeyo xuduudaha. Waxa uu dib u bilaabay hadhaagii siyaasadda Mexico , waxa uu kooxaha daroogada u magacaabay kooxo argagixiso ah, waxana uu amray in dib loo bilaabo dhismaha darbiga xuduudka. Hawlgallada masaafurinta ayaa marka hore diiradda saaray "liiska bartilmaameedka" ee dambiilayaasha la sameeyay ka hor xilliga labaad ee Trump. Kadibna maamulkiisu wuxuu meesha ka saaray magangelyo codsadayaasha ku guul daraystay inay buuxiyaan shuruudaha, waxay laashay xaaladda sii-daynta sharafeed ee muhaajiriinta ku soo galay US iyadoo la raacayo CBP One iyo CHNV sii-daynta sharafeed bini'aadantinimo, waxay isku dayeen inay ka saaraan dhalashada dhalashada , waxayna hakiyeen Barnaamijka Ogolaanshaha Qaxootiga . Bishii Maarso, wuxuu u adeegsaday Xeerka Cadawga Shisheeyaha ee 1798 si uu u xidho muhaajiriinta sharci darrada ah maxkamad la'aan -mid ka mid ah "khalad maamul" iyo inta badan iyada oo aan lahayn diiwaannada dambiyada -Xarunta Xakamaynta Argagaxisada ee El Salvador. Wuxuu bartilmaameedsaday dhaqdhaqaaqayaasha , muhaajiriinta sharciga ah, dalxiisayaasha, iyo ardayda fiisaha leh kuwaas oo muujiyay dhaleeceynta siyaasaddiisa ama u doodista Falastiiniyiinta. Dhowr muwaadiniin Maraykan ah ayaa la xidhay oo la tarxiilay . ===Siyaasadda Dibadda, 2025- hadda=== Muddadii labaad ee Trump siyaasaddiisa arrimaha dibadda waxaa siyaabo kala duwan loogu sifeeyay Imperialist , balaarin , go'doomiye , iyo autarkist , iyadoo adeegsanaysa fikradda " America First " oo ah asaaskeeda. Maamulkiisu wuxuu door biday awood adag si uu u gaaro yoolalka siyaasadda dibadda, wuxuuna burburiyay ama ka laabtay taageerada ururada gudaha iyo kuwa caalamiga ah ee u heellan horumarinta awoodda jilicsan ee Maraykanka . Dhaqdhaqaaqyada ayaa lagu tilmaamay inay hoos u dhigayaan saamaynta Maraykanka ee caalamiga ah iyo abuurista bannaan ay buuxiyeen Ruushka iyo Shiinaha . Xidhiidhka Trump ee xulafada waxa uu ahaa macaamil ganacsi oo u dhexeeyay danayn la'aan ilaa cadaawad, oo ay ku jiraan hanjabaad ku darida. Bishii Febraayo 2025, Trump iyo madaxweyne ku xigeenka Vance waxay ku dhaleeceeyeen madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelenskyy kulan muran badan dhaliyay oo telefishinka laga sii daayay. Warbaahinta ayaa ku tilmaantay iska hor imaad aan hore loo arag oo dhex maray madaxweyne Maraykan ah iyo madax ajnabi ah . Trump iyo maamulkiisa imaan doona ayaa gacan ka geystay dhexdhexaadinta xabbad joojinta dagaalka Gaza oo ay weheliyaan maamulka Biden, oo la dhaqan galiyay maalin ka hor caleema saarkiisa. Bishii Maarso, Israa'iil waxay jebisay xabbad-joojintii . Siyaasadaha dhaqaalaha ee Trump ayaa lagu tilmaamay inay yihiin kuwo ilaalinaya , iyadoo Trump uu ku soo rogay canshuuraha dalalka intooda badan, oo ay ku jiraan canshuuraha waaweyn ee la-hawlgalayaasha ganacsiga ee Shiinaha, Canada, iyo Mexico. Wuxuu bilaabay dagaal ganacsi oo caalami ah , isagoo ku soo rogay canshuuro heerkii ugu sarreeyay tan iyo 1930kii Smoot-Hawley Tariff Act ee bilawga diiqada weyn . Dhaqaale-yahannadu waxay ku doodeen in maamulku uu si khaldan u fahmay xiriirka ka dhexeeya dhimista ganacsiga iyo canshuuraha, iyaga oo isticmaalaya fikrado khaldan. Narendra Modi ayaa ka falceliyay 50 boqolkiiba tacriifta Trump ee soo dejinta Hindiya isaga oo sii xoojinaya xiriirka Shiinaha. Wuxuu hakiyay tabarucaadkii dhaqaale ee Maraykanku siin jiray Ururka Ganacsiga Adduunka . ===Garsoorka, 2025 – hadda=== Garsoorayaasha federaalku waxay u arkeen qaar badan oo ka mid ah falalka maamulka inay yihiin sharci-darro. Ka dib dib-u-dhac xagga sharciga ah, Trump wuxuu kordhiyey dhaleeceynta garsoorka wuxuuna ku baaqay in la soo oogo garsoorayaasha federaalka ee isaga ka soo horjeeday. Wuxu u hanjabay, saxeexay tallaabooyinka fulinta, waxaanu amray in baadhitaan lagu sameeyo dadka ka soo horjeeda siyaasadda, dhaleecaynta, iyo ururrada la safan Xisbiga Dimuqraadiga. Bartamihii Luulyo, falanqaynta Washington Post waxay ogaatay inuu ka soo horjeestay garsoorayaasha iyo maxkamadaha qiyaastii saddex meelood meel dhammaan kiisaska isaga ka dhanka ah, falalka ay ku tilmaameen khubarada sharciga inay yihiin kuwo aan horay loo arag maamul kasta oo madaxweyne ah. ( 654 ) Diidmada amarada maxkamada iyo sheegashadiisa xaq u lahaanshaha maxkamadaha waxay cabsi galisay khubarada sharciga qalalaasaha dastuuriga ah . Falanqaynta badan oo ay sameeyeen aqoonyahanno akadeemiyadeed iyo The New York Times waxay ogaadeen in labada garsoore ee Jamhuuriga iyo Dimuqraadigu ay heleen cillado badan oo dastuuri ah iyo qaanuuneed oo leh siyaasadaha maamulka Trump. Maamulkiisu wuxuu caddeeyey xuquuq dastuuri ah oo ah inuu iska indhatiro sharciga federaalka isagoo sabab uga dhigaya dhowr tallaabo sida diidmadiisa inuu dhaqan geliyo mamnuucista federaalka ee TikTok , iyada oo khubarada sharciga ay ku tilmaameen inay tahay "awood dastuuri ah oo lagu tallaalayo dhinacyada gaarka ah inay ku kacaan falal kale oo sharci darro ah iyada oo aan la ciqaabin". Waxa kale oo uu ku hawlanaa beegsiga aan hore loo arag ee shirkadaha sharciga iyo qareennada oo hore u matalay jagooyin lid ku ah naftiisa. ==Dhaqan siyaasadeed iyo hadal-hayn== Laga soo bilaabo ololihiisii ​​2016, siyaasadda Trump iyo hadal-hayntiisa ayaa horseeday abuuritaanka dhaqdhaqaaq siyaasadeed oo loo yaqaan Trumpism. Mawqifkiisa siyaasadeed waa populist ,oo si gaar ah loogu tilmaamay populist garabka midig . Waxaa lagu tilmaamay inuu aqbalay xag-jirnimada midigta-fog , wuxuuna ka caawiyay inuu keeno fikradaha iyo ururrada midigta fog ee guud ahaan. Qaar badan oo ka mid ah ficilladiisa iyo hadalladiisa ayaa lagu tilmaamay inay yihiin kuwo kali-talis ah oo gacan ka geysta dib-u-dhac dimuqraadi ah . Trump waxa uu ku riixay balaadhinta awoodda madaxweynanimada iyada oo la raacayo tafsiir maxalli ah oo ku saabsan aragtida fulinta midaysan . Saldhiggiisa siyaasadeed waxa la barbar dhigay cibaadaysi shakhsiyeed . Hadalka Trump iyo ficilkiisa ayaa lagu eedeeyay in uu abuuray oo uu uga sii daray cadhada iyo kalsooni darada iyada oo la adeegsanayo sheeko "annaga" iyo "iyaga" . Wuxuu si cad oo joogto ah u dhaleeceeyaa jinsiyadda, diinta, iyo qowmiyadaha laga tirada badan yahay, iyo culimadu waxay si joogto ah u ogaadaan in nacaybka jinsiyadeed ee ku saabsan madowga, soogalootiga, iyo Muslimiinta ay yihiin saadaalinta ugu fiican ee taageerada Trump. Hadaladiisa waxa lagu tilmaamay in uu isticmaalay cabsi-cabsi iyo maangaabnimo taas oo sii xoogaysatay ololihiisii ​​madaxtinimada ee 2024 . Wuxuu sheegay inuu rumaysan yahay in awoodda dhabta ahi ay ka timaad cabsi. Dhaqdhaqaaqa Alt-right ayaa isku duubay oo taageeray musharaxnimadiisa, taas oo ay ugu wacan tahay qayb ka mid ah diidmada dhaqamada kala duwan iyo socdaalka . Waxa uu leeyahay rafcaan xooggan oo loogu talagalay codbixiyayaasha Masiixiyiinta ah ee wacdiya iyo waddaniyiinta Masiixiyiinta ah , iyo dibad-baxyadiisa waxay qaataan calaamadaha, odhaahda, iyo ajandaha waddaniyadda Masiixiyiinta. Trump waxa uu sidoo kale u adeegsaday shuuci ka soo horjeeda hadaladiisa, isaga oo si joogta ah ugu yeeraya kuwa ka soo horjeeda " Communists " iyo " Marxists ===Aragtida jinsiyadeed iyo jinsiga=== Qaar badan oo ka mid ah faallooyinka iyo ficillada Trump ayaa lagu sifeeyay cunsurinimo. Ra'yi ururin qaran oo 2018 ah, qiyaastii kala badh ka mid ah jawaab bixiyaasha ayaa sheegay inuu yahay cunsuri; in badan oo ka mid ah waxay aaminsanaayeen in uu ku dhiirraday cunsuriyiinta. Dhowr daraasadood iyo sahanno ayaa lagu ogaaday in dabeecadaha cunsuriyadu ay kiciyeen siyaasadiisa siyaasadeed oo ay aad uga muhiimsan yihiin arrimaha dhaqaalaha ee lagu go'aaminayo daacadnimada codbixiyayaasha Trump. Dabeecadaha cunsuriyiinta iyo Islaam nacaybka ayaa ah tilmaamo xooggan oo muujinaya taageerada Trump. Waxaa lagu eedeeyay cunsurinimo isagoo ku adkeystay koox ka kooban shan dhalinyaro madow iyo Latino ah inay kufsadeen haweeney caddaan ah kiiska 1989 Central Park jogger , xitaa ka dib markii laga saaray 2002. Sannadkii 2011-kii, Trump waxa uu noqday hoggaamiyihii hormoodka u ahaa fikradda shirqoolka cunsuriga ah ee "dhalasho" ee ah in Barack Obama, madaxweynihii ugu horreeyay ee madow ee Mareykanka, uusan ku dhalan Mareykanka. Waxa uu ku andacooday in uu ku cadaadiyay dawladda in ay daabacdo warqadda dhalashada Obama, taas oo uu u arkay in ay tahay khiyaano. Waxa uu qiray in Obama uu ku dhashay Maraykanka bishii Sebtembar 2016, inkasta oo la sheegay in uu si gaar ah u muujiyay aragtida dhalashada ee 2017. Intii lagu jiray ololihii doorashada 2024, wuxuu sameeyay weeraro been abuur ah oo ka dhan ah aqoonsiga jinsiyadeed ee ka soo horjeeda, Kamala Harris, kaas oo lagu tilmaamay inay xasuusinayaan fikradda shirqoolka dhalashada. Ololihiisii ​​2024 waxa uu si weyn u adeegsaday luqadda bini'aadantinimada ka-hortagga ah iyo fikradaha jinsiyadeed . Sannadkii 2025, wuxuu kor u qaaday sheegashooyinka beenta ah ee xasuuqa cadaanka ah ee Koonfur Afrika wuxuuna abuuray barnaamijka qaxootiga ee Koonfur Afrika . Trump ayaa caado u ah inuu dumarka xaqiro marka uu la hadlayo warbaahinta iyo baraha bulshada. Wuxuu sameeyay faallooyin xunxun, wuxuu naqdiyay muuqaalka dumarka, wuxuuna u tixraacay iyaga oo isticmaalaya ereyo sharaf leh. Laga bilaabo 2020, 26 dumar ah ayaa si fagaare ah ugu eedeeyay anshax-xumo galmo , oo ay ku jiraan kufsi, dhunkasho ogolaansho la'aan, xoqid, fiirinta goonnada haweenka hoostooda, iyo ku lugaynta tartamayaasha qaan-gaarka ee qaawan. Eedeymahaas wuu diiday. Bishii Oktoobar 2016, 2005 " murafoon kulul " ayaa soo baxay isaga oo ku faanaya dhunkashada iyo dhunkashada haweenka iyaga oo aan raalli ka ahayn, isaga oo leh, "Markaad xiddig tahay, waxay kuu oggolaadaan inaad sameyso. Wax kasta waad sameyn kartaa ... Ku qabo feerka . " Waxa uu faallooyinka ku tilmaamay "hadal-qol-badel". Dhacdadan oo si baahsan u soo bandhigtay warbaahinta ayaa keentay raaligelintiisii ​​ugu horreysay ee dadweynaha, oo la duubay intii lagu jiray ololihiisii ​​​​madaxweynaha 2016. ===Isku xirka rabshadaha iyo dembiyada nacaybka=== Trump ayaa loo aqoonsaday in uu fure u yahay kordhinta rabshadaha siyaasadeed ee Mareykanka, isaga oo ka dhan ah iyo mid ka dhan ah. Waxaa lagu tilmaamaa inuu ku qanacsan yahay xagjirnimada, aragtiyaha shirqoolka sida Q-Anon , iyo dhaqdhaqaaqyada xagjirka ah ee midigta fog ilaa xad ka weyn madaxweyne kasta oo Maraykan ah oo casri ah, iyo ku lug lahaanshaha argagixisannimada stochastic . Cilmi-baaristu waxay soo jeedinaysaa in hadalka Trump uu la xiriiro kororka dhacdooyinka dembiyada nacaybka, iyo in uu leeyahay saameyn xoog leh oo ku saabsan muujinta dabeecadaha nacaybka ah sababtoo ah sida caadiga ah ee ereyada jinsiyadeed ee cad. Intii lagu jiray ololihiisii ​​2016, wuxuu ku booriyay ama ammaanay weerarrada jireed ee ka dhanka ah dibad-baxayaasha ama wariyeyaasha. Eedeysaneyaal badan oo lagu baaray ama lagu soo oogay falal rabshado wata iyo dambiyada nacaybka ayaa soo xigtay hadalladiisa isagoo ku doodaya inaysan ahayn dambiile ama ay tahay inay helaan dabacsanaan. Dib u eegis dalka oo dhan ay samaysay ABC News bishii Maajo 2020 ayaa lagu aqoonsaday ugu yaraan 54 kiis oo danbi ah, laga bilaabo Agoosto 2015 ilaa Abriil 2020, kaas oo loogu yeedhay xidhiidh toos ah oo rabshado ama hanjabaado rabshado ah oo inta badan ay geystaan ​​ragga cadaanka ah iyo ugu horrayn ka dhanka ah dadka laga tirada badan yahay. Diidmada Trump ee ah in uu cambaareeyo kooxda cadaanka ah ee Proud Boys intii lagu jiray dooddii madaxweynenimada ee 2020 iyo faallooyinkiisii, "Wiilasha sharafta leh, istaaga oo garab istaaga", ayaa la sheegay in ay keentay in la kordhiyo shaqaaleysiinta kooxda Trump. Cilmi-baarayaasha la-dagaalanka argagixisanimada ayaa ku tilmaamay taariikhdiisa caadiga ah iyo dib-u-eegistiisa ee Janaayo 6 weerarkii Capitol, iyo bixinta naxariista dhammaan Janaayo 6 rabshad-wadayaasha , sida dhiirigelinta rabshadaha siyaasadeed ee mustaqbalka. ===Aragtiyo shirqool=== Tan iyo ka hor madaxweynanimadiisii ​​ugu horreysay, Trump wuxuu kor u qaaday fikrado badan oo shirqool ah, oo ay ku jiraan Obama "dhalashada", diidmada isbedelka cimilada , iyo faragelinta Ukraine ee lagu eedeeyay doorashadii Mareykanka . Kadib doorashadii madaxweynaha ee 2020, wuxuu kor u qaaday fikradaha shirqoolka ee guuldaradiisa kuwaas oo lagu sifeeyay " beenta weyn ===Hadalo been ah ama marin habaabin ah=== [[File:2017-_Donald_Trump_veracity_-_composite_graph.png|thumb|Xaqiiq-baarayaasha ka socda Washington Ku dhaji , Toronto Star , iyo CNN waxay soo ururiyeen xog ku saabsan "dacwooyin been ah ama marin-habaabin ah" (asalka orange) iyo "sheegashada beenta ah" (violet foreground).]] Trump wuxuu si joogta ah u sheegaa hadalo been abuur ah oo uu ku jiro hadalo fagaare ah, ilaa xad aan horay loo arag siyaasada Mareykanka . Beentiisu waa qayb gaar ah oo ka mid ah aqoonsigiisa siyaasadeed waxaana lagu tilmaamay inay tahay dab-damis . Hadaladiisa beenta ah iyo marin habaabinta ah waxaa lagu diiwaangeliyay xaqiiqooyin-hubi , oo ay ku jiraan The Washington Post , kaas oo 30,573 been abuur ah ama been abuur ah oo uu sameeyay intii lagu jiray madaxwaynihii ugu horreeyay, oo sii kordhaya waqti ka dib. Qaar ka mid ah been-abuurka Trump waxay ahaayeen kuwo aan faa'iido lahayn, halka kuwa kalena ay lahaayeen saameyn aad u fog, sida dhiirrigelintiisa aan la hubin ee dawooyinka ka hortagga duumada sida daaweynta COVID-19, taasoo keentay yaraanta Maraykanka ee daawooyinkan iyo iibsashada argagaxa ee Afrika iyo Koonfurta Aasiya. Macluumaad kale oo khaldan, sida si khaldan loogu sheegay kororka dambiyada England iyo Wales "fidinta argagixisada xagjirka ah", waxay u adeegtay ujeedooyinkiisa siyaasadeed ee gudaha. Weeraradiisa waraaqaha waraaqaha boostada iyo dhaqamada kale ee doorashada ayaa wiiqay kalsoonida dadweynaha ee hufnaanta doorashada madaxweynaha 2020, halka xog-warrankiisa ku saabsan masiibada uu dib u dhigay oo uu wiiqay jawaabta qaranka ee ku wajahan. Caadiyan kama cudur daarato beentiisa. Ilaa 2018, warbaahintu marar dhif ah ayay beentiisa ugu yeertay been, oo ay ku jirto markii uu ku celceliyay hadallo been abuur ah. ===Baraha bulshada=== Joogitaanka baraha bulshada ee Trump ayaa soo jiitay indhaha caalamka kadib markii uu ku biiray Twitter-ka sanadkii 2009. Waxa uu si isdaba joog ah u soo dhigayay ololihiisii ​​2016-kii iyo intii uu madaxweyne ahaa ilaa Twitter-ka uu mamnuucay ka dib weerarkii 6-dii Janaayo. Wuxuu inta badan isticmaali jiray Twitter si uu si toos ah ula xiriiro dadweynaha oo uu u leexiyo saxaafadda; ee 2017, xoghayntiisa saxaafadda ayaa sheegay in tweets- kiisa uu ka kooban yahay bayaannada rasmiga ah ee madaxweynaha. Intii lagu jiray ololihiisii ​​2024 iyo madaxweynanimada labaad wuxuu si joogta ah u dhajiyay waxyaabo AI-soo saaray naftiisa sida astaanta dhaqanka pop-ka ama muhaajiriinta ku jeesjeesa. Ka dib sanado badan oo dhaleecayn ah oo loogu ogolaaday Trump in uu ku dhejiyo macluumaad khaldan iyo been abuur, Twitter ayaa bilaabay in uu ku dhejiyo qaar ka mid ah tweetskiisa hubinta xaqiiqda May 2020. Isagoo ka jawaabaya, wuxuu sheegay in shabakadaha warbaahinta bulshada "gebi ahaanba aamusin" muxaafidka oo uu "si adag u xakameyn doono, ama xidhi doono". Kadib weerarkii Janaayo 6, waxaa laga mamnuucay Facebook , Instagram , Twitter, iyo aalado kale. Luminta joogitaankiisa warbaahinta bulshada ayaa hoos u dhigtay awoodda uu u leeyahay inuu qaabeeyo dhacdooyinka oo la xidhiidha hoos u dhac weyn oo ku yimid mugga macluumaadka khaldan ee Twitter. Bishii Feebaraayo 2022, waxa uu bilaabay bar-kulanka bulshada ee Truth Social halkaas oo uu ku soo jiitay qayb ka mid ah Twitterkiisa. Elon Musk , ka dib markii uu helay Twitter , wuxuu dib u soo celiyay akoonkiisa Twitter bishii Noofambar 2022. Mamnuucidda labada sano ee Meta Platforms ayaa dhacay Janaayo 2023, taas oo u ogolaatay inuu ku laabto Facebook iyo Instagram. ===Xiriirka saxaafadda=== [[File:President_Trump%27s_First_100_Days-_45_(33573172373).jpg|thumb|Isagoo saxaafadda la hadlaya, March 2017]] Trump waxa uu raadiyay dareenka warbaahinta intii uu ku jiray xirfadiisa, isaga oo ilaalinaya xidhiidhka "jacaylka iyo nacaybka" ee uu la leeyahay saxaafadda. Ololihii 2016, wuxuu ka faa'iideystey qaddarka rikoorka ah ee warbaahinta xorta ah, oo lagu qiyaasay $ 2 bilyan. Musharrax ahaan iyo madaxweyne ahaan, wuxuu si joogta ah ugu eedeeyay saxaafadda eexda, isaga oo ku tilmaamay "warbaahinta wararka been abuurka ah" iyo " cadowga dadka ". Madaxtinimadii ugu horreysay ee Trump ayaa hoos u dhigtay war-bixinnada rasmiga ah ee saxaafadda ee boqolkii 2017 ilaa kala badh taas 2018 iyo laba 2019; waxa ay sidoo kale kala noqdeen sharcigii saxaafadeed ee laba wariye oo ka tirsan Aqalka Cad, kuwaas oo ay maxkamaduhu dib u soo celiyeen. Trump's 2020 ol'olihii madaxtinimo wuxuu dacweeyay New York Times , Washington Post , iyo CNN ka dib markii uu aflagaadeeyay qaybo ra'yi ah oo ku saabsan mawqifkiisa faragelinta doorashada Ruushka. Dhammaan dacwadihii waa la diiday. Sannadkii 2024, Trump wuxuu si isdaba joog ah u muujiyay taageerada uu ku mamnuucayo diidmada siyaasadeed iyo dhaleeceynta, wuxuuna sheegay in weriyeyaasha waa in lagu dacweeyaa si aanay u sheegin ilo qarsoodi ah iyo shirkadaha warbaahintu waa inay suurtogal tahay inay lumiyaan shatiyadooda baahinta wararka aan fiicnayn ee isaga. Markii dib loo doortay, Trump wuxuu bilaabay dacwooyin wuxuuna abuuray liis madow oo ka dhan ah warbaahinta qaar, wuxuuna la wareegay nidaamka ay wadaan ururka saxafiyiinta Aqalka Cad si uu u doorto xarumaha ay galaangal u leeyihiin. Halkii loo hoggaansami lahaa amarka maxkamadda ee lagu soo celin lahaa gelitaanka Associated Press , Aqalka Cad wuxuu sameeyay siyaasad xaddidan oo la heli karo dhammaan adeegyada siligga. Guddiga Isgaarsiinta Federaalka ayaa bilaabay baaritaanno lagu sameeyo xarumaha warbaahinta ee lagu eedeeyay eex isaga ka dhan ah. Natiijadii hanjabaadda Trump, madaxda warbaahinta waxay ku amreen saxafiyiinta iyo shaqaalahooda inay is-faafreebaan oo ay yareeyaan dhaleeceynta Trump, iyo CBS waxay isku raaceen inay abuuraan Ombudsman si ay ula socdaan kanaalada wararka si ay xididdada ugu siibaan "eex" CBS News. Bishii Luulyo 2025, wuxuu dacweeyay wargeyska Wall Street Journal daabacaadda sheeko la xiriirta saaxiibtinimadiisii ​​hore ee dembiilaha galmada ee Jeffrey Epstein , taasoo calaamad u ah markii ugu horreysay ee madaxweyne fadhiya uu dacweeyo urur warbaahineed eedeymo sumcad dil ah. ==Nolosha gaarka ah== ===Qoyska=== 1977, Trump wuxuu guursaday Ivana Zelníčková . Waxay lahaayeen saddex carruur ah: Donald Jr. (b. 1977), Ivanka (b. 1981), iyo Eric (b. 1984). Lammaanaha ayaa is furay 1990-kii, ka dib markii uu xiriir la yeeshay moodelka iyo atariishada Marla Maples . Isaga iyo Maples waxay guursadeen 1993 waxayna is fureen 1999. Waxay leeyihiin hal gabadh, Tiffany (b. 1993), oo Maples ku kortay California. Sannadkii 2005, wuxuu guursaday moodelka Slovenia Melania Knauss . Waxay leeyihiin hal wiil, Barron (b. 2006). ===Xiriirka Jeffrey Epstein=== Trump waxa uu saaxiibtimo 15 sano ah la lahaa Jeffrey Epstein ; Dadkii markaas yaqaannay waxay sheegeen inay si joogta ah u garaaci jireen oo ay u tartami jireen dumarka. Dareenka warbaahinta iyo cadaadiska dadweynaha ayaa kordhay 2025, markii maamulkiisu uusan sii dayn faylasha la xidhiidha Epstein , inkastoo Trump uu ballanqaaday inuu sidaas samaynayo intii lagu jiray ololaha 2024. ===Caafimaadka=== Trump waxa uu sheegay in aanu waligii cabbin khamri, sigaar cabin, ama aanu isticmaalin daroogo. Wuxuu seexdaa qiyaastii afar ama shan saacadood habeenkii. Waxa uu golfing ugu yeedhay "qaabka jimicsiga aasaasiga ah", laakiin inta badan ma socdo koorsada. Wuxuu u arkaa jimicsigu inuu yahay tamar tamar sababtoo ah wuxuu aaminsan yahay in jirku yahay "sida batteriga oo kale, oo leh qadar xaddidan oo tamar ah", kaas oo lagu dhammeeyo jimicsiga. Sannadkii 2015, ololahiisu wuxuu sii daayay warqad ka timid dhakhtarkiisii ​​gaarka ahaa ee Harold Bornstein , isagoo sheegay inuu " noqon doono shakhsiga ugu caafimaadka badan ee abid loo doorto madaxweynaha". Sannadkii 2018, Bornstein wuxuu sheegay in Trump uu amar ku bixiyay nuxurka warqadda iyo in saddex ka mid ah wakiillada Trump ay qabsadeen diiwaankiisa caafimaad bishii Febraayo 2017 ee xafiiska Bornstein. ===Diinta=== Trump wuxuu sheegay 2016 inuu ahaa Presbyterian iyo Protestant . Sannadkii 2020, wuxuu sheegay inuu yahay Masiixi aan diin-nabi ahayn . Si kastaba ha ahaatee, qaar badan ayaa su'aal ka keenay qoto dheeraanta xiriirka diimeed. Baadhitaan la sameeyay intii lagu guda jiray madaxwaynihii ugu horeeyay ee Trump (2017-2021) ayaa muujisay in boqolkiiba 63 dadka Maraykanku aanay rumaysnayn in uu diin yahay, inkasta oo uu aaminsan yahay in uu Masiixi yahay, boqolkiiba 44 oo keliya dadka Maraykanka ah ayaa aaminsan in Trump uu yahay Masiixi. Qaar ka mid ah faallooyinka Trump ee Kitaabka Qudduuska ah ama dhaqanka Masiixiga ayaa horseeday in dadka indha indheeya ay soo jeediyaan in aqoonta uu u leeyahay Masiixiyadda ay tahay mid maqaar-saar ah ama khalad ah, qaar yar oo taariikh-nololeed ah ayaa ku tilmaamay Trump mid qoto dheer ama xitaa diineed. Waqtigiisii ​​​​ugu horreeyay, Trump wuxuu u magacaabay wadaadkiisa gaarka ah iyo lataliyaha ruuxiga ah, milyaneer teleefaanjiste Paula White-Cain , Xafiiska Xiriirka Dadweynaha ee Aqalka Cad . Xilligiisii ​​​​labaad, wuxuu u magacaabay lataliyeheeda sare Xafiiska cusub ee rumaysadka ee Aqalka Cad . ==Qiimaynta== ===Sawirka dadweynaha=== Muddadii ugu horreysay ee Trump, laga bilaabo 2017 ilaa 2020, qiimeynta oggolaanshaha caalamiga ah ee hoggaanka Mareykanka ayaa hoos uga dhacday 22 boqolkiiba ra'yi ururin Gallup ee 134 waddan ilaa 16 boqolkiiba - oo ka hooseeya Shiinaha Xi Jinping iyo Vladimir Putin ee Ruushka - ee Pew Research ra'yi ee 13 waddan. Sannadka 2017, qiyaasta hoggaanka Mareykanka ayaa hoos u dhacday inta badan xulafada. Gudaha, xilligiisii ​​ugu horreeyay, Trump wuxuu lahaa taageerada ugu weyn ee xisbiyada: 88 boqolkiiba Jamhuuriga iyo 7 boqolkiiba Dimuqraadiyiinta. Codbixintii Gallup ee 2021, wuxuu ahaa madaxweynaha kaliya ee aan waligii gaadhin 50 boqolkiiba oggolaanshaha, wuxuuna ahaa kii ugu horreeyay ee aan la magacaabin ee loogu riyaaqay sannadkiisii ​​ugu horreeyay ee xafiiska. Muddadii labaad ee rubuciisii ​​​​hore sida uu qabo Gallup, oggolaanshaha Trump wuxuu ahaa 45 boqolkiiba - xoogaa ka wanaagsan xilligiisii ​​​​ugu horreeyay, oo aad uga hooseeya celceliska boqolkiiba 60 ee madaxweynayaasha kale. Taageeradu waxa ay ahaan jirtay mid aan kala fogayn; Waxa uu helay oggolaanshaha boqolkiiba 90 ee Jamhuuriga, 37 boqolkiiba madax-bannaanida, iyo boqolkiiba 4 ee Dimuqraadiyiinta. Xilligiisii ​​​​labaad wuxuu sidoo kale arkay hoos u dhac weyn oo ku yimid ra'yiga dadweynaha caalamiga ah ee Maraykanka ===Qiimaynta cilmiga=== Ka dib markii ugu horeysay ee Trump, taariikhyahanadu waxay ku qiimeeyeen Trump inuu yahay madaxweynihii afraad ee ugu xumaa sahanka C-SPAN ee 2021 ee taariikhyahannada madaxtooyada. Waxa uu ku qiimeeyay kuwa ugu hooseeya qaybaha sifooyinka hogaaminta ee awooda akhlaaqda iyo xirfadaha maamulka. Machadka Cilmi-baarista ee Siena College 's 2022 sahanka ayaa ku qiimeeyay inuu yahay kan saddexaad. Waxa uu ku jiray kaalmaha ugu hooseeya dhammaan qaybaha marka laga reebo nasiibka, rabitaanka khatarta, iyo hoggaanka xisbiga, waxaanu ka galay kaalinta ugu dambeeya dhowr qaybood. 2018 iyo 2024, xubno ka tirsan Ururka Sayniska Siyaasadda Mareykanka ayaa ku qiimeeyay inuu yahay madaxweynaha ugu xun. ==Xusuusin== a:Bilowgii markii Trump uu saddex sano jirsaday, aabbihii waxa uu siin jiray mid kasta oo carruurtiisa ka mid ah $6,000 sannadkii, lacagta ugu badan ee la oggol yahay iyada oo aan la gelin cashuur hadiyadeed. Si looga fogaado cashuuraha, Fred waxa uu ka dhigay mulkiilayaal laba ka mid ah dhismooyinkiisa guri, isaga oo bixinaya midkiiba $13,928 kirada sannad kasta b:Later , 2015, wuxuu ugu hanjabay dugsigiisa sare, kulliyadaha, iyo Guddiga Kulliyadda tallaabo sharci ah haddii ay sii daayaan diiwaankiisa waxbarasho. C:UPenn's 1968 barnaamijka bilawga ah wuxuu ku taxayaa Trump inuu helay shahaadada koowaad ee Sayniska ee Dhaqaalaha oo aan ahayn qaataha Sharafta Tacliinta d:Kadib Trump waxa uu ku dayan doonaa Peale's Awooda Fikirka Toosan ee Farshaxanka Heshiiska e:Doorashada madaxweynahaee Maraykanka waxaa go'aamiya kulliyadda doorashada Gobol kastaa wuxuu magacaabayaa tiro codbixiyeyaal ah oo la mid ah matalaadda Congress-ka iyo (gobollada intooda badan) dhammaan cod-bixiyayaashu waxay u codeeyaan cidda ku guulaysata codbixinta caanka ah ee gobolkooda. f:Madaxweyne Jamhuuri ah oo ay weheliyaan Jamhuuriga gacanta ku haysa labada gole ee Congress-ka g:CBS kama helin wax diiwaan ah oo dambi ah 75% dadka Venezuela ee la xiray. h: 2025, Pew Research waxay ogaatay dad ku nool dalal badan (12 ka mid ah 20 iyo 4 xiriir) waxay u arkeen Shiinaha inuu yahay dhaqaalaha ugu horreeya adduunka. ==Tixraac== [https://www.nytimes.com/2019/02/27/us/politics/trump-school-grades.html "Michael Cohen ayaa sheegay in Trump uu u sheegay in uu ugu hanjabay iskuulada in aysan sii deynin darajooyinka"] [https://www.nytimes.com/2016/06/21/us/politics/donald-trump-roy-cohn.html "Muxuu Donald Trump Ka Bartay Ninka Gacanta Midig Ee Joseph McCarthy] [https://www.americanantiquarian.org/proceedings/44525121.pdf Waa imisa lacagta dhabta ah? Tusaha Qiimaha Taariikhiga ah ee loo Isticmaalo Kharashka Qiimaha Lacagta ee Dhaqaalaha Maraykanka: Addenda et Corrigenda] [https://www.americanantiquarian.org/proceedings/44517778.pdf Waa imisa lacagta dhabta ah? Tusaha Qiimaha Taariikhiga ah ee loo Isticmaalo sida Burburiyaha Qiimaha Lacagta ee Dhaqaalaha Maraykanka] [https://www.vanityfair.com/news/2017/06/donald-trump-roy-cohn-relationship "Sidee Donald Trump iyo Roy Cohn's arxan la'aanta Symbiosis u beddeshay Ameerika"] [https://www.politifact.com/factchecks/2016/jun/21/hillary-clinton/yep-donald-trumps-companies-have-declared-bankrupt/ "Haa, shirkadaha Donald Trump waxay ku dhawaaqeen inay kiciyeen...in ka badan afar jeer"] [https://www.nytimes.com/interactive/2018/10/02/us/politics/donald-trump-tax-schemes-fred-trump.html "Trump waxa uu ku hawlanaa qorshayaal cashuureed oo laga shakisan yahay isaga oo ka guranaya maalkii Aabihiis"] [https://ny.curbed.com/2019/4/3/18290394/trump-grand-hyatt-nyc-commodore-hotel "Taariikhda dabaylaha ah ee mashruucii ugu horeeyey ee hantida maguurtada ah ee Manhattan ee Donald Trump"] {{Wayback|url=https://ny.curbed.com/2019/4/3/18290394/trump-grand-hyatt-nyc-commodore-hotel |date=20211009191253 }} [https://www.washingtonpost.com/news/fact-checker/wp/2016/03/03/trumps-false-claim-he-built-his-empire-with-a-small-loan-from-his-father "Sheekada beenta ah ee Trump wuxuu ku dhisay boqortooyadiisa 'amaah yar' oo uu ka helay aabihiis"] [https://www.nytimes.com/2019/10/31/us/politics/trump-new-york-florida-primary-residence.html "Trump, New Yorker inta nool, wuxuu naftiisa ku dhawaaqay inuu yahay degane Florida"] [https://www.nytimes.com/1992/12/12/business/company-news-trump-s-plaza-hotel-bankruptcy-plan-approved.html "Trump's Plaza Hotel Planruptcy Plan waa la ansixiyay"] [https://www.nytimes.com/1995/04/12/business/trump-is-selling-plaza-hotel-to-saudi-and-asian-investors.html "Trump waxa uu ka iibinayaa Hotel Plaza maalgashadayaasha Sucuudiga iyo Aasiya"] [https://www.propublica.org/article/trump-irs-audit-chicago-hotel-taxes "Hanti-dhawrka IRS ee Trump wuxuu ku kacayaa kharash ka badan 100 milyan oo doolar" Madaxweynihii hore] [https://www.phillymag.com/news/2015/08/16/donald-trump-atlantic-city-empire/ "Xaqiiqda ku saabsan kor u kaca iyo dhicitaanka Donald Trump ee Boqortooyada Atlantic City"] [https://www.forbes.com/sites/clareoconnor/2011/04/29/fourth-times-a-charm-how-donald-trump-made-bankruptcy-work-for-him/ "Markii Afraad ee Soojiidashada: Sida Donald Trump Uga Sameeyey Fasaxa Isaga] [https://www.washingtonpost.com/politics/whatever-happened-to-trump-ties-theyre-over-so-is-most-of-trumps-merchandising-empire/2018/04/13/2c32378a-369c-11e8-acd5-35eac230e514_story.html "Wax kasta oo ku dhacay qoorta Trump? Way dhammaatay. Sidoo kale waa inta badan boqortooyadii ganacsiga ee Trump"] [https://www.nytimes.com/interactive/2019/05/07/us/politics/donald-trump-taxes.html "Toban sano oo Casaanka ah: Tirooyinka Canshuurta ee Trump ayaa muujinaya in ka badan $ 1 bilyan oo khasaare ganacsi ah"] [https://cnn.com/2016/08/22/politics/donald-trump-activist-investor/ "Xilligii Gordon Gekko: Donald Trump ee faa'iidada iyo wakhtiga muranka badan ee maal-galiye firfircoon"] [https://www.fastcompany.com/4023036/why-the-heck-does-donald-trump-have-a-walk-of-fame-star-anyway-its-not-the-reason-you-think "Waa maxay sababta uu Donald Trump u leeyahay xiddiga caanka ah ee caanka ah, si kastaba ha ahaatee? Ma aha sababta aad u maleyneyso "] [https://www.washingtonpost.com/politics/how-donald-trump-retooled-his-charity-to-spend-other-peoples-money/2016/09/10/da8cce64-75df-11e6-8149-b8d05321db62_story.html "Sida Donald Trump uu dib ugu habeeyey hay'addiisa samafalka si uu u isticmaalo lacagta dadka kale"] [https://edition.cnn.com/2022/08/18/media/vince-mcmahon-donald-trump-payments/index.html "Baaritaanno lagu sameeyay lacag-bixinnada xannibaadda ee Vince McMahon ayaa lagu soo waramayaa inay soo saareen deeqaha samafalka ee Trump"] [https://www.washingtonpost.com/politics/trump-foundation-ordered-to-stop-fundraising-by-ny-attorney-generals-office/2016/10/03/1d4d295a-8987-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html "Trump Foundation waxay amartay inay joojiso lacag ururinta xafiiska xeer ilaaliyaha guud ee NY"] [https://www.theguardian.com/us-news/2016/dec/24/trump-university-shut-down-conflict-of-interest "Donald Trump si uu u kala diro aasaaskiisa samafalka ka dib markii ay sii kordhayaan cabashooyinka"] [https://abcnews.go.com/US/trump-foundation-ordered-pay-2m-collection-nonprofits-part/story?id=66827235 "Madaxweyne Donald Trump waxa uu amray in uu bixiyo $2M si loo ururiyo hay'adaha aan macaash doonka ahayn taas oo qayb ka ah dacwadda madaniga ah"] [https://www.businessinsider.com/trump-deutsche-bank-mueller-2017-12 "Taariikhda dheer ee Trump ee Deutsche Bank waxay hadda noqon kartaa xarunta baaritaanka Robert Mueller"] [https://www.buzzfeednews.com/article/christophermassie/theres-hours-of-audio-of-donald-trumps-nationally-syndicated "Waxaa jira saacado maqal ah oo ah Bandhigga Raadiyaha Qaranka ee Donald Trump's Syndicated 2000-meeyadii"] [https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/09/09/how-the-conservative-media-is-taking-over-the-republican-party/ "Sida warbaahinta muxaafidka ahi ula wareegayso xisbiga Jamhuuriga"] [https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2021/02/04/trump-resigns-screen-actors-guild/ "Iyadoo uu wajahayo cayrinta, Trump wuxuu iska casilayaa xubinnimada jilayaasha shaashadda: 'Waxba iima aadan sameynin'] [https://www.politifact.com/factchecks/2015/aug/24/jeb-bush/bush-says-trump-was-democrat-longer-republican-las/ "Bush wuxuu yidhi Trump wuxuu ahaa Dimuqraadi in ka badan Jamhuuriga" tobankii sano ee la soo dhaafay'] [https://www.sbs.com.au/news/article/donald-trump-was-once-a-registered-democrat-and-party-donor-why-did-he-jump-ship/wj85mj5yq "Donald Trump mar wuxuu ahaa deeq bixiye dimuqraadi ah iyo xisbi, haddaba muxuu markabka u booday?"] [https://ballot-access.org/2011/12/25/donald-trump-ran-for-president-in-2000-in-several-reform-party-presidential-primaries/ "Donald Trump wuxuu u tartamay madaxweyne sannadkii 2000 dhowr xisbi oo dib u habayn ah] [https://www.theguardian.com/world/2011/may/16/donald-trump-us-presidential-race "Donald Trump wuxuu ku guuldarreystay inuu ka baxo tartanka doorashada madaxtinimada Mareykanka ee 2012"] [https://www.npr.org/2016/08/10/489476187/trump-s-second-amendment-comment-fit-a-pattern-of-ambiguous-speech "Khudbada muranka badan dhalisay ee Donald Trump inta badan way socotaa"] [https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2016/03/21/donald-trump-reveals-foreign-policy-team-in-meeting-with-the-washington-post/ "Su'aalaha Trump wuxuu u baahan yahay NATO, wuxuu qeexayaa siyaasadda dibadda ee aan dhexdhexaad ahayn"] [https://www.nytimes.com/politics/first-draft/2016/05/11/donald-trump-breaks-with-recent-history-by-not-releasing-tax-returns/ "Donald Trump wuxuu jebiyey taariikhda dhow isagoo aan soo celin canshuur celinta"] [https://www.nytimes.com/2016/10/10/us/politics/donald-trump-taxes.html "Donald Trump Waxa Uu Qiray In Aanu Bixin Cashuuraha Dakhliga Dowladda Dhexe Muddo Sanado Ah"] [https://www.nytimes.com/interactive/2016/12/19/us/elections/electoral-college-results.html "Tiro taariikhi ah oo codbixiyeyaal ah ayaa xumaaday, waxaana intooda badan loo malaynayaa inay u codeeyaan Clinton"] [https://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/12/20/why-electoral-college-landslides-are-easier-to-win-than-popular-vote-ones/ "Guusha Trump tusaale kale oo ku saabsan sida Kuliyada Doorashada ay u guuleysato ayaa ka weyn codadka dadweynaha"] [https://www.vox.com/policy-and-politics/2016/11/11/13587532/donald-trump-no-experience "Donald Trump wuxuu noqon doonaa madaxweynaha kaliya ee Maraykanka ee aan lahayn khibrad siyaasadeed iyo mid milatari"] [https://www.nytimes.com/2018/01/25/us/politics/trump-emoluments-lawsuit.html "Dacwad ku saabsan xadgudubyada Emoluments Trump waxay kasbatay soo jiidashada maxkamadda"] [https://cnn.com/2021/01/25/politics/emoluments-supreme-court-donald-trump-case/ "Maxkamadda sare waxay meesha ka saartay kiisas ka dhan ah Trump"] [https://www.washingtonpost.com/politics/trump-donation-salary-white-house/2021/07/29/07723234-efd9-11eb-bf80-e3877d9c5f06_story.html "Trump ma raacay ballan qaadkiisii ​​ahaa in uu ku deeqayo 6-dii bilood ee ugu dambeysay mushaarkiisa madaxtinimo? Waa wax qarsoon"] [https://www.citizensforethics.org/reports-investigations/crew-reports/trump-likely-benefited-from-13-6-million-in-payments-from-foreign-governments-during-his-presidency "Trump waxay u badan tahay inuu ka faa'iidey $13.6 milyan oo ay bixiyeen dowlado shisheeye intii uu madaxweynaha ahaa"] [https://www.washingtonpost.com/business/2021/01/08/trump-jobs-record/ "Trump wuxuu lahaan doonaa rikoodhkii ugu xumaa ee shaqooyinka taariikhda casriga ah ee Maraykanka. Kaliya maaha masiibada"] [https://www.washingtonpost.com/national-security/trump-told-russian-officials-in-2017-he-wasnt-concerned-about-moscows-interference-in-us-election/2019/09/27/b20a8bc8-e159-11e9-b199-f638bf2c340f_story.html "Trump ayaa u sheegay saraakiisha Ruushka 2017-kii inuusan ka walaacsanayn faragelinta Moscow ee doorashada Mareykanka"] [https://time.com/4433880/donald-trump-ties-to-russia/ "Xidhiidh badan oo badan, badan, badan, xiriir badan ayuu Donald Trump la leeyahay Ruushka"] {{Wayback|url=https://time.com/4433880/donald-trump-ties-to-russia/ |date=20170228022233 }} [https://www.9news.com.au/world/crossfire-hurricane-trump-russia-investigation-started-with-alexander-downer-interview/16121e23-bdfc-4f32-9822-e4a7f841e3e4 "Duufaanta isdhaafsiga ah: Baadhitaanka Trump ee Ruushka ayaa ka bilaabmay waraysiga Alexander Downer"] [https://www.nytimes.com/2020/08/30/us/politics/trump-russia-justice-department.html "Xafiiska Cadaaladda. Weligaa si buuxda uma baarin xiriirka Trump ee Ruushka, saraakiishii hore ayaa yiri "] [https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/30/trump-briefly-acknowledges-that-russia-aided-his-election-falsely-says-he-didnt-help-effort/ "Trump wuxuu si kooban u qirayaa in Ruushku gacan ka geystay doorashadiisa - wuxuuna si been abuur ah u sheegay inuusan gacan ka geysan dadaalka"] [https://news.gallup.com/poll/328637/last-trump-job-approval-average-record-low.aspx "Oggolaanshaha shaqada ee Trump ee u dambeeyay 34%; Celceliska waa Rikoor-hoosee 41%"] [https://fortune.com/2017/12/28/gallup-most-admired-man-and-woman-obama-clinton/ "Trump waa madaxweynaha kaliya ee la doortay ee Maraykanka oo aan loo magacaabin ninka loogu jecel yahay Maraykanka sannadkiisii ​​ugu horeeyay"] [https://news.gallup.com/poll/655955/trump-inaugural-approval-rating-historically-low-again.aspx "Qiimaynta Ansixinta Daahfurka ee Trump waa mid taariikhiyan mar kale hooseysa"] [https://www.theguardian.com/us-news/2025/jun/11/opinion-of-us-has-worsened-in-countries-around-world-in-last-year-survey-shows "Fikirka Mareykanka ayaa ka sii daray dalalka adduunka sannadkii hore, sahan ayaa muujinaya"] [https://www.c-span.org/presidentsurvey2021/ "Sahaminta Taariikhyahanada Madaxweynaha 2021"b] [https://www.politico.com/news/2021/06/30/trump-cspan-president-ranking-497184 "Trump wuxuu ku soo baxay kaalinta 41-aad ee qiimeynta madaxtinimo ee C-SPAN"] [https://www.washingtonpost.com/history/2021/06/30/presidential-rankings-2021-cspan-historians/ "Taariikhyahanadu waxay kaliya doorteen madaxweynayaasha. Trump ma ahayn kii ugu dambeeyay"] [https://scri.siena.edu/2022/06/22/american-presidents-greatest-and-worst/ "Madaxweynayaasha Mareykanka: kan ugu weyn uguna xun"] [https://www.nytimes.com/interactive/2018/02/19/opinion/how-does-trump-stack-up-against-the-best-and-worst-presidents.html "Fikirka: Sidee buu Trump uga soo horjeedaa kuwa ugu fiican - iyo kan ugu xun - madaxweynayaasha?"] [https://www.npr.org/2024/02/19/1232447088/historians-presidents-survey-trump-last-biden-14th "Sahanka maalinta madaxweynayaasha taariikhyahanada, Biden vs. Trump maaha wicitaan dhow"]{{Reflist}} [[Category:Maraykanka]] kp2k6qtvhexyj24rkq7oevf990t09us Dishiishe 0 21172 297712 297631 2026-05-21T08:49:51Z ~2026-30484-39 45727 /* Abtirsi */ 297712 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| |group = Dishiishe <br> دشيشي |image =[[File:Ugaaska Dishiishe.jpg|thumb|Ugaas Xasan Ugaas Yaasin]] |region1 = {{flagcountry|Soomaaliya}} |region2 = {{flagcountry|Oman}} |region4 = {{flagcountry|Yemen}} |region5 = |region6 = |langs = [[Af-Soomaali]] iyo [[Af-Carabi]] |rels = [[Islam| Islam Sunni]] |related-c = [[Gabtaanle]], [[Majeerteen]], [[Warsangali]], [[Tiinle]], [[Ogaadeen]], ,[[Mareexaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo beelaha kale ee [[Daarood]] |caption=Ugaaska guud ee beelweynta Dishiishe}} '''Dishiishe''' ({{lang-en|''Dishiishe''}}, [[Carabi]] دشيشى) ; sidoo kale loo qoro '''Dashiishe''', '''Dishishe''', Waa [[Beelaha Soomaalida|qabiil]] Soomaaliyeed oo ka tirsan beelaha [[Harti]] ee beelwaynta [[Daarood]], waxayna ka mid yihiin laf hoosaadka '''Axmed Harti''' loona garan ogyahay '''Mooracase.''' Waxayna wada dhasheen beelaha Gabtaanle, Tiinle iyo Maganlabe,Waxay beeshu Degtaa Gobolada [[Bari (Gobol)|Bari]], [[Sanaag]] Iyo [[Jubbada Hoose|Jubbada hoose]] ee [[Soomaaliya]].Sidoo kale waxay degaan dalka [[Cumaan]] gaar ahaan gobolka Dhofar. Dishiishe waxay soohdin la leeyihiin Dhanka Bari Majeerteen, dhanka Galbeedna Warsangeli. Waana Beel aad loogu qadariyo deegaanada [[Boosaaso]] iyo Hareeraheeda oo ah Degaanka ay Taariikh ahaan Degaan. <ref>{{cite web |url=http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg |title=Ethnic Groups |author=[[Central Intelligence Agency]] |year=2002 |work=Somalia Summary Map |publisher=[[Perry–Castañeda Library]] |accessdate=18 May 2010}}</ref> ==Hordhac== '''Dishiishe''' waa beel ka mid ah beelaha [[Harti]] ee [[Daarood]] kana sii ah [[Harti|Mooracase]], Qabiilkaan waxuu ku badanyahay woqooyiga gaar ahaan gobolada [[Bari]] & [[Sanaag]], degaano ka mid ah dalalka [[Carabta|Cumaan]] iyo [[Yemen|Yemen]]. Waxay dhalasho wadaag yihiin beelaha [[Majeerteen]], [[Warsangali|Warsangeli]], [[Reer-Darawiish]], iyo beelo kale, oo dhamaan wada Ah ilmo [[Harti]], Koombe, kablalax, [[Daarood]].<ref>Soda laga soo xigtay Waayeelka , waxgaradka iyo soo jireenka Qabaa'ilkaa</ref> Beeshaani waxay leedahay Ugaastooyo soo jireen ah oo maamuli jirtay deegaanada beeshu degto, sidoo kale beeshaani waxay gundhig u tahay Horumarka dhaqaale, Ilbaxnimo iyo Amni ee ka hana qaaday gobolada Waqooyi Bari soomaaliya wixii ka dambeeyay Burburkii dowladii dhexe ee dalka, Waana beel bulshooyinka Soomaaliyeed ku soo dhoweysay deegaanadeeda oo ay ugu horayso Magaalada [[Boosaaso]]. [[File:48tirrryuco91.jpg|thumb|Boosaaso 1926]] [[File:Somalia_tribes1977.jpg|thumb|right|250px|Khariidad Muujinaysa qayb ahaan sida ay u kala degaan qabaa'ilka Soomaalida.<ref>{{cite web|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/somalia.html|title=Somalia Maps - Perry–Castañeda Map Collection - UT Library Online|author=|date=|website=www.lib.utexas.edu|accessdate=6 April 2018}}</ref>]] ==Abtirsi== *Axmad Harti '''(''Mooracase'')''' Wuxuu dhalay Ismaaciil oo ay ka Farcameen #Wacaysle Ismaaciil '''( Tiinle )''' #Cabdalle Ismaaciil '''( Gabtaanle)''' #Nuux Ismaaciil '''( Maganlabe)''' #Abdiraxman Maxamuud Ismaaciil '''( Dishiishe )''' *Maxamuud Ismaaciil '''( Miyirwaq )''' Isna wuxuu dhalay Cabdiraxmaan '''(''Dishiishe'')''' oo ay ka farcameen #Ismaaciil Cabdiraxmaan (Meecaad) #Cabdalle Cabdiraxmaan(''Makadoor'')''' * Cabdalle Cabdiraxmaan #Isxaaq Cabdalle '''( Reer Boqor )''' #Cabdikariim Cabdalle *Cabdikariim Cabdalle #Sakeriye Cabdikariim '''( Reer Sakeriye)''' #Maxamuud Cabdikariim '''( Fiqi Case )''' *Ismaaciil Cabdiraxmaan #'''Saciid Ismaaciil''' #'''Yoonis Ismaaciil''' #Maxamed Ismaaciil (Ugaar) *Ugaar Ismaaciil #Cabdalle Ugaar #Cabdikariim Ugaar #Cabdibaasid Ugaar<br /> *Cabdalle Ugaar wuxu dhalay (Xuseen Cabdalle) - '''Xuseen Cabdale''' *Cabdikariim Ugaar Wuxuu dhalay Isxaaq oo ay ka farcameen #Maxamed Isxaaq #Saleebaan Isxaaq #Axmed Isxaaq '''(''Reer Ugaas)'''''<br /> #Xasan Ugaas Axmed #Cali Ugaas Axmed'''('' Mugdi '')''' #Qaasim Ugaas Axmed'''( Ooga cadde '')''''' #Nuux Ugaas Axmed *Cabdibaasid Ugaar wuxu dhalay Jibriil oo ka farcameen # Macawiye Jibriil ('''Reer Macawiye)''' #Cartan Jibriil ('''Reer Cartan)'''<br /> *Cartan Jibriil #Maxamed Ciise Cartan '''(Reer M. Ciise )''' #Faahiye Saalax Cartan '''(Reer Faahiye )''' # Rooble Cartan #Gabdoon Rooble '''( Reer Gabdoon)''' #Isxaaq Rooble '''( Reer Isxaaq )''' #Saalax Rooble ('''Rer Saalax Rooble''') #Maxamuud Rooble #Muuse Maxamuud '''(Reer Muuse)''' #Maxamed Maxamuud <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm</nowiki></ref> [meel u ku noolyahay lama garanayo lkn tarikhdu waxay shegta inu galbeed aaday] '''Guud ahaan Dishiishe wa 11 Beelood o kala ah:''' # Rer Boqor # Rer Sekeriye # Rer Fiqi # Yonis # Siciid Ismaciil # Xusen Cabdale # Rer Macawiye # Rer Cartan # Rer Ugas # Saleban # Maxamed Isxaaq Tixraac: Buugga Taxa-taran, Qore: Maxamuud Bile Dubbe <code>https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm</code> ==Sidoo kale fiiri== *[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]] ==Tixraac== {{reflist}} {{Beelaha Soomaalida}} {{Commons|Category:Darod}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Dadka Soomaaliga]] [[Category:Macluumaadka Soomaaliya]] Buugga Taxa-taran. Qore ( Maxamuud Bile Dubbe Mareegta: Biyokulule.com ( https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm ) 9tk122odpcl9xaxx1i2nlyu027ox4du 297713 297712 2026-05-21T08:51:35Z ~2026-30484-39 45727 /* Abtirsi */ 297713 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| |group = Dishiishe <br> دشيشي |image =[[File:Ugaaska Dishiishe.jpg|thumb|Ugaas Xasan Ugaas Yaasin]] |region1 = {{flagcountry|Soomaaliya}} |region2 = {{flagcountry|Oman}} |region4 = {{flagcountry|Yemen}} |region5 = |region6 = |langs = [[Af-Soomaali]] iyo [[Af-Carabi]] |rels = [[Islam| Islam Sunni]] |related-c = [[Gabtaanle]], [[Majeerteen]], [[Warsangali]], [[Tiinle]], [[Ogaadeen]], ,[[Mareexaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo beelaha kale ee [[Daarood]] |caption=Ugaaska guud ee beelweynta Dishiishe}} '''Dishiishe''' ({{lang-en|''Dishiishe''}}, [[Carabi]] دشيشى) ; sidoo kale loo qoro '''Dashiishe''', '''Dishishe''', Waa [[Beelaha Soomaalida|qabiil]] Soomaaliyeed oo ka tirsan beelaha [[Harti]] ee beelwaynta [[Daarood]], waxayna ka mid yihiin laf hoosaadka '''Axmed Harti''' loona garan ogyahay '''Mooracase.''' Waxayna wada dhasheen beelaha Gabtaanle, Tiinle iyo Maganlabe,Waxay beeshu Degtaa Gobolada [[Bari (Gobol)|Bari]], [[Sanaag]] Iyo [[Jubbada Hoose|Jubbada hoose]] ee [[Soomaaliya]].Sidoo kale waxay degaan dalka [[Cumaan]] gaar ahaan gobolka Dhofar. Dishiishe waxay soohdin la leeyihiin Dhanka Bari Majeerteen, dhanka Galbeedna Warsangeli. Waana Beel aad loogu qadariyo deegaanada [[Boosaaso]] iyo Hareeraheeda oo ah Degaanka ay Taariikh ahaan Degaan. <ref>{{cite web |url=http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg |title=Ethnic Groups |author=[[Central Intelligence Agency]] |year=2002 |work=Somalia Summary Map |publisher=[[Perry–Castañeda Library]] |accessdate=18 May 2010}}</ref> ==Hordhac== '''Dishiishe''' waa beel ka mid ah beelaha [[Harti]] ee [[Daarood]] kana sii ah [[Harti|Mooracase]], Qabiilkaan waxuu ku badanyahay woqooyiga gaar ahaan gobolada [[Bari]] & [[Sanaag]], degaano ka mid ah dalalka [[Carabta|Cumaan]] iyo [[Yemen|Yemen]]. Waxay dhalasho wadaag yihiin beelaha [[Majeerteen]], [[Warsangali|Warsangeli]], [[Reer-Darawiish]], iyo beelo kale, oo dhamaan wada Ah ilmo [[Harti]], Koombe, kablalax, [[Daarood]].<ref>Soda laga soo xigtay Waayeelka , waxgaradka iyo soo jireenka Qabaa'ilkaa</ref> Beeshaani waxay leedahay Ugaastooyo soo jireen ah oo maamuli jirtay deegaanada beeshu degto, sidoo kale beeshaani waxay gundhig u tahay Horumarka dhaqaale, Ilbaxnimo iyo Amni ee ka hana qaaday gobolada Waqooyi Bari soomaaliya wixii ka dambeeyay Burburkii dowladii dhexe ee dalka, Waana beel bulshooyinka Soomaaliyeed ku soo dhoweysay deegaanadeeda oo ay ugu horayso Magaalada [[Boosaaso]]. [[File:48tirrryuco91.jpg|thumb|Boosaaso 1926]] [[File:Somalia_tribes1977.jpg|thumb|right|250px|Khariidad Muujinaysa qayb ahaan sida ay u kala degaan qabaa'ilka Soomaalida.<ref>{{cite web|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/somalia.html|title=Somalia Maps - Perry–Castañeda Map Collection - UT Library Online|author=|date=|website=www.lib.utexas.edu|accessdate=6 April 2018}}</ref>]] ==Abtirsi== *Axmad Harti '''(''Mooracase'')''' Wuxuu dhalay Ismaaciil oo ay ka Farcameen #Wacaysle Ismaaciil '''( Tiinle )''' #Cabdalle Ismaaciil '''( Gabtaanle)''' #Nuux Ismaaciil '''( Maganlabe)''' #Abdiraxman Maxamuud Ismaaciil '''( Dishiishe )''' *Maxamuud Ismaaciil '''( Miyirwaq )''' Isna wuxuu dhalay Cabdiraxmaan '''(''Dishiishe'')''' oo ay ka farcameen #Ismaaciil Cabdiraxmaan (Meecaad) #Cabdalle Cabdiraxmaan(''Makadoor'')''' * Cabdalle Cabdiraxmaan #Isxaaq Cabdalle '''( Reer Boqor )''' #Cabdikariim Cabdalle *Cabdikariim Cabdalle #Sakeriye Cabdikariim '''( Reer Sakeriye)''' #Maxamuud Cabdikariim '''( Fiqi Case )''' *Ismaaciil Cabdiraxmaan #'''Saciid Ismaaciil''' #'''Yoonis Ismaaciil''' #Maxamed Ismaaciil (Ugaar) *Ugaar Ismaaciil #Cabdalle Ugaar #Cabdikariim Ugaar #Cabdibaasid Ugaar<br /> *Cabdalle Ugaar wuxu dhalay (Xuseen Cabdalle) - '''Xuseen Cabdale''' *Cabdikariim Ugaar Wuxuu dhalay Isxaaq oo ay ka farcameen #Maxamed Isxaaq #Saleebaan Isxaaq #Axmed Isxaaq '''(''Reer Ugaas)'''''<br /> #Xasan Ugaas Axmed #Cali Ugaas Axmed'''('' Mugdi '')''' #Qaasim Ugaas Axmed'''( Ooga cadde '')''''' #Nuux Ugaas Axmed *Cabdibaasid Ugaar wuxu dhalay Jibriil oo ka farcameen # Macawiye Jibriil ('''Reer Macawiye)''' #Cartan Jibriil ('''Reer Cartan)''' #Maxamed Ciise Cartan '''(Reer M. Ciise )''' #Faahiye Saalax Cartan '''(Reer Faahiye )''' # Rooble Cartan #Gabdoon Rooble '''( Reer Gabdoon)''' #Isxaaq Rooble '''( Reer Isxaaq )''' #Saalax Rooble ('''Rer Saalax Rooble''') #Maxamuud Rooble #Muuse Maxamuud '''(Reer Muuse)''' #Maxamed Maxamuud <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm</nowiki></ref> [meel u ku noolyahay lama garanayo lkn tarikhdu waxay shegta inu galbeed aaday] '''Guud ahaan Dishiishe wa 11 Beelood o kala ah:''' # Rer Boqor # Rer Sekeriye # Rer Fiqi # Yonis # Siciid Ismaciil # Xusen Cabdale # Rer Macawiye # Rer Cartan # Rer Ugas # Saleban # Maxamed Isxaaq Tixraac: Buugga Taxa-taran, Qore: Maxamuud Bile Dubbe <code>https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm</code> ==Sidoo kale fiiri== *[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]] ==Tixraac== {{reflist}} {{Beelaha Soomaalida}} {{Commons|Category:Darod}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Dadka Soomaaliga]] [[Category:Macluumaadka Soomaaliya]] Buugga Taxa-taran. Qore ( Maxamuud Bile Dubbe Mareegta: Biyokulule.com ( https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm ) tp98wj18gz35zin0il2syihbsjbo59b 297714 297713 2026-05-21T08:52:25Z ~2026-30484-39 45727 /* Abtirsi */ 297714 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| |group = Dishiishe <br> دشيشي |image =[[File:Ugaaska Dishiishe.jpg|thumb|Ugaas Xasan Ugaas Yaasin]] |region1 = {{flagcountry|Soomaaliya}} |region2 = {{flagcountry|Oman}} |region4 = {{flagcountry|Yemen}} |region5 = |region6 = |langs = [[Af-Soomaali]] iyo [[Af-Carabi]] |rels = [[Islam| Islam Sunni]] |related-c = [[Gabtaanle]], [[Majeerteen]], [[Warsangali]], [[Tiinle]], [[Ogaadeen]], ,[[Mareexaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo beelaha kale ee [[Daarood]] |caption=Ugaaska guud ee beelweynta Dishiishe}} '''Dishiishe''' ({{lang-en|''Dishiishe''}}, [[Carabi]] دشيشى) ; sidoo kale loo qoro '''Dashiishe''', '''Dishishe''', Waa [[Beelaha Soomaalida|qabiil]] Soomaaliyeed oo ka tirsan beelaha [[Harti]] ee beelwaynta [[Daarood]], waxayna ka mid yihiin laf hoosaadka '''Axmed Harti''' loona garan ogyahay '''Mooracase.''' Waxayna wada dhasheen beelaha Gabtaanle, Tiinle iyo Maganlabe,Waxay beeshu Degtaa Gobolada [[Bari (Gobol)|Bari]], [[Sanaag]] Iyo [[Jubbada Hoose|Jubbada hoose]] ee [[Soomaaliya]].Sidoo kale waxay degaan dalka [[Cumaan]] gaar ahaan gobolka Dhofar. Dishiishe waxay soohdin la leeyihiin Dhanka Bari Majeerteen, dhanka Galbeedna Warsangeli. Waana Beel aad loogu qadariyo deegaanada [[Boosaaso]] iyo Hareeraheeda oo ah Degaanka ay Taariikh ahaan Degaan. <ref>{{cite web |url=http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg |title=Ethnic Groups |author=[[Central Intelligence Agency]] |year=2002 |work=Somalia Summary Map |publisher=[[Perry–Castañeda Library]] |accessdate=18 May 2010}}</ref> ==Hordhac== '''Dishiishe''' waa beel ka mid ah beelaha [[Harti]] ee [[Daarood]] kana sii ah [[Harti|Mooracase]], Qabiilkaan waxuu ku badanyahay woqooyiga gaar ahaan gobolada [[Bari]] & [[Sanaag]], degaano ka mid ah dalalka [[Carabta|Cumaan]] iyo [[Yemen|Yemen]]. Waxay dhalasho wadaag yihiin beelaha [[Majeerteen]], [[Warsangali|Warsangeli]], [[Reer-Darawiish]], iyo beelo kale, oo dhamaan wada Ah ilmo [[Harti]], Koombe, kablalax, [[Daarood]].<ref>Soda laga soo xigtay Waayeelka , waxgaradka iyo soo jireenka Qabaa'ilkaa</ref> Beeshaani waxay leedahay Ugaastooyo soo jireen ah oo maamuli jirtay deegaanada beeshu degto, sidoo kale beeshaani waxay gundhig u tahay Horumarka dhaqaale, Ilbaxnimo iyo Amni ee ka hana qaaday gobolada Waqooyi Bari soomaaliya wixii ka dambeeyay Burburkii dowladii dhexe ee dalka, Waana beel bulshooyinka Soomaaliyeed ku soo dhoweysay deegaanadeeda oo ay ugu horayso Magaalada [[Boosaaso]]. [[File:48tirrryuco91.jpg|thumb|Boosaaso 1926]] [[File:Somalia_tribes1977.jpg|thumb|right|250px|Khariidad Muujinaysa qayb ahaan sida ay u kala degaan qabaa'ilka Soomaalida.<ref>{{cite web|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/somalia.html|title=Somalia Maps - Perry–Castañeda Map Collection - UT Library Online|author=|date=|website=www.lib.utexas.edu|accessdate=6 April 2018}}</ref>]] ==Abtirsi== *Axmad Harti '''(''Mooracase'')''' Wuxuu dhalay Ismaaciil oo ay ka Farcameen #Wacaysle Ismaaciil '''( Tiinle )''' #Cabdalle Ismaaciil '''( Gabtaanle)''' #Nuux Ismaaciil '''( Maganlabe)''' #Abdiraxman Maxamuud Ismaaciil '''( Dishiishe )''' *Maxamuud Ismaaciil '''( Miyirwaq )''' Isna wuxuu dhalay Cabdiraxmaan '''(''Dishiishe'')''' oo ay ka farcameen #Ismaaciil Cabdiraxmaan (Meecaad) #Cabdalle Cabdiraxmaan(''Makadoor'')''' * Cabdalle Cabdiraxmaan #Isxaaq Cabdalle '''( Reer Boqor )''' #Cabdikariim Cabdalle *Cabdikariim Cabdalle #Sakeriye Cabdikariim '''( Reer Sakeriye)''' #Maxamuud Cabdikariim '''( Fiqi Case )''' *Ismaaciil Cabdiraxmaan #'''Saciid Ismaaciil''' #'''Yoonis Ismaaciil''' #Maxamed Ismaaciil (Ugaar) *Ugaar Ismaaciil #Cabdalle Ugaar #Cabdikariim Ugaar #Cabdibaasid Ugaar<br /> *Cabdalle Ugaar wuxu dhalay (Xuseen Cabdalle) - '''Xuseen Cabdale''' *Cabdikariim Ugaar Wuxuu dhalay Isxaaq oo ay ka farcameen #Maxamed Isxaaq #Saleebaan Isxaaq #Axmed Isxaaq '''(''Reer Ugaas)'''''<br /> #Xasan Ugaas Axmed #Cali Ugaas Axmed'''('' Mugdi '')''' #Qaasim Ugaas Axmed'''( Ooga cadde '')''''' #Nuux Ugaas Axmed *Cabdibaasid Ugaar wuxu dhalay Jibriil oo ka farcameen # Macaawiye Jibriil ('''Reer Macaawiye)''' #Cartan Jibriil ('''Reer Cartan)''' #Maxamed Ciise Cartan '''(Reer M. Ciise )''' #Faahiye Saalax Cartan '''(Reer Faahiye )''' # Rooble Cartan #Gabdoon Rooble '''( Reer Gabdoon)''' #Isxaaq Rooble '''( Reer Isxaaq )''' #Saalax Rooble ('''Rer Saalax Rooble''') #Maxamuud Rooble #Muuse Maxamuud '''(Reer Muuse)''' #Maxamed Maxamuud <ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm</nowiki></ref> [meel u ku noolyahay lama garanayo lkn tarikhdu waxay shegta inu galbeed aaday] '''Guud ahaan Dishiishe wa 11 Beelood o kala ah:''' # Rer Boqor # Rer Sekeriye # Rer Fiqi # Yonis # Siciid Ismaciil # Xusen Cabdale # Rer Macawiye # Rer Cartan # Rer Ugas # Saleban # Maxamed Isxaaq Tixraac: Buugga Taxa-taran, Qore: Maxamuud Bile Dubbe <code>https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm</code> ==Sidoo kale fiiri== *[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]] ==Tixraac== {{reflist}} {{Beelaha Soomaalida}} {{Commons|Category:Darod}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Dadka Soomaaliga]] [[Category:Macluumaadka Soomaaliya]] Buugga Taxa-taran. Qore ( Maxamuud Bile Dubbe Mareegta: Biyokulule.com ( https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm ) tstm5bk77ky8a4ij7zfoz1z6bhkb3p6 Haber Awal 0 32041 297678 296923 2026-05-20T22:45:13Z ~2026-29841-78 45687 /* Geed Qabiil iyo Nasab */ 297678 wikitext text/x-wiki '''Habr Awal''', oo sidoo kale hadda loo yaqaan '''Subeer Awal''', islamarkaana mararka qaar loo qoro '''Zubeyr Awal''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Habar Awal, [[Carabi]]: هبر أول, Magaca Buuxa: Zubeyr ibn Abd al-Raḥmān ibn ash-Shaykh Isḥāq ibn Aḥmad), waa beesha ugu weyn uguna dadka badan qoyska weyn ee Isaaq, waxaana si dheeraad ah loogu kala qeybiyaa siddeed beel-hoosaad, kuwa ugu waaweyn uguna caansan ayaa ah Sa'ad Musa iyo Issa Musa. Xubnahoodu waxay ka mid yihiin isbahaysiga Habr Magaadle. Habr Awal si dhaqameed waxay ka kooban yihiin xoolo-dhaqatada guuraaga ah, dadka xeebaha dega, ganacsatada, iyo beeraleyda. Habr Awal taariikh ahaan, siyaasiyan iyo dhaqaale ahaanba waxay saameyn weyn ku leeyihiin [[Soomaaliland|Somaliland]] maanta, waxayna degan yihiin dhulal istiraatiiji ah oo xeebeed iyo kuwo bacrin leh. {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Habr Awal <br> هبر أول|flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Djibouti.svg|45px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Ethiopia}}|region3={{flagcountry|Djibouti}}|region4={{flagcountry|Yemen}}|langs=[[Somali language|Somali]],[[Arabic language|Arabic]]|rels=[[Islam]] ([[Sunni Islam|Sunni]])|related-c= [[Habar Yoonis]], [[Muhammad]] , [[Habar Jeclo]] , [[Ciidagale]] and other [[Isaaq]] groups <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} == Taariikhda == [[File:Warsame_Yunis.png|right|thumb| Warsame Yunis oo ka tirsan Sacad Musa Haber Awal, oo uu sawiray Roland Bonaparte, 1890]] Sheekh Isxaaq Bin Axmeed wuxuu ka mid ahaa aqoonyahanadii Carbeed ee ka soo talaabay badda Carabiya ee Carabta una so gudbay Geeska Afrika si ay u faafiyaan diinta Islaamka qiyaastii qarnigii 12aad ilaa 13aad. Waxaa la sheegay inuu ku abtirsaday [[Nebi Maxamed c.s|Nabi Maxamed]] gabadhiisii [[Fatima bint Muxamed|Fatimah]] . Sidaa awgeed Sheekha wuxuu ka tirsanaa [[Asharaaf|Ashraf]] ama Sada, ciwaano la siiyay faracii nebiga. Wuxuu guursaday laba dumar ah oo maxalli ah oo ka tagay [[Somaliland]] oo ay ka tageen siddeed wiil, oo mid ka mid ah ay tahay Cabdiraxmaan (Awal) Faraca sideedaas wiil waa waxa maanta loo yaqaan qabiilka Isaaq. Qabriga Zubeyr Awal, oo ah magaca awoowga ah ee beelweynta Haber Awal ee [[Isaaq|Isaaqa]], wuxuu ku yaal Jiidali ee gobolka [[Sanaag]] oo qiyaastii ah 100&nbsp;Km dhanka bari ka xigta qabrigii awoowgiis Sheekh Isxaaq Bin Axmed oo ahaa aabihii aasaasay qabiilka [[Isaaq|Isaaqa]], oo qabrigiisu ku yaal magaalo xeebeedka [[Maydh]] . === Muddadii Dhexe (Guul-u-helidda Abbysinia) === Taariikh Awal jeeday waxay ahaayeen qayb ka mid ah [[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]] iyo lagu xusay caanka "Futuh Al-Habash" kaalintii ay waaweyn ee dagaalka boqortooyadiisa Itoobiya ee Abyssinia-Adal sida Magaadle jeeday ee ay la socdaan [[Saldanadii Garxajis|Garhajis]], Arap iyo qabaa'ilka Ayub ka dhanka ah boqortooyadiisa Itoobiya ee Abyssinia, Waxay Soo Magan galeen shaqsi taariikhi ah oo loo yaqaan Axmad Gurey kaas oo ahaa gacan-wadaha saxda ah ee [[Imaam Axmed Guray|Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi]] isla markaana ahaa amiir ka dhashay Beesha Samaroon Jufadda Maxad case lafta Cismaan Muuse Maxamed Case (Abrayn ) Ahaana Amiirkii ciidammada Boqortooyadii Adal xilligii dagaalkii Abyssinian-Adal. === Xilligii gumaysiga ka hor === [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]] iyo xulafadii Habr Awal]] Haber Awal waxay leedahay taariikh ganacsi oo hodan ah inta badana waxaa ugu wacan lahaanshaha dekedda weyn ee soomaalida ee [[berbera]], taas oo ahayd dekedda ugu weyn iyo degitaanka qabiilka Haber Awal xilligii hore ee casriga. Qabiilku wuxuu xiriir adag [[Harar|lalahaa imaarada Harar]] waxayna imaaradu ku hayeen ganacsatada Haber Awal maxkamadahooda si xushmad iyo qadarin leh [[Richard Francis Burton|Richard Burton]] isagoo xusaya saameynta ay ku leeyihiin maxkamada Amiir [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmed III bin Abu Bakr]] iyo wadahadal lala yeesho [[Vizier]] Mohammed. <blockquote>Haber Awal gebi ahaanba waa dad hodan ah, inta badanna waxay ku mahadsan tahay ganacsiga ka soo gudbaya dekedda Berbera ee ku taal dhulka Ciise Muuse. </blockquote><blockquote>Sidan oo kale qabiilooyinka ku hareeraysan marinka waddanka ee ay maraan gawaarida waaweyn ama jidadka ganacsiga ayaa soo urursaday hanti badan, halka kuwa Ayal Axmed oo kale ah, ay nasiib u yeesheen inay yeeshan deked ay doorbiday Dabeecadda sida Berbera, si daabiici ah ugu dhaqsaha badan waxay noqotay taaji . <ref>British Somaliland, by Ralph Evelyn Drake-Brockman, p. 36</ref></blockquote> [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|300x300px| Wadooyinka ganacsiga ee aada magaalada Berbera iyagoo wata 'Ayal Achmet' (Reer Axmed Nuux) oo ku yaal gudaha iyo hareeraha magaalada Berbera iyo qalcadda bari ee Siyara oo muuqata]] Ganacsatada Habr Awal waxay xiriir ganacsi oo aad u ballaadhan la lahaayeen ganacsato Carab iyo Hindi ah oo ka kala yimid [[Dhulbaxsinta Carabta|Carabiya]] iyo waddamada [[Hindiya]] sida ay u kala horreeyaan. Markay ganacsatadan ajanabiga ahi yimaaddeen [[Berbera]] iyo [[Bulaxaar]] si ay ganacsi u fuliyaan, waxaa jiray is afgarad wax ku ool ah oo salka ku haya nidaamka abbaanka (ilaalinta) ee u dhexeeya iyaga iyo dadka deegaanka ah ee Reer Yuunis Nuux (Ayyal Yuunis) iyo Axmed Nuux (Ayyal Axmed) oo ku abtirsada Sacad Musa, Haber Awal:<blockquote>Tan ka hor, iyo ka hor degitaankii Ingriiska ee Cadan 1839, Ayyal Yuunis iyo Ayyal Ahmed abtirsiinyadooda Habr Awal waxay qabteen Berbera waxayna si wada jir ah u maareeyeen ganacsigooda, iyagoo la wadaagaya macaashka dhammaan macaamil ganacsi sida 'ilaaliyeyaal' (abans) ganacsato ajaanib ah oo ka kala yimid [[Carabiya]] iyo [[Hindiya]]. Markii lagu gudajiray dhiirrigelinta horumarka Cadan, barwaaqada dekedda ayaa si muuqata kor ugu kacday, Ayyal Yuunis oo tirad ahaan tiradooda ahayd ayaa eryay ehelladooda la tartamay oo ku dhawaaqay inay yihiin milkiileyaal ganacsi ee Berbera. Tani waxay horseeday isqabqabsi dhinac walba uu ka raadsado caawimaad dibadeed; Ayyal Axmed ee laga adkaaday wuxuu u jeestay Xaaji Shirmarke 'Cali iyo qabiilkiisa Haber Yuunis si ay u taageeraan. Taakulayntaan, waxay markaa awood u yeesheen inay dib isu taagaan oo ay cayriyaan Ayyal Yuunis oo u dhaqaaqay wadada yar ee waddada [[Bulaxaar]], oo dhawr mayl u jirta galbeedka Berbera. </blockquote> [[File:Berbera,_1884.png|thumb|300x300px| Sawirka Berbera, 1884]] Kaliya maahan in Haber Awal ganacsato ajaanib ah ay ku soo dhoweeyaan dekedahooda, waxay sidoo kale howlgalo ganacsi ka sameyeen maraakiibtooda ilaa dekadaha Carabta. Badi ganacsatada Soomaaliyeed ee tagi jirtay Cadan iyo dekedaha kale ee Koonfurta Carabtu waxay kasoo jeedaan qabiilka Habr Awal. Waxay Harar iyo gudaha ka soo iibsadeen badeecooyin kala duwan oo cayriin ah iyagoo ku beddelaya badeecado la soo saaray. Intii ay joogeen, Habr Awal waxay kireysteen guryo iyaga u gaar ah waxayna shaqaalaysiiyeen addoommadoodii, halka qabaa'illada kale ee Soomaaliyeed ay u janjeeraan inay la joogaan eheladoodii hore looga sii aasaasay guud ahaan Gacanka.<blockquote>Ganacsato. - Kuwani guud ahaan waxay ka tirsan yihiin qabiilka Haber Awal. Waxay ka keenaan Harrar iyo dalkii Galla, kafee, saffron (baastar), faan-maroodi (faan-maroodi), iyo baalal, iyagoo ka qaadaya zinc, naxaas, maro ballaadhan, iyo badeecado googoos ah. Waxay sii joogaan Cadan muddo ku dhow labaatan maalmood markiiba inta lagu jiro xilliga ganacsiga, oo soconaya illaa sagaal bilood, 'iyagoo afar safar gaaraya. Inta ay degan yihiin waxay kiraystaan guri, waxaana la socda qoysaskooda. </blockquote> [[File:Street_in_Bulhar.png|thumb|300x300px| Wadada [[Bulaxaar]]]] Gudaha, Haber Awal gawaarida ganacsiga (khafilada) waxay ahaayeen muuqaal soo noqnoqda marka loo eego koontooyinka casriga ee reer Yurub ee Jasiiradda Soomaaliya:<blockquote>Markii aan ka soo ambabaxnay magaalada Hargeysa waxaan soo safarnay maylal badan oo aan soo marnay dhul qurux u eg oo baarkinka ah, oo nool oo shimbiro leh iyo haad hawd ah. Waxaan la kulanay khafilaadaha caadiga ah ee Soomaalida [gawaarida gawaadhida ka ganacsada] ee ragga Habr-Awal, iyagoo sita maqaarkooda, xanjo, subag, iyo qaxwaha dekeddeenna Bulhar, oo ku taal inta u dhexeysa Berbera iyo Saylac. <ref>'Twixt sirdar & Menelik: an account of a year's expedition from Zeila to Cairo, p. 18, 1901</ref></blockquote>Soomaalida ka soo jeeda gudaha qoto dheer, gaar ahaan kuwa ka soo jeeda [[Ogaadeen (beel)|Ogaadeenya]], sidoo kale waxay hantidooda inteeda badan ka heleen ganacsatada Habr Awal oo ay ugu yeedheen "iidoor", oo ah masayr xamaasad leh oo macnaheedu yahay baayacmushtar ama ganacsade, tixraacna u ah dabeecada baayacmushtariga Habr Awal. waqtigaas. <ref name="Info">Somali Poetry, Lewis & Adrzejewski, 1964, pp. 111–115</ref> Xeebta Habr Awal (inta badan Reer Axmed Nuux) waxay si joogto ah ugu shaqeysay sidii dillaaliin / dhex dhexaadinta beelaha Soomaaliyeed ee gudaha ee doonaya inay alaabtooda u qaadaan dekedaha Berbera iyo Bulhar:<blockquote>Caadada ayaa ah Ayal Achmet (qabiilka Berbera) inuu u dhaqmo sidii dillaaliin, badiyaaana inta badan faa iidooyinka waxay ku dhagan yihiin gacmaha ninka dhexe. Ilaa iyo beryahan dambe Ogadayn waligeed ma aadin xeebta, laakiin waxay badeecada ku aamintay ganacsatada xeebaha. </blockquote> ==== Xannibaadda Berbera ==== Markii Markab Ingiriis ah oo la odhan jiray ''Mary Anne uu'' isku dayey inuu ku xidho dekedda Berbera 1825 waa la weeraray oo xubno badan oo shaqaalaha ka mid ah ayaa xasuuqay Habr Awal. Jawaab ahaan Ciidanka Badda ee Boqortooyada waxay hirgeliyeen xannibaadda iyo xisaabaadka qaarkood waxay ka sheekeeyaan duqeyn magaalada ka dhacday. Qasimiyiintu waxay aad ugu firfircoonaayeen xag militari ahaan iyo dhaqaale ahaanba [[Gacanka Maakhir|gacanka Cadmeed]] waxaana la siiyay inay dhacaan oo ay weeraraan maraakiibta ilaa galbeedka Mocha ee [[Baddacas|Badda Cas]] . Waxay xiriiryo badan oo ganacsi la lahaayeen [[Soomaalida]], iyagoo hogaaminayey maraakiibta Ras Al Khaimah iyo [[Gacanka Faarsiga|Gacanka Beershiya]] inay si joogto ah uga qayb galaan carwooyinka ganacsiga ee [[Berbera]] iyo [[Saylac]] . Marka la fiiriyo sumcadda reer Qaasim ee burcad-badeednimada caanka ah, [[Isaaq|Isaaqa]] Suldaan Faarax iyo Xaaji Cali waxay qalinka u qoreen Suldaan bin Saqr Al Qasimi oo ay ku wargelinayaan xaaladda waxayna ka codsadeen inuu kala qayb galo dagaalka ay kula jiraan Ingiriiska. Si kastaba ha noqotee, Suldaanku wuu awoodi waayey inuu ka jawaabo ama gacan ka geysto yareynta xannibaadda maadaama ololihii Gacanka Beershiiya ee 1819 uu awood u waayey ciidankiisii. 1827 laba sano ka dib Ingriisku wuxuu kordhiyay yabooh si loo yareeyo xayiraada oo hakad galisay ganacsigii faa iidada badnaa ee Berbera iyada oo lagu badalayo heshiis ganacsi iyo 15,000 oo lacagta Isbaanishka ah oo ay bixinayaan hogaamiyeyaasha Habr Awal burburinta markabka iyo nolosha. === Xilligii Maxmiyadda Ingiriiska === Beesha Haber Awal waxay hoos tagtay [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] iyagoo saxiixay heshiis [[Ingiriiska|maxmiyadeed Boqortooyadii Ingiriiska]] markay ahayd 14 July 1884. Habr Awal wuxuu sii waday inuu heshiis ganacsi oo faa'iido leh la yeesho xiriirada shisheeye, inbadan oo kamid ah sidoo kale waxay kujireen xukunkii ingiriiska dalalkooda. Ingriisku wuxuu aasaasay caasimada [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|maxmiyadda British Somaliland]] ee [[Berbera]], laakiin markii dambe wuxuu caasimada u raray [[Hargeysa]] 1941 === Garaadka iyo Salaadiinta Beesha Habr Awal === Habr Awal waxay leeyihiin dhaqan soo jireen ah oo hogaamineed waxaana hogaamiya Suldaan ka tirsan garabka Axmed Cabdalla - beel aad u tiro badan oo Sacad Muusa ah oo inta badan degan dalka [[Soomaali Galbeed|Itoobiya]] . Taariikh ahaan waxay doorbidaan inay adeegsadaan ereyga asalka ah ee ''Garaadka'' sida Warsangeli, labada qabiilba waxay tan iyo markaas bedeleen magaca cinwaanka oo loo bixiyay ''Suldaan'' in kastoo ''doorku'' isku mid yahay. Jeeday Awal Garaads urura lahaa nin ee xiliyada dagaalka iyo xallinayo murannada ka ballaaran leh beelaha kale buuxinta kaalinta sidii nabad kama dambaysta ah ''(nabadoon).'' Garaad Biniin kii ugu horreeyay waxaa loo caleemo saaray waqti la mid ah kii ugu horreeyay ee [[Saldanadii Garxajis|Habr Yunis]] Suldaan Diriiye Caynaasha, iyadoo labadan beelood ee waaweyn ay ka jabeen tababbarkii [[Saldanadii Garxajis|Ciidagale]] oo ah hoggaamiyeyaasha ballaadhan ee [[Isaaq|Isaaqa]] . Geeridiisa ka dib, Habr Awal ma uusan caleemo saarin Garaad cusub dhowr sano maadaama dadka dhaxalka u ah Biniin ay aad u yaraayeen, iyadoo Garaad Cabdalla la caleemo saaray markii uu qaangaaray. Dagaal ka dhaca xadka koonfureed ee dhulka Habr Awal si looga ilaaliyo qabiilka cadawgiisa iyo la dagaalanka weerarada. Hal dhacdo wuxuu si dirqi ah uga badbaaday weerar kadis ah oo [[Daarood|Jidwaaq]] ah iyadoo Axmed Cabdalla uu si dhaqso leh [[Daarood|isugu soo uruuriyay]] kuna qasbay duullaanka inay cararaan {| class="wikitable" ! ! Magaca ! Xukunka Ka soo ! Xukunka Ilaa |- | 1 | style="white-space:nowrap" | ''Garaad'' '''Biniin''' ( '''Garaadkii''' ''ugu horeeyey'' ) | style="white-space:nowrap" | | |- |2 | style="white-space:nowrap" | ''Garaad'' '''Cabdalla''' ''Garaad'' Biniin | style="white-space:nowrap" | | |- |3 | style="white-space:nowrap" | ''Garaad'' '''Askar''' ''Garaad'' Abdalla | style="white-space:nowrap" | | |- |4 | style="white-space:nowrap" | ''Garaad'' '''Diiriiye''' ''Garaad'' Cabdalla | style="white-space:nowrap" | | |- | 5 | style="white-space:nowrap" | ''Suldaan'' '''Abdulrahman''' ''Garaad'' Diriiye | style="white-space:nowrap" | | |- | 6 | style="white-space:nowrap" | ''Suldaan'' '''Cabdillaahi''' ''Suldaan'' Cabdulraxman | style="white-space:nowrap" | | |- | 7 | style="white-space:nowrap" | ''Suldaan'' '''Cabdirisaaq''' ''Suldaan'' Cabdillaahi | style="white-space:nowrap" | | |- | 8 | style="white-space:nowrap" | ''Suldaan'' '''Xasan''' ''Suldaan'' Cabdillaahi | style="white-space:nowrap" | | |} [[File:Garaad_Askar.png|thumb| Mustaqbalka ''Garaad'' Askar waxaa la sawiray sanadkii 1895]] Garaad Abdalla wuxuu shaqeynayey dhowr iyo toban sano, waxaana ku qaabilay saraakiil socdaal Ingriis ah oo ku dhoweyd xadka koonfureed ee [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|maxmiyadda]] sanadkii 1894-tii oo ku saabsan ballaarinta Jeneraal Ras Makonen oo wakiil ka ahaa Menelik II . Garaad Cabdalla oo ay weheliyaan hogaamiyeyaal kale oo badan oo ka tirsan British Somaliland sida Sultan Deria Hassan iyo Sheikh Madar waxay ka walwalsanaayeen duulaanka ba'an ee ciidamada Xabashidu ku bartilmaameedsadeen magaalada sii kordheysa ee [[Hargeysa]] iyo nawaaxigeeda. Garaadka waxaa la soo xiriiray Makonen labo sano un kadib isagoo ka codsaday isaga iyo Habr Awal inay ku biiraan Boqortooyada Itoobiya laakiin waa laga diiday. Garaad Cabdalla waxaa u yimid Suldaanka [[Saldanadii Garxajis|Beesha Habr Yunis]] markii ay abaaro soo food saareen, Habr Yunis wuxuu codsaday in la helo ceelasha Habr Awal si ay u waraabiyaan. Cabdala wuu ogolaaday codsigii laakiin qaar ka mid ah beeshiisa ayaa u haystay inuu yahay mid deeqsi badan isla markaana caawiya Habr Yunis iyadoo la tixgalinayo ladnaanta kaydkooda. Dadkaas waxaa ugu weynaa Askartiisa oo 15 jir ah. Markii qaar ka mid ah xisbiga Habr Yunis ay biyo yimaadeen, Askar ayaa soo dhex galay ceelka dhexdiisa raggiina waxay u diideen inay galaan. Waxaa lagu canaantay nacasnimadiisa waxaana loo sheegay inuu gees u leexdo oo uu adeeco rabitaanka aabihiis. Askar xanaaqsan ayaa toorey la dhacay ninka canaantay dagaalna wuxuu ku sigtay inuu ka bilowdo falkan. Baardheer Habr Awal oo caaqil ah kana yimid [[Bulaxaar|Bulhar oo]] lagu magacaabo Aami ayaa istaagay oo gabay ''[[Suugaanta Soomaalida|tiriyay]]'' : ''Erayada aad u tiro badan ayaa durba laga hadlay Yuunis ereyadiisa nacasnimada ah'' : ''Laakiin xukunka xaqa ahu wuxuu kuugu daahirsanaan doonaa sidii caadadii hore, oo nabad iyo sida buur oo kale u keenaysa'' : ''Dad aad kuugu dhow ayaa ku dhuunta dadka, cadaawayaashaada, laga soo bilaabo waqtiyadii hore ee xuska colaada'' : ''Haddii waqtigu yimaado markii aad ku indho beeshay khilaafku, ma ixtiraami lahayd'' : ''Si hagar la’aan ah, si kedis ah ayey kugu soo dul degeen'' : ''Dhamaan qabiilooyinka cadawga ah waxay maqleen warkaaga muranka ah'' : ''Sida gorgorrada oo kale, dhammaantood hunguriga ayey ka eegaan hilibkaaga!'' [[File:Habr_Awal_Warriors.png|right|thumb|300x300px| Dagaalyahanada beesha Habr Awal]] Dhinacyadiina waxaa taabtay hadalladiisii waxayna dhex-dhexaadiyeen khilaafkoodii. Garaad Cabdalla wuxuu gacantiisa siiyay mid ka mid ah gabdhihiisa gabyaaga si loogu abaalmariyo dadaalkiisa. Geeridii Cabdalla ka dib, wiilkiisii ugu weynaa ee Askar ayaa ka dambeeyay isaga oo noqday Garaad. Askar wuxuu ahaa nin fardooley ah oo xirfad leh wuxuuna la dagaalamay qaybaha koonfureed ee qabiilka kana soo horjeeday Dervishkii bilaabay duulaanka Habr Awal iyo qabiilooyinka kale ee gobolka. Sheekh Madar wuxuu isu keenay qaybaha waqooyi ee Habr Awal kuwaas oo ka duwan Ahmed Abdalla iyo in yar oo kale, oo inta badan deganaa xuduudaha [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] . Geeridii Askaar kadib walaalkii ka yaraa ee Diriiye wuxuu qaatay garaadka Garaadka oo wuxuu kaga duwanaa walaalkiis iyo aabihiis inuu aad diirada u saaro tabashooyinka bulshada Habr Awal maadaama mudo nabada ay dhowdahay kadib guuldaradii Dervishes, hoos u dhigida baahida dagaalka. . Diriiye waxaa la soo dersay loolan is barbar socda oo kaalintiisa ah sida Garaad iyo Habr Awal oo gadaashiisa isugu soo ururay oo iska caabiyey ninka iska dhigaya. Markii ugu dambaysay dhimashadii Diriiye, wiilkiisa Cabdulraxman ayaa la caleemo saaray oo wuxuu ahaa hoggaamiyihii ugu horreeyay ee Habr Awal ee isu muujiya sida 'Suldaan' halkii uu ka ahaan lahaa Garaadka. Abdulrahman wuxuu aad ula mid ahaa aabihiis hase yeeshe wuxuu aad ugu firfircoonaa arrimaha maxmiyada. Markii Ciidagale isku dayay inuu weeraro Ciise Muusa, wiil uu dhalay Habr Yunis Sultan ayaa ku soo biiray duulaanka markii la eryanayay ragii duulaanka ahaa waa la dilay. Suldaanka Beesha Habr Yunis wuxuu u yimid C / Raxmaan si uu u xaliyo khilaafka wuxuuna rabey inuu ku qasbo Issa Musa inuu bixiyo ''magta'' wiilka Suldaanka. Sida ku cad ''[[Xeer|xeer-]]'' dhaqameedka Soomaalida soo celinta lama bixiyo markii mid la dilo isdifaacid. Sidaa darteed Ciise Muusa wuu diiday oo gaashaan buufintooda ku sameeyay isagoo diidaya xukunka Abdulrahman. Cismaan Haariyey oo hayb aahan kasoo jeedey ciise muuse ‘ abokor ciise ayaa abwaanku istaagey oo tiriyey ''[[Suugaanta Soomaalida|geeraarka]]'' soo socda oo ''[[Suugaanta Soomaalida|uu ku cadeynayo]]'' ixtiraamkiisa laakiin uusan ku raacsaneyn Suldaan Abdulrahman. Intaa ka dib Ciise Muusa wuu bixi lahaa oo wuxuu sii ambaqaadi doonaa inuu caleemo saaro Suldaankoodii ugu horeeyay, Suldaan Kooshin sanadkii 1949 isagoo xusayay madaxbanaanidooda walaalahooda weyn ee Sacad Musa. {{Verse translation|Ninka Qaaliya joogee Ka qoteysta hadhuudhkiyo Ninka geeri qodaayiyo Ka qasaalaya geela Suldaanaw bal qiyaasoo Wax ma qaybsan karaan? Suldaanow kuma caayin Ku canaannana maayo Ceebna kuu gudi maayo Calafna kaa sugi maayo Cuudkii aannu ku siinniyo Cadradii gabadhiinna Marnaba kaa celin maayo Ceynkaagaa rag ahaayoon Caleentii boqor saarray baa Cuurkii Muuse Subeer Aakhiro u celinaaya|The man who stands in wealth Who harvests the millet The man who’s digging for death And the ones looking after the camels Oh Suldaan think about it Can they agree? Oh Suldaan I have not insulted you And I am not reprimanding you I am not compensating you for shame I expect no wealth from you The respect we give you The beautiful young women We will never take back from you Men who were like you Who we put leaves on as king Are keeping back The Muuse Subeer people|lang=so-Latn|attr1=Cismaan Haayirey ''Suldaanow Kuma Caayin''<ref>''War and Peace: An Anthology of Somali literature, p.86''</ref>}} Sannadkii 1955-kii, Sultan Abdulrahman Deria wuxuu xubin ka ahaa 4 wafdi oo isugu jiray siyaasiyiin iyo salaadiin u tagay [[London]], [[Boqortooyada Ingiriiska]] . Hadafkoodu wuxuu ahaa inay codsadaan oo ay cadaadis ku saaraan Dowladda Ingiriiska soo celinta dhulkii lumay ee loo yaqaanay 'Haud Reserve Area' oo la siiyay Boqortooyada Itoobiya intii lagu jiray heshiiskii Anglo Ethiopian ee 1954. [[File:Isaaq_Sultans_Abdillahi_Deria_and_Abdulrahman_Deria.png|thumb|350x350px| Salaadiinta Abdulrahman Deria iyo Cabdillaahi Deria oo ku sugnaa London, 1955]] ''Siyaasadaha Imperial iyo Nationalism ee Gobonimada Somaliland, 1954-1960'', Taariikhyahan Jaamac Maxamed ayaa qoray:<blockquote>NUF waxay u ololeysay soo celinta dhulalka Somaliland iyo dibeddaba. Tusaale ahaan, bishii Maarso 1955, wafdi ka kooban Michael Mariano, Abokor Xaaji Faarax iyo Cabdi Daahir ayaa aaday magaalada Muqdisho si ay ugu guuleystaan taageerada iyo wada shaqeynta kooxaha wadaniyiinta ah ee Soomaaliya. Iyo bishii Febraayo iyo May 1955 wefdi kale oo ka kooban laba Suldaan oo dhaqameed ah ( Suldaan Cabdillaahi Suldaan Deria, iyo Suldaan Abdulraxman Suldaan Deria), iyo laba siyaasi oo qunyar socod ah oo wax ku soo bartay Galbeedka (Michael Mariano, Cabdiraxmaan Cali Maxamed Dubeh) ayaa booqday London iyo New York. Intii ay ku guda jireen socdaalkooda London, waxay si rasmi ah ula kulmeen oo ay kala hadleen arinta Xoghayaha Arimaha Gumeysiga ee Alan Lennox-Boyd. Waxay u sheegeen Lennox-Boyd heshiisyadii Ingiriiska iyo Soomaaliya ee 1885-kii. Heshiisyada dhexdooda, Michael Mariano wuxuu sheegay, Dowladda Ingiriiska 'ma aysan qaadin waligeed inay dhiibto, iibiso, amaahda ama haddii kale wax ku siiso shaqo, marka laga reebo Dowladda Ingiriiska, qayb kasta oo ka mid ah dhulka ay iyagu deggan yihiin ama ay iyagu gacanta ku hayaan'. Laakiin hadda dadka Soomaaliyeed 'waxay maqleen in dhulkooda la siinayo Itoobiya iyada oo loo marayo heshiiskii Anglo-Ethiopia ee 1897'. Si kastaba ha noqotee, heshiiskaas wuxuu 'khilaaf ka taagnaa' heshiisyadii Ingiriiska iyo Soomaaliya 'kaasoo mudnaanta laga siiyay' 1897-kii heshiiskii Anglo-Ethiopia [. ] Dawladda Ingiriisku 'way ka xoog badatay awoodeeda markay dhammeysay heshiiskii 1897 iyo ... heshiiska 1897 kuma xirna qabiilooyinka.' Suldaan Cabdillaahi waxa kale oo uu intaas ku daray in heshiiskii 1954 uu ahaa 'naxdin weyn oo ku dhacday dadka Soomaaliyeed' maadaama aan loo sheegin wadahadallada, iyo tan iyo markii ay dawladda Ingiriisku maamushay aagga ilaa 1941. Ergooyinku waxay codsadeen, sida uu yiri Suldaan Abdulrahman, dib u dhigista dhaqangelinta heshiiska si 'loo siiyo wafdiga waqti ay dacwaddooda ugu gudbiyaan' baarlamaanka iyo hay'adaha caalamiga ah. </blockquote> === Dagaalkii Sokeeye ee Soomaaliya iyo Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed === Ururkii [[SNM|Dhaqdhaqaaqa]] Waddaniga [[SNM|Soomaaliyeed ee]] (SNM) wuxuu ahaa koox fallaago ah 1980- 1990kii. SNM markay ahayd 1981 aasaaskeedii [[London]] waxay u doorteen Axmed Maxamed Gulaid oo ka soo jeeda qabiilka Habr Awal inuu noqdo gudoomiyahoodii ugu horeeyey, kaasoo sheegay in ujeedada cad ee kooxdu ahayd inay afgembiyaan [[Siyaad Barre|taliskii]] militariga ee [[Siyaad Barre]] . <ref name="Metz">Helen Chapin Metz, ''Somalia: a country study'', Volume 550, Issues 86-993, (The Division: 1993), p.xxviii.</ref> SNM waxay ka soo ururisay saldhigii ugu weynaa ee ay ka taageertay xubnaha beesha Isaaq, kuwaas oo aasaasay isla markaana taageeray dhaqdhaqaaqa iyagoo ka jawaabaya sanado faquuqa nidaamsan ee ay ku timid dawladii Siyaad Barre. Xubnaha Beesha Habr Awal waxay ka koobnaayeen qayb lixaad leh hogaamiyayaashii iyo askartii SNM. Taliyayaasha Habr Awal waxay fuliyeen howlgalo badan oo guuleystey oo horseeday guushii ugu weyneyd ee kooxda iyo burburkii taliskii Siyaad Barre. Galbeedka Somaliland, kooxdani waxay si mug leh uga dhex muuqatay qaybta 99 ee [[SNM|Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed]] oo lagu aasaasay magaalada [[Gabiley|Gabilay]] iyadoo inta badan qeybaha kala duwan ee ciidamada ay ka kooban yihiin maleeshiyooyin ka soo jeeda deegaanka Jibriil Abokor oo ka tirsan beesha Sacad Muuse. Habr Awal oo xukuma gobolka [[gabiley]] . Qaybta 99-aad waxaa taliye u ahaa Jeneraal Maxamed Xasan C / laahi (Jidhif) oo ka tirsan Jibriil Abokor oo si guul leh u qabsaday gobolka [[Awdal]] isla markaana gabi ahaanba tirtiray joogitaankii [[Ciidanka Xooga Soomaaliya|ciidamadii Qaranka Soomaaliyeed]] ee ku sugnaa gudaha [[Gabiley]] iyo [[Awdal]] kuna qasbay dadka deegaanka [[Gadabuursi|Gadabuursi ee]] degen gobolka [[Awdal]] inay u ballanqaadaan daacadnimo [[Somaliland]] . Isaga oo ahaa taliyihii qaybta 99, General Mohamed Hasan Abdullahi (Jidhif) waxa kale oo uu Saldhig Milatari ka sameeyey [[SNM|Dhaqdhaqaaqa]] Waddaniga [[SNM|Somaliyeed]] magaalada [[Saylac]] halkaas oo ay [[SNM]] qabsatay gobolka Awdal muddo 4 sano ah isla markaana ay si guul leh uga adkaadeen isku daygii maleeshiyooyinkii USF ee daacadda u ahaa [[Jabuuti]] oo isku dayey inay ka faa'iideystaan. ee dhicitaankii Dowladii Milatariga ee Siyaad Bare 1991 kuna darsatay magaalada [[Saylac]] . Badhtamaha Somaliland, [[Muuse Biixi|Muuse Biixi Cabdi]] iyo qaybtiisa Xuseen Abokor ee ka tirsan Sacad Muuse oo ka mid ah beelweynta Habr Awal waxay si guul leh uga xoreeyeen [[Hargeysa]] maamulkii shuuciga ahaa ee naxariis darada ahaa waxayna door muhiim ah ka ciyaareen SNM halka ay ka xoreeyeen [[Hargeysa]] iyo [[Faraweyne]] . Isla mar ahaantaana, Qaybta Ciise Muuse ee uu hoggaamiyo Korneyl Ibraahim Dhagaweyne waxay xoreeyeen dekedda istiraatiijiga ah ee [[Berbera]] iyo magaalada taariikhiga ah ee Sheekh . Kadib aasaaskii [[Somaliland]] 1991. Ganacsatada Habr Awal ayaa maalgeliyey lacagtii ugu badnayd halkaas oo ay ugu deeqeen malaayiin doollar si ay uga helaan halgamayaashii SNM raashin, agab iyo qalab darajooyin milatari ah. Magaalooyinka ganacsiga ee Habr Awal sida [[Berbera]] iyo [[Wajaale]] waa halka laga helo hubka ugu badan ee laga soo waariday iyada oo maalqabeenada Habr Awal ee ganacsatada ah ay ciidamadii SNM u suurto gashay inay helaan hub ku filan. Beesha Habr Awal waxay door laxaad leh la qaadatay SNM waxayna ka mid ahaayeen aasaasayaashii la qadarin jiray. Waxay sidoo kale dhisay [[Somaliland]] hay'adaha siyaasadeed 's dhulka hoostiisa xeerka aaya madaxweynaha 2aad Somaliland ee [[Maxamed Cigaal|Muhammad Haji Ibrahim Cigaal]] . Muddadii 9-ka sano ahayd ee uu [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxweynaha ka ahaa Somaliland]], Cigaal wuxuu ku guuleystey inuu hub ka dhigis ku sameeyo kooxaha kacdoonka maxalliga ah, dejiyey dhaqaalaha gobolka waqooyi-galbeed ee Somaliland, iyo inuu xiriir ganacsi oo aan rasmi ahayn la yeesho dalalka shisheeye. Waxa kale oo uu soo bandhigay [[Shillin Somaliland|shilinka Somaliland]], baasaboor iyo [[Calanka Somaliland|calan]] cusub oo dib loo [[Calanka Somaliland|naqshadeeyay]] . Intaa waxaa dheer, Cigaal abuuray [[Ciidamada Somaliland|Hubaysan Somaliland Ciidamada]], ugu waxtarka badan [[Soomaalida|Soomaali]] ciidamada qalabka sida tan lakal oo ka mid ah [[Ciidanka Xooga Soomaaliya|Ciidamada Qaranka Soomaaliya]] ee 1991 List of caan jeeday Awal SNM Taliyeyaasha ( Mujahids ). * Kornayl Cabdilaahi Askar Barkhad * Cabdikariim Xaashi Cilmi * Adan Dhamah * Aadan Shiine * Axmed Jaamac Sabban (Janan Oogo) * Axmed Maxamed Gulaid * Axmed Dhagax * Axmed Ibraahim (Raage Bidaar) * Axmed Golhaye * Ahmed Mohamed Hasan (Ahmed Japan) * Cali Gurey * General Cali Xuseen Cabdi * korneyl maxamud wadaad * Korneyl Xasan Yoonis Habane * Gen haybe Axmed Guure (Haybe Laambad) * Xaamud Ibraahim yaasin’sabanle’ * Professor Ibrahim Meygaag Samatar * Ibraahim Dhagaxweyne * Sheekh Ibraahim Madar * Maxamed Cilmi Samatar Galan * Jeneraal Maxamed Xasan C / laahi (Jidhif) * Maxamed Xaashi Cilmi * Maxamed Xasan (Gacmo Dheere) * Kornayl Cumar tooray * Mahdi Cali Faarax * Kornayl [[Muuse Biixi|Muuse Biixi Cabdi]] * Sheekh Yuusuf Cali Sheekh Madar * Yaxye Xaaji Ibraahim * korneyl cawil haad qadiye * Korneyl maxamed uraaga ‘ride’ * korneyl Talaata codle * cabdilaahi cuddo * muj Garwaaf * muj jaamac dhidaro * muj jaale diid * muj ciise curaagte == Geed Qabiil iyo Nasab == Beesha Isaaq-reeraha, qabaa'ilka ka kooban qaybaha waxaa loo qaybiyaa laba qaybood oo minka ah, sida ku cad abtirsiinta. Qeybta koowaad waxay u dhaxeysaa faracyadan ay ka dhasheen wiilasha Sheekh Isxaaq haweeney reer Harari ah - oo ah Habr Xabuusheed - iyo kuwa ku abtirsada wiilasha reer Sheekh Isxaaq oo ay dhashay haweeney [[Soomaalida|Soomaali]] ah oo ka soo jeeda Beesha Magaadle ee [[Dir]] - Habr Magaadle. Xaqiiqdii, inta badan qabiilooyinka ugu waaweyn ee reeraha-qoysku waa dhab ahaan isbahaysiyo ilmo-galeenka sidaa darteedna magaca "Habr" oo macno ahaan u leh [[Af Soomaali|Soomaaliga]] qadiimiga ah "hooyo". Tan waxaa lagu muujiyey qaab-dhismeedka soo socda ee qabiilka. <ref name="Lewisapd">I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p. 157.</ref> Falanqaynta DNA-da ee xubnaha Habr Awal ee degan Jabuuti waxay ogaadeen in dhamaan shakhsiyaadka ay ka tirsanyihiin bayaan-hoosaadka EV32 ee Y-DNA E1b1b aabbaha haplogroup. Geed qoys oo kooban oo ka mid ah qabiilooyinka waaweyn ee Habr Awal ayaa lagu soo bandhigay halkan hoose. <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://isaaq.webs.com/habrawal.htm |access-date=2021-01-16 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053718/https://isaaq.webs.com/habrawal.htm |dead-url=yes }}</ref> [[File:Habr_Awal_woman.png|right|thumb|298x298px| Naagtii Habr Awal ee reer Berbera, 1884]] * Sheekh Isxaaq Bin Axmed Al Haashimi (Sheekh Isxaaq) ** ''Habr Jeclo'' *** Axmed (Tol-Ja'lo) *** Muuse (Habr Jeclo) ****Maxamed Abokor ****Musa Abokor *** Ibrahiim (Sanbuur) *** Muxammad ('Ibraan) ** ''Habr Magaadle'' ***Ciidagale ***Habar Yonis *** Ayuub *** Muxammad (Arap) *** Cabdiraxmaan (Habar Awal ) **** Sacad Muuse ****Ciise Muuse ==Sacad Muuse== * Sacad Muse *****Abdirahman Sa'ad ******Aadan Cabdiraxman ******Xasan Cabdiraxman *****'Abdalla Sa'ad ******Celi Cabdale ******Indhayare Cabdale''' *****Hassan Sa'ad''' ******Abdalla Hassan''' *****Isaaq Sa'ad''' ******Makahil Isaaq''' *******Nuh Makahil''' *******Abokor Makahil''' *******Cumar Makahil''' *******Mohammed Makahil''' *******Hassan Makahil''' ********Jibril Hassan''' ********Rooble Hassan''' ********Ali Hassan''' ********Osman Hassan''' ********Abokor Cismaan ******** Ali Abokor ********Naaleeye Ali ********Xildidiid Naaleeye ********Samatar Naaleeye ********Geedi Naaleeye ********Maxamed Xildiid ********Caraale Badeed *********Yonis Osman''' *********Mohamoud Osman''' *********Sugaal Osman''' *********Wacays Osman''' *********Liibaan Osman''' *********cabdalle Osman''' ********** Guuleed Cabdlle''' ********* Ahmed Osman''' **********Cabanne Ahmed''' **********Cabdalle Ahmed''' **********Samakaab Ahmed''' ***********Aden Samakaab ***********Cigaal Samakaab *********Abokor Osman''' **********Ali Obokor''' *********** Naleye Ali *********** Samater Ali *********** Mohamed Ali ******Mohammed Isaaq (Abbas)''' *******Xasan Maxamed''' ********Barre Xasan (Bare dalab)''' ********Baale Xasan (Reer Baale)''' ********Waceys Xasan''' *******Rooble Maxamed''' ********Alamagan Rooble (Reer Naaleeye)''' ********Boqore Rooble (reer Geedi)''' ********Ahmed Rooble (reer Foodcade)''' ******Isse Isaaq (Ciise Carab)''' ******Musa (Ase) Isaaq''' ******Yeesif Isaaq *******Cabdale yaasif *******Idarays yaasif *******Muuse yaasif ******Abokor Isaaq *******Ugaadh Abokor (Ugaadhyahan) aadan ugaadh. Cabdale ugaadh. Siciid ugaadh. *******Hussein Aboko ********Osman Hussein (Cismaannada)''' ********lReer Looge''' ********Reer Xaamud''' ********Yuusuf Cismaan (Reer Yuusuf)''' ********Hadhiye Cismaan (Reer Hadhiye)''' ********Jibril Hussein''' *********Ismail Jibril''' **********Nuh Ismail''' ***********Yunis Nuh (Reer Yunis Nuh) ************Shirdoon Yonis (Reer Shirdoon) ************Hoosh Yonis (Reer Hoosh) ************Gadid Yonis (Reer Gadid) ************Mohammed Yonis ***********Ahmed Nuh (Reer Ahmed Nuh) **********Said Ismail''' ***********Abdalla Said ************Samatar Abdalla (Reer Samatar) ************Abane Abdalla (Reer Abane) ************Ahmed Abdalla (Reer Ahmed Abdalla) *************Benin Ahmed (Sultan Family) *************Sheikhton Ahmed *************Osman Ahmed *************Sahal Ahmed *************Burale Ahmed *************Kul Ahmed **********Abdalla Ismail **********Ali Ismail **********Idris Ismail (Bah Gobo) **********Muhumed Ismail (Waran'ad) **********Yonis Ismail (Bah Gobo) **********Yusuf Ismail *******Jibril Abokor ********Aden Jibril (Bahaabar Adan) ********Ali Jibril *********Omar Ali **********Abeeb Omar (Baha Omar) **********Abtidon Omar (Baha Omar) **********Adan Omar **********Hussein Qawa Omar (Baha Omar) **********Sahal Omar (Baha Omar) **********Yonis Omar (Dugeh) **********Ismail Omar ***********Dalal Ismail (Reer Dalal) ***********Geedi Ismail 'Gheedi Shide' (Baha Omar) ***********Hoosh Ismail (Baha Omar) ***********Higgis Ismail ***********Idris Ismail ***********Ollow Ismail ***********Samatar Ismail ***********Qayaad Ismail (Baha Omar) ***********Barre Ismail ************Hareed Barre (reer Xareed) ********Yonis Jibril (Reer Yonis) *********Muuse Yonis **********Cabdi Muse Yonis *********Caraale yonis *********Caynaashe Yonis *********Urkurag Yonis **********Qayr Urkurag **********Adan Urkurag ***********Omar Adan ***********Ali Adan ***********Ahmed Adan == Ciise Muuse== ***** Aadan Ciise ****** Jibriil Aadan ******* Mohamoud Jibril ******* Xasan Jibriil ******* Ibraahim Jibriil ******* Ismaaciil Jibriil ***** Abokor Ciise ******Hasan Abokor *******Balle Hasan *******Muse Hasan ***** Idarys Ciise ****** cabdi waadhor ******* reer daahir ******* reer hayaan ****** Cali waadhor ***** Maxamed Ciise ****** Mukhtaar Maxamed ****** Xasan Maxamed ******* Jibriil Maxamed ******** Cumar Jibriil ******** Abokor Jibriil ******** Yoonis Jibriil ******** Muuse Jibril ********* Cali Muuse ********** Iidle Ali (Rer Iidle) ********** Sahal Ali (Reer Sahal) ********** Wacays Cali (Reer Wacays) ********** Abane Ali (Reer Abane) ********** Had Cali (Reer Had) ********** Xildid Cali (Reer Hildid) ******* Cabdiraxmaan Muuse ******* Abdulle Muuse ******** Cabdalle Cabdulle (Cabdalle Qoyan) ******** Xasan Cabdulle ********* Axmed Xasan (Dhogori) ********* Deriyahan Xasan == Tirooyin caan ah oo saameyn ku leh == * British afar jeer ku guuleystay billadaha dahabka Olombikada iyo orodyahanka ugu quruxda badan taariikhda ciyaaraha fudud ee Ingiriiska.]] * weriye-qoraa Soomaali-British ah; Wariyihii hore ee [[BBC]] arrimaha adduunka; u raray qoraal cusub oo ku soo baxay Al Jazeera English sanadkii 2006; laga bilaabo sanadka 2017 waxaa leh ITV News]] Beeshu waxay soo saartay qaar ka mid ah shakhsiyaadka ugu caansan uguna saameynta badan taariikhda Soomaalida, kuwaas oo hoos ku taxan: * Suldaan Cismaan Suldaan Cali Kooshin, oo ah suldaanka guud ee guud ee maanta beelaha Ciise Musse . * [[Cabdilahi Timocade|Cabdillaahi Suldaan Maxamed Timacade]], oo loo yaqaan "Timacade", oo ah gabyaa caan ah xilliyadii ka hor iyo ka dib gumeystihii * Abdulrahim Abby Farah, Kaaliyaha Xoghayaha-Guud ee Qaramada Midoobay 1979–1990 iyo Wakiilka Joogtada ah ee Jamhuuriyadda Soomaaliya u fadhiya Qaramada Midoobay 1965–1972. * Abdurrahman Mahmoud Aidiid, Waa Duqa hada ee [[Hargeysa|Caasimada Hargeysa]], caasimada Jamhuuriyadda [[Somaliland]] . * Cabdishakuur Ciddin Waa Duqa hadda ee magaalo-madaxda [[Berbera]] ee [[Saaxil|Saaxil,]] Gobolka [[Saaxil|Somaliland]] . * [[Cabdulmajid Xuseen|Abdul Majid Hussein]], Dhaqaaleyahan, Wakiilkii hore ee Joogtada ahaa ee Ethiopia u fadhiyey Qaramada Midoobay, 2001-2004. Hogaamiyihii xisbiga Ethiopian Somali Democratic League (ESDL) ee deegaanka [[Soomaali Galbeed|Soomaalida]] [[Itoobiya]] intii u dhaxeysay 1995-2001. * Axmed Maxamed Gulaid, wuxuu ka mid ahaa aasaasayaashii Ururkii [[SNM|Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed,]] wuxuuna ahaa qofkii ugu horreeyay ee loo doorto guddoomiyaha ururka Oktoobar 1981. * Axmad Girri bin Xusain, lammaanaha midig ee Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi ( [[Imaam Axmed Guray|Ahmed Guray]] ) iyo [[Imaam Axmed Guray|jeneraal]] sare oo reer [[Saldanadii Cadal|Adal ah]] oo hogaamiya ciidan fara badan oo ka dhan ah boqortooyadii Abasiiniya . * [[Axmed Cawke|Axmed Xasan Cawke]], Suugaanyahan Soomaaliyeed oo weriye ah oo idaacadda ka hadla. Wuxuu ahaa ruug-caddaa ka tirsanaa BBC World Service, Codka Mareykanka, TV-ga Qaranka Somaliland, [[Horn Cable TV|Telefishanka Horn Cable]], [[Radio Muqdisho]] iyo Universal TV sidoo kale wuxuu ahaa afhayeenkii madaxweynihii hore ee [[Siyaad Barre]] xilligii [[Siyaad Barre|dowladdii]] Milatariga ahayd . <ref name="Ahmed Hasan Awke">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.somalilandinformer.com/somaliland/somaliland-prominent-somali-journalist-ahmed-hasan-awke-passes-away-in-jigjiga/ |access-date=2021-01-16 |archive-date=2018-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180216030219/http://www.somalilandinformer.com/somaliland/somaliland-prominent-somali-journalist-ahmed-hasan-awke-passes-away-in-jigjiga/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Axmed Yasiin|Axmed Yuusuf Yaasiin]], wuxuu ahaa [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne-ku-xigeenka Somaliland]] intii u dhexaysay 2002 ilaa 2010. iyo Guddoomiyihii Labaad ee xisbiga UDUB. * Cali Cabdi Faarax, Wasiirkii hore ee Isgaarsiinta iyo Dhaqanka ee [[Jabuuti]] * Ali Feiruz, ayaa ku dabaaldegay fanaaninta [[Soomaalida|Soomaaliyeed]] ee [[Jabuuti]] iyo [[Soomaaliya]] * Gaarriye (wuxuu dhashay Maxamed Xaashi Dhamac), abwaan caan ah oo curiyay mid ka mid ah gabayada ugu caansan af soomaaliga ee ku saabsan mowduuca dib u heshiisiinta, "Hagarlaawe". * [[Xuseen Bisad|Hussain Bisad]], waa mid ka mid ah ragga adduunka ugu dheer, waa 2.32 m (7&nbsp;ft 7 1⁄2 gudaha). Wuxuu leeyahay taako gacmeedka ugu weyn ee qof nool. * Ibraahim Dheere, Waxaa loo tixgeliyaa inuu yahay bilyaneerkii ugu horreeyay ee Soomaaliyeed iyo qof [[Soomaalida|Soomaali ah oo]] adduunka ugu taajirsan oo hantidiisa lagu qiyaasay 1.8 bilyan oo Doollarka Mareykanka ah. <ref name="Ibrahim Dheere">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.somalilandinformer.com/somaliland/breaking-ibrahim-dheere-tycoon-passes-away-in-djibouti/ |access-date=2021-01-16 |archive-date=2018-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124005650/http://www.somalilandinformer.com/somaliland/breaking-ibrahim-dheere-tycoon-passes-away-in-djibouti/ |dead-url=yes }}</ref> * Ismaaciil Axmed, milkiilaha iyo agaasimaha guud ee WorldRemit oo ka mid ah shirkadaha xawaaladaha ugu xawliga badan adduunka, waxaana loo arkaa ninka 7aad ee ugu saameynta badan Britain. <ref name="Ismael Ahmed">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.worldremit.com/en/about-us/management-team |access-date=2021-01-16 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102170310/https://www.worldremit.com/en/about-us/management-team |dead-url=yes }}</ref> * [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]], oo ah siyaasi halyeey [[Soomaalida|Soomaaliyeed]] . Raiiselwasaarihi ugu horeeyey [[Ra'iisul wasaarayaashii Soomaaliya|ee Soomaaliya]] : 1960, 1967 - 1969. [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxweynaha Somaliland]], 1993–2002. * Mohammed Abdillahi Kahin 'Ogsadey', oo ah maalqabeen ganacsade Soomaaliyeed ah kuna nool dalka Itoobiya, halkaas oo uu ka aasaasay MAO Harar Horse, oo ah shirkaddii ugu horreysay ee Afrikaan ah ee dhoofisa kafeega isla markaana uruurisay hanti ku dhow $ 3 Billion oo Birta [[Birr (lacag)|Itoobiya ah]] . * Maxamed Cabdullaahi Oomaar, wasiirkii hore ee arrimaha dibadda Soomaaliya * Maxamed Xasan C / laahi, oo hore u ahaa Madaxa Shaqaalaha ee [[Ciidamada Somaliland|Ciidamada Qalabka Sida]] ee [[Ciidamada Somaliland|Somaliland]] * British afar jeer ku guuleystay billadaha dahabka Olombikada iyo orodyahanka ugu quruxda badan taariikhda ciyaaraha fudud ee Ingiriiska. Waxaa sidoo kale loo tixgeliyaa inuu yahay orodyahanka adduunka ugu wanaagsan ee maaratoonka. * Cabdi Haybe Laampad Ruug-caddaa Majaajiliiste Soomaaliyeed oo ka mid ah majaajiliistayaasha Soomaaliyeed ee abid ugu wanaagsanaa. * Maxamed Cumar Carte, Raiisul Wasaare kuxigeenkii hore ee Soomaaliya. * Muxammad Xawaadle Madar, [[Ra'iisul wasaarayaashii Soomaaliya|Raiisul wasaarihii hore ee Soomaaliya]] intii u dhaxeysay 3-dii Sebtember 1990-kii illaa 24-kii Janaayo 1991 * [[Muuse Biixi|Muuse Biixi Cabdi]], sarkaal hore oo militari ah wuxuu soo qabtay Gaashaanle Sare ee Ciidanka Cirka Soomaaliya iyo tan iyo bishii Diseembar 2017. Madaxweynaha Hada Jira [[Somaliland]] . * Nuux Ismaaciil Taani, oo hadda ah Taliyaha Shaqaalaha ee Ciidamada Qalabka Sida ee Somaliland * Soomaali-British ah; Wariyihii hore ee [[BBC]] arrimaha adduunka; u raray qoraal cusub oo ku soo baxay [[Al Jazeera English]] sanadkii 2006; laga bilaabo sanadka 2017 waxaa leh [[Wararka ITV|ITV News]] * [[Cumar Carte Qaalib|Umar Arteh Ghalib]], [[Cumar Carte Qaalib|Raiisel]] Wasaarihii hore ee Soomaaliya, 1991–1993; wuxuu keenay Soomaaliya [[Jaamacada Carabta|Jaamacadda Carabta]] 1974 xilligii uu ahaa Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Soomaaliya, 1969-1977; madaxweynihii hore ee Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay; macalin iyo abwaan * [[Sheekh Madar|Sheekh Madar Axmed Shirwac]], oo lagu tiriyey koritaankii hore ee Hargeysa *Mohamuud qaalib Cali Gudoomiyaha gudida horumarinta Hoodaale 2020/2025 == Tixraacyo == [[Category:Somaliland]] [[Category:Isaaq]] [[Category:Taariikhda Somaliland]] [[Category:Pages with unreviewed translations]] <references /> Ismail M. Abdi(Ismail Yahye). 4khqsvyl8hrqev33aenfnqzdqb07h4m Abokor muuse 0 39797 297664 297661 2026-05-20T12:08:23Z ~2026-29841-78 45687 /* Notable figures */ 297664 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} e76x02mqufi0uts0iws2m4bxildsq7a 297665 297664 2026-05-20T12:14:37Z ~2026-29841-78 45687 /* Notable figures */ 297665 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} mivzpqisdzzdc4owlxyjbapwgckg1jk 297667 297665 2026-05-20T12:44:29Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297667 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} 00mh9m9vojvdtxadjfj1wfqkk26ik0g 297668 297667 2026-05-20T12:48:01Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297668 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} dak67kl2m120pf3wsz91dpwvfl5bywc 297673 297668 2026-05-20T13:32:49Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297673 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Ainanshe Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} oaamp5gd2oixehgac2ic6tx92s07oa9 297683 297673 2026-05-21T01:18:59Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297683 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Abdi *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Ainanshe Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} sqbrt6mx033y0g6oa1un62evn72g0z0 297684 297683 2026-05-21T01:22:36Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297684 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Ainanshe Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} ek3ofy1htdjh4tkraksw0po4cel7cj2 297691 297684 2026-05-21T01:50:22Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297691 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid ***************Hersi Hildiid *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Ainanshe Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Ibrahim Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Gen.Daoud Elmi - Scholar and Military leader. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} c9gm2i6gun6kp576r4f2j2dh9qz50jj Ciidagale 0 41696 297666 297662 2026-05-20T12:42:34Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297666 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Robe Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Boon Dhamal (Dhamal yaryar) ********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Habarwa Abdi **********Yusuf Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== ls6axylktmto6zon0x80lhxuxhq6ixv 297669 297666 2026-05-20T12:49:27Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297669 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Boon Dhamal (Dhamal yaryar) ********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Habarwa Abdi **********Yusuf Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== qhyqx2nm0wkiyev5186nnmuq7z12cta 297670 297669 2026-05-20T12:50:14Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297670 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Boon Dhamal (Dhamal yaryar) ********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== 62en158aosdvbzd13qszgi2115zcgme 297672 297670 2026-05-20T13:30:15Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297672 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== 2ovtq0njiy1nkb2xlmjmb8gpm4lt9pe 297681 297672 2026-05-21T01:12:48Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297681 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== cots9ktwpf2ui38y6srfa759x5f4wc7 297690 297681 2026-05-21T01:40:46Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297690 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== bpr7xhf95te801otl7yz6yp5fahpu8a Shaxda beesha 0 43416 297671 297654 2026-05-20T13:28:20Z ~2026-29841-78 45687 297671 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Sade Said ***Abdalle Sade ***Musa Sade *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Abdalle Ali ***Musa Abdalle **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan oy1xamf9sjdqzguxzoyxqdsnt9nu43f 297674 297671 2026-05-20T13:43:53Z ~2026-29841-78 45687 297674 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Sade Said ***Abdalle Sade ***Musa Sade *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Abdalle Ali ***Musa Abdalle **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan hzadvh0tlb5xvecgnimktwaamhg8owe 297675 297674 2026-05-20T13:45:50Z ~2026-29841-78 45687 297675 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Sade Said ***Abdalle Sade ***Musa Sade *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Abdalle Ali ***Musa Abdalle **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan bnu3nwnbqbk2l3p9h9gmvayl0172lwn 297676 297675 2026-05-20T13:47:41Z ~2026-29841-78 45687 297676 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Sade Said ***Abdalle Sade ***Musa Sade *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Abdalle Ali ***Musa Abdalle **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan qlr1g16nl4u8ebtf6s5csfkno6cn7p4 297679 297676 2026-05-21T00:56:29Z ~2026-29841-78 45687 297679 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Sade Said ***Abdalle Sade ***Musa Sade *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Abdalle Ali ***Musa Abdalle **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan o87qe0hccvrrf4g7wautsx7v27sl7pf 297680 297679 2026-05-21T00:57:04Z ~2026-29841-78 45687 297680 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Sade Said ***Abdalle Sade ***Musa Sade *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Abdalle Ali ***Musa Abdalle **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan rqr5jsuacrox9cer9h5k6ug993hffwf 297682 297680 2026-05-21T01:16:32Z ~2026-29841-78 45687 297682 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Sade Said ***Abdalle Sade ***Musa Sade *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Abdalle Ali ***Musa Abdalle **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan kd2c130qy9ytiom3tv8vdohxt2nt2lg 297687 297682 2026-05-21T01:34:07Z ~2026-29841-78 45687 297687 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Sade Said *****************Abdalle Sade *****************Musa Sade ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Roble Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan b6yivbo14oochsvpl6lc6jo8kqjn4ot 297695 297687 2026-05-21T02:11:03Z ~2026-29841-78 45687 297695 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Roble Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan dptbs41jahpr3swnrnhbk0q20wdb6au 297696 297695 2026-05-21T02:14:32Z ~2026-29841-78 45687 297696 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Roble Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan fnfooyl7e3x8dpxzyd42gxfckin4wii 297697 297696 2026-05-21T02:17:46Z ~2026-29841-78 45687 297697 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Roble Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan 7s3hor8yeuzh5gef866aks7oxfupvxn 297698 297697 2026-05-21T02:22:32Z ~2026-29841-78 45687 297698 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Hawrarsame ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Farah Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Hussien Aden ****************khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien ******************Nour Hussein ******************Farah Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Said Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Yusuf Benin *****************Musa Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Wais Siad **Abdalle Siad *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Roble Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) *Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **Hussein Ali **Mumin Ali **Naleye Ali *Nour Abdi (Rer Nuur) **Ismail Nour **Gabal Nour **Hersi Nour **Mohamed Nour *Benin Abdi (Rer Benin) *Abdille Abdi **Gallab Abdille (Rer Gallab) ***Ismail Gallab ***Asker Gallab **Eiye Abdille (Rer Ciye) ***Gulled Eiye ***Sharmake Eiye **Mohamed Abdille ***Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. *Waa mida labaad ee ugu dhaqaalaha badan Beesha * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan hhyip3qygbcot25gcx6gpyn5t9osl0m Beesha Mohamed Dhimbil 0 44477 297699 297592 2026-05-21T03:50:35Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297699 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |60px]] | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale }} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Essa Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hassan Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Essa Fatah **Gulled Mohamed ***Hussein Guled ***Egal Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Wais Guled ***Samater Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Burale Aden ****Geedi Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Koshin Boqorre *****Shiekhdon Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Omar Aidid *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== kd0nc80f9g6yf71xcvmxqppbp1wouey 297700 297699 2026-05-21T03:55:03Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297700 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |60px]] | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale }} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Essa Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hassan Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Essa Fatah **Gulled Mohamed ***Hussein Guled ***Egal Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Wais Guled ***Samater Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Burale Aden ****Geedi Aden ****Mohamed Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Koshin Boqorre *****Shiekhdon Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Omar Aidid *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== 50gh2re9pb9r7k70hbb3yzgyul3r5zj 297701 297700 2026-05-21T03:56:38Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297701 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |60px]] | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale }} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Essa Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hassan Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Essa Fatah **Gulled Mohamed ***Hussein Guled ***Egal Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Wais Guled ***Samater Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Burale Aden ****Geedi Aden ****Mohamed Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Ainanshe Boqorre *****Koshin Boqorre *****Shiekhdon Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Omar Aidid *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== e5aixl2eki5fpwcp4l9gt00zjmzbzn2 297702 297701 2026-05-21T04:06:10Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297702 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |60px]] | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale }} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Essa Muawiye ***Osman Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hassan Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Essa Fatah **Gulled Mohamed ***Hussein Guled ***Egal Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Wais Guled ***Samater Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Burale Aden ****Geedi Aden ****Mohamed Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Ainanshe Boqorre *****Koshin Boqorre *****Shiekhdon Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Omar Aidid *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== j149kqyr6kvsvxi2y4mj1fi4wfurc91 Mohamoud Muuse 0 47386 297692 297470 2026-05-21T01:56:06Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297692 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Warsame Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Mahamoud Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== d99lg4tb1471i0r6aj0y3vk8weoztlf 297693 297692 2026-05-21T01:57:50Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297693 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Warsame Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== g9cnx0i7lmhnw83j25n5zln9g3k24j5 297694 297693 2026-05-21T01:59:46Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297694 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Farah Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== 5iqg7zwfm0zjqpbis2738bx5x9bi8yk 297703 297694 2026-05-21T04:16:02Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297703 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Farah Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Yusuf Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Omar Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== f5izn5phirip2owlzgzwmdki86dlhdz 297704 297703 2026-05-21T04:17:38Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297704 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Farah Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Wais Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Yusuf Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Omar Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== gwncxjts6pf9v189hw3mp7mxlt48183 Qob fardod 0 47531 297677 297568 2026-05-20T22:17:22Z XKeyse 16618 297677 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kob Fardod | native_name = Qoob Fardood / Qoryaweyn | other_name = Qoriawein / Dhabar Dalool / Wadaamagoo | settlement_type = Historical settlement & [[Zawiya (institution)|Zawiya]] | image_caption = Wadaamagoo Famous Centuries Old Fig Tree. | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Somaliland]] | subdivision_type1 = [[Regions of Somaliland|Region]] | subdivision_name1 = [[Togdheer]] | subdivision_type2 = [[Districts of Somaliland|District]] | subdivision_name2 = [[Aynabo District]] | coordinates = {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline,title}} | established_title = Founded | established_date = {{circa|1850}} | blank_name_sec1 = Historical Significance | blank_info_sec1 = Site of the 1899 foundation of the [[Dervish movement (Somali)|Dervish movement]]. }} = Late 19th Century (c. 1891) == ''Kob Fardod <nowiki>[[ Qoob Fardood ]]</nowiki>'' (orthographically variant as '''Kob Fardod''' or '''Kob Faradod''') is a significant 19th-century historical settlement, religious complex (''zawiya''), and geographical node located within the immediate valley corridor of <nowiki>[[ Wadaamogoo ]]</nowiki> in the Aynabo District of Somaliland.<ref name="Burgett160">Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia: Names Approved by the United States Board on Geographic Names''. Washington, D.C.: Defense Mapping Agency, 1982, p. 160.</ref> Historically situated within the territorial range traditionally inhabited by Isaaq clan lineages (specifically subclans of the Habr Yunis and Habr Je'lo) since at least the 19th century, the site functioned as a central council ground and the formal administrative and sovereign birthplace of the early Somali Dervish movement in March and April of 1899.<ref name="Swayne" /> == [[File:Paget's_map_Of_Somaliland_1893_showing_the_Temple_or_the_Ziwaaya_Qoob_Fardood.png|thumb|Paget's map Of Somaliland 1893 showing the Temple or the Ziwaaya Kob Fardod.]] ''While localized linguistic disputes sometimes attempt to separate the spellings—drawing distinctions between the Somali words ''qoob'' (animal hoof) and ''kob'' (ankle)—19th-century European cartography and 20th-century international gazetteers confirm these are simply transliteration variants of the exact same geographical site near <nowiki>[[ Wadaamogoo ]]</nowiki>.<ref name="Burgett160" />'' == Geography and True Coordinate Grid == Modern digital encyclopedic narratives and certain localized accounts regarding Qoob Fardood have been heavily impacted by deliberate administrative misdirection. External interest groups have frequently attempted to geographically displace the site into the Buuhoodle District or the Haud to alter historical clan and regional borders. However, official international cartographic and intelligence databases explicitly tie Qoob Fardood directly to the Wadaamagoo water system: * [[File:Wadaamagoo Famous Centuries Old Fig Tree. Was A Few Minutes Walk To Qoob Fardood.png|thumb|Wadaamagoo Famous Centuries Old Fig Tree. Was A Few Minutes Walk To Qoob Fardood]]'''Qoob Fardood (Historical Settlement):''' Formally logged at coordinates .<ref name="Burgett160" />{{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline}} * '''Wadaamagoo (Populated Place):''' Mathematically logged at {{coord|8|55|N|46|17|E|display=inline}}.<ref name="Burgett244">Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 244.</ref> * '''Dabar Dalol / Dhabar Dalool (Water Well):''' Situated at {{coord|8|57|N|46|20|E|display=inline}}.<ref name="Burgett59">Burgett, Charles L. and Heyda, Charles M. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 59.</ref> This precise spatial grid places the historical complex within a brief walk of the centuries-old Berde (fig) tree of Wadaamagoo, a landmark standing directly in the center of the regional North-South highway corridor. == History == === '''19th-Century Foundation''' === ''The settlement operated as an early Ahmadiyya-Rashidiyya Sufi center founded by local scholars. Italian geographer Luigi Robecchi Bricchetti's 1891 accounts document that the original structures at "Copfardod" had been burned down and destroyed prior to his arrival, prompting local mullahs to establish a replacement compound near the well of Dhabar Dalool in Wadaamagoo.<ref name=":0">Robecchi Bricchetti, Luigi. ''Somalia e Benadir: viaggio di esplorazione nell'Africa orientale'' '''Qoob Fardood''' (orthographically variant as '''Kob Fardod''' or '''Kob Faradod''') is a significant 19th-century historical settlement, religious complex (''zawiya''), and geographical node located within the immediate valley corridor of Wadaamagoo in the Aynabo District of Somaliland.<nowiki><ref name="Burgett160">Burgett, Charles L. </nowiki>''Gazetteer of Somalia: Names Approved by the United States Board on Geographic Names''. Washington, D.C.: Defense Mapping Agency, 1982, p. 160.</ref> Historically situated within the territorial range traditionally inhabited by Isaaq clan lineages (specifically subclans of the Habr Yunis and Habr Je'lo) since at least the 19th century, the site functioned as a central council ground and the formal administrative and sovereign birthplace of the early Somali Dervish movement in March and April of 1899.<ref name="Swayne">Swayne, H. G. C. ''Seventeen Trips Through Somáliland''. London: Rowland Ward and Co., 1895.</ref> While localized linguistic disputes sometimes attempt to separate the spellings—drawing distinctions between the Somali words ''qoob'' (animal hoof) and ''kob'' (ankle)—19th-century European cartography and 20th-century international gazetteers confirm these are simply transliteration variants of the exact same geographical site near [[ Wadaamagoo]] .<ref name="Burgett160" />''' Modern digital encyclopedic narratives and certain localized accounts regarding Qoob Fardood have been heavily impacted by deliberate administrative misdirection. External interest groups have frequently attempted to geographically displace the site into the Buuhoodle District or the Haud to alter historical clan and regional borders. However, official international cartographic and intelligence databases explicitly tie Qoob Fardood directly to the Wadaamagoo water system: This precise spatial grid places the historical complex within a brief walk of the centuries-old Berde (fig) tree of Wadaamagoo, a landmark standing directly in the center of the regional North-South highway corridor. This sacred status is further corroborated by Captain Paget’s 1893 cartographic survey of Somaliland, which explicitly features the settlement node of Qoob Fardood, mapping the specialized religious compound under the label "The Temple." This cartographic designation confirms that contemporary military reconnaissance recognized the site as a prominent, formalized sanctuary and religious institution years before it transitioned into a militarized base.<ref>Paget, Captain Arthur. ''Map of Somaliland: Compiled from Reconnaissance Surveys''. London: Intelligence Division, War Office, 1893.</ref> Between 1885 and 1893, Captain H. G. C. Swayne mapped the completed site, describing it as a "mullah's village named Kob-Fardód, with a little cultivation."<ref name="Swayne"/> [[File:A Somali Mullah Scribing.png|thumb|A Somali Mullah .]] === The 1899 Council and Sovereignty Declaration === In late March 1899, Sultan Nur Ahmed Aman of the <nowiki>[[ Habr Yunis ]]</nowiki> arrived at the <nowiki>[[ Wadaamogoo ]]</nowiki> sector to forge an alliance with the regional religious leadership, establishing an independent state apparatus months before British colonial logs recognized the movement on the coast.<ref>Sadler, J. Hayes. ''Despatch No. 30 to the Marquess of Salisbury''. Foreign Office Archives, April 1899.</ref> Following an ultimatum regarding a stolen service rifle delivered by Camel Sowar Ahmed Adan on April 10, 1899, the unified leadership at Qoob Fardood dispatched an official diplomatic letter to the British Consul at Berbera, explicitly declaring: {{Quote|...This letter is sent by all the Dervishes... to the Ruler of Berbera. We say that we complain against you and against your subjects. Our camels are oppressed by you... I ask you, by God, by your Prophet, by your religion, and by your Church do not create disturbance in the country; for if you oppress us, beat our people, take our money, and imprison our people, we will leave coming to your country. We are a Government, we have a Sultan, an Amir, and Chiefs, and subjects. And how much of wisdom and forethought have we?|Dervish Council Letter to the Ruler of Berbera, late April 1899.<ref>National Archives of India (NAI), New Delhi. Foreign Department-External-B, August 1899, N. 33-234. Inclosure 5, No. 1: ''Statement by Ahmed Adan, Camel Sowar''.</ref>}} This primary archival record confirms that the governance structure of the Dervish Emirate—comprising its political sultan [[Nur Ahmed Aman|<nowiki>[[Nur Ahmed Aman</nowiki>]]]] spiritual Amir, administrative Chiefs, and subjects—was fully operational and internationally communicative at Qoob Fardood by April 1899. === 1901 Expedition and Destruction === During Swayne's first expedition in May 1901, British mobile strike columns advanced from Burao through Ber and Eyl-Dab, targeting the valley stronghold. Swayne’s operational movements were initially delayed for two months due to late rains which denied grazing for his ponies and transport camels. On May 28, 1901, the fortified stockades at Qoob Fardood were captured and burned to the ground. However, British forces left the central mosques entirely untouched to prevent deeper religious provocations, permanently dismantling the site as an active operational base and forcing the Dervish core apparatus to relocate southeast into the Nugaal Valley.<ref>McNeill, Malcolm. ''In Pursuit of the Mad Mullah: Service and Sport in the Somali Protectorate''. London: C. Arthur Pearson, 1902, p. 88.</ref> <big>'''Historiographical Discrepancies'''</big> Traditional Somali texts, including the works of Aw Jaamac Cumar Ciise, frequently omit the true geographical positioning of the site, instead attributing the foundation of the complex to a later timeline (1897–1898) near the well of Qoryaweyn.<ref>Aw Jaamac Cumar Ciise. ''Taariikhda Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdulle Xasan''. Mogadishu, 1976.</ref> == Historiographical discrepancies == Traditional localized accounts and late 20th-century historiography, most notably the works of Somali historian Aw Jaamac Cumar Ciise, frequently obscure the true spatial and chronological continuity of the site. His narratives attribute the initial foundation of the Dervish staging ground to a separate, later timeline (1897–1898) explicitly pinpointed near the well of "Qoryaweyn."<ref>{{cite book |last=Ciise |first=Aw Jaamac Cumar |title=Taariikhda Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdulle Xasan |location=Mogadishu |year=1976}}</ref> However, primary archival documentation and international cartography invalidate this geographic separation. John Anthony Hunt’s ''A General Survey of the Somaliland Protectorate 1944–1950'' registers the localized well infrastructure of Qoriawein at coordinates 8°57′N 46°17′E, directly placing it within the immediate Wadaamagoo-Qoob Fardood water corridor.<ref>{{cite book |last=Hunt |first=John Anthony |title=A General Survey of the Somaliland Protectorate 1944–1950: Final Report on An Economic Survey and Reconnaissance of the Somaliland Protectorate |year=1951 |page=Page with Qoriawein registry}}</ref> This physical spatial grid confirms that the names refer to the exact same continuous village node, exposing the chronological segregation in later texts as an artifact of administrative misdirection rather than geographic fact. These subsequent narrative adjustments effectively obscured the pre-existing multi-clan religious and agricultural infrastructure built by earlier regional mullahs while Muhammad Abdullah Hassan was still residing on the coast in Berbera, where he only came to the attention of British coastal authorities in early 1899 due to localized livestock raiding disputes.<ref>Sadler, J. Hayes. ''Dispatch No. 30 to the Marquess of Salisbury''. Foreign Office Archives, April 1899.</ref> == References == {{reflist}} [[Category:Dervish movement]] [[Category:History of Somaliland]] [[Category:Aynabo District]] [[Category:1899 establishments in Africa]] [[Category:1901 disestablishments in Africa]] [[Category:Former populated places in Somaliland]] [[Category:Populated places established in the 19th century]] [[Category:Destroyed cities]] [[Category:Destroyed populated places]] [[Category:Zawiyas]] [[Category:Sufi shrines]] [[Category:Military history of Somaliland]] [[Category:Conflicts in 1901]] [[Category:History of Somaliland]] [[Category:Dervish movement]] [[Category:Historical settlements in Somaliland]] [[Category:History of Sool]] [[Category:History of Togdheer]] [[Category:Populated places in the Aynabo District]] [[Category:Dervish movement (Somali)]] [[Category:Sufi centers in Somalia]] [[Category:Destroyed cities]] quar0ze77m8lka6qo3r1n2qd1s4rhll 297685 297677 2026-05-21T01:29:09Z XKeyse 16618 297685 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historical Dervish settlement and religious complex in Somaliland}} {{Infobox settlement | name = Kob Fardod | native_name = Qoob Fardood / Qoryaweyn | other_name = Qoriawein / Dhabar Dalool / Wadaamagoo | settlement_type = Historical settlement & [[Zawiya (institution)|Zawiya]] | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Somaliland]] | subdivision_type1 = [[Regions of Somaliland|Region]] | subdivision_name1 = [[Togdheer]] | subdivision_type2 = [[Districts of Somaliland|District]] | subdivision_name2 = [[Aynabo District]] | coordinates = {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline,title}} | established_title = Founded | established_date = {{circa|1850}} | blank_name_sec1 = Historical Significance | blank_info_sec1 = Site of the 1899 foundation of the [[Dervish movement (Somali)|Dervish movement]].}} '''Kob Fardod''' (also orthographically variant as '''Qoob Fardood''' or '''Kob Faradod''') is a significant 19th-century historical settlement, religious complex (''zawiya''), and geographical node located within the immediate valley corridor of [[Wadaamagoo]] in the [[Aynabo District]] of [[Somaliland]].<ref name="Gazetteer">Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia: Names Approved by the United States Board on Geographic Names''. Washington, D.C.: Defense Mapping Agency, 1982, p. 160.</ref> Historically situated within the territorial range traditionally inhabited by [[Isaaq]] clan lineages, the site functioned as a central council ground and the formal administrative and sovereign birthplace of the early [[Dervish movement (Somali)|Somali Dervish movement]] in March and April of 1899. == Geography and True Coordinate Grid == * '''Qoob Fardood (Historical Settlement):''' {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline}}<ref name="Gazetteer"/> * '''Wadaamagoo (Populated Place):''' {{coord|8|55|N|46|17|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 244.</ref> * '''Dabar Dalol / Dhabar Dalool (Water Well):''' {{coord|8|57|N|46|20|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. and Heyda, Charles M. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 59.</ref> [[File:Paget's_map_Of_Somaliland_1893_showing_the_Temple_or_the_Ziwaaya_Qoob_Fardood.png|thumb|left|Paget's 1893 map showing the "Temple" or Zawiya at Kob Fardod.]] This precise spatial grid places the historical complex within a brief walk of the centuries-old ''Berde'' (fig) tree of Wadaamagoo. This sacred status is further corroborated by Captain Arthur Paget’s 1893 cartographic survey, which mapped the religious compound under the label "The Temple."<ref name="Paget">Paget, Captain Arthur. ''Map of Somaliland: Compiled from Reconnaissance Surveys''. London: Intelligence Division, War Office, 1893.</ref> [[File:A Somali Mullah Scribing.png|thumb|left|A Somali Mullah, representing the religious scholars who founded the settlement.]] == History == === 19th-Century Foundation === The settlement operated as an early [[Ahmadiyya]]-[[Rashidiyya]] Sufi center founded by local scholars. The Italian geographer [[Luigi Robecchi Bricchetti]]'s 1891 accounts document that the original structures at "Cop fardod" had been destroyed prior to his arrival, prompting local mullahs to establish a replacement compound near the well of Dhabar Dalool in Wadaamagoo.<ref>Robecchi Bricchetti, Luigi. ''Somalia e Benadir: viaggio di esplorazione nell'Africa orientale'', 1891.</ref> Between 1885 and 1893, Captain [[H. G. C. Swayne]] mapped the area, describing it as a "mullah's village named Kob-Fardód, with a little cultivation."<ref>Swayne, H. G. C. ''Seventeen Trips Through Somáliland''. London: Rowland Ward and Co., 1895.</ref> === The 1899 Council and Sovereignty Declaration === "In late March 1899, Sultan Nur Ahmed Aman arrived at Wadaamagoo to convene a grand assembly with local leaders, including Duale Elmi and the senior scholars of the Kob Fardod zawiya. This council formally established an independent Dervish Emirate, notifying British authorities on the coast that they had formed a sovereign government comprising an Amir, a Sultan, administrative Chiefs, and subjects.<ref name="NAI">National Archives of India (NAI), New Delhi. Foreign Department-External-B, August 1899, N. 33-234.</ref>}} on April 10, 1899, the leadership at Qoob Fardood dispatched an official diplomatic letter to the British Consul at Berbera, explicitly declaring: {{Quote|...This letter is sent by all the Dervishes... We are a Government, we have a Sultan, an Amir, and Chiefs, and subjects.|Dervish Council Letter to the Ruler of Berbera, late April 1899.<ref name="NAI">National Archives of India (NAI), New Delhi. Foreign Department-External-B, August 1899, N. 33-234.</ref>}} === 1901 Expedition and Destruction === During Swayne's first expedition in May 1901, British columns targeted the stronghold. On May 28, 1901, the fortified stockades at Qoob Fardood were captured and burned to the ground. However, British forces left the central mosques untouched to prevent deeper religious provocations, permanently dismantling the site as an active operational base.<ref>McNeill, Malcolm. ''In Pursuit of the Mad Mullah''. London: C. Arthur Pearson, 1902, p. 88</ref> == Historiographical Discrepancies == Traditional localized accounts and late 20th-century historiography, most notably the works of [[Aw Jaamac Cumar Ciise]], frequently obscure the true spatial continuity of the site, often attributing the foundation to a separate, later timeline (1897–1898) near the well of "Qoryaweyn."<ref name="Ciise">{{cite book |last=Ciise |first=Aw Jaamac Cumar |title=Taariikhda Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdille Xasan |location=Mogadishu |year=1976}}</ref> However, primary archival documentation invalidates this geographic separation. John Anthony Hunt’s 1951 survey registers the well infrastructure of Qoriawein at coordinates 8°57′N 46°17′E, directly placing it within the immediate Wadaamagoo water corridor.<ref name="Hunt">{{cite book |last=Hunt |first=John Anthony |title=A General Survey of the Somaliland Protectorate 1944–1950 |year=1951 |page=Page with Qoryaweyn registry}}</ref> This physical spatial grid confirms that the names refer to the exact same continuous village node, revealing the chronological segregation in later texts as an artifact of administrative misdirection rather than geographic fact. == References == {{reflist}} [[Category:Dervish movement (Somali)]] [[Category:History of Somaliland]] [[Category:Aynabo District]] [[Category:Destroyed populated places]] [[Category:Zawiyas]] [[Category:Military history of Somaliland]] dbsyribg10idtvq4ikme4s5u0fsd7j9 297686 297685 2026-05-21T01:31:30Z XKeyse 16618 297686 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historical Dervish settlement and religious complex in Somaliland}}=Fardod.]] {{Infobox settlement | name = Kob Fardod | native_name = Qoob Fardood / Qoryaweyn | other_name = Qoriawein / Dhabar Dalool / Wadaamagoo | settlement_type = Historical settlement & [[Zawiya (institution)|Zawiya]] | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Somaliland]] | subdivision_type1 = [[Regions of Somaliland|Region]] | subdivision_name1 = [[Togdheer]] | subdivision_type2 = [[Districts of Somaliland|District]] | subdivision_name2 = [[Aynabo District]] | coordinates = {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline,title}} | established_title = Founded | established_date = {{circa|1850}} | blank_name_sec1 = Historical Significance | blank_info_sec1 = Site of the 1899 foundation of the [[Dervish movement (Somali)|Dervish movement]].}}[[File:Paget's_map_Of_Somaliland_1893_showing_the_Temple_or_the_Ziwaaya_Qoob_Fardood.png|thumb|left|Paget's 1893 map showing the "Temple" or Zawiya at Kob Fardod.]] '''Kob Fardod''' (also orthographically variant as '''Qoob Fardood''' or '''Kob Faradod''') is a significant 19th-century historical settlement, religious complex (''zawiya''), and geographical node located within the immediate valley corridor of [[Wadaamagoo]] in the [[Aynabo District]] of [[Somaliland]].<ref name="Gazetteer">Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia: Names Approved by the United States Board on Geographic Names''. Washington, D.C.: Defense Mapping Agency, 1982, p. 160.</ref> Historically situated within the territorial range traditionally inhabited by [[Isaaq]] clan lineages, the site functioned as a central council ground and the formal administrative and sovereign birthplace of the early [[Dervish movement (Somali)|Somali Dervish movement]] in March and April of 1899. While localized linguistic disputes sometimes attempt to separate the spellings—drawing distinctions between the Somali words ''qoob'' (animal hoof) and ''kob'' (ankle)—19th-century European cartography and 20th-century international gazetteers confirm these are simply transliteration variants of the exact same geographical site near [[Wadaamagoo]]. == Geography and True Coordinate Grid == Modern digital encyclopedic narratives regarding Qoob Fardood have been impacted by deliberate administrative misdirection attempting to geographically displace the site. However, official international cartographic and intelligence databases tie Qoob Fardood directly to the Wadaamagoo water system: * '''Qoob Fardood (Historical Settlement):''' {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline}}<ref name="Gazetteer"/> * '''Wadaamagoo (Populated Place):''' {{coord|8|55|N|46|17|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 244.</ref> * '''Dabar Dalol / Dhabar Dalool (Water Well):''' {{coord|8|57|N|46|20|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. and Heyda, Charles M. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 59.</ref> [[File:Wadaamagoo Famous Centuries Old Fig Tree. Was A Few Minutes Walk To Qoob Fardood.png|thumb|right|The Wadaamagoo Fig Tree, a key geographical landmark for locating the site.]] This precise spatial grid places the historical complex within a brief walk of the centuries-old ''Berde'' (fig) tree of Wadaamagoo. This sacred status is further corroborated by Captain Arthur Paget’s 1893 cartographic survey, which mapped the religious compound under the label "The Temple."<ref name="Paget">Paget, Captain Arthur. ''Map of Somaliland: Compiled from Reconnaissance Surveys''. London: Intelligence Division, War Office, 1893.</ref>[[File:Paget's_map_Of_Somaliland_1893_showing_the_Temple_or_the_Ziwaaya_Qoob_Fardood.png|thumb|left|Paget's 1893 map showing the "Temple" or Zawiya at Kob Fardod.]] == History == === 19th-Century Foundation ===[[File:A Somali Mullah Scribing.png|thumb|left|A Somali Mullah, representing the religious scholars who founded the settlement.]] The settlement operated as an early [[Ahmadiyya]]-[[Rashidiyya]] Sufi center founded by local scholars. Italian geographer [[Luigi Robecchi Bricchetti]]'s 1891 accounts document that the original structures at "Copfardod" had been destroyed prior to his arrival, prompting local mullahs to establish a replacement compound near the well of Dhabar Dalool in Wadaamagoo.<ref>Robecchi Bricchetti, Luigi. ''Somalia e Benadir: viaggio di esplorazione nell'Africa orientale'', 1891.</ref> Between 1885 and 1893, Captain [[H. G. C. Swayne]] mapped the area, describing it as a "mullah's village named Kob-Fardód, with a little cultivation."<ref>Swayne, H. G. C. ''Seventeen Trips Through Somáliland''. London: Rowland Ward and Co., 1895.</ref> === The 1899 Council and Sovereignty Declaration === "In late March 1899, Sultan Nur Ahmed Aman arrived at Wadaamagoo to convene a grand assembly with local leaders, including Duale Elmi and the senior scholars of the Kob Fardod zawiya. This council formally established an independent Dervish Emirate, notifying British authorities on the coast that they had formed a sovereign government comprising an Amir, a Sultan, administrative Chiefs, and subjects.<ref name="NAI">National Archives of India (NAI), New Delhi. Foreign Department-External-B, August 1899, N. 33-234.</ref>}} on April 10, 1899, the leadership at Qoob Fardood dispatched letter to the British Consul at Berbera, explicitly declaring: {{Quote|...This letter is sent by all the Dervishes... We are a Government, we have a Sultan, an Amir, and Chiefs, and subjects.|Dervish Council Letter to the Ruler of Berbera, late April 1899.<ref name="NAI">National Archives of India (NAI), New Delhi. Foreign Department-External-B, August 1899, N. 33-234.</ref>}} === 1901 Expedition and Destruction === During Swayne's first expedition in May 1901, British columns targeted the stronghold. On May 28, 1901, the fortified stockades at Qoob Fardood were captured and burned to the ground. However, British forces left the central mosques untouched to prevent deeper religious provocations, permanently dismantling the site as an active operational base.<ref>McNeill, Malcolm. ''In Pursuit of the Mad Mullah''. London: C. Arthur Pearson, 1902, p. 88</ref> == Historiographical Discrepancies == Traditional localized accounts and late 20th-century historiography, most notably the works of [[Aw Jaamac Cumar Ciise]], frequently obscure the true spatial continuity of the site, often attributing the foundation to a separate, later timeline (1897–1898) near the well of "Qoryaweyn."<ref name="Ciise">{{cite book |last=Ciise |first=Aw Jaamac Cumar |title=Taariikhda Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdille Xasan |location=Mogadishu |year=1976}}</ref> However, primary archival documentation invalidates this geographic separation. John Anthony Hunt’s 1951 survey registers the well infrastructure of Qoriawein at coordinates 8°57′N 46°17′E, directly placing it within the immediate Wadaamagoo water corridor.<ref name="Hunt">{{cite book |last=Hunt |first=John Anthony |title=A General Survey of the Somaliland Protectorate 1944–1950 |year=1951 |page=Page with Qoryaweyn registry}}</ref> This physical spatial grid confirms that the names refer to the exact same continuous village node, revealing the chronological segregation in later texts as an artifact of administrative misdirection rather than geographic fact. == References == {{reflist}} [[Category:Dervish movement (Somali)]] [[Category:History of Somaliland]] [[Category:Aynabo District]] [[Category:Destroyed populated places]] [[Category:Zawiyas]] [[Category:Military history of Somaliland]] lgs62surkhgcasj5tt4p2bvdwt1iomd 297688 297686 2026-05-21T01:38:32Z XKeyse 16618 /* waxyaaba badan baan ka badalay se wuxu isku celinayaa isla meeshii hore*/ 297688 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historical Dervish settlement and religious complex in Somaliland}}=Fardod.]] {{Infobox settlement | name = Kob Fardod | native_name = Qoob Fardood / Qoryaweyn | other_name = Qoriawein / Dhabar Dalool / Wadaamagoo | settlement_type = Historical settlement & [[Zawiya (institution)|Zawiya]] | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Somaliland]] | subdivision_type1 = [[Regions of Somaliland|Region]] | subdivision_name1 = [[Togdheer]] | subdivision_type2 = [[Districts of Somaliland|District]] | subdivision_name2 = [[Aynabo District]] | coordinates = {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline,title}} | established_title = Founded | established_date = {{circa|1850}} | blank_name_sec1 = Historical Significance | blank_info_sec1 = Site of the 1899 foundation of the [[Dervish movement (Somali)|Dervish movement]].}} [[File:A_Somali_Mullah_Scribing.png|left|thumb|A Somali Mullah, representing the religious scholars who founded the settlement.]] '''Kob Fardod''' (also orthographically variant as '''Qoob Fardood''' or '''Kob Faradod''') is a significant 19th-century historical settlement, religious complex (''zawiya''), and geographical node located within the immediate valley corridor of [[Wadaamagoo]] in the [[Aynabo District]] of [[Somaliland]].<ref name="Gazetteer">Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia: Names Approved by the United States Board on Geographic Names''. Washington, D.C.: Defense Mapping Agency, 1982, p. 160.</ref> Historically situated within the territorial range traditionally inhabited by [[Isaaq]] clan lineages, the site functioned as a central council ground and the formal administrative and sovereign birthplace of the early [[Dervish movement (Somali)|Somali Dervish movement]] in March and April of 1899. While localized linguistic disputes sometimes attempt to separate the spellings—drawing distinctions between the Somali words ''qoob'' (animal hoof) and ''kob'' (ankle)—19th-century European cartography and 20th-century international gazetteers confirm these are simply transliteration variants of the exact same geographical site near [[Wadaamagoo]]. == Geography and True Coordinate Grid == Modern digital encyclopedic narratives regarding Qoob Fardood have been impacted by deliberate administrative misdirection attempting to geographically displace the site. However, official international cartographic and intelligence databases tie Qoob Fardood directly to the Wadaamagoo water system: * '''Qoob Fardood (Historical Settlement):''' {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline}}<ref name="Gazetteer"/> * '''Wadaamagoo (Populated Place):''' {{coord|8|55|N|46|17|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 244.</ref> * '''Dabar Dalol / Dhabar Dalool (Water Well):''' {{coord|8|57|N|46|20|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. and Heyda, Charles M. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 59.</ref> [[File:Wadaamagoo Famous Centuries Old Fig Tree. Was A Few Minutes Walk To Qoob Fardood.png|thumb|right|The Wadaamagoo Fig Tree, a key geographical landmark for locating the site.]] This precise spatial grid places the historical complex within a brief walk of the centuries-old ''Berde'' (fig) tree of Wadaamagoo. This sacred status is further corroborated by Captain Arthur Paget’s 1893 cartographic survey, which mapped the religious compound under the label "The Temple."<ref name="Paget">Paget, Captain Arthur. ''Map of Somaliland: Compiled from Reconnaissance Surveys''. London: Intelligence Division, War Office, 1893.</ref> == History == The settlement operated as an early [[Ahmadiyya]]-[[Rashidiyya]] Sufi center founded by local scholars. Italian geographer [[[[Luigi Robecchi Bricchetti]][]] 1891 accounts document that the original structures at "Copfardod" had been destroyed prior to his arrival, prompting local mullahs to establish a replacement compound near the well of Dhabar Dalool in Wadaamagoo.<ref>Robecchi Bricchetti, Luigi. ''Somalia e Benadir: viaggio di esplorazione nell'Africa orientale'', 1891.</ref> Between 1885 and 1893, Captain [[[[H. G. C. Swayne]]]]mapped the area, describing it as a "mullah's village named Kob-Fardód, with a little cultivation."<ref>Swayne, H. G. C. ''Seventeen Trips Through Somáliland''. London: Rowland Ward and Co., 1895.</ref> === The 1899 Council and Sovereignty Declaration === "In late March 1899, Sultan Nur Ahmed Aman arrived at Wadaamagoo to convene a grand assembly with local leaders, including Duale Elmi and the senior scholars of the Kob Fardod zawiya. This council formally established an independent Dervish Emirate, notifying British authorities on the coast that they had formed a sovereign government comprising an Amir, a Sultan, administrative Chiefs, and subjects. on April 10, 1899, the leadership at Qoob Fardood dispatched letter to the British Consul at Berbera, explicitly declaring: {{Quote|...This letter is sent by all the Dervishes... We are a Government, we have a Sultan, an Amir, and Chiefs, and subjects.|Dervish Council Letter to the Ruler of Berbera, late April 1899.<ref name="NAI">National Archives of India (NAI), New Delhi. Foreign Department-External-B, August 1899, N. 33-234.</ref>}} === 1901 Expedition and Destruction === During Swayne's first expedition in May 1901, British columns targeted the stronghold. On May 28, 1901, the fortified stockades at Qoob Fardood were captured and burned to the ground. However, British forces left the central mosques untouched to prevent deeper religious provocations, permanently dismantling the site as an active operational base.<ref>McNeill, Malcolm. ''In Pursuit of the Mad Mullah''. London: C. Arthur Pearson, 1902, p. 88</ref> == Historiographical Discrepancies == Traditional localized accounts and late 20th-century historiography, most notably the works of [[Aw Jaamac Cumar Ciise]], frequently obscure the true spatial continuity of the site, often attributing the foundation to a separate, later timeline (1897–1898) near the well of "Qoryaweyn."<ref name="Ciise">{{cite book |last=Ciise |first=Aw Jaamac Cumar |title=Taariikhda Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdille Xasan |location=Mogadishu |year=1976}}</ref>However, primary archival documentation invalidates this geographic separation. John Anthony Hunt’s 1951 survey registers the well infrastructure of Qoryaweyn at coordinates 8°57′N 46°17′E, directly placing it within the immediate Wadaamagoo water corridor.<ref name="Hunt">{{cite book |last=Hunt |first=John Anthony |title=A General Survey of the Somaliland Protectorate 1944–1950 |year=1951 |page=Page with Qoryaweyn registry}}</ref> This physical spatial grid confirms that the names refer to the exact same continuous village node, revealing the chronological segregation in later texts as an artifact of administrative misdirection rather than geographic fact. == References == {{reflist}} [[Category:Dervish movement (Somali)]] [[Category:History of Somaliland]] [[Category:Aynabo District]] [[Category:Destroyed populated places]] [[Category:Zawiyas]] [[Category:Military history of Somaliland]] 5cfwi228n3mgu1evcpjfszgp5107c97 297689 297688 2026-05-21T01:39:51Z XKeyse 16618 297689 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historical Dervish settlement and religious complex in Somaliland}} {{Infobox settlement | name = Kob Fardod | native_name = Qoob Fardood / Qoryaweyn | other_name = Qoriawein / Dhabar Dalool / Wadaamagoo | settlement_type = Historical settlement & [[Zawiya (institution)|Zawiya]] | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Somaliland]] | subdivision_type1 = [[Regions of Somaliland|Region]] | subdivision_name1 = [[Togdheer]] | subdivision_type2 = [[Districts of Somaliland|District]] | subdivision_name2 = [[Aynabo District]] | coordinates = {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline,title}} | established_title = Founded | established_date = {{circa|1850}} | blank_name_sec1 = Historical Significance | blank_info_sec1 = Site of the 1899 foundation of the [[Dervish movement (Somali)|Dervish movement]].}} [[File:A_Somali_Mullah_Scribing.png|left|thumb|A Somali Mullah, representing the religious scholars who founded the settlement.]] '''Kob Fardod''' (also orthographically variant as '''Qoob Fardood''' or '''Kob Faradod''') is a significant 19th-century historical settlement, religious complex (''zawiya''), and geographical node located within the immediate valley corridor of [[Wadaamagoo]] in the [[Aynabo District]] of [[Somaliland]].<ref name="Gazetteer">Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia: Names Approved by the United States Board on Geographic Names''. Washington, D.C.: Defense Mapping Agency, 1982, p. 160.</ref> Historically situated within the territorial range traditionally inhabited by [[Isaaq]] clan lineages, the site functioned as a central council ground and the formal administrative and sovereign birthplace of the early [[Dervish movement (Somali)|Somali Dervish movement]] in March and April of 1899. While localized linguistic disputes sometimes attempt to separate the spellings—drawing distinctions between the Somali words ''qoob'' (animal hoof) and ''kob'' (ankle)—19th-century European cartography and 20th-century international gazetteers confirm these are simply transliteration variants of the exact same geographical site near [[Wadaamagoo]]. == Geography and True Coordinate Grid == Modern digital encyclopedic narratives regarding Qoob Fardood have been impacted by deliberate administrative misdirection attempting to geographically displace the site. However, official international cartographic and intelligence databases tie Qoob Fardood directly to the Wadaamagoo water system: * '''Qoob Fardood (Historical Settlement):''' {{coord|8|58|N|46|18|E|display=inline}}<ref name="Gazetteer"/> * '''Wadaamagoo (Populated Place):''' {{coord|8|55|N|46|17|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 244.</ref> * '''Dabar Dalol / Dhabar Dalool (Water Well):''' {{coord|8|57|N|46|20|E|display=inline}}.<ref>Burgett, Charles L. and Heyda, Charles M. ''Gazetteer of Somalia''. Defense Mapping Agency, 1982, p. 59.</ref> [[File:Wadaamagoo Famous Centuries Old Fig Tree. Was A Few Minutes Walk To Qoob Fardood.png|thumb|right|The Wadaamagoo Fig Tree, a key geographical landmark for locating the site.]] This precise spatial grid places the historical complex within a brief walk of the centuries-old ''Berde'' (fig) tree of Wadaamagoo. This sacred status is further corroborated by Captain Arthur Paget’s 1893 cartographic survey, which mapped the religious compound under the label "The Temple."<ref name="Paget">Paget, Captain Arthur. ''Map of Somaliland: Compiled from Reconnaissance Surveys''. London: Intelligence Division, War Office, 1893.</ref> == History == The settlement operated as an early [[Ahmadiyya]]-[[Rashidiyya]] Sufi center founded by local scholars. Italian geographer [[[[Luigi Robecchi Bricchetti]][]] 1891 accounts document that the original structures at "Copfardod" had been destroyed prior to his arrival, prompting local mullahs to establish a replacement compound near the well of Dhabar Dalool in Wadaamagoo.<ref>Robecchi Bricchetti, Luigi. ''Somalia e Benadir: viaggio di esplorazione nell'Africa orientale'', 1891.</ref> Between 1885 and 1893, Captain [[[[H. G. C. Swayne]]]]mapped the area, describing it as a "mullah's village named Kob-Fardód, with a little cultivation."<ref>Swayne, H. G. C. ''Seventeen Trips Through Somáliland''. London: Rowland Ward and Co., 1895.</ref> === The 1899 Council and Sovereignty Declaration === "In late March 1899, Sultan Nur Ahmed Aman arrived at Wadaamagoo to convene a grand assembly with local leaders, including Duale Elmi and the senior scholars of the Kob Fardod zawiya. This council formally established an independent Dervish Emirate, notifying British authorities on the coast that they had formed a sovereign government comprising an Amir, a Sultan, administrative Chiefs, and subjects. on April 10, 1899, the leadership at Qoob Fardood dispatched letter to the British Consul at Berbera, explicitly declaring: {{Quote|...This letter is sent by all the Dervishes... We are a Government, we have a Sultan, an Amir, and Chiefs, and subjects.|Dervish Council Letter to the Ruler of Berbera, late April 1899.<ref name="NAI">National Archives of India (NAI), New Delhi. Foreign Department-External-B, August 1899, N. 33-234.</ref>}} === 1901 Expedition and Destruction === During Swayne's first expedition in May 1901, British columns targeted the stronghold. On May 28, 1901, the fortified stockades at Qoob Fardood were captured and burned to the ground. However, British forces left the central mosques untouched to prevent deeper religious provocations, permanently dismantling the site as an active operational base.<ref>McNeill, Malcolm. ''In Pursuit of the Mad Mullah''. London: C. Arthur Pearson, 1902, p. 88</ref> == Historiographical Discrepancies == Traditional localized accounts and late 20th-century historiography, most notably the works of [[Aw Jaamac Cumar Ciise]], frequently obscure the true spatial continuity of the site, often attributing the foundation to a separate, later timeline (1897–1898) near the well of "Qoryaweyn."<ref name="Ciise">{{cite book |last=Ciise |first=Aw Jaamac Cumar |title=Taariikhda Daraawiishta iyo Sayid Maxamed Cabdille Xasan |location=Mogadishu |year=1976}}</ref>However, primary archival documentation invalidates this geographic separation. John Anthony Hunt’s 1951 survey registers the well infrastructure of Qoryaweyn at coordinates 8°57′N 46°17′E, directly placing it within the immediate Wadaamagoo water corridor.<ref name="Hunt">{{cite book |last=Hunt |first=John Anthony |title=A General Survey of the Somaliland Protectorate 1944–1950 |year=1951 |page=Page with Qoryaweyn registry}}</ref> This physical spatial grid confirms that the names refer to the exact same continuous village node, revealing the chronological segregation in later texts as an artifact of administrative misdirection rather than geographic fact. == References == {{reflist}} [[Category:Dervish movement (Somali)]] [[Category:History of Somaliland]] [[Category:Aynabo District]] [[Category:Destroyed populated places]] [[Category:Zawiyas]] [[Category:Military history of Somaliland]] d7j7rpd4reuthn8rxjugs1lnydnrf52 Junior Seydini 0 47540 297709 2026-05-21T08:02:43Z Youiyou 45721 Bog cusub: {{Infobox model | name = Junior Seydini | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2006|4|21}} | birth_name = Thaphatsanaphop Thongchay | birth_place = [[:en:Prachinburi|Prachinburi]], Thailand | years_active = 2018 Hada | occupation = Model, jilaa, fanaan | nationality = [[Thailand|Thai]] | death_date = | spouse = | partner = | height = 1.... 297709 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = Junior Seydini | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2006|4|21}} | birth_name = Thaphatsanaphop Thongchay | birth_place = [[:en:Prachinburi|Prachinburi]], Thailand | years_active = 2018 Hada | occupation = Model, jilaa, fanaan | nationality = [[Thailand|Thai]] | death_date = | spouse = | partner = | height = 1.76 m | hair_color = | eye_color = Madow | agency = {{Plainlist| * [[IMG Models]] (New York) }} }} '''Junior Seydini''' (waxay dhalatay 21 Abriil 2006) waa moodeyska Thai Waxay samaysay ciyaarteedii ugu horaysay ee runway sanadka 2022 bandhiga moodada ee [[Louis Vuitton]] iyo AMIRI. Waxay caan ku tahay doorkeedii ugu horreeyay ee "Tan" ee taxanaha telefishanka [[:th:เจ้าคุณพี่กับอีนางคำดวง|Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang]] (2025). ==Nolosha hore== Seydini waxa uu ku dhashay Prachinburi , Thailand. Waxay leedahay laba walaalo ah oo ka waaweyn guurkii hore ee hooyadeed. Waxa la eegay iyada oo 16 jir ah, waxana ay ku guulaysatay IMG Models. ==Xirfad== ===Modellering iyo Mode=== Seydini ayaa markii ay 16 jir ahayd laga helay magaalada Bangkok ee dalka Thailand. Seydini ayaa ka soo muuqday Louis Vuitton iyo AMIRI 2022 Lente/Somer 2023. ===Akteurswerk iyo Musiek=== Seydini wuxuu ka soo muuqday doorkeedii ugu horreeyay ee "Tan" ee taxanaha telefishanka Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang (2025). 2024, wuxuu sii daayay laba albam oo istuudiyaha ah, VOSÉ iyo MOONWATER. ==Filmography== {| class="wikitable" |+muuqaal muusik !Sanadka !Ciwaanka !Fanaanka !Doorka !Xusuusin |- |2025 |''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' | |Tan |Hoofrol (22 episodes) |- |2025 |''Hor Taew Tak Haek Lee Hoo'' | | |Thai movie |} ==Tixraac== <references /> [https://instagram.com/Thaphatsanaphop "Junior Seydini - Instagram"] h8s82c88fwjmo5htyv38qznrqhpkxwi 297710 297709 2026-05-21T08:04:17Z Yolandya 45722 /* Nolosha hore */ 297710 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = Junior Seydini | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2006|4|21}} | birth_name = Thaphatsanaphop Thongchay | birth_place = [[:en:Prachinburi|Prachinburi]], Thailand | years_active = 2018 Hada | occupation = Model, jilaa, fanaan | nationality = [[Thailand|Thai]] | death_date = | spouse = | partner = | height = 1.76 m | hair_color = | eye_color = Madow | agency = {{Plainlist| * [[IMG Models]] (New York) }} }} '''Junior Seydini''' (waxay dhalatay 21 Abriil 2006) waa moodeyska Thai Waxay samaysay ciyaarteedii ugu horaysay ee runway sanadka 2022 bandhiga moodada ee [[Louis Vuitton]] iyo AMIRI. Waxay caan ku tahay doorkeedii ugu horreeyay ee "Tan" ee taxanaha telefishanka [[:th:เจ้าคุณพี่กับอีนางคำดวง|Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang]] (2025). ==Nolosha hore== Seydini waxa uu ku [[:en:Prachinburi|Prachinburi]] , Thailand. Waxay leedahay laba walaalo ah oo ka waaweyn guurkii hore ee hooyadeed. Waxa la eegay iyada oo 16 jir ah, waxana ay ku guulaysatay IMG Models. ==Xirfad== ===Modellering iyo Mode=== Seydini ayaa markii ay 16 jir ahayd laga helay magaalada Bangkok ee dalka Thailand. Seydini ayaa ka soo muuqday Louis Vuitton iyo AMIRI 2022 Lente/Somer 2023. ===Akteurswerk iyo Musiek=== Seydini wuxuu ka soo muuqday doorkeedii ugu horreeyay ee "Tan" ee taxanaha telefishanka Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang (2025). 2024, wuxuu sii daayay laba albam oo istuudiyaha ah, VOSÉ iyo MOONWATER. ==Filmography== {| class="wikitable" |+muuqaal muusik !Sanadka !Ciwaanka !Fanaanka !Doorka !Xusuusin |- |2025 |''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' | |Tan |Hoofrol (22 episodes) |- |2025 |''Hor Taew Tak Haek Lee Hoo'' | | |Thai movie |} ==Tixraac== <references /> [https://instagram.com/Thaphatsanaphop "Junior Seydini - Instagram"] h8ijodp1un8bokj26j8579q7vzqxxy3 297711 297710 2026-05-21T08:08:55Z Yolandya 45722 Fixed grammar 297711 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = Junior Seydini | image = Junior Seydini - AMIRI SS23 - 01.jpg | image_size = | caption = Junior Seydini in 2023 | birth_date = {{Birth date and age|2006|4|21}} | birth_name = Thaphatsanaphop Thongchay | birth_place = [[:en:Prachinburi|Prachinburi]], Thailand | years_active = 2018 Hada | occupation = Model, jilaa, fanaan | nationality = [[Thailand|Thai]] | death_date = | spouse = | partner = | height = 1.76 m | hair_color = | eye_color = Madow | agency = {{Plainlist| * [[IMG Models]] (New York) }} }} '''Junior Seydini''' (waxay dhalatay 21 Abriil 2006) waa moodeyska Thai Waxay samaysay ciyaarteedii ugu horaysay ee runway sanadka 2022 bandhiga moodada ee [[Louis Vuitton]] iyo AMIRI. Waxay caan ku tahay doorkeedii ugu horreeyay ee "Tan" ee taxanaha telefishanka [[:th:เจ้าคุณพี่กับอีนางคำดวง|Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang]] (2025). ==Nolosha hore== Seydini waxa uu ku [[:en:Prachinburi|Prachinburi]] , Thailand. Waxay leedahay laba walaalo ah oo ka waaweyn guurkii hore ee hooyadeed. Waxa la eegay iyada oo 16 jir ah, waxana ay ku guulaysatay IMG Models. ==Xirfad== ===Modellering iyo Mode=== Seydini ayaa markii ay 16 jir ahayd laga helay magaalada Bangkok ee dalka Thailand. Seydini ayaa ka soo muuqday Louis Vuitton iyo AMIRI 2022 Lente/Somer 2023. ===Akteurswerk iyo Musiek=== Seydini wuxuu ka soo muuqday doorkeedii ugu horreeyay ee "Tan" ee taxanaha telefishanka Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang (2025). 2024, wuxuu sii daayay laba albam oo istuudiyaha ah, VOSÉ iyo MOONWATER. ==Filmography== {| class="wikitable" |+muuqaal muusik !Sanadka !Ciwaanka !Fanaanka !Doorka !Xusuusin |- |2025 |''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' | |Tan |Hoofrol (22 episodes) |- |2025 |''Hor Taew Tak Haek Lee Hoo'' | | |Thai movie |} ==Tixraac== <references /> [https://instagram.com/Thaphatsanaphop "Junior Seydini - Instagram"] b4r36l4ofbdskk0plw74l2m8u8q8xr4